📅 2017-yil 17-fevral · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2017-yil 17-fevral · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2017 йил 17 февраль · Президент қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 17 февраля 2017 г. · Постановления Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 17 February 2017 · Presidential resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Қарори
ШАРҲ
Фанлар академияси фаолияти, илмий-тадқиқот ишларини ташкил этиш, бошқариш ва молиялаштиришни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида
Иқтисодиётнинг инновацион ривожланишида академик фаннинг аҳамиятини янада ошириш, Фанлар академиясининг нуфузини юксалтириш ва фаолиятини такомиллаштириш, илмий-тадқиқот ва инновацион фаолиятни бошқариш ва тартибга солишнинг ягона тизимини шакллантириш, шунингдек Ўзбекистон Республикасини ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришда илм-фаннинг ўрнини ошириш мақсадида:
1. Ўзбекистон Фанлар академиясининг асосий вазифа ва фаолияти йўналишлари этиб қуйидагилар белгилансин:
табиий, техник ва ижтимоий-гуманитар фанлар соҳасида фундаментал, амалий ва инновацион илмий тадқиқотлар олиб бориш;
илм-фаннинг таълим ва ишлаб чиқариш билан интеграцияси механизмларини мустаҳкамлаш ва ривожлантириш;
иқтисодиёт тармоқлари ва республика ҳудудларининг эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда, фан ва технологияларни ривожлантиришнинг, давлат илмий-техник дастурларининг устувор йўналишларини шакллантиришга доир таклифлар ишлаб чиқиш;
жаҳон ва республика илм-фан ютуқларини ўрганиш ва таҳлил қилиш, улардан Ўзбекистон Республикаси манфаатлари йўлида фойдаланиш борасида тавсиялар ишлаб чиқиш;
мамлакатимиз илм-фани, илмий салоҳияти, фан ва техника ютуқларини оммалаштириш ва тарғиб қилиш;
хорижий мамлакатларнинг фанлар академиялари, илмий-тадқиқот ташкилотлари ва жамғармалари билан халқаро ҳамкорлик қилиш, халқаро илмий форум ва конференциялар ташкил этишда ва ўтказишда иштирок этиш;
Фанлар академияси муассасаларининг илмий салоҳияти ва моддий-техник базасидан фойдаланган ҳолда, юқори малакали кадрлар тайёрлашда иштирок этиш;
сейсмология, иншоотларнинг сейсмик мустаҳкамлигини ва сейсмик хавфсизликни таъминлаш соҳасини ривожлантириш.
2. Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Молия вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Фан ва технологияларни ривожлантиришни мувофиқлаштириш қўмитасининг Ўзбекистон Миллий университети ҳузуридаги Тарих институтини Фанлар академияси тасарруфига ўтказиш, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси таркибида:
Ўзбекистон Миллий университети ҳузуридаги Математика институти негизида В.И.Романовский номидаги Математика институтини;
Ўзбекистон Миллий университети Физика факультетининг тегишли лабораториялари ва ноёб объектлари, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ҳузуридаги Радиация хавфсизлиги маркази негизида Ядро физикаси институтини;
Тошкент давлат техника университети Муҳандислик-физика факультетининг тегишли лабораториялари негизида У.А. Арифов номидаги Ион-плазма ва лазер технологиялари институтини;
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Иншоотлар сейсмик мустаҳкамлиги институти ва Тошкент давлат техника университети ҳузуридаги Тармоқ машинасозлиги муаммолари илмий-тадқиқот маркази негизида М.Т.Ўрозбоев номидаги Механика ва иншоотлар сейсмик мустаҳкамлиги институтини;
Ўзбекистон Миллий университети ҳузуридаги Полимерлар кимёси ва физикаси илмий-тадқиқот маркази негизида Полимерлар кимёси ва физикаси институтини;
Тошкент давлат шарқшунослик институти ҳузуридаги Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқ қўлёзмалари маркази негизида Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик институтини;
Самарқанд шаҳридаги Археология институти ва Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Археология институтининг Тошкент бўлими негизида Я.Ғуломов номидаги Археологик тадқиқотлар институтини;
Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети ҳузуридаги Ўзбек тили ва адабиёти илмий-тадқиқот институти негизида Ўзбек тили, адабиёти ва фольклори институтини;
Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети ҳузуридаги Ўзбек тили ва адабиёти музейи негизида Алишер Навоий номидаги давлат адабиёт музейини ташкил этиш тўғрисидаги таклифига розилик берилсин.
3. Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлигининг Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги ҳузуридаги Ўзбекистоннинг энг янги тарихи жамоатчилик кенгашини Фанлар академияси ҳузуридаги Ўзбекистоннинг энг янги тарихи жамоатчилик кенгашига айлантириш тўғрисидаги таклифига розилик берилсин.
Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги ҳузуридаги Ўзбекистоннинг энг янги тарихи масалалари бўйича Мувофиқлаштирувчи-методик марказ Фанлар академияси тасарруфига ўтказилсин, у Фанлар академияси ҳузуридаги Ўзбекистоннинг энг янги тарихи бўйича жамоатчилик кенгашининг ишчи органи этиб белгилансин.
4. Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси, «Навоий кон-металлургия комбинати» давлат корхонаси, Фан ва технологияларни ривожлантиришни мувофиқлаштириш қўмитаси, Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт вазирлигининг Фанлар академияси Навоий бўлимини ташкил этиш тўғрисидаги таклифи қабул қилинсин.
Фанлар академияси Навоий бўлимини сақлаш, шунингдек унинг амалий ва инновацион тадқиқотларини амалга оширишга йўналтирилган харажатлари «Навоий кон-металлургия комбинати» давлат корхонасининг ҳисобидан, шу жумладан, тегишли илмий-технологик ишланмаларни жорий этиш натижасида олинган соф фойданинг 10 фоизи миқдори эвазига қопланиши белгилаб қўйилсин.
5. Белгилансинки, қайта ташкил этилган Фанлар академияси илмий муассасалари юридик шахс мақомига эга давлат муассасасидир, улар аввал ўзлари тасарруфида бўлган вазирлик ва идоралар негизидаги илмий муассасаларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари бўйича ҳуқуқий ворислари ҳисобланадилар.
6. Илм-фаннинг устувор йўналишлари ривожланишини таъминлаш, шунингдек илмий-тадқиқот муассасалари фаолиятини самарали мувофиқлаштириш мақсадида Фанлар академияси бошқарув аппарати тузилмасида физика-математика ва техник фанлар, кимё-биология фанлари, ижтимоий-гуманитар фанлар бўйича бўлимлар ташкил этилсин.
Фанлар академиясининг Қорақалпоғистон бўлими раиси, Хоразм Маъмун академияси раиси ва Фанлар академияси Навоий бўлими раиси ўз мақомига кўра Фанлар академиясининг вице-президентига тенглаштирилсин.
7. Амалиётга шундай тартиб жорий этилсинки, унга мувофиқ тармоқ илмий-тадқиқот муассасалари Фанлар академиясининг ассоциациялаштирилган аъзоси бўлишлари мумкин.
19 2 . Инновацион ривожланиш ва новаторлик ғояларини қўллаб-қувватлаш жамғармаси маблағлари ҳисобидан олинган, республикада ишлаб чиқарилмайдиган ва белгиланган тартибда тасдиқланадиган рўйхатлар бўйича Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб келинадиган илмий-лаборатория ускуналари, шунингдек Ўзбекистон Республикасида ишлаб чиқилмайдиган бутловчи ва харажат материаллар, қурилиш техникаси, кичик механизация воситалари, материал ва ускуналар учун божхона тўловларидан (божхона расмийлаштируви йиғимларидан ташқари) озод этилсин.
Инновацион ривожланиш вазирлиги қарорларига мувофиқ Инновацион ривожланиш ва новаторлик ғояларини қўллаб-қувватлаш жамғармаси маблағлари ҳисобидан олинган илмий-тадқиқот ва олий таълим муассасаларига бепул топширилаётган илмий лабораториялари учун илмий ускуналар, зарур сарфланувчи материаллар ва бутловчи қисмлар солиққа тортилмайди;
олий таълим ва илмий-тадқиқот муассасалари ҳамда лойиҳа-конструкторлик ташкилотлари давлат бюджети ҳисобидан илмий-тадқиқот ва тажриба-конструкторлик ишларини бажаришда фойда солиғи, ягона солиқ тўлови ва давлат мақсадли жамғармаларига мажбурий ажратмалардан озод этилади.
20. Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, Иқтисодий тараққиёт ва камбағалликни қисқартириш вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда илмий тадқиқотлар ўтказиш, илмий лабораторияларни жиҳозлаш ва олимларнинг хорижий стажировкаларини ташкил этиш учун чет эл кредитлари ва грантларини жалб этиш бўйича халқаро молия институтлари ва бошқа хорижий донорлар билан тизимли иш олиб борсинлар.
21. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Иқтисодиёт вазирлиги ва Фанлар академиясининг илмий тадқиқотлар якунлари бўйича салмоқли натижаларга эришган олимларни тақдирлаш учун Фанлар академиясининг илмий ходимларни моддий рағбатлантириш жамғармасини ташкил этиш тўғрисидаги таклифига розилик берилсин.
Белгилаб қўйилсинки, Фанлар академиясининг илмий ходимларни моддий рағбатлантириш жамғармаси Фанлар академияси илмий-тадқиқот муассасаларининг хўжалик ва тадбиркорлик фаолиятидан тушган соф фойданинг 10 фоизи миқдоридаги чегирма ҳисобидан шакллантирилади.
22. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси икки ой муддатда мазкур қарор ижросини таъминлашга қаратилган, жумладан, қуйидагиларни назарда тутувчи ҳукумат қарорини қабул қилсин:
тегишли олий таълим муассасалари билан чуқур интеграцияни таъминлаган ҳолда Фанлар академияси тасарруфига ўтказилаётган ҳамда унинг таркибида қайта ташкил этилаётган илмий-тадқиқот муассасаларининг фаолиятини йўлга қўйиш;
Фан ва технологиялар давлат комиссияси, Фан ва технологиялар агентлиги, Илмий-техник фаолиятни қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш жамғармаси, Фанлар академиясининг Навоий бўлими, Фанлар академиясининг илмий ходимларни моддий рағбатлантириш жамғармаси фаолиятини ташкил этиш.
23. Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси, Фан ва технологиялар агентлиги, Адлия вазирлиги, Молия вазирлиги, Иқтисодиёт вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги бошқа манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда бир ой муддатда:
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига амалдаги қонун ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқувчи ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида таклифлар киритсин;
идоравий норматив ҳужжатларнинг ушбу қарорга мувофиқлаштирилишини таъминласин.
24. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н.Арипов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Фанлар академияси фаолияти, илмий-тадқиқот ишларини ташкил этиш, бошқариш ва молиялаштиришни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига
Мустақиллик йилларида Ўзбекистон Республикасида илмий-тадқиқот фаолиятини ташкил этиш, бошқариш ва молиялаштиришнинг барқарор тизими яратилди. Мамлакатда салоҳиятли илмий мактаблар яратилди, илмий лаборатория ва кафедралар, олий таълим ва илмий-тадқиқот муассасалари, вазирлик ва идоралар ҳамда республика миқёсидаги илмий-техник ва эксперт кенгашлари шаклидаги кўп тармоқли илмий-ташкилий инфратузилма фаолият юритмоқда Айниқса сўнгги йилларда илмий-тадқиқот фаолиятининг моддий-техник салоҳиятини мустаҳкамлаш ва самарадорлигини оширишга йўналтирилган салмоқли ишлар амалга оширилди. Бир қатор янги илмий-инновацион тузилмалар — Геномика ва биоинформатика маркази, Халқаро қуёш энергияси институти, Кембридж университети иштирокида Юқори технологиялар маркази фаолияти йўлга қўйилди. Илмий-тадқиқот фаолиятини ташкил этиш тизимида Фанлар академияси ҳақли равишда фундаментал тадқиқотлар етакчиси сифатида алоҳида ўрин эгаллайди. Ҳозирги кунда Фанлар академияси тизимида салмоқли интеллектуал салоҳият мужассамланган. Шунинг учун ҳам давлатимиз томонидан академик фаннинг мамлакат иқтисодиётини инновацион ривожлантиришдаги ролини кучайтириш, Фанлар академиясининг илмий-инновацион фаолиятини такомиллаштириш ва мавқеини ошириш масалаларига катта эътибор қаратилаётгани бежиз эмас. Ушбу эътиборнинг ёрқин кўриниши сифатида мамлакатимиз Президентининг давлат раҳбари сифатидаги биринчи учрашуви айнан илм ҳамжамияти – республика академиклари ва етакчи олимлари билан бўлганлигини таъкидлаш жоиз. 2017 йилнинг 1 январидан бошлаб академикларга энг кам иш ҳақининг 10 баробари миқдорида жисмоний шахслар даромадига солинадиган солиқлардан озод этилган ойлик гонорар белгиланди. Бундан ташқари, улар учун санаторий муассасаларида ҳар йили бепул соғломлаштириш курсидан фойдаланиш ҳуқуқи назарда тутилди. Академиклар илмий, таълим ва ишлаб чиқариш жараёнларига кенг жалб этилиб, уларга юқори малакали кадрлар тайёрлашда фаол иштирок этишлари учун зарур имкониятлар яратилди. Шу билан бирга, илмий-техник салоҳиятнинг ҳозирги кундаги аҳволи, кадрлар билан таъминланганлиги, илмий-тадқиқот фаолиятининг моддий-техника, тажриба ва лаборатория базаларининг ривожланиш даражаси мамлакат ижтимоий-иқтисодий тараққиётининг жадал суръатларидан ортда қолмоқда. Қатор тадқиқот йўналишлари бўйича миллий илм-фанимиз, айниқса академик фаннинг рақобатбардошлигини юқори ҳалқаро даражаларга мос келтириш зарурати ҳам юзага келди. Илмий-тадқиқот муассасалари фаолиятини молиялаштириш тизимида бир қатор муаммолар мавжуд. Натижада, илмий фаолият нуфузи бирмунча пасайиб, иқтидорли ёшларнинг бошқа соҳаларга кетиб қолиш ҳолатлари кузатилмоқда, илмий кадрларнинг ўртача ёши ортиб бориши тенденцияси сақланиб қолмоқда. Шу муносабат билан, давлат илмий-техника дастурларини шакллантириш, амалга ошириш ва мониторингини юритиш жараёнларини мувофиқлаштирувчи ягона тизимнинг мавқеи ва салоҳиятини тиклаш, олимларга кенг кўламли илмий изланишларни амалга оширишлари учун барча зарур шароитларни яратиш бугунги куннинг ҳал қилиниши лозим бўлган долзарб вазифаларидан бирига айланди. Таъкидлаш лозимки, 2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясида ҳам илмий-тадқиқот ва инновация фаолиятини рағбатлантириш, илмий ва инновация ютуқларини амалиётга жорий этишнинг самарали механизмларини яратиш, олий ўқув юртлари ва илмий-тадқиқот институтлари ҳузурида ихтисослаштирилган илмий-экспериментал лабораториялар, юқори технология марказлари ва технопаркларни ташкил этишга таълим ва фан соҳасини ривожлантиришнинг энг муҳим йўналишларидан бири сифатида алоҳида эътибор қаратилган. Бундан ташқари, республика вилоятларида бўлиб ўтаётган халқ билан бевосита мулоқот пайтида Президентимиз томонидан барча ҳудудларда илм-фан салоҳиятини тиклаш, ҳудудларнинг комплекс ривожланишини таъминлашда мавжуд интеллектуал салоҳиятдан самарали фойдаланиш, ёшларни илмий-тадқиқот фаолиятига кенг жалб қилиш бўйича аниқ вазифалар белгилаб берилмоқда. Ушбу вазифаларни амалга оширишда илмий изланишларни ижтимоий-иқтисодий соҳаларнинг реал муаммоларига йўналтириш, илм-фан ва ишлаб чиқариш ўртасидаги узвий интеграцияни таъминлаш, ўз навбатида, ишлаб чиқариш корхоналари томонидан олимларнинг илмий-технологик ишланмаларини амалиётга жорий қилиш самарадорлигини ошириш механизмларини яратиш масалалари ўта муҳим аҳамият касб этади. Мазкур соҳада тўпланиб қолган муаммоларни ҳал этиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Фанлар академияси фаолияти, илмий-тадқиқот ишларини ташкил этиш, бошқариш ва молиялаштиришни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори қабул қилинди. Ушбу қарор билан кенг кўламли миқёсдаги аниқ мақсадли ишлар амалга оширилиши кўзда тутилган. Жумладан, қарорга кўра замонавий талаблар асосида Фанлар академиясининг асосий вазифа ва фаолиятининг устувор йўналишлари белгилаб берилган. Бундан ташқари, илмий-тадқиқот инфратузилмасини янада мустаҳкамлаш мақсадида Фанлар академияси таркибида бир қатор илмий-тадқиқот муассасалари ташкил қилиниб, қатор муассасалар академия тасарруфига қайтарилган. Ўз навбатида, бу тадбирлар Фанлар академияси томонидан кенг кўламли фундаментал тадиқотлар олиб борилишини таъминлаш, турли фан тармоқлари бўйича мавжуд илмий салоҳиятни мужассамлаш ва ижтимоий-иқтисодий соҳаларнинг долзарб муаммоларига сафарбар қилиш имкониятини яратади. Қарорда Фанлар академияси бошқарув аппаратининг ташкилий тузилмасини янада такомиллаштиришга алоҳида эътибор қаратилди, унинг таркибида физика-математика ва техника фанлари, кимё-биология фанлари ва ижтимоий-гуманитар фанлар бўлимлари ҳамда Фанлар академиясининг Навоий бўлимини ташкил этиш кўзда тутилди. Бу мазкур фан соҳаларида олиб борилаётган илмий тадқиқотлар самарадорлигини ошириш билан бир қаторда, Навоий вилояти ҳудудини комплекс ривожлантиришда, мавжуд саноат салоҳиятини янада мустаҳкамлашда академик фан имкониятларидан кенг фойдаланиш имкониятини беради. Шунингдек, қарорга мувофиқ Фанлар академиясининг Қорақалпоғистон ва Навоий бўлимлари ҳамда Хоразм Маъмун академияси раислари мавқеи академия вице-президенти даражасига тенглаштирилиши ҳам айнан ҳудудларда илм-фан салоҳиятини тиклаш ва нуфузини ошириш борасида олиб борилаётган тизимли ишларнинг яққол тасдиғидир. Самарали илмий фаолиятни рағбатлантиришга ҳам қарорда катта эътибор қаратилган. Шу мақсадда, илмий-тадқиқот муассасаларининг хўжалик ва тадбиркорлик фаолиятидан тушган соф фойданинг 10 фоизи миқдоридаги ажратмалари ҳисобига шаклланадиган, илмий тадқиқотлар якунлари бўйича салмоқли натижаларга эришган Фанлар академияси илмий ходимларини моддий рағбатлантириш жамғармаси ташкил этилмоқда. Қарор билан Ўзбекистон Республикаси Бош вазири раҳбарлигида Фан ва технологиялар бўйича давлат комиссияси тузилиб, унинг зиммасига илмий-техника соҳасида ягона давлат сиёсатини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш, инновацион сиёсатнинг устувор йўналишларини белгилаш вазифалари юкланмоқда. Шунингдек, мазкур комиссиянинг ишчи органи сифатида Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги фаолияти тугатилаётган Фан ва технологияларни ривожлантиришни мувофиқлаштириш қўмитаси негизида Ўзбекистон Республикаси Фан ва технологиялар агентлиги ташкил этилмоқда. Агентлик зиммасига иқтисодиёт тармоқлари ва ижтимоий соҳа учун фундаментал, амалий ва инновацион тадқиқотларни бажаришда илмий-техник хизматлар кўрсатишга йўналтирилган давлат топшириқларини шакллантириш каби вазифалар юкланади. Мазкур тадбирлар илмий-тадқиқот фаолиятини ташкиллаштириш тизимини янги босқичга кўтаришга, мавжуд интеллектуал салоҳиятни жипслаштиришга, изланишлардаги майда, самарасиз мавзуларга ва такрорланишларга барҳам беришга хизмат қилади. Қарор билан ўз ечимини топаётган яна бир муҳим масала Фан ва технологиялар бўйича давлат комиссияси қошида юридик шахс мақомига эга бўлган Илмий-техник фаолиятни қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш жамғармасини ташкил этиш билан боғлиқ бўлиб, жамғарма маблағлари қуйидаги мақсадларга йўналтирилиши назарда тутилган: илмий-тадқиқот ва олий таълим муассасаларида янги типдаги ва замонавий юқори технологик асбоб-ускуналар билан жиҳозланган илмий лабораторияларни ташкил этиш; олимларимиз томонидан давлат илмий-техник дастурлари доирасида яратилган интеллектуал мулк объектларини чет элда рўйхатдан ўтказиш (патентлаш) харажатларини қоплаш; замонавий лабораторияларнинг илмий асбоб ва ускуналарини зарур сарфланувчи материаллар ва бутловчи қисмлар билан узлуксиз таъминлаш; илмий-тадқиқот ва олий таълим муассасаларининг жаҳоннинг етакчи илмий электрон маълумотлар базасидан эркин фойдаланишлари учун сарфланадиган харажатларни қоплаш; ёш олимларнинг етакчи хорижий илмий марказларда қисқа муддатли илмий стажировкаларини молиялаштириш. Қарор доирасида назарда тутилган барча тадбирлар давлатимиз томонидан иқтисодиётнинг инновацион тараққиётини таъминлашда илм-фаннинг ролини кучайтириш борасида амалга оширилаётган тизимли ишларнинг мантиқий давоми бўлиб, 2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси муваффақиятли амалга оширилишига хизмат қилади. Ушбу қарор академик фан нуфузини ошириш, илмий-тадқиқот фаолиятининг кадрлар ва интеллектуал салоҳиятини мустаҳкамлаш, уни ташкиллаштириш ва бошқариш тизимини такомиллаштириш, илмий-тадқиқот муассасалари моддий-техника базасини тубдан яхшилаш, иқтидорли ёшларни илм-фанга кенг жалб қилиш ва олимларнинг сермашаққат меҳнатларини муносиб моддий рағбатлантиришга кенг йўл очади.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2017 йил 17 февраль,
ПҚ-2789-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Qarori
SHARH
Fanlar akademiyasi faoliyati, ilmiy-tadqiqot ishlarini tashkil etish, boshqarish va moliyalashtirishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Iqtisodiyotning innovatsion rivojlanishida akademik fanning ahamiyatini yanada oshirish, Fanlar akademiyasining nufuzini yuksaltirish va faoliyatini takomillashtirish, ilmiy-tadqiqot va innovatsion faoliyatni boshqarish va tartibga solishning yagona tizimini shakllantirish, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishda ilm-fanning oʻrnini oshirish maqsadida:
1. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining asosiy vazifa va faoliyati yoʻnalishlari etib quyidagilar belgilansin:
tabiiy, texnik va ijtimoiy-gumanitar fanlar sohasida fundamental, amaliy va innovatsion ilmiy tadqiqotlar olib borish;
ilm-fanning taʼlim va ishlab chiqarish bilan integratsiyasi mexanizmlarini mustahkamlash va rivojlantirish;
iqtisodiyot tarmoqlari va respublika hududlarining ehtiyojlarini hisobga olgan holda, fan va texnologiyalarni rivojlantirishning, davlat ilmiy-texnik dasturlarining ustuvor yoʻnalishlarini shakllantirishga doir takliflar ishlab chiqish;
jahon va respublika ilm-fan yutuqlarini oʻrganish va tahlil qilish, ulardan Oʻzbekiston Respublikasi manfaatlari yoʻlida foydalanish borasida tavsiyalar ishlab chiqish;
mamlakatimiz ilm-fani, ilmiy salohiyati, fan va texnika yutuqlarini ommalashtirish va targʻib qilish;
xorijiy mamlakatlarning fanlar akademiyalari, ilmiy-tadqiqot tashkilotlari va jamgʻarmalari bilan xalqaro hamkorlik qilish, xalqaro ilmiy forum va konferensiyalar tashkil etishda va oʻtkazishda ishtirok etish;
Fanlar akademiyasi muassasalarining ilmiy salohiyati va moddiy-texnik bazasidan foydalangan holda, yuqori malakali kadrlar tayyorlashda ishtirok etish;
seysmologiya, inshootlarning seysmik mustahkamligini va seysmik xavfsizlikni taʼminlash sohasini rivojlantirish.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Moliya vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Fan va texnologiyalarni rivojlantirishni muvofiqlashtirish qoʻmitasining Oʻzbekiston Milliy universiteti huzuridagi Tarix institutini Fanlar akademiyasi tasarrufiga oʻtkazish, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi tarkibida:
Oʻzbekiston Milliy universiteti huzuridagi Matematika instituti negizida V.I.Romanovskiy nomidagi Matematika institutini;
Oʻzbekiston Milliy universiteti Fizika fakultetining tegishli laboratoriyalari va noyob obyektlari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi huzuridagi Radiatsiya xavfsizligi markazi negizida Yadro fizikasi institutini;
Toshkent davlat texnika universiteti Muhandislik-fizika fakultetining tegishli laboratoriyalari negizida U.A. Arifov nomidagi Ion-plazma va lazer texnologiyalari institutini;
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Inshootlar seysmik mustahkamligi instituti va Toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi Tarmoq mashinasozligi muammolari ilmiy-tadqiqot markazi negizida M.T.Oʻrozboyev nomidagi Mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi institutini;
Oʻzbekiston Milliy universiteti huzuridagi Polimerlar kimyosi va fizikasi ilmiy-tadqiqot markazi negizida Polimerlar kimyosi va fizikasi institutini;
Toshkent davlat sharqshunoslik instituti huzuridagi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharq qoʻlyozmalari markazi negizida Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutini;
Samarqand shahridagi Arxeologiya instituti va Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Arxeologiya institutining Toshkent boʻlimi negizida Ya.Gʻulomov nomidagi Arxeologik tadqiqotlar institutini;
Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti huzuridagi Oʻzbek tili va adabiyoti ilmiy-tadqiqot instituti negizida Oʻzbek tili, adabiyoti va folklori institutini;
Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universiteti huzuridagi Oʻzbek tili va adabiyoti muzeyi negizida Alisher Navoiy nomidagi davlat adabiyot muzeyini tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligining Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi huzuridagi Oʻzbekistonning eng yangi tarixi jamoatchilik kengashini Fanlar akademiyasi huzuridagi Oʻzbekistonning eng yangi tarixi jamoatchilik kengashiga aylantirish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin.
Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi huzuridagi Oʻzbekistonning eng yangi tarixi masalalari boʻyicha Muvofiqlashtiruvchi-metodik markaz Fanlar akademiyasi tasarrufiga oʻtkazilsin, u Fanlar akademiyasi huzuridagi Oʻzbekistonning eng yangi tarixi boʻyicha jamoatchilik kengashining ishchi organi etib belgilansin.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi, “Navoiy kon-metallurgiya kombinati” davlat korxonasi, Fan va texnologiyalarni rivojlantirishni muvofiqlashtirish qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligining Fanlar akademiyasi Navoiy boʻlimini tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifi qabul qilinsin.
Fanlar akademiyasi Navoiy boʻlimini saqlash, shuningdek uning amaliy va innovatsion tadqiqotlarini amalga oshirishga yoʻnaltirilgan xarajatlari “Navoiy kon-metallurgiya kombinati” davlat korxonasining hisobidan, shu jumladan, tegishli ilmiy-texnologik ishlanmalarni joriy etish natijasida olingan sof foydaning 10 foizi miqdori evaziga qoplanishi belgilab qoʻyilsin.
5. Belgilansinki, qayta tashkil etilgan Fanlar akademiyasi ilmiy muassasalari yuridik shaxs maqomiga ega davlat muassasasidir, ular avval oʻzlari tasarrufida boʻlgan vazirlik va idoralar negizidagi ilmiy muassasalarning huquq va majburiyatlari boʻyicha huquqiy vorislari hisoblanadilar.
6. Ilm-fanning ustuvor yoʻnalishlari rivojlanishini taʼminlash, shuningdek ilmiy-tadqiqot muassasalari faoliyatini samarali muvofiqlashtirish maqsadida Fanlar akademiyasi boshqaruv apparati tuzilmasida fizika-matematika va texnik fanlar, kimyo-biologiya fanlari, ijtimoiy-gumanitar fanlar boʻyicha boʻlimlar tashkil etilsin.
Fanlar akademiyasining Qoraqalpogʻiston boʻlimi raisi, Xorazm Maʼmun akademiyasi raisi va Fanlar akademiyasi Navoiy boʻlimi raisi oʻz maqomiga koʻra Fanlar akademiyasining vitse-prezidentiga tenglashtirilsin.
7. Amaliyotga shunday tartib joriy etilsinki, unga muvofiq tarmoq ilmiy-tadqiqot muassasalari Fanlar akademiyasining assotsiatsiyalashtirilgan aʼzosi boʻlishlari mumkin.
19 2 . Innovatsion rivojlanish va novatorlik gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan olingan, respublikada ishlab chiqarilmaydigan va belgilangan tartibda tasdiqlanadigan roʻyxatlar boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kelinadigan ilmiy-laboratoriya uskunalari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqilmaydigan butlovchi va xarajat materiallar, qurilish texnikasi, kichik mexanizatsiya vositalari, material va uskunalar uchun bojxona toʻlovlaridan (bojxona rasmiylashtiruvi yigʻimlaridan tashqari) ozod etilsin.
Innovatsion rivojlanish vazirligi qarorlariga muvofiq Innovatsion rivojlanish va novatorlik gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan olingan ilmiy-tadqiqot va oliy taʼlim muassasalariga bepul topshirilayotgan ilmiy laboratoriyalari uchun ilmiy uskunalar, zarur sarflanuvchi materiallar va butlovchi qismlar soliqqa tortilmaydi;
oliy taʼlim va ilmiy-tadqiqot muassasalari hamda loyiha-konstruktorlik tashkilotlari davlat budjeti hisobidan ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlarini bajarishda foyda soligʻi, yagona soliq toʻlovi va davlat maqsadli jamgʻarmalariga majburiy ajratmalardan ozod etiladi.
20. Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ilmiy tadqiqotlar oʻtkazish, ilmiy laboratoriyalarni jihozlash va olimlarning xorijiy stajirovkalarini tashkil etish uchun chet el kreditlari va grantlarini jalb etish boʻyicha xalqaro moliya institutlari va boshqa xorijiy donorlar bilan tizimli ish olib borsinlar.
21. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi va Fanlar akademiyasining ilmiy tadqiqotlar yakunlari boʻyicha salmoqli natijalarga erishgan olimlarni taqdirlash uchun Fanlar akademiyasining ilmiy xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish jamgʻarmasini tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin.
Belgilab qoʻyilsinki, Fanlar akademiyasining ilmiy xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish jamgʻarmasi Fanlar akademiyasi ilmiy-tadqiqot muassasalarining xoʻjalik va tadbirkorlik faoliyatidan tushgan sof foydaning 10 foizi miqdoridagi chegirma hisobidan shakllantiriladi.
22. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi ikki oy muddatda mazkur qaror ijrosini taʼminlashga qaratilgan, jumladan, quyidagilarni nazarda tutuvchi hukumat qarorini qabul qilsin:
tegishli oliy taʼlim muassasalari bilan chuqur integratsiyani taʼminlagan holda Fanlar akademiyasi tasarrufiga oʻtkazilayotgan hamda uning tarkibida qayta tashkil etilayotgan ilmiy-tadqiqot muassasalarining faoliyatini yoʻlga qoʻyish;
Fan va texnologiyalar davlat komissiyasi, Fan va texnologiyalar agentligi, Ilmiy-texnik faoliyatni qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirish jamgʻarmasi, Fanlar akademiyasining Navoiy boʻlimi, Fanlar akademiyasining ilmiy xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish jamgʻarmasi faoliyatini tashkil etish.
23. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi, Fan va texnologiyalar agentligi, Adliya vazirligi, Moliya vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda:
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga amaldagi qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiquvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida takliflar kiritsin;
idoraviy normativ hujjatlarning ushbu qarorga muvofiqlashtirilishini taʼminlasin.
24. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N.Aripov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Fanlar akademiyasi faoliyati, ilmiy-tadqiqot ishlarini tashkil etish, boshqarish va moliyalashtirishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga
Mustaqillik yillarida Oʻzbekiston Respublikasida ilmiy-tadqiqot faoliyatini tashkil etish, boshqarish va moliyalashtirishning barqaror tizimi yaratildi. Mamlakatda salohiyatli ilmiy maktablar yaratildi, ilmiy laboratoriya va kafedralar, oliy taʼlim va ilmiy-tadqiqot muassasalari, vazirlik va idoralar hamda respublika miqyosidagi ilmiy-texnik va ekspert kengashlari shaklidagi koʻp tarmoqli ilmiy-tashkiliy infratuzilma faoliyat yuritmoqda Ayniqsa soʻnggi yillarda ilmiy-tadqiqot faoliyatining moddiy-texnik salohiyatini mustahkamlash va samaradorligini oshirishga yoʻnaltirilgan salmoqli ishlar amalga oshirildi. Bir qator yangi ilmiy-innovatsion tuzilmalar — Genomika va bioinformatika markazi, Xalqaro quyosh energiyasi instituti, Kembridj universiteti ishtirokida Yuqori texnologiyalar markazi faoliyati yoʻlga qoʻyildi. Ilmiy-tadqiqot faoliyatini tashkil etish tizimida Fanlar akademiyasi haqli ravishda fundamental tadqiqotlar yetakchisi sifatida alohida oʻrin egallaydi. Hozirgi kunda Fanlar akademiyasi tizimida salmoqli intellektual salohiyat mujassamlangan. Shuning uchun ham davlatimiz tomonidan akademik fanning mamlakat iqtisodiyotini innovatsion rivojlantirishdagi rolini kuchaytirish, Fanlar akademiyasining ilmiy-innovatsion faoliyatini takomillashtirish va mavqeyini oshirish masalalariga katta eʼtibor qaratilayotgani bejiz emas. Ushbu eʼtiborning yorqin koʻrinishi sifatida mamlakatimiz Prezidentining davlat rahbari sifatidagi birinchi uchrashuvi aynan ilm hamjamiyati – respublika akademiklari va yetakchi olimlari bilan boʻlganligini taʼkidlash joiz. 2017-yilning 1-yanvaridan boshlab akademiklarga eng kam ish haqining 10 barobari miqdorida jismoniy shaxslar daromadiga solinadigan soliqlardan ozod etilgan oylik gonorar belgilandi. Bundan tashqari, ular uchun sanatoriy muassasalarida har yili bepul sogʻlomlashtirish kursidan foydalanish huquqi nazarda tutildi. Akademiklar ilmiy, taʼlim va ishlab chiqarish jarayonlariga keng jalb etilib, ularga yuqori malakali kadrlar tayyorlashda faol ishtirok etishlari uchun zarur imkoniyatlar yaratildi. Shu bilan birga, ilmiy-texnik salohiyatning hozirgi kundagi ahvoli, kadrlar bilan taʼminlanganligi, ilmiy-tadqiqot faoliyatining moddiy-texnika, tajriba va laboratoriya bazalarining rivojlanish darajasi mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotining jadal surʼatlaridan ortda qolmoqda. Qator tadqiqot yoʻnalishlari boʻyicha milliy ilm-fanimiz, ayniqsa akademik fanning raqobatbardoshligini yuqori halqaro darajalarga mos keltirish zarurati ham yuzaga keldi. Ilmiy-tadqiqot muassasalari faoliyatini moliyalashtirish tizimida bir qator muammolar mavjud. Natijada, ilmiy faoliyat nufuzi birmuncha pasayib, iqtidorli yoshlarning boshqa sohalarga ketib qolish holatlari kuzatilmoqda, ilmiy kadrlarning oʻrtacha yoshi ortib borishi tendensiyasi saqlanib qolmoqda. Shu munosabat bilan, davlat ilmiy-texnika dasturlarini shakllantirish, amalga oshirish va monitoringini yuritish jarayonlarini muvofiqlashtiruvchi yagona tizimning mavqeyi va salohiyatini tiklash, olimlarga keng koʻlamli ilmiy izlanishlarni amalga oshirishlari uchun barcha zarur sharoitlarni yaratish bugungi kunning hal qilinishi lozim boʻlgan dolzarb vazifalaridan biriga aylandi. Taʼkidlash lozimki, 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasida ham ilmiy-tadqiqot va innovatsiya faoliyatini ragʻbatlantirish, ilmiy va innovatsiya yutuqlarini amaliyotga joriy etishning samarali mexanizmlarini yaratish, oliy oʻquv yurtlari va ilmiy-tadqiqot institutlari huzurida ixtisoslashtirilgan ilmiy-eksperimental laboratoriyalar, yuqori texnologiya markazlari va texnoparklarni tashkil etishga taʼlim va fan sohasini rivojlantirishning eng muhim yoʻnalishlaridan biri sifatida alohida eʼtibor qaratilgan. Bundan tashqari, respublika viloyatlarida boʻlib oʻtayotgan xalq bilan bevosita muloqot paytida Prezidentimiz tomonidan barcha hududlarda ilm-fan salohiyatini tiklash, hududlarning kompleks rivojlanishini taʼminlashda mavjud intellektual salohiyatdan samarali foydalanish, yoshlarni ilmiy-tadqiqot faoliyatiga keng jalb qilish boʻyicha aniq vazifalar belgilab berilmoqda. Ushbu vazifalarni amalga oshirishda ilmiy izlanishlarni ijtimoiy-iqtisodiy sohalarning real muammolariga yoʻnaltirish, ilm-fan va ishlab chiqarish oʻrtasidagi uzviy integratsiyani taʼminlash, oʻz navbatida, ishlab chiqarish korxonalari tomonidan olimlarning ilmiy-texnologik ishlanmalarini amaliyotga joriy qilish samaradorligini oshirish mexanizmlarini yaratish masalalari oʻta muhim ahamiyat kasb etadi. Mazkur sohada toʻplanib qolgan muammolarni hal etish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Fanlar akademiyasi faoliyati, ilmiy-tadqiqot ishlarini tashkil etish, boshqarish va moliyalashtirishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori qabul qilindi. Ushbu qaror bilan keng koʻlamli miqyosdagi aniq maqsadli ishlar amalga oshirilishi koʻzda tutilgan. Jumladan, qarorga koʻra zamonaviy talablar asosida Fanlar akademiyasining asosiy vazifa va faoliyatining ustuvor yoʻnalishlari belgilab berilgan. Bundan tashqari, ilmiy-tadqiqot infratuzilmasini yanada mustahkamlash maqsadida Fanlar akademiyasi tarkibida bir qator ilmiy-tadqiqot muassasalari tashkil qilinib, qator muassasalar akademiya tasarrufiga qaytarilgan. Oʻz navbatida, bu tadbirlar Fanlar akademiyasi tomonidan keng koʻlamli fundamental tadiqotlar olib borilishini taʼminlash, turli fan tarmoqlari boʻyicha mavjud ilmiy salohiyatni mujassamlash va ijtimoiy-iqtisodiy sohalarning dolzarb muammolariga safarbar qilish imkoniyatini yaratadi. Qarorda Fanlar akademiyasi boshqaruv apparatining tashkiliy tuzilmasini yanada takomillashtirishga alohida eʼtibor qaratildi, uning tarkibida fizika-matematika va texnika fanlari, kimyo-biologiya fanlari va ijtimoiy-gumanitar fanlar boʻlimlari hamda Fanlar akademiyasining Navoiy boʻlimini tashkil etish koʻzda tutildi. Bu mazkur fan sohalarida olib borilayotgan ilmiy tadqiqotlar samaradorligini oshirish bilan bir qatorda, Navoiy viloyati hududini kompleks rivojlantirishda, mavjud sanoat salohiyatini yanada mustahkamlashda akademik fan imkoniyatlaridan keng foydalanish imkoniyatini beradi. Shuningdek, qarorga muvofiq Fanlar akademiyasining Qoraqalpogʻiston va Navoiy boʻlimlari hamda Xorazm Maʼmun akademiyasi raislari mavqeyi akademiya vitse-prezidenti darajasiga tenglashtirilishi ham aynan hududlarda ilm-fan salohiyatini tiklash va nufuzini oshirish borasida olib borilayotgan tizimli ishlarning yaqqol tasdigʻidir. Samarali ilmiy faoliyatni ragʻbatlantirishga ham qarorda katta eʼtibor qaratilgan. Shu maqsadda, ilmiy-tadqiqot muassasalarining xoʻjalik va tadbirkorlik faoliyatidan tushgan sof foydaning 10 foizi miqdoridagi ajratmalari hisobiga shakllanadigan, ilmiy tadqiqotlar yakunlari boʻyicha salmoqli natijalarga erishgan Fanlar akademiyasi ilmiy xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish jamgʻarmasi tashkil etilmoqda. Qaror bilan Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri rahbarligida Fan va texnologiyalar boʻyicha davlat komissiyasi tuzilib, uning zimmasiga ilmiy-texnika sohasida yagona davlat siyosatini ishlab chiqish va amalga oshirish, innovatsion siyosatning ustuvor yoʻnalishlarini belgilash vazifalari yuklanmoqda. Shuningdek, mazkur komissiyaning ishchi organi sifatida Vazirlar Mahkamasi huzuridagi faoliyati tugatilayotgan Fan va texnologiyalarni rivojlantirishni muvofiqlashtirish qoʻmitasi negizida Oʻzbekiston Respublikasi Fan va texnologiyalar agentligi tashkil etilmoqda. Agentlik zimmasiga iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy soha uchun fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarni bajarishda ilmiy-texnik xizmatlar koʻrsatishga yoʻnaltirilgan davlat topshiriqlarini shakllantirish kabi vazifalar yuklanadi. Mazkur tadbirlar ilmiy-tadqiqot faoliyatini tashkillashtirish tizimini yangi bosqichga koʻtarishga, mavjud intellektual salohiyatni jipslashtirishga, izlanishlardagi mayda, samarasiz mavzularga va takrorlanishlarga barham berishga xizmat qiladi. Qaror bilan oʻz yechimini topayotgan yana bir muhim masala Fan va texnologiyalar boʻyicha davlat komissiyasi qoshida yuridik shaxs maqomiga ega boʻlgan Ilmiy-texnik faoliyatni qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirish jamgʻarmasini tashkil etish bilan bogʻliq boʻlib, jamgʻarma mablagʻlari quyidagi maqsadlarga yoʻnaltirilishi nazarda tutilgan: ilmiy-tadqiqot va oliy taʼlim muassasalarida yangi tipdagi va zamonaviy yuqori texnologik asbob-uskunalar bilan jihozlangan ilmiy laboratoriyalarni tashkil etish; olimlarimiz tomonidan davlat ilmiy-texnik dasturlari doirasida yaratilgan intellektual mulk obyektlarini chet elda roʻyxatdan oʻtkazish (patentlash) xarajatlarini qoplash; zamonaviy laboratoriyalarning ilmiy asbob va uskunalarini zarur sarflanuvchi materiallar va butlovchi qismlar bilan uzluksiz taʼminlash; ilmiy-tadqiqot va oliy taʼlim muassasalarining jahonning yetakchi ilmiy elektron maʼlumotlar bazasidan erkin foydalanishlari uchun sarflanadigan xarajatlarni qoplash; yosh olimlarning yetakchi xorijiy ilmiy markazlarda qisqa muddatli ilmiy stajirovkalarini moliyalashtirish. Qaror doirasida nazarda tutilgan barcha tadbirlar davlatimiz tomonidan iqtisodiyotning innovatsion taraqqiyotini taʼminlashda ilm-fanning rolini kuchaytirish borasida amalga oshirilayotgan tizimli ishlarning mantiqiy davomi boʻlib, 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasi muvaffaqiyatli amalga oshirilishiga xizmat qiladi. Ushbu qaror akademik fan nufuzini oshirish, ilmiy-tadqiqot faoliyatining kadrlar va intellektual salohiyatini mustahkamlash, uni tashkillashtirish va boshqarish tizimini takomillashtirish, ilmiy-tadqiqot muassasalari moddiy-texnika bazasini tubdan yaxshilash, iqtidorli yoshlarni ilm-fanga keng jalb qilish va olimlarning sermashaqqat mehnatlarini munosib moddiy ragʻbatlantirishga keng yoʻl ochadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2017-yil 17-fevral,
PQ-2789-son
Президента Республики Узбекистан
Постановление
КОММЕНТАРИЙ
О мерах по дальнейшему совершенствованию деятельности Академии наук, организации, управления и финансирования научно-исследовательской деятельности
В целях дальнейшего усиления роли академической науки в инновационном развитии экономики, повышения престижа и совершенствования деятельности Академии наук, формирования единой системы управления и регулирования научно-исследовательской и инновационной деятельности, а также повышения роли науки в социально-экономическом развитии Республики Узбекистан:
1. Определить основными задачами и направлениями деятельности Академии наук:
проведение фундаментальных, прикладных и инновационных научных исследований в области естественных, технических и общественно-гуманитарных наук;
укрепление и развитие механизмов интеграции науки с образованием и производством;
выработку предложений по формированию приоритетных направлений развития науки и технологий, государственных научно-технических программ с учетом потребностей отраслей экономики и регионов республики;
изучение и анализ достижений мировой и отечественной науки, выработку рекомендаций по их использованию в интересах Республики Узбекистан;
популяризацию и пропаганду отечественной науки, научных знаний, достижений науки и техники;
осуществление международного сотрудничества с академиями наук, научно-исследовательскими организациями и фондами зарубежных стран, участие в организации и проведении международных научных форумов и конференций;
участие в подготовке высококвалифицированных кадров с использованием научного потенциала и материально-технической базы учреждений Академии наук;
развитие сферы сейсмологии, обеспечения сейсмостойкости сооружений и сейсмической безопасности.
2. Согласиться с предложением Академии наук, Министерства высшего и среднего специального образования, Министерства финансов, Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан, Комитета по координации развития науки и технологий о передаче в ведение Академии наук Института истории при Национальном университете Узбекистана, а также создании в составе Академии наук Республики Узбекистан:
Института математики имени В.И. Романовского на базе Института математики при Национальном университете Узбекистана;
Института ядерной физики на базе соответствующих лабораторий и уникальных объектов физического факультета Национального университета Узбекистана, а также Центра радиационной безопасности при Министерстве по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан;
Института ионно-плазменных и лазерных технологий имени У.А.Арифова на базе соответствующих лабораторий инженерно-физического факультета Ташкентского государственного технического университета;
Института механики и сейсмостойкости сооружений имени М.Т.Уразбаева на базе Института сейсмостойкости сооружений Академии наук Республики Узбекистан и Научно-исследовательского центра по проблемам отраслевого машиноведения при Ташкентском государственном техническом университете;
Института химии и физики полимеров на базе Научно-исследовательского центра химии и физики полимеров при Национальном университете Узбекистана;
Института востоковедения имени Абу Райхана Беруни на базе Центра восточных рукописей имени Абу Райхана Беруни при Ташкентском государственном институте востоковедения;
Института археологических исследований имени Я. Гуломова на базе Института археологии в г. Самарканде и Ташкентского отделения Института археологии Академии наук Республики Узбекистан;
Института узбекского языка, литературы и фольклора на базе Научно-исследовательского института узбекского языка и литературы при Ташкентском государственном университете узбекского языка и литературы имени Алишера Навои;
Государственного музея литературы имени Алишера Навои на базе Музея узбекского языка и литературы при Ташкентском государственном университете узбекского языка и литературы имени Алишера Навои.
3. Согласиться с предложением Академии наук, Министерства высшего и среднего специального образования, Министерства народного образования о преобразовании Общественного совета по новейшей истории Узбекистана при Министерстве высшего и среднего специального образования в Общественный совет по новейшей истории Узбекистана при Академии наук Республики Узбекистан.
Передать Координационно-методический центр по вопросам новейшей истории Узбекистана при Министерстве высшего и среднего специального образования в ведение Академии наук, определив его рабочим органом Общественного совета по новейшей истории Узбекистана при Академии наук.
4. Принять предложение Академии наук Республики Узбекистан, государственного предприятия «Навоийский горно-металлургический комбинат», Комитета по координации развития науки и технологий, Министерства экономики Республики Узбекистан о создании Навоийского отделения Академии наук.
Определить, что расходы на содержание Навоийского отделения Академии наук, а также на реализацию отделением прикладных и инновационных исследований покрываются государственным предприятием «Навоийский горно-металлургический комбинат», в том числе за счет 10 процентов от чистой прибыли, полученной в результате внедрения соответствующих научно-технологических разработок.
5. Установить, что вновь созданные в результате реорганизации научные учреждения Академии наук имеют статус юридического лица в форме государственного учреждения, являются правопреемниками по правам и обязательствам научных учреждений министерств и ведомств, на базе которых они созданы.
6. В целях обеспечения развития приоритетных направлений науки, а также эффективной координации деятельности научно-исследовательских учреждений образовать в структуре аппарата управления Академии наук отделения по физико-математическим и техническим наукам, химико-биологическим наукам, общественно-гуманитарным наукам.
Приравнять председателя Каракалпакского отделения Академии наук, председателя Хорезмской Академии Маъмуна и председателя Навоийского отделения Академии наук по статусу к вице-президенту Академии наук.
7. Ввести в практику порядок, в соответствии с которым отраслевые научно-исследовательские учреждения могут быть ассоциированными членами Академии наук.
19 2 . Освободить от таможенных платежей (за исключением сборов за таможенное оформление) научно-лабораторные оборудования по утверждаемым перечням в установленном порядке, непроизводимые в республике и ввозимые на территорию Республики Узбекистан за счет средств Фонда поддержки инновационного развития и новаторских идей, а также комплектующие и расходные материалы, строительная техника, малые механизационные средства, оборудования и материалы, непроизводимые в Республике Узбекистан.
В соответствии с решением Министерства инновационного развития, научные оборудования, необходимые расходные материалы и комплектующие, безвозмездно передаваемые для научных лабораторий в научно-исследовательские и высшие образовательные учреждения из средств Фонда поддержки инновационного развития и новаторских идей не подлежат налогооблажению;
высшие образовательные и научно-исследовательские учреждения, а также проектно-конструкторские организации за счет государственного бюджета при выполнении научно-исследовательских и опытно-конструкторских работ, освобождаются от налога на прибыль, единого налогового платежа и оплаты обязательных отчислений в государственный целевой фонд.
20. Министерству инвестиций и внешней торговли, Министерству экономического развития и сокращения бедности, Министерству инновационного развития Республики Узбекистан совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами проводить системную работу с международными финансовыми институтами и другими зарубежными донорами по привлечению иностранных кредитов и грантов для проведения научных исследований, оснащения научных лабораторий и организации зарубежных стажировок ученых.
21. Согласиться с предложением Министерства финансов, Министерства экономики и Академии наук Республики Узбекистан о создании Фонда материального стимулирования научных сотрудников Академии наук, достигших весомых результатов по итогам научных исследований.
Установить, что Фонд материального стимулирования научных сотрудников Академии наук формируется за счет отчислений научно-исследовательских учреждений Академии наук в размере 10 процентов от чистой прибыли, поступившей от их хозяйственной и предпринимательской деятельности.
22. Кабинету Министров Республики Узбекистан в двухмесячный срок принять во исполнение настоящего постановления решение правительства, в том числе предусматривающее реализацию всех необходимых мер по организации деятельности:
переданных в ведение Академии наук, а также вновь созданных в ее составе научно-исследовательских учреждений, обеспечив их тесную интеграцию с профильными вузами;
Государственной комиссии по науке и технологиям, Агентства по науке и технологиям Республики Узбекистан, Фонда поддержки и развития научно-технической деятельности, Навоийского отделения Академии наук, Фонда материального стимулирования научных сотрудников Академии наук.
23. Академии наук, Агентству по науке и технологиям, Министерству юстиции, Министерству финансов, Министерству экономики, Министерству высшего и среднего специального образования Республики Узбекистан совместно с другими заинтересованными министерствами и ведомствами в месячный срок:
внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения об изменениях и дополнениях в действующее законодательство, вытекающих из настоящего постановления;
обеспечить приведение ведомственных нормативных актов в соответствие с настоящим постановлением.
24. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова.
к постановлению Президента Республики Узбекистан «О мерах по дальнейшему совершенствованию деятельности Академии наук, организации, управления и финансирования научно-исследовательской деятельности»
За годы независимости в Республике Узбекистан сформирована устойчивая система организации, управления и финансирования научно-исследовательской деятельности. В стране созданы авторитетные научные школы, функционирует разветвленная научно-организационная инфраструктура в виде научных лабораторий и кафедр, научных и научно-технических советов вузов, научно-исследовательских учреждений, министерств и ведомств, экспертных и научно-технических советов на уровне республики. Особенно в последние годы проведена значительная работа, направленная на укрепление материально-технического потенциала и повышение эффективности научно-исследовательской деятельности. Создан ряд новых научно-инновационных структур – Центр геномики и биоинформатики, Международный институт солнечной энергии, Центр высоких технологий с участием Кембриджского университета. В системе организации научно-исследовательской деятельности особое место по праву принадлежит Академии наук как флагману фундаментальных исследований. На сегодняшний день в системе Академии наук сконцентрирован значительный интеллектуальный потенциал. И потому не случайно огромное внимание государства к вопросам дальнейшего усиления роли академической науки в инновационном развитии экономики, повышения престижа и совершенствования научно-инновационной деятельности Академии наук. Ярким свидетельством такого внимания является то, что первая встреча Президента нашей страны в качестве главы государства состоялась именно с научным сообществом – академиками, ведущими учеными республики. С 1 января 2017 года академикам выплачивается ежемесячный гонорар в размере десяти минимальных заработных плат, не облагаемый налогом на доходы физических лиц. Для них также предусмотрено ежегодное бесплатное прохождение курса оздоровления в санаторно-оздоровительных учреждениях. Академикам созданы необходимые условия для широкого вовлечения в научно-образовательные и производственные процессы и активного участия в подготовке высококвалифицированных кадров. Вместе с тем нынешний уровень научно-технического потенциала, обеспеченности кадрами, материально-технической, лабораторной и экспериментальной базы научно-исследовательской деятельности отстает от высоких темпов социально-экономического развития страны. Особую остроту приобретают вопросы обеспечения конкурентоспособности отечественной, особенно академической, науки и соответствия ее высокому мировому уровню. Имеется ряд проблем в системе финансирования деятельности научно-исследовательских учреждений. В результате наблюдается снижение престижа научной деятельности, отток одаренной молодежи в другие сферы, сохраняется тенденция повышения среднего возраста научных кадров. В связи с этим восстановление потенциала и престижа единой системы координации процессов формирования, реализации и мониторинга государственных научно-технических программ и создание ученым всех необходимых условий для ведения широкоформатных научных исследований становятся одной из актуальных задач сегодняшнего дня. Необходимо отметить, что стимулирование научно-исследовательской и инновационной деятельности, создание эффективных механизмов внедрения научных и инновационных достижений в практику, организация при высших образовательных учреждениях и научно-исследовательских институтах специализированных научно-экспериментальных лабораторий, центров высоких технологий и технопарков определены в качестве важнейших направлений развития сферы образования и науки в Стратегии действий по пяти приоритетным направлениям развития Республики Узбекистан в 2017 – 2021 годах. Кроме того, в ходе непосредственного диалога с народом в областях республики Президентом нашей страны ставятся конкретные задачи по возрождению научного потенциала во всех регионах и эффективному использованию интеллектуального потенциала в комплексном развитии территорий, активному вовлечению молодежи в научно-исследовательскую деятельность. При решении этих задач важное значение имеют целенаправленная мобилизация научных исследований на решение реальных проблем социально-экономической сферы, обеспечение тесной интеграции науки и производства и, в свою очередь, создание механизмов повышения эффективности внедрения производственными предприятиями научно-технологических разработок ученых. В целях решения накопившихся проблем в данной сфере принято постановление Президента Республики Узбекистан «О мерах по дальнейшему совершенствованию деятельности Академии наук, организации, управления и финансирования научно-исследовательской деятельности». Данным постановлением предусматривается реализация широкого круга конкретных целенаправленных мер. В частности, постановлением определены основные задачи и приоритетные направления деятельности Академии наук на основе современных требований. Кроме того, в целях дальнейшего укрепления научно-исследовательской инфраструктуры в составе Академии наук создается ряд научно-исследовательских учреждений, а также отдельные учреждения возвращаются в ее ведение. Данные меры позволят Академии наук обеспечить проведение широкопрофильных исследований, сконцентрировать имеющийся научный потенциал в различных отраслях науки и направить его на решение актуальных проблем социально-экономической сферы. В постановлении особое внимание уделяется дальнейшему совершенствованию организационной структуры Академии наук с образованием в ее составе отделений по физико-математическим и техническим, химико-биологическим, общественно-гуманитарным наукам, а также созданием нового отделения Академии наук в городе Навои. Это позволит обеспечить системную координацию научных исследований в указанных направлениях, а также будет способствовать эффективному использованию потенциала академической науки в комплексном развитии промышленности Навоийской области. Кроме того, приравнивание председателей Каракалпакского отделения, Навоийского отделения Академии наук, а также Хорезмской Академии Маъмуна к статусу вице-президента Академии наук в соответствии с данным постановлением является ярким подтверждением важности возрождения потенциала и повышения статуса науки в регионах. В постановлении также уделено особое внимание стимулированию эффективной научной деятельности. С этой целью создается Фонд материального стимулирования научных сотрудников Академии наук, достигших весомых результатов по итогам научных исследований, с формированием его средств за счет отчислений научно-исследовательских учреждений Академии наук в размере 10 процентов от чистой прибыли, поступившей от их хозяйственной и предпринимательской деятельности. В соответствии с постановлением создается Государственная комиссия по науке и технологиям во главе с Премьер-министром Республики Узбекистан, на которую возлагаются задачи по разработке и реализации единой государственной политики в области научно-технической деятельности, функции по определению приоритетных направлений инновационной политики. В качестве рабочего органа данной комиссии создается Агентство по науке и технологиям Республики Узбекистан на базе упраздняемого Комитета по координации развития науки и технологий при Кабинете Министров. На агентство возлагаются задачи по формированию государственных заданий на оказание научно-технических услуг в части выполнения фундаментальных, прикладных и инновационных исследований для отраслей экономики и социальной сферы. Данные меры будут способствовать поднятию системы организации научно-исследовательской деятельности на качественно новый уровень, что позволит сплотить имеющийся интеллектуальный потенциал, устранить мелкотемье и неэффективные тематики исследований, а также избежать их дублирования. Еще одним важным вопросом, который будет решен благодаря данному постановлению, является создание при Государственной комиссии по науке и технологиям Фонда поддержки и развития научно-технической деятельности в форме юридического лица, средства которого будут направлены на следующие цели: создание в научно-исследовательских и высших образовательных учреждениях принципиально новых, оснащенных современным высокотехнологичным оборудованием научных лабораторий; покрытие расходов по регистрации за рубежом прав на интеллектуальную собственность (патентов), созданных отечественными учеными в рамках государственных научно-технических программ; бесперебойное обеспечение научных приборов и оборудования современных лабораторий необходимыми расходными материалами и комплектующими; покрытие расходов по обеспечению свободного доступа научно-исследовательских и высших образовательных учреждений к ведущим мировым электронным научным базам данных; финансирование краткосрочных научных стажировок молодых ученых в ведущих зарубежных научных центрах. Реализация указанных мер, являясь логическим продолжением системных шагов государства по усилению роли науки в инновационном развитии экономики, послужит успешному выполнению Стратегии действий по пяти приоритетным направлениям развития Республики Узбекистан в 2017 – 2021 годах. Данное постановление будет способствовать повышению престижа академической науки, укреплению кадрового и интеллектуального потенциала, совершенствованию системы организации и управления научно-исследовательской деятельности, кардинальному улучшению материально-технической базы научно-исследовательских учреждений, вовлечению в науку одаренной молодежи и достойному материальному стимулированию кропотливого труда ученых.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
17 февраля 2017 г.,
№ ПП-2789