Мактаб имтиҳонлари тўғрисида
Абдулҳамид Чўлпон

Эски Тошкент мактабларида имтиҳон бошланди.

Имтиҳоннинг умумий натижаси тўғрисида ҳали тугал маълумот олинғани йўқ, шундай бўлса-да унинг бир неча кунлик таъсироти – кўб яхши ва қувончлиқдир. Ҳар мактабнинг имтиҳони, ўқуғучи болаларнинг оталари ва яқин қариндошларидан бошқа, маҳалла-кўйдан ҳам аҳолини кўпгина жалб этмакдадир.

Имтиҳон яхши бўлғандан кейин, оталарға, қавм-қариндош ва маҳалла-кўйга, албатта, яхши таъсир этар. Бу таъсирнинг натижасида табиий, халқ билан мактаб, яна очиғроқ қилиб айтганда билим олғучи билан билимни бергувчи орасида иссиғлиқ, самимият ҳосил бўлур. Халқ мактабга иссиғ кўз ва ишонч билан, чўчимасдан қарай бошладими, мактабнинг муваффақияти таъмин этилди, демакдир.

Бунда “ишонч”нинг вазифаси улуғдур. “Ишонмаслиқ” – бузғунлиқ ва заволнинг катта ва муҳим омилидир. Халқ мактабдан бир нарса чиқишиға маҳкам ишонмоғин керк. Бир нарса чиқмайтурған мактаблар ишонмаған халқни “заволга маҳкум деган “янги олифта” (джентелмен) йигитлар”имиз номаъқул бузоқнинг гўштини ебдирлар… Халқ, кўбчилик қулоғ билан эшитиб эмас, кўз билан кўрубгина ишонадир. Бу унинг руҳий ҳолати, унга тан бериш керак. Шунинг учун-да халқда бизнинг янги мактабларимизга қарши бир ишонч, бир иймон туғдирмоқ керак. Имтиҳонларнинг бир неча кунлик таъсиридан, келгуси ўқуш-ўқутиш ишимиз учун чиқарған натижаларимнинг бир муҳим жойи-да шудир.

Ҳали қиз мактабларимизнинг ҳаммасида имтиҳон бўлуб ўтмаган. Фақат, 1-2 тасидагина бўлуб, ҳозирда давом этмакдадир. Ҳаммасини кўрмасдан туруб тугал, тўла ва узул-кесил бир нарса айтиб бўлмайдир. Шундай бўлса ҳам ишнинг бошланиши имо қилмоқдадирким, қиз мактабларимиз эр мактабларимиз қаторида текис кета олмағанлар, ҳатто кўпгина кетда қолғанлар. Буни ҳаётимизнинг умумий вазиятидан кўрмак хато бўлса керак. Негаким, қиз мактабларимиз эрларникига қарағанда озроқ бўлсалар ҳам, мавжудиятлари важҳидан сира қолишқанлари йўқ. Унларга ҳам, умуман эр мактаблари қадар аҳамият берилган. У ҳолда касал қайдадир? Касални мен бир нуқтада кўраман: қиз мактабларининг ички кетишларига ўткур кўз билан қаралмаған. Ya’ни: таълим ҳайъатини таллаб қўйиш, унинг маълумотини ортдириш, уни – ўзбек қизининг руҳиға ва эҳтиёжиға фидокор қилиб етишдириш йўлида оз ишланган.

Бунга диққат этилмаги керак.

Ҳам: имтиҳоннинг натижаси ва ундан олинған таъсир ўлка доирасида англашилмоғи ва англатдирилмоғи лозим.

— Source: ҳттпс://wikisource.орг/wiki/Мактаб_имтиҳонлари_то%E2%80%98g%E2%80%98risida. Downloaded from uzbekai.com.