📅 2016-yil 21-oktabr · Prezident farmonlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2016-yil 21-oktabr · Prezident farmonlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2016 йил 21 октябрь · Президент фармонлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 21 октября 2016 г. · Указы Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 21 October 2016 · Presidential decrees
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Фармони
ДАСТУРИ
ТАРКИБИ
ШАРҲ
Суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилиш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида
Суд-ҳуқуқ тизимини янада демократлаштириш ва эркинлаштириш, суд, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва назорат органлари фаолияти самарадорлигини ошириш, аҳолининг одил судловга бўлган ишончини ошириш, жамиятда қонун устуворлигини таъминлаш ва қонунийликни мустаҳкамлаш мақсадида:
1. Суд ҳокимиятининг чинакам мустақиллигини, фуқаролар ҳуқуқ ва эркинликларининг ишончли ҳимоясини таъминлаш, шунингдек одил судловга эришиш даражасини ошириш суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилиш соҳасида давлат сиёсатининг асосий устувор йўналишлари этиб белгилансин.
Давлат сиёсатининг асосий устувор йўналишларини амалга ошириш бўйича суд, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва назорат органларининг муҳим вазифалари сифатида қуйидагилар белгилансин:
суд ҳокимиятининг мустақиллиги тўғрисидаги конституциявий нормаларга ва одил судловни амалга ошириш фаолиятига аралашганлик учун жавобгарликнинг муқаррарлиги принципига оғишмай амал қилинишини таъминлаш;
фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига тажовуз қилиш ҳолатлари юзасидан зудлик билан зарур чоралар кўриш;
жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини ўз вақтида ҳал этиш, мурожаатларни кўриб чиқишда сансалорлик ва бефарқ муносабатда бўлиш ҳолатларига йўл қўйганлик учун жиноий жавобгарликкача бўлган жавобгарликнинг муқаррарлигини таъминлаш, шунингдек бузилган ҳуқуқларни тиклаш бўйича барча зарур чораларни кўриш;
фаолиятнинг очиқлиги ва шаффофлигини таъминлаш, фуқаролик жамияти институтлари, оммавий ахборот воситалари ва аҳоли билан ҳамкорлик қилишнинг самарали механизмларини кенг қўллаш;
фаолиятни иш якунларининг комплекс таҳлили асосида режалаштириш ва ташкил этиш, бунда эътиборни аввало ҳуқуқни қўллаш амалиёти ва амалдаги қонун ҳужжатларини такомиллаштириш орқали тизимли қонунбузарликларнинг сабаб ва шарт-шароитларини аниқлаш ҳамда бартараф этишга қаратиш;
ходимлар ўртасида суиистеъмолчилик ва бошқа ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, профилактика қилиш ва уларга чек қўйиш бўйича идоравий назоратни кучайтириш, одоб-ахлоқ қоидаларига оғишмай риоя этилишини таъминлаш;
юксак ахлоқий-иродавий ва касбий фазилатларга эга, юклатилган вазифалар ва амалга оширилаётган ислоҳотларнинг самарали бажарилишини таъминлашга қодир бўлган кадрларни шаффоф танлов асосида ишга қабул қилиш тизимини такомиллаштириш;
фуқароларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларига сўзсиз риоя этилишини таъминлаш, фаолият самарадорлигини оширишга қаратилган илғор илмий-техника воситалари ва ахборот-коммуникация технологияларини, шунингдек ишни ташкил этишнинг замонавий шакл ва усулларини жорий этиш.
2. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Судьяларни танлаш ва лавозимларга тавсия этиш бўйича олий малака комиссияси, Ўзбекистон Республикаси Олий суди, Олий хўжалик суди, Бош прокуратураси ва Адлия вазирлигининг судьялик лавозимига биринчи маротаба беш йил муддатга ва кейин ўн йил муддатга, шундан сўнг муддатсиз даврга тайинлаш (сайлаш)ни назарда тутувчи таклифи маъқуллансин.
3. Белгилансинки, 2017 йилнинг 1 апрелидан:
озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган муқобил жазо турларини қўллашни кенгайтириш орқали қамоқ тариқасидаги жиноий жазо тугатилади;
жиноятни содир этишда гумон қилинган шахсларни ушлаб туриш муддати 72 соатдан 48 соатга қисқартирилади;
қамоққа олиш ва уй қамоғи тарзидаги эҳтиёт чораларини қўллашнинг, шунингдек дастлабки терговнинг энг кўп муддати 1 йилдан 7 ойга қисқартирилади;
почта-телеграф жўнатмаларини хатлаб қўйиш ва эксгумация қилиш учун санкция бериш ҳуқуқи судларга ўтказилади;
судларга қамоққа олиш ёки уй қамоғи тарзидаги эҳтиёт чорасини қўллаш рад этилганда муқобил эҳтиёт чораларини қўллаш ҳуқуқи берилади;
терговнинг тўлиқ эмаслигини суд муҳокамаси жараёнида тўлдириш механизмларини жорий этиш орқали суд томонидан жиноят ишини қўшимча тергов юритишга қайтариш институти бекор қилинади;
фуқаролик иши бўйича суд қарорини назорат тартибида қайта кўриб чиқиш муддати 3 йилдан 1 йилга қисқартирилади;
вилоят даражасидаги судлар томонидан жиноят ва фуқаролик ишларини назорат тартибида кўриб чиқиш институти тугатилиб, тегишли суд раислари ва прокурорларнинг назорат тартибида протест келтириш бўйича ваколатлари бекор қилинади;
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг ишларни назорат тартибида кўриб чиқиш бўйича бир-бирини такрорловчи ваколатлари бекор қилинади;
адлия органларининг умумий юрисдикция судлари фаолиятини моддий-техника жиҳатидан ва молиявий таъминлаш соҳасидаги вазифа ва ваколатлари Ўзбекистон Республикаси Олий судига ўтказилади;
хўжалик судлари тизимида минтақавий апелляция судлари ташкил этилади.
4. Суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилиш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш бўйича комплекс чора-тадбирлар дастури (кейинги ўринларда — Дастур) 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Дастурда назарда тутилган тадбирларнинг ўз вақтида ва сифатли бажарилиши юзасидан вазирлик ва идоралар раҳбарлари зиммасига шахсий жавобгарлик юклансин.
5. Суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилиш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш бўйича комплекс чора-тадбирлар дастурини амалга ошириш бўйича Комиссия (кейинги ўринларда — Комиссия) 2-иловага мувофиқ таркибда ташкил этилсин.
Комиссия (И.Б. Абдуллаев):
вазирлик ва идоралар, илмий-тадқиқот ва таълим муассасалари мутахассислари, фуқаролик жамияти институтлари вакилларини жалб этган ҳолда қонун ҳужжатлари лойиҳаларини тайёрлаш бўйича эксперт гуруҳларини ташкил этсин;
қонунчилик ва ҳуқуқни қўллаш амалиётини чуқур танқидий таҳлил қилиш, илғор хорижий тажрибани ўрганиш асосида Дастурда назарда тутилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ишлаб чиқилишини таъминласин;
қонун ҳужжатлари лойиҳаларини жамоатчилик ўртасида, шу жумладан давра суҳбатлари, семинарлар ва конференциялар ўтказиш орқали кенг муҳокама қилишни ташкил этиш чораларини кўрсин;
Дастурда назарда тутилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг сифатли тайёрланиши ва ўз вақтида белгиланган тартибда киритилиши, шунингдек бошқа тадбирларнинг бажарилиши устидан назоратни таъминласин.
6. Ўзбекистон Республикаси Олий суди, Олий хўжалик суди, Бош прокуратураси ва Адлия вазирлиги илғор хорижий тажрибани чуқур ўрганиш асосида 2017 йил 1 июлга қадар:
суд-прокурор ходимлари малакасини ошириш ва раҳбар кадрларни тайёрлаш тизимини такомиллаштириш;
вояга етмаганлар учун назарда тутилган жиноий жазоларни либераллаштириш, процессуал ҳаракатларни амалга оширишда уларнинг ҳуқуқий ҳимоясини кучайтириш, шунингдек судланганлик ҳолатини тугатиш ва судланганликни олиб ташлаш муддатлари ва асосларини қайта кўриб чиқиш;
томонларнинг ярашганлиги муносабати билан жиноий жавобгарликдан озод қилиш институтини кенгайтириш;
ижтимоий хавфи катта бўлмаган айрим жиноят таркибларини жиноят тоифасидан чиқариш;
жиноят ишини қўзғатиш фақат жабрланувчининг аризасига кўра амалга ошириладиган жиноят таркиблари рўйхатини кенгайтириш;
фуқаролик, жиноят ишлари бўйича судлар ва хўжалик судларининг ваколатларини қайта кўриб чиқиш йўли билан маъмурий судларни ташкил этиш;
электрон тартибда суд ва ижро ишини юритишнинг замонавий шакл ва усулларини, шунингдек одил судловга эришишнинг илғор механизмларини кенгроқ жорий этиш орқали одил судловни амалга ошириш сифатини яхшилашни назарда тутувчи таклифларни ишлаб чиқсин ва киритсин.
7. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги, Молия вазирлиги бошқа манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда илғор хорижий тажрибани чуқур ўрганиш асосида уч ойлик муддатда:
давлат органларида юридик хизматнинг фаолиятини янада такомиллаштириш ва самарадорлигини ошириш;
адлия органлари тизимида юридик хизматлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва уларга услубий ёрдам кўрсатиш бўйича тузилмалар ташкил қилишни назарда тутувчи таклифларни киритсин.
8. Мазкур Фармон ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Президентининг Давлат маслаҳатчиси вазифасини бажарувчи О.Б. Муродов ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Давлат маслаҳатчисининг биринчи ўринбосари Б.А. Коканбаев зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 21 октябрдаги ПФ-4850-сон Фармонига 1-ИЛОВА
Суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилиш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш бўйича комплекс чора-тадбирлар
Т/р Тадбирлар номи Амалга ошириш механизми Ижро муддати Масъул ижрочилар I. Суд ҳокимиятининг чинакам мустақиллигини таъминлаш 1. Судья лавозимида бўлишнинг биринчи маротаба беш йиллик, кейин ўн йиллик муддатини ва шундан сўнг муддатсиз даврини белгилаш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил I чорак Олий малака комиссияси, Олий суд, Олий хўжалик суди, Конституциявий суд, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги 2. Судларни янада ихтисослаштириш, шу жумладан илғор хорижий тажрибани ўрганиш асосида фуқаролик, жиноят ишлари бўйича судлар ва хўжалик судларининг ваколатларини қайта кўриб чиқиш йўли билан маъмурий судларни ташкил этиш бўйича таклифлар тайёрлаш. Ўзбекистон Республикаси Президенти Фармони лойиҳаси 2017 йил III чорак Олий суд, Олий хўжалик суди, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги, Молия вазирлиги 3. Судлар тизимида судья ёрдамчиси лавозимини таъсис этиш бўйича таклифлар тайёрлаш (асосан умумий штат бирлиги доирасида). Ўзбекистон Республикаси Президенти Фармони лойиҳаси 2017 йил III чорак Олий суд, Олий малака комиссияси, Адлия вазирлиги, Молия вазирлиги 4. Ўзбекистон Республикаси Олий судига адлия органларининг умумий юрисдикция судлари фаолиятини моддий-техника жиҳатидан ва молиявий таъминлаш соҳасидаги вазифа ва ваколатларини, шунингдек тегишли штат бирлигини ўтказиш. Ўзбекистон Республикаси Президенти қарори лойиҳаси 2017 йил I чорак Олий суд, Адлия вазирлиги, Молия вазирлиги 5. Хўжалик судлари тизимида минтақавий апелляция судларини ташкил этиш. Ўзбекистон Республикаси Президенти Фармони лойиҳаси 2017 йил I чорак Олий хўжалик суди, Молия вазирлиги 6. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Судьяларни танлаш ва лавозимларга тавсия этиш бўйича олий малака комиссиясига судьяларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича чоралар кўриш, судьяларнинг интизомий жавобгарлиги тўғрисидаги ишларни кўриш ҳамда судьяларни рағбатлантириш бўйича ташаббус кўрсатиш ҳуқуқларини бериш, шунингдек Комиссия ижро аппарати ходимларига судья мақомини бериш орқали унинг мақоми ва ролини ошириш бўйича таклифлар тайёрлаш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил IV чорак Олий малака комиссияси, Олий суд, Олий хўжалик суди, Молия вазирлиги, Меҳнат вазирлиги 7. Судьяларни интизомий жавобгарликка тортиш механизмини, унинг асосларини аниқлаштириш орқали такомиллаштириш ва суд раисларининг судьяларга нисбатан интизомий иш қўзғатишга оид ваколатини тугатиш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил IV чорак Олий суд, Олий хўжалик суди, Олий малака комиссияси, Адлия вазирлиги II. Фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини янада кенгайтириш 8. Озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган муқобил жазо турларини қўллашни кенгайтириш орқали қамоқ тариқасидаги жиноий жазони тугатиш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил I чорак Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги, Миллий хавфсизлик хизмати, Олий суд, Адлия вазирлиги 9. Жиноят содир этишда гумон қилинган шахсларни ушлаб туриш муддатини 72 соатдан 48 соатга қисқартириш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил I чорак Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги, Миллий хавфсизлик хизмати, Олий суд, Адлия вазирлиги 10. Қамоққа олиш ва уй қамоғи тарзидаги эҳтиёт чораларини қўллашнинг, шунингдек дастлабки терговнинг энг кўп муддатини 1 йилдан 7 ойга қисқартириш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил I чорак Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги, Миллий хавфсизлик хизмати, Олий суд, Адлия вазирлиги 11. Назорат тартибида иш юритишни қуйидагилар орқали ислоҳ қилиш: фуқаролик иши бўйича суд қарорини назорат тартибида қайта кўриб чиқиш муддатини 3 йилдан 1 йилга қисқартириш; вилоят миқёсидаги судлар томонидан жиноят ва фуқаролик ишларини назорат тартибида кўриб чиқиш институтини тугатиб, тегишли суд раислари ва прокурорларнинг назорат тартибида протест келтириш бўйича ваколатларини бекор қилиш; Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг ишларни назорат тартибида кўриб чиқиш бўйича бир-бирини такрорловчи ваколатларини бекор қилиш; ишни назорат тартибида кўриб чиқадиган суднинг ишни биринчи инстанция судига ёхуд апелляция ёки кассация инстанцияси судига янгидан кўриб чиқиш учун юборишга оид ваколатларини аниқлаштириш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил I чорак Олий суд, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги 12. Бир-бирини такрорловчи ваколат ва инстанцияларни қисқартириш, шунингдек барча суд инстанцияларида тарафларнинг тортишуви принципини таъминлаш орқали жиноят ва фуқаролик ишларини кўриб чиқиш тартибини такомиллаштириш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил I чорак Олий суд, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги 13. Фуқаролик ишлари бўйича суд томонидан тарафлар келмаганда ишни кўриб чиқиш ва сиртдан ҳал қилув қарори чиқариш тартибини такомиллаштириш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил IV чорак Олий суд, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги III. Фуқароларнинг одил судловга эришиш даражасини янада ошириш 14. Ҳуқуқни қўллаш амалиётини танқидий таҳлил қилиш, норматив-ҳуқуқий ва идоравий ҳужжатларни хатловдан ўтказиш асосида фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига тажовуз қилиш ҳолатлари юзасидан зудлик билан зарур чоралар кўришни таъминлашга қаратилган таклифлар тайёрлаш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва идоравий ҳужжатлар лойиҳалари 2016-2017 йиллар Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги, Давлат солиқ қўмитаси, Давлат божхона қўмитаси, Миллий хавфсизлик хизмати 15. Жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини ўз вақтида ҳал этиш, мурожаатларни қўриб чиқишда сансалорлик ва бефарқ муносабатда бўлиш ҳолатларига йўл қўйганлик учун жиноий жавобгарликкача бўлган жавобгарликнинг муқаррарлигини таъминлаш, шунингдек бузилган ҳуқуқларни тиклаш бўйича, жумладан қуйидагиларни назарда тутувчи барча зарурий чораларни кўриш: идоралар раҳбарлари томонидан мунтазам равишда сайёр фуқаролар қабулларини ўтказиш; видеоконференцалоқадан фойдаланган ҳолда фуқароларни масофадан туриб қабул қилишни ташкил этиш; мазкур соҳада идоравий назоратни кучайтириш. Чора-тадбирлар режаси 2017 йил I чорак Бош прокуратура, Олий суд, Олий хўжалик суди, Адлия вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, вазирлик ва идоралар 16. Фаолиятнинг очиқлиги ва шаффофлигини таъминлаш, фуқаролик жамияти институтлари, оммавий ахборот воситалари ва аҳоли билан ҳамкорлик қилишнинг самарали механизмларини кенг қўллаш, ахборот хизматларининг фаолият тўғрисидаги ахборотни жамоатчиликка етказиш бўйича фаолиятини такомиллаштириш. Идоравий ҳужжатлар 2017 йил I чорак Вазирлик ва идоралар 17. Фаолиятни иш якунларининг комплекс таҳлили асосида режалаштириш ва ташкил этиш, бунда эътиборни аввало ҳуқуқни қўллаш амалиёти ва амалдаги қонун ҳужжатларини такомиллаштириш орқали тизимли ҳуқуқбузарликларнинг сабаб ва шарт-шароитларини аниқлаш ҳамда бартараф этишга қаратиш. Идоравий ҳужжатлар 2017 йил I чорак Вазирлик ва идоралар 18. Фуқароларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларига сўзсиз риоя этилишини таъминлаш, фаолият самарадорлигини оширишга қаратилган илғор илмий-техника воситалари, ахборот-коммуникация технологияларини, шунингдек ишни ташкил этишнинг замонавий шакл ва усулларини жорий этиш. Чора-тадбирлар комплекси 2017 йил IV чорак Бош прокуратура, Олий суд, Адлия вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Миллий хавфсизлик хизмати, Давлат божхона қўмитаси, Давлат солиқ қўмитаси 19. Жиноятларни ўз вақтида аниқлаш ва уларга чек қўйиш самарадорлигини таъминлаш мақсадида мамлакат минтақаларида Тошкент шаҳар ИИББдаги каби жиноятлар ҳақида хабарларни қабул қилишнинг автоматлаштирилган тизимини ишлаб чиқиш ва жорий этиш. Чора-тадбирлар комплекси, идоравий ҳужжат 2017 йил мобайнида Ички ишлар вазирлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Молия вазирлиги IV. Кадрларни танлаш, малакасини ошириш ва қайта тайёрлаш тизимини янада такомиллаштириш 20. Юксак ахлоқий-иродавий ва касбий фазилатларга эга, юклатилган вазифаларни ва амалга оширилаётган ислоҳотларни самарали бажарилишини таъминлашга қодир бўлган кадрларни шаффоф танлов асосида ишга қабул қилиш тизимини такомиллаштириш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2017 йил II чорак Бош прокуратура, Адлия вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Давлат божхона қўмитаси, Давлат солиқ қўмитаси 21. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва назорат идоралари ходимлари ўртасида суиистеъмолчилик ва бошқа ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, профилактика қилиш ва уларга чек қўйиш бўйича идоравий назоратни кучайтириш, одоб-ахлоқ қоидаларига оғишмай риоя этилишини таъминлаш. Идоравий ҳужжатлар ва профилактик чора-тадбирлар 2016-2017 йиллар Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги, Миллий хавфсизлик хизмати, Давлат божхона қўмитаси, Давлат солиқ қўмитаси 22. Қуйидагилар орқали судьялик лавозимларига номзодларни қайта тайёрлаш, судьялар малакасини ошириш тизимини янада такомиллаштириш: хорижий амалиёт ва халқаро стандартлардан келиб чиққан ҳолда ўқиш ва амалиёт ўташ даврини узайтириш орқали судьяликка номзодларни тайёрлашга янги талабларни қўйиш; суд амалиётининг долзарб масалаларини муҳокама қилиш бўйича мунтазам равишда тадбирлар ўтказиш шаклида судьяларнинг малакасини ошириш. Ўзбекистон Республикаси Президенти Фармони лойиҳаси 2017 йил II чорак Адлия вазирлиги, Олий малака комиссияси, Олий суд, Олий хўжалик суди, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Молия вазирлиги 23. Адлия вазирлиги ҳузуридаги Юристлар малакасини ошириш маркази фаолиятини такомиллаштириш, шу жумладан масофавий таълимни амалга ошириш имконини берувчи замонавий видеоконференцалоқа тизими билан жиҳозланган унинг ҳудудий филиалларини ташкил этиш. Ўзбекистон Республикаси Президенти Фармони лойиҳаси 2017 йил II чорак Адлия вазирлиги, Олий малака комиссияси, Олий суд, Олий хўжалик суди, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Молия вазирлиги 24. Қуйидагиларни: Юридик кадрларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш бўйича давлат талаблари; Юридик кадрларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш тартиби тўғрисидаги низом; Адлия вазирлиги ҳузуридаги Юристлар малакасини ошириш марказининг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш бўйича чора-тадбирлар дастурини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси 2017 йил II чорак Адлия вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Олий малака комиссияси, Олий суд, Олий хўжалик суди, Молия вазирлиги 25. Бош прокуратура Олий ўқув курслари фаолиятини такомиллаштириш мақсадида: прокурор-тергов ходимлари малакасини узлуксиз ошириш ва уларни қайта тайёрлашнинг самарали тизимини жорий қилиш; Олий ўқув курсларининг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш бўйича чора-тадбирлар дастурини ишлаб чиқиш . Ўзбекистон Республикаси Президенти қарори лойиҳаси 2017 йил III чорак Бош прокуратура, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Адлия вазирлиги, Молия вазирлиги, Меҳнат вазирлиги 26. Қуйидагиларни назарда тутган ҳолда суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш тизими ходимларини идоралараро ротация қилиш тартибини янада такомиллаштириш бўйича таклифлар тайёрлаш: суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш тизими ходимларининг мазкур тизимдаги бир идорадан бошқасига ўтишда махсус (ҳарбий) унвонлар нисбатини белгилаш; ротация қилинган ходимларнинг кўп йиллик хизмати, пул таъминоти ва пенсиясини ҳисоблашнинг оптимал тартибини белгилаш. Ўзбекистон Республикаси Президенти қарори лойиҳаси, қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил II чорак Бош прокуратура, Адлия вазирлиги, Молия вазирлиги, Меҳнат вазирлиги V. Одил судловнинг самарадорлиги ва сифатини ошириш 27. Терговнинг тўлиқ эмаслигини суд муҳокамаси жараёнида тўлдириш механизмларини жорий этиш орқали суд томонидан жиноят ишини қўшимча тергов юритишга қайтариш институтини бекор қилиш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил I чорак Олий суд, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги, Миллий хавфсизлик хизмати, Ички ишлар вазирлиги 28. Жиноят процессига ижтимоий хавфи катта бўлмаган жиноятлар тўғрисидаги ишлар бўйича судгача ва судда иш юритишнинг соддалаштирилган тартибини жорий этиш бўйича таклифлар тайёрлаш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил IV чорак Олий суд, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги, Миллий хавфсизлик хизмати, Ички ишлар вазирлиги 29. Қуйидагиларни назарда тутган ҳолда низоларни судгача ҳал қилиш механизмларини кенгроқ жорий этиш бўйича таклифлар тайёрлаш: хўжалик юритувчи субъектлар ўртасидаги низолар бўйича судга мурожаат қилишдан аввал эътирозни мажбурий тақдим этиш тартибини ўрнатиш; фуқаролик ва хўжалик, шу жумладан шартномавий-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган низоларни судгача ҳал қилиш механизмларини қўллашни кенгайтириш; Фуқаролик процессуал кодексига даъвогар томонидан жавобгар билан низони судгача ҳал қилиш тартибига риоя қилинмаган бўлса, агар қонун ёки шартномада мазкур тоифадаги низолар учун бундай тартиб назарда тутилган бўлса, даъвони қабул қилишни рад этиш тартибини киритиш; ҳакамлик судлари фаолиятини ташкил қилишнинг қонуний асосларини ва улар томонидан қонунчиликка риоя этилиши устидан назоратни такомиллаштириш, ҳакамлик судларига қўйиладиган талабларни аниқлаштириш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил IV чорак Олий суд, Олий хўжалик суди, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги, Савдо-саноат палатаси 30. Суддан ташқари фуқаролик ва хўжалик низоларини тартибга солишнинг асосий тушунчалари, мақсадлари, вазифалари, механизмларини белгиловчи «Медиация тўғрисида»ги қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш. Қонун лойиҳаси 2017 йил III чорак Адлия вазирлиги, Олий суд, Олий хўжалик суди, Бош прокуратура, Савдо-саноат палатаси 31. Почта-телеграф жўнатмаларини хатлаб қўйиш ва эксгумация қилиш учун санкция бериш ҳуқуқини судларга ўтказиш орқали «Хабеас корпус» институтини қўллаш доирасини кенгайтириш ва тергов иши юритилиши устидан суд назоратини кучайтириш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил I чорак Олий суд, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Миллий хавфсизлик хизмати 32. Электрон тартибда суд ва ижро ишини юритишнинг замонавий шакл ва усулларини, шу жумладан процесс иштирокчилари билан ўзаро электрон ҳамкорликни амалга ошириш, видеоконференцалоқадан фойдаланишни, шунингдек процессуал ҳаракатларни видео, аудио қайд этишни, суд-тергов жараёнларини стенограмма қилишнинг янги турларини кенгроқ жорий этиш бўйича комплекс чора-тадбирларни амалга ошириш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил IV чорак Бош прокуратура, Олий суд, Олий хўжалик суди, Адлия вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Миллий хавфсизлик хизмати, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Молия вазирлиги 33. Оммавий-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган маъмурий ишлар ва низоларни кўриб чиқиш бўйича суд иш юритуви амалга оширилишини тартибга солувчи «Маъмурий суд иши юритуви тўғрисида»ги қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш. Қонун лойиҳаси 2017 йил IV чорак Олий суд, Олий хўжалик суди, Адлия вазирлиги, Бош прокуратура 34. Жабрланувчи, гувоҳ ва жиноят процессининг бошқа иштирокчиларини жисмоний ва ижтимоий ҳимоя қилиш бўйича давлат кафолатларини таъминлашни назарда тутувчи «Жабрланувчи, гувоҳ ва жиноят процессининг бошқа иштирокчиларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш. Қонун лойиҳаси 2017 йил IV чорак Олий суд, Олий хўжалик суди, Адлия вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Бош прокуратура 35. Одил судловга эришиш даражасини оширишга қаратилган фуқаролик даъволари бўйича давлат божи ставкаларини ундириш тартиби ва уларнинг миқдорларини қайта кўриб чиқиш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил II чорак Олий суд, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги, Молия вазирлиги 36. Судларга қамоққа олиш ёки уй қамоғи тарзидаги эҳтиёт чорасини қўллаш рад этилганда муқобил эҳтиёт чораларини қўллаш ҳуқуқини бериш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил I чорак Олий суд, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги VI. Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигини янада такомиллаштириш 37. Қуйидагиларни назарда тутган ҳолда жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигини янада такомиллаштириш бўйича таклифлар тайёрлаш: ярашув муносабати билан жиноий жавобгарликдан озод қилиш институтини кенгайтириш; алоҳида жиноят таркибларини Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекс юрисдикциясига ўтказиш нуқтаи назаридан қайта кўриб чиқиш; жиноят ишини қўзғатиш фақат жабрланувчининг аризасига кўра амалга ошириладиган жиноят таркиблари рўйхатини кенгайтириш; судланганлик ҳолатини тугатиш ва судланганликни олиб ташлаш муддатлари ва асосларини уларни қисқартириш нуқтаи назаридан қайта кўриб чиқиш; вояга етмаганлар учун назарда тутилган жиноий жазоларни либераллаштириш, процессуал ҳаракатларни ўтказишда уларнинг ҳуқуқий ҳимоясини кучайтириш; қилмишнинг жиноийлигини истисно этадиган, жазони енгиллаштирадиган ёки шахснинг аҳволини бошқача тарзда яхшилайдиган қонунни қўллаш тартибини белгилаш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил II чорак Олий суд, Бош прокуратура, Адлия вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Миллий хавфсизлик хизмати 38. Ижтимоий фойдали меҳнатга жалб этиш орқали ахлоқ-тарбиявий таъсир кўрсатиш чораларини кучайтиришга қаратилган «мажбурий жамоат ишлари» тариқасидаги жиноий жазони киритиш бўйича таклифлар тайёрлаш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил IV чорак Бош прокуратура, Олий суд, Адлия вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Миллий хавфсизлик хизмати VII. Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш самарадорлигини ошириш 39. Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал ва Хўжалик процессуал кодексларига : давлат фойдасига мулкий ундирувлар билан боғлиқ ишларни кўриб чиқишда судьяларнинг даъвони таъминлаш чораларини кўриш мажбуриятини; суд ҳал қилув қарорининг ижро этиш тартиби ва усулини белгилаш қисмида суд ҳал қилув қарорига қўйиладиган, унинг тўғридан-тўғри амал қилишини таъминлайдиган талабларни; судлар томонидан ижро ҳужжатларини юбориш муддатларини; давлат бюджетига ундирувлар бўйича ижро варақаларини фақат суд ижрочиларига беришни назарда тутадиган ягона тартибни; суд ҳал қилув қарорини ижро этиш усули ва тартибини тушунтириш, ўзгартириш тўғрисидаги мурожаатларни кўриб чиқиш, иш юритишни тўхтатиб туриш, ундирувни қарздорнинг бошқа шахсларда турган мол-мулкига қаратиш тартибини белгилаш йўли билан ижро ишини юритиш устидан суд назорати механизмларини (кўриб чиқиш муддатлари, суд таркиби, суд муҳокамаси тартиби, чиқариладиган ҳал қилув қарорининг шакли); суд ҳужжатлари ижросини кечиктириш ва бўлиб-бўлиб ижро этиш асослари ва уларнинг энг кўп муддатларини; коммунал қарздорлик бўйича суд буйруғини чиқариш тўғрисидаги аризага илова қилинадиган ҳужжатларнинг кенгайтирилган рўйхатини (қарзни узиш тўғрисидаги талаб, коммунал тармоқдан узиб қўйиш далолатномаси, истеъмолчи билан тузилган шартнома, қарздор томонидан эътироф этилган қарздорлик ҳисоб-китоби, кўчмас мулк эгаси тўғрисидаги маълумотнома ва бошқалар); хорижий судлар ва арбитражларнинг қарорларини эътироф этиш ва ижро этишнинг аниқ процессуал тартибини (судловга тегишлилик, тақдим этиладиган ҳужжатлар рўйхати, суд муҳокамаси тартиби, қарорни эътироф этиш ва унинг ижросини рад этиш асослари) назарда тутувчи ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил IV чорак Адлия вазирлиги, Олий суд, Олий хўжалик суди, Бош прокуратура, Адвокатлар палатаси 40. Суд ижрочиларининг штат бирлигини кўпайтириш ва эришган натижаларини ҳисобга олган ҳолда шахсий мукофотлаш тартибини жорий қилиш орқали уларнинг меҳнатини моддий рағбатлантириш даражасини ошириш бўйича таклифлар тайёрлаш. Ўзбекистон Республикаси Президенти қарори лойиҳаси 2017 йил I чорак Адлия вазирлиги, Молия вазирлиги 41. Суд ижрочилари учун хизмат кийими ва транспорт намуналарини тасдиқлаш. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирининг буйруғи 2017 йил I чорак Адлия вазирлиги, Молия вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги VIII. Юридик ёрдам ва хизмат кўрсатиш тизимини янада такомиллаштириш 42. Қуйидагиларни назарда тутган ҳолда адвокатура институтини янада такомиллаштириш, фуқароларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини самарали ҳимоя қилишни таъминлашда адвокатнинг ролини кучайтириш бўйича таклифлар тайёрлаш: суд ишини юритишда иштирок этиш учун адвокат ордерини расмийлаштириш ва тақдим этиш тартибини қайта кўриб чиқиш; адвокат сўровини кўриб чиқиш тартиби ва муддатларини аниқлаштириш; фуқаролик ва хўжалик низоларини судгача ҳал қилиш жараёнида адвокат иштирокининг тартиби ва асослари; адвокатлик фаолияти учун ўрнатилган солиқ ставкаларини қайта кўриб чиқиш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил IV чорак Адлия вазирлиги, Адвокатлар палатаси, Олий суд, Олий хўжалик суди, Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги, Миллий хавфсизлик хизмати, Молия вазирлиги, Давлат солиқ қўмитаси 43. Нотариал идоралар ва ФҲДЁ органлари томонидан юридик хизмат кўрсатишни янада такомиллаштириш, шу жумладан: нотариал идораларга электрон мурожаат қилиш; кўрсатилаётган хизматлар учун давлат божини тўлаш бўйича электрон тўловлар жорий этиш юзасидан таклифлар тайёрлаш. Қонун ҳужжатларига ва идоравий ҳужжатларга ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил IV чорак Адлия вазирлиги, Марказий банк, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Молия вазирлиги 44. Кадрларнинг барқарор захирасини шакллантириш ва нотариал ҳаракатлар тезкорлигини ошириш бўйича, шу жумладан: лавозимида уч йиллик стажга эга бўлган нотариус ёрдамчисига тегишли стажировкани ўтамасдан туриб нотариус лавозимини эгаллаш учун танловда иштирок этиш имконини бериш; нотариус ёрдамчисига ҳужжат нусхалари тўғрилигини тасдиқлаш ваколатини бериш; нотариусларни аттестациядан ўтказиш ва уларни даврий ротация қилиш тартибини жорий этишни назарда тутадиган таклифлар тайёрлаш. Қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш 2017 йил III чорак Адлия вазирлиги 45. Давлат органларида юридик хизматнинг фаолиятини янада такомиллаштириш ва самарадорлигини ошириш, шунингдек адлия органлари тизимида юридик хизматлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва уларга услубий ёрдам кўрсатиш бўйича тузилмалар ташкил қилиш бўйича таклифлар тайёрлаш. Ўзбекистон Республикаси Президенти қарори лойиҳаси 2017 йил I чорак Адлия вазирлиги, Молия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 21 октябрдаги ПФ-4850-сон Фармонига 2-ИЛОВА
Суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилиш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш бўйича комплекс чора-тадбирлар дастурини амалга ошириш бўйича Комиссия
1. Абдуллаев И.Б. — Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори, Комиссия раиси 2. Муродов О.Б. — Ўзбекистон Республикаси Президентининг Давлат маслаҳатчиси вазифасини бажарувчи 3. Коканбаев Б.А. — Ўзбекистон Республикаси Президенти Давлат маслаҳатчисининг биринчи ўринбосари 4. Мирбабаев Б.Ш. — Ўзбекистон Республикаси Конституциявий судининг раиси 5. Газиев Ш.А. — Ўзбекистон Республикаси Олий судининг раиси 6. Камилов К.Ф. — Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик судининг раиси 7. Гулямов Ш.Т. — Ўзбекистон Республикаси Миллий хавфсизлик хизмати раисининг биринчи ўринбосари 8. Икрамов М.М. — Ўзбекистон Республикаси Адлия вазири 9. Ахмедбаев А.А. — Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазири 10. Абдухакимов А.А. — Ўзбекистон Республикаси Меҳнат вазири 11. Касимов Р.С. — Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазири 12. Мирзахидов Х.М. — Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазири 13. Парпиев Б.Р. — Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитасининг раиси 14. Дусанов З.А. — Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитасининг раиси 15. Қучқоров Ж.А. — Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг ўринбосари 16. Рустамбеков Н.М. — Ўзбекистон Республикаси Президенти девонининг бош инспектори 17. Мавлонов Б.М. — Ўзбекистон Республикаси Президенти девонининг етакчи инспектори 18. Ханаев У.У. — Ўзбекистон Республикаси Президенти девонининг етакчи консультанти 19. Камилов А.А. — Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Судьяларни танлаш ва лавозимларга тавсия этиш бўйича олий малака комиссияси Суд инспекциясининг раҳбари 20. Ахмедов Р.Т. — Ўзбекистон Республикаси Адвокатлар палатаси раиси 21. Шайхов А.Э. — Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси раиси.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилиш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармонига
Мустақиллик йилларида амалга оширилган ислоҳотлар суд-ҳуқуқ соҳасини демократлаштириш ва эркинлаштиришга, суд ҳокимиятининг фуқароларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш борасидаги роли ва аҳамиятини оширишга замин яратди. Шу билан бирга, мамлакатни ривожлантиришнинг замонавий талаблари ва стратегик устувор вазифалари суд-ҳуқуқ тизимини янада такомиллаштиришни талаб этади. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилиш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармони мазкур соҳадаги давлат сиёсатини сифат жиҳатидан янги босқичга кўтариб, қуйидаги учта асосий устувор йўналишларни белгилаб берди: суд ҳокимиятининг чинакам мустақиллигини таъминлаш; фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш; одил судловга эришиш даражасини ошириш. Мазкур устувор йўналишларни амалга ошириш мақсадида суд, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва назорат органларининг муҳим вазифалари этиб: Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 112-моддасида белгиланган судьялар мустақиллиги, уларнинг фақат қонунга бўйсуниши ва одил судловни амалга ошириш борасидаги фаолиятига аралашганлик учун жавобгарликнинг муқаррарлиги принципига оғишмай амал қилинишини таъминлаш; фуқароларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш, уларга тажовуз қилиш ҳолатлари юзасидан барча зарур чораларни кўриш, жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш тартибини бузиш ва сансалорликка йўл қўймаслик; тегишли ахборотни ўз вақтида жамоатчиликка етказиш орқали фаолиятнинг очиқлиги ва шаффофлигини таъминлаш, фуқаролик жамияти институтлари, оммавий ахборот воситалари ҳамда аҳоли билан ҳамкорлик самарадорлигини ошириш; ҳуқуқни қўллаш амалиёти ва амалдаги қонунчиликни такомиллаштириш орқали тизимли камчилик ва қонун бузилишларни аниқлаш ва бартараф этиш, иш фаолиятига илғор илмий-техника воситалари ҳамда ахборот-коммуникация технологияларини жорий қилиш; идоравий назоратни кучайтириш, ходимлар ўртасида суиистеъмолчилик ва бошқа ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш ва уларга чек қўйиш, кадрлар таркибини сифат жиҳатидан яхшилаш, кадрларни танлашнинг энг муносиб номзодларни ишга қабул қилишни таъминлайдиган замонавий механизмларини жорий этиш белгиланди. Фармонга мувофиқ суд ҳокимиятининг чинакам мустақиллигини таъминлаш, касбий нуфузини ошириш, юқори малакали ва самарали фаолият юритувчи суд корпусини шакллантириш мақсадида илк бор судьяларнинг ваколат муддатлари қайта кўриб чиқилди. Хусусан, судьялик лавозимига биринчи маротаба беш йил муддатга ва кейин ўн йил муддатга, шундан сўнг муддатсиз тайинлаш (сайлаш)ни назарда тутувчи тартиб жорий этилди. Киритилаётган бу ўзгартишлар халқаро стандартлар ва ривожланган демократик давлатларнинг илғор тажрибасига тўлиқ мос келади. Шу билан бирга, Фармон билан 2017 йилнинг 1 апрелидан жиноят, жиноят-процессуал, фуқаролик процессуал ва бошқа қонун ҳужжатларига инсон ҳуқуқ ва эркинликлари устуворлигини таъминлаш, суд муҳокамасини адолатли ва ўз вақтида ўтказиш, жазонинг адолатли ва инсонийлиги кафолатларини кучайтиришни инобатга олган ҳолда одил судлов самарадорлигини оширишга қаратилган бир қатор ўзгартишлар киритилмоқда. Жумладан, қамоқ тарзидаги жиноий жазо тури тугатилиб, унинг ўрнига озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазонинг муқобил турларини қўллаш имконияти кенгайтирилмоқда. Яъни жиноий жазолар тизимидан нисбатан қаттиқ таъсир чораларидан бири чиқарилаётганлиги жиноий жазоларни либераллаштиришга, ҳуқуқбузарларга нисбатан тарбиявий-тузатиш таъсир чораларининг илғор шакл ва услубларини кенг қўллаш бўйича олиб борилаётган сиёсатнинг мантиқий давоми ҳисобланади. Жиноят процессида фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилишнинг ҳуқуқий кафолатларини кучайтириш, жиноят ишларини тергов қилишнинг тезкорлигини ошириш доирасида: жиноят содир этишда гумон қилинган шахсларни ушлаб туриш муддати 72 соатдан 48 соатга; қамоққа олиш ва уй қамоғи тарзидаги эҳтиёт чораларини қўллашнинг, шунингдек жиноят ишлари бўйича дастлабки терговнинг энг кўп муддатлари 1 йилдан 7 ойга қисқартирилмоқда. Ушбу чораларнинг жорий этилиши, бир томондан, фуқароларнинг эркинлигини асоссиз чеклаш ҳолатларидан ҳимоя қилинишини, иккинчи томондан, суриштирув ва тергов органларининг масъулияти ва фаолияти самарадорлиги ошишини таъминлайди. «Хабеас корпус» институти қўлланишини янада кенгайтириш доирасида прокурорларнинг почта-телеграф жўнатмаларини хатлаб қўйиш ва эксгумация қилиш каби тергов ҳаракатларини ўтказишга санкция бериш бўйича ваколатлари судларга ўтказилмоқда. Бу ўзгартишлар инсоннинг шахсий ҳуқуқ ва эркинликлари дахлсизлиги, улардан суд қарорисиз маҳрум этишга ёки уларни чеклаб қўйишга ҳеч ким ҳақли эмаслиги ҳақидаги Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ҳамда халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этилган принцип ва нормаларига тўла мос келади. Бундан ташқари, судга қамоққа олиш ёки уй қамоғи тарзидаги эҳтиёт чорасини қўллаш рад этилган тақдирда муқобил эҳтиёт чорасини қўллаш имконияти берилмоқда. Судда иш юритиш тезкорлиги ва сифатини ошириш, иш бўйича якуний қарорлар қабул қилиш муддатларини асоссиз кечиктиришни бартараф этиш, судларнинг жиноят процессидаги ролини оширишга қаратилган янгилик сифатида суд томонидан жиноят ишини қўшимча терговга қайтариш институтининг бекор қилинаётганлигини алоҳида таъкидлаш жоиз. Фуқаролик иши бўйича суд қарорини назорат тартибида қайта кўриб чиқиш имкониятини берувчи муддатнинг 3 йилдан 1 йилга қисқартирилиши эса, фуқаролик ҳуқуқий муносабатларнинг барқарорлиги, фуқаролик процесси иштирокчиларининг ҳуқуқ ва қонуний манфаатлари ҳимоя қилинишини таъминлашга хизмат қилади. Суд қарорларининг қонунийлиги ва асослилигини қайта кўриб чиқишнинг амалдаги тизимини такомиллаштириш, шунингдек суд процесси муддатлари ва сифатига салбий таъсир кўрсатувчи ортиқча оралиқ инстанцияларни бартараф этиш мақсадида Фармонда вилоят даражасидаги судлар томонидан фуқаролик ва жиноят ишларини назорат тартибида қайта кўриш бўйича бир-бирини такрорловчи инстанциялари тугатилиб , ўз навбатида, тегишли суд раислари ва прокурорларнинг назорат тартибида протест келтириш ваколати бекор қилиниши назарда тутилди. Шу билан бирга, Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг ишларни назорат тартибида кўришга оид бир-бирини такрорловчи ваколатлари бекор қилинмоқда. Ортиқча ва бир-бирини такрорловчи инстанцияларнинг бекор қилиниши айнан бир назорат инстанцияси томонидан ишларнинг бир неча бор кўриб чиқилишини олдини олади, суд қарорларининг узил-кесиллиги ва барқарорлигини таъминлаб, фуқароларнинг судларга бўлган ишончини янада оширади. Шунингдек Фармонда вилоят хўжалик судларининг қарорларини ўзлари томонидан қайта кўриш ваколатини чеклаш мақсадида ушбу судлар тизимида минтақавий апелляция судларини ташкил этиш назарда тутилди. Фармоннинг суд ҳокимияти мустақиллиги асосларини мустаҳкамловчи алоҳида аҳамиятли томони адлия органларининг умумий юрисдикция судлари фаолиятини моддий-техника жиҳатидан ва молиявий таъминлаш бўйича вазифа ва ваколатлари Ўзбекистон Республикаси Олий судига ўтказилаётганидир. Ушбу чора судларнинг мустақиллиги ва уларнинг фаолиятига аралашмасликнинг қўшимча кафолатларини яратади. Шу билан бирга, Фармонга мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Олий суди, Олий хўжалик суди, Бош прокуратураси ва бошқа манфаатдор идораларга 2017 йил 1 июлга қадар илғор хорижий тажрибани ўрганган ҳолда қуйидаги масалалар бўйича асослантирилган таклифлар тайёрлаш топширилди: суд-прокурор ходимларининг малакасини ошириш ва раҳбар кадрлар тайёрлаш тизимини такомиллаштириш; процессуал ҳаракатларни амалга оширишда вояга етмаганларнинг ҳуқуқий ҳимоясини кучайтириш, жиноий жазоларни либераллаштириш, шунингдек судланганлик ҳолатини тугатиш ва судланганликни олиб ташлаш муддатлари ва асосларини қайта кўриб чиқиш; ўзбек халқининг эзгулик ва раҳмдиллик каби кўп асрлик анъаналарига мос бўлган ярашув институтини жиноят процессида қўллаш доирасини кенгайтириш. Бу норма қонунни четлаб ўтган, содир этган қилмишидан пушаймон бўлган ва етказилган зиённи қоплаган фуқароларни жавобгарликдан озод қилиш имконини беради; ижтимоий хавфи катта бўлмаган айрим турдаги жиноят таркибларини жиноят тоифасидан чиқариш; жабрланувчининг аризаси асосида жиноят иши қўзғатилиши мумкин бўлган жиноят таркиблари рўйхатини кенгайтириш; электрон тартибда суд ва ижро иши юритишнинг замонавий шакл ва усулларини, одил судловга эришишнинг илғор механизмларини жорий этиш орқали одил судлов сифатини ошириш. Бу ташаббуснинг амалга оширилиши суд фаолиятининг самарадорлигига, шунингдек «Электрон ҳукумат тўғрисида»ги Қонунни амалга ошириш доирасида республикани ривожлантиришнинг замонавий босқичи талабларига тўлиқ асосланган одил судловнинг жамоатчилик учун очиқлиги, шаффофлиги ва эркинлиги принципларини ҳаётга изчил татбиқ этишга хизмат қилади. Бундан ташқари, қонунийликни таъминлашда ҳамда мамлакатимизда ислоҳотларни самарали рўёбга чиқаришда юридик хизматлар ролини ошириш мақсадида давлат органларининг юридик хизматлари фаолиятини янада такомиллаштиришга доир аниқ чора-тадбирлар назарда тутилмоқда. Қайд этилган асосий вазифалар ва янги нормаларни ҳаётга татбиқ этиш учун Фармон билан суд-ҳуқуқ тизимини ривожлантириш борасида 8 та энг устувор соҳалар бўйича 45 та аниқ тадбирларни амалга оширишни назарда тутувчи Комплекс чора-тадбирлар дастури тасдиқланди. Фармонни ижро этиш доирасида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси , Жиноят , Жиноят-процессуал , Фуқаролик процессуал , Хўжалик процессуал кодекслари ва бир қатор бошқа қонун ҳужжатларига зарур ўзгартиш ва қўшимчалар киритилади. Инсон ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш тизимини изчил такомиллаштириш ва мустаҳкамлаш мақсадида умумэътироф этилган халқаро стандартлар асосида бир қатор алоҳида қонунлар, шу жумладан «Жабрланувчилар, гувоҳлар ва жиноят процессининг бошқа иштирокчиларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги, «Медиация тўғрисида»ги, «Маъмурий судлов ишларини юритиш тўғрисида»ги қонунларни қабул қилиш режалаштирилмоқда. Ушбу дастурий ҳужжатнинг амалга оширилиши мамлакатнинг суд-ҳуқуқ тизими фаолиятини сифат жиҳатидан янги босқичга олиб чиқиш, фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатлари ишончли ҳимоя қилинишини таъминлаш, шунингдек аҳолининг одил судловга бўлган ишончини янада мустаҳкамлаш имконини беради.
Ўзбекистон Республикаси Президенти вазифасини бажарувчи Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2016 йил 21 октябрь,
ПФ-4850-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Farmoni
DASTURI
TARKIBI
ShARH
Sud-huquq tizimini yanada isloh qilish, fuqarolarning huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Sud-huquq tizimini yanada demokratlashtirish va erkinlashtirish, sud, huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat organlari faoliyati samaradorligini oshirish, aholining odil sudlovga boʻlgan ishonchini oshirish, jamiyatda qonun ustuvorligini taʼminlash va qonuniylikni mustahkamlash maqsadida:
1. Sud hokimiyatining chinakam mustaqilligini, fuqarolar huquq va erkinliklarining ishonchli himoyasini taʼminlash, shuningdek odil sudlovga erishish darajasini oshirish sud-huquq tizimini yanada isloh qilish sohasida davlat siyosatining asosiy ustuvor yoʻnalishlari etib belgilansin.
Davlat siyosatining asosiy ustuvor yoʻnalishlarini amalga oshirish boʻyicha sud, huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat organlarining muhim vazifalari sifatida quyidagilar belgilansin:
sud hokimiyatining mustaqilligi toʻgʻrisidagi konstitutsiyaviy normalarga va odil sudlovni amalga oshirish faoliyatiga aralashganlik uchun javobgarlikning muqarrarligi prinsipiga ogʻishmay amal qilinishini taʼminlash;
fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga tajovuz qilish holatlari yuzasidan zudlik bilan zarur choralar koʻrish;
jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini oʻz vaqtida hal etish, murojaatlarni koʻrib chiqishda sansalorlik va befarq munosabatda boʻlish holatlariga yoʻl qoʻyganlik uchun jinoiy javobgarlikkacha boʻlgan javobgarlikning muqarrarligini taʼminlash, shuningdek buzilgan huquqlarni tiklash boʻyicha barcha zarur choralarni koʻrish;
faoliyatning ochiqligi va shaffofligini taʼminlash, fuqarolik jamiyati institutlari, ommaviy axborot vositalari va aholi bilan hamkorlik qilishning samarali mexanizmlarini keng qoʻllash;
faoliyatni ish yakunlarining kompleks tahlili asosida rejalashtirish va tashkil etish, bunda eʼtiborni avvalo huquqni qoʻllash amaliyoti va amaldagi qonun hujjatlarini takomillashtirish orqali tizimli qonunbuzarliklarning sabab va shart-sharoitlarini aniqlash hamda bartaraf etishga qaratish;
xodimlar oʻrtasida suiisteʼmolchilik va boshqa huquqbuzarliklarning oldini olish, profilaktika qilish va ularga chek qoʻyish boʻyicha idoraviy nazoratni kuchaytirish, odob-axloq qoidalariga ogʻishmay rioya etilishini taʼminlash;
yuksak axloqiy-irodaviy va kasbiy fazilatlarga ega, yuklatilgan vazifalar va amalga oshirilayotgan islohotlarning samarali bajarilishini taʼminlashga qodir boʻlgan kadrlarni shaffof tanlov asosida ishga qabul qilish tizimini takomillashtirish;
fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlariga soʻzsiz rioya etilishini taʼminlash, faoliyat samaradorligini oshirishga qaratilgan ilgʻor ilmiy-texnika vositalari va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini, shuningdek ishni tashkil etishning zamonaviy shakl va usullarini joriy etish.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Sudyalarni tanlash va lavozimlarga tavsiya etish boʻyicha oliy malaka komissiyasi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi, Oliy xoʻjalik sudi, Bosh prokuraturasi va Adliya vazirligining sudyalik lavozimiga birinchi marotaba besh yil muddatga va keyin oʻn yil muddatga, shundan soʻng muddatsiz davrga tayinlash (saylash)ni nazarda tutuvchi taklifi maʼqullansin.
3. Belgilansinki, 2017-yilning 1-aprelidan:
ozodlikdan mahrum qilish bilan bogʻliq boʻlmagan muqobil jazo turlarini qoʻllashni kengaytirish orqali qamoq tariqasidagi jinoiy jazo tugatiladi;
jinoyatni sodir etishda gumon qilingan shaxslarni ushlab turish muddati 72 soatdan 48 soatga qisqartiriladi;
qamoqqa olish va uy qamogʻi tarzidagi ehtiyot choralarini qoʻllashning, shuningdek dastlabki tergovning eng koʻp muddati 1 yildan 7 oyga qisqartiriladi;
pochta-telegraf joʻnatmalarini xatlab qoʻyish va eksgumatsiya qilish uchun sanksiya berish huquqi sudlarga oʻtkaziladi;
sudlarga qamoqqa olish yoki uy qamogʻi tarzidagi ehtiyot chorasini qoʻllash rad etilganda muqobil ehtiyot choralarini qoʻllash huquqi beriladi;
tergovning toʻliq emasligini sud muhokamasi jarayonida toʻldirish mexanizmlarini joriy etish orqali sud tomonidan jinoyat ishini qoʻshimcha tergov yuritishga qaytarish instituti bekor qilinadi;
fuqarolik ishi boʻyicha sud qarorini nazorat tartibida qayta koʻrib chiqish muddati 3 yildan 1 yilga qisqartiriladi;
viloyat darajasidagi sudlar tomonidan jinoyat va fuqarolik ishlarini nazorat tartibida koʻrib chiqish instituti tugatilib, tegishli sud raislari va prokurorlarning nazorat tartibida protest keltirish boʻyicha vakolatlari bekor qilinadi;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining ishlarni nazorat tartibida koʻrib chiqish boʻyicha bir-birini takrorlovchi vakolatlari bekor qilinadi;
adliya organlarining umumiy yurisdiksiya sudlari faoliyatini moddiy-texnika jihatidan va moliyaviy taʼminlash sohasidagi vazifa va vakolatlari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga oʻtkaziladi;
xoʻjalik sudlari tizimida mintaqaviy apellatsiya sudlari tashkil etiladi.
4. Sud-huquq tizimini yanada isloh qilish, fuqarolarning huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Dasturda nazarda tutilgan tadbirlarning oʻz vaqtida va sifatli bajarilishi yuzasidan vazirlik va idoralar rahbarlari zimmasiga shaxsiy javobgarlik yuklansin.
5. Sud-huquq tizimini yanada isloh qilish, fuqarolarning huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar dasturini amalga oshirish boʻyicha Komissiya (keyingi oʻrinlarda — Komissiya) 2-ilovaga muvofiq tarkibda tashkil etilsin.
Komissiya (I.B. Abdullayev):
vazirlik va idoralar, ilmiy-tadqiqot va taʼlim muassasalari mutaxassislari, fuqarolik jamiyati institutlari vakillarini jalb etgan holda qonun hujjatlari loyihalarini tayyorlash boʻyicha ekspert guruhlarini tashkil etsin;
qonunchilik va huquqni qoʻllash amaliyotini chuqur tanqidiy tahlil qilish, ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish asosida Dasturda nazarda tutilgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari ishlab chiqilishini taʼminlasin;
qonun hujjatlari loyihalarini jamoatchilik oʻrtasida, shu jumladan davra suhbatlari, seminarlar va konferensiyalar oʻtkazish orqali keng muhokama qilishni tashkil etish choralarini koʻrsin;
Dasturda nazarda tutilgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining sifatli tayyorlanishi va oʻz vaqtida belgilangan tartibda kiritilishi, shuningdek boshqa tadbirlarning bajarilishi ustidan nazoratni taʼminlasin.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi, Oliy xoʻjalik sudi, Bosh prokuraturasi va Adliya vazirligi ilgʻor xorijiy tajribani chuqur oʻrganish asosida 2017-yil 1-iyulga qadar:
sud-prokuror xodimlari malakasini oshirish va rahbar kadrlarni tayyorlash tizimini takomillashtirish;
voyaga yetmaganlar uchun nazarda tutilgan jinoiy jazolarni liberallashtirish, protsessual harakatlarni amalga oshirishda ularning huquqiy himoyasini kuchaytirish, shuningdek sudlanganlik holatini tugatish va sudlanganlikni olib tashlash muddatlari va asoslarini qayta koʻrib chiqish;
tomonlarning yarashganligi munosabati bilan jinoiy javobgarlikdan ozod qilish institutini kengaytirish;
ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan ayrim jinoyat tarkiblarini jinoyat toifasidan chiqarish;
jinoyat ishini qoʻzgʻatish faqat jabrlanuvchining arizasiga koʻra amalga oshiriladigan jinoyat tarkiblari roʻyxatini kengaytirish;
fuqarolik, jinoyat ishlari boʻyicha sudlar va xoʻjalik sudlarining vakolatlarini qayta koʻrib chiqish yoʻli bilan maʼmuriy sudlarni tashkil etish;
elektron tartibda sud va ijro ishini yuritishning zamonaviy shakl va usullarini, shuningdek odil sudlovga erishishning ilgʻor mexanizmlarini kengroq joriy etish orqali odil sudlovni amalga oshirish sifatini yaxshilashni nazarda tutuvchi takliflarni ishlab chiqsin va kiritsin.
7. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Moliya vazirligi boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ilgʻor xorijiy tajribani chuqur oʻrganish asosida uch oylik muddatda:
davlat organlarida yuridik xizmatning faoliyatini yanada takomillashtirish va samaradorligini oshirish;
adliya organlari tizimida yuridik xizmatlar faoliyatini muvofiqlashtirish va ularga uslubiy yordam koʻrsatish boʻyicha tuzilmalar tashkil qilishni nazarda tutuvchi takliflarni kiritsin.
8. Mazkur Farmon ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi vazifasini bajaruvchi O.B. Murodov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Davlat maslahatchisining birinchi oʻrinbosari B.A. Kokanbayev zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 21-oktabrdagi PF-4850-son Farmoniga 1-ILOVA
Sud-huquq tizimini yanada isloh qilish, fuqarolarning huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar
T/r Tadbirlar nomi Amalga oshirish mexanizmi Ijro muddati Masʼul ijrochilar I. Sud hokimiyatining chinakam mustaqilligini taʼminlash 1. Sudya lavozimida boʻlishning birinchi marotaba besh yillik, keyin oʻn yillik muddatini va shundan soʻng muddatsiz davrini belgilash. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil I chorak Oliy malaka komissiyasi, Oliy sud, Oliy xoʻjalik sudi, Konstitutsiyaviy sud, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi 2. Sudlarni yanada ixtisoslashtirish, shu jumladan ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish asosida fuqarolik, jinoyat ishlari boʻyicha sudlar va xoʻjalik sudlarining vakolatlarini qayta koʻrib chiqish yoʻli bilan maʼmuriy sudlarni tashkil etish boʻyicha takliflar tayyorlash. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni loyihasi 2017-yil III chorak Oliy sud, Oliy xoʻjalik sudi, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi, Moliya vazirligi 3. Sudlar tizimida sudya yordamchisi lavozimini taʼsis etish boʻyicha takliflar tayyorlash (asosan umumiy shtat birligi doirasida). Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni loyihasi 2017-yil III chorak Oliy sud, Oliy malaka komissiyasi, Adliya vazirligi, Moliya vazirligi 4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga adliya organlarining umumiy yurisdiksiya sudlari faoliyatini moddiy-texnika jihatidan va moliyaviy taʼminlash sohasidagi vazifa va vakolatlarini, shuningdek tegishli shtat birligini oʻtkazish. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarori loyihasi 2017-yil I chorak Oliy sud, Adliya vazirligi, Moliya vazirligi 5. Xoʻjalik sudlari tizimida mintaqaviy apellatsiya sudlarini tashkil etish. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni loyihasi 2017-yil I chorak Oliy xoʻjalik sudi, Moliya vazirligi 6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Sudyalarni tanlash va lavozimlarga tavsiya etish boʻyicha oliy malaka komissiyasiga sudyalarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha choralar koʻrish, sudyalarning intizomiy javobgarligi toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrish hamda sudyalarni ragʻbatlantirish boʻyicha tashabbus koʻrsatish huquqlarini berish, shuningdek Komissiya ijro apparati xodimlariga sudya maqomini berish orqali uning maqomi va rolini oshirish boʻyicha takliflar tayyorlash. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil IV chorak Oliy malaka komissiyasi, Oliy sud, Oliy xoʻjalik sudi, Moliya vazirligi, Mehnat vazirligi 7. Sudyalarni intizomiy javobgarlikka tortish mexanizmini, uning asoslarini aniqlashtirish orqali takomillashtirish va sud raislarining sudyalarga nisbatan intizomiy ish qoʻzgʻatishga oid vakolatini tugatish. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil IV chorak Oliy sud, Oliy xoʻjalik sudi, Oliy malaka komissiyasi, Adliya vazirligi II. Fuqarolarning huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilish kafolatlarini yanada kengaytirish 8. Ozodlikdan mahrum qilish bilan bogʻliq boʻlmagan muqobil jazo turlarini qoʻllashni kengaytirish orqali qamoq tariqasidagi jinoiy jazoni tugatish. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil I chorak Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati, Oliy sud, Adliya vazirligi 9. Jinoyat sodir etishda gumon qilingan shaxslarni ushlab turish muddatini 72 soatdan 48 soatga qisqartirish. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil I chorak Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati, Oliy sud, Adliya vazirligi 10. Qamoqqa olish va uy qamogʻi tarzidagi ehtiyot choralarini qoʻllashning, shuningdek dastlabki tergovning eng koʻp muddatini 1 yildan 7 oyga qisqartirish. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil I chorak Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati, Oliy sud, Adliya vazirligi 11. Nazorat tartibida ish yuritishni quyidagilar orqali isloh qilish: fuqarolik ishi boʻyicha sud qarorini nazorat tartibida qayta koʻrib chiqish muddatini 3 yildan 1 yilga qisqartirish; viloyat miqyosidagi sudlar tomonidan jinoyat va fuqarolik ishlarini nazorat tartibida koʻrib chiqish institutini tugatib, tegishli sud raislari va prokurorlarning nazorat tartibida protest keltirish boʻyicha vakolatlarini bekor qilish; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining ishlarni nazorat tartibida koʻrib chiqish boʻyicha bir-birini takrorlovchi vakolatlarini bekor qilish; ishni nazorat tartibida koʻrib chiqadigan sudning ishni birinchi instansiya sudiga yoxud apellatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudiga yangidan koʻrib chiqish uchun yuborishga oid vakolatlarini aniqlashtirish. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil I chorak Oliy sud, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi 12. Bir-birini takrorlovchi vakolat va instansiyalarni qisqartirish, shuningdek barcha sud instansiyalarida taraflarning tortishuvi prinsipini taʼminlash orqali jinoyat va fuqarolik ishlarini koʻrib chiqish tartibini takomillashtirish. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil I chorak Oliy sud, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi 13. Fuqarolik ishlari boʻyicha sud tomonidan taraflar kelmaganda ishni koʻrib chiqish va sirtdan hal qiluv qarori chiqarish tartibini takomillashtirish. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil IV chorak Oliy sud, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi III. Fuqarolarning odil sudlovga erishish darajasini yanada oshirish 14. Huquqni qoʻllash amaliyotini tanqidiy tahlil qilish, normativ-huquqiy va idoraviy hujjatlarni xatlovdan oʻtkazish asosida fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlariga tajovuz qilish holatlari yuzasidan zudlik bilan zarur choralar koʻrishni taʼminlashga qaratilgan takliflar tayyorlash. Normativ-huquqiy hujjatlar va idoraviy hujjatlar loyihalari 2016-2017-yillar Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Davlat soliq qoʻmitasi, Davlat bojxona qoʻmitasi, Milliy xavfsizlik xizmati 15. Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini oʻz vaqtida hal etish, murojaatlarni qoʻrib chiqishda sansalorlik va befarq munosabatda boʻlish holatlariga yoʻl qoʻyganlik uchun jinoiy javobgarlikkacha boʻlgan javobgarlikning muqarrarligini taʼminlash, shuningdek buzilgan huquqlarni tiklash boʻyicha, jumladan quyidagilarni nazarda tutuvchi barcha zaruriy choralarni koʻrish: idoralar rahbarlari tomonidan muntazam ravishda sayyor fuqarolar qabullarini oʻtkazish; videokonferensaloqadan foydalangan holda fuqarolarni masofadan turib qabul qilishni tashkil etish; mazkur sohada idoraviy nazoratni kuchaytirish. Chora-tadbirlar rejasi 2017-yil I chorak Bosh prokuratura, Oliy sud, Oliy xoʻjalik sudi, Adliya vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, vazirlik va idoralar 16. Faoliyatning ochiqligi va shaffofligini taʼminlash, fuqarolik jamiyati institutlari, ommaviy axborot vositalari va aholi bilan hamkorlik qilishning samarali mexanizmlarini keng qoʻllash, axborot xizmatlarining faoliyat toʻgʻrisidagi axborotni jamoatchilikka yetkazish boʻyicha faoliyatini takomillashtirish. Idoraviy hujjatlar 2017-yil I chorak Vazirlik va idoralar 17. Faoliyatni ish yakunlarining kompleks tahlili asosida rejalashtirish va tashkil etish, bunda eʼtiborni avvalo huquqni qoʻllash amaliyoti va amaldagi qonun hujjatlarini takomillashtirish orqali tizimli huquqbuzarliklarning sabab va shart-sharoitlarini aniqlash hamda bartaraf etishga qaratish. Idoraviy hujjatlar 2017-yil I chorak Vazirlik va idoralar 18. Fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlariga soʻzsiz rioya etilishini taʼminlash, faoliyat samaradorligini oshirishga qaratilgan ilgʻor ilmiy-texnika vositalari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini, shuningdek ishni tashkil etishning zamonaviy shakl va usullarini joriy etish. Chora-tadbirlar kompleksi 2017-yil IV chorak Bosh prokuratura, Oliy sud, Adliya vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati, Davlat bojxona qoʻmitasi, Davlat soliq qoʻmitasi 19. Jinoyatlarni oʻz vaqtida aniqlash va ularga chek qoʻyish samaradorligini taʼminlash maqsadida mamlakat mintaqalarida Toshkent shahar IIBBdagi kabi jinoyatlar haqida xabarlarni qabul qilishning avtomatlashtirilgan tizimini ishlab chiqish va joriy etish. Chora-tadbirlar kompleksi, idoraviy hujjat 2017-yil mobaynida Ichki ishlar vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Moliya vazirligi IV. Kadrlarni tanlash, malakasini oshirish va qayta tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish 20. Yuksak axloqiy-irodaviy va kasbiy fazilatlarga ega, yuklatilgan vazifalarni va amalga oshirilayotgan islohotlarni samarali bajarilishini taʼminlashga qodir boʻlgan kadrlarni shaffof tanlov asosida ishga qabul qilish tizimini takomillashtirish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2017-yil II chorak Bosh prokuratura, Adliya vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Davlat bojxona qoʻmitasi, Davlat soliq qoʻmitasi 21. Huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat idoralari xodimlari oʻrtasida suiisteʼmolchilik va boshqa huquqbuzarliklarning oldini olish, profilaktika qilish va ularga chek qoʻyish boʻyicha idoraviy nazoratni kuchaytirish, odob-axloq qoidalariga ogʻishmay rioya etilishini taʼminlash. Idoraviy hujjatlar va profilaktik chora-tadbirlar 2016-2017-yillar Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati, Davlat bojxona qoʻmitasi, Davlat soliq qoʻmitasi 22. Quyidagilar orqali sudyalik lavozimlariga nomzodlarni qayta tayyorlash, sudyalar malakasini oshirish tizimini yanada takomillashtirish: xorijiy amaliyot va xalqaro standartlardan kelib chiqqan holda oʻqish va amaliyot oʻtash davrini uzaytirish orqali sudyalikka nomzodlarni tayyorlashga yangi talablarni qoʻyish; sud amaliyotining dolzarb masalalarini muhokama qilish boʻyicha muntazam ravishda tadbirlar oʻtkazish shaklida sudyalarning malakasini oshirish. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni loyihasi 2017-yil II chorak Adliya vazirligi, Oliy malaka komissiyasi, Oliy sud, Oliy xoʻjalik sudi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Moliya vazirligi 23. Adliya vazirligi huzuridagi Yuristlar malakasini oshirish markazi faoliyatini takomillashtirish, shu jumladan masofaviy taʼlimni amalga oshirish imkonini beruvchi zamonaviy videokonferensaloqa tizimi bilan jihozlangan uning hududiy filiallarini tashkil etish. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni loyihasi 2017-yil II chorak Adliya vazirligi, Oliy malaka komissiyasi, Oliy sud, Oliy xoʻjalik sudi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Moliya vazirligi 24. Quyidagilarni: Yuridik kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish boʻyicha davlat talablari; Yuridik kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom; Adliya vazirligi huzuridagi Yuristlar malakasini oshirish markazining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash boʻyicha chora-tadbirlar dasturini ishlab chiqish va tasdiqlash. Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi 2017-yil II chorak Adliya vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Oliy malaka komissiyasi, Oliy sud, Oliy xoʻjalik sudi, Moliya vazirligi 25. Bosh prokuratura Oliy oʻquv kurslari faoliyatini takomillashtirish maqsadida: prokuror-tergov xodimlari malakasini uzluksiz oshirish va ularni qayta tayyorlashning samarali tizimini joriy qilish; Oliy oʻquv kurslarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash boʻyicha chora-tadbirlar dasturini ishlab chiqish . Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarori loyihasi 2017-yil III chorak Bosh prokuratura, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Adliya vazirligi, Moliya vazirligi, Mehnat vazirligi 26. Quyidagilarni nazarda tutgan holda sud va huquqni muhofaza qilish tizimi xodimlarini idoralararo rotatsiya qilish tartibini yanada takomillashtirish boʻyicha takliflar tayyorlash: sud va huquqni muhofaza qilish tizimi xodimlarining mazkur tizimdagi bir idoradan boshqasiga oʻtishda maxsus (harbiy) unvonlar nisbatini belgilash; rotatsiya qilingan xodimlarning koʻp yillik xizmati, pul taʼminoti va pensiyasini hisoblashning optimal tartibini belgilash. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarori loyihasi, qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil II chorak Bo� prokuratura, Adliya vazirligi, Moliya vazirligi, Mehnat vazirligi V. Odil sudlovning samaradorligi va sifatini oshirish 27. Tergovning toʻliq emasligini sud muhokamasi jarayonida toʻldirish mexanizmlarini joriy etish orqali sud tomonidan jinoyat ishini qoʻshimcha tergov yuritishga qaytarish institutini bekor qilish. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil I chorak Oliy sud, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi 28. Jinoyat protsessiga ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan jinoyatlar toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha sudgacha va sudda ish yuritishning soddalashtirilgan tartibini joriy etish boʻyicha takliflar tayyorlash. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil IV chorak Oliy sud, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi 29. Quyidagilarni nazarda tutgan holda nizolarni sudgacha hal qilish mexanizmlarini kengroq joriy etish boʻyicha takliflar tayyorlash: xoʻjalik yurituvchi subyektlar oʻrtasidagi nizolar boʻyicha sudga murojaat qilishdan avval eʼtirozni majburiy taqdim etish tartibini oʻrnatish; fuqarolik va xoʻjalik, shu jumladan shartnomaviy-huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan nizolarni sudgacha hal qilish mexanizmlarini qoʻllashni kengaytirish; Fuqarolik protsessual kodeksiga daʼvogar tomonidan javobgar bilan nizoni sudgacha hal qilish tartibiga rioya qilinmagan boʻlsa, agar qonun yoki shartnomada mazkur toifadagi nizolar uchun bunday tartib nazarda tutilgan boʻlsa, daʼvoni qabul qilishni rad etish tartibini kiritish; hakamlik sudlari faoliyatini tashkil qilishning qonuniy asoslarini va ular tomonidan qonunchilikka rioya etilishi ustidan nazoratni takomillashtirish, hakamlik sudlariga qoʻyiladigan talablarni aniqlashtirish. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil IV chorak Oliy sud, Oliy xoʻjalik sudi, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi, Savdo-sanoat palatasi 30. Suddan tashqari fuqarolik va xoʻjalik nizolarini tartibga solishning asosiy tushunchalari, maqsadlari, vazifalari, mexanizmlarini belgilovchi “Mediatsiya toʻgʻrisida”gi qonun loyihasini ishlab chiqish. Qonun loyihasi 2017-yil III chorak Adliya vazirligi, Oliy sud, Oliy xoʻjalik sudi, Bosh prokuratura, Savdo-sanoat palatasi 31. Pochta-telegraf joʻnatmalarini xatlab qoʻyish va eksgumatsiya qilish uchun sanksiya berish huquqini sudlarga oʻtkazish orqali “Xabeas korpus” institutini qoʻllash doirasini kengaytirish va tergov ishi yuritilishi ustidan sud nazoratini kuchaytirish. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil I chorak Oliy sud, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati 32. Elektron tartibda sud va ijro ishini yuritishning zamonaviy shakl va usullarini, shu jumladan protsess ishtirokchilari bilan oʻzaro elektron hamkorlikni amalga oshirish, videokonferensaloqadan foydalanishni, shuningdek protsessual harakatlarni video, audio qayd etishni, sud-tergov jarayonlarini stenogramma qilishning yangi turlarini kengroq joriy etish boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshim�alar kiritish 2017-yil IV chorak Bosh prokuratura, Oliy sud, Oliy xoʻjalik sudi, Adliya vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Moliya vazirligi 33. Ommaviy-huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan maʼmuriy ishlar va nizolarni koʻrib chiqish boʻyicha sud ish yurituvi amalga oshirilishini tartibga soluvchi “Maʼmuriy sud ishi yurituvi toʻgʻrisida”gi qonun loyihasini ishlab chiqish. Qonun loyihasi 2017-yil IV chorak Oliy sud, Oliy xoʻjalik sudi, Adliya vazirligi, Bosh prokuratura 34. Jabrlanuvchi, guvoh va jinoyat protsessining boshqa ishtirokchilarini jismoniy va ijtimoiy himoya qilish boʻyicha davlat kafolatlarini taʼminlashni nazarda tutuvchi “Jabrlanuvchi, guvoh va jinoyat protsessining boshqa ishtirokchilarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi qonun loyihasini ishlab chiqish. Qonun loyihasi 2017-yil IV chorak Oliy sud, Oliy xoʻjalik sudi, Adliya vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Bosh prokuratura 35. Odil sudlovga erishish darajasini oshirishga qaratilgan fuqarolik daʼvolari boʻyicha davlat boji stavkalarini undirish tartibi va ularning miqdorlarini qayta koʻrib chiqish. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil II chorak Oliy sud, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi, Moliya vazirligi 36. Sudlarga qamoqqa olish yoki uy qamogʻi tarzidagi ehtiyot chorasini qoʻllash rad etilganda muqobil ehtiyot choralarini qoʻllash huquqini berish. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil I chorak Oliy sud, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi VI. Jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligini yanada takomillashtirish 37. Quyidagilarni nazarda tutgan holda jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligini yanada takomillashtirish boʻyicha takliflar tayyorla�: yarashuv munosabati bilan jinoiy javobgarlikdan ozod qilish institutini kengaytirish; alohida jinoyat tarkiblarini Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeks yurisdiksiyasiga oʻtkazish nuqtai nazaridan qayta koʻrib chiqish; jinoyat ishini qoʻzgʻatish faqat jabrlanuvchining arizasiga koʻra amalga oshiriladigan jinoyat tarkiblari roʻyxatini kengaytirish; sudlanganlik holatini tugatish va sudlanganlikni olib tashlash muddatlari va asoslarini ularni qisqartirish nuqtai nazaridan qayta koʻrib chiqish; voyaga yetmaganlar uchun nazarda tutilgan jinoiy jazolarni liberallashtirish, protsessual harakatlarni oʻtkazishda ularning huquqiy himoyasini kuchaytirish; qilmishning jinoiyligini istisno etadigan, jazoni yengillashtiradigan yoki shaxsning ahvolini boshqacha tarzda yaxshilaydigan qonunni qoʻllash tartibini belgilash. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil II chorak Oliy sud, Bosh prokuratura, Adliya vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati 38. Ijtimoiy foydali mehnatga jalb etish orqali axloq-tarbiyaviy taʼsir koʻrsatish choralarini kuchaytirishga qaratilgan “majburiy jamoat ishlari” tariqasidagi jinoiy jazoni kiritish boʻyicha takliflar tayyorlash. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil IV chorak Bosh prokuratura, Oliy sud, Adliya vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati VII. Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish samaradorligini oshirish 39. Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual va Xoʻjalik protsessual kodekslariga : davlat foydasiga mulkiy undiruvlar bilan bogʻliq ishlarni koʻrib chiqishda sudyalarning daʼvoni taʼminlash choralarini koʻrish majburiyatini; sud hal qiluv qarorining ijro etish tartibi va usulini belgilash qismida sud hal qiluv qaroriga qoʻyiladigan, uning toʻgʻridan-toʻgʻri amal qilishini taʼminlaydigan talablarn�; sudlar tomonidan ijro hujjatlarini yuborish muddatlarini; davlat budjetiga undiruvlar boʻyicha ijro varaqalarini faqat sud ijrochilariga berishni nazarda tutadigan yagona tartibni; sud hal qiluv qarorini ijro etish usuli va tartibini tushuntirish, oʻzgartirish toʻgʻrisidagi murojaatlarni koʻrib chiqish, ish yuritishni toʻxtatib turish, undiruvni qarzdorning boshqa shaxslarda turgan mol-mulkiga qaratish tartibini belgilash yoʻli bilan ijro ishini yuritish ustidan sud nazorati mexanizmlarini (koʻrib chiqish muddatlari, sud tarkibi, sud muhokamasi tartibi, chiqariladigan hal qiluv qarorining shakli); sud hujjatlari ijrosini kechiktirish va boʻlib-boʻlib ijro etish asoslari va ularning eng koʻp muddatlarini; kommunal qarzdorlik boʻyicha sud buyrugʻini chiqarish toʻgʻrisidagi arizaga ilova qilinadigan hujjatlarning kengaytirilgan roʻyxatini (qarzni uzish toʻgʻrisidagi talab, kommunal tarmoqdan uzib qoʻyish dalolatnomasi, isteʼmolchi bilan tuzilgan shartnoma, qarzdor tomonidan eʼtirof etilgan qarzdorlik hisob-kitobi, koʻchmas mulk egasi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma va boshqalar); xorijiy sudlar va arbitrajlarning qarorlarini eʼtirof etish va ijro etishning aniq protsessual tartibini (sudlovga tegishlilik, taqdim etiladigan hujjatlar roʻyxati, sud muhokamasi tartibi, qarorni eʼtirof etish va uning ijrosini rad etish asoslari) nazarda tutuvchi oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil IV chorak Adliya vazirligi, Oliy sud, Oliy xoʻjalik sudi, Bosh prokuratura, Advokatlar palatasi 40. Sud ijrochilarining shtat birligini koʻpaytirish va erishgan natijalarini hisobga olgan holda shaxsiy mukofotlash tartibini joriy qilish orqali ularning mehnatini moddiy ragʻbatlantirish darajasini oshirish boʻyicha takliflar tayyorlash. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarori loyihasi 2017-yil I chorak Adliya vazirligi, Moliya vazirligi 41. Sud ijrochilari uchun xizmat kiyimi va transport namunalarini tasdiqlash. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirining buyru�i 2017-yil I chorak Adliya vazirligi, Moliya vazirligi, Ichki ishlar vazirligi VIII. Yuridik yordam va xizmat koʻrsatish tizimini yanada takomillashtirish 42. Quyidagilarni nazarda tutgan holda advokatura institutini yanada takomillashtirish, fuqarolarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini samarali himoya qilishni taʼminlashda advokatning rolini kuchaytirish boʻyicha takliflar tayyorlash: sud ishini yuritishda ishtirok etish uchun advokat orderini rasmiylashtirish va taqdim etish tartibini qayta koʻrib chiqish; advokat soʻrovini koʻrib chiqish tartibi va muddatlarini aniqlashtirish; fuqarolik va xoʻjalik nizolarini sudgacha hal qilish jarayonida advokat ishtirokining tartibi va asoslari; advokatlik faoliyati uchun oʻrnatilgan soliq stavkalarini qayta koʻrib chiqish. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil IV chorak Adliya vazirligi, Advokatlar palatasi, Oliy sud, Oliy xoʻjalik sudi, Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati, Moliya vazirligi, Davlat soliq qoʻmitasi 43. Notarial idoralar va FHDY organlari tomonidan yuridik xizmat koʻrsatishni yanada takomillashtirish, shu jumladan: notarial idoralarga elektron murojaat qilish; koʻrsatilayotgan xizmatlar uchun davlat bojini toʻlash boʻyicha elektron toʻlovlar joriy etish yuzasidan takliflar tayyorlash. Qonun hujjatlariga va idoraviy hujjatlarga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil IV chorak Adliya vazirligi, Markaziy bank, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Moliya vazirligi 44. Kadrlarning barqaror zaxirasini shakllantirish va notarial harakatlar tezkorligini oshirish boʻyicha, shu jumladan: lavozimida uch yillik stajga ega boʻlgan notarius yordamchisiga tegishli stajirovkani oʻtamasdan turib notarius lavozimini egallash uchun tanlovda ishtirok etish imkonini berish; notarius yordamchisiga hujjat nusxalari toʻgʻriligini tasdiqlash vakolatini berish; notariuslarni attestatsiyadan oʻtkazish va ularni davriy rotatsiya qilish tartibini joriy etishni nazarda tutadigan takliflar tayyorlash. Qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish 2017-yil III chorak Adliya vazirligi 45. Davlat organlarida yuridik xizmatning faoliyatini yanada takomillashtirish va samaradorligini oshirish, shuningdek adliya organlari tizimida yuridik xizmatlar f�oliyatini muvofiqlashtirish va ularga uslubiy yordam koʻrsatish boʻyicha tuzilmalar tashkil qilish boʻyicha takliflar tayyorlash. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarori loyihasi 2017-yil I chorak Adliya vazirligi, Moliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 21-oktabrdagi PF-4850-son Farmoniga 2-ILOVA
Sud-huquq tizimini yanada isloh qilish, fuqarolarning huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar dasturini amalga oshirish boʻyicha Komissiya
1. Abdullayev I.B. — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori, Komissiya raisi 2. Murodov O.B. — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi vazifasini bajaruvchi 3. Kokanbayev B.A. — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Davlat maslahatchisining birinchi oʻrinbosari 4. Mirbabayev B.Sh. — Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining raisi 5. Gaziyev Sh.A. — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining raisi 6. Kamilov K.F. — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudining raisi 7. Gulyamov Sh.T. — Oʻzbekiston Respublikasi Milliy xavfsizlik xizmati raisining birinchi oʻrinbosari 8. Ikramov M.M. — Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vaziri 9. Axmedbayev A.A. — Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vaziri 10. Abduxakimov A.A. — Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat vaziri 11. Kasimov R.S. — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vaziri 12. Mirzaxidov X.M. — Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vaziri 13. Parpiyev B.R. — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasining raisi 14. Dusanov Z.A. — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻm�tasining raisi 15. Quchqorov J.A. — Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirining oʻrinbosari 16. Rustambekov N.M. — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonining bosh inspektori 17. Mavlonov B.M. — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonining yetakchi inspektori 18. �anayev U.U. — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonining yetakchi konsultanti 19. Kamilov A.A. — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Sudyalarni tanlash va lavozimlarga tavsiya etish boʻyicha oliy malaka komissiyasi Sud inspeksiyasining rahbari 20. Axmedov R.T. — Oʻzbekiston Respublikasi Advokatlar palatasi raisi 21. Shayxov A.E. — Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi raisi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Sud-huquq tizimini yanada isloh qilish, fuqarolarning huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga
Mustaqillik yillarida amalga oshirilgan islohotlar sud-huquq sohasini demokratlashtirish va erkinlashtirishga, sud hokimiyatining fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish borasidagi roli va ahamiyatini oshirishga zamin yaratdi. Shu bilan birga, mamlakatni rivojlantirishning zamonaviy talablari va strategik ustuvor vazifalari sud-huquq tizimini yanada takomillashtirishni talab etadi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Sud-huquq tizimini yanada isloh qilish, fuqarolarning huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni mazkur sohadagi davlat siyosatini sifat jihatidan yangi bosqichga koʻtarib, quyidagi uchta asosiy ustuvor yoʻnalishlarni belgilab berdi: sud hokimiyatining chinakam mustaqilligini taʼminlash; fuqarolarning huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish; odil sudlovga erishish darajasini oshirish. Mazkur ustuvor yoʻnalishlarni amalga oshirish maqsadida sud, huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat organlarining muhim vazifalari etib: Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 112-moddasida belgilangan sudyalar mustaqilligi, ularning faqat qonunga boʻysunishi va odil sudlovni amalga oshirish borasidagi faoliyatiga aralashganlik uchun javobgarlikning muqarrarligi prinsipiga ogʻishmay amal qilinishini taʼminlash; fuqarolarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, ularga tajovuz qilish holatlari yuzasidan barcha zarur choralar�i koʻrish, jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini koʻrib chiqish tartibini buzish va sansalorlikka yoʻl qoʻymaslik; tegishli axborotni oʻz vaqtida jamoatchilikka yetkazish orqali faoliyatning ochiqligi va shaffofligini taʼminlash, fuqarolik jamiyati institutlari, ommaviy axborot vositalari hamda aholi bilan hamkorlik samaradorligini oshirish; huquqni qoʻllash amaliyoti va amaldagi qonunchilikni takomillashtirish orqali tizimli kamchilik va qonun buzilishlarni aniqlash va bartaraf etish, ish faoliyatiga ilgʻor ilmiy-texnika vositalari hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilish; idoraviy nazoratni kuchaytirish, xodimlar oʻrtasida suiisteʼmolchilik va boshqa huquqbuzarliklarning oldini olish va ularga chek qoʻyish, kadrlar tarkibini sifat jihatidan yaxshilash, kadrlarni tanlashning eng munosib nomzodlarni ishga qabul qilishni taʼminlaydigan zamonaviy mexanizmlarini joriy etish belgilandi. Farmonga muvofiq sud hokimiyatining chinakam mustaqilligini taʼminlash, kasbiy nufuzini oshirish, yuqori malakali va samarali faoliyat yurituvchi sud korpusini shakllantirish maqsadida ilk bor sudyalarning vakolat muddatlari qayta koʻrib chiqildi. Xususan, sudyalik lavozimiga birinchi marotaba besh yil muddatga va keyin oʻn yil muddatga, shundan soʻng muddatsiz tayinlash (saylash)ni nazarda tutuvchi tartib joriy etildi. Kiritilayotgan bu oʻzgartishlar xalqaro standartlar va rivojlangan demokratik davlatlarning ilgʻor tajribasiga toʻliq mos keladi. Shu bilan birga, Farmon bilan 2017-yilning 1-aprelidan jinoyat, jinoyat-protsessual, fuqarolik protsessual va boshqa qonun hujjatlariga inson huquq va erkinliklari ustuvorligini taʼminlash, sud muhokamasini adolatli va oʻz vaqtida oʻtkazish, jazoning adolatli va insoniyligi kafolatlarini kuchaytirishni inobatga olgan holda odi� sudlov samaradorligini oshirishga qaratilgan bir qator oʻzgartishlar kiritilmoqda. Jumladan, qamoq tarzidagi jinoiy jazo turi tugatilib, uning oʻrniga ozodlikdan mahrum qilish bilan bogʻliq boʻlmagan jazoning muqobil turlarini qoʻllash imkoniyati kengaytirilmoqda. Yaʼni jinoiy jazolar tizimidan nisbatan qattiq taʼsir choralaridan biri chiqarilayotganligi jinoiy jazolarni liberallashtirishga, huquqbuzarlarga nisbatan tarbiyaviy-tuzatish taʼsir choralarining ilgʻor shakl va uslublarini keng qoʻllash boʻyicha olib borilayotgan siyosatning mantiqiy davomi hisoblanadi. Jinoyat protsessida fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilishning huquqiy kafolatlarini kuchaytirish, jinoyat ishlarini tergov qilishning tezkorligini oshirish doirasida: jinoyat sodir etishda gumon qilingan shaxslarni ushlab turish muddati 72 soatdan 48 soatga; qamoqqa olish va uy qamogʻi tarzidagi ehtiyot choralarini qoʻllashning, shuningdek jinoyat ishlari boʻyicha dastlabki tergovning eng koʻp muddatlari 1 yildan 7 oyga qisqartirilmoqda. Ushbu choralarning joriy etilishi, bir tomondan, fuqarolarning erkinligini asossiz cheklash holatlaridan himoya qilinishini, ikkinchi tomondan, surishtiruv va tergov organlarining masʼuliyati va faoliyati samaradorligi oshishini taʼminlaydi. “Xabeas korpus” instituti qoʻllanishini yanada kengaytirish doirasida prokurorlarning pochta-telegraf joʻnatmalarini xatlab qoʻyish va eksgumatsiya qilish kabi tergov harakatlarini oʻtkazishga sanksiya berish boʻyicha vakolatlari sudlarga oʻtkazilmoqda. Bu oʻzgartishlar insonning shaxsiy huquq va erkinliklari daxlsizligi, ulardan sud qarorisiz mahrum etishga yoki ularni cheklab qoʻyishga hech kim haqli emasligi haqidagi Oʻzbekiston Respublikasi Ko�stitutsiyasi hamda xalqaro huquqning umumeʼtirof etilgan prinsip va normalariga toʻla mos keladi. Bundan tashqari, sudga qamoqqa olish yoki uy qamogʻi tarzidagi ehtiyot chorasini qoʻllash rad etilgan taqdirda muqobil ehtiyot chorasini qoʻllash imkoniyati berilmoqda. Sudda ish yuritish tezkorligi va sifatini oshirish, ish boʻyicha yakuniy qarorlar qabul qilish muddatlarini asossiz kechiktirishni bartaraf etish, sudlarning jinoyat protsessidagi rolini oshirishga qaratilgan yangilik sifatida sud tomonidan jinoyat ishini qoʻshimcha tergovga qaytarish institutining bekor qilinayotganligini alohida taʼkidlash joiz. Fuqarolik ishi boʻyicha sud qarorini nazorat tartibida qayta koʻrib chiqish imkoniyatini beruvchi muddatning 3 yildan 1 yilga qisqartirilishi esa, fuqarolik huquqiy munosabatlarning barqarorligi, fuqarolik protsessi ishtirokchilarining huquq va qonuniy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlashga xizmat qiladi. Sud qarorlarining qonuniyligi va asosliligini qayta koʻrib chiqishning amaldagi tizimini takomillashtirish, shuningdek sud protsessi muddatlari va sifatiga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi ortiqcha oraliq instansiyalarni bartaraf etish maqsadida Farmonda viloyat darajasidagi sudlar tomonidan fuqarolik va jinoyat ishlarini nazorat tartibida qayta koʻrish boʻyicha bir-birini takrorlovchi instansiyalari tugatilib , oʻz navbatida, tegishli sud raislari va prokurorlarning nazorat tartibida protest keltirish vakolati bekor qilinishi nazarda tutildi. Shu bilan birga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining ishlarni nazorat tartibida koʻrishga oid bir-birini takrorlovchi vakolatlari bekor qilinmoqda. Ortiqcha va bir-birini takrorlovchi instansiyalarning bekor qilinishi aynan bir nazorat instansiyasi tomonidan ishlarning bir necha bor koʻrib chiqilishini oldini oladi, sud qarorlarining uzil-kesilligi va barqarorligini taʼminlab, fuqarolarning sudlarga boʻlgan ishonchini yanada oshiradi. Shuningdek Farmonda viloyat xoʻjalik sudlarining qarorlarini oʻzlari tomonidan qayta koʻrish vakolatini cheklash maqsadida ushbu sudlar tizimida mintaqaviy apellatsiya sudlarini tashkil etish nazarda tutildi. Farmonning sud hokimiyati mustaqilligi asoslarini mustahkamlovchi alohida ahamiyatli tomoni adliya organlarining umumiy yurisdiksiya sudlari faoliyatini moddiy-texnika jihatidan va moliyaviy taʼminlash boʻyicha vazifa va vakolatlari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga oʻtkazilayotganidir. Ushbu chora sudlarning mustaqilligi va ularning faoliyatiga aralashmaslikning qoʻshimcha kafolatlarini yaratadi. Shu bilan birga, Farmonga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi, Oliy xoʻjalik sudi, Bosh prokuraturasi va boshqa manfaatdor idoralarga 2017-yil 1-iyulga qadar ilgʻor xorijiy tajribani oʻrgangan holda quyidagi masalalar boʻyicha asoslantirilgan takliflar tayyorlash topshirildi: sud-prokuror xodimlarining malakasini oshirish va rahbar kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish; protsessual harakatlarni amalga oshirishda voyaga yetmaganlarning huquqiy himoyasini kuchaytirish, jinoiy jazolarni liberallashtirish, shuningdek sudlanganlik holatini tugatish va sudlanganlikni olib tashlash muddatlari va asoslarini qayta koʻrib chiqish; oʻzbek xalqining ezgulik va rahmdillik kabi koʻp asrlik anʼanalariga mos boʻlgan yarashuv institutini jinoyat protsessida qoʻllash doirasini kengaytirish. Bu norma qonunni chetlab oʻtgan, sodir etgan qilmishidan pushaymon boʻlgan va yetkazilgan ziyonni qoplagan fuqarolarni javobgarlikdan ozod qilish imkonini beradi; ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan ayrim turdagi jinoyat tarkiblarini �inoyat toifasidan chiqarish; jabrlanuvchining arizasi asosida jinoyat ishi qoʻzgʻatilishi mumkin boʻlgan jinoyat tarkiblari roʻyxatini kengaytirish; elektron tartibda sud va ijro ishi yuritishning zamonaviy shakl va usullarini, odil sudlovga erishishning ilgʻor mexanizmlarini joriy etish orqali odil sudlov sifatini oshirish. Bu tashabbusning amalga oshirilishi sud faoliyatining samaradorligiga, shuningdek “Elektron hukumat toʻgʻrisida”gi Qonunni amalga oshirish doirasida respublikani rivojlantirishning zamonaviy bosqichi talablariga toʻliq asoslangan odil sudlovning jamoatchilik uchun ochiqligi, shaffofligi va erkinligi prinsiplarini hayotga izchil tatbiq etishga xizmat qiladi. Bundan tashqari, qonuniylikni taʼminlashda hamda mamlakatimizda islohotlarni samarali roʻyobga chiqarishda yuridik xizmatlar rolini oshirish maqsadida davlat organlarining yuridik xizmatlari faoliyatini yanada takomillashtirishga doir aniq chora-tadbirlar nazarda tutilmoqda. Qayd etilgan asosiy vazifalar va yangi normalarni hayotga tatbiq etish uchun Farmon bilan sud-huquq tizimini rivojlantirish borasida 8 ta eng ustuvor sohalar boʻyicha 45 ta aniq tadbirlarni amalga oshirishni nazarda tutuvchi Kompleks chora-tadbirlar dasturi tasdiqlandi. Farmonni ijro etish doirasida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi , Jinoyat , Jinoyat-protsessual , Fuqarolik protsessual , Xoʻjalik protsessual kodekslari va bir qator boshqa qonun hujjatlariga zarur oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritiladi. Inson huquq va erkinliklarini himoya qilish tizimini izchil takomillashtirish va mustahkamlash maqsadida umumeʼtirof etilgan xalqaro standartlar asosida bir qator alohida qonunlar, shu jumladan “Jabrlanuvchilar, guvohlar va jinoyat protsessining boshqa ishtirokchilarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi, “Mediatsiya toʻgʻrisida”gi, “Maʼmuriy sudlov ishlarini yuritish toʻgʻrisida”gi qonunlarni qabul qilish rejalashtirilmoqda. Ushbu dasturiy hujjatning amalga oshirilishi mamlakatning sud-huquq tizimi faoliyatini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqish, fuqarolarning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlari ishonchli himoya qilinishini taʼminlash, shuningdek aholining odil sudlovga boʻlgan ishonchini yanada mustahkamlash imkonini beradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti vazifasini bajaruvchi Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2016-yil 21-oktabr,
PF-4850-son
Президента Республики Узбекистан
Указ
ПРОГРАММА
СОСТАВ
КОММЕНТАРИЙ
О мерах по дальнейшему реформированию судебно-правовой системы, усилению гарантий надежной защиты прав и свобод граждан
В целях дальнейшей демократизации и либерализации судебно-правовой системы, повышения эффективности деятельности судебных, правоохранительных и контролирующих органов, повышения доверия населения к правосудию, обеспечения верховенства закона и укрепления законности в обществе:
1. Основными приоритетами государственной политики в сфере дальнейшего реформирования судебно-правовой системы определить обеспечение подлинной независимости судебной власти, надежной защиты прав и свобод граждан, а также повышение уровня доступа к правосудию.
Важнейшими задачами судебных, правоохранительных и контролирующих органов по реализации основных приоритетов государственной политики установить:
обеспечение неукоснительного соблюдения конституционных норм о независимости судебной власти и принципа неотвратимости ответственности за вмешательство в деятельность по отправлению правосудия;
незамедлительное принятие необходимых мер по фактам посягательств, нарушающих права, свободы и законные интересы граждан;
своевременное разрешение обращений физических и юридических лиц, обеспечение неотвратимости ответственности, вплоть до уголовной, за допущение фактов волокиты и безразличного отношения к рассмотрению обращений, а также принятие всех необходимых мер по восстановлению нарушенных прав;
обеспечение открытости и прозрачности деятельности, широкое применение эффективных механизмов взаимодействия с институтами гражданского общества, средствами массовой информации и населением;
планирование и организацию деятельности на основе комплексного анализа итогов работы, направленного, прежде всего, на выявление и устранение причин и условий системных нарушений путем совершенствования правоприменительной практики и действующего законодательства;
усиление ведомственного контроля по предупреждению, профилактике и пресечению злоупотреблений и других правонарушений среди работников, обеспечение неукоснительного соблюдения правил этического поведения;
совершенствование системы приема на работу на основе прозрачного конкурсного отбора кадров, обладающих высокими морально-волевыми и профессиональными качествами, способных обеспечить выполнение возложенных задач и эффективную реализацию осуществляемых реформ;
внедрение передовых научно-технических средств и информационно-коммуникационных технологий, современных форм и методов организации работы, направленных на повышение эффективности деятельности, а также обеспечение безусловного соблюдения прав и законных интересов граждан.
2. Одобрить предложение Высшей квалификационной комиссии по отбору и рекомендации на должности судей при Президенте Республики Узбекистан, Верховного суда, Высшего хозяйственного суда, Генеральной прокуратуры и Министерства юстиции Республики Узбекистан, предусматривающее назначение (избрание) судей на первоначальный пятилетний и очередной десятилетний сроки, в последующем на бессрочный период пребывания в должности.
3. Установить, что с 1 апреля 2017 года:
упраздняется уголовное наказание в виде ареста с расширением применения альтернативных видов наказания, не связанных с лишением свободы;
срок задержания лиц, подозреваемых в совершении преступления, сокращается с 72 до 48 часов;
предельный срок применения мер пресечения в виде содержания под стражей и домашнего ареста, а также предварительного следствия сокращается с 1 года до 7 месяцев;
право выдачи санкции на арест почтово-телеграфных отправлений и на производство эксгумации передается судам;
судам предоставляется право применять альтернативные меры пресечения при отказе в применении меры пресечения в виде заключения под стражу или домашнего ареста;
отменяется институт возвращения судом уголовного дела для производства дополнительного расследования с внедрением механизмов восполнения неполноты следствия в ходе судебного разбирательства;
срок пересмотра судебного решения по гражданскому делу в порядке надзора сокращается с 3 лет до 1 года;
упраздняется институт рассмотрения судами областного уровня уголовных и гражданских дел в порядке надзора с исключением полномочий соответствующих председателей судов и прокуроров по принесению протеста в порядке надзора;
исключаются дублирующие полномочия Пленума Верховного суда Республики Узбекистан по рассмотрению дел в порядке надзора;
Верховному суду Республики Узбекистан передаются функции и полномочия органов юстиции в сфере материально-технического и финансового обеспечения деятельности судов общей юрисдикции;
в системе хозяйственных судов создаются региональные апелляционные суды.
4. Утвердить Программу комплексных мер по дальнейшему реформированию судебно-правовой системы, усилению гарантий надежной защиты прав и свобод граждан (далее — Программа) согласно приложению № 1 .
Возложить персональную ответственность на руководителей министерств и ведомств за своевременное и качественное выполнение мероприятий, предусмотренных Программой.
5. Создать Комиссию по реализации Программы комплексных мер по дальнейшему реформированию судебно-правовой системы, усилению гарантий надежной защиты прав и свобод граждан (далее — Комиссия) в составе согласно приложению № 2 .
Комиссии (Абдуллаев И.Б.):
образовать экспертные группы по подготовке проектов актов законодательства с привлечением специалистов министерств и ведомств, научно-исследовательских и образовательных учреждений, представителей институтов гражданского общества;
обеспечить подготовку проектов нормативно-правовых актов, предусмотренных Программой на основе глубокого критического анализа законодательства и правоприменительной практики, а также изучения передового зарубежного опыта;
принять меры по организации широкого обсуждения проектов актов законодательства среди общественности, в том числе путем проведения «круглых столов», семинаров и конференций;
обеспечить контроль за качественной подготовкой и своевременным внесением в установленном порядке проектов нормативно-правовых актов, а также реализацией других мероприятий, предусмотренных Программой.
6. Верховному суду, Высшему хозяйственному суду, Генеральной прокуратуре и Министерству юстиции Республики Узбекистан на основе глубокого изучения передового зарубежного опыта в срок до 1 июля 2017 года разработать и внести предложения, предусматривающие:
совершенствование системы повышения квалификации судебно-прокурорских работников и подготовки руководящих кадров;
либерализацию уголовных наказаний, предусмотренных для несовершеннолетних, усиление их правовой защиты при проведении процессуальных действий, а также пересмотр сроков и оснований погашения и снятия судимости;
расширение института освобождения от уголовной ответственности в связи с примирением сторон;
декриминализацию отдельных составов преступлений, не представляющих большой общественной опасности;
расширение перечня составов преступлений, по которым возбуждение уголовного дела производится исключительно по заявлению потерпевшего;
создание административных судов путем пересмотра компетенции судов по гражданским, уголовным делам и хозяйственных судов;
повышение качества отправления правосудия путем дальнейшего внедрения современных форм и методов электронного судопроизводства и исполнительного производства, а также передовых механизмов обеспечения доступа к правосудию.
7. Министерству юстиции, Министерству финансов Республики Узбекистан совместно с другими заинтересованными министерствами и ведомствами на основе глубокого изучения передового зарубежного опыта в трехмесячный срок внести предложения, предусматривающие:
дальнейшее совершенствование и повышение эффективности деятельности юридической службы в государственных органах;
создание в системе органов юстиции подразделений по координации деятельности юридических служб и оказанию им методологического содействия.
8. Контроль за исполнением настоящего Указа возложить на исполняющего обязанности Государственного советника Президента Республики Узбекистан Муродова О.Б. и первого заместителя Государственного советника Президента Республики Узбекистан Коканбаева Б.А.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к Указу Президента Республики Узбекистан от 21 октября 2016 года № УП-4850
комплексных мер по дальнейшему реформированию судебно-правовой системы, усилению гарантий надежной защиты прав и свобод граждан
№ Наименование мероприятий Механизм реализации Сроки исполнения Ответственные исполнители I. Обеспечение подлинной независимости судебной власти 1. Установление первоначального пятилетнего, очередного десятилетнего срока и последующего бессрочного периода пребывания в должности судьи. Внесение изменений и дополнений в законодательство I квартал 2017 года Высшая квалификационная комиссия, Верховный суд, Высший хозяйственный суд, Конституционный суд, Генпрокуратура, Минюст 2. Подготовка предложений по дальнейшей специализации судов, в том числе созданию административных судов путем пересмотра компетенции судов по гражданским, уголовным делам и хозяйственных судов на основе изучения передового зарубежного опыта. Проект Указа Президента Республики Узбекистан III квартал 2017 года Верховный суд, Высший хозяйственный суд, Генпрокуратура, Минюст, Минфин 3. Подготовка предложений по учреждению должности помощника судьи в системе судов (приоритетно в пределах общей штатной численности). Проект Указа Президента Республики Узбекистан III квартал 2017 года Верховный суд, Высшая квалификационная комиссия, Минюст, Минфин 4. Передача Верховному суду Республики Узбекистан функций и полномочий органов юстиции в сфере материально-технического и финансового обеспечения деятельности судов общей юрисдикции, а также соответствующей штатной численности. Проект постановления Президента Республики Узбекистан I квартал 2017 года Верховный суд, Минюст, Минфин 5. Создание в системе хозяйственных судов региональных апелляционных судов. Проект Указа Президента Республики Узбекистан I квартал 2017 года Высший хозяйственный суд, Минфин 6. Подготовка предложений по повышению статуса и роли Высшей квалификационной комиссии по отбору и рекомендации на должности судей при Президенте Республики Узбекистан, с наделением ее правом принимать меры по защите прав и законных интересов судей, рассмотрения дел о дисциплинарной ответственности судей и инициирования поощрения судей, а также наделением ответственных работников исполнительного аппарата Комиссии статусом судьи. Внесение изменений и дополнений в законодательство IV квартал 2017 года Высшая квалификационная комиссия, Верховный суд, Высший хозяйственный суд, Минфин, Минтруд 7. Совершенствование механизма привлечения судей к дисциплинарной ответственности, с конкретизацией ее оснований и исключение полномочия председателей судов по возбуждению дисциплинарного производства в отношении судей. Внесение изменений и дополнений в законодательство IV квартал 2017 года Верховный суд, Высший хозяйственный суд, Высшая квалификационная комиссия, Минюст II. Дальнейшее расширение гарантий надежной защиты прав и свобод граждан 8. Упразднение уголовного наказания в виде ареста с расширением применения альтернативных видов наказания, не связанных с лишением свободы. Внесение изменений и дополнений в законодательство I квартал 2017 года Генпрокуратура, МВД, СНБ, Верховный суд, Минюст 9. Сокращение срока задержания лиц, подозреваемых в совершении преступления, с 72 до 48 часов. Внесение изменений и дополнений в законодательство I квартал 2017 года Генпрокуратура, МВД, СНБ, Верховный суд, Минюст 10. Сокращение предельного срока применения мер пресечения в виде содержания под стражей и домашнего ареста, а также предварительного следствия с 1 года до 7 месяцев. Внесение изменений и дополнений в законодательство I квартал 2017 года Генпрокуратура, МВД, СНБ, Верховный суд, Минюст 11. Реформирование надзорного производства путем: сокращения срока пересмотра судебного решения по гражданским делам в порядке надзора с 3 лет до 1 года; упразднения института рассмотрения судами областного уровня уголовных и гражданских дел в порядке надзора с исключением полномочий соответствующих председателей судов и прокуроров по принесению протеста в порядке надзора; исключения дублирующих полномочий Пленума Верховного суда Республики Узбекистан по рассмотрению дел в порядке надзора; конкретизации полномочий суда, рассматривающего дело в порядке надзора, в части направления дела на новое рассмотрение в суд первой инстанции либо суд апелляционной или кассационной инстанции. Внесение изменений и дополнений в законодательство I квартал 2017 года Верховный суд, Генпрокуратура, Минюст 12. Совершенствование порядка рассмотрения уголовных и гражданских дел путем сокращения дублирующих полномочий и инстанций, а также обеспечения принципа состязательности сторон во всех судебных инстанциях. Внесение изменений и дополнений в законодательство I квартал 2017 года Верховный суд, Генпрокуратура, Минюст 13. Совершенствование порядка рассмотрения дел и вынесения заочного решения судом по гражданским делам при отсутствии сторон. Внесение изменений и дополнений в законодательство IV квартал 2017 года Верховный суд, Генпрокуратура, Минюст III. Дальнейшее повышение уровня доступа граждан к правосудию 14. Подготовка предложений, направленных на о беспечение незамедлительного принятия необходимых мер по фактам посягательств, нарушающих права, свободы и законные интересы граждан на основе критического анализа правоприменительной практики и инвентаризации нормативно-правовых и ведомственных актов. Проекты нормативно-правовых и ведомственных актов 2016-2017 годы Генпрокуратура, МВД, ГНК, ГТК, СНБ 15. Своевременное разрешение обращений физических и юридических лиц, обеспечение неотвратимости ответственности, вплоть до уголовной, за допущение фактов волокиты и безразличного отношения к рассмотрению обращений, а также принятие всех необходимых мер по восстановлению нарушенных прав, предусмотрев, в частности: систематическое проведение руководителями ведомств выездных приемов граждан; организацию дистанционного приема граждан с использованием видеоконференцсвязи; усиление ведомственного контроля в данной сфере. План мер I квартал 2017 года Генпрокуратура, Верховный суд, Высший хозяйственный суд, Минюст, МВД, Мининфоком, министерства и ведомства 16. Обеспечение открытости и прозрачности деятельности, широкое применение эффективных механизмов взаимодействия с институтами гражданского общества, средствами массовой информации и населением, совершенствование деятельности пресс-служб по доведению до общественности информации о деятельности. Ведомственные акты I квартал 2017 года Министерства и ведомства 17. Планирование и организация деятельности на основе комплексного анализа итогов работы, направленного, прежде всего, на выявление и устранение причин и условий системных нарушений путем совершенствования правоприменительной практики и действующего законодательства. Ведомственные акты I квартал 2017 года Министерства и ведомства 18. Внедрение передовых научно-технических средств, информационно-коммуникационных технологий, а также современных форм и методов организации работы, направленных на обеспечение безусловного соблюдения прав и законных интересов граждан, повышение эффективности деятельности. Комплекс мер IV квартал 2017 года Генпрокуратура, Верховный суд, Минюст, МВД, СНБ, ГТК, ГНК 19. Разработка и внедрение автоматизированной системы приема сообщений о преступлениях в регионах страны по аналогии с ГУВД города Ташкента в целях обеспечени� эффективности своевременного выявления и пресечения преступлений. Комплекс мер, ведомственный акт В течение 2017 года МВД, Мининфоком, Минфин IV. Дальнейшее совершенствование системы подбора, повышения квалификации и переподготовки кадров 20. Совершенствование системы приема на работу на основе прозрачного конкурсного отбора кадров, обладающих высокими морально-волевыми и профессиональными качествами, способных обеспечить выполнение возложенных задач и эффективную реализацию осуществляемых реформ. Проект нормативно-правового акта II квартал 2017 года Генпрокуратура, Минюст, МВД, ГТК, ГНК 21. Усиление ведомственного контроля по предупреждению, профилактике и пресечению злоупотреблений и других правонарушений среди работников правоохранительных и контролирующих структур, обеспечение неукоснительного соблюдения правил этического поведения. Ведомственные акты и профилактические мероприятия 2016-2017 годы Генпрокуратура, МВД, СНБ, ГТК, ГНК 22. Дальнейшее совершенствование системы переподготовки кандидатов в судьи, повышения квалификации судей, путем: установления новых требований к подготовке кандидатов в судьи с увеличением срока обучения и стажировки, исходя из зарубежной практики и международных стандартов; повышения квалификации судей в форме регулярного проведения мероприятий по обсуждению актуальных вопросов судебной практики. Проект Указа Президента Республики Узбекистан II квартал 2017 года Минюст, Высшая квалификационная комиссия, Верховный суд, Высший хозяйственный суд, Минвуз, Минфин 23. Совершенствование деятельности Центра повышения квалификации юристов при Министерстве юстиции, в том числе путем создания его территориальных филиалов, оснащенных современной системой видеоконференцсвязи, позволяющей осуществлять дистанционное обучение. Проект Указа Президента Республики Узбекистан II квартал 2017 года Минюст, Высшая квалификационная комиссия, Верховный суд, Высший хозяйственный суд, Минвуз, Мининфоком, Минфин 24. Разработка и утверждение: Государственных требований по переподготовке и повышению квалификации юридических кадров; Положения о порядке переподготовки и повышения квалификации юридических кадров; Программы мер по укреплению материально-технической базы Центра повышения квалификации юристов при Министерстве юстиции. Проект постановления Кабинета Министров II квартал 2017 года Минюст, Минвуз, Высшая квалификационная комиссия, Верховный суд, Высший хозяйственный суд, Минфин 25. Совершенствование деятельности Высших учебных курсов Генеральной прокуратуры путем: создания эффективной системы непрерывного повышения квалификации и переподготовки прокурорско -следственных кадров ; разработки Программы мер по укреплению материально-технической базы Высших учебных курсов . Проект постановления Президента Республики Узбекистан III квартал 2017 года Генпрокуратура, Минвуз, Минюст, Минфин, Минтруд 26. Подготовка предложений по д альнейшему совершенствованию порядка межведомственной ротации работников судебной и правоохранительной системы, предусматривающих: установление соотношения специальных (воинских) званий работников судебной и правоохранительной системы при переходе из одного органа данной системы в другой; определение оптимального порядка исчисления выслуги лет, денежного довольствия и пенсии ротированных работников. Проект постановления Президента Республики Узбекистан, внесение изменений и дополнений в законодательство II квартал 2017 года Генпрокуратура, Минюст, Минфин, Минтруд V. Повышение эффективности и качества отправления правосудия 27. Отмена института возвращения судом уголовного дела для производства дополнительного расследования с внедрением механизмов восполнения неполноты следствия в ходе судебного разбирательства . Внесение изменений и дополнений в законодательство I квартал 2017 года Верховный суд, Генпрокуратура, Минюст, СНБ, МВД 28. Подготовка предложений по введению в уголовный процесс упрощенного порядка досудебного и судебного производства по делам о преступлениях, не представляющих большой общественной опасности. Внесение изменений и дополнений в законодательство IV квартал 2017 года Верховный суд, Генпрокуратура, Минюст, СНБ, МВД 29. Подготовка предложений по дальнейшему внедре нию механизмов досудебного урегулирования споров, предусматривающих: установление обязательного порядка предъявления претензии по спорам между хозяйствующими субъектами до обращения в суд; расширение применения механизмов досудебного урегулирования гражданских и хозяйственных споров, в том числе вытекающих из договорно-правовых отношений; введение в Гражданский процессуальный кодекс порядка отказа в принятии иска, если истцом не соблюден досудебный порядок урегулирования спора с ответчиком, когда это предусмотрено законом или договором для данной категории споров; совершенствование законодательных основ организации деятельности третейских судов и контроля за соблюдением ими законодательства, уточнения требований, предъявляемых к третейским судьям. Внесение изменений и дополнений в законодательство IV квартал 2017 года Верховный суд, Высший хозяйственный суд, Генпрокуратура, Минюст, ТПП 30. Разработка проекта закона «О медиации», определяющего основные понятия, цели, задачи, механизмы внесудебного урегулирования гражданских и хозяйственных споров. Проект закона III квартал 2017 года Минюст, Верховный суд, Высший хозяйственный суд, Генпрокуратура, ТПП 31. Расширение сферы применения института «Хабеас корпус» и усиление судебного контроля над производством следствия посредством передачи судам права выдачи санкции на арест почтово-телеграфных отправлений и на производство эксгумации. Внесение изменений и дополнений в законодательство I квартал 2017 года Верховный суд, Генпрокуратура, Минюст, МВД, СНБ 32. Осуществление комплекса мер по дальнейшему внедрению современных форм и методов электронного судопроизводства и исполнительного производства, включая электронное взаимодействие с участниками процесса, использование видеоконференцсвязи, а также видео-, аудиофиксацию процессуальных действий , новые виды стенографии судебно-следственных процессов. Внесение изменений и дополнений в законодательство IV квартал 2017 года Генпрокуратура, Верховный суд, Высший хозяйственный суд, Минюст, МВД, СНБ, Мининфоком, Минфин 33. Разработка проекта Закона «Об административном судопроизводстве», регулирующего порядок осуществления судопроизводства по рассмотрению административных дел и споров, вытекающих из публично-правовых отношений. Проект закона IV квартал 2017 года Верховный суд, Высший хозяйственный суд, Минюст, Генпрокуратура 34. Разработка проекта Закона «О защите потерпевших, свидетелей и иных участников уголовного процесса», предусматривающего обеспечение государственных гарантий по физической и социальной защите потерпевших, свидетелей и иных участников уголовного процесса. Проект Закона IV квартал 2017 года Верховный суд, Высший хозяйственный суд, Минюст, МВД, Генпрокуратура 35. Пересмотр порядка взыскания и размеров ставок государственной пошлины по гражданским искам, направленный на повышение доступа к правосудию. Внесение изменений и дополнений в законодательство II квартал 2017 года Верховный суд, Генпрокуратура, Минюст, Минфин 36. Предоставление судам права применения альтернативных мер пресечения при отказе в применении меры пресечения в виде заключения под стражу или домашнего ареста. Внесение изменений и дополнений в законодательство I квартал 2017 года Верховный суд, Генпрокуратура, Минюст VI. Дальнейшее совершенствование уголовного и уголовно-процессуального законодательства 37. Подготовка предложений по дальнейшему совершенствованию и либерализации норм уголовного и уголовно-процессуального законодательства, предусматривающих: расширение института освобождения от уголовной ответственности в связи с примирением сторон; пересмотр отдельных составов преступлений на предмет их перевода в юрисдикцию Кодекса об административной ответственности ; расширение перечня составов преступлений, по которым возбуждение уголовного дела производится исключительно по заявлению потерпевшего; пересмотр сроков и оснований погашения и снятия судимости на предмет их сокращения; либерализацию уголовных наказаний, предусмотренных для несовершеннолетних, усиление их правовой защиты при проведении процессуальных действий; регламентацию порядка применения закона, устраняющего преступность деяния, смягчающего наказание или иным образом улучшающего положение лица. Внесение изменений и дополнений в законодательство II квартал 2017 года Верховный суд, Генпрокуратура, Минюст, МВД, СНБ 38. Подготовка предложений по введению уголовного наказания в виде «обязательных общественных работ», направленного на усиление мер исправительно-воспитательного воздействия посредством привлечения к общественно полезному труду. Внесение изменений и дополнений в законодательство IV квартал 2017 года Генпрокуратура, Верховный суд, Минюст, МВД, СНБ VII. Повышение эффективности исполнения судебных актов и актов иных органов 39. Внесение в Гражданский процессуальный кодекс и Хозяйственный процессуальный кодекс Республики Узбекистан изменений и дополнений, предусматривающих: обязанность судей принимать меры по обеспечению иска при рассмотрении дел, связанных с имущественными взысканиями в пользу государства; требования к судебному решению в части определения порядка и способа его исполнения, обеспечивающих прямое действие судебных решений; сроки направления судами исполнительных документов; единый порядок направления исполнительных листов по взысканиям в госбюджет, предусмотрев их выдачу исключительно судебным исполнителям; механизмы судебного контроля над исполнительным производством путем определения порядка рассмотрения обращений о разъяснении, изменении способа и порядка исполнения судебного решения, приостановления производства, обращения взыскания на имущество должника, находящегося у других лиц (сроки рассмотрения, состав суда, порядок судебного разбирательства, форма выносимого решения); основания и предельные сроки предоставления отсрочки и рассрочки исполнения судебных актов; исчерпывающий перечень документов, прилагаемых к заявлению о вынесении судебного приказа по коммунальной задолженности (претензия о погашении долга, акт отключения от коммунальной сети, договор с потребителем, расчет задолженности, признанный должником, справка о владельце недвижимого имущества и др.); конкретный процессуальный порядок признания и приведения в исполнение решений иностранных судов и арбитражей (подсудность, перечень предоставляемых документов, порядок судебного разбирательства, основания отказа в признании и приведении в исполнение решения). Внесение изменений и дополнений в законодательство IV квартал 2017 года Минюст, Верховный суд, Высший хозяйственный суд, Генпрокуратура, Палата адвокатов 40. Подготовка предложений по увеличению штатной численности и повышению уровня материального стимулирования труда судебных исполнителей путем введения порядка их персонального премирования с учетом достигнутых ими результатов. Проект Постановления Президента Республики Узбекистан I квартал 2017 года Минюст, Минфин 41. Утверждение образцов форменной одежды и специального транспорта судоисполнителей. Приказ министра юстиции Республики Узбекистан I квартал 2017 года Минюст, Минфин, МВД VIII. Дальнейшее совершенствование системы оказания юридической помощи и услуг 42. Подготовка предложений по дальнейшему совершенствованию института адвокатуры, усилению роли адвоката в обеспечении эффективной защиты прав и законных интересов граждан, предусматривающих: пересмотр порядка оформления и предъявления ордера адвоката для участия в судопроизводстве; конкретизацию порядка и сроков рассмотрения запроса адвоката; порядок и основания участия адвоката в процессе досудебного урегулирования гражданских и хозяйственных споров; пересмотр ставок налогов, установленных для адвокатской деятельности. Внесение изменений и дополнений в законодательство IV квартал 2017 года Минюст, Палата адвокатов, Верховный суд, Высший хозяйственный суд, Генпрокуратура, МВД, СНБ, Минфин, ГНК 43. Подготовка предложений по дальнейшему совершенствованию оказания юридических услуг нотариальными конторами и органами ЗАГС, в том числе внедрению: электронного обращения в нотариальные конторы; электронных платежей по оплате государственной пошлины за оказываемые услуги. Внесение изменений и дополнений в законодательство, ведомственные акты IV квартал 2017 года Минюст, Центробанк, Мининфоком, Минфин 44. Подготовка предложений по формированию устойчивого резерва кадров и повышению оперативности нотариальных действий, в том числе предусматривающих: предоставление помощнику нотариуса, имеющему трехлетний стаж по данной должности, возможности участвовать в конкурсе на замещение должности нотариуса без прохождения соответствующей стажировки; наделение помощника нотариуса полномочием по свидетельствованию верности копий документов; введение порядка аттестации нотариусов и их периодической ротации. Внесение изменений и дополнений в законодательство III квартал 2017 года Минюст 45. Подготовка предложений по дальнейшему совершенствованию и повышению эффективности деятельности юридической службы в государственных органах, а также созданию в системе органов юстиции подразделений по координации деятельности юридических служб и оказанию им методологического содействия. Проект постановления Президента Республики Узбекистан I квартал 2017 года Минюст, Минфин, заинтересованные министерства и ведомства
ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к Указу Президента Республики Узбекистан от 21 октября 2016 года № УП-4850
Комиссии по реализации Программы комплексных мер по дальнейшему реформированию судебно-правовой системы, усилению гарантий надежной защиты прав и свобод граждан
1. Абдуллаев И.Б. — Генеральный прокурор Республики Узбекистан, председатель Комиссии 2. Муродов О.Б. — Исполняющий обязанности Государственного советника Президента Республики Узбекистан 3. Коканбаев Б.А. — Первый заместитель Государственного советника Президента Республики Узбекистан 4. Мирбабаев Б.Ш. — Председатель Конституционного суда Республики Узбекистан 5. Газиев Ш.А. — Председатель Верховного суда Республики Узбекистан 6. Камилов К.Ф. — Председатель Высшего хозяйственного суда Республики Узбекистан 7. Гулямов Ш.Т. — Первый заместитель председателя Службы национальной безопасности Республики Узбекистан 8. Икрамов М.М. — Министр юстиции Республики Узбекистан 9. Ахмедбаев А.А. — Министр внутренних дел Республики Узбекистан 10. Абдухакимов А.А. — Министр труда Республики Узбекистан 11. Касимов Р.С. — Министр высшего и среднего специального образования Республики Узбекистан 12. Мирзахидов Х.М. — Министр по развитию информационных технологий и коммуникаций Республики Узбекистан 13. Парпиев Б.Р. — Председатель Государственного налогового комитета Республики Узбекистан 14. Дусанов З.А. — Председатель Государственного таможенного комитета Республики Узбекистан 15. Кучкоров Ж.А. — Заместитель министра финансов Республики Узбекистан 16. Рустамбеков Н.М. — Главный инспектор аппарата Президента Республики Узбекистан 17. Мавлонов Б.М. — Ведущий инспектор аппарата Президента Республики Узбекистан 18. Ханаев У.У. — Ведущий консультант аппарата Президента Республики Узбекистан 19. Камилов А.А. — Руководитель Судебной инспекции Высшей квалификационной комиссии по отбору и рекомендации на должности судей при Президенте Республики Узбекистан 20. Ахмедов Р.Т. — Председатель Палаты адвокатов Республики Узбекистан 21. Шайхов А.Э. — Председатель Торгово-промышленной палаты Республики Узбекистан.
к Указу Президента Республики Узбекистан «О мерах по дальнейшему реформированию судебно-правовой системы, усилению гарантий надежной защиты прав и свобод граждан»
Проведенные за годы независимости реформы способствовали демократизации и либерализации судебно-правовой сферы, повышению роли и значения судебной власти в деле защиты прав и законных интересов граждан. Вместе с тем, современные требования и стратегические приоритеты развития страны требуют дальнейшего совершенствования судебно-правовой системы. Указ Президента Республики Узбекистан «О мерах по дальнейшему реформированию судебно-правовой системы, усилению гарантий надежной защиты прав и свобод граждан» ознаменовал переход государственной политики в данной сфере на качественно новый уровень, определив следующие три основных приоритета: обеспечение подлинной независимости судебной власти; усиление гарантий надежной защиты прав и свобод граждан; повышение уровня доступа к правосудию. В целях реализации данных приоритетов важнейшими задачами судебных, правоохранительных и контролирующих органов определены: обеспечение неукоснительного соблюдения норм статьи 112 Конституции Республики Узбекистан о независимости судей, подчинении их только закону и принципа неотвратимости ответственности за вмешательство в деятельность судей по отправлению правосудия; защита прав и законных интересов граждан, принятие всех необходимых мер по фактам посягательств, недопущение волокиты и нарушений порядка рассмотрения обращений физических и юридических лиц; обеспечение открытости и прозрачности деятельности путем своевременного доведения соответствующей информации до общественности, повышение эффективности взаимодействия с институтами гражданского общества, средствами массовой информации и населением; выявление и устранение причин системных недостатков и нарушений путем совершенствования правоприменительной практики и действующего законодательства, внедрение в работу передовых научно-технических средств и информационно-коммуникационных технологий; усиление ведомственного контроля, профилактика, пресечение злоупотреблений и других правонарушений среди работников, качественное улучшение кадрового состава, внедрение современных механизмов отбора кадров, обеспечивающих принятие на работу наиболее достойных кандидатов. В соответствии с Указом в целях обеспечения подлинной независимости судебной власти, повышения престижа профессии, формирования высококвалифицированного и эффективно действующего судейского корпуса впервые пересмотрены сроки полномочия судей. Так, введен порядок, предусматривающий назначение (избрание) судей на первоначальный пятилетний и очередной десятилетний сроки, а в последующем на бессрочный период пребывания в должности. Вводимые изменения полностью соответствуют международным стандартам и передовому опыту развитых демократических государств. Наряду с этим, Указом с 1 апреля 2017 года вводится ряд изменений в уголовное, уголовно-процессуальное, гражданское процессуальное и другое законодательство, направленных на повышение эффективности отправления правосудия с учетом обеспечения приоритета прав и свобод человека, усиления гарантий на справедливое и своевременное судебное разбирательство, справедливость и гуманность наказания. В частности, упраздняется уголовное наказание в виде ареста с расширением применения альтернативных видов наказания, не связанных с лишением свободы. Тем самым из системы уголовных наказаний исключается одна из наиболее строгих мер воздействия, что является логическим продолжением проводимой политики по либерализации уголовных наказаний, широкого применения прогрессивных форм и методов воспитательно-исправительного воздействия на правонарушителей. В рамках усиления правовых гарантий по защите прав и свобод граждан в ходе уголовного процесса, повышения оперативности расследования уголовных дел сокращаются: с 72 до 48 часов срок задержания лиц, подозреваемых в совершении преступления; с 1 года до 7 месяцев предельные сроки применения мер пресечения в виде содержания под стражей и домашнего ареста, а также предварительного следствия по уголовным делам. Введение данных мер обеспечит, с одной стороны, защиту граждан от случаев необоснованного ограничения их свободы, с другой стороны, повышение ответственности и эффективности деятельности органов дознания и следствия. В рамках дальнейшего расширения применения института «Хабеас корпус» полномочия прокуроров по санкционированию таких следственных действий, как арест почтово-телеграфных отправлений и производство эксгумации передаются в компетенцию судебных органов. Эти изменения в полной мере соответствуют Конституции Республики Узбекистан, общепризнанным принципам и нормам международного права, устанавливающим, что личные права и свободы человека являются незыблемыми, и никто не вправе без суда лишать или ограничивать их. Кроме того, суду предоставляется возможность применять альтернативные меры пресечения в случае отказа в применении меры пресечения в виде заключения под стражу или домашнего ареста. Особо следует отметить такое новшество, как отмена института возвращения судом уголовных дел для производства дополнительного расследования, направленное на повышение оперативности и качества судопроизводства, исключение необоснованного затягивания сроков принятия окончательных решений по делу и усиление роли судов в уголовном процессе. Вводимая мера по сокращению с 3 лет до 1 года срока, в течение которого возможен пересмотр судебного решения по гражданскому делу в порядке надзора, призвана обеспечить устойчивость гражданско-правовых отношений, защиту прав и законных интересов участников гражданского процесса. В целях совершенствования действующей системы пересмотра законности и обоснованности судебных решений, а также устранения излишних промежуточных инстанций, негативно сказывающихся на сроках и качестве судебного процесса, Указ предусматривает упразднение дублирующей инстанции по пересмотру судами областного уровня гражданских и уголовных дел в порядке надзора, с исключением полномочий соответствующих председателей судов и прокуроров по принесению протеста в порядке надзора. Наряду с этим, исключаются дублирующие полномочия Пленума Верховного суда Республики Узбекистан по рассмотрению дел в порядке надзора. Устранение излишних и дублирующих инстанций позволит предотвратить случаи неоднократного рассмотрения дел одной и той же надзорной инстанцией, обеспечить окончательность и стабильность судебных решений и как следствие повысить уровень доверия граждан к судам. Указ также предусматривает создание в системе хозяйственных судов региональных апелляционных судов, что направлено на устранение полномочий областных хозяйственных судов по пересмотру своих же решений. Особенно значимым положением Указа , определяющим укрепление основ независимости судебной власти, является передача Верховному суду Республики Узбекистан функций и полномочий органов юстиции по материально-техническому и финансовому обеспечению деятельности судов общей юрисдикции. Данная мера создает дополнительные гарантии самостоятельности судов и невмешательства в их деятельность. Наряду с этим, Указом Верховному суду, Высшему хозяйственному суду, Генеральной прокуратуре и другим заинтересованным ведомствам поручено до 1 июля 2017 года на основе изучения передового зарубежного опыта подготовить обоснованные предложения по: совершенствованию системы повышения квалификации судебно-прокурорских работников и подготовки руководящих кадров; усилению правовой защиты несовершеннолетних при осуществлении процессуальных действий, либерализации уголовных наказаний, а также пересмотру сроков и оснований погашения и снятия судимости; расширению в уголовном процессе института примирения с учетом его соответствия таким вековым традициям узбекского народа, как доброта и милосердие. Эта норма позволит освободить от уголовной ответственности искренне раскаявшихся и загладивших причиненный вред граждан, преступивших закон; декриминализации отдельных составов преступлений, не представляющих большой общественной опасности; расширению перечня составов преступлений, по которым возбуждение уголовного дела производится исключительно по заявлению потерпевшего; повышению качества отправления правосудия за счет внедрения современных форм и методов электронного судопроизводства и исполнительного производства, передовых механизмов обеспечения доступа к правосудию. Реализация инициативы будет служить повышению эффективности судебной деятельности, а также последовательному воплощению в жизнь принципов открытости, прозрачности и доступности правосудия для общества в полном соответствии с требованиями современного этапа развития республики в рамках реализации Закона «Об электронном правительстве». Кроме того, в целях повышения роли юридических служб государственных органов в обеспечении законности и эффективной реализации осуществляемых в стране преобразований, предусматриваются конкретные меры по дальнейшему совершенствованию их деятельности. Для претворения в жизнь обозначенных приоритетов и реализации на практике новых норм Указом утверждена Программа комплексных мер, предусматривающая реализацию 45 конкретных мероприятий по 8 наиболее приоритетным сферам развития судебно-правовой системы. В рамках реализации Указа будут внесены изменения и дополнения в Конституцию Республики Узбекистан, Уголовный , Уголовно-процессуальный , Гражданский процессуальный , Хозяйственный процессуальный кодексы и ряд иных законодательных актов. В целях последовательного совершенствования и укрепления системы защиты прав и свобод граждан, на основании общепризнанных международных стандартов планируется принятие специальных законов, включая законы «О защите потерпевших, свидетелей и иных участников уголовного процесса», «О медиации», «Об административном судопроизводстве» и др. Реализация данного программного документа позволит поднять на качественно новый уровень деятельность судебно-правовой системы страны, обеспечить надежную защиту прав, свобод и законных интересов граждан, а также значительно укрепить доверие населения к правосудию.
Исполняющий обязанности Президента Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
21 октября 2016 г.,
№ УП-4850