Дарди йўқ — кессак, ишқи йўқ — эшшак
Абдулла Қодирий

— Калникига ошға-а-а-а!!!

Гур-гур одам калникига туз ялаб чопадир…

— Айиқ полвон кураш тушадир, Жўра қизиқ маймун ўйнатадир, Фарғонадан Арава полвон келди, Жиззахдан Ит полвон келди…

Кўрубсизки, кураш ўрнини ижарага олған зарғалдоқ хўжаларнинг қилған фойдалари минди-минди…

— Чет эллардаги ўқуғучи ёшларимиз фойдасиға бу кун «Турон»да театру қўйиладир!

Ла ҳавла ва ла қуввата… Тошканд мусулмонларини… яйзара ер ютубдир ва ё катта-кичик оға-ини ин-инларига кириб кетибдир…

Шунга ўхшаш «Шарқ саҳнаси» яхши ният ёрти мол, деб кино қўяр. «одамови»ларни йиғмоқ учун эшак ҳуркарлик қилиб, томға тўртта карнай ҳам чиқарадир; лекин шунчалик атторчиликлар, «Сурма кет, ўсма кет»лар бир пақир; саҳна хазинадорларининг оғизлариға пашша ўлтурған, ўюнхона эшикидан «ғинг» деган бир чибин учмайдир. Шу соатда шаҳарнинг барча чойхоналарида ғиж-ғиж чурвақа, лим-лим… бузоқ:

— Оғзингми, ўрпилган ўрми?

— Башарангми, бадбахтнинг даласими?

— Кўзингми, пўстакнинг йиртиғими?

— Энгахингми, йўлға чиқған ҳиндининг…ми?

— Хо, хо, хо!

Топған-таянған совутмачоқ шу. Бошқа дастмоя йўқ. Бангихонада «ҳарб-зарб» олуб юргучи бир ўртоғим нашанинг тутуни гуркураган чоқларда:

Харсак — марсак,

дарди йўқ — кессак

ишқи йўқ — эшшак! —

деб байт ўқуған бўлуб жоврар, ман бўлсам «Бу нима дегани тентакнинг» деб байтига тушунолмас эдим. Энди келиб-келиб бу байтнинг маъносини Эски шаҳар саҳналаридан топуб мавридсиз бўлсада, ўзим шу байтни яккахонлик қилмоқдаман:

Дарди йўқ — кессак, ишқи йўқ — эшшак!

Воқиъан, дард бўлмаса, ишқ бўлмаса одамнинг кесакдан нима фарқи бўлсин-у, эшакдан нима айирмаси!

Валлоҳи аълам биссавоб.

— Source: ҳттпс://wikisource.орг/wiki/Дарди_ё%E2%80%98q_%E2%80%94_кессак%2C_ишқи_ё%E2%80%98q_%E2%80%94_эшшак. Downloaded from uzbekai.com.