Яна қон шарпаси
Абдулҳамид Чўлпон

Газетамизнинг бу сонида Юнонистон пойтахти Афина шаҳаридан берилган бир хабар бор.

Ул хабардан ва ундан бурун ҳам газета бетларида кўрулуб ўтган имо ва ишоратлардан бир нарса англамоқ мумки: Яқин Шарқ масъаласини тинчлиқ билан ҳал қилмоқни истамайлар!

Яқин Шарқда дарё-дарё оққан қонлар ҳали ерга сингиб биткани йўқ. Уруш чоғида бузулған, ёндирилған – куйдирилган қишлоқ ва шаҳарлар ҳали тузатилгани йўқ. Уруш натижасида ватанжудо бўлған бечоралар, ҳали тузук-қуруқ бир ерга ўрунлашқанлари йўқ. Урушда қариндош-уруғларидан ажраб қолған етимларнинг кўз ёшлари ҳали қуруғани йўқ.

Шу ҳолда яна уруш шарпалари яраш шарпаларидан кўра кучликрак эшитилмакдадир. Бунинг айби Онатўли халқида, унинг бошида турған Камол ҳукуматида эмас. Буни очиқ ва қатъий даъво билан айтамиз. Мустафо Камол кечагина сўзлаган бир сўзида: “Бизнинг таклифларимизга буткул қарши жавоб келса ҳам урушдан кўра ярашиш яхши” деди. Туркия ҳукумати, турк халқи ҳар кун, ҳар соат: “Биз тинчлик истаймиз! Биз тинчлик билан ички ишларимизга машғул бўлуб, бу хароб бўлған юртни тузатмакчи бўламиз” деб бақириб, ҳар кимга эшитдириб турубдир.

Лекин, нариги томондан келган шарпалар бундай эмас. У ерда яна қилич қайралғани эшитиладир.

Яқиндағина юнон бош вазири туруб: “Туркиянинг яраш шартларига кўнмак сира мумкин эмас!” деб эди. Марич наҳри бўйига юнон қўшуни тўпланаётқани тўғрисида кўбдан бери хабар берилиб келадир. Кечагина қайси бир йилда туғулған юнон йигитларига сафарбарлик эълон қилинғанини ўқуған эдик. Бу кун: юнон ҳарбия нозири томонидан ёроғ билан алоқаси бор ҳамма юнонликка “ҳозир бўлуб турунг” деб буйруқ қилинғанини Чаноққалъа бўғозиға уруш кемалари йиғилғанини эшитиб турубмиз.

Юнон ҳеч вақтда бекарга ҳовлаған ит эмас.

Орқасида олкишлагувчи бўлмаса ул ҳеч кимга югурган эмас.

Букун Юнонистонда расмий бўлмаса ҳам ғайрирасмий катта эътиборға эга бўлған машҳур Ваназилоснинг бир йўлдоши бош вазир “қилинмоқчи” эди. Ул кишини сиз ва бизга танитқан чоқда телеғром ширкати: “Бу киши иттифоқчилар рози бўлмасалар уруш қилиб бўлмас, деган фикрдадир, деб ўтган эди. Букун Юнонистондан ошкора уруш шарпалари кела бошлади. Демак, ҳалиги “розилиқ” деган нарса ҳам буткул хаёл эмас. Балки, биздан яширин тутулатурған ҳақиқат!

Демак, Юнонистон бир мартаба қоралиғи билинган бахтини янабир қур синаб кўрмоқчи. Лондон билан Париж “хўжайинлари” ҳам бунга “хўб” деганга ўхшайлар.

У ҳолда Анқара нима қилар?

Анқаранинг қилатурған ишини “Янги кун” газетасида Юнус Нодибек жуда маънолик сўзлар билан билдирадир:

“Уруш янгидан бошланатурған бўлса бизнинг режамиз шуки, бир тарафдан ўзимизга лозим бўлған ҳаракатларимизни қиламиз; иккинчи томондан эса, ўзимиз учун ҳозирғидан ҳам фоидалик яраш шартларини эълон қиламиз. У чоқда яраш аҳдномасига қўл қўймоқ учун би Оврупоға эмас, Оврупо бизнинг ёнимизға келиши керак!..”

Бошқа нима керак?

— Source: ҳттпс://wikisource.орг/wiki/Яна_қон_шарпаси. Downloaded from uzbekai.com.