Ўртоқ Калинин Қўқонда Абдулҳамид Чўлпон Келатурған кунида Шўро жумҳуриятлари иттифоқи марказ ижроқўмининг раиси ўртоқ Калинин 9 нчи ҳут (февраль)да Қўқонға келди. Ўртоқ Калининни “келади, келади!” деган хабарлар икки кун бурун ёйилған эди. Кўчаларда ҳам бир-икки кун бурун улуғ меҳмонни қарши олиш ҳозирлиқлари кўрула бошлаған эди. Турли идора ва ташкилотларнинг бинолари олдида кўм-кўк арчалардан гуллар, улуғ раҳбарларнинг суратлари, байроқлар ўрнатила бошланған… Халқ – эл орасида ҳам гап-сўз. – Яна битта Ленин келар эмиш. – Шунинг учун кўчалар тозаланиб қолған экан-да! – Бўлмаса ҳар ойда бир келиб турсин-ей… – Кўчаларни қара! Озода, тоза, теп-текис, гилам ёйғандак! Кўчалар, муюлишлар, маҳкама ва ташкилотлар кўм-кўк арчалар ва қип-қизил байроқлар билан кўмилган куни, 9 нчи ҳутда қизил Фарғонада ёзилған бир эълоннинг бурун ўрусча, сўнгра ўзбекчаси ёпишдирилди. Тўп-тўп одам, кўзларини деворларға тикиб, пичир-пичир эъломнома ўқуйдир. Саводи йўқлар кулган ва қизиққон юзлари билан бир эъломномага қарайдур ва бир арк-равоқларға тикиладурлар… Кўчада одам демаган тўлиб қолибдур. Қий-чу. Уёқдан-буёққа, бу ёқдан-уёққа денгиз тўлқунларида катта одам тўдалари оқадур, оқадур. Бўйинлариға қизил рўмолча ташлаған пионер бола ва қизчалар, кўпикдак қайнашиб, кулушуб чопишадурлар… Келган вақтда Темирйўл бекатининг ёни-бери одам дарёси. Кўчанинг икки томониға қатор-қатор чизилған неча саф одамлар растадек келишганлар… Байроқ, байроқ, байроқ… ҳар томонда қизил байроқ. Махсус белатлар билан темирйўл бекатининг саҳнига чиқдиқ. Унда вилоятнинг фирқа ва шўро бош мутахассисларининг раҳбарлари, хотун-қизлар, фирқалилар, аскарлар. Соат 4 га чорак қолғанда йироқдан “тув-тув-тув” деган чўзуқ бир ҳуштак. Ҳамма тайёр бўлуб, Хўжанд томонға тикилди. Аскар музиқаси “Хуш келдинг!” машқини урди. Кичкина, келишган, зийнатлик ўтхона кутганлар ёнидан секингина ўтуб кетадур… Бобой чиқди. Кутганлар ёнидан ўтди. – Булар кимлар? Бобой сўрайдур: Вилоят фирқўм жавоб берадур: – Булар каммунарлар. – Яшасун каммунарлар! – дейдур бобой. – Урра-урра!.. Шаҳарда Бекатнинг орқа томонидан 25-30 мингча халқ. Бобой майин ва чарчаған товуши билан бир неча оғиз сўз сўзлаб, марказ ишчи-деҳқонларининг саломини атроқ (окраина) меҳнаткашларига эшитдирадур. Чарчаған товуши бўғулған; кўплар, жуда кўплар эшитмай қолди. Ундан “Қизил ўктабр” ёғ зовутиға жўналди. У ерда нуқул ишчилар. Уларга ҳам бобой марказнинг саломини эшитдирди. Қимматбаҳо пахтанинг чигити ва ёғини ишлаб чиқаратурған ишчиларга марказнинг самимий саломи эшитдириладур. – Урра-урра!.. Жомеъда Жомеъда 5-10 минг одам. Унинг кенг саҳни, кўча минди-минди, босди-босди! Бир чекага минбар тайёрланған. Салла, дўппи, телпак, қалпоқ, шапка, рўмол, паранжи… дарё! Бир вақт бобой келиб кирди. Худди аризадан гилам ёйдилар, аризадан чойшаб ёпдилар дейсиз! Додхоҳ келган, додхоҳ!.. Соат расо 6 да ўртоқ Алихўжа ўғли мажлисни очиб улуғ меҳмонни қутулди. Вилоят фирқақўм “хуш келдингиз!” қилди. Тубжой халқ ишчи-деҳқонлари, шаҳар аҳолисига ҳам бобой марказ ишчи-деҳқонларининг саломини эришдирди. Меҳнат асосиға қурулған азаматлик союз (иттифоқ)нинг кундан-кун маҳкамланиб борғанини гапирди. Пахтанинг аҳамиятини, қишлоқ хўжалиғининг тикланиши лозимлиғини сўзлади. “Атроф вилоятларнинг тараққиётини ўз кўзимиз билан кўрайлик деб келдик” деди. “Бурунғи Русия императорлиғининг зулм билан хароб бўлған кенг мамлакати устига меҳнат, иш асосида қурулған шўро жумҳуриятлари иттифоқининг кундан-кун маҳкамланиб борғанлиғини” сўзлади. – Урра-урра!.. Хон саройида “Деҳқонлар уйи”га айлантирилган ва ўртоқ Калинин исми билан аталған бурунғи хон саройида, ўртоқ Калинин деҳқон, қўшчи ва батракларга сўз қилди. Уларга “ер ислоҳотидан, унинг зарурлиғидан” гапирди. – Лекин, деди бобой, – ер ислоҳоти деган нарса мамлакатнинг иқболиға зарар бермаслиги лозим. Ҳозир бизнинг ҳамма кучимиз мамлакатнинг иқболи, бойлиғи ва баракалик бўлиш учун сарф қилинадур. Ер бўлса давлатнинг ўз ери; давлат ўзи режа билан, йўл-йўруғи билан, хўб олди-кетини ўйлаб ер ислоҳотини қилиб берадур. Ер ислоҳоти баҳорда бўлмайдур. У кузда бўладур. Шу учун мен марказий ҳукуматнинг исмидан ҳаммага эшитдираманким, бу йил ҳар ким бор ерини эксун, бир қарич ҳам экинсиз ер қолмасун!” Урра ва олқишлар остида бобой деҳқонлар ўрдасидан кетди. — Source: ҳттпс://wikisource.орг/wiki/О%E2%80%98rtoq_Калинин_Қо%E2%80%98qonda. Downloaded from uzbekai.com.