Ҳукумат қурултойи Абдулҳамид Чўлпон Шу кунларда ҳар кимнинг қулоғида “қурултой” сўзи жаранглаб турадур: Яқинда қурултой бўлур экан, ҳукумат қурултойи экан! Бу нимадур, нима учун бўладур, қоидаси нимадур? “Қурултой” деган сўз бугунги бухороликлар учун ёт сўздур, таниш эмасдур. Бунинг сабабини, йўлини, фойдасини Бухоро улуси бирдан тушуна олмайдур. Биз, Бухоро, умуман Туркистон халқи ўзимизнинг билмаслигимиз, онгсиз, эпсизлигимиз сабабли “қурултой” сўзини англамасак ҳам бу сўз тарихимизнинг энг эски бир ўртоғи, қалин бир дўстидур. Бурунги турк ҳукуматларидан ҳар бири иш бошига ўтканда, ҳаммадан бурун умумий бир мажлис чақирар эди. Бу мажлисга мамлакатнинг буюклари, халқ тарафидан сайланғон оқсоқоллари, халқ фойдасини тушунган олимлари тўпланар эдилар. Янги ҳукуматнинг сиёсати, салоҳияти тўғрисида гапурур эдилар. Кенгашиб, машварат қилиб, қонунлар ясар эдилар. Бу қонунларнинг ижросини ҳукумат кишиларига топшуруб, ўз юртига қайтар эдилар. Мана шул умумий мажлиснинг оти “қурултой” эди. Эски турк ҳукуматлари бошларига улуғ бир иш тушганда ҳам қурултой чақириб, мушкулларини халқнинг кенгаши билан ҳал қилур эдилар. Тугунларни элнинг тирноғи билан ечар эдилар. Мамлакат идораси учун энг тўғри, энг фойдали йўл шул эди. Лекин замон бизни бу тўғри йўлдан чиқариб, узунроқ отди. Ёш жумҳуриятимизнинг исми “Халқ Шўролар Жумҳурияти” дур. Бу исм уч муҳим улуғ сўздан иборатдур: “халқ” (масса)нинг “жумҳур”и, яъни аксарияти тарафидан юборилғон вакиллар “шўро”, яъни машварат қилиб, мамлакатнинг асосий қонунларини, ташкилий идорасини ҳал қилурлар. Халқимизнинг саодати, роҳати, ватанимизнинг бахти ва тараққийси йўлида берилган қарорларининг ижросини маълум бир ҳайъатга топшириб кетурлар. Бухоро Халқ Шўро Жумҳуриятининг асосий қонунлари, усул идораси “халқ”нинг “жумҳури” тарафидан юборилғон вакилларининг “шўро”лари – кенгашлари билан муқаррар бўлур. – Қаерда? – Қурултойда! Бухоро Халқ Шўро Жумҳуриятининг идора тизгини, қилич ва қалами; “халқ”нинг “жумҳури” тарафидан юборилғон вакилларининт “шўро”си билан сайланғон кишиларига топшириладур. – Қаерда? – Қурултойда! Шу узун муқаддима билан олдимиздағи ҳукумат қурултойининг қандай муҳим ва улуғ бўлғонини кўрсатмак истадик, эҳтимолки кўрсатдик. Халқнинг тинчлиги билан тинчсизлиги, ватаннинг саодати билан фалокати, ҳукуматнинг интизоми билан бузуқлиги шул қурултой натижасида муқаррар бўлур. Юборилғон вакиллар, сайланғон кишилар тўғри, инсофли, виждонли, ватан ва халқ фойдасини тушунғонлар бўлса, бу қурултойдан кейин халқ тинч, ватан масъуд, ҳукумат мунтазам бўлур. Юборилғон вакиллар билан сайланғон масул кишилар инсофсиз, сотилғон, золимнинг қуйруғи, томоқ ва ақча бандаси бўлса – ишимиз яна оқсай қолур. Иккинчи мақоламизда кимларни вакил қилмок керак, идорани кимларга топширмок лозим эканлиги тўғрисида сўз очамиз. — Source: ҳттпс://wikisource.орг/wiki/Ҳукумат_қурултойи. Downloaded from uzbekai.com.