📅 2017-yil 25-aprel · Vazirlar Mahkamasi qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2017-yil 25-aprel · Vazirlar Mahkamasi qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2017 йил 25 апрель · Вазирлар Маҳкамаси қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 25 апреля 2017 г. · Постановления Кабинета Министров
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 25 April 2017 · Cabinet of Ministers resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
РЎЙХАТИ
ТАЛАБЛАР
РЎЙХАТИ
ТЕХНИК ТАЛАБЛАР
РЎЙХАТИ
РЎЙХАТИ
РЎЙХАТИ
РЎЙХАТИ
Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисидаги умумий техник регламентни тасдиқлаш ҳақида
«Техник жиҳатдан тартибга солиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ, муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситалари хавфсизлигига қўйиладиган ягона талабларни белгилаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисидаги умумий техник регламент 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. «Техник жиҳатдан тартибга солиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни талабларига мувофиқ техник регламентлар амалга киритилгач, стандартлаштириш бўйича уларда кўрсатилган маҳсулотлар ва хизматларга доир илгари қабул қилинган тегишли норматив ҳужжатлар мажбурийлик хусусиятини йўқотиши ва белгиланган тартибда қўлланилишида ихтиёрийлик касб этиши маълумот учун қабул қилинсин.
3. «Ўзстандарт» агентлиги:
ваколатли органлар билан биргаликда — ушбу қарор билан тасдиқланган Умумий техник регламент амалга киритилган кундан бошлаб муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларини стандартлаштириш бўйича норматив ҳужжатларни қўллашда мажбурийлик хусусиятини бекор қилиш ва ихтиёрийликни таъминлаш юзасидан белгиланган тартибда чора-тадбирлар кўрсин;
Ўзбекистон автомобиль ва дарё транспорти агентлиги ҳамда Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси билан биргаликда — тасдиқланган Умумий техник регламентнинг мақсадлари, мазмуни ва уни қўллаш тартиби тўғрисида аҳоли, давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, тадбиркорлик фаолияти субъектлари кенг хабардор қилинишини таъминласин.
4. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 2-иловага мувофиқ айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.
5. Вазирликлар ва идоралар ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни икки ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсинлар.
6. Ушбу қарор расмий эълон қилинганидан олти ой ўтгандан кейин кучга киради.
7. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари У.У. Розукулов зиммасига юклансин.
Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 25 апрелдаги 237-сон қарорига 1-ИЛОВА
Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисида умумий техник регламент
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Умумий техник регламент (кейинги ўринларда — Техник регламент) мазкур Техник регламентнинг 1-иловасида келтирилган рўйхат бўйича муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлигига қўйиладиган талабларни белгилайди.
2. Техник регламент талаблари қуйидагиларга нисбатан қўлланилмайди:
конструктив жиҳатдан тезлиги текис йўлда соатига 25 км дан ошмайдиган ёки қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ тезлиги соатига 25 км дан ошмаслиги керак бўлган транспорт воситаларига;
фақат спорт мусобақаларида қатнашиш учун мўлжалланган транспорт воситаларига;
ишлаб чиқарилганига 30 йил ва ундан ортиқ вақт ўтган L ва M 1 тоифалари, шунингдек, йўловчиларни ва юкларни тижорат мақсадида ташишга мўлжалланмаган, ишлаб чиқарилганига 50 йил ва ундан ортиқ вақт ўтган M 2 , M 3 ва N тоифали транспорт воситаларига;
дипломатик ва консуллик ваколатхоналарига, халқаро ҳуқуқ нормаларига ва Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқ имтиёз ва иммунитетлардан фойдаланадиган халқаро (давлатлараро) ташкилотларга, шунингдек, ушбу ваколатхоналар (ташкилотлар) ходимлари ва уларнинг оила аъзоларига тегишли бўлган транспорт воситаларига;
юқори юк кўтариш қобилиятига эга бўлган йўлтанламас транспорт воситаларига;
туризм соҳасини ривожлантириш дастурлари доирасида тадбирларни амалга оширувчи юридик шахслар томонидан ёхуд Ўзбекистон Республикаси Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари раҳбарларининг илтимосномасига кўра олиб кириладиган M 2 ва M 3 тоифали транспорт воситаларига.
2-боб. Атамалар ва таърифлар
3. Мазкур Техник регламентда қуйидаги атама ва таърифлар қўлланилади:
автоматик (авариявий) тормозлаш — тормоз юритмасининг тормоз магистраллари узилганда ҳайдовчининг бошқарув таъсирисиз тормоз тизими томонидан бажариладиган тиркамани тормозлаш;
автопоезд — улагич мосламалари билан уланган эгарли шатакка олувчи ва яримтиркама ёки юк автомобили ва тиркама (тиркамалар)дан иборат транспорт воситаси таркиби;
блокировкага қарши тормоз тизими — транспорт воситаси ғилдиракларининг айланиш йўналишида сирпаниш даражасини тормозлаш жараёнида автоматик ростланадиган транспорт воситасининг тормоз тизими;
транспорт воситаси базаси — олдинги ғилдираклар ўқидан ўтадиган вертикал кўндаланг текислик билан орқа ғилдираклар ўқидан ўтадиган вертикал кўндаланг текислик орасидаги масофа (яримтиркамалар учун — бу тиркаш жойи ўқидан ўтадиган вертикал кўндаланг текислик билан орқа ғилдираклар ўқи орқали ўтадиган вертикал кўндаланг текислик орасидаги масофа);
базавий транспорт воситаси — муомалага чиқарилган, бутунлай ёхуд импорт қисми ёки шассиси бошқа транспорт воситасини яратиш учун ишлатилган транспорт воситаси;
транспорт воситаси хавфсизлиги — транспорт воситаси конструкциясининг ва техник ҳолатининг, фуқароларнинг ҳаёти ёки соғлиғига, жисмоний ва юридик шахсларнинг мол-мулкига, давлат мулкига, атроф-муҳитга зарар етказиш хавфига йўл қўйилмаслигини ёки унинг минималлаштирилишини таъминлайдиган параметрлари мажмуи билан тавсифланадиган ҳолат;
шамоллатиш — транспорт воситасининг кабинасида ва йўловчи бўлинмасида ҳаво алмашинувини таъминлаш;
юқори юк кўтариш қобилиятига эга йўлтанламас транспорт воситалари — йўл транспорт воситалари негизида рамаларни, юриш қисмларини кучайтириш йўли билан яратилган, конструкцияси ва вазифаси бўйича асосан умумий фойдаланишдаги автомобил йўлларидан ташқарида юкларни ташиш учун махсус мўлжалланган, техник жиҳатдан йўл қўйиладиган, ҳеч бўлмаганда битта ўққа тўғри келадиган максимал ўқ массаси белгиланган меъёрдан ортиқ бўлган механик транспорт воситалари;
ташқи ёритиш асбоблари — йўлни, давлат рўйхатидан ўтказиш белгиларини ёритиш мосламалари, шунингдек, ёритиш сигнализация мосламалари;
мувофиқликни тиклаш — Техник регламент талабларига жавоб бермайдиган маҳсулотни чиқаришга йўл қўйилган тақдирда ишлаб чиқаришда кўриладиган чора-тадбирлар мажмуи;
зарарли моддалар — инсон соғлиғига салбий таъсир кўрсатадиган атмосфера ҳавосидаги ифлослантирувчи моддалар (углерод оксиди, азот оксиди, углеводородлар, формалдегид, дисперс зарралар, бензапирен ва бошқалар);
чиқиндилар — атмосфера ҳавосига чиқариладиган, ички ёнув двигателларининг ишлатилган газлари ва транспорт воситалари ёқилғисининг буғланиши таркибидаги углерод оксиди (SO), углеводородлар (NS), азот оксидлари (NO x ), дисперс заррачалар бўлган зарарли моддалар;
транспорт воситаларини (шассисини) муомалага чиқариш — Ўзбекистон Республикасида ишлаб чиқарилган транспорт воситасини сотиш ёки илгари Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фойдаланилмаган транспорт воситасини Ўзбекистон Республикасига олиб кириш;
гибрид транспорт воситаси — транспорт воситасини ҳаракатга келтириш мақсадида энергия ўзгартиришнинг камида икки хил мосламалари (двигателлари) ва энергия тўплашнинг камида икки хил (бортдаги) тизимига эга бўлган транспорт воситаси;
якка транспорт воситаси — Ўзбекистон Республикасида ишлаб чиқарилган транспорт воситаси:
серияли ишлаб чиқариш шароитида муомалага чиқарилгунга қадар конструкциясига якка тартибда ўзгартиришлар киритилган;
йиғма тўпламдан якка тартибда ёки якка тартибдаги техник ижод натижаси бўлган;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб кирилаётган транспорт воситаси:
миллий автомобил ишлаб чиқарувчилар томонидан — ўрганиш ва тажриба-конструкторлик ишлари учун;
жисмоний ёки юридик шахс томонидан — ўз эҳтиёжлари учун;
захира тормоз тизими — ишчи тормоз тизими ишламай қолганда транспорт воситасининг тезлигини камайтиришга мўлжалланган тормоз тизими;
идентификациялаш — транспорт воситасини (шассисини) қисмларга ажратмасдан, транспорт воситасидаги (шассидаги) завод белгиларининг ариза берувчи томонидан тақдим этилган ҳужжатлардаги ёки мувофиқликни тасдиқловчи ҳужжатлардаги маълумотлар билан айнан бир хиллигини аниқлаш;
ишлаб чиқарувчи — транспорт воситасини (шассини) ёки унинг компонентларини реализация қилиш учун ёки ўзи фойдаланиши учун муомалага чиқариш ниятида ишлаб чиқарувчи юридик шахс;
инновацион транспорт воситаси — асосий эксплуатацион кўрсаткичларини сифат жиҳатидан ўзгартирувчи янги конструктив ечимлар қўлланилган ва Техник регламентга мувофиқлиги баҳоланиши мумкин бўлмаган транспорт воситаси;
бошланғич ўқ — ёруғлик асбобининг чўғланма лампасининг симметрия ўқи орқали ўтувчи чизиқ ёки унинг геометрик марказида ёруғлик асбобининг юзасига уринувчи текисликка перпендикуляр бўлган, ёруғлик чиқариш йўналишининг йўналишини белгиловчи чизиқ;
транспорт воситаси тоифаси — техник регламентда талабларни белгилаш учун қўлланиладиган, транспорт воситасининг таснифловчи хусусияти;
жамланган транспорт воситаси — мўлжалланишига мувофиқ тарзда фойдаланишга яроқли бўлган транспорт воситаси;
контурли тамғалаш — транспорт воситасининг ташқи қиёфасини ён ва орқа томонларидан кўрсатиб турадиган тарзда қўллаш учун мўлжалланган ёруғликни қайтарувчи чизиқлар туркуми;
фаралар нури корректори — транспорт воситаси юкланганлигига, йўл профилига ва кўриниш шароитларига қараб, яқин ва (ёки) узоқ нурли фараларнинг ёруғлик нурларининг тушиш бурчагини механик ёки автоматик равишда созлаш мосламаси;
жиҳозланган транспорт воситасининг массаси — транспорт воситасининг ишлаб чиқарувчи томонидан белгиланган юксиз массаси. Бу масса ҳайдовчининг ва ёқилғи бакининг камида 90 фоиз тўлдирилган ҳолатдаги массасини ўз ичига олади;
модел йили — боши, охири ва давомийлиги бўйича календар йилига мос келмаслиги мумкин бўлган, лекин 730 кундан ошмаслиги керак бўлган, ишлаб чиқарувчи томонидан белгиланадиган вақт оралиғи бўлиб, унинг давомида ишлаб чиқарувчи транспорт воситасининг конструкциясига жиддий ўзгартиришлар киритмайди;
модификация — бир хил турга тегишли бошқа вариантлардан фарқ қилувчи конструкция варианти;
кўринмайдиган зоналар — олд томондан кўринишни чеклайдиган кўринмас зоналар бўлиб, улар кабина конструкциясининг, ички ва ташқи ускуналарнинг шаффоф бўлмаган қисмлари тўсиб қўйиши натижасида вужудга келади;
кўриниш — ҳайдовчи томонидан транспорт воситасини хавфсиз ва самарали бошқариш учун зарур бўлган визуал маълумотларни ўзлаштиришнинг объектив имконияти ва шартларини тавсифловчи транспорт воситасининг конструктив хусусияти;
турини маъқуллаш — транспорт воситаси (шасси)нинг сертификатлаш натижалари бўйича транспорт воситаси (шасси) тури учун белгиланган Техник регламентлар талабларига мувофиқлигини баҳолаш натижалари тўплами;
транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллаш — транспорт воситаларининг мувофиқлигини баҳолашнинг ижобий натижалари асосида белгиланган тартибда расмийлаштирилган ва муомалага чиқарилган бир турдаги транспорт воситаларининг (шассиларнинг) Техник регламент талабларига мувофиқлигини тасдиқловчи ҳужжат;
таниқли белгилар — транспорт воситасининг идоравий мансублиги ва (ёки) функционал мақсади тўғрисидаги маълумотларнинг график тасвири (герблар, эмблемалар, логотиплар ва бошқалар);
бошқариш органи — транспорт воситасининг ёки унинг қисмларининг ишлашини ўзгартириш учун ҳайдовчи таъсир кўрсатадиган, транспорт воситасининг конструктив қисми;
хавфсизлик ёстиғи — транспорт воситасига ўрнатилган қурилма бўлиб, у ҳаракатланаётган транспорт воситаси тўсиққа урилганда, таркибидаги газнинг сиқилиши ҳисобига, зарба энергиясини ўзига олиш учун мўлжалланган эластик компонентни автоматик равишда ёйиб беради;
ишлаб чиқарувчининг вакили — Ўзбекистон Республикасида белгиланган тартибда рўйхатдан ўтказилган, ишлаб чиқарувчи билан келишув асосида фаолият юритувчи ва Техник регламент талабларига мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомилларини бажаришда ишлаб чиқарувчи номидан вакиллик қилиш ва унинг манфаатларини кўзлаб ҳаракат қилиш ваколати берилган юридик шахс;
транспорт воситасининг ўрта бўйлама текислиги — таянч юзаси текислигига перпендикуляр бўлган ва транспорт воситасининг икки ғилдираги изи ўртасидан ўтадиган текислик;
ишчи тормоз тизими — транспорт воситасининг тезлигини камайтириш ва уни тўхтатиш учун мўлжалланган тормоз тизими;
енгиллатиладиган ўқ — ўқни таянч юзасидан ажратмасдан, ўқ юкламасини камайтириш қурилмаси ёрдамида юкламаси ўзгариши мумкин бўлган ўқ;
ўзи бошқариладиган ўқ — горизонтал текисликдаги ёйни тасвирлай оладиган тарзда ўзининг марказий қисмидан шарнирли маҳкамлаб қўйилган ўқ (Техник регламент мақсадлари учун бошқариладиган ғилдираклар билан жиҳозланган ўқ ҳам ўзи бошқариладиган ўқ ҳисобланади);
ўзиюрар шасси — N тоифали транспорт воситасининг кабина ва двигател билан жиҳозланган шассиси бўлиб, унга йўл ҳаракатида қатнашишга чекловлар билан рухсат берилиши мумкин;
йиғма тўплам — транспорт воситаси ишлаб чиқарувчиси томонидан бошқа ишлаб чиқарувчига транспорт воситаларини якуний йиғиш учун етказиб бериладиган таркибий қисмлар гуруҳи;
ювиш тизими — суюқликни сақлаш ва уни ойнанинг ташқи юзасига етказиб бериш мосламасидан, шунингдек, мосламани ишга тушириш ва тўхтатиш учун ишлатиладиган бошқариш органларидан иборат тизим;
тозалаш тизими — олд ойнанинг ташқи юзасини тозалаш қурилмасидан, шунингдек, қурилмани ишга тушириш ва тўхтатиш учун ишлатиладиган қўшимча мосламалар ва бошқариш органларидан иборат тизим;
БМТнинг Европа иқтисодий комиссияси қоидалари асосида транспорт воситаси конструкциясининг тури бўйича расмий тасдиқлаш тўғрисидаги хабар — 1958 йил 20 мартда Женева шаҳрида тузилган Ғилдиракли транспорт воситалари, ғилдиракли транспорт воситаларига ўрнатилиши ва (ёки) улардан фойдаланилиши мумкин бўлган асбоб-ускуналар ва қисмлар учун бир хил техник кўрсатмаларни қабул қилиш ҳамда ушбу кўрсатмалар асосида бериладиган расмий тасдиқларни ўзаро тан олиш шартлари тўғрисидаги Битим иштирокчиси бўлган хорижий давлатнинг ваколатли органи томонидан бериладиган транспорт воситаси ёки унинг таркибий қисмининг БМТ Европа иқтисодий комиссияси қоидалари (бундан буён матнда БМТ ЙИК қоидалари деб юритилади) талабларига мувофиқлигини тасдиқловчи ҳужжат;
улама транспорт воситаси — бир-бири билан шарнирли уланган икки ёки ундан ортиқ қаттиқ секциялардан иборат бўлган транспорт воситаси;
махсус йўловчи ташиш транспорт воситаси — юқори ўтиш қобилиятига эга бўлган N 1 G, N 2 G ёки N 3 G тоифасидаги транспорт воситасининг шассисида тайёрланган M 2 G ёки M 3 G тоифасидаги транспорт воситаси;
ихтисослаштирилган транспорт воситаси — муайян турдаги юкларни (суюқликлар, газлар, тўкилувчан юклар, нефт маҳсулотлари, озиқ-овқатга ишлатиладиган суюқликлар, суюлтирилган углеводород газлари, сиқилган табиий газ, озиқ-овқат маҳсулотлари ва бошқаларни) ташиш учун мўлжалланган транспорт воситаси;
махсус автотранспорт воситаси — махсус жиҳозлар ёрдамида махсус функцияларни бажариш учун мўлжалланган, юк ва йўловчи ташиш учун мўлжалланмаган автотранспорт воситаси (автокранлар, ўт ўчириш автомобиллари, ишчи платформали кўтаргичлар билан жиҳозланган автомобиллар, эвакуаторлар ва бошқалар);
техник жиҳатдан рухсат этилган юк кўтариш қобилияти — техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массадан жиҳозланган ҳолатдаги транспорт воситасининг массасини айириш натижасида олинган қиймат;
техник жиҳатдан рухсат этилган максимал масса — транспорт воситасининг жиҳозланган, йўловчилар ва юк билан ҳисобланган, конструкцияси ва берилган хусусиятлари билан боғлиқ бўлган, ишлаб чиқарувчи томонидан белгиланган максимал вазни;
автопоезднинг техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массаси — ишлаб чиқарувчи томонидан белгиланган, шатакка олувчининг ва у шатакка оладиган яримтиркаманинг ёки тиркаманинг (тиркамаларнинг) жиҳозлари, йўловчилари ва юки билан биргаликдаги жамланган максимал вазни;
таянч-тиркама мосламасига тушадиган, техник жиҳатдан рухсат этилган максимал юклама — шатакка олувчи учун шатакка олувчининг ишлаб чиқарувчиси томонидан ва яримтиркама учун яримтиркаманинг ишлаб чиқарувчиси томонидан белгиланадиган катталик бўлиб, у яримтиркамадан таянч-тиркама мосламаси орқали шатакка олувчига узатиладиган максимал мумкин бўлган статик вертикал юкламага мос келади;
тортиш-тиркама мосламасига тушадиган, техник жиҳатдан рухсат этилган максимал юклама — тиркама мосламасига тушадиган максимал рухсат этилган статик вертикал юкламага (M ва N тоифали транспорт воситасининг тиркама мосламасининг массасидан тушадиган юкламани ҳисобга олмаган ҳолда) мос келадиган катталик бўлиб, у транспорт воситасининг ва (ёки) тиркама мосламасининг конструкциясига боғлиқ бўлиб, транспорт воситасининг ишлаб чиқарувчиси томонидан белгиланади;
техник жиҳатдан рухсат этилган максимал ўқ массаси — ўқдан (ўқлар гуруҳидан) таянч юзага узатиладиган максимал рухсат этилган статик вертикал юкламага мос келадиган, ўққа (ўқлар гуруҳига) тушадиган масса бўлиб, у ўқнинг (ўқлар гуруҳининг) ва транспорт воситасининг конструкциясига боғлиқ бўлиб, ишлаб чиқарувчи томонидан белгиланади;
техник тавсиф — техник регламент талабларига мувофиқлигини баҳолаш учун тақдим этилган маҳсулотнинг асосий параметрлари ва техник хусусиятлари рўйхати;
транспорт воситаси (шасси) тури — битта ишлаб чиқарувчи томонидан ишлаб чиқарилган, техник тавсифда қайд этилган бир хил конструктив белгиларга эга бўлган транспорт воситалари (шассилар);
тормозлаш — транспорт воситасининг ҳаракатига сунъий қаршиликни яратиш ва ўзгартириш жараёни;
тормоз тизими — тормоз тизимини бошқариш органига таъсир кўрсатганда транспорт воситасини тормозлаши учун мўлжалланган, транспорт воситаси қисмлари мажмуаси;
транспорт воситаси — одамларни, юкларни ташишга ёки махсус ишларни бажаришга мўлжалланган қурилма;
ўқ юкламасини камайтириш қурилмаси — транспорт воситаси қисман юкланган ҳолларда шиналарнинг едирилишини камайтириш мақсадида, транспорт воситаси ҳаракатланишининг йўл шароитига қараб, ўққа (ўқларга) юкламани камайтириш ёки ошириш учун ва (ёки) етакловчи ўққа юкламани ошириш орқали транспорт воситасини (транспорт воситаларини) сирпанчиқ йўлда қўзғалиш шароитларни яхшилаш учун мўлжалланган қурилма;
рангли график схема — транспорт воситасининг ташқи юзасига туширилган асосий ранг, декоратив йўллар, таниб олиш белгилари ва ахборот ёзувларининг жойлашуви, конфигурацияси ва композицион ўзаро алоқадорлигининг график тасвири;
ойна тозалагич цикли — ойна тозалагич чўткасининг бир марта тўғри ва ортга қайтувчи ҳаракати;
шасси — транспорт воситаси сифатида фойдаланиш учун мўлжалланмаган, кабина ва (ёки) двигател ва (ёки) юкхона билан жиҳозланмаган, ғилдиракда юрадиган ерусти механик қурилма;
экологик класс — зарарли ифлослантирувчи моддаларни чиқариш даражасига қараб транспорт воситасини тавсифловчи таснифлаш коди;
фойдаланиш — транспорт воситасидан мўлжалланишига мувофиқ фойдаланиш учун сотиб олинган пайтдан бошлаб то утилизация қилиш пайтигача бўлган даврда транспорт воситасидан мўлжалланишига мувофиқ фойдаланиладиган муддатни ўз ичига оладиган, транспорт воситаси ҳаётий циклининг босқичи.
йирик узелли йиғиш — транспорт воситасини йиғиш технологияси бўлиб, унда йиғиш учун тўлиқ тайёр ҳолдаги бутловчи қисмлар уларни ишлаб чиқарувчи заводдан йирик узеллар шаклида йиғиш майдончасига етказиб берилади;
транспорт воситаларининг (шассиларнинг) кичик партияси — бир хил турдаги транспорт воситаларининг (шассиларнинг) бир календар йили давомида Ўзбекистон Республикасида ишлаб чиқариладиган ёки олиб кириладиган, барча модификацияларни ҳисобга олган ҳолда транспорт воситаси (шасси) тоифасига қараб белгиланадиган сони. Транспорт воситалари учун кичик партия ҳажми — L 1 — L 7 , M 1 , O 1 — O 2 тоифалари учун кичик партия чегараси 150 дона, M 2 , N 1 — N 3 , O 3 — O 4 тоифалари учун — 100 дона, M 3 тоифаси учун — 50 дона.
3-боб. Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлигига қўйиладиган талаблар
1-§. Умумий талаблар
4. Транспорт воситалари Техник регламентга мувофиқ бўлган тақдирда Ўзбекистон Республикаси ҳудудида муомалага рухсат этилади.
5. Қуйидагилар муомалага чиқаришда Техник регламент талабларига мувофиқликни тасдиқловчи ҳужжатлар ҳисобланади:
транспорт воситалари (шасси) учун (транспорт воситаларининг якка тартибдаги ва кичик партияларидан ташқари) — транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллаш;
транспорт воситаларининг якка ва кичик партиялари учун — мувофиқлик сертификати.
6. Ҳар бир транспорт воситаси (шасси) бирлиги (якка транспорт воситалари бундан мустасно) транспорт воситаси (шасси)дан фойдаланиш бўйича давлат тилида қуйидаги маълумотларнинг изоҳини ўз ичига олган фойдаланиш қўлланмаси (йўриқнома) билан бирга бўлиши лозим:
аудио, видео, ўйин ва бошқа мультимедиа тизимларининг ахборот экранлари (дисплейлари) хабарлари;
қисқартмалар;
транспорт воситасининг бошқарув органлари ва конструктив элементларига ёзилган ёзувлар;
ўлчов бирликларига;
БМТ ЙИК Қоидаларининг мажбурий талабларида назарда тутилган транспорт воситаси турини расмий тасдиқлаш маркировкалари;
хизмат кўрсатиш станциялари ходимлари учун махсус мўлжалланган хабарлар ва ёзувларга.
7. Муомалага чиқарилаётган транспорт воситалари (шассилар) (транспорт воситаларининг якка тартибдаги ва кичик партияларидан ташқари) Ўзбекистон Республикасининг мўътадил ва совуқ (МС), қуруқ тропик (ҚТ) иқлимли табиий-иқлим шароитларига мувофиқ бўлиши керак.
8. Кондиционерлар, шунингдек, транспорт воситаларида қўлланиладиган совиткич ускуналари таркибида рўйхати Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланадиган озон қатламини емирувчи тақиқланган моддаларнинг бўлишига йўл қўйилмайди.
9. Транспорт воситаларини илгари фойдаланилган бутловчи қисмлардан тайёрлаш тақиқланади, шахсий фойдаланиш учун тайёрланадиган транспорт воситалари бундан мустасно.
10. Рул бошқаруви ўнг томонда жойлашган транспорт воситаларини муомалага чиқариш тақиқланади.
2-§. Механик хавфсизлик талаблари
11. Ҳар бир транспорт воситаси индивидуал идентификация рақамига эга бўлиши шарт.
Муомалага чиқарилаётган транспорт воситаларининг (шассиларнинг) идентификация рақамлари ва маркировкаси Техник регламентнинг 2-иловасида кўрсатилган талабларга мувофиқ бўлиши керак.
12. Техник регламентнинг 3-иловасига мувофиқ тоифаси ва белгиланган вазифасини ҳисобга олган ҳолда транспорт воситасининг конструкцияси қуйидагиларни таъминлаши керак:
тормозлашга нисбатан белгиланган талабларга мувофиқликни;
рул бошқарувининг самарали ишлашини, бошқарувчанликни ва барқарорликни;
транспорт воситасидаги одамларга етказиладиган шикаст таъсирини минималлаштиришни ва йўл-транспорт ҳодисасидан кейин уларни эвакуация қилиш имкониятини;
йўл ҳаракатининг бошқа қатнашчиларига жисмоний таъсирни минималлаштиришни;
ёнғин хавфсизлигини;
ҳайдовчи учун ташқи ҳудуднинг кўринишини;
транспорт воситаси тезлигининг ўлчовини, шунингдек, бундай қурилма мавжуд бўлса, максимал тезликни қайд этишни ва чеклашни;
электр хавфсизлигини;
транспорт воситасидан рухсатсиз фойдаланишни ҳимоя қилишни;
зарарли (ифлослантирувчи) моддалар ташланмаларининг белгиланган минимал даражасини;
ташқи ва ички шовқиннинг минимал белгиланган даражасини;
электромагнит нурланишнинг ташқи манбалари таъсирига турғунликни ва электромагнит мосликни;
ҳайдовчи кабинаси ва йўловчилар бўлимидаги микроиқлимнинг соғлиқ учун хавфсиз ҳолатини ва транспорт воситасининг ҳайдовчи кабинаси ва йўловчилар бўлими ҳавосидаги зарарли моддаларнинг минимал белгиланган даражасини;
ёритиш-техник ва овозли сигнализация қурилмаларининг минимал талаб қилинадиган сони мавжудлигини, уларнинг тегишли жойлашувини, хусусиятларини ва ишлаш қобилиятини;
транспорт воситасининг бошқариш органлари ва назорат воситаларининг эргономик жойлашувини ва уларни идентификация қилиш имкониятини;
йирик сиғимли йўловчи транспорт воситалари учун алоҳида белгиланган талабларга мувофиқликни;
габарит ўлчамларига, манёвр қилиш қобилиятига ва вазн параметрларига қўйиладиган талабларни;
Ўзбекистон Республикасининг табиий-иқлим шароитларига мослаштирилганликни.
13. Хавфсизлик талабларига риоя этилиши 3-боб талабларининг, шунингдек, қуйидаги талабларнинг бажарилиши орқали таъминланади:
3-илова — муомалага чиқарилаётган транспорт воситалари (шасси)га нисбатан қўйиладиган асосий талаблар;
4-илова — мувофиқликни баҳолаш мақсадида муомалага чиқарилаётган транспорт воситалари (шасси)нинг алоҳида элементлари ва хусусиятларига нисбатан қўйиладиган талаблар;
5-илова — муомалага чиқарилаётган транспорт воситаларининг манёвр қилиш қобилияти, габарит ва вазн параметрларига нисбатан белгиланган чекловлар;
6-илова — функционал вазифасини инобатга олган ҳолда, муомалага чиқарилаётган махсус ва ихтисослаштирилган транспорт воситаларига нисбатан белгиланадиган қўшимча талаблар;
7-илова — юқори ўтувчанлик қобилиятига эга бўлган (G тоифаси) муомалага чиқарилаётган транспорт воситаларига нисбатан қўйиладиган талаблар;
8-илова — M ва N тоифаларига мансуб транспорт воситалари учун экологик синфлар бўйича қўйиладиган талаблар.
Инновацион транспорт воситаларига нисбатан қўлланиладиган хавфсизлик талаблари техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги ваколатли органнинг қарори билан белгиланади.
14. M 3 , N 2 ва N 3 тоифаларига мансуб, йўловчилар ёки юкларни тижорат асосида ташиш учун муомалага чиқарилаётган транспорт воситаларининг конструкцияси ҳайдовчиларнинг ҳаракатланиш, меҳнат ва дам олиш режимларига риоя этилишини назорат қилувчи техник воситалар (тахографлар) билан жиҳозлаш имкониятини, шунингдек, уларни ўрнатиш, маҳкамлаш ва электр энергияси билан таъминлаш учун махсус жойларни назарда тутиши лозим.
15. M ва N тоифаларига мансуб, муомалага чиқарилаётган транспорт воситалари конструкциясида ўт ўчиргичларни ўрнатиш учун махсус жой назарда тутилган бўлиши лозим.
16. M 1 ва N 1 тоифаларига мансуб транспорт воситаларига таянч юзасининг горизонтал текислигига туширилган транспорт воситаси проекциясининг ташқи контурига мос келувчи бампер чизиғидан олдинга чиқиб турадиган, пўлат ёки мустаҳкамлик хусусиятлари жиҳатидан унга тенг бўлган бошқа материаллардан тайёрланган конструкцияларни ўрнатиш тақиқланади. Мазкур талаб транспорт воситасининг заводда назарда тутилган штатли жиҳозлари таркибига кирувчи ва (ёки) белгиланган тартибда мувофиқлиги баҳоланган конструкцияларга, шунингдек, фақат фараларни ҳимоя қилишга мўлжалланган, массаси 0,5 кг дан кам бўлган металл панжараларга нисбатан татбиқ этилмайди.
4-боб. Транспорт воситаларини муомалага чиқаришдан олдин уларнинг мувофиқлигини баҳолаш
1-§. Транспорт воситалари (шасси) турларининг мувофиқлигини баҳолаш
17. Транспорт воситалари (шасси)ни муомалага чиқаришдан олдин уларнинг мувофиқлигини баҳолаш сертификатлаштириш орқали амалга оширилади ҳамда унинг натижасига кўра транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллаш расмийлаштирилади.
18. Транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллашни расмийлаштириш мақсадида мувофиқликни баҳолаш Техник регламентнинг 2 — 8-иловаларида назарда тутилган талабларга мувофиқлиги юзасидан амалга оширилади.
19. Шасси мувофиқлиги баҳоланиши қуйидаги тартибда амалга оширилади:
Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб кирилаётган шассилар учун, улардан кейинчалик қандай мақсадларда фойдаланилишидан қатъи назар, мажбурий тартибда;
шассини умумий фойдаланишдаги автомобил йўллари бўйлаб кейинги бут йиғиб бўлиш жойига ўзининг ҳаракати билан ҳаракатланиш;
20. Транспорт воситаларининг (шассиларнинг) мувофиқлигини баҳолаш аккредитациядан ўтган сертификатлаштириш идоралари томонидан амалга оширилади.
21. Ўзбекистон Республикасида ишлаб чиқарилган транспорт воситалари (шассилар) турини маъқуллашни амалга оширишда транспорт воситасини ишлаб чиқарувчининг халқаро идентификация кодига эга бўлган Ўзбекистон Республикасининг резиденти — юридик шахс ариза берувчи бўлиши мумкин.
22. Ўзбекистон Республикасига олиб кирилаётган транспорт воситаларининг (шассиларнинг) турини маъқуллаш ёки сертификатлашни амалга ошириш вақтида ариза берувчи фақат Ўзбекистон Республикаси резиденти — ишлаб чиқарувчининг ваколатли вакили бўлиши мумкин.
Ишлаб чиқарувчининг вакили муомалага чиқарилган тури маъқулланган маҳсулотларнинг техник регламент талабларига мувофиқлигини таъминлаш учун ишлаб чиқарувчи билан биргаликда жавобгар бўлади.
23. Ишлаб чиқарувчининг вакили ваколатларининг тугатилиши ҳолатида, ваколатлари тугатилган ишлаб чиқарувчи вакили кўрсатилган транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллашнинг амал қилиши ҳам тугатилади.
24. Мувофиқлик сертификати ва (ёки) транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллашни олиш учун аризачи Техник регламентнинг 9-иловасида келтирилган ҳужжатлар рўйхатига мувофиқ ҳужжатларни илова қилган ҳолда сертификатлаштириш органига ариза тақдим этади.
25. Сертификатлаштириш органи тақдим этилган ҳужжатларни кўриб чиқиш натижалари ижобий бўлган тақдирда, мувофиқлик сертификати ва (ёки) транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллашни олиш учун транспорт воситасини (шассини) сертификатлаштириш шартлари бўйича қарор қабул қилади ва унда қуйидагиларни белгилайди:
идентификация, сертификатлаштириш синовлари ва ишлаб чиқариш ҳолатини текшириш ўтказиладиган жойни;
илгари ўтказилган синовлар натижаларини ва (ёки) транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллашни тан олиш имкониятини.
Сертификатлаштириш органи қабул қилинган қарор тўғрисида аризачини бир иш куни ичида хабардор қилади.
26. Илгари ўтказилган синовлар баённомаларини тан олиш ҳолатида, ушбу баённомалар расмийлаштирилган санадан бошлаб уларнинг амал қилиш муддати икки йилдан ошмаслиги лозим.
27. Транспорт воситаси (шасси)нинг Техник регламент талабларига мувофиқлиги бўйича синовлар техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларда белгиланган услубиятларга мувофиқ ўтказилади ҳамда синов натижалари синов баённомалари билан расмийлаштирилади.
Синов баённомалари транспорт воситаларини ишлаб чиқарувчи томонидан тузилган, синов лабораторияси томонидан тасдиқланган техник тавсифлар билан бирга расмийлаштирилиши лозим.
28. Ишлаб чиқариш ҳолатини текшириш сертификатлаштириш органи томонидан жойига чиққан ҳолда амалга оширилади. Бунда Техник регламентнинг 10-иловасига мувофиқ асосий масалалар мажбурий тартибда ўрганиб чиқилади.
29. Саноат усулида ёки йирик узелли йиғиш усулида ишлаб чиқариладиган транспорт воситалари турлари учун БМТ ЙИК Қоидалари асосида расмийлаштирилган, бошқа ишлаб чиқариш корхонасида тайёрланган худди шундай транспорт воситалари (шассилар)га нисбатан берилган конструкция тури бўйича расмий тасдиқлаш хабарномаларини тақдим этишга рухсат берилади.
Бунда сертификатлаштириш органи транспорт воситаси (шасси)нинг Техник регламент талабларига мувофиқлигини тасдиқловчи қўшимча далилларни тақдим этишни сўрашга ёки саноат усулида ёхуд йирик узелли йиғиш усулида ишлаб чиқариладиган транспорт воситалари (шассилари) ишлаб чиқарувчиси ҳузурида сертификатлаштириш органи (синов лабораторияси) вакиллари иштирокида назорат синовларини ўтказишни талаб қилишга ҳақли.
30. Транспорт воситалари бошқа транспорт воситалари негизида ёки шассисида ишлаб чиқарилган ҳолларда, аризачи базавий транспорт воситаси (шасси) ишлаб чиқарувчиси томонидан уни конструктив жиҳатдан тўлдириш имкониятларига нисбатан белгиланган чекловларга риоя этилганлигини тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этади.
31. Якуний транспорт воситасини ишлаб чиқарувчи унинг Техник регламент талабларига тўлиқ мувофиқлиги учун жавобгар ҳисобланади.
32. Транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллашни расмийлаштириш учун сертификатлаштиришнинг мажбурий шартлари тақдим этилган ҳужжатлар таҳлили, сертификатлаштириш синовлари ҳамда ишлаб чиқарувчининг ишлаб чиқариш ҳолатини текшириш натижаларининг ижобий бўлишидан иборат.
33. Ўзбекистон Республикаси Президентининг алоҳида фармонлари, қарорлари ва фармойишлари, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг қарорларига асосан транспорт воситалари (шассилар) олиб кирилганда ёки ишлаб чиқарилганда, мувофиқликни баҳолаш мазкур Техник регламентнинг 4-боби 2-параграфи талабларига мувофиқ сертификатлаштириш орқали амалга оширилади ва унинг натижасига кўра мувофиқлик сертификати расмийлаштирилади.
34. Транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллаш Техник регламентнинг 11-иловасида белгиланган шаклда сертификатлаштириш органи томонидан расмийлаштирилади ва тасдиқланади ҳамда Миллий сертификатлаштириш органида рўйхатдан ўтказилади.
35. Ўзининг ҳаракати билан ҳаракатланувчи шассига расмийлаштирилган транспорт воситаси турини маъқуллаш ҳужжатида, мазкур шасси Техник регламентнинг 3-иловаси 1 , 10 , 11 , 26 , 32 , 39 , 41 , 49 , 59 ва 60-бандларида белгиланган талабларга мувофиқлиги тасдиқланган тақдирда, унинг умумий фойдаланишдаги автомобил йўлларида ҳаракатланишига рухсат этилганлиги тўғрисида қайд киритилади.
36. Транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллаш қуйидаги ҳолларда расмийлаштирилади:
Серияли ишлаб чиқариладиган транспорт воситалари (шассилар) учун — 3 йил муддатга;
Транспорт воситалари (шассилар) партияси учун — амал қилиш муддати чекланмаган ҳолда.
37. Сертификатлаштириш органи ёки унинг топшириғига кўра инспекция органи серияли ишлаб чиқариш учун расмийлаштирилган транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллашнинг амал қилиш муддати давомида транспорт воситаларининг Техник регламент талабларига мувофиқлигини текшириш мақсадида ҳар йили инспекцион назорат ўтказади.
Инспекцион назорат натижалари салбий бўлган ёки ишлаб чиқарувчи уни ўтказишдан бош тортган тақдирда, сертификатлаштириш органи транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллашнинг амал қилишини тугатади.
38. Транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллаш ҳужжати эгаси унинг амал қилиш муддати давомида транспорт воситалари (шассилар) конструкциясига киритилиши режалаштирилаётган барча ўзгартишлар тўғрисида сертификатлаштириш органини хабардор қилиши шарт.
Ушбу ўзгартишларни баҳолаш натижаларига кўра, сертификатлаштириш органи берилган транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллашларнинг амал қилишини сақлаб қолиш, уларга тегишли ўзгартишлар киритиш ёки янги транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллашни расмийлаштириш имконияти тўғрисида қарор қабул қилади.
39. Серияли ишлаб чиқариш учун расмийлаштирилган транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллашнинг амал қилиш доираси фақат маъқуллаш амал қилган даврда ишлаб чиқарилган транспорт воситалари (шассилар)га нисбатан татбиқ этилади, улар кейинчалик қайси муддатда реализация қилинганидан қатъи назар. Транспорт воситасининг мувофиқлигини тасдиқловчи белгилар сифатида унинг фойдаланиш ва кузатув ҳужжатларида кўрсатилган мувофиқлик белгиси ҳамда ишлаб чиқарилган санаси хизмат қилади.
39 1 . Транспорт воситаларининг мазкур Техник регламентда белгиланган талабларга мувофиқлиги тасдиқланган тақдирда, сертификатлаштириш органи томонидан транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллаш расмийлаштирилади ва у Миллий сертификатлаштириш органи томонидан бир кун ичида рўйхатдан ўтказилади. Мазкур ҳужжат асосида ишлаб чиқарувчи транспорт воситаларига мувофиқлик белгисини қўяди.
40. Транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллашнинг, шунингдек, айрим мувофиқлик сертификатларининг амал қилиши аризачининг сертификатлаштириш органига тегишли мурожаати асосида муддатидан олдин тугатилиши мумкин.
Транспорт воситаси турини маъқуллашни бекор қилиш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, сертификатлаштириш органи икки кундан кечиктирмай Миллий сертификатлаштириш органига, солиқ ва божхона органларига, зарурат бўлганда эса оммавий ахборот воситаларига ёзма хабарнома юборади.
Транспорт воситаси турини маъқуллашни бекор қилиш тўғрисидаги қарор Ўзбекистон Республикаси Миллий сертификатлаштириш тизимининг Давлат реестридан чиқарилган пайтдан эътиборан кучга киради.
Бекор қилинган транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллаш сертификатлаштириш органида йўқ қилинади ва бу ҳақда тегишли журналга қайд киритилади. Журналда қуйидаги маълумотлар акс эттирилади:
сертификатлаштириш органининг бекор қилиш тўғрисидаги қарорининг рақами ва санаси;
маҳсулотнинг номи;
ишлаб чиқарувчининг номи;
ишлаб чиқарувчининг вакили (дилер) номи;
тартиб рақами ҳамда Ўзбекистон Республикаси Миллий сертификатлаштириш тизимининг Давлат реестридаги рақами;
йўқ қилинган сана.
2-§. Якка тартибдаги ва кичик партияларда ишлаб чиқариладиган транспорт воситаларининг мувофиқлигини баҳолаш
41. Якка тартибдаги транспорт воситаси ва транспорт воситаларининг кичик партияси мувофиқлигини баҳолаш сертификатлаштириш орқали амалга оширилади ва унинг натижасига кўра мувофиқлик сертификати расмийлаштирилади.
42. Якка тартибдаги транспорт воситаси ва транспорт воситаларининг кичик партиясини сертификатлаштириш Техник регламентнинг 3-иловаси 1, 19 — 21, 23 — 29, 31 — 34, 38, 39, 41, 44, 46 — 61-бандларида, шунингдек, 2 ва 6-иловаларида назарда тутилган талабларга мувофиқлиги юзасидан амалга оширилади.
43. Якка тартибдаги транспорт воситаси ва транспорт воситаларининг кичик партиясини сертификатлаштириш қонунчиликда белгиланган маҳсулотни сертификатлаштириш қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.
44. Аризачи томонидан БМТ ЙИК Қоидалари талабларига мувофиқ ўтказилган синовларнинг баённомалари тақдим этилган тақдирда, Техник регламентнинг 3-иловаси 20-21, 23-24, 27, 32, 38, 44, 49 ва 60-бандларида кўрсатилган талаблар бўйича синовлар ўтказилмайди.
3-§. M ва N тоифаларига мансуб ғилдиракли транспорт воситаларининг экологик синф талабларига мувофиқлигини уларни эксплуатация қилиш ва реализация қилиш мақсадида «вақтинча олиб кириш» ҳамда «эркин муомалага чиқариш (импорт)» божхона режимларига жойлаштиришда тегишли ҳужжатларни идентификация қилиш орқали баҳолаш
44 1 . M ва N тоифаларига мансуб ғилдиракли транспорт воситаларининг «Евро-4» ва ундан юқори экологик синфлар талабларига мувофиқлигини баҳолаш қуйидаги тартибда амалга оширилади:
транспорт воситаларига мувофиқлик сертификатини расмийлаштириш доирасида — аризага илова қилинган ҳужжатларни тан олиш орқали идентификация қилиш йўли билан;
транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллаш доирасида — республикада аккредитациядан ўтган синов лабораторияси томонидан зарарли моддалар чиқиндилари бўйича белгиланган меъёрларнинг мувофиқлигини таҳлил қилиш орқали, бундай синов лабораторияси мавжуд бўлмаган тақдирда эса, аризага илова қилинган ҳужжатларни тан олиш орқали идентификация қилиш йўли билан.
44 2 . Транспорт воситасининг экологик синф талабларига мувофиқлигини идентификация қилиш учун аризачи сертификатлаштириш органига қуйидаги ҳужжатларни ёки улардан бирини тақдим этади:
транспорт воситаларини ишлаб чиқарувчи мамлакатда M ва N тоифаларига мансуб ғилдиракли транспорт воситаларини «Евро-4» экологик синф талабларидан паст даражада ишлаб чиқариш тақиқланганлигини тасдиқловчи қонунчилик ҳужжатлари (транспорт воситаси ишлаб чиқарилган пайтда амалда бўлган);
ишлаб чиқарувчи ёки унинг ваколатли вакили томонидан берилган, M ва N тоифаларига мансуб ғилдиракли транспорт воситалари «Евро-4» ва ундан юқори экологик синф талабларига мувофиқ эканлигини тасдиқловчи расмий хат;
M ва N тоифаларига мансуб ғилдиракли транспорт воситалари «Евро-4» ва ундан юқори экологик синф талабларига мувофиқ эканлигини тасдиқловчи бошқа техник ҳужжатлар.
44 3 . Транспорт воситаларини муомалага чиқаришда уларнинг Техник регламент талабларига, шу жумладан, белгиланган рухсат этилган экологик синфга мувофиқлиги тасдиқланмаган тақдирда, мазкур талабларга мувофиқлигини тасдиқловчи ҳужжатларни бериш тақиқланади.
5-боб. Техник регламент талабларига риоя этилиши устидан давлат назорати
45. Техник регламентда белгиланган муомалага чиқарилаётган транспорт воситалари (шассилар)га нисбатан қўйиладиган талабларга риоя этилиши устидан давлат назоратини Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги, Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳамда уларнинг ҳудудий органлари, шунингдек, ўз ваколатлари доирасида бошқа махсус ваколатли давлат органлари амалга оширади.
6-боб. Техник регламент талабларига риоя этилмаганлиги учун жавобгарлик
46. Техник регламент талабларини бузишда айбдор бўлган шахслар Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.
7-боб. Ўтиш даври
47. Техник регламент кучга кирган кундан эътиборан Ўзбекистон Республикаси ҳудудида амалда бўлган ва Техник регламентнинг 1-иловасида назарда тутилган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлигига қўйиладиган талабларни белгилайдиган техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар Техник регламентга мувофиқлаштирилгунга қадар, унга зид бўлмаган қисмида қўлланилади.
48. Техник регламентнинг 1-иловасида назарда тутилган ғилдиракли транспорт воситалари (шассилар) учун Техник регламент кучга киргунига қадар олинган мувофиқлик сертификатлари (транспорт воситаси турини маъқуллаш) ушбу сертификатларда белгиланган амал қилиш муддати давомида ўз кучини сақлаб қолади.
Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисида техник регламентга 1-ИЛОВА
Муомалага чиқариладиган, хавфсизлик талаблари белгиланадиган ғилдиракли транспорт воситалари
Тоифа Талаблар ва таърифлар L Мототранспорт воситалари: Мопедлар, мотовелосипедлар, мокиклар: L 1 максимал конструктив тезлиги 50 км/h дан юқори бўлмаган, ички ёнув двигателининг иш ҳажми 50 см 3 дан юқори бўлмаган ёки электродвигателининг номинал максимал қуввати узоқ муддатли юклама режимида 4 kW дан юқори бўлмаган икки ғилдиракли транспорт воситаси. L 2 максимал конструктив тезлиги 50 км/h дан юқори бўлмаган, ички ёнув двигателининг иш ҳажми 50 см 3 дан юқори бўлмаган ёки электродвигателининг номинал максимал қуввати узоқ муддатли юклама режимида 4 kW дан юқори бўлмаган уч ғилдиракли транспорт воситаси. Мотоцикллар, мотороллерлар, трицикллар: L 3 ички ёнув двигателининг иш ҳажми 50 см 3 дан юқори бўлган ёки максимал конструктив тезлиги 50 км/h дан юқори бўлган (ҳар қандай двигателда) икки ғилдиракли транспорт воситаси. L 4 ички ёнув двигателининг иш ҳажми 50 см 3 дан юқори бўлган ёки максимал конструктив тезлиги 50 км/h дан юқори бўлган (ҳар қандай двигателда), ғилдираклари ўрта бўйлама текисликка нисбатан асимметрик бўлган уч ғилдиракли транспорт воситаси. L 5 ички ёнув двигателининг иш ҳажми 50 см 3 дан юқори бўлган ёки максимал конструктив тезлиги 50 км/h дан юқори бўлган (ҳар қандай двигателда), ғилдираклари ўрта бўйлама текисликка нисбатан симметрик бўлган уч ғилдиракли транспорт воситаси. Квадроцикллар: L 6 Аккумулятор массасини ҳисобга олмаган ҳолда (агар электр транспорт воситаси бўлса), массаси 350 кг дан ошмайдиган, максимал конструктив тезлиги 50 км/h дан юқори бўлмаган, ички ёнув двигателининг иш ҳажми 50 см 3 дан юқори бўлмаган ёки электродвигателининг номинал максимал қуввати узоқ муддатли юклама режимида 4 kW дан юқори бўлмаган тўрт ғилдиракли транспорт воситаси. L 7 Аккумулятор массасини ҳисобга олмаган ҳолда (электр транспорт воситаси бўлса), оғирлиги 400 кг дан ошмайдиган (юк ташиш учун мўлжалланган транспорт воситаси учун 550 кг) ва двигателининг максимал самарали қуввати 15 kW дан ошмайдиган, L 6 тоифали транспорт воситасидан бошқа тўрт ғилдиракли транспорт воситаси. M Камида тўрт ғилдиракка эга бўлган ва йўловчиларни ташиш учун фойдаланиладиган механик транспорт воситалари: M 1 Йўловчиларни ташиш учун фойдаланиладиган, ҳайдовчининг жойидан ташқари ўтириш учун жойлар сони саккизтадан ошмайдиган транспорт воситалари. Автобуслар, троллейбуслар, микроавтобуслар, ихтисослаштирилган йўловчи ташувчи транспорт воситалари ва уларнинг шассилари: M 2 Йўловчиларни ташиш учун фойдаланиладиган, ҳайдовчининг жойидан ташқари ўтириш учун жойлар сони саккизтадан ортиқ бўлган ва максимал массаси 5 t дан ошмайдиган транспорт воситалари. M 3 Йўловчиларни ташиш учун фойдаланиладиган, ҳайдовчининг жойидан ташқари ўтириш учун жойлар сони саккизтадан ортиқ ва максимал массаси 5 t дан кўп бўлган транспорт воситалари. M 2 ва M 3 тоифалардаги транспорт воситалари қуйидаги синфларга мансуб: а) уч синфдан (I, II, III) биттасига ёки бир нечтасига; б) икки синфдан (A, V) биттасига. I синф — йўловчилар салонда эркин юра олиши мақсадида конструкциясида туриб кетадиган йўловчилар учун жойлар кўзда тутилган транспорт воситалари. II синф — конструкцияси асосан ўтириб кетадиган йўловчилар учун мўлжалланган ҳамда, қаторлар орасида ва/ёки иккита бирлашган ўриндиқ учун ажратилган жой чегарасидан чиқмасдан, туриб кетадиган йўловчиларни ҳам ташиш кўзда тутилган транспорт воситалари. III синф — конструкцияси фақат ўтириб кетадиган йўловчилар учун мўлжалланган транспорт воситалари. A синф — туриб кетадиган йўловчиларни ташиш учун мўлжалланган транспорт воситалари; бу синфдаги транспорт воситалари ўриндиқлар билан жиҳозланган ва уларда туриб кетадиган йўловчиларни ташиш кўзда тутилган. V синф — туриб кетадиган йўловчиларни ташиш учун мўлжалланмаган транспорт воситалари. Микроавтобуслар: йўловчилар ташиш учун мўлжалланган, ҳайдовчидан ташқари 16 тадан кўп бўлмаган ўтириб кетадиган йўловчи учун жойлари бўлган, туриб кетадиган йўловчиларни ташиш учун мўлжалланмаган транспорт воситаси. N Юк ташиш учун фойдаланиладиган транспорт воситалари, юк автомобиллари ва уларнинг шассилари: N 1 Юк ташиш учун мўлжалланган, максимал массаси 3,5 t дан ошмайдиган транспорт воситалари. N 2 Юк ташиш учун мўлжалланган, максимал массаси 3,5 t дан ортиқ, лекин 12 t дан ошмайдиган транспорт воситалари. N 3 Юк ташиш учун мўлжалланган, максимал массаси 12 t дан ортиқ бўлган транспорт воситалари. O Тиркамалар (шу жумладан, яримтиркамалар): O 1 Максимал массаси 0,75 t дан ошмайдиган тиркамалар. O 2 Максимал массаси 0,75 t дан ортиқ, лекин 3,5 t дан ошмайдиган тиркамалар. O 3 Максимал массаси 3,5 t дан ортиқ, лекин 10 t дан ошмайдиган тиркамалар. O 4 Максимал массаси 10 t дан ортиқ бўлган тиркамалар. G Юқори ўтувчан автотранспорт воситалари.
Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисида техник регламентга 2-ИЛОВА
Муомалага чиқарилаётган транспорт воситалари (шассилар)нинг идентификация рақамлари ва маркировкасига қўйиладиган
1-§. Транспорт воситалари (шассилар)нинг идентификация рақамларига қўйиладиган талаблар
1. Ҳар бир транспорт воситасига ишлаб чиқарувчи томонидан 30 йил давомида ноёблигини сақлайдиган транспорт воситасининг идентификация рақами (Vehicle Identification Number) (кейинги ўринларда — VIN-код) берилиши ва у транспорт воситасига туширилиши лозим.
2. VIN-код 17 та белгидан иборат бўлиб, учта бўлимдан ташкил топиши лозим:
ишлаб чиқарувчининг халқаро идентификация коди (WMI коди);
тавсифловчи қисм (VDS);
фарқловчи қисм (VIS).
VIN-кодни ташкил этувчи белгилар сифатида қуйидагилардан фойдаланилади:
араб рақамлари — 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 0;
лотин алифбосининг ҳарфлари — A, B, C, D, E, F, G, Н, J, K, L, M, N, P, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z.
3. Муайян ишлаб чиқарувчига бириктирилган WMI коди ушбу код охирги марта қўлланилган йилдан кейинги 30 йил давомида бошқа ишлаб чиқарувчига қайтадан бириктирилмаслиги лозим.
4. WMI коди учта белгидан иборат бўлади.
WMI кодининг биринчи белгиси ҳарф ёки рақамдан иборат бўлиши мумкин. У географик ҳудудни англатади. Бунда битта географик ҳудудга бир нечта белги мувофиқ келиши мумкин.
WMI кодининг иккинчи белгиси ҳарф ёки рақамдан иборат бўлиши мумкин. У юқорида кўрсатилган географик ҳудудда жойлашган мамлакатни англатади. Бунда бир мамлакатга бир нечта белги мувофиқ келиши мумкин. Мамлакатни бир маъноли тарзда идентификация қилиш учун WMI кодининг биринчи ва иккинчи белгилари бирикмасидан фойдаланилади. Ҳар бир мамлакатга биринчи ва иккинчи белгиларнинг тегишли комбинацияси (ёки комбинациялари) Халқаро стандартлаштириш ташкилоти қоидаларига мувофиқ бириктирилади.
WMI кодининг учинчи белгиси ҳарф ёки рақамдан иборат бўлиши мумкин. У ҳар бир муайян ишлаб чиқарувчига ишлаб чиқарувчи мамлакатнинг ваколатли органи томонидан берилади. Муайян ишлаб чиқарувчини бир маъноли тарзда идентификация қилиш WMI кодининг биринчи, иккинчи ва учинчи белгилари комбинацияси орқали таъминланади. Йилига 500 тагача транспорт воситаси ишлаб чиқарадиган ишлаб чиқарувчини белгилашда WMI кодининг учинчи белгиси сифатида 9 рақами қўлланилади. Бундай ишлаб чиқарувчини идентификация қилувчи белгилар комбинацияси VIS кодининг учинчи, тўртинчи ва бешинчи позицияларида кўрсатилади.
5. VIN кодининг VDS тавсифловчи қисми олтита позицияда жойлаштириладиган белгилардан (ҳарфлар ёки рақамлардан) иборат бўлади. Кодлаш учун қўлланиладиган белгилар ва уларнинг кетма-кетлиги ишлаб чиқарувчи томонидан белгиланади.
6. Агар VDS кодини шакллантиришда бир ёки бир нечта позициядан фойдаланилмаса, ушбу позицияларнинг ўрнига ишлаб чиқарувчининг танловига кўра ҳарф ёки рақам қўйилади.
7. VIN кодининг VIS кўрсатувчи қисми саккизта белгидан иборат бўлади, уларнинг охирги тўрттаси рақамлардан иборат бўлиши лозим. Фойдаланилмайдиган барча позицияларга ноллар қўйилади.
8. Ушбу VIN код қисмида ишлаб чиқарилган йил (модел йили) ва (ёки) йиғиш заводини белгилашга йўл қўйилади. Бунда ишлаб чиқарилган йил (модел йили) коди VIS қисмининг биринчи позициясида, йиғиш заводи коди эса иккинчи позициясида жойлаштирилиши тавсия этилади. Агар VIS қисмида модел йили коди кўрсатилган бўлса, VIN кодининг тавсифини ўз ичига олган ҳужжатларда бу ҳолат алоҳида қайд этилиши лозим.
9. Ишлаб чиқарилган йилни (модел йилини) белгилаш учун қўлланиладиган кодлар 1-жадвалда келтирилган.
1-жадвал Автотранспорт воситаларининг ишлаб чиқарилган йилини (модел йилини) белгилаш учун КОДЛАР Ишлаб чиқарилган йил (модел йили) Ишлаб чиқарилган йил (модел йили) коди Ишлаб чиқарилган йил (модел йили) Ишлаб чиқарилган йил (модел йили) коди Ишлаб чиқарилган йил (модел йили) Ишлаб чиқарилган йил (модел йили) коди Ишлаб чиқарилган йил (модел йили) Ишлаб чиқарилган йил (модел йили) коди 2001 1 2011 B 2021 M 2031 1 2002 2 2012 C 2022 N 2032 2 2003 3 2013 D 2023 P 2033 3 2004 4 2014 E 2024 R 2034 4 2005 5 2015 F 2025 S 2035 5 2006 6 2016 G 2026 T 2036 6 2007 7 2017 N 2027 V 2037 7 2008 8 2018 J 2028 W 2038 8 2009 9 2019 K 2029 X 2039 9 2010 A 2020 L 2030 Y 2040 A
10. Ажратувчи белгиларни ишлаб чиқарувчи ўз ихтиёрига кўра танлайди. Ажратувчи белгилар сифатида VIN кодини ташкил этувчи ҳарф ва рақамлардан, шунингдек, улар билан адаштириб юбориш мумкин бўлган ҳар қандай белгилардан фойдаланиш тавсия этилмайди.
11. Бир транспорт воситасига фақат битта VIN-код берилиши мумкин. VIN-коднинг такрорланмаслиги учун ишлаб чиқарувчи жавобгар ҳисобланади.
12. Транспорт воситасига оид ҳужжатларда кўрсатиладиган идентификация рақами бўшлиқлар ва ажратувчи белгиларсиз, бир қаторда ёзилиши лозим.
13. Транспорт воситаларини ишлаб чиқаришда бошқа ишлаб чиқарувчидан харид қилинган шасси ёки базавий транспорт воситаларидан фойдаланувчи ишлаб чиқарувчи бундай транспорт воситаларига харид қилинган шассининг идентификация рақамидан фарқ қилувчи янги идентификация рақамини шакллантиради ва транспорт воситасига туширади. Шасси (базавий транспорт воситаси)га аввал берилган идентификация рақами эса транспорт воситасида сақлаб қолиниши лозим.
14. Ўзбекистон Республикасида индивидуал техник ижод натижаси сифатида тайёрланган транспорт воситаларига ишлаб чиқарувчи транспорт воситасининг идентификация рақамини туширади. Мазкур идентификация рақами ҳар бир транспорт воситасига Ўзбекистон Республикасининг ваколатли органи томонидан берилади.
15. Ўзбекистон Республикасида йирик узелли йиғиш усулида тайёрланган (йиғилган) транспорт воситаларида ишлаб чиқарувчининг VIN рақами ўзгаришсиз сақланиши лозим.
16. Идентификация рақами аниқ ва равшан кўриниши, унинг узоқ муддат сақланишини таъминлайдиган ҳамда белгиларини осон ўзгартириш имконини истисно этадиган усулда, белгилар орасида бўшлиқ қолдирилмаган ҳолда, рамага ёки кузовнинг осон ечиб олинмайдиган қисмига битта жойга туширилиши лозим.
17. Идентификация рақами белгиларининг баландлиги M, N ва O тоифаларига мансуб транспорт воситалари учун камида 7 мм, L тоифасига мансуб транспорт воситалари учун эса камида 4 мм бўлиши лозим.
18. Идентификация рақамини бир ёки икки қаторга жойлаштириб туширишга рухсат этилади.
19. Идентификация рақами икки қаторга туширилган тақдирда, 1-дан 9-гача бўлган белгилар биринчи қаторда, 10-дан 17-гача бўлган белгилар эса иккинчи қаторда жойлаштирилади. Қаторларнинг боши ва охирида транспорт воситаси ишлаб чиқарувчиси томонидан белгиланадиган ажратувчи белги (масалан, «*» белгиси) қўйилиши лозим.
20. Идентификация рақами имкониятдан келиб чиққан ҳолда транспорт воситасининг олдинги қисмида, ўнг томонида, осон ўқиш мумкин бўлган ва кириш қулай жойга туширилиши лозим.
2-§. Транспорт воситалари (шассилар) маркировкасига қўйиладиган талаблар
21. Транспорт воситалари (шассилар) маркировкаси ишлаб чиқарувчи томонидан транспорт воситасига (шассига) ўрнатилган махсус табличкага, шунингдек, транспорт воситаси (шасси) сиртига ёзув кўринишида бевосита туширилади.
22. Табличка ўқиш учун қулай бўлган жойга, яъни эксплуатация жараёнида алмаштирилмайдиган транспорт воситаси (шасси) қисмига ўрнатилиши ва махсус асбоб-ускунадан фойдаланмасдан ечиб олиш имкони бўлмаслиги лозим.
23. Табличка тўғри тўртбурчак шаклида бўлиб, унга, умумий ҳолда, давлат ва (ёки) хорижий тилда қуйидаги маълумотларни жойлаштириш имконини берадиган ўлчамда бўлиши лозим:
ишлаб чиқарувчининг номи;
транспорт воситасининг рухсат этилган тўлиқ массаси;
агар транспорт воситасидан тиркама (яримтиркама)ни тортиш учун фойдаланиш мумкин бўлса, автопоезднинг рухсат этилган максимал массаси;
транспорт воситасининг олдинги ўқидан бошлаб, ҳар бир ўққа тушадиган рухсат этилган максимал ўқ массаси;
эгарсимон-тиркама қурилмасига (яримтиркамага) тушадиган техник жиҳатдан рухсат этилган максимал масса (мавжуд бўлганда);
«транспорт воситаси турини маъқуллаш (шасси турини маъқуллаш)» рақами ва мувофиқлик белгиси.
транспорт воситасини ишлаб чиқарувчининг ихтиёрига кўра, ишлаб чиқарилган йили ёки модел йили;
транспорт воситасининг идентификация рақами.
24. Агар техник жиҳатдан рухсат этилган максимал масса 23-банднинг 2, 3, 5-хатбошиларига мувофиқ кўрсатиладиган тегишли рухсат этилган максимал массадан ортиқ бўлса, масса қийматлари икки устунда кўрсатилади: рухсат этилган максимал масса — чап устунда; техник жиҳатдан рухсат этилган максимал масса — ўнг устунда.
25. 23-банднинг 7 — 9-хатбошиларида кўрсатилган маълумотлар ишлаб чиқарувчининг танловига кўра асосий табличканинг пастки қисмида ёки ён томонида жойлаштирилган қўшимча табличкада (стикерда) жойлаштирилиши мумкин.
26. 23 ва 25-бандларда кўрсатилган табличкалар стикерлар кўринишида тайёрланиши мумкин, бунда уларни механик усулда ечиб олишга уринилганда бузилиши лозим.
27. Ишлаб чиқарувчининг табличкасидаги маълумотлар M, N ва O тоифаларига мансуб транспорт воситалари учун камида 4 мм, L тоифасига мансуб транспорт воситалари учун эса камида 3 мм ўлчамдаги шрифтда, аниқ ва ўчиб кетишини истисно этадиган усулда туширилиши лозим.
28. Агар ишлаб чиқарувчининг табличкасидаги маълумотлар хорижий тилда кўрсатилган бўлса, уларнинг таржимаси фойдаланиш бўйича йўриқномада (қўлланмада) келтирилиши лозим.
29. Ишлаб чиқарувчи томонидан транспорт воситасининг ташқи ёки ички сиртига мазкур транспорт воситасининг конструктив хусусиятлари ҳақида истеъмолчиларни огоҳлантириш ёки хабардор қилиш мақсадида хорижий тилда туширилган ёзувлар давлат тилида ҳам такрорланиши лозим.
30. Бошқарув органларига туширилган, бир ёки икки сўздан иборат бўлган умумеътироф этилган ёзувларни давлат тилида такрорламасликка рухсат этилади. Бундай ёзувларнинг таржимаси ва изоҳи транспорт воситасидан фойдаланиш бўйича йўриқномада келтирилиши лозим.
Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисида техник регламентга 3-ИЛОВА
Муомалага чиқарилаётган транспорт воситалари (шасси) турларига қўйиладиган талаблар
Талабларнинг мазмуни Транспорт воситаларига уларнинг тоифалари ва вазифаларини инобатга олган ҳолда белгиланадиган талаблар Транспорт воситалари тоифалари Талабларни ўз ичига олган ҳужжатлар* Изоҳ Тормозлашга нисбатан ўрнатилган талаблар 1. Тормоз тизимларининг самарадорлиги M 2 , M 3 , N 2 , N 3 , O 13-10-сонли БМТ Қоидалари 13 13-11-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 2-қўшимча 16 M 1 , N 1 13N-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 9-қўшимчалар 14 L 78-03-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча Рул бошқарувининг самарали ишлаши, бошқарилувчанлик ва барқарорлик 2. Бошқарув қурилмаси M, N, O 79-01-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 3-қўшимчалар 1 3. Бошқарилувчанлик ва барқарорлик M 1 Техник регламентининг 4-иловаси 4-параграфи 6, 10 13 4. Шиналар билан жиҳозланиш M 1 , O 1 , O 2 30-02-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 15-қўшимчалар M 2 , M 3 , N, O 3 i O 4 54-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 16-қўшимчалар M 1 , N 1 64-01-сонли БМТ Қоидалари 15 L 75-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 12-қўшимчалар 88-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча 5. Ҳўл юзада шиналарнинг илашиши M 1 , N 1 , O 1 , O 2 117-01-сонли БМТ Қоидалари 13, 17 6. Тиркаш мосламалари билан жиҳозлаш M, N, O 55-01-сонли БМТ Қоидалари 15 7. Шиналардаги босимни мониторинг қилиш тизими M 1 64-02-сонли БМТ Қоидалари 13 8. Қисқартирилган тиркаш мосламалари билан жиҳозлаш N 2 , N 3 , O 3 , O 4 102-00-сонли БМТ Қоидалари 15 Транспорт воситасидаги одамларга шикастловчи таъсирларни минималлаштириш ва йўл-транспорт ҳодисасидан кейин уларни эвакуация қилиш имконияти 9. Рул бошқарувининг жароҳатга қарши хавфсизлиги M 1 , N 1 12-03-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 3-қўшимчалар 10 10. Хавфсизлик камарларини маҳкамлаш жойлари M, N, L 6 , L 7 14-07-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 3-қўшимчалар 1 11. Хавфсизлик камарларига ва тутиб туриш тизимлари билан жиҳозлашга қўйиладиган талаблар M, N, L 6 , L 7 16-06-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча 1 12. Ўриндиқлар ва уларнинг маҳкамланишининг мустаҳкамлиги M 1 , M 2 , M 3, N 17-08-сонли БМТ Қоидалари 10, 12 M 2 , M 3 80-01-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 3-қўшимчалар 2, 12 13. Ўриндиқларнинг бош суянчиқлари M 1 , M 2 (тўлиқ массаси 3,5 t гача), N 1 25-04-сонли БМТ Қоидалари 5 14. Кабиналарни ҳимоялаш хусусиятлари N 29-02-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча 15. Кузов конструкцияси юқори қисмининг мустаҳкамлиги M 2 , M 3 (II ва III синфлар) 66-01-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча 13 16. Ички ускуналарнинг жароҳатга қарши хавфсизлиги M 1 21-01-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 3-қўшимчалар 10 17. Рўпарадан тўқнашганда ҳайдовчи ва йўловчиларни ҳимоялаш M 1 94-01-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 3-қўшимчалар 10, 13 18. Ёндан тўқнашганда ҳайдовчи ва йўловчиларни ҳимоялаш M 1 95-02-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча 10, 13 19. Хавфсиз шишалар билан жиҳозлаш M, N, O, L 6 , L 7 43-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 12-қўшимчалар 1 20. Эшикларнинг қулфлари ва ошиқ-мошиқлари M 1 , N 1 11-03-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча 1, 10 Йўл ҳаракатининг бошқа қатнашчиларига жисмоний таъсирларни минималлаштириш 21. Ташқи туртиб чиққан жойларнинг жароҳатга қарши хавфсизлиги M 1 26-03-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимчалар 1, 10 N 61-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча 22. Пиёдалар ҳимоясини таъминлаш M 1 , N 1 127-00-сонли БМТ Қоидалари 13 23. Юк транспорт воситаларини орқа ҳимоя қурилмалари билан жиҳозлаш N 2 , N 3 , O 3 , O 4 58-02-сонли БМТ Қоидалари 24. Юк транспорт воситаларини ён ҳимоя қурилмалари билан жиҳозлаш N 2 , N 3 , O 3 , O 4 73-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча 25. Юк транспорт воситаларини олд ҳимоя қурилмалари билан жиҳозлаш N 2 , N 3 93-00-сонли БМТ Қоидалари 26. Ғилдирак остидан сачратишдан ҳимоялаш M 1 Техник регламентнинг 4-иловаси 9-параграфи N 2 , N 3 , O Техник регламентнинг 4-иловаси 10-параграфи Ёнғин хавфсизлиги 27. Ёнғин хавфсизлиги M, N, O 34-02-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 3-қўшимчалар 28. Суюлтирилган нефт газида (СНГ) таъминлаш тизими билан транспорт воситаларини жиҳозлаш M, N 67-01-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 8-қўшимчалар 29. Сиқилган табиий газда (СТГ) таъминлаш тизими билан транспорт воситаларини жиҳозлаш M, N 110-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 8-қўшимчалар 30. Интерернинг ёнғинга қарши хусусиятлари M 3 (II ва III синфлар) 118-00-сонли БМТ Қоидалари Ҳайдовчи учун ташқарининг кўриниши 31. Олд кўриниши M 1 125-00-сонли БМТ Қоидалари 10 M 2 , M 3 , N Техник регламентнинг 4-иловаси 5-параграфи 32. Билвосита кўриш қурилмалари билан жиҳозлаш M, N, L 6 , L 7 46-02-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 4-қўшимчалар L 1 — L 5 81-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-2-қўшимчалар 33. Олд ойнани музлаш ва терлашдан тозалаш тизимлари M 1 Техник регламентнинг 4-иловаси 7-параграфи 34. Олд ойнани тозалаш ва ювиш тизимлари M 1 Техник регламентнинг 4-иловаси 8-параграфи 10 Транспорт воситасининг тезлигини ўлчаш, қайд этиш ва чеклаш 35. Тезликни ўлчаш механизмлари M, N, L 3 , L 4 , L 5 , L 7 39-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 5-қўшимчалар 1 36. Максимал тезликни чеклаш қурилмалари M, N 89-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча 15 Электр хавфсизлиги 37. Аккумуляторли электромобилларнинг электр хавфсизлиги M, N 100-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча Транспорт воситаларни рухсатсиз фойдаланиш-дан ҳимоя қилиш 38. Транспорт воситаларини рухсатсиз фойдаланишдан ҳимоялаш M 2 , M 3 , N 2 , N 3 , L 6 , L 7 18-03-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-2-қўшимчалар 1 M 1 , N 1 116-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-2-қўшимчалар 7, 10 L 1 , L 2 , L 3 , L 4 , L 5 , 62-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-2-қўшимчалар Зарарли (ифлословчи) моддалар ташламаларининг ўрнатилган минимал даражаси 39. Зарарли (ифлословчи) моддалар ташламалари M 1 , N 1 49, 83-сонли БМТ Қоидалари M 2 , M 3 , N 2 N 3 49, 83-сонли БМТ Қоидалари 13 L 3 , L 4 , L 5 , L 6 , L 7 40-01-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча L 1 , L 2 47-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча L 6 , L 7 24-03-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 3-қўшимчалар 40. Ёқилғи сарфи ва карбонат ангидрид газининг ташламаси. Электромобиллар электроэнергиясининг сарфи ва ҳаракатланиш узоқлиги M 1 , N 1 101-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 8-қўшимчалар 10, 13 Ташқи ва ички шовқиннинг минимал ўрнатилган даражаси 41. Ташқи шовқин L 3 , L 4 , L 5 , L 6 , L 7 9-06-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча L 3 41-03-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча M 1 51-02-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 4, 6-қўшимчалар 8 M 2 , M 3 , N 51-02-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 4, 6-қўшимчалар 8, 13 L 1 63-01-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча 42. Шиналар ғилдирашидан чиққан шовқин даражаси M 1 , N 1 , O 1 , O 2 117-01-сонли БМТ Қоидалари 13 43. Ички шовқин M 1 Техник регламентнинг 4-иловаси 2-параграфи 17 M 2 , M 3 , N 13 Ёпиқ кузов билан L 6 ва L 7 Электромагнит нурланишнинг ташқи манбалари таъсирига барқарорлик ва электромагнит мослик 44. Электромагнит нурланишнинг ташқи манбалари таъсирига барқарорлик ва электромагнит мослик M 1 Вазирлар Маҳкамасининг 2016-йил 21-ноябрдаги 389-сонли қарори билан тасдиқланган Техник воситаларнинг электромагнит мослиги тўғрисидаги техник регламент ва 10-03-сонли БМТ Қоидалари M 2 , M 3 , N, O, L 13 45. Троллейбуслардан чиқадиган саноат радиошовқинлари M 3 (Троллейбуслар) Техник регламентнинг 4-иловаси 11-параграфи Ҳайдовчи кабинаси ва йўловчилар бўлимидаги микроиқлимнинг соғлиқ учун хавфсиз ҳолати ва транспорт воситасининг ҳайдовчи кабинаси ва йўловчилар бўлими ҳавоси таркибидаги зарарли моддалар миқдорини минималлаштириш 46. Иситиш тизимлари M, N 122-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 қўшимчалар 47. Шамоллатиш, иситиш ва кондиционерлаш M, N Техник регламентнинг 4-иловаси 6-параграфи 48. Транспорт воситасининг ҳайдовчи кабинаси ва йўловчилар бўлими ҳавосида зарарли моддаларнинг миқдори M, N Техник регламентнинг 4-иловаси 3-параграфи Ёритиш-техник ва товушли ишора бериш қурилмаларининг зарур бўлган минимал сонининг мавжудлиги, уларнинг тегишли жойлашуви, хусусиятлари ва ишлаш қобилияти 49. Ёритиш ва ёруғлик ишораси қурилмаларининг сони, жойлашган жойи, хусусиятлари ва ишлаши M, N, O 48-04-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 3-қўшимчалар 9 L 3 53-01-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 9-қўшимчалар 9 L 2 , L 4 , L 5 , L 6 , L 7 Техник регламентнинг 4-иловасини 1-параграфи L 1 74-01-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 6-қўшимчалар 9 50. Алоҳида ёритиш ва ёруғлик ишораси қурилмаларига қўйиладиган талаблар: 1) Яқинни ёритиш ва узоқни ёритиш фаралари M, N, L 1-02-сонли БМТ Қоидалар M, N ва L (фараларнинг турларига қараб) 8-05-сонли БМТ Қоидалар 20-03-сонли БМТ Қоидалар 31-02-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 7-қўшимчалар 56-01-сонли БМТ Қоидалар 57-02-сонли БМТ Қоидалар 72-01-сонли БМТ Қоидалар 76-01-сонли БМТ Қоидалар 82-01-сонли БМТ Қоидалар 98-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 11-қўшимчалар 112-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 10-қўшимчалар 2) Ёруғликни қайтарувчилар M, N, O, L 3-02-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 10-қўшимчалар 3) Орқа рақам белгисини ёритиш мосламалари M, N, O 4-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 14-қўшимчалар 4) Бурилиш кўрсаткичлари M, N, O, L 6-01-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 17-қўшимчалар 5) Габарит чироқлари, тормозлаш ишоралари M, N, O, L 7-02-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 14-қўшимчалар 1 6) Олд туманга қарши фаралар M, N, L 3 , L 4 , L 5 , L 7 19-03-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча 1, 15 7) Орқага ҳаракатланиш фонарлари M, N, O 23-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 15-қўшимчалар 8) Чўғланма лампалар M, N, O, L 37-03-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 32-қўшимчалар 15 9) Орқа туманга қарши фаралар M, N, O, L 3 , L 4 , L 5 , L 7 38-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 14-қўшимчалар 1 10) Олд ва орқа габарит чироқлари, тормозлаш ишоралари, бурилиш кўрсаткичлари, орқа рақам белгисини ёритиш мосламалари L 50-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 12-қўшимчалар 11) Тўхтаб туриш чироқлари M, N 77-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 12-қўшимчалар 12) Кундузги ҳаракатланиш чироқлари M, N 87-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 13-қўшимчалар 13 13) Ён габарит чироқлари M, N, O 91-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 11-қўшимчалар 14) Газни разрядловчи ёруғлик манбалари M, N 99-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 4-қўшимчалар 15 15) Бурчак фонарлари M 1 119-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 4-қўшимчалар 51. Махсус огоҳлантирувчи чироқлар M, N 65-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 6-қўшимчалар 15 52. Ёруғликни қайтарувчи маркировкалар N 2 , N 3 , O 3 , O 4 104-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 5-қўшимчалар 53. Орқа танитиш белгиларнинг сони, жойлашган жойи ва хусусиятлари N 3 , O 70-01-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 6-қўшимчалар 54. Товушли ишора асбоблари M, N, L 3 , L 4 , L 5 , L 6 , L 7 28-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 3-қўшимчалар Транспорт воситасининг бошқариш органлари ва назорат воситаларининг эргономик жойлашуви ва уларни идентификация қилиш имконияти 55. Бошқарув тепкиларининг жойлашуви M 1 35-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-қўшимча 10 56. Мопедлар ва икки ғилдиракли мотоциклларнинг бошқарув органлари L 1 , L 3 60-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 3-қўшимчалар 57. Транспорт воситаларининг бошқарув органлари — идентификациялаш M, N, L 6 , L 7 121-00-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1-2-қўшимчалар 1, 10 Катта сиғимли йўловчи транспорт воситалари учун алоҳида белгиланган талаблар 58. Йўловчи ташувчи транспорт воситаларига қўйиладиган умумий хавфсизлик талаблари M 2 , M 3 107-02-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 3-қўшимчалар 59. 22 нафардан ошмайдиган йўловчи сиғимига эга транспорт воситаларига қўйиладиган умумий хавфсизлик талаблари M 2 , M 3 52-01-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 9-қўшимчалар 4, 18 60. 22 нафардан ошадиган йўловчи сиғимига эга транспорт воситаларига қўйиладиган умумий хавфсизлик талаблари M 2 , M 3 36-03-сонли БМТ Қоидалари, шу жумладан, 1 — 12-қўшимчалар 3, 18 Габарит ўлчамларига, манёврлилигига ва вазн параметрларига қўйиладиган талаблар 61. Габарит ўлчамларига, манёврлилигига ва вазн параметрларига қўйиладиган талаблар М, Н, О, Л Техник регламентнинг 5-иловаси Ўзбекистон Республикасининг табиий-иқлим шароитларига мослаштирилганлик 62. Ўзбекистон Республикасининг табиий-иқлим шароитларига мослаштирилганлик M, N, L Муомалага чиқарилаётган транспорт воситалари (шассилар) Ўзбекистон Республикасининг мўътадил ва совуқ (МС), қуруқ тропик (ҚТ) иқлимли табиий-иқлим шароитларига мос келиши керак 13
Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисида техник регламентга 4-ИЛОВА
Муомалага чиқарилаётган транспорт воситалари (шасси) мувофиқлигини баҳолаш учун алоҳида элементлар ва хусусиятларга нисбатан
1-§. Мототранспорт воситаларига нисбатан ёруғлик-техник сигнал қурилмаларининг мавжудлиги, уларнинг тегишли жойлашуви, хусусиятлари ва функционаллигига қўйиладиган талаблар
1. Ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмалари шундай ўрнатилиши керакки, улар дуч келиши мумкин бўлган одатдаги фойдаланиш ва тебраниш шароитларида ушбу параграфда кўрсатилган хусусиятларни сақлаб қолсин ва транспорт воситаси ушбу параграф талабларини қаноатлантирсин.
2. Узоқни ёритувчи, яқинни ёритувчи ва туманга қарши фаралар ёруғлик нурларининг йўналишини ростлаш имконини берадиган тарзда ўрнатилиши керак.
3. Транспорт воситасига ўрнатилган барча ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмаларининг бошланғич ўқлари транспорт воситасининг йўлдаги таянч текислигига параллел бўлиши керак. Бундан ташқари, ён ёруғлик қайтаргич қурилмалар учун ушбу ўқлар транспорт воситасининг ўрта бўйлама текислигига перпендикуляр, бошқа барча сигнализация қурилмалари учун эса унга параллел бўлиши керак.
Ҳар бир йўналишда ±3° га тенг оғишга рухсат этилади. Бундан ташқари, агар ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмаларини ишлаб чиқарувчи томонидан назарда тутилган бўлса, уларни ўрнатиш бўйича муайян техник шартларга риоя қилиниши керак.
4. Чироқларнинг баландлиги ва йўналтирилиши текис ва горизонтал юзада жойлашган, жиҳозланган ҳолатдаги транспорт воситасида текширилади; бунда транспорт воситасининг ўрта бўйлама текислиги вертикал ҳолатда жойлашган бўлиши, рул бошқаруви эса тўғри ҳаракатланиш ҳолатида бўлиши керак. Шиналардаги ҳаво босими ишлаб чиқарувчи томонидан белгиланган қийматга мувофиқ бўлиши керак.
5. Бир хил вазифани бажарувчи бир жуфт чироқлар:
транспорт воситасида ўрта бўйлама текисликка нисбатан симметрик ўрнатилиши;
ўрта бўйлама текисликка нисбатан ўзаро симметрик бўлиши;
бир хил колориметрик талабларга жавоб бериши;
амалда бир хил фотометрик тавсифларга эга бўлиши керак.
6. Агар қуйида ушбу бўлимда бошқача ҳолат назарда тутилмаган бўлса, вазифаси турлича бўлган чироқлар мустақил ёки гуруҳланган, комбинацияланган ёки битта қурилмада бирлаштирилган бўлиши мумкин, бунда ҳар бир чироқ унга нисбатан қўлланиладиган талабларга жавоб бериши шарт.
7. Бурилиш кўрсаткичлари ва авария сигнали чироқларидан ташқари, ҳеч бир чироқ милтилловчи бўлмаслиги керак.
8. Орқага ҳаракатланиш чироғидан ташқари, ҳеч бир қизил чироқ олд томондан ва ҳеч бир оқ чироқ орқа томондан кўринмаслиги керак.
9. Функционал электр схемаси шундай бўлиши керакки, олд ва орқа габарит чироқлари ҳамда орқа рўйхатга олиш белгисини ёритиш чироғи бир вақтнинг ўзида ёқилиши ва ўчирилиши мумкин бўлсин.
10. Функционал электр схемаси шундай бўлиши керакки, узоқни ва яқинни ёритиш чироқлари ҳамда олд туманга қарши чироқ фақат 9-бандда кўрсатилган чироқлар ҳам ёқилган ҳолдагина ёқилиши мумкин бўлсин.
Агар уларнинг ёруғлик сигналлари узоқни ёки яқинни ёритиш чироқларини кўп марта ва қисқа муддатга ёқиш ва ўчириш учун ёки яқинни ва узоқни ёритиш чироқларини қисқа муддатга навбатма-навбат ёқиш учун мўлжалланган бўлса, ушбу шарт узоқни ёки яқинни ёритиш чироқлари учун мажбурий эмас.
11. Ёруғлик назорат сигналлари
Ҳар бир ёруғлик назорат сигнали ҳайдовчига яхши кўриниши керак.
Ёқилиш назорат сигнали ишлаш назорат сигнали билан алмаштирилиши мумкин.
12. Чироқларнинг ранглари
Чироқлар, фаралар, бурилиш кўрсаткичлари, ёруғлик қайтарувчи мосламалар 1-жадвалда кўрсатилган рангларга эга бўлиши керак.
1-жадвал Чироқлар, фаралар, бурилиш кўрсаткичлари ва ёруғлик қайтаргич мосламаларнинг ранглари Чироқ номи Ранг Узоқни ва яқинни ёритувчи чироқлар, орқа давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисини ёритиш фонари ва олд габарит чироғи оқ Бурилиш кўрсаткичи, авария сигнали, ён томондаги учбурчак шаклда бўлмаган ёруғлик қайтарувчи мослама. автосариқ, Тормозланиш сигнали, орқа габарит чироғи, орқа учбурчак шаклда бўлмаган ёруғлик қайтарувчи мослама, орқа туманга қарши чироқ. қизил Олд туманга қарши фара оқ ёки камроқ тўйинган селектив сариқ
13. L 2 ва L 6 тоифадаги уч ғилдиракли мопедлар ва квадроцикллар қуйидаги ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмалари билан қуйидаги миқдорда жиҳозланган бўлиши керак:
яқинни ёритувчи фара — 1 ёки 2 та;
олд ва орқа габарит фонари — ҳар биридан 1 ёки 2 та. Агар транспорт воситасининг габарит кенглиги 1300 мм дан ортиқ бўлса, иккита габарит чироғи талаб этилади;
учбурчак бўлмаган шаклдаги орқа ёруғлик қайтаргич — 1 ёки 2 та. Агар транспорт воситасининг габарит кенглиги 1000 мм дан ортиқ бўлса, иккита орқа ёруғлик қайтаргич талаб этилади;
педал ёруғлик қайтаргичи, агар педаллар мавжуд бўлса — 4 та;
тормозланиш сигнали — 1 ёки 2 та. Агар транспорт воситасининг габарит кенглиги 1300 мм дан ортиқ бўлса, иккита тормозланиш сигнали талаб этилади;
ёпиқ кузовли уч ғилдиракли мопедлар учун бурилиш кўрсаткичи — ҳар бир томонга 2 тадан.
14. Улар, шунингдек, қуйидаги ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмалари билан қуйидаги миқдорда жиҳозланиши мумкин:
узоқни ёритувчи фара — 1 ёки 2 та;
очиқ кузовли уч ғилдиракли мопедлар учун бурилиш кўрсаткичи — ҳар бир томонга 2 тадан;
давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисини ёритиш фонари — 1 та;
учбурчак бўлмаган шаклдаги ён ёруғлик қайтаргичлар — ҳар бир томонга 1 ёки 2 тадан;
авария сигнализацияси.
15. 13 ва 14-бандларда кўрсатилганлардан ташқари бошқа ҳар қандай ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмаларини ўрнатиш тақиқланади.
16. L 4 тоифадаги ён кажавали мотоцикллар қуйидаги ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмалари билан қуйидаги миқдорда жиҳозланган бўлиши керак:
узоқни ёритувчи фара — 1 ёки 2 та;
яқинни ёритувчи фара — 1 ёки 2 та;
бурилиш кўрсаткичи — ҳар бир томонга 2 тадан;
тормозланиш сигнали — 2 ёки 3 та (улардан биттаси ён тиркамада жойлашади);
олд ва орқа габарит фонари — ҳар биридан 2 ёки 3 та (ҳар бирининг биттадан чироғи ён тиркамада жойлашади);
давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисини ёритиш фонари — 1 та;
учбурчак бўлмаган шаклдаги орқа ёруғлик қайтаргичлар — 2 та.
17. Улар, шунингдек, қуйидаги ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмалари билан қуйидаги миқдорда жиҳозланиши мумкин:
олд туманга қарши фара — 1 ёки 2 та;
орқа туманга қарши фара — 1 ёки 2 та;
авария сигнализацияси;
учбурчак бўлмаган шаклдаги ён ёруғлик қайтаргичлар — ҳар бир томонга 1 ёки 2 тадан.
18. 16 ва 17-бандларда кўрсатилганлардан ташқари бошқа ҳар қандай ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмаларини ўрнатиш тақиқланади.
19. L 5 ва L 7 тоифадаги трицикллар ва квадроцикллар қуйидаги ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмалари билан қуйидаги миқдорда жиҳозланган бўлиши керак:
узоқни ёритувчи фара — 1 ёки 2 та. Агар транспорт воситасининг габарит кенглиги 1300 мм дан ортиқ бўлса, иккита узоқни ёритувчи фара ўрнатилиши талаб этилади;
яқинни ёритувчи фара — 1 ёки 2 та. Агар транспорт воситасининг габарит кенглиги 1300 мм дан ортиқ бўлса, иккита яқинни ёритувчи фара ўрнатилиши талаб этилади;
бурилиш кўрсаткичи — ҳар бир томонга 2 тадан. Ҳар бир томонда биттадан ён бурилиш кўрсаткичи бўлишига рухсат этилади;
тормозланиш сигнали — 1 ёки 2 та. Агар транспорт воситасининг габарит кенглиги 1300 мм дан ортиқ бўлса, иккита тормозланиш сигнали ўрнатилиши талаб этилади;
олд ва орқа габарит фонари — ҳар биридан 1 ёки 2 тадан. Агар транспорт воситасининг габарит кенглиги 1300 мм дан ортиқ бўлса, ҳар бир габарит фонаридан иккитадан ўрнатилиши талаб этилади;
давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисини ёритиш фонари — 1 та;
учбурчак бўлмаган шаклдаги орқа ёруғлик қайтаргичлар — 1 ёки 2 та. Агар транспорт воситасининг габарит кенглиги 1000 мм дан ортиқ бўлса, учбурчак бўлмаган шаклдаги иккита орқа ёруғлик қайтаргич талаб этилади;
авария сигнализацияси.
20. Улар, шунингдек, қуйидаги ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмалари билан қуйидаги миқдорда жиҳозланиши мумкин:
олд туманга қарши фара — 1 ёки 2 та;
орқа туманга қарши фара — 1 ёки 2 та;
орқага юриш фонари — 1 ёки 2 та;
учбурчак бўлмаган шаклдаги ён ёруғлик қайтаргичлар — ҳар бир томонга 1 ёки 2 тадан.
21. 19 ва 20-бандларда кўрсатилганлардан ташқари бошқа ҳар қандай ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмаларини ўрнатиш тақиқланади.
22. L 3 тоифадаги икки ғилдиракли мототранспорт воситалари қуйидаги ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмалари билан қуйидаги миқдорда жиҳозланган бўлиши керак:
узоқни ёритувчи фара — 1 ёки 2 та;
яқинни ёритувчи фара — 1 ёки 2 та;
бурилиш кўрсаткичи — ҳар бир томонга 2 тадан;
тормозланиш сигнали — 1 ёки 2 та;
олд ва орқа габарит фонари — ҳар биридан 1 ёки 2 тадан;
давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисини ёритиш фонари — 1 та;
учбурчак бўлмаган шаклдаги орқа ёруғлик қайтаргичлар — 1 ёки 2 та;
учбурчак бўлмаган шаклдаги ён ёруғлик қайтаргичлар — ҳар бир томонга 1 ёки 2 тадан.
22. L 3 тоифадаги икки ғилдиракли мототранспорт воситалари қуйидаги ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмалари билан қуйидаги миқдорда жиҳозланиши керак:
авария сигнализацияси;
олд туманга қарши фара — 1 ёки 2 та;
орқа туманга қарши фара — 1 ёки 2 та.
24. 22 ва 23-бандларда кўрсатилганлардан ташқари бошқа ҳар қандай ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмаларини ўрнатиш тақиқланади.
25. L 1 тоифадаги ён кажавасиз икки ғилдиракли мототранспорт воситалари қуйидаги ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмалари билан қуйидаги миқдорда жиҳозланган бўлиши керак:
яқинни ёритувчи фара — 1 ёки 2 та;
тормозланиш сигнали — 1 ёки 2 та;
орқа габарит фонари — 1 ёки 2 та;
давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисини ёритиш фонари — 1 та;
учбурчак бўлмаган шаклдаги орқа ёруғлик қайтаргичлар — 1 ёки 2 та;
учбурчак бўлмаган шаклдаги ён ёруғлик қайтаргичлар — ҳар бир томонга 1 ёки 2 тадан.
педал ёруғлик қайтаргичи, агар педаллар мавжуд бўлса — 4 та;
26. Улар, шунингдек, қуйидаги миқдорда қуйидаги ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмалари билан жиҳозланиши мумкин:
узоқни ёритувчи фара — 1 ёки 2 та;
олд габарит фонари (подфарник) — 1 ёки 2;
учбурчак бўлмаган шаклдаги олд ёруғлик қайтаргич — 1;
бурилиш кўрсаткичи — ҳар бир томонга 2 тадан.
27. 25 ва 26-бандларда кўрсатилганлардан ташқари ҳар қандай бошқа ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмаларини ўрнатиш тақиқланади.
28. Уч ва тўрт ғилдиракли мототранспорт воситаларига ҳам ушбу параграф талабларига мувофиқ бўлган, ҳам M 1 ва N 1 тоифалардаги транспорт воситалари учун БМТ ЙИКнинг тегишли Қоидалари талабларига жавоб берадиган ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмалари ўрнатилиши мумкин.
29. Мототранспорт воситасидаги чироқлар шундай тарзда ўрнатилиши керакки, ёруғлик манбаларини алмаштириш махсус асбоблардан фойдаланмасдан амалга оширилсин, ишлаб чиқарувчи томонидан транспорт воситаси билан бирга етказиб бериладиган асбоблар бундан мустасно.
30 . Ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмаларининг жойлашуви уларнинг зарур кўринишини таъминлаши керак.
2-§. Транспорт воситаларининг ички шовқинига нисбатан талаблар
31. Транспорт воситалари ички шовқинининг рухсат этилган даражалари 2-жадвалда келтирилган.
2-жадвал Транспорт воситалари ички шовқинининг рухсат этилган даражалари Т/р Транспорт воситаси Йўл қўйиладиган товуш даражаси, dBA 1. M 1 тоифадаги кузови вагон ёки яримкапотли жойлашувга эга транспорт воситалари 79 2. M 1 тоифадаги, кузов жойлашуви 1-бандда кўрсатилганидан бошқа бўлган транспорт воситалари 77 3. M 2 ва M 3 тоифалардаги, двигатели транспорт воситасининг бўйлама ўқига нисбатан ҳайдовчи ўрнидан олдинда ёки у билан бир сатҳда жойлашган транспорт воситалари, шу жумладан, вахта автобуслари ва юк автомобиллари шассисида тайёрланган бошқа махсус автобуслар — ҳайдовчининг иш жойида ва йўловчилар салонида 79 4. M 2 ва M 3 тоифадаги, 3-бандда кўрсатилганлардан ташқари транспорт воситалари — ҳайдовчининг иш жойида 77 5. M 2 ва M 3 тоифадаги, 3-бандда кўрсатилганлардан ташқари, БМТ ЙИКнинг 36-сон Қоидаларига мувофиқ II ва III синфларга ёки БМТ ЙИКнинг 52-сон Қоидаларига мувофиқ B синфига мансуб транспорт воситалари — йўловчилар салонида 79 6. M 2 ва M 3 тоифадаги, 3-бандда кўрсатилганлардан ташқари, БМТ ЙИКнинг 36-сон Қоидаларига мувофиқ И синфга ёки БМТ ЙИКнинг 52-сон Қоидаларига мувофиқ А синфига мансуб транспорт воситалари — йўловчилар салонида 81 7. Йўловчиларни ташишга мўлжалланган яримтиркамалар (O тоифа) 79 8. Тўлиқ массаси 2 т дан ортиқ бўлмаган N 1 тоифадаги транспорт воситалари 79 9. N 1 тоифадаги, 8-бандда кўрсатилганлардан ташқари транспорт воситалари 81 10. N 2 ва N 3 тоифалардаги транспорт воситалари, агар кабинада ухлаш жойи мавжуд бўлса. 78 11. N 2 ва N 3 тоифадаги, 10-бандда кўрсатилганлардан ташқари транспорт воситалари 81 12. Ёпиқ кузовли квадроцикллар (L 6 , L 7 тоифалари) 86
32. Тормоз тизимининг пневмоаппаратлари ишга тушгандан сўнг улардан ҳаво чиқиши пайтида транспорт воситаси кабинасидаги (йўловчилар хонасидаги) товуш даражаси 70 dBA дан ошмаслиги керак.
33. Мувофиқликни баҳолаш объектларини назорат қилишда ўтказиладиган транспорт воситасидаги ички шовқин даражасини текширишда 2-жадвалда кўрсатилган рухсат этилган товуш даражаларининг 1 dBA дан ортиқ бўлмаган миқдорда ошишига йўл қўйилади.
3-§. Транспорт воситаларига ҳайдовчи кабинаси ва йўловчилар салони ҳавосидаги зарарли моддалар миқдорига нисбатан қўйиладиган талаблар
34. Текширилиши лозим бўлган зарарли моддалар номенклатураси транспорт воситасига ўрнатилган двигател тури ва қўлланиладиган ёқилғига боғлиқ. Транспорт воситасининг ҳайдовчи кабинаси ва йўловчилар салони ҳавосидаги зарарли моддалар миқдори 3-жадвалда келтирилган чегаравий концентрациялардан ошмаслиги керак.
3-жадвал Транспорт воситасининг ҳайдовчи кабинаси ва йўловчилар салони ҳавосидаги зарарли моддалар миқдорининг чегаравий концентрацияси Зарарли (ифлослантирувчи) модда Ҳайдовчи кабинаси ва йўловчилар салони ҳавосидаги чегаравий концентрация, мг/м³ Двигател турлари Углерод оксиди CO 5,0 1, 2, 3, 4, 5 Азот диоксиди NO 2 0,2 1, 2, 3, 4, 5 Азот оксиди NO 0,4 1, 2, 3, 4, 5 Метан CН 4 50 3, 5 Тўйинган углеводородлар C 2 Н 6 -C 7 Н 16 50 1, 2, 3 Формалдегид CН 2 O 0,035 3, 4, 5
4-§. M 1 тоифадаги транспорт воситаларига уларнинг бошқарилувчанлиги ва турғунлигига нисбатан қўйиладиган талаблар
35. Ушбу параграф талаблари максимал конструктив тезлиги 40 км/соатдан кам бўлган транспорт воситаларига татбиқ этилмайди.
36. Рул чамбараги бўшатилгандан кейин унинг бурилиш бурчаги ортмаслиги керак.
37. Бошқарилувчи ғилдираклар ва рул чамбараги мустақил равишда нейтрал ҳолат томонга қайтиши керак.
38. Рул чамбараги бўшатилгандан кейин 6 секунд ичида нейтрал ҳолатга етиб бормаган бўлса, унинг максимал бурилиш бурчаги транспорт воситасининг радиуси 50 м бўлган айлана бўйлаб ҳаракатланишига мос келадиган рул чамбараги бурилиш бурчаги қийматининг 30 фоизидан ошмаслиги керак.
39. Рул чамбарагининг нейтрал ҳолатга қайтиш жараёни тебранма хусусиятга эга бўлмаслиги керак. Синов юриши вақтида рул чамбарагининг нейтрал ҳолатдан бир марта ўтишига йўл қўйилади.
5-§. Транспорт воситаларига уларнинг олд томондаги кўринувчанлигига нисбатан қўйиладиган талаблар
40. Ушбу параграф талаблари қуйидагиларга татбиқ этилмайди:
автокранлар, ишчи платформали кўтаргичлар билан жиҳозланган транспорт воситалари ва автобетон насосларининг транспорт воситаси узунлиги габаритидан олдинга чиқиб турувчи махсус ускуналари қисмларига;
коммунал хўжалик учун мўлжалланган транспорт воситаларига.
41. Олд томондаги кўринувчанлик қуйидагилар билан тавсифланади (1-расм):
олд ойнанинг ташқи юзасидаги A ва B меъёрий зоналарининг ўлчамлари ва жойлашуви;
A ва B меъёрий зоналарининг тозаланиш даражаси;
олд ойна устунлари ҳосил қиладиган кўринмайдиган зоналар;
P меъёрий кўриш майдони;
P меъёрий кўриш майдонидаги кўринмайдиган зоналар;
Белгилар:
1 — чап ён ойнанинг шаффоф қисми чегараси;
2 — олд ойнанинг чап ён устуни;
3 — олд ойнанинг тозаланиш контури;
4 — A меъёрий зонаси чегараси;
5 — B меъёрий зонаси чегараси;
6 — олд ойнанинг шаффоф қисми чегараси;
7 — олд ойнанинг ўнг ён устуни;
8 — ўнг ён ойнанинг шаффоф қисми чегараси;
9 — P меъёрий кўриш майдони чегаралари ҳисобланган текисликларнинг излари.
1-расм. Олд ойнанинг A ва B меъёрий зоналари ва P меъёрий кўриш майдонининг жойлашуви.
42. Олд ойнанинг ташқи юзасидаги A ва B меъёрий зоналарининг ўлчамлари ва жойлашувига қўйиладиган талаблар:
A ва B меъёрий зоналарининг ўлчамлари ва жойлашуви 4-жадвалга мувофиқ бурчаклар билан аниқланади.
олд ойнанинг шаффоф қисми чегаралари билан B меъёрий зонаси орасидаги масофа бутун контур бўйлаб камида 25 мм бўлиши керак.
2005-йил 1-январгача ишлаб чиқаришга қўйилган, вагон жойлашувли M2G тоифадаги ва двигател устида кабинага эга N 1 G тоифадаги транспорт воситалари учун олд ойнанинг шаффоф қисми чегаралари билан B меъёрий зонаси орасида 25 мм дан кам масофага йўл қўйилади. Бунда B зонаси ҳеч бир нуқтада олд ойнанинг шаффоф зонаси чегарасидан ташқарига чиқмаслиги керак.
4-жадвал A ва B меъёрий зоналарининг ўлчамлари ва жойлашувини аниқлаш бурчаклари Транспорт воситаси тоифаси Двигателнинг жойлашувига кўра транспорт воситасининг компоновкаси Зона Меъёрий бурчак, градус, камида юқорига пастга чапга ўнгга M 1 Барча вариантлар A 3 1 13 20 B 7 5 17 + M 2 Капотли A 3 1 13 20 B 7 5 17 + Яримкапотли A 7 4 15 20 B 12 8 19 + Вагонли A 7 4 15 20 B 12 11 19 + M 3 Капотли A 6 3 15 20 B 9 7 19 + Яримкапотли A 9 15 20 20 B 10 21 22 + Вагонли A 9 15 20 20 B 10 21 22 + N 1 Капотли A 3 1 13 20 B 7 5 17 + Яримкапотли A 5 2 14 20 B 8 6 18 + Двигател устида кабинали A 5 2 14 20 B 8 6 18 + N 2 Барча вариантлар A 6 3 15 16 B 9 7 18 + N 3 Барча вариантлар A 6 7 15 16 B 7 (6*) 10 18 +
43. A ва B меъёрий зоналарининг тозаланиш даражасига қўйиладиган талаблар 8-жадвалга мувофиқ белгиланади.
8-жадвал A ва B меъёрий зоналарининг тозаланиш даражасига қўйиладиган талаблар Олд ойна конструкцияси Меъёрий зоналар бўйича тозаланиш даражаси, %, камида A B Транспорт воситаси тоифаси M 1 , M 2 , N 1 M 3 , N 2 , N 3 M 2 , M 3 , N 1 , N 2 , N 3 Ўрта устунсиз 98 100 80 Ўрта устунли 97 100 70 Қайрилувчи ойна роми 84 84 70
44. Олд ойна устунлари ҳосил қиладиган кўринмайдиган зоналарга қўйиладиган талаблар:
ён устунлар сони иккитадан ортиқ бўлмаслиги керак. M 1 тоифасига кирмайдиган транспорт воситаларида ўрта устун мавжуд бўлишига йўл қўйилади.
кўринмайдиган зоналарнинг бурчак қийматлари 9-жадвалга мувофиқ белгиланади.
9-жадвал Кўринмайдиган зоналарнинг бурчак қийматлари Транспорт воситаси тоифаси Устунлар ҳосил қиладиган бурчаклар, градус, кўпи билан ён ўрта M 2 , N 1 6 4 M 3 , N 2 , N 3 7 4
45. P меъёрий кўриш майдонининг чегаралари қуйидаги жойлашув билан тавсифланади:
a) P меъёрий кўриш майдони X (ZY) га параллел ва V 1 ҳамда V 2 нуқталардан ўтувчи текисликнинг олдида жойлашади (2-расм).
V 1 ва V 2 нуқталардан ён ойналарга (кабина деворларига) P меъёрий кўриш майдонини олдинги 180° секторида чегараловчи кўрсатилган текислик излари туширилади;
b) P меъёрий кўриш майдони юқоридан V 1 нуқтадан ўтувчи горизонтал текислик билан чегараланади.
V 1 нуқтадан ойналар ва олд ойна устунларига P норматив кўриш майдонини юқоридан чегараловчи горизонтал текислик изи, P норматив кўриш майдонини олдинги 180° ли секторда чегараловчи излар билан кесишгунга қадар туширилади;
v) P меъёрий кўриш майдони пастдан V 2 нуқтадан ўтувчи ва Z (XY) га параллел горизонтал текисликка нисбатан α бурчак остида пастга қияланган учта текислик билан чегараланади.
Биринчи текислик Y (XZ) текислигига перпендикуляр ва олдинга қиялик билан ўтади. Иккинчи текислик X (ZY) текислигига перпендикуляр ва чапга қиялик билан ўтади. Учинчи текислик X (ZY) текислигига перпендикуляр ва ўнгга қиялик билан ўтади.
2-расм. — Норматив кўриш майдони П нинг чегаралари бўлган текисликларнинг жойлашуви
46. Турли тоифадаги транспорт воситалари учун α бурчакларнинг қийматлари 10-жадвалда келтирилган.
10-жадвал Турли тоифадаги транспорт воситалари учун α бурчак қийматлари Транспорт воситаси тоифаси Транспорт воситаларида двигател жойлашувининг вариантлари α, градус M 2 Капотли 4 Яримкапотли 6 Вагонли 9 M 3 Капотли 6 Яримкапотли ва вагонли 17 N 1 Капотли 4 Яримкапотли ва двигател устида кабинали 5 N 2 Барча вариантлар 6 N 3 8
47. P меъёрий кўриш майдонида қуйидагилар ҳосил қиладиган зоналардан ташқари кўринмайдиган зоналар бўлмаслиги керак:
олд ойнанинг ўрта ва ён устунлари;
ён ойналарнинг ажратувчи устунлари;
вентиляция дарчаларининг ромлари;
орқани кўриш кўзгулари;
ойнатозалагич деталлари;
ташқи радиоантенналар;
рул чамбараги ва асбоблар комбинацияси, бунда рул чамбараги ёки асбоблар панелининг юқори нуқтаси А зонасига тушмаслиги шарти билан;
кенглиги қуйидаги қийматлардан ошмайдиган радиоантенна ўтказгичлари: ойнага қуйиб жойлаштирилган ўтказгичлар — 0,5 мм, ойнага туширилган ўтказгичлар — 1,0 мм. Бунда А меъёрий зонаси орқали юқорида кўрсатилган радиоантенна ўтказгичларидан кўпи билан учтаси ўтиши, уларнинг ҳар бирининг кенглиги эса 0,5 мм дан ошмаслиги керак;
олд ойнани муздан тушириш ва қуритиш учун одатда зигзагсимон ёки синусоидал шаклдаги симли иситиш элементлари, агар уларнинг максимал кенглиги 0,03 мм дан, вертикал ўтувчи симларнинг максимал зичлиги 8 дона/см² дан, горизонтал ўтувчи симларнинг максимал зичлиги 5 дона/см² дан ошмаса.
48. M 3 , N 3 тоифадаги транспорт воситалари учун олд ойнанинг ён ажратувчи устунлари иккитадан ортиқ бўлмаган миқдорда бўлишига йўл қўйилади.
49. Вагонли компоновкадаги M 3 тоифадаги транспорт воситалари учун П меъёрий кўриш майдонига қуйидагиларнинг тушишига йўл қўйилади:
ҳаракат йўналиши бўйича ўнг томонда жойлашган эшик тавақалари ромлари туташган кузов конструкцияси элементлари, агар P меъёрий кўриш майдонини олдинги 180 градусли секторда чегараловчи текисликнинг ўнг ён ойнага туширилган изи тавақанинг ёруғлик тирқишига тушса ёки, ҳеч бўлмаганда, кўрсатилган текислик изининг бевосита орқасида жойлашган яна битта ёруғлик тирқиши мавжуд бўлса. Ҳар қандай ҳолатда кўрсатилган конструкция элементлари ҳосил қиладиган кўринмайдиган зоналарнинг бурчак қийматлари 7° дан ошмаслиги керак;
ҳаракат йўналиши бўйича ўнг томонда жойлашган ён ойна орқали кўриш зонасидаги шаффоф бўлмаган конструкция элементлари, ўнг ойна орқали талаб этиладиган кўриш майдони юзасининг камайиши 10 фоиздан ошмаслиги шарти билан;
ҳаракат йўналиши бўйича ўнг томонда жойлашган ён ойна орқали кўриш зонасидаги шаффоф бўлмаган конструкция элементлари, ўнг ойна орқали талаб этиладиган кўриш майдони юзасининг камайиши 10 фоиздан ошмаслиги шарти билан.
50. Конструкция элементлари ҳосил қиладиган кўринмайдиган зоналарга, кўринмайдиган зоналар катталашмаслиги шарти билан, бошқа конструкция элементларининг тушишига йўл қўйилади.
51. Қуйидаги шартлар бажарилганда кабина ичида жойлашган техник воситаларнинг P меъёрий кўриш майдонига тушишига йўл қўйилади:
техник воситалар конструкцияси ҳайдовчига бошқарувдан чалғимасдан ва қийинчиликсиз P меъёрий кўриш майдонини улардан холи қилиш имконини бериши керак;
техник воситаларнинг маҳкамлаш нуқталари A, B меъёрий зоналарида ва P меъёрий кўриш майдонида жойлашмаслиги керак.
6-§. M ва N тоифалардаги транспорт воситаларининг вентиляция, иситиш ва ҳавони кондициялашга нисбатан талаблар
52. Ҳар бир транспорт воситаси кабина ва йўловчилар салонининг вентиляция тизими ҳамда иситиш тизими (тизимлари) билан жиҳозланади.
Транспорт воситаси конструкциясида кондициялаш тизими мавжуд бўлса ва у вентиляция тизимига қўйиладиган талабларни бажарса, транспорт воситасини алоҳида вентиляция тизими билан жиҳозламасликка йўл қўйилади.
Транспорт воситасини вентиляция, иситиш ва кондициялаш тизимлари функцияларини бажарувчи иқлимни бошқариш тизими билан жиҳозлашга йўл қўйилади.
53. Вентиляция тизимига қўйиладиган талаблар:
а) вентиляция тизими мустақил ишлаганда ёки иситиш ва кондициялаш тизимлари таркибида ишлаганда кабина ва йўловчилар салонига бир кишига ҳисоблаганда қуйидаги миқдорда тоза (ташқи) ҳаво киришини таъминлаши керак:
камида 30 м³/соат (БМТ ЙИКнинг 36-сон Қоидаларига мувофиқ I синфга мансуб, ҳайдовчи кабинаси ажратилган автобусларнинг йўловчилар салонлари бундан мустасно);
камида 7 м³/соат — БМТ ЙИКнинг 36-сон Қоидаларига мувофиқ I синфга мансуб, ҳайдовчи кабинаси ажратилган автобусларнинг йўловчилар салонларига.
б) вентиляция тизимидан чиқиш жойидаги ҳаво оқимларининг тезлиги 12 м/с дан ошмаслиги керак.
в) вентиляция тизими қуйидагиларни таъминлаши керак:
транспорт воситаси ҳаракатланаётганда дарчалар ва люклар очиқ ҳолатда кабина ва йўловчилар салонининг ҳайдовчи боши ва бел соҳаси зонасида ҳаво ҳаракатчанлигини 0,5 — 1,5 м/с;
атроф-муҳит ҳавоси ҳарорати 25 °C бўлганда ташқи ҳаво ҳарорати билан кабина ва йўловчилар салонидаги, ҳайдовчи (йўловчи) боши зонасидаги ҳароратлар ўртасидаги фарқни кўпи билан 5 °C.
54. Иситиш тизимига қўйиладиган талаблар:
а) иситиш тизими кабинанинг ҳайдовчи боши ва бел соҳаси зонасида ҳаво ҳаракатчанлигини кўпи билан 0,6 м/с, M 2 ва M 3 тоифадаги (I синф) транспорт воситалари учун эса кўпи билан 1,0 м/с даражада таъминлаши керак;
б) иссиқлик манбалари билан иситиладиган кабинанинг ички юзалари ҳарорати қуйидагилардан ошмаслиги керак:
+45 °C — иситиш тизими ишлаб турганда (бунда ҳаво қувурларининг ташқи юзалари ҳароратининг 70 °C гача кўтарилишига йўл қўйилади);
+35 °C — иситиш тизими ўчирилганда.
в) иситкичдан чиқаётган ҳаво ҳарорати 80 °C дан ошмаслиги керак.
55. Кондициялаш тизимига (мавжуд бўлса) қўйиладиган талаблар:
а) кондициялаш тизими конструкцияси инсон (ҳайдовчи, йўловчи) боши зонасидаги ҳавонинг ташқи муҳит ҳароратига нисбатан 8 °C дан кўпроқ совиш имкониятини истисно этиши керак;
б) кондициялаш тизимидан чиқиш жойидаги ҳаво оқими тезлиги 12 м/с дан ошмаслиги, ҳаво ҳарорати эса 0 °C дан паст бўлмаслиги керак;
в) кондициялаш тизими ишлаганда ҳайдовчи (йўловчилар) боши зонасидаги ҳаво тезлиги 0,5 м/с дан ошмаслиги керак;
г) кабина ва йўловчилар салонидаги ҳавонинг нисбий намлиги 30 % дан 60 % гача бўлиши керак;
д) совуқ ҳаво учун ҳаво қувурларининг ташқи юзалари ҳарорати камида 15 °C бўлиши керак.
7-§. Олд ойнани музлаш ва терлашдан тозалаш тизимларига нисбатан транспорт воситаларига қўйиладиган талаблар
56. Шамол ойнасини муздан тозалаш тизимининг самарадорлиги двигател ишга туширилгандан кейин муздан тозаланган шамол ойнаси зонаси билан аниқланади; музланиш транспорт воситаси двигатели ишламаган ҳолда минус 18±3 °C ҳароратдаги совутиш камерасида камида 10 соат турганда ҳосил қилинган бўлиши керак:
а) синов бошланганидан 20 минут ўтгач, ўлчамлари M 1 тоифадаги транспорт воситалари учун ушбу Илованинг 5-бандига мувофиқ белгиланган А меъёрий зонаси 80 % га тозаланган бўлиши керак;
б) синов бошланганидан 25 минут ўтгач, йўловчи томонидаги шамол ойнасининг тозаланган юзаси ҳайдовчи томонидаги шунга ўхшаш юза билан таққосланадиган бўлиши керак;
в) синов бошланганидан 40 минут ўтгач, ўлчамлари M 1 тоифадаги транспорт воситалари учун ушбу Илованинг 5-бандига мувофиқ белгиланган B меъёрий зонаси 95 % га тозаланган бўлиши керак.
57. Шамол ойнасини терлашдан тозалаш тизимининг самарадорлиги двигател ишга туширилгандан кейин терлашдан тозаланган шамол ойнаси зонаси билан аниқланади; терлаш бутун синов давомида минус 3±1 °C ҳароратни сақлаш учун жиҳозланган иқлим камерасида турган транспорт воситасида буғ генераторидан фойдаланиш натижасида ҳосил қилинган бўлиши керак:
а) синов бошланганидан кейин 10 минут ичида ўлчамлари M 1 тоифадаги транспорт воситалари учун ушбу Илованинг 5-параграфига мувофиқ белгиланган A меъёрий зонаси терлашдан 90 % га тозаланган бўлиши керак;
б) синов бошланганидан кейин 10 минут ичида ўлчамлари M 1 тоифадаги транспорт воситалари учун ушбу илованинг 5-параграфига мувофиқ белгиланган B меъёрий зонаси терлашдан 80 % га тозаланган бўлиши керак.
8-§. M 1 тоифадаги транспорт воситаларига шамол ойнасини тозалаш ва ювиш тизимларига нисбатан қўйиладиган талаблар
58. Шамол ойнасини тозалаш тизимига қўйиладиган талаблар:
а) шамол ойнасининг тозаланиш зонасига қўйиладиган талаблар ушбу илованинг 5-параграфида белгиланган.
б) ойнатозалагич механизми ҳўл юза бўйлаб 20 минут олдиндан ишлагандан кейин, қуйидаги талаблар бажарилган ҳолда, камида иккита ишчи ҳаракат частотасини таъминлаши керак:
биринчи частота — камида 45 цикл/мин;
иккинчи частота — камида 10 ва кўпи билан 55 цикл/мин;
энг катта ва энг кичик ҳаракат частоталаридан бири ўртасидаги фарқ камида 15 цикл/мин бўлиши керак;
тизимнинг узлукли иш режимидан талабларни бажариш учун фойдаланиш мумкин, бунда частоталардан бири камида 45 цикл/мин, асосий частотани узиш орқали олинган бошқа частота эса камида 10 цикл/мин бўлиши шарт;
в) транспорт воситасининг максимал тезлигининг 80 % ига тенг, бироқ 160 км/соатдан ошмайдиган тезликда ҳаракатланаётган ҳаво оқими таъсирида ва максимал ишчи частотада тизим ишининг самарадорлиги сақланиши керак;
г) тозалаш тизими бошқарув органи ёрдамида ўчирилганда чўткалар автоматик равишда бошланғич ҳолатга қайтиши керак;
д) тизим 15 секунд давомида мажбурий тўхтатилишга бардош бериши керак. Автоматик сақлагичлардан фойдаланишга йўл қўйилади, бунда тизимни ишчи ҳолатга қайтариш учун ойнатозалагичнинг бошқарув органидан ташқари бошқа ҳеч қандай бошқарув органига таъсир кўрсатиш талаб этилмаслиги керак;
э) чўтканинг конструкцияси ва маҳкамлаш усули шамол ойнасини қўлда тозалаш учун чўткани унинг юзасидан четлатиш имконини таъминлаши керак. Ушбу талаблар бошланғич ҳолатда транспорт воситаси қисмлари (капот, асбоблар панели ва бошқалар) билан ёпилган шамол ойнаси зонасида жойлашадиган қурилмаларга тааллуқли эмас;
ж) тизим қуруқ шамол ойнасида ва атроф-муҳит ҳарорати минус 18±3 °C бўлганда, транспорт воситаси шу ҳароратда камида 4 соат ушлаб турилгандан кейин, 2 минут давомида ишлаши керак; электр юритмали тизимлар учун ойнатозалагич «г» кичик бандида кўрсатилган шароитларда ишлаши, бошқарув органи эса максимал частотага мос ҳолатда бўлиши керак. Бунда тозаланиш зонасига тааллуқли талаблар қўйилмайди;
59. Шамол ойнасини ювиш тизимига қўйиладиган талаблар:
а) шамол ойнасини ювиш тизими пуркагичлар блокланган ҳолатдаги режимга бардош бериши ва улар блокдан чиқарилгандан кейин тизим ишлаши керак;
б) атроф-муҳит ҳарорати минус 18±3 °C дан +80±3 °C гача ўзгарганда тизимнинг эксплуатацион сифатлари ёмонлашмаслиги керак;
в) тизим ойнатозалагич максимал частотада автоматик ишлашининг 10 та тўлиқ циклидан кейин ушбу Илованинг 5-параграфига мувофиқ А меъёрий зонасининг 60 % ини тозалаш учун етарли миқдорда суюқлик берилишини таъминлаши керак;
г) ушбу банднинг «а» — «б» кичик бандлари талабларининг бажарилишини текшириш тизимнинг айнан бир хил намунасида ўтказилиши керак;
д) ювиш суюқлиги резервуарининг сиғими камида 1 литр бўлиши керак.
9-§. M 1 тоифадаги транспорт воситаларига ғилдираклар остидан сачрашдан ҳимоялашга нисбатан қўйиладиган талаблар
60. Умумий талаблар:
а) транспорт воситаси сачрашдан ҳимоялаш тизими билан жиҳозланган бўлиши керак;
б) сачрашдан ҳимоялаш тизими бошқа йўл ҳаракати қатнашчиларини транспорт воситаси ғилдираклари остидан сув, шунингдек, лой, муз, қор ва тошлар отилишидан имкон қадар ҳимоя қилиш ҳамда ҳаракатланаётган ғилдираклар билан тегишиш оқибатида йўл ҳаракати қатнашчилари учун юзага келиши мумкин бўлган хавфларни камайтирадиган тарзда конструкция қилиниши керак;
61. Махсус талаблар:
а) жиҳозланган ҳолатда бўлган, олд ўриндиқда битта йўловчиси мавжуд ва ғилдираклари тўғри йўналишда ҳаракатланиш учун ўрнатилган транспорт воситасида ҳимоя қурилмалари қуйида санаб ўтилган талабларга жавоб бериши керак:
ғилдираклар айланиш марказига нисбатан олдинга ҳаракат йўналишида 30° ва орқага ҳаракат йўналишида 50° бурчак остида жойлашган радиал текисликлар ҳосил қилган зонада ҳимоя қурилмаларининг габарит кенглиги ишлаб чиқарувчи белгилаган шина/ғилдирак комбинацияси чегараларини ҳисобга олган ҳолда шинали ғилдиракнинг габарит кенглигини ёпиш учун ҳеч бўлмаганда етарли бўлиши керак. Қўшалоқ ғилдиракларда иккала шинали ғилдиракнинг умумий кенглиги ҳисобга олиниши керак. Шина кенглигини аниқлашда шиналарнинг ён юзаларидаги маркировка ва товар белгилари, ҳимоя бортлари ва қовурғалари ҳисобга олинмайди;
ҳимоя қурилмаларининг орқа қисми ғилдираклар айланиш ўқидан 150 мм юқорида жойлашган горизонтал текисликдан баланд бўлмаган жойда тугаши керак. Ҳимоя қурилмаси четининг ушбу текислик билан кесишиши шинали ғилдиракнинг марказий бўйлама текислигидан ташқарида ёки қўшалоқ ғилдиракларда шинали ғилдиракнинг марказий бўйлама текислигидан ташқарида жойлашиши керак;
ҳимоя қурилмасининг контури ва ҳолати қурилма билан шина орасидаги масофа имкон қадар минимал бўладиган, хусусан ушбу банднинг «а» кичик бандида тавсифланган текисликлар ҳосил қилган зона доирасида, тарзда бўлиши керак;
агар транспорт воситаси баландлиги бўйича созланадиган осмага эга бўлса, юқорида баён этилган талаблар транспорт воситаси ишлаб чиқарувчи томонидан белгиланган ҳолатда турганда бажарилиши керак;
б) ҳимоя қурилмалари турли компонентлардан иборат бўлиши мумкин, бунда йиғилган ҳолатда қурилманинг алоҳида қисмлари орасида ёки ичида тирқишлар бўлмаслиги таъминланиши керак;
в) ҳимоя қурилмалари мустаҳкам маҳкамланган бўлиши керак. Бироқ улар қисмлар бўйича ҳам, тўлиқ ҳолда ҳам ечилиши мумкин.
10-§. Тўлиқ массаси 7,5 т дан бошлаб бўлган N 2 , N 3 ва O тоифадаги транспорт воситаларига ғилдираклар остидан сачрашдан ҳимоялашга нисбатан қўйиладиган талаблар
62. Ушбу илова талаблари G тоифадаги транспорт воситаларига татбиқ этилмайди.
Ушбу илованинг сачрашни камайтириш қурилмаларига тааллуқли талаблари техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массаси 7,5 т дан ортиқ бўлмаган N 2 , O 1 ва O 2 тоифадаги транспорт воситаларига, кабинали шассиларга, шунингдек, конструкцияси ғилдираклар остидан сачрашдан ҳимоялаш функциясини амалга ошириш имконини бермайдиган транспорт воситаларига татбиқ этилмайди. Агар бундай транспорт воситалари сачрашни камайтириш қурилмалари билан жиҳозланган бўлса, ушбу илова талаблари тўлиқ ҳажмда бажарилиши керак.
63. Умумий талаблар:
а) транспорт воситаси лойдан ҳимоя қопламалари, сачраш тўсгичлари ва ташқи ён деворлардан иборат ҳамда сачрашни камайтириш қурилмаларини ўз ичига оладиган сачрашдан ҳимоялаш тизими билан жиҳозланган бўлиши керак. Агар транспорт воситаси бир ёки бир нечта кўтариладиган ўқлар билан жиҳозланган бўлса, сачрашдан ҳимоялаш тизими ўқларнинг исталган ҳолатида барча ғилдиракларни қамраб олиши керак. Агар транспорт воситаси ўз-ўзидан бошқариладиган ўқ билан жиҳозланган бўлса, сачрашдан ҳимоялаш тизими ўқ билан бирга бурилса, бошқарилувчи ғилдиракли ўқларга қўлланиладиган талабларга; акс ҳолда бошқарилмайдиган ғилдиракли ўқларга қўлланиладиган талабларга жавоб бериши керак;
б) бошқарилмайдиган ғилдиракларда шинанинг таянч юзаси яқинидаги деформацияланган участкалари бундан мустасно, ташқи ён юзасига уринма бўлган бўйлама текислик билан ташқи ён деворнинг ички чети орасидаги масофа 75 мм дан ошмаслиги керак (4-расм). Агар ғилдирак ўқидан ташқи ён деворнинг ички четигача радиус бўйича масофа транспорт воситасига ўрнатилган шина радиуси Р дан кичик бўлса, масофа 100 мм дан ошмаслиги керак. Бошқарилувчи ва ўз-ўзидан ўрнашувчи ғилдиракларда масофа 100 мм дан ошмаслиги керак (5а-расм);
a — лойдан ҳимоя қопламаси;
j — ташқи ён девор;
c — шинанинг ён юзаси билан ташқи ён девор орасидаги масофа;
q — ташқи ён девор билан бирга лойдан ҳимоя қопламасининг кенглиги;
b — шина кенглиги;
t — қўшалоқ шиналар кенглиги.
4-расм. Лойдан ҳимоя қопламаси ва ташқи ён деворнинг жойлашиш схемаси
в) махсус қурилмаларда синовдан ўтказилганда сачрашни камайтириш қурилмалари томонидан ушлаб қолинган сув миқдорининг ўртача қиймати фоизларда қуйидагича бўлиши керак:
энергия ютувчи қурилма учун — камида 70 %;
«ҳаво — сув» сепаратор туридаги қурилма учун — камида 85 %.
64. Бошқарилувчи, ўз-ўзидан ўрнашувчи ва бошқарилмайдиган ғилдиракли ўқлар учун энергия ютувчи қурилмали сачрашдан ҳимоялаш тизимига қўйиладиган талаблар (5 ва 6-расмлар):
а) лойдан ҳимоя қопламаси шина (ёки шиналар)нинг бевосита олдидаги, устидаги ва орқасидаги зонани қамраб олиши керак;
б) лойдан ҳимоя қопламасининг орқа қисмининг ички томонига сачрашни камайтириш қурилмаси ўрнатилиши керак. Ушбу қурилма лойдан ҳимоя қопламасининг ички қисмини горизонталга нисбатан камида 30° бурчак остида ғилдирак ўқидан ўтувчи текислик билан кесишиш чизиғигача қоплаши керак;
в) агар лойдан ҳимоя қопламаси бир нечта таркибий қисмлардан тайёрланган бўлса, улар орасида сачраш содир бўлиши мумкин бўлган тирқишларга йўл қўйилмайди;
г) ташқи ён деворнинг чуқурлиги ғилдирак марказидан ўтувчи вертикал чизиқдан ён деворнинг орқа қисмигача бўлган барча нуқталарда камида 45 мм бўлиши керак. Ташқи ён девор чуқурлиги кўрсатилган чизиқдан олд қисм томонга равон камайиши мумкин;
д) ташқи ён деворда ёки ташқи ён девор билан қопламанинг бошқа қисмлари орасида сачраш содир бўлиши мумкин бўлган тирқишларга йўл қўйилмайди;
а) Ифлосланишдан ҳимоя ғилофи ва ташқи ён деворнинг жойлашуви б) Сачратмагич ва энергияни ютувчи мосламанинг жойлашуви
j — ташқи ён девор;
θ — горизонтал (O — Y) билан ғилдирак ўқидан ўтувчи текислик (O — Z) орасидаги бурчак
T — лойдан ҳимоя қопламасининг узунлиги.
Rv, R — 6-расмга қаранг.
5-расм. Якка ўқлар учун сачрашдан ҳимоялаш тизимининг схемаси
а) ифлосланишдан ҳимоя ғилофи ва ташқи ён деворнинг жойлашуви б) Сачратмагичлар ва энергияни ютувчи мосламанинг жойлашуви
d ≤ 300 мм — қўшни ўқларга ўрнатилган шиналар орасидаги масофа;
j — ташқи ён девор; θ — горизонтал (O — Y) билан ғилдирак ўқидан ўтувчи текислик (O — Z) орасидаги бурчак; U — ён девор четларининг баландлиги; W — ён девор четларининг пастки энг чекка нуқталари орасидаги масофа; T — лойдан ҳимоя қопламасининг узунлиги; R — транспорт воситасига ўрнатилган шина радиуси; Rv — ғилдирак ўқидан ташқи ён девор ички четининг энг узоқ нуқтасигача радиус бўйича масофа
6-расм. Кўп ўқли транспорт воситалари ўқлари учун сачрашдан ҳимоялаш тизимининг схемаси
э) сачраш тўсгичининг лойдан ҳимоя қопламаси ичида жойлашган қисмининг кенглиги шина протектори кенглигидан кам бўлмаслиги керак;
ж) сачраш тўсгичи вертикалга яқин текисликда жойлашиши керак;
з) сачраш тўсгичи пастки четининг максимал баландлиги шинанинг таянч юзаси сатҳидан 200 мм дан ошмаслиги керак. Ғилдирак аркаси билан ғилдирак орасидаги тирқиш минимал бўлса, охирги ўқ учун бу баландлик 300 мм гача оширилиши мумкин;
и) сачраш тўсгичи билан шинанинг орқа чети орасидаги горизонтал бўйича ўлчанган масофа 300 мм дан ошмаслиги керак;
к) ўқлар гуруҳи шиналари орасидаги масофа 250 мм дан кам бўлган кўп ўқли транспорт воситалари ўқларида сачраш тўсгичлари фақат гуруҳнинг охирги ўқи ғилдираклари ортига ўрнатилиши керак. Шиналар орасидаги масофа 250 мм ёки ундан ортиқ бўлса, сачраш тўсгичи ҳар бир ғилдирак орқасига ўрнатилиши керак;
л) сачраш тўсгичининг пастки чети, сачраш тўсгичи кенглигининг ҳар 100 мм ига 3 N куч таъсирида, сачраш тўсгичининг ўртасида ва унинг пастки четидан 50 мм масофада жойлашган нуқтага куч қўйилганда, ҳаракат йўналишига қарама-қарши томонга 100 мм дан ортиқ оғмаслиги керак;
м) сачраш тўсгичининг ички юзасига сачрашни камайтириш қурилмаси ўрнатилиши керак;
н) лойдан ҳимоя қопламаси билан сачраш тўсгичи орасида сачраш содир бўлиши мумкин бўлган тирқишларга йўл қўйилмайди;
65. Кузов ёки юклаш платформасининг пастки қисми билан ёпиладиган, бошқарилмайдиган ёки ўз-ўзидан ўрнашувчи ғилдиракли ўқлар учун энергия ютувчи қурилмали сачрашдан ҳимоялаш тизимига қўйиладиган талаблар (7-расм):
а) Шиналар орасидаги масофа д 250 мм дан кам бўлган турдаги кўп ўқли транспорт воситаларининг ўқлари б) Шиналари орасидаги масофа д 250 мм дан кам бўлмаган кўп ўқли транспорт воситаларининг ўқлари ёки битталик ўқлар
7-расм. Бошқарилмайдиган ва ўз-ўзидан ўрнашувчи ғилдиракли ўқлар учун энергия ютувчи қурилмали сачрашдан ҳимоялаш тизимининг схемаси
а) лойдан ҳимоя қопламаси шина ёки шиналарнинг бевосита устидаги зонани қамраб олиши керак. Унинг олд ва орқа четлари ҳеч бўлмаганда шина ёки шиналарнинг юқори юзасига уринма бўлган горизонтал текисликкача этиши керак. Орқа чет сачраш тўсгичи текислиги билан чегараланиши мумкин, бунда сачраш тўсгичи лойдан ҳимоя қопламасининг (ёки унга тенглаштирилган компонентнинг) юқори қисмигача этиши керак;
б) лойдан ҳимоя қопламаси орқа қисмининг ички юзаси сачрашни камайтириш қурилмаси билан жиҳозланган бўлиши керак;
в) шиналар орасидаги масофа камида 250 мм бўлган якка ўқлар ва кўп ўқли транспорт воситалари ўқлари учун ташқи ён девор қуйидагилар билан чегараланган юзани қамраб олиши керак: олд томондан — шинанинг олд қисмига уринма бўлган вертикал текислик, пастдан — шинанинг юқори қисмига уринма бўлган горизонтал текислик, орқадан — сачраш тўсгичи текислиги;
г) кўп ўқли транспорт воситалари ўқларида ташқи ён девор ҳар бир ғилдирак устида жойлашиши керак;
д) ташқи ён девор билан лойдан ҳимоя қопламасининг ички қисми орасида сачраш содир бўлиши мумкин бўлган тирқишларга йўл қўйилмайди;
э) шиналар орасидаги масофа 250 мм дан кам бўлган кўп ўқли транспорт воситалари ўқлари учун ташқи ён девор яхлит бўлиши ва қуйидагилар билан чегараланиши керак: олд томондан — биринчи ўқ шинасининг олд юзасига уринма бўлган вертикал текислик, орқадан — сачраш тўсгичи текислиги;
ж) баландлиги камида 100 мм бўлиши керак бўлган ташқи ён деворнинг бутун ички юзасига энергия ютувчи қурилма ўрнатилиши керак;
з) сачраш тўсгичи лойдан ҳимоя қопламасининг орқа четида жойлашиши ва 64-банднинг «э» — «н» кичик бандлари талабларига мувофиқ бўлиши керак.
66. Бошқарилувчи, ўз-ўзидан ўрнашувчи ва бошқарилмайдиган ғилдиракли ўқлар учун «ҳаво — сув» сепаратор туридаги қурилмали сачрашдан ҳимоялаш тизимига қўйиладиган талаблар (8-расм):
а) Шиналар орасидаги масофа 300 мм дан кўп бўлган кўп ўқли транспорт воситаларининг ўқлари ёки битталик ўқлар б) Шиналари орасидаги масофа д 300 мм дан кўп бўлмаган турдаги кўп ўқли транспорт воситаларининг ўқлари
j — ташқи ён девор; θ — горизонтал (O — Y) билан ғилдираклар ўқидан ўтувчи текислик (O — Z) орасидаги бурчак; S — «ҳаво-сув» сепаратори; T — лойдан ҳимоя қопламасининг узунлиги; V — сачраш тўсгичи; R — транспорт воситасига ўрнатилган шина радиуси; Rv — ғилдирак ўқидан ташқи ён девор ички четининг энг узоқ нуқтасигача радиус бўйича масофа; d ≤ 300 мм — қўшни ўқларга ўрнатилган шиналар орасидаги масофа. d ≥ 250 мм бўлганда шиналар орасига сачраш тўсгичи ўрнатилиши керак.
8-расм. «Ҳаво — сув» сепараторли сачрашдан ҳимоялаш тизимининг схемаси
а) лойдан ҳимоя қопламаси 65-банднинг «а» кичик бандига мувофиқ бўлиши керак;
б) ташқи ён деворнинг пастки четига «ҳаво — сув» сепаратор туридаги қурилма ўрнатилиши керак;
в) ташқи ён деворнинг чуқурлиги ғилдирак марказидан ўтувчи вертикал чизиқдан ён деворнинг орқа қисмигача бўлган барча нуқталарда камида 45 миллиметр бўлиши керак. Ташқи ён девор чуқурлиги кўрсатилган чизиқдан олд қисм томонга равон камайиши мумкин;
г) ташқи ён деворда ёки ташқи ён девор билан қоплама орасида сачраш содир бўлиши мумкин бўлган тирқишларга йўл қўйилмайди;
д) сачраш тўсгичи ҳеч бўлмаганда 64-банднинг «э», «ж», «к», «н» кичик бандлари талабларига мувофиқ бўлиши керак.
э) сачрашни камайтириш қурилмаси сачраш тўсгичининг пастки четига ўрнатилиши, бунда қурилманинг кенглиги сачраш тўсгичи кенглигидан кам бўлмаслиги керак. Сачрашни камайтириш қурилмасининг пастки чети шинанинг таянч юзасидан кўпи билан 200 мм масофада жойлашиши керак. Сачрашни камайтириш қурилмаси сачраш тўсгичининг пастки четидан камида 100 мм масофада туриши керак.
67. Сачрашни камайтириш қурилмасини ўз ичига олган пастки қисмидан ташқари, сачраш тўсгичи ҳаракат йўналишига қарама-қарши томонга 100 мм дан ортиқ оғмаслиги керак.
68. Сачраш тўсгичи шинанинг орқа четидан горизонтал бўйича ўлчанган 200 миллиметрдан ортиқ бўлмаган масофада жойлашиши керак.
11-§. Троллейбуслардан чиқадиган саноат радиошовқинларига қўйиладиган талаблар
69. Троллейбуслар ҳосил қиладиган радиошовқинлар майдони кучланганлигининг 1 мкВ/м га нисбатан десибеллардаги квазипик қийматлари 12-жадвалда белгиланган қийматлардан ошмаслиги керак.
12-жадвал Троллейбуслар ҳосил қиладиган радиошовқинлар майдони кучланганлигининг 1 mkV/m ga нисбатан десибелларда ифодаланган чўққисига яқин қийматлари Иш режимлари Частоталар диапазони, f, MGs Кучланганлик, dB Барқарорлашган 0,15 — 300 E = 50 — 10,4 lg (f / 0,15) * Ўткинчи 0,15 — 30 E = 60 — 11,3 lg (f / 0,15) 30 — 300 34
12-§. Давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгиларини ўрнатиш жойларига қўйиладиган талаблар
70. M ва N тоифадаги ҳар бир транспорт воситасида белгиланган ўлчамдаги битта олд ва битта орқа давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисини ўрнатиш жойлари назарда тутилган бўлиши керак.
71. L ва O тоифадаги ҳар бир транспорт воситасида белгиланган ўлчамдаги битта орқа давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисини ўрнатиш жойи назарда тутилган бўлиши керак.
72. Давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисини ўрнатиш жойи ясси вертикал юзадан иборат бўлиши ва давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисининг транспорт воситаси конструкцияси элементлари билан тўсилиб қолишини истисно этадиган тарзда жойлашиши керак. Бунда давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгилари транспорт воситасининг олд ва орқа осилиш бурчакларини камайтирмаслиги, ташқи ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси асбобларини тўсмаслиги, транспорт воситасининг ён габаритидан ташқарига чиқмаслиги керак.
73. Олд давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгиси транспорт воситасининг симметрия ўқи бўйича ўрнатилиши керак. Олд давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисини транспорт воситасининг ҳаракат йўналиши бўйича унинг симметрия ўқидан чап томонда ўрнатишга йўл қўйилади.
74. Орқа давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисини ўрнатиш жойи қуйидаги шартларнинг бажарилишини таъминлаши керак:
а) давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгиси транспорт воситасининг симметрия ўқи бўйича ёки ҳаракат йўналиши бўйича ундан чап томонда ўрнатилиши керак.
б) давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгиси транспорт воситасининг бўйлама симметрия текислигига ±3° аниқликда перпендикуляр ўрнатилиши керак.
в) давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгиси транспорт воситасининг таянч текислигига ±5° аниқликда перпендикуляр жойлашиши керак.
г) жиҳозланган ҳолатдаги транспорт воситаси учун давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисининг пастки чети таянч текислигидан камида 300 мм баландликда, юқори чети эса кўпи билан 1200 мм баландликда бўлиши керак.
д) давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгиси кўриш бурчаклари камида қуйидагича бўлган тўртта текислик билан чегараланган фазода кўриниб туриши керак: юқорига — 15°, пастга — 0…15°, чапга ва ўнгга — 30° (1-расм).
1-расм. Орқа давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисининг кўриш бурчаклари
э) транспорт воситаси конструкциясида шу мақсад учун назарда тутилган штат фонарлари билан ёритилган шароитда, сутканинг қоронғи вақтида орқа давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисини камида 20 м масофадан ўқиш имконияти таъминланиши керак.
75. Давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгиларини маҳкамлаш учун каллаклари белги майдони рангида ёки оч рангли гальваник қопламага эга болтлар ёки винтлар қўлланилиши керак.
76. Давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгиларини рамкалар ёрдамида маҳкамлашга йўл қўйилади.
77. Давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгисини органик шиша ёки бошқа материаллар билан ёпишга йўл қўйилмайди.
13-§. Жисмоний имкониятлари чекланган шахслар учун мўлжалланган M 1 ва N 1 тоифадаги транспорт воситаларига қўшимча талаблар
78. Жисмоний имкониятлари чекланган шахслар учун мўлжалланган транспорт воситалари мослаштирилган бошқарув органларига эга бўлиши керак.
79. Жисмоний имкониятлари чекланган шахслар учун мўлжалланган транспорт воситаларига нисбатан ушбу техник регламентнинг тегишли транспорт воситаси тоифаси учун барча талаблари қўлланилади.
80. Ишчи ва захира тормоз тизимларининг самарадорлигини текширишда ишчи тормоз тизимининг қўлда бошқариш органига таъсир этувчи куч камида 65 N ва кўпи билан 275 N бўлиши, бунда бошқарув органининг ишчи юриши ҳайдовчидан узоқлашиш томонга йўналган бўлиши керак.
Қўлда бошқариш органидаги куч қиймати ошиб кетганда, тормозлашнинг бошланғич тезлиги 80 км/соатдан кам бўлган қўшимча синовлар ўтказилади ва белгиланган тормозлаш самарадорлигида қўлда бошқариш органидаги куч 275 N дан ошмайдиган максимал бошланғич тезлик аниқланади. Ушбу тезлик ишлаб чиқарувчи томонидан транспорт воситасининг рухсат этилган максимал тезлиги сифатида тавсия этилиши керак.
Транспорт воситасидан фойдаланиш қўлланмасига рухсат этилган максимал тезликдан ошишга йўл қўйилмаслиги ҳақида огоҳлантириш киритилади, чунки ишчи тормоз тизимининг бошқарув органидаги куч ортиши мумкин ва жисмоний имкониятлари чекланган ҳайдовчи бундай кучни ҳосил қила олмаслиги мумкин.
81. Жисмоний имкониятлари чекланган шахслар учун мослаштирилган бошқарув органлари:
82. Транспорт воситаси салонига ва ҳайдовчининг иш жойига қулай киришни таъминлаши керак;
83. Муайян ҳайдовчига индивидуал мослаштириш учун созлаш имкониятига эга бўлиши керак;
84. Жароҳатланиш хавфсизлиги бўйича БМТ ЙИКнинг 12-03 ва 21-01-сон Қоидалари талабларига мувофиқ бўлиши керак;
85. Бошқарув таъсирларини амалга оширишда бир вақтнинг ўзида бир нечта бошқарув органлари билан манипуляция қилинганда улар бир-бирига халақит бермаслиги керак;
86. Транспорт воситасини штат бошқарув органлари ёрдамида (мавжуд бўлса) бошқариш имкониятига тўсқинлик қилмаслиги керак;
87. Транспорт воситасининг бошқа бошқарув органларига кириш ва улардан фойдаланиш қулайлигини ёмонлаштирмаслиги керак.
88. Бошқарув органларининг ишчи юриши бошқарув таъсирларини бажаришда ҳайдовчининг иш ҳолати ўзгармаслигини таъминлаши керак.
89. Бошқарув органлари юритмаси кучларни люфсиз, қадалишсиз ва силтанишсиз ишончли узатиш ва равон ўзгартиришни ҳамда юритма элементлари ва бўғинларининг сезиларли деформацияларисиз бошқарув органларининг ҳаракат траекториясини таъминлаши керак.
90. Транспорт воситасининг ҳаракат тезлигини қўлда бошқариш органидаги куч 35 N дан ошмаслиги керак.
Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисида техник регламентга 5-ИЛОВА
Муомалага чиқарилаётган транспорт воситаларининг габарит ўлчамлари, манёврчанлиги ва вазн параметрларига қўйиладиган талаблар
1-§. M, N, O ва L тоифадаги транспорт воситаларининг габарит ўлчамларига қўйиладиган талаблар
1. Максимал узунлик қуйидагилардан ошмаслиги керак:
M 1 , N ва O (тиркама) тоифадаги якка транспорт воситаси — 12 м;
M 2 ва M 3 тоифадаги якка икки ўқли транспорт воситаси — 13,5 м;
ўқлари сони иккитадан ортиқ бўлган M 3 тоифадаги якка транспорт воситаси — 15 м;
тягач ва тиркама (яримтиркама) таркибидаги автопоезд — 20 м;
M 2 ва M 3 тоифадаги бўғимли транспорт воситаси — 18,75 м.
L тоифадаги транспорт воситаси — 4 м.
Узунликни ўлчашда транспорт воситасига ўрнатилган қуйидаги қурилмалар ҳисобга олинмайди:
олд ойнани тозалаш ва ювиш қурилмалари;
олд ва орқа рўйхатга олиш белгиларининг пластиналари ҳамда давлат рўйхатидан ўтказиш рақами белгиларини ўрнатиш учун конструктив элементлар;
божхона пломбаси ва уни ҳимоялаш элементлари;
тентни маҳкамлаш қурилмалари ва уларни ҳимоялаш элементлари;
ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмалари;
ташқи кўзгулар ва бошқа билвосита кўриш қурилмалари;
кузатишнинг ёрдамчи воситалари;
ички ёнув двигателининг киритиш тизимига ҳаво олиш қурилмалари;
ечиладиган кузовлар учун стопор қурилмалари;
зиналар ва тутқичлар;
эластик буфер қурилмалари ёки шунга ўхшаш ускуналар;
ҳаракатланиш ҳолатидаги кўтариш платформалари, рампалар ва шунга ўхшаш ускуналар, агар улар габарит ўлчамларини 300 мм дан ортиқ оширмаса ва транспорт воситасининг юк кўтариш қобилияти оширилмаган бўлса;
транспорт воситаларининг улаш ва шатакка олиш қурилмалари;
чиқариш тизими қувурлари;
ечиладиган спойлерлар;
контакт тармоғидан электр билан таъминланадиган транспорт воситаларининг ток қабул қилгичлари;
ташқи қуёшдан ҳимоя соябонлари.
2. M, N, O тоифадаги транспорт воситасининг максимал кенглиги 2,55 м дан ошмаслиги керак. Транспорт воситаларининг изотермик кузовлари учун максимал кенглик 2,6 м бўлишига йўл қўйилади. L 1 тоифадаги транспорт воситалари учун — 1 м, L 2 — L 7 тоифалари учун — 2 м.
Кенгликни ўлчашда транспорт воситасига ўрнатилган қуйидаги қурилмалар ҳисобга олинмайди:
божхона пломбаси ва уни ҳимоялаш элементлари;
тентни маҳкамлаш қурилмалари ва уларни ҳимоялаш элементлари;
шиналардаги босимни назорат қилиш қурилмалари;
ғилдираклар остидан сачрашдан ҳимоялаш тизимининг ташқарига чиқиб турувчи эгилувчан қисмлари;
M 3 тоифадаги транспорт воситалари учун ҳаракатланиш ҳолатидаги кириш рампалари, кўтариш платформалари ва шунга ўхшаш ускуналар, агар ушбу қурилмалар транспорт воситасининг ён юзасидан 10 мм дан ортиқ чиқиб турмаса ва рампаларнинг олдинга ва орқага йўналган бурчак қирраларининг юмалоқланиш радиуси камида 5 мм бўлса; бунда қолган қирраларнинг юмалоқланиш радиуслари камида 2,5 мм бўлиши керак;
ташқи кўзгулар ва бошқа билвосита кўриш қурилмалари;
кузатишнинг ёрдамчи воситалари;
йиғиб олинадиган зиналар;
ёритиш ва ёруғлик сигнализацияси қурилмалари;
шиналар ён деворларининг таянч юза билан тегишиш нуқтаси бевосита устидаги деформацияланувчи қисми.
3. M, N, O тоифадаги транспорт воситасининг максимал баландлиги 4 м дан ошмаслиги керак. L тоифадаги транспорт воситалари учун — 2,5 м.
Баландликни ўлчашда транспорт воситасига ўрнатилган қуйидаги қурилмалар ҳисобга олинмайди:
антенналар;
кўтарилган ҳолатдаги пантографлар ёки ток қабул қилгичлар.
Кўтариладиган ўқли транспорт воситалари учун ушбу қурилманинг таъсири ҳисобга олиниши керак.
4. 1 — 3-бандларда кўрсатилган транспорт воситаларининг максимал ўлчамлари ечиладиган кузовлар ва юклар учун таралар, шу жумладан, контейнерлар ўлчамларини ҳам ўз ичига олади.
5. Улаш қурилмаси қулфи ўқи билан яримтиркаманинг орқа қисми орасидаги максимал масофа 12 м дан ошмаслиги керак.
6. Автопоезднинг бўйлама ўқига параллел равишда ўлчанган, кабина ортида юк ўрнатиш учун кузов ёки платформанинг ташқи олд нуқтасидан тиркаманинг ташқи орқа нуқтасигача бўлган максимал масофа, тягачнинг орқа қисми билан тиркаманинг олд қисми орасидаги масофа айрилганда, 15,65 м дан ошмаслиги керак.
7. Автопоезднинг бўйлама ўқига параллел равишда ўлчанган, кабина ортида юк ўрнатиш учун кузов ёки платформанинг ташқи олд нуқтасидан яримтиркаманинг ташқи орқа нуқтасигача бўлган максимал масофа 16,40 м дан ошмаслиги керак.
8. Яримтиркаманинг шарнирли маҳкамлаш ўқи билан яримтиркама олд қисмининг исталган нуқтаси орасидаги горизонтал бўйича ўлчанган масофа 2,04 м дан ошмаслиги керак.
9. Юк автомобилининг орқа ўқи билан тиркаманинг олд ўқи орасидаги масофа камида 3 м бўлиши керак.
10. Транспорт воситасининг максимал габарит ўлчамлари ушбу илованинг 1 — 9-бандларида кўрсатилган қийматлардан ошса, транспорт воситаси турини маъқуллаш ҳужжатида ёки мувофиқлик сертификатида бундай транспорт воситасининг умумий фойдаланишдаги йўлларда ҳаракатланиши учун махсус рухсатнома расмийлаштириш зарурлиги ҳақида ёзув киритилади.
2-§. M 2 , M 3 , N 3 ва О тоифадаги транспорт воситаларининг манёврчанлигига қўйиладиган талаблар
11. M 2 , M 3 ва N 3 тоифадаги транспорт воситаси, шунингдек, яримтиркама, транспорт воситасининг бурилишнинг ташқи томонига чиқиб турувчи бирорта қисми ҳаракатланишда айлана чегарасидан ташқарига чиқмаслиги шарти билан, радиуслари 12,5 м ва 5,3 м бўлган иккита концентрик айлана оралиғидаги майдон ичида исталган томонга 360° бурилиш имкониятига эга бўлиши керак.
Ўқни юксизлантириш қурилмаси бўлган транспорт воситалари учун ушбу талаблар кўтариладиган ўқ кўтарилган, юксизлантириладиган ўқ эса юксизлантирилган ҳолатда бўлган ҳолатга ҳам тааллуқли. Ушбу талаб сирпанчиқ юзада жойидан қўзғалишни енгиллаштириш қурилмаси сифатида қўлланиладиган кўтариладиган ўққа тааллуқли эмас.
12. N 3 тоифадаги транспорт воситалари учун қўшимча талаблар.
Транспорт воситаси қўзғалмас ҳолатда, ғилдираклари эса айлана бўйлаб ҳаракатланганда транспорт воситаси олд қисмининг бурилиш ташқи томонига энг кўп чиқиб турувчи нуқтаси радиуси 12,5 м бўлган айлана бўйлаб ҳаракатланадиган ҳолатга бурилганида, бурилиш доирасининг ташқи томонидан транспорт воситасининг ён юзасига уринма бўлган вертикал текислик таянч юзада чизиқ ўтказиш орқали қайд этилиши керак.
Транспорт воситаси олдинги хатбошига мувофиқ айлана чизиб, исталган томонга олдинга ҳаракатланганда унинг ҳеч бир қисми юқорида тавсифланган вертикал текисликдан бурилиш ташқи томонига 0,8 м дан ортиқ чиқиб турмаслиги керак.
Ўқни юксизлантириш қурилмаси бўлган транспорт воситалари учун ушбу талаб ўқ (ўқлар) кўтарилган ҳолатга ҳам татбиқ этилади; бу ҳолатда 0,8 м қиймати 1,0 м га алмаштирилади.
Орқа бошқарилувчи ўққа эга бўлмаган N 3 тоифадаги транспорт воситаси, агар орқа вазн транспорт воситаси ғилдирак базасининг 60 % идан ошмаса, ушбу банд талабларига мувофиқ деб ҳисобланади.
13. M 2 ва M 3 тоифадаги транспорт воситалари учун қўшимча талаблар.
Транспорт воситаси қўзғалмас ҳолатда бўлганда, бурилиш доирасининг ташқи томонидан транспорт воситасининг ён юзасига уринма бўлган вертикал текислик таянч юзада чизиқ ўтказиш орқали қайд этилиши керак. Бўғимли транспорт воситасида иккита қаттиқ секция ушбу уринма текислик бўйича текисланган бўлиши керак. Транспорт воситаси шу тўғриланган ҳолатдан айлана ичига сиғиб ҳаракатлана бошлаганда унинг ҳеч бир қисми юқорида тавсифланган вертикал текисликдан бурилиш ташқи томонига уч ўқли транспорт воситаси учун 0,8 м дан ва бўғимли транспорт воситаси учун 1,2 м дан ортиқ чиқиб турмаслиги керак.
3-§. M 3 , N 3 ва О тоифадаги транспорт воситаларининг вазн параметрларига қўйиладиган талаблар
14. Транспорт воситаларининг техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массаси 1-жадвалда келтирилган рухсат этилган қийматлардан ошмаслиги керак.
1-жадвал Транспорт воситаларининг техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массасининг рухсат этилган қийматлари Транспорт воситаси тоифаси / ўқларнинг умумий сони Техник жиҳатдан рухсат этилган максимал масса, t Якка транспорт воситалари M 3 ва N 3 тоифалари: икки ўқли 18 уч ўқли (M 3 тоифадаги бўғимли автобуслар бундан мустасно) 26 M 3 тоифадаги уч ўқли бўғимли автобуслар 28 тўрт ўқли 32 O 4 тоифаси (тиркамалар): икки ўқли 18 уч ўқли 24 Автопоездлар уч ўқли 28 тўрт ўқли 36 беш ўқли 40 олти ўқли 44
15. Транспорт воситалари ўқига тўғри келадиган техник жиҳатдан рухсат этилган максимал масса 2-жадвалда келтирилган рухсат этилган қийматлардан ошмаслиги керак.
2-жадвал Транспорт воситалари ўқига тўғри келадиган техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массанинг рухсат этилган қийматлари Транспорт воситаси тоифаси / ўқларнинг умумий сони Техник жиҳатдан рухсат этилган максимал масса, t M 3 ва N 3 тоифалари: якка етакланадиган ўқ 10,0 якка етакчи ўқ 11,5 битта етакчи ўқли қўшалоқ ўқлар 11,5+8,5 (20) * қўшалоқ етакчи ўқлар ёки икки ўқли етакчи аравача 10,0+10,0 (20) O 4 тоифаси: якка ўқ 10,0 ўқлар орасидаги масофа қуйидагича бўлган қўшалоқ ўқлар: 1 м га тенг ёки ундан ортиқ, бироқ 1,3 м дан кам 8,0+8,0 (16,0) 1,3 м га тенг ёки ундан ортиқ, бироқ 1,8 м дан кам 9,0+9,0 (18,0) ўқлар орасидаги масофа қуйидагича бўлган уч ўқли гуруҳ: 1,3 м дан кам 7,0+7,0+7,0 (21,0) 1,3 м га тенг ёки ундан ортиқ, бироқ 1,4 м дан кам 8,0+8,0+8,0 (24,0)
16. Транспорт воситасининг (якка ва автопоезд таркибидаги) етакчи ўқи ёки етакчи ўқларига тўғри келадиган масса ушбу транспорт воситасининг (автопоезднинг) техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массасининг 25 % идан кам бўлмаслиги керак.
17. M 1 тоифадаги транспорт воситаси билан шатакка олиш учун мўлжалланган тиркама массаси шатакка олувчи транспорт воситаси ишлаб чиқарувчиси белгилаган техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массадан ошмаслиги керак, бунда:
агар тиркама ишчи тормоз тизимига эга бўлса: шатакка олувчи транспорт воситасининг техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массаси ёки M 1 G тоифадаги транспорт воситалари учун — шатакка олувчи транспорт воситасининг техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массасининг 1,5 баравари ва барча ҳолларда 3500 кг;
агар тиркама ишчи тормоз тизимига эга бўлмаса: шатакка олувчи транспорт воситасининг жиҳозланган ҳолатдаги массасининг ярми ва барча ҳолларда 750 кг.
18. M 2 ва M 3 тоифадаги транспорт воситалари билан шатакка олиш учун мўлжалланган тиркаманинг рухсат этилган массаси 3500 кг дан ошмаслиги керак.
19. Марказий ўқли тиркамани шатакка олиш учун мўлжалланган M ва N тоифадаги транспорт воситасининг улаш қурилмасига тўғри келадиган рухсат этилган максимал масса:
тиркаманинг техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массаси 3500 кг дан ортиқ бўлганда унинг техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массасининг камида 10 % ига ёки 1000 кг га тенг бўлиши керак (кичик қиймат танланади);
тиркаманинг техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массаси 3500 кг дан ошмаганда унинг техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массасининг камида 4 % ига ёки 25 кг га тенг бўлиши керак (кичик қиймат танланади).
20. Транспорт воситасининг вазн параметрлари ушбу илованинг 14 — 19-бандларида кўрсатилган қийматлардан ошса, транспорт воситаси турини маъқуллаш ҳужжатида ёки мувофиқлик сертификатида бундай транспорт воситасининг умумий фойдаланишдаги йўлларда ҳаракатланиши учун махсус рухсатнома расмийлаштириш зарурлиги ҳақида ёзув киритилади.
Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисида техник регламентга 6-ИЛОВА
Муомалага чиқарилаётган махсус ва ихтисослаштирилган транспорт воситаларига уларнинг функционал вазифасини ҳисобга олган ҳолда белгиланадиган қўшимча талаблар
1-боб. Транспорт воситаларининг айрим турларига қўйиладиган талаблар
1-§. Автобетон насосларга қўйиладиган талаблар
1. Автобетон насос конструкцияси ушбу илованинг 2-боби 1 — 7-параграфлари талабларига мувофиқ бўлиши керак.
2. Сигнал ранглари ва хавфсизлик белгилари ушбу илованинг 2-боби 9-параграфи талабларига мувофиқ бўлиши керак.
3. Айланувчи ва ҳаракатланувчи қисмлар тўсиқларга эга бўлиши керак.
4. Автобетон насоснинг гидротизими тақсимлаш стреласининг тушиб кетиши ва чиқарма таянчларнинг чўкиб кетишини олдини оладиган блокировка қурилмасига эга бўлиши керак.
5. Юклаш бункери панжарага эга бўлиши керак.
6. Автобетон насос конструкцияси қуйидагиларни таъминлаши керак:
йўл ҳаракати қоидалари талабларига мувофиқ йўлларда ҳаракатланишни;
бетон қоришмасини автобетон аралаштиргичдан ёки қайта юклаш қурилмасидан қабул қилишни;
бетон қоришмасини бетон қувури орқали ётқизиш жойига узатишни.
2-§. Автобетон аралаштиргичларга қўйиладиган талаблар
7. Автобетон аралаштиргичлар конструкцияси ушбу илованинг 2-боби 1 — 7-параграфлари талабларига мувофиқ бўлиши керак.
8. Автобетон аралаштиргич операторининг иш зонасидаги шовқин тавсифлари ушбу илованинг 3-боби 2-параграфи талабларига мувофиқ бўлиши керак.
9. Сигнал ранглари ва хавфсизлик белгилари ушбу илованинг 2-боби 9-параграфи талабларига мувофиқ бўлиши керак.
10. Ҳаракатланувчи қисмлар тўсиқларга эга бўлиши керак.
11. Бошқарув ричагларининг конструкцияси ва уларга қўйиладиган кучлар ушбу илованинг 2-боби 3-параграфи талабларига мувофиқ бўлиши керак.
12. Двигателнинг чиқариш тизими ишланган газлар атмосферага чиқишидан олдин учқунларнинг сўндирилишини таъминлаши, ишланган газлар оқими операторга йўналтирилмаслиги керак.
13. Автобетон аралаштиргич конструкцияси қуйидагиларни таъминлаши керак:
бетон қоришмаси компонентларини аралаштириш қурилмасидан қабул қилишни;
тайёр бетон қоришмасини йўл давомида аралаштириб туришни;
тайёр бетон қоришмасини порциялаб туширишни;
бетон қоришмаси компонентларини кейинчалик тайёрлаш билан ташишни;
аралаштириш барабани ва юклаш-тушириш қурилмасини ювишни;
бетон қоришмасини қотириш учун сув беришни;
лотоклар ёрдамида бетон қоришмасини тушириш баландлиги ва йўналишини ўзгартиришни;
бетон қоришмасини аралаштириш барабанидан авария ҳолатида туширишни;
барабаннинг ички юзасини кўздан кечириш учун люклар мавжудлигини;
аралаштириш барабанининг айланиш частотасини ўзгартиришни.
3-§. Автогудронаторларга қўйиладиган талаблар
14. Автогудронатор конструкцияси ушбу илованинг 2-боби 1 — 7 ва 9-параграфлари талабларига мувофиқ бўлиши керак.
15. Автогудронаторга қуйидагилар ўрнатилиши керак:
иккита ўт ўчиргич;
сигнал ранглари ва хавфсизлик белгилари ушбу илованинг 2-боби 9-параграфи талабларига мувофиқ бўлиши керак. Огоҳлантирувчи белгида «Эҳтиёт бўлинг! Иссиқ битум!» ёзуви бўлиши керак.
16. Ҳайдовчи-операторнинг иш жойи ва иш зонасидаги шовқин тавсифлари ушбу илованинг 3-боби 2-параграфи талабларига мувофиқ бўлиши керак.
17. Автогудронатор конструкцияси қуйидагиларни таъминлаши керак:
цистернани иш ҳароратигача қиздирилган битум билан тўлдириш ва насос ёрдамида уни бўшатишни;
цистернада битум айланиб турганда уни қўшимча қиздиришни;
автогудронатор узелларининг соплолари, кранлари ва мойлаш жойларига эркин ва хавфсиз киришни.
18. Автогудронатор қуйидагилар билан жиҳозланган бўлиши керак:
цистернадаги битум сатҳини назорат қилиш қурилмаси;
цистерна ичидаги битум ҳароратини ўлчаш учун термометр;
юклаш вақтида битумни бегона аралашмалардан тозалаш фильтри;
цистернадаги гидравлик зарбани камайтириш қурилмаси;
битумни тақсимлаш қурилмаси.
4-§. Автокранлар ва кран-манипуляторлар билан жиҳозланган транспорт воситаларига қўйиладиган талаблар
19. Юк кўтариш ускуналари билан жиҳозланган транспорт воситаларининг конструкцияси ушбу илованинг 3-боби 1-параграфи талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Кўтариш механизмларининг хавфсизлик талабларига мувофиқлиги «Саноатгеоконтеҳназорат» давлат инспекцияси томонидан бериладиган ҳужжат билан тасдиқланиши керак.
5-§. Ёғоч ташувчи автомобилларга қўйиладиган талаблар
20. Ёғоч ташувчи автомобиллар автопоезд ҳаракатланаётган вақтда ташилаётган ёғочнинг кабина томонга силжишини олдини оладиган қурилмаларга (тўсиқлар ва бошқаларга) эга бўлиши керак.
21. Ёғоч ташувчи автопоездларнинг коник устунлари юк тушириладиган томонга қарама-қарши томондан очиладиган қулфлар билан жиҳозланган бўлиши керак.
Сортиментларни ташишда коник устунлар боғлаш қурилмалари билан таъминланиши, улардан фойдаланиш ердан туриб амалга оширилиши керак.
22. Ёғочни хлистлар (шох-шаббали дарахтлар) ҳолида ташишга мўлжалланган ёғоч ташувчи автопоездлар юкни кониклар орасида боғлаш учун инвентар боғлаш мосламаси билан таъминланиши керак.
23. Ёғочни юклаш ва тушириш учун манипуляторлар билан жиҳозланган ёғоч ташувчи автопоездлар аутригерларга эга бўлиши керак.
24. Ёғоч ташувчи автопоезд тягачи сутканинг қоронғи вақтида юкланаётган юкнинг бутун баландлиги ва узунлиги бўйича норматив-техник ҳужжатларга мувофиқ талаб этиладиган ёритилганликни таъминлайдиган орқа сурилма фаралар билан жиҳозланган бўлиши керак.
25. Ёғоч ташувчи автопоезд сутканинг қоронғи вақтида юкнинг орқа қисми кўринишини таъминлаш қурилмаси билан жиҳозланган бўлиши керак.
26. Манипулятор устунида жойлашган ўз-ўзини юклайдиган ёғоч ташувчи автопоезд ҳайдовчисининг иш жойи оёқ ва қўлларни ҳимоя қилувчи тўсиққа, шунингдек, атмосфера ёғинлари ва шамолдан ҳимояга эга бўлиши керак.
27. Катта юк кўтарувчанликдаги ёғоч ташувчи автопоездлар (бир ва кўп комплектли) Йўл ҳаракати қоидаларига мувофиқ транспорт воситаси таркибининг таниқлик белгилари билан жиҳозланган бўлиши керак. Кўп комплектли ёғоч ташувчи автопоездлар қўшимча равишда тягач кабинасига ўрнатиладиган сариқ рангли ялт-ялт этувчи маёқча билан жиҳозланган бўлиши керак.
6-§. Тез тиббий ёрдам автомобилларига қўйиладиган талаблар
28. Тез тиббий ёрдам автомобиллари қуйидаги синфларга бўлинади:
А синф — эҳтимол шошилинч бемор ҳисобланмайдиган беморларни тиббиёт ходимлари ҳамроҳлигида ташишга мўлжалланган автомобил;
Б синф — шифокор (фельдшер) бригадаси кучлари билан тез тиббий ёрдам даволаш тадбирларини ўтказиш, беморларни госпиталгача бўлган босқичда ташиш ва уларнинг ҳолатини мониторинг қилиш учун мўлжалланган автомобил;
C синф (реанимобил) — реанимация бригадаси кучлари билан тез тиббий ёрдам даволаш тадбирларини ўтказиш, беморларни госпиталгача бўлган босқичда ташиш ва уларнинг ҳолатини мониторинг қилиш учун мўлжалланган автомобил.
29. БМТ ЙИКнинг 52 ва 107-сон Қоидалари талаблари, ушбу параграфнинг 31-бандида белгиланган талаблар бундан мустасно, тез тиббий ёрдам автомобилларига татбиқ этилмайди.
30. Тез тиббий ёрдам автомобиллари ушбу илованинг 2-боби 10-параграфи талабларига жавоб бериши керак.
31. Техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массага эга тез тиббий ёрдам автомобилларининг кўндаланг турғунлик бурчаги БМТ ЙИКнинг 107-сон Қоидалари бўйича текширилганда камида 28° бўлиши керак.
32. Тез тиббий ёрдам автомобиллари олд туманга қарши фаралар билан жиҳозланган бўлиши керак.
33. Тез тиббий ёрдам автомобилларининг қўшимча ташқи ёритилиши тиббий салон эшиклари устидаги, эшик тирқишидан 2 м радиусда камида 30 лк ёритилганликни таъминлайдиган атроф ҳудудни ёритиш чироқларини ўз ичига олиши керак.
34. Электр жиҳозларига қўйиладиган талаблар:
аккумулятор батареяларининг жойлашуви уларни демонтаж қилмасдан электролит сатҳи ва зичлигини назорат қилиш имконини таъминлаши керак. Аккумуляторлар ва уларга барча уланишлар ҳар қандай қисқа туташув эҳтимолини истисно этиши керак.
B ва C синфдаги тез тиббий ёрдам автомобиллари учун электр жиҳозлари двигателни қайта ишга туширишга мўлжалланган қувват захирасига эга бўлиши керак.
буғларни чиқариб юбориш тизимига эга бўлмаган ва асосий хонадан изоляция қилинмаган аккумулятор батареяларини тез тиббий ёрдам автомобилларининг тиббий салонига ўрнатиш тақиқланади.
1-жадвал талабларига жавоб бериши керак.
1-жадвал Аккумулятор батареялари ва генераторларга қўйиладиган талаблар Параметр номи Автомобил синфи учун қиймат A B C Аккумулятор батареяларининг жами сиғими, камида, A·соат 54 110 130 Генератор қуввати, Vt 700 1200 1500
35. B ва C синфдаги тез тиббий ёрдам автомобилларининг ташқи томонига аккумулятор (аккумуляторлар) ва бошқа қурилмаларни зарядлаш имконини таъминлаш учун 12 В (24 В) доимий ток кучланишига мўлжалланган электр розеткаси ёки 220 В (240 В) ўзгарувчан ток кучланишига мўлжалланган борт кириш қурилмаси ўрнатилиши керак.
агар штепсел улагичи 220/240 В кучланишга мўлжалланган бўлса, розетканинг контакт штифти:
автомобилнинг ҳайдовчи томонидаги олд қисмида жойлашиши;
ёки электр ва механик хавфсизлик талабларига риоя этилган ҳолда автоматик узилишни таъминлаши керак;
220/240 В кучланишли электр занжири номинал сизиб чиқиш токи кўпи билан 30 мА бўлган автоматик ўчиргич ёки ажратувчи трансформатор билан ҳимояланган бўлиши керак. Агар занжир фақат битта ҳимоя ўчиргичи билан ҳимояланган бўлса, штепсел уланиши яқинига қуйидаги ёзувли маркировка жойлаштирилиши зарур: «Эҳтиёт бўлинг! Фақат махсус розеткадан фойдаланилсин!»;
ташқи таъминот кабели уланган вақтда автомобил двигателини ишга туширишни блокировка қилиш назарда тутилиши керак;
автомобилларнинг тиббий салонидаги барча электр занжирлари осон кириш мумкин бўлган ўз сақлагичлари ёки ўчиргичларига эга бўлиши керак. Сақлагичлар ёки ўчиргичлар ҳар бир электр занжири функциясини аниқлаш учун аниқ маркировкага эга бўлиши керак. Улардан бири шикастланганда ёритиш ёки тиббий ускуналар тўлиқ ўчиб қолмаслиги учун камида иккита электр занжири бўлиши керак. Электр кабеллари улар орқали ўтиши мумкин бўлган рухсат этилган ишчи ток сақлагичлар ёки ўчиргичларнинг рухсат этилган токидан ортиқ бўладиган тарзда ҳисобланган бўлиши керак;
электр симлари механик тебранишлар таъсирида бузилиш эҳтимоли истисно этиладиган тарзда ётқизилиши керак. Улар газ қувурларини ётқизиш учун назарда тутилган қутиларда жойлаштирилмаслиги ёки уларни кесиб ўтмаслиги керак;
турли кучланишли электр тизимлари учун уларнинг кучланишларига мос ва бир-бири билан адаштириб бўлмайдиган улагичлар назарда тутилиши керак;
турган автомобил учун генератор 1-жадвалда келтирилган қувватнинг камида 40 % ига тенг доимий электр қувватини таъминлаши керак;
тез тиббий ёрдам автомобилининг электр жиҳозлари камида қуйидаги тўртта алоҳида таркибий қисмдан иборат бўлиши керак:
базавий автомобил учун асосий тизим;
махсус тиббий стационар ускуналарнинг электр таъминоти;
тиббий салоннинг электр таъминоти;
алоқа воситаларининг электр таъминоти.
Асосий тизимдан ташқари электр жиҳозларининг ҳар бир таркибий қисми ўзига ёпиқ бўлиши (автомобил кузови кўринишидаги «масса»га эга бўлмаслиги) керак.
36. Тез тиббий ёрдам автомобилларининг кабиналари:
а) махсус ёруғлик ва товуш сигналларини беришни бошқариш пульти билан жиҳозланган бўлиши;
б) ташқи нутқни овоз кучайтириб узатиш тизими билан жиҳозланган бўлиши (B ва C синфлар учун);
в) қидирув фараси (кўчма аккумулятор фонари) билан жиҳозланган бўлиши керак.
37. Тез тиббий ёрдам автомобиллари Ўзбекистон Республикасининг мўътадил совуқ иқлим (UXL) ва тропик қуруқ (TS) иқлимли ҳудудларида фойдаланиш учун тегишли иқлимий ижро ва жойлаштириш тоифасида ишлаб чиқарилиши керак.
38. Материалларга қўйиладиган талаблар:
а) салон панелларини пардозлаш учун ишлатиладиган материаллар оч рангларда бўлиши керак. Мебел панелларининг ён четлари контраст рангга эга бўлиши керак;
б) салондаги металл деталлар коррозияга чидамли материаллардан тайёрланган ёки ҳимоя-декоратив қопламалар билан коррозиядан ҳимояланган бўлиши керак;
в) салоннинг ички ўрнатилган мебели белгиланган талабларга мувофиқлиги гигиеник хулоса билан тасдиқланган материаллардан тайёрланган бўлиши керак;
г) иш креслолари, ўриндиқлар ва бемор матрасининг қоплама материаллари тиббий буюмларда қўллаш учун рухсат этилган бўлиши керак;
д) ташқи юзалардаги қопламаларда бурмалар ва ғижимлар бўлишига йўл қўйилмайди;
э) тиббий салонда қўлланиладиган барча материаллар ва қопламалар юзаларни дезинфекция қилиш учун тавсия этилган ювиш-дезинфекция воситаларига чидамли бўлиши керак.
39. Ҳайдовчи кабинасида ўлчамлар 1-расм ва 2-жадвалга мувофиқ сақланиши керак.
1-расм. Кабинада риоя қилиш керак бўлган ўлчамлар
2-жадвал Ҳайдовчи кабинаси ўлчамларига қўйиладиган талаблар Ўлчам номи Автомобил синфлари учун қиймат, мм A B ва C Минимал кенглик W Рул чамбарагининг пастки чети билан ўриндиқ ёстиғининг юқори олд чети орасидаги минимал вертикал масофа D Базавий автомобил ишлаб чиқарувчиси белгилаган эргономик бўш жой камаймаслиги керак 700 150 Рул чамбарагининг пастки чети билан ҳайдовчи ўриндиғи суянчиғи орасидаги минимал горизонтал масофа S 400 Томнинг ички қопламаси билан ҳайдовчи ўриндиғи ёстиғи орасидаги вертикалга нисбатан 8° орқага қияланган чизиқ бўйича минимал масофа Н 1 950
40. Ҳайдовчи кабинаси қўшимча равишда олд ойнанинг пастки бурчагида ёки эшиклар устида жойлашган тутқич билан жиҳозланган бўлиши керак.
41. Ҳайдовчи кабинаси тиббий салондан тўсиқ билан ажратилган бўлиши керак. Тўсиққа қўйиладиган талаблар:
а) тиббий салон билан ҳайдовчи кабинаси орасидаги тўсиқ қуйидагилар билан жиҳозланган бўлиши керак:
A ва B синфдаги автомобиллар учун — суриладиган ойна ёки эшик тирқиши;
C синфдаги автомобил учун — эшик тирқиши.
б) эшик тирқиши эшикни очиқ ва ёпиқ ҳолатларда маҳкамлашни таъминлаши керак. Тўсиқдаги эшик тирқишининг ўлчамлари камида: кенглиги — 450 мм; баландлиги — 1500 мм бўлиши керак.
в) ойна юзаси камида 0,1 м² бўлиши керак. Ойна ҳайдовчи билан визуал алоқа ва бевосита мулоқот имконини таъминлаши керак. Ойналар конструкцияси уларнинг ўз-ўзидан очилиб кетиш эҳтимолини истисно этиши керак. Ойналар тиббий салондан ёруғлик киришига тўсқинлик қиладиган суриладиган парда ёки шунга ўхшаш қурилма билан ёпилиши керак.
г) тўсиқ БМТ ЙИКнинг 29-сон Қоидалари талабларига мувофиқ бўлиши керак (C синови).
д) замбил текислигидан юқоридаги деворлар юзаси (шу жумладан, шкафлар ва қутилар), ойна (ойналар) бундан мустасно, юмшоқ қопламага эга бўлиши керак.
42. Тиббий салон орқа ва ён ташқи эшиклар билан жиҳозланган бўлиши керак.
43. Эшик тирқишлари ичкарига сув киришидан ҳимоя қилувчи зичлагичлар билан жиҳозланган бўлиши ва 3-жадвалга мувофиқ минимал ўлчамларга эга бўлиши керак. Эшик тирқишлари конструкциясида замбил ўлчамлари ҳисобга олиниши керак.
3-жадвал Эшик тирқишларининг минимал ўлчамлари Тирқиш тури Автомобил синфи учун ўлчам қиймати A B C Ён: баландлиги 800 1200 1400 кенглиги 600 660 660 Орқа: баландлиги 750 1200 1700 кенглиги 900 1050 1050
44. Тиббий салоннинг ташқи тирқишларига қўйиладиган талаблар.
а) тиббий салоннинг ташқи эшиклари қуйидаги талабларга мувофиқ хавфсизлик қурилмалари билан таъминланган бўлиши керак:
ичкаридан ва ташқаридан калисиз очилиши ва ёпилиши;
эшиклар ташқаридан калит билан ёпилган бўлса, ичкаридан калисиз очилиши;
ташқаридан калит билан қулфдан чиқарилиши ва қулфланиши;
эшиклар ичкаридан қулфланган бўлса, ташқаридан калит ёрдамида очилиши.
б) ҳаракатланиш вақтида барча эшиклар тўлиқ ёпилмаган бўлса, ҳайдовчи бу ҳақда акустик ёки оптик сигнал билан огоҳлантирилиши керак;
в) орқа икки тавақали эшик камида 150° бурчакка очиладиган иккита тавақадан иборат бўлиши, 90° га очилганда ва максимал очилиш ҳолатида ишончли маҳкамланиши керак;
г) орқа кўтарилувчи эшик юқорига эшик тирқишининг юқори четидан паст бўлмаган сатҳгача очилиши ва шу баландликда ишончли маҳкамланиши керак. Юклаш зонасининг ўлчамлари 2-расм ва 4-жадвалга мувофиқ бўлиши керак;
д) салоннинг ён эшиги икки тавақали ёки суриладиган бўлиши мумкин ва уни очиқ ҳамда ёпиқ ҳолатларда маҳкамловчи стопор қурилмасига эга бўлиши керак. Эшик конструкциясида ойна назарда тутилиши керак;
э) эшикларни очиш (ёпиш) учун сарфланадиган куч 120 N дан кўп бўлмаслиги керак. Агар юк полининг баландлиги 400 мм дан ошса, орқа эшик учун поғона талаб этилади. Зинапоялар сирпанишга қарши юзага эга бўлиши ва камида 2000 N юкка бардош бериши керак;
2-расм. Орқа эшикларнинг очилган ҳолатдаги баландлиги
4-жадвал Юклаш зонасининг ўлчамлари Юклаш зонасининг параметри Қиймати Орқа эшикнинг очиқ ҳолатдаги минимал баландлиги Н 2 , мм 1) 1800 Юклашда замбилнинг максимал оғиш бурчаги 2) 16° Замбилни юклаш баландлиги: замбилда ётган беморни юклаш ёки туширишда замбил дасталарининг ўртаси билан йўл сатҳи орасидаги масофа, мм, кўпи билан 825 агар тиббий салон полига замбил ёки замбил платформаси ўрнатилса, автомобилнинг жиҳозланган ҳолатига мос юкламада, ортиқча маҳкамланмаган ускуналар билан бирга, йўл сатҳидан тиббий салон полининг максимал баландлиги, мм, кўпи билан 750
1) Йўл сатҳидан автомобилнинг техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массасидаги тўлиқ кўтарилган орқа эшикнинг энг паст нуқтасигача бўлган масофа.
2) Юклаш бурчаги имкон қадар кичик бўлиши керак.
ж) тиббий салонда камида иккита дераза бўлиши керак: иккала томонда ёки бир томонда ва орқада;
з) тиббий салоннинг ташқи эшикларида деразалар бўлиши керак. Деразалар тиббий салоннинг ён панелларига ҳам ўрнатилиши мумкин. Салон ташқи эшикларидаги ва ён панеллардаги деразалар баландлигининг 2/3 қисми пастдан мат (хира) қилинган бўлиши керак. Ён панелда ёки ён эшикда жойлашган камида битта дераза суриладиган бўлиши керак.
45. Тез тиббий ёрдам автомобилларининг томи, ён деворлари ва эшиклари ичкаридан қоплама билан ёпилган бўлиши керак.
Қоплама панелларининг четлари сув кирмайдиган қилиб ишлов берилиши ва (ёки) зичлаштирилиши (жипслаштирилиши) лозим. Пол қопламаси «палуба усулида» ювишга имкон берувчи чоклар герметизацияси билан, сирпанишга қарши ва антистатик материаллардан тайёрланиши керак. Агар пол шакли сувнинг оқиб кетишига тўсқинлик қилса, камида уни оқизиб чиқариш учун (ёпиладиган) тешик кўзда тутилиши керак.
Очиқ турган жавон токчаларининг четлари БМТ ЙИК Қоидалари № 21 га мувофиқ юмалоқланган бўлиши керак.
46. Агар салон маҳкамланган замбил-кресло билан жиҳозланган бўлса, тирсак сатҳидаги бўш жой кенглиги камида 600 мм, ўриндиқдан шипгача эса камида 920 мм бўлиши керак.
47. Автомобилга техник хизмат кўрсатиш ускунаси тиббий салонга кирмасдан фойдаланиш мумкин бўладиган тарзда жойлаштирилиши керак.
48. Тўлиқ жиҳозланган тиббий салоннинг ички қопламаси шикастланиш хавфи минимал бўладиган тарзда бажарилиши керак.
49. Шифт панелларининг асосдан ажралиши ва осилиб қолишига йўл қўйилмайди. БМТ ЙИК Қоидалари № 21 га мувофиқ шифт панелларини маҳкамлаш учун мўлжалланган маҳкамлаш элементлари ва махсус қопламаларнинг 5 мм дан ортиқ бўртиб чиқишига йўл қўйилади.
50. B ва C синф тез тиббий ёрдам автомобиллари тиббий салони томи салоннинг табиий ёритилиши ва шамоллатилишини таъминлайдиган люк билан жиҳозланган бўлиши керак. Люк ойнаси БМТ ЙИК Қоидалари № 43 талабларига мос келиши керак. Томдаги люк конструкцияси салондан фавқулодда чиқиш имконини таъминлаши, унинг ўлчамларига 500х700 мм ўлчамдаги тўртбурчак сиғиши, проём майдони эса камида 0,4 м2 бўлиши керак. Люкнинг қулфлаш ва маҳкамлаш қурилмалари қопқоғини олдинга, орқага энгаштириб очишни, фавқулодда вазиятларда уни ташқаридан тўлиқ очишни ва оралиқ ҳолатларда маҳкамлашни таъминлаши керак. Люк қопқоғини очиш (ёпиш) кучи 120 N дан кўп бўлмаслиги керак.
51. Ён панелларнинг асосдан ажралиши ва осилиб қолишига йўл қўйилмайди.
52. БМТ ЙИК Қоидалари № 21 га мувофиқ ён панелларни маҳкамлаш учун мўлжалланган маҳкамлаш элементлари ва махсус қопламаларнинг 5 мм дан ортиқ бўртиб чиқишига йўл қўйилади.
53. Тез тиббий ёрдам автомобили тиббий салонининг поли, томи, ён панеллари ва эшикларининг қўшимча иссиқлик изоляцияси барча эшик ва деразалар ёпиқ, иситиш, кондиционерлаш ва шамоллатиш тизими ўчирилган ҳолатда, назорат нуқталаридаги бошланғич ҳарорат плюс 20 ± 2 °C ва ташқи ҳаво ҳарорати минус 25 °C бўлганда, назорат нуқталаридаги ҳароратнинг 30 дақиқа ичида (5-жадвалга мувофиқ) пасайишини таъминлаши керак.
5-жадвал Назорат нуқталаридаги ҳароратнинг пасайиши Назорат нуқтаси Тез тиббий ёрдам автомобили синфи учун ҳарорат пасайиши A B C °C, кўпи билан Асосий замбилнинг энг паст ҳолатида ўрнатилган юзасидан 0,1 м баландликда, замбил марказида 10 5 5 Кресло ўриндиқлари юзасидан 0,1 м баландликда 10 5 5 Тиббий салон марказидаги пол юзасида 10 5 5
54. Эшиклар, деразалар, люк зичлагичлари конструкцияси тез тиббий ёрдам автомобиллари тиббий салонини чанг ва намлик киришидан ҳимояланишини таъминлаши керак.
55. B ва C синф тез тиббий ёрдам автомобиллари фильтр-шамоллатиш қурилмаси билан жиҳозланган бўлиши керак.
56. Тиббий салоннинг ички габарит ўлчамлари тез тиббий ёрдам автомобили синфига қараб 6-жадвалга мос келиши керак.
6-жадвал Ички габарит ўлчамлари Параметр номи Тез тиббий ёрдам автомобили синфи учун параметр қиймати A B C мм, камида Узунлиги (салон ички юзасининг орқа қисмидан замбил сатҳидаги бўлинмагача) 2200 2500 3050 Кенглиги (пол юзасидан 800 мм баландликда) 1400 1600 1700 Баландлиги (иш зоналарида пол юзасидан шипгача) 1250 1600 1760
57. А синф тез тиббий ёрдам автомобилларида замбил ёки тиббий аравачани ҳамда иккита ўриндиқни ўрнатиш учун конструкция билан камида бир томондан замбил (тиббий аравача) бўйлаб, иш зонаси кенглиги камида 240 мм бўлган ўтиш жойи таъминланиши керак.
58. B ва C синф тез тиббий ёрдам автомобилларида очиқ эшик проёмини ҳисобга олган ҳолда замбил (тиббий аравача)нинг бош томонида иш зонаси камида 750 мм бўлган ҳолда ходимларнинг ишлаши, шунингдек, замбилнинг бутун узунлиги бўйлаб чап ва ўнг томондан тиббий манипуляциялар учун беморга иш зонаси кенглиги камида 240 мм бўлган кириш имконияти таъминланиши керак.
59. Ўтириш жойларининг минимал сони 7-жадвалга мос келиши керак.
7-жадвал Ўтириш жойларининг минимал сони Параметр номи Тез тиббий ёрдам автомобили синфи учун параметр қиймати A B C Ўтириш жойларининг минимал сони 1 2 2 Жойлашган ўриндиқлар сони: Замбил ёнида 1 - - Замбилнинг олдинги қисмида, унинг узунлигининг учдан икки қисмида, ёнида - 1 1 Замбилнинг бош томонида жойлашган ўриндиқлар сони - 1 1
60. B ва C синф тез тиббий ёрдам автомобилларида замбилнинг бош томонидаги иш креслоси айланиш имкониятига эга бўлиши ва автомобил ҳаракатланаётганда ҳаракат йўналиши бўйича ва унга қарши ҳолатларда маҳкамланиши керак. Кресло қайтариладиган қўл таянчлари ва хавфсизлик камарларига эга бўлиши керак.
61. Чап бортдаги иш креслоси трансформацияланадиган суянчиққа ва хавфсизлик камарига эга бўлиши керак.
62. Ўнг бортдаги иш ўриндиғи хавфсизлик камарига эга бўлиши керак. Агар ўнг бортда қўшимча замбилни ўрнатиш ва маҳкамлашни таъминлайдиган қайтариладиган ўриндиқ қўлланилса, хавфсизлик камарини ўрнатиш талаб этилмайди. Ҳаракат йўналишига нисбатан ён томонга жойлашган ўриндиқлар қўлланилганда ҳам хавфсизлик камарини ўрнатиш талаб этилмайди.
63. Ўриндиқлар кенглиги камида 420 мм, чуқурлиги — камида 330 мм, пол сатҳидан баландлиги — камида 420 мм бўлиши керак. Бош суянчиқсиз суянчиқ баландлиги — камида 520 мм. Ёстиқлар қалинлиги — камида 50 мм.
64. Тиббий салондаги ҳаво ҳарорати 8-жадвалга мос келиши керак.
8-жадвал Тиббий салондаги ҳаво ҳарорати Назорат нуқтаси Тез тиббий ёрдам автомобили синфи учун параметр қиймати A B C °C, камида Асосий замбилнинг энг паст ҳолатида ўрнатилган юзасидан 0,1 м баландликда, замбил марказида 20 20 20 Кресло ўриндиқлари юзасидан 0,1 м баландликда 20 20 20 Тиббий салон марказидаги пол юзасида 15 15 15
65. Тиббий салонда 8-жадвалда кўрсатилган ҳароратларга эришиш вақти бошланғич ҳарорат минус 25°C бўлганда 30 дақиқадан кўп бўлмаслиги керак.
66. B ва C синф тез тиббий ёрдам автомобиллари тиббий салонлари полдан 1 м масофада, салон марказидаги ҳаво ҳароратини атроф-муҳит ҳароратига нисбатан 10 °C га пасайтиришни таъминлайдиган кондиционерлаш тизими билан жиҳозланган бўлиши керак. Бошланғич ҳарорат плюс 40 °C бўлганда белгиланган ҳарорат пасайишига эришиш вақти 30 дақиқадан кўп бўлмаслиги керак.
67. Тез тиббий ёрдам автомобили тўхтаб турганда тиббий салонда бир соат давомида камида ўн марталик ҳаво алмашинуви таъминланиши керак, бунда ҳаво ҳаракати тезлиги замбил юзаси устидан бош қисмида 0,1 м баландликда ва кресло ўриндиқлари юзасидан 0,7 м баландликда қишда 0,25 м/с дан, ёзда эса 0,5 м/с дан кўп бўлмаслиги керак.
68. B ва C синф тез тиббий ёрдам автомобилларининг тиббий салони асосий автомобил иситиш тизимидан мустақил ишлайдиган автоном иситкич билан ёки двигателнинг автоном иситкичи билан биргаликда ишлайдиган иситиш тизими билан жиҳозланган бўлиши керак.
Иситиш тизимининг термостатик ростлагичи ҳароратнинг плюс 5 °C дан ортиқ тебранмаслигини таъминлаши керак.
Шамоллатиш ўчирилган ва тизим тиббий салонда ҳавони айлантириш режимига ўтказилган ҳолатда ҳам иситиш тизими ушбу талабларга жавоб бериши керак.
69. Агар тез тиббий ёрдам автомобилида беҳушлик учун газлар ва буғлардан фойдаланилса, белгиланган талабларга мувофиқ тортиш (вентиляция) тизими кўзда тутилиши керак.
70. Тиббий салон иш жойларининг ёритилганлиги 9-жадвалга мос келиши керак.
9-жадвал Тиббий салон иш жойларининг ёритилганлиги Назорат нуқтаси Тез тиббий ёрдам автомобили синфи учун ёритилганлик, lk, камида Ёруғлик манбаи A B C Умумий ёритилганлик 50 100 100 200 100 200 Чўғланма лампалар Люминессент лампалар Манипуляция майдонлари 100 200 150 300 150 300 Чўғланма лампалар Люминессент лампалар Замбил юзаси 100 200 150 300 150 300 Чўғланма лампалар Люминессент лампалар
71. B ва C синф тез тиббий ёрдам автомобиллари тиббий салонларида камида 1000 лк ёритилганликни таъминлайдиган, замбил юзасидаги ёруғлик доғининг диаметри камида 200 мм бўлган қўшимча ёритгич бўлиши керак.
72. Тез тиббий ёрдам автомобиллари ён эшикларининг зинапоялари зинапоя юзасининг ёритилганлигини камида 30 лк таъминлайдиган маҳаллий ёритишга эга бўлиши керак.
73. Салон иситиш, шамоллатиш ва ёритишни бошқариш ва назорат қилиш пули қулай (етиб бориладиган) жойда жойлашган бўлиши керак. Тугмалар, ўчиргичлар, ёруғлик индикаторлари режимларни бошқариш ва белгиланган параметрларни назорат қилиш учун қулай ва кўзга кўринадиган бўлиши керак.
74. Салон ёнғин ўчириш воситалари билан таъминланган бўлиши керак.
75. Тез тиббий ёрдам автомобилида суюқликларни томир ичига юбориш учун иккита инфузион тизимни замбилни қабул қилиш платформаси устида имкон қадар юқори баландликда маҳкамлаш учун мўлжалланган кронштейнлар тизими бўлиши керак. Инфузион тизимлар платформанинг иккала учидан ҳам улаш имкони бўладиган тарзда жойлаштирилиши керак. Кронштейнлар камида 50 N кучга бардош бериши ва иккита инфузион тизимни бир-биридан мустақил равишда маҳкамлаши керак.
76. Замбил ва замбил-креслолар уларни тез тиббий ёрдам автомобилида маҳкамлаш учун мосламалар билан жиҳозланган бўлиши керак.
77. Бемор замбилда (замбил-кресло) ёки тез тиббий ёрдам автомобилида жойлашган мосламалар ёрдамида маҳкамланган бўлиши керак.
78. Салон ичидаги барча буюмлар ўткир қирраларга эга бўлмаслиги ёки салондаги одамлар хавфсизлигига таҳдид солмаслиги керак.
79. Маҳкамлаш қурилмалари автомобилнинг ҳаракат йўналиши бўйича узунасига, кўндалангига ва вертикал йўналишларда 10 г тезланиш ёки секинлашишда ускунани ушлаб туриши керак.
80. Терминал қурилмалар ва электр улагичлар маҳкамлаш қурилмалари ёки уларнинг қисмлари сифатида ишлатилмаслиги керак.
81. Газ қурилмаси ёки газ қувурлари учун жой шамоллатиш билан таъминланган бўлиши керак.
82. Кислородли газ баллонларининг хавфсизлик талабларига мувофиқлиги «Саноатгеоконтехназорат» ДИ томонидан бериладиган ҳужжат билан тасдиқланган бўлиши керак.
83. Кислород баллонлари салоннинг орқа қисмида шкафда вертикал ҳолатда, кузовнинг кўтарувчи элементларига ишончли маҳкамланган ҳолда, иситиш тизимларидан камида 0,5 м масофада жойлаштирилиши керак, уларни алмаштириш, бошқариш ва назорат қилиш учун қулай кириш имконияти таъминланиши керак.
84. Асосий замбилга қўйиладиган талаблар:
а) C синф тез тиббий ёрдам автомобиллари учун асосий замбилнинг пол юзасидан баландлиги 400 дан 650 мм гача ростланадиган бўлиши керак;
б) қабул қилиш қурилмасидаги асосий замбил реанимация тадбирларини ўтказиш учун қаттиқ тўшакка эга бўлиши керак;
в) қабул қилиш қурилмаси замбилни бўйлама ва кўндаланг йўналишларда силжитиш имкониятини, ҳолатларини ишончли маҳкамлаш билан таъминлаши керак;
г) қабул қилиш қурилмасининг конструкцияси замбилни маҳкамлаш ва ажратишнинг осон ва ишончли бўлишини таъминлаши керак. Замбилнинг маҳкамлаш элементлари тез тиббий ёрдам автомобиллари ҳаракатланаётганда қўшимча шовқинлар пайдо бўлишини истисно қилиши керак.
85. Ўрнатилган мебелга қўйиладиган талаблар:
а) салоннинг ўрнатилган мебели (шкафлар, токчалар, антресоллар, стеллажлар) кузовнинг куч элементларига ишончли маҳкамланган бўлиши керак. У кўчма буюмларни 15 сониядан кўп бўлмаган вақт ичида осон ва қулай маҳкамлаш ва бўшатишни таъминлайдиган маҳкамлаш элементларига эга бўлиши керак;
б) тортма қутилар очиқ ва ёпиқ ҳолатларда маҳкамланиши керак;
в) шкаф ва токчалар эшикчалари қотиб қолмасдан, силлиқ ёпилиши керак. Тез тиббий ёрдам автомобили ҳаракатланаётганда уларнинг ўз-ўзидан очилишига йўл қўйилмайди. Очиқ токчалар баландлиги камида 30 мм бўлган бортикка эга бўлиши керак.
86. Автомобилларнинг тиббий ускуналар билан тўлиқ жиҳозланганлиги ва ускуналарнинг белгиланган тиббий талабларга мувофиқлиги Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан тасдиқланган бўлиши керак.
7-§. Автосамосвалларга қўйиладиган талаблар
87. Автосамосвалларнинг гидравлик ускунаси ушбу илованинг 309 ва 310-бандлари талабларига мос келиши керак.
8-§. Цемент ташувчи автомобилларга қўйиладиган талаблар
88. Цемент ташувчи автомобилнинг конструкцияси ушбу илованинг 2-боби 1 — 7-параграфлари талабларига мос келиши керак.
89. 0,07 МПа дан ортиқ босим остида ишлашга мўлжалланган Цемент ташувчи автомобиллар цистерналари ва юклаш люкларининг хавфсизлик талабларига мувофиқлиги «Саноатгеоконтехназорат» ДИ томонидан бериладиган ҳужжат билан тасдиқланган бўлиши керак.
90. Цемент ташувчи автомобил қуйидагилар билан жиҳозланган бўлиши керак:
а) цистерна юклаш люкларига хизмат кўрсатиш учун нарвон ва тўсиқланган майдонча билан;
б) цистернада босим мавжуд бўлганда юклаш люкининг очилишига йўл қўймайдиган қулфлаш қурилмаси билан блокланган, цистернадаги босимни чиқариш қурилмаси билан;
в) пневматик тушириш тизимидаги эҳтиёт клапан билан;
г) туширишни фавқулодда тўхтатиш учун кран билан;
д) цистернадаги босим кўрсаткичи билан;
э) цистернада таъмирлаш ишларини олиб бориш имконини берувчи юклаш люки билан.
91. Сигнал ранглар ва хавфсизлик белгилари ушбу илованинг 2-боби 9-параграфи талабларига мос келиши керак.
92. Тушириш пайтида иш зонаси ҳавосидаги минерал мой ва Цемент чанги концентрацияси даражаси 5 — 6 мг/м3 дан ошмаслиги керак.
93. Оператор иш ўрнидаги шовқин хусусиятлари ушбу илованинг 3-боби 2-параграфи талабларига мос келиши керак.
94. Пневматик туширишни бошқариш органларидаги кучлар ушбу илованинг 2-боби 3-параграфи талабларига мос келиши керак.
9-§. Автоэвакуаторларга қўйиладиган талаблар
95. Автоэвакуаторлар тўқ сариқ рангли чақновчи маёқлар билан жиҳозланган бўлиши керак. Чақновчи маёқлар БМТ ЙИК Қоидалари № 65-00 талабларига ҳамда кеча вақтида ишлаш учун иш зонасини ёритувчи фараларга мос келиши керак.
96. Автоэвакуаторнинг гидравлик ускунаси, агар у ўрнатилган бўлса, ушбу илованинг 2-боби 8-параграфи талабларига мос келиши керак.
97. Транспорт воситаларини тўлиқ юклаш орқали ташийдиган автоэвакуаторлар эвакуатор платформасида транспорт воситаларини маҳкамлаш воситалари билан жиҳозланган бўлиши керак, улар олдинги тўсиқни, ғилдирак тўсиғини, ғилдирак стропасини ўз ичига олиши керак.
10-§. Транспорт воситалари шассисидаги тиббий комплексларга қўйиладиган талаблар
98. Бўяшга қўйиладиган талаблар:
а) енгил автомобиллар ва автобусларда (капотли автобуслардан ташқари) бажарилган тиббий комплексларда ишлаб чиқарувчи томонидан қўлланилган асосий бўёқ ранги сақланиб қолади.
б) юк автомобиллари, яримтиркамалар, тиркамаларга, капотли автобусларга, шунингдек, тиббий мақсаддаги яшаш контейнерларига ўрнатилган тиббий комплекслар кузовларининг ташқи юзалари қуйидаги ранглардан бирига бўялган бўлиши керак: кулранг-кўк, тутунсимон, беж (оч беж, кулранг-беж, тўқ беж), қумсимон. Ушбу бандда санаб ўтилган рангларнинг комбинациясидан (икки рангли) бўяш мумкин.
Транспорт воситаларининг ўнг ва чап томонларига кўриниши, ранги, ўлчами ва жойлашуви бир хил бўлган ранг-график схемалар туширилади.
99. Тиббий комплексларга қўшимча ташқи товуш ва ёруғлик сигналларини ўрнатишга йўл қўйилмайди.
11-§. Ёнғинни ўчириш автомобилларига қўйиладиган талаблар
100. Ёнғин ўчириш машинасининг техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массадаги ён томонга статик барқарорлик бурчаги камида 30° бўлиши керак.
101. Ёнғин ўчириш автомобилининг томидаги ёнғин ўчириш ускуналари жойлашуви ва ўрнатилиши транспорт воситаси ағдарилганда экипаж кабинаси бутунлигини сақлашни таъминлаши керак.
102. Насос қурилмасини бошқариш тизимини асосий шасси тормоз тизимининг ресиверларига улаш, ҳатто компрессор ўчирилган ҳолатда ҳам тормоз приводидаги босимнинг босимни ростлашнинг минимал чегарасининг 80 % дан пастга тушишига, шунингдек, пружинали энергия аккумуляторларининг ишга тушишига сабаб бўлмаслиги керак.
103. Ёнғинни ўчириш автомобили томига йирик габаритли ускуналарни (қўл нарвонлари, сўриш шланглари ва ҳ.к.) жойлаштиришга рухсат этилади, бунда томга жойлаштириладиган ускуна асосий шассининг кўриш параметрларини ёмонлаштирмаслиги керак. Томга ўрнатилган ёнғин шлангининг жойлашуви ёнғинни ўчириш воситаларининг чиқарилиш бошида ва охирида олд ойнаси билан алоқага келишини олдини олиши керак. Зарур бўлганда олд ойна устига ҳимоя соябони ўрнатилиши керак. Соябон ҳайдовчи ўрнидан кўринишни камайтирмаслиги керак.
104. Агар йўловчи бўлим эшиги очилишининг пастки қисми ердан 400 мм дан юқори бўлса, ёнғин ўчириш машиналари хавфсизлик зинапоялари ва тутқичлар билан жиҳозланиши керак..
105. Ишлаш учун мўлжалланган томдаги майдончалар ва очиқ платформалар периметри бўйича баландлиги камида 100 мм бўлган тўсиқ ва сирпанишга тўсқинлик қилувчи қопламага эга бўлиши керак.
106. Томга ёки майдончага кўтарилиш учун нарвонлар кенглиги камида 150 мм, чуқурлиги камида 125 мм бўлган зиналарга эга бўлиши керак. Зиналар орасидаги масофа 300 мм бўлиши керак. Нарвон зиналари кўтарилаётган ходимнинг оёғи барқарор туришини таъминлайдиган юзага эга бўлиши керак. Иккита ва ундан ортиқ зина бўлганда тутқич ёки скобалар ўрнатилиши керак.
107. Ёнғин автомобиллари оператор иш зонасидан чиқинди газларни чиқариш тизими билан жиҳозланган бўлиши керак. Ёнғин автомобили двигатели чиқинди газларини чиқариш трубаси тизими ёнғин автомобилини бошқариш органлари ёнида турган оператор томонга йўналтирилмаган бўлиши керак.
108. Экипаж кабинасига қўйиладиган талаблар:
(а) ҳайдовчининг иш жойининг кенглиги камида 800 мм, ҳайдовчи ёнида ўтирган ҳар бир йўловчи учун ўриндиқларнинг кенглиги эса камида 450 мм бўлиши керак;
(б) ўриндиқлар ёнма-ён жойлаштирилганда, биринчи қатор иккинчи қатордан жароҳат олишни олдини олувчи тутқич билан жиҳозланган бўлинма билан ажратилиши керак. Бўлинма экипаж аъзолари ўртасидаги визуал ёки оғзаки мулоқотга тўсқинлик қилмаслиги керак;
с) эшиклар ҳаракат йўналиши томон очилиши ва ташқи ҳамда ички бошқарув тутқичларига эга қулфлаш механизмлари билан жиҳозланиши керак;
д) ички қулфлар транспорт воситаси ҳаракатланаётганда ичкарида ўтирган экипаж аъзолари томонидан тасодифан очилишини олдини олувчи механизм билан жиҳозланиши керак; Қулфлаш механизмлари тутқичлари жароҳат олишни олдини оладиган шаклда бўлиши керак;
э) экипаж бўлимидаги ускуна шундай жойлаштирилиши керакки, кескин бурчаклар ёки кескин четлар экипажга жароҳат етказиши мумкин бўлмасин. Ускуна ҳаракатланаётган пайтда ўз-ўзидан силжишини олдини оладиган тарзда маҳкамланиши керак;
ф) экипаж бўлими совуқ мавсумда барча иш шароитлари доирасида ички ҳароратни камида 15 °C даражада сақлай оладиган иситкич билан жиҳозланган бўлиши керак.109. Ёнғин ўчириш автомобилининг махсус агрегатлари ишлаганда оператор иш ўрнидаги товуш даражаси ушбу илованинг 3-боби 2-параграфи талабларига мос келиши керак.
110. Ёнғин ўчириш автомобили гидрантдан ишлаётганда ёнғин ўчириш автомобили насос қурилмасининг конструкцияси кўпик ҳосил қилувчи модданинг сув таъминоти тармоғига тушиши имкониятини истисно қилиши керак.
111. Бошқариш органларига қўйиладиган талаблар:
а) ушбу илованинг 2-боби 3-параграфи талаблари бажарилиши керак;
б) ҳар бир бошқариш органи ёнида унинг вазифаси ва ҳолатини белгиловчи белги бўлиши керак. Белги, агар бу қисмлар ёнғин автомобилидан оператив фойдаланишда демонтаж қилиниши лозим бўлса, кўчма қисмларда жойлаштирилмаслиги керак;
в) Ёнғин ўчириш автомобилининг махсус агрегатларини бошқариш органлари, қопқоқларни очиш учун дастаклар, идишлар люклари, экипаж кабинаси эшиклари, бўлимлар ва бошқа элементларнинг дастаклари қўл ҳимоя воситаларида қўл билан ушлаш имкониятини таъминлаши керак.
112. Ёнғин ўчириш автомобиллари автомобилнинг олд ва орқа қисмларида туманга қарши фаралар ва қидирув фаралари билан жиҳозланган бўлиши керак. Олдинги қидирув фарасини бошқариш кабинадан ўнг томондаги энг чекка ўриндан амалга оширилиши керак.
113. Ёнғин ўчириш автомобилининг ранг-график схемасига, махсус ёруғлик ва товуш сигналларига қўйиладиган талаблар ушбу илованинг 2-боби 10-параграфига мувофиқ белгиланган.
114. Электр ускуналари хавфсизлигига қўйиладиган талаблар:
а) Ёнғин ўчириш автомобилининг электр кучлантириш қурилмалари конструкцияси, шунингдек, электр уланишлари хизмат кўрсатувчи ходимларни электр токи уришидан хавфсизлигини таъминлаши керак;
б) стационар ва кўчма электр энергияси қабул қилувчиларининг ёқилганлик ҳолати, кучланиш мавжудлиги, муайян турдаги электр ускуналар учун белгиланган бошқа ҳаракатларни кўрсатиш учун огоҳлантирувчи сигналлар, ёзувлар ва лавҳалар қўлланилиши керак;
в) электр симлар узилиб қолиши, ишқаланиб ейилиши имкониятини истисно қилиш учун мустаҳкам маҳкамланган, шунингдек, ёнғиннинг ҳарорат омиллари, сув тўкилиши ва атмосфера ёғинлари таъсиридан ҳимояланган бўлиши керак;
г) киришлар, ўтказгичлар, улагичлар белгиланган бўлиши керак. Ўтказгичларни белгилаш ҳар бир ўтказгичнинг иккала учида бажарилиши керак;
д) турли частота ва кучланишдаги ток учун мўлжалланган электр ускуналари элементларининг корпуслари ўзига хос рангга эга бўлиши, улагичлар эса бир-бирига ўзаро уланиб қолиш имкониятини истисно қилиш учун конструктив жиҳатдан фарқ қилиши керак;
э) қўшимча электр ускуналари элементларининг қувват бериш электр занжирлари эрийдиган сақлагич ёки автоматик узгич билан жиҳозланиши керак;
ж) Ёнғин ўчириш автомобиллари асосий шассининг аккумулятор батареяси узгичи (масса узгичи) билан жиҳозланган бўлиши керак;
з) изоляция шикастланиши натижасида хавфли кучланиш остида қолиши мумкин бўлган электр ускуналарининг барча металл ток ўтказмайдиган қисмлари қувват манбаи корпуси билан, шунингдек, ёнғин автомобили шассиси билан электр алоқага эга бўлиши керак;
и) Ёнғин ўчириш автомобили кучлантирувчи электр ускуналарининг алоҳида ажратилган, номинал кучланиши 230 ва 400 В бўлган қувват занжирлари ўртасида ҳамда корпусга нисбатан изоляция қаршилиги UXL ва TS иқлим шароитларида камида 0,5 MOm бўлиши керак.
115. Ёнғин ўчириш автомобилида ҳимоя ерга уланишини улаш имконияти кўзда тутилиши керак. Ерга улаш қурилмасининг контакт юзаси юқори электр ўтказувчанликка эга коррозияга қарши қопламага эга бўлиши керак. Ерга улаш қисқичи жойлашган жой ёнғин автомобили конструкциясининг (ёнғин устки қурилмаси, сув-кўпик коммуникациялари ва автомобилнинг асосий шассиси) барча металл элементлари билан электр жиҳатдан боғланган бўлиши керак (контакт жойларида ўтиш қаршилиги 2000 мкОм дан ошмаслигини таъминлайдиган металлаштириш ўзаро улагичлари ўрнатилган). Ерга улаш ерга уловчи конструкцияларга маҳкамлаш учун махсус қурилма билан жиҳозланган, кесим юзаси камида 10 мм2 бўлган изоляцияланмаган мис кўп толали сим ёрдамида амалга оширилиши керак.
116. Ёнғин ўчириш автомобиллари шахсий таркибни электр токи уришидан ҳимоя қилиш шахсий ҳимоя воситалари билан жиҳозланган бўлиши керак.
117. Ёнғин хавфсизлиги талаблари:
а) Ёнғин ўчириш автомобили конструкциясида қўлланиладиган материаллар ўт бардошлик талабларига мос келиши керак.
б) Ёнғин ўчириш автомобили конструкциясида экипаж кабинаси, асосий агрегатлар, ёқилғи баклари, ёқилғи магистралларини юқори иссиқлик оқимлари таъсиридан ҳимоя қилиш тизимини ўрнатиш имконияти кўзда тутилиши керак.
в) бензинли двигателли ёнғинни ўчириш автомобилларининг ёқилғи баклари ва дизелли двигателли ёнғин автомобилларининг ёқилғи бакларининг қуйиш оғизлари экипаж кабинасидан ташқарида жойлашган бўлиши керак. Ёқилғи баки ва унинг қуйиш оғзи ёнғин автомобили кузови габаритидан чиқмаслиги керак.
г) қўшимча ёқилғи қувурларининг жойлашуви уларни абразив, коррозиявий ва зарба таъсиридан ҳимояланишини таъминлаши керак. Қўшимча ёқилғи қувурлари ёнғин автомобили рамаси деформацияга учраганда уларнинг шикастланишининг олдини олиш учун компенсаторларга эга бўлиши керак.
д) дизелли двигателли ёнғин автомобилининг чиқинди трубаси конструкциясида унга учқун тутувчи ўрнатиш кўзда тутилиши керак.
э) Ёнғин ўчириш автомобилининг электр кучлантириш қурилмаларининг ёнғин хавфсизлиги таъминланиши керак.
ж) Ёнғин ўчириш автомобиллари камида иккита ўт ўчиргич билан жиҳозланган бўлиши керак. Уларнинг маҳкамланиш жойлари ёнғин автомобили ускуналарининг осон етиб бориладиган зоналарида бўлиши керак. Бунда улардан бири ҳайдовчи ўриндиғи ёнида, иккинчиси эса ёнғин автомобилининг кузовида (бўлимларида) бўлиши керак.
118. Паст ҳароратли олов ўчирувчи моддадан совитишга учрайдиган ва оператор ишлаган вақтда тегиб кетиш мумкин бўлган ёнғин автомобили қувурлари ва агрегатларининг юзалари изоляцияланган бўлиши керак.
119. Тўхтаб турганда очиқ эшиклар, ўрнатилган чиқма таянчлар, автомобилнинг узунлиги ёки кенглиги бўйича габарит ўлчамларини оширувчи ёритиш мўраларининг тортмалари ёнғин автомобилининг габаритларини кўрсатувчи ёруғлик қайтарувчи элементлар ёки бошқа сигнал қурилмалари билан жиҳозланган бўлиши керак.
120. Ҳайдовчининг асбоблар комбинациясида очиқ эшиклар, чиқма таянчларнинг ўрнатилиши, ёритиш мўраларининг кўтарилиши ва ёнғин автомобили ҳаракатига тўсқинлик қилувчи бошқа ҳолатлар ҳақида сигнал берувчи ёруғлик индикаторлари бўлиши керак.
121. Сув ёки бошқа суюқ олов ўчирувчи модда учун цистерна ичида автомобил ҳаракатланаётганда суюқлик тебранишини сўндиришни таъминлайдиган кўндаланг тўлқин тўсқичлари (бўлинмалар, ғоваксимон тўлдиргич ва ҳ.к.) жойлаштирилган бўлиши керак. Тўсқич майдони цистернанинг кўндаланг кесим майдонининг 95 % ини ташкил этиши керак. Тўлқин тўсқичлари цистернани ҳажми ҳар бири 1500 л дан ошмайдиган ўзаро туташган бўлимларга бўлиши керак. Цистерна кенглиги орқа ташқи шиналар изи ўлчамининг 80 % идан ортиқ бўлганда бўйлама тўлқин тўсқичини ўрнатиш шарт.
122. Ёнғин ўчириш автомобиллари иккита ғилдирак тирговичи билан жиҳозланган бўлиши керак.
123. Ёритиш мўрасига қўйиладиган талаблар:
а) привод туридан қатъи назар, мўра уни белгиланган баландликда маҳкамлайдиган тормозга эга бўлиши керак;
б) мўра конструкцияси 10 м/с гача шамол тезлигида уни тортмаларсиз эксплуатация қилиш имконини бериши керак.
124. Стрела ёки бўғинлар тўплами (автонарвон, эгилувчан ёнғин автокўтаргичи, ёнғин кўпик кўтаргичи) билан жиҳозланган ёнғин автомобилларига хавфсизлик талаблари:
а) стрела ёки бўғинлар тўплами билан жиҳозланган ёнғин автомобиллари қутқарув ишларини ва ёнғинларни ўчиришни хавфсиз ўтказиш имконини берувчи статик ва динамик турғунликка эга бўлиши керак, жумладан:
6° гача (шу жумладан,) қияликка эга юзада ўрнатилганда;
олов ўчирувчи моддаларни бериш қурилмалари билан ишлаганда;
нарвон (люлка) учи даражасидаги шамол тезлиги 10 м/с дан ошмаганда.
б) стрела ёки бўғинлар тўплами билан жиҳозланган ёнғин автомобиллари қуйидагиларни истисно қилувчи блокировкаларга эга бўлиши керак:
ресорлар блокланмаган ва таянчлар кўтарилган ҳолатда стреланинг (бўғинлар тўпламининг) ҳаракатланиш имкониятини;
стреланинг (бўғинлар тўпламининг) иш майдонидан ташқарида ҳаракатланиш имкониятини;
стрела (бўғинлар тўплами) иш ҳолатида турганда таянчларни кўтаришни;
автомобил ҳаракатланаётганда таянчларнинг ўз-ўзидан чиқиб кетишини;
лифт кабинаси стрела бўйлаб ҳаракатланаётганда ёки унинг энг паст ҳолатида бўлмаганда стреланинг силжишини;
стрела (бўғинлар тўплами)ни транспорт ҳолатига ўрнатгандан кейин унинг янада ҳаракатланишини;
қувват олиш қутиси ёқилган, ресорлар блокланган, таянчлар чиқарилган ва стрела (бўғинлар тўплами) кўтарилган ҳолатда автомобилнинг ҳаракатланишини;
конструкциянинг чекка нуқталари (фронтал зарбадан ҳимояловчи чеклагичлар) тўсиққа тегиб кетганда стрела (бўғинлар тўплами), люлканинг ҳаракатланишини;
юк кўтариш қобилияти 10 % дан ортиқ оширилганда стрела (бўғинлар тўплами)нинг ҳаракатланишини.
в) стрела ёки бўғинлар тўплами билан жиҳозланган ёнғин автомобиллари асосий куч агрегати ёки шасси двигатели приводи ишдан чиққан тақдирда стрела, бўғинлар тўпламини транспорт ҳолатига келтириш учун фавқулодда приводга эга бўлиши керак.
г) автонарвон ёки кўтаргич учининг ҳаракатланиш тезлиги хавфсизлик майдонининг чегаравий қийматларига ёки ҳаракат приводлари ижро механизмларининг чекка ҳолатларига етганда автоматик равишда секинлашиши керак.
д) автонарвон, эгилувчан автокўтаргич қуйидаги кўрсаткичлар (назорат асбоблари) билан таъминланган бўлиши керак:
стрела, бўғинлар тўплами, люлка, лифт кабинасининг кўтарилиш баландлиги ва вилети (чиқиб туриши);
стреланинг пастки бўғини оғиш бурчаги;
стреланинг кўндаланг оғиш бурчаги.
э) стрела, бўғинлар тўплами, люлка, лифт кабинасининг кўтарилиш баландлиги ва вилети кўрсаткичлари (назорат асбоблари) оператор иш ўрнидан яхши кўринадиган ягона блокка жойлаштирилган бўлиши ва кўрсаткичлар хатолиги 5 % дан ошмаслиги керак.
ж) бошқариш пультларида жойлашган автонарвон, эгилувчан автокўтаргичнинг товуш ва ёруғлик сигнализацияси қуйидагилар ҳақида хабар бериши керак:
стрела, бўғинлар тўплами, люлка, лифт кабинасининг ҳаракат иш майдони чегарасига яқинлашиши;
стрела, люлка, лифт кабинасининг ортиқча юкланиши;
фронтал зарбадан ҳимояловчи чеклагичнинг ишга тушиш моменти;
таянчнинг ердан ёки таглигдан ажралиш моменти;
ўқларнинг устма-уст тушиш моменти (автонарвон учун);
зиналарнинг устма-уст тушиш моменти (автонарвон учун).
з) автонарвон, эгилувчан автокўтаргич люлка полининг ҳар қандай ҳолатда горизонтал бўлишини ва стрела бўйлаб жойлашган нарвон зиналарининг (агар у бўлса) горизонтал бўлишини таъминлайдиган текислаш тизимига эга бўлиши керак. Бунда люлка поли текислигининг горизонталдан оғиши 3° дан, зиналарники эса — 2° дан ошмаслиги керак.
и) автонарвон, эгилувчан автокўтаргич люлкалари (1,1 ± 0,1) ва (0,5 ± 0,1) м баландликда жойлашган икки қатор тутқичдан ташкил топган тўсиққа эга бўлиши керак. Люлка полининг периметри бўйлаб баландлиги камида 0,1 м бўлган узлуксиз тўсиқ (плинтус) бўлиши керак. Люлка тўсиғининг элементлари (тутқичлар) турли йўналишларда камида 1300 N концентрланган юкка бардош бериши керак.
к) лифт кабинаси периметри бўйича баландлиги камида 1,5 м бўлган катакли тўсиққа эга бўлиши керак.
л) эгилувчан автокўтаргичнинг люлкаси ва автонарвоннинг лифт кабинаси ичкаридан ва ташқаридан очиладиган қулфли битта ёки бир нечта бир табақали эшикча билан жиҳозланган бўлиши керак (ЭАК люлкаси қайтариладиган тутқичлар билан жиҳозланиши мумкин). Бунда ўтиш жойи кенглиги камида 500 мм бўлиши керак.
м) бошқариш пультидаги эгилувчан автокўтаргич люлкасининг барча ҳаракатларини бошқариш органлари ўз-ўзидан қайтадиган бўлиши, уларнинг ўз-ўзидан ёқилиб кетиш имкониятини истисно қилиши ва механизмларнинг ёқиладиган ҳаракатларини белгилаши керак.
н) стрела ёки бўғинлар тўплами билан жиҳозланган ёнғин автомобилларининг бошқариш пультлари товуш сигналини ёқиш ва автомобил двигателини ўчирмасдан бажарилаётган манёврни фавқулодда тўхтатиш қурилмаларига эга бўлиши керак.
о) автонарвон, эгилувчан автокўтаргич асосий бошқариш пулиининг люлка билан икки томонлама карнайл алоқасини таъминлайдиган гаплашув қурилмалари билан жиҳозланган бўлиши керак.
12-§. Фавқулодда вазиятлар ва қутқарув хизматлари транспорт воситаларига қўйиладиган талаблар
125. Фавқулодда вазиятлар ва қутқарув хизматлари транспорт воситалари ушбу илованинг 2-боби 10-параграфи талабларига мос келиши керак.
13-§. Коммунал хўжалик ва йўлларни сақлаш учун транспорт воситаларига қўйиладиган талаблар
126. Махсус ускунанинг таркибий қисмлари (шу жумладан, симлар, кабеллар, уловчи арматура, қувурлар ва ҳ.к.) уларнинг тасодифий шикастланиши хавфли ҳолат юзага келиши имкониятини истисно қиладиган тарзда бажарилиши керак.
127. Махсус ускунанинг кўтариладиган ва ағдариладиган қисмлари уларни кўтарилган ҳолатда маҳкамлаш учун таянчлар ва (ёки) уларнинг ўз-ўзидан ағдарилиши ва кескин тушиб кетишини истисно қилувчи қурилмалар билан жиҳозланган бўлиши керак.
128. Махсус ускунани бошқариш пулий махсус ускуна таъсир зонасида жойлашган бўлмаслиги керак.
129. Махсус ускунанинг иш органларини бошқариш пулий оператор бутун иш майдончасини кўриб турадиган тарзда жойлашган бўлиши керак.
130. Махсус ускунанинг юк ушлаб турувчи қурилмалари юкларнинг ўз-ўзидан силжиши ёки ағдарилишини истисно қилувчи ушлаб туришни таъминлаши керак.
131. Бир вақтда ёки белгиланган тартибда бўлмаган ҳолда таъсир қилиниши авария ҳолатига ёки ускунанинг шикастланишига олиб келиши мумкин бўлган бошқариш органлари ўзаро блокланган бўлиши керак.
Блоклаш ускунани ёки унинг исталган элементини тўхтатиш учун хизмат қилувчи бошқариш органларига тааллуқли бўлмаслиги керак.
132. Махсус ускунани бошқариш ричагларига қўлланиладиган кучлар ҳаракатланиш усули ва фойдаланиш частотасига қараб 10-жадвалда келтирилган қийматларга мос келиши керак.
10-жадвал Махсус ускунани бошқариш ричагларига қўлланиладиган кучлар Ричагнинг ҳаракатланиш усули Кучлар, N , кўпи билан Фойдаланиш частотаси, сменада, марта 240 — 17 16 — 5 5 дан кам Асосан бармоқлар билан 10 10 30 Асосан билак билан 15 20 40 Асосан билак ва тирсак билан 25 30 60 Бутун қўл билан 40 60 150 Иккала қўл билан 90 90 200
133. Қувур арматурасининг қўлда бошқариладиган приводи ричаги дастасига қулфлаш органини ёпиш (ёки очишда қўзғатиш) пайтида иккала қўл билан қўлланиладиган куч 450 N дан ошмаслиги керак.
134. Ҳар қандай технологик режимда оператор иш ўрнидаги максимал товуш даражаси 110 dB(A) дан ошмаслиги керак.
135. Ташқи шовқин даражаси 11-жадвалда кўрсатилган қийматлардан ошмаслиги керак.
11-жадвал Ташқи шовқин даражасига қўйиладиган талаблар Асосий шасси тури Товуш даражаси, dB(A) Тўлиқ массаси 3500 кг дан ортиқ ва двигател қуввати, кВт: 75 дан кам 81 75 ва ундан ортиқ, аммо 150 дан кам 83 150 ва ундан ортиқ 84 Трактор 85
136. Машина ҳаракатланаётганда транспорт воситасининг габарит кенглигидан габарит чироқларининг ташқи четидан чапга ва (ёки) ўнгга 0,4 м дан ортиқ чиқиб турадиган, ёки транспорт воситасининг габарит узунлигидан олдинга ва (ёки) орқага 1,0 м дан ортиқ чиқиб турадиган технологик ускуна конструкцияси элементлари чизиқлар билан бўялган бўлиши керак. Чизиқларнинг ранги — кенглиги бир хил, 30 дан 100 мм гача бўлган, ташқарига ва пастга қараб 45°± 5° бурчак остида оғма жойлашган, навбатлашиб келувчи қизил ва оқ (сариқ) чизиқлар.
Бундан ташқари, бундай конструкция элементлари БМТ ЙИК Қоидалари № 3 бўйича IA синф ёруғлик қайтарувчилар ёки олдинга ва орқага қаратилган ёритувчи юзали габарит чироқлари билан белгиланади.
137. Технологик ёзувлар бошқариш постидан кўринадиган жойларда жойлаштирилган бўлиши керак.
138. Бошқариш ва назорат органлари органнинг вазифасини кўрсатувчи белгилар билан белгиланиши керак. Тегишли белги бўлмаганда ёзувларни қўллашга рухсат этилади.
139. Маълумот лавҳалари ускунанинг ҳар қандай агрегат ва узелларига ўрнатилиши мумкин, лекин улар барча эҳтиёт қурилмаларда бўлиши шарт.
140. Техник хусусиятига кўра ва (ёки) технологик операцияларни бажаришда максимал тезлиги Йўл ҳаракати қоидалари билан рухсат этилгандан паст бўлган транспорт воситаларига тезликни чекловчи таниқлик белгиси ўрнатилиши керак. Агар транспорт воситасининг технологик операцияларни бажаришдаги ҳаракат тезлиги транспорт тезлигидан паст бўлса, ушбу операцияларни бажаришда тезликни чекловчи белги олдинга ўрнатилиши керак.
Максимал тезлик ҳақидаги қўшимча маълумот эксплуатация ҳужжатларида кўрсатилиши керак.
141. Агар технологик ускуна конструкцияси туфайли БМТ ЙИК Қоидалари № 48 бўйича ушбу ўлчамга риоя қилиш имконсиз бўлса, яқин ёруғлик фараларини ўрнатиш баландлигини максимал 3250 мм гача оширишга рухсат этилади. Яқин ёруғлик фаралари шундай созланиши керакки, яқин ёруғлик нурининг чап қисмидаги ёруғлик чегараси ва машинанинг горизонтал таянч юзасини ўз ичига олган текисликнинг кесишиш чизиғи БМТ ЙИК Қоидалари № 48 бўйича ўрнатилган фаранинг шунга ўхшаш чизиғига тўғри келсин.
142. Агар машинанинг олдида ўрнатилган технологик ускуна конструкцияси туфайли БМТ ЙИК Қоидалари № 48 бўйича ушбу ўлчамга риоя қилиш имконсиз бўлса, машинанинг олд учидан бурилиш кўрсаткичларининг ён такрорлагичларигача бўлган масофани максимал 3500 мм гача оширишга рухсат этилади.
143. Йўлларда тозалаш ишларини бажариш учун мўлжалланган машиналар сариқ ёки тўқ сариқ рангдаги махсус ёруғлик сигналлари (чақновчи маёқлар) билан жиҳозланган бўлиши керак.
Чақновчи маёқларнинг сони ва жойлашуви уларнинг ёруғлик манбаи марказидан ўтувчи горизонтал текисликда 360° бурчак бўйича кўринишини таъминлаши керак.
144. Технологик ускуна кеча вақтида ишлаётганда иш зонасини ёритиш учун машиналар иш зонасини ёритувчи қўшимча фаралар билан жиҳозланган бўлиши керак.
145. Гидравлик ускуна мавжуд бўлганда, у ушбу илованинг 3-боби 1-параграфи талабларига мос келиши керак.
14-§. Нефт ва газ қудуқларига хизмат кўрсатишга мўлжалланган транспорт воситаларига қўйиладиган талаблар
146. Механик узатмалар (занжирли, карданли, тишли ва ҳ.к.), муфталар, шкивлар ва ускунанинг бошқа айланувчи ва ҳаракатланувчи элементлари мустаҳкам маҳкамланган металл тўсиқларга эга бўлиши керак.
147. Тез-тез кўрикдан ўтказиладиган ускунанинг тўсиқлари тезда ечиладиган ёки очиладиган бўлиши керак, бунинг учун конструкцияда тўсиқни тезда ва хавфсиз ечиш ҳамда ўрнатишни таъминлайдиган дасталар, скобалар ва бошқа махсус қурилмалар кўзда тутилиши керак.
Очиладиган тўсиқлар уларни очиқ ҳолатда ишончли ушлаб турадиган мосламалар билан жиҳозланиши керак.
148. Тўсиқ сифатида рамкали металл тўр ишлатилганда, тўр симининг диаметри камида 2,0 мм бўлиши керак.
149. Металл тўр ва панжаранинг тешиклари ўлчамлари 12-жадвалда кўрсатилган қийматлардан ошмаслиги керак.
12-жадвал Металл тўр ва панжара тешикларининг ўлчамлари Тўсиқлардан ҳаракатланувчи элементларгача масофа Тешикнинг максимал кенглиги (диаметри), мм 35 гача 6 35 дан 150 гача 20 150 дан 350 гача 30
150. Нефт ва газ қудуқларини таъмирлаш учун транспорт базасидаги қурилмаларни бошқариш тизимлари конструкциясида қуйидагилар кўзда тутилиши керак:
минорани (мўрани) чиқариш чеклагичи;
талев блокини (илгак блокини) кўтариш чеклагичи;
юк кўтариш қобилияти чеклагичи. Агар қурилманинг юк кўтариш қобилияти кўтариш механизми двигателининг максимал айлантирувчи моменти билан чекланган бўлса, юк кўтариш қобилияти чеклагичини ўрнатмасликка рухсат этилади;
бошқариш ричаглари ва дасталарининг алоҳида ҳолатларини блоклаш;
минорани кўтариш гидротизимининг шланглари ёки қувурлари узилганда миноранинг (мўранинг) йиқилишининг олдини олувчи блоклаш;
бошқариш тизими огоҳлантирувчи сигнализация билан таъминланган бўлиши керак. Иш зонасидаги сигнал товуш даражаси асосий ускуна ҳосил қиладиган товуш даражасидан 8 дБ(А) юқори бўлиши керак.
151. Сигнал ранглар ва хавфсизлик белгилари ушбу илованинг 2-боби 9-параграфи талабларига мос келиши керак.
15-§. Пул маблағлари ва қимматбаҳо юкларни ташишга мўлжалланган транспорт воситаларига қўйиладиган талаблар
152. Транспорт воситаси фақат ичкаридан очиладиган қўшимча эшик қулфлари билан жиҳозланган бўлиши керак.
153. Аккумулятор батареяси транспорт воситасининг йўловчилар хонасидан ташқарида жойлаштирилиши ва йўловчилар хонаси учун белгилангандан паст бўлмаган синфдаги зирҳ ҳимоясига эга бўлиши керак.
154. Транспорт воситаси қуйидагиларни жойлаштириш учун жойга эга бўлиши керак:
а) тиббий дорихона (аптечка);
б) фавқулодда тўхташ белгиси;
в) ўт ўчиргич:
M 1 , N 1 тоифадаги транспорт воситалари учун — ҳайдовчи иш ўрнидан етиб бориладиган зонада сиғими камида 2 л бўлган битта ўт ўчиргич;
N 2 , N 3 тоифадаги транспорт воситалари учун — камида иккита ўт ўчиргич, улардан бири сиғими камида 2 л — ҳайдовчи иш ўрнидан етиб бориладиган зонада, бошқаси (бошқалари) умумий сиғими камида 5 л — йўловчилар хонасида.
155. Ҳайдовчи ва экипаж аъзолари учун мумкин бўлган зарба зонасидаги барча ускуна элементлари, жумладан, зирҳ ҳимояси элементлари, шикастланишдан хавфсиз бўлиши, яъни таянч юзасидан 10 мм дан ортиқ чиқиб турмаслиги ва камида 3,2 мм бурилиш радиусига эга бўлиши ёки энергия ютувчи қопламалар билан ёпилган бўлиши керак.
156. Салон томидаги барча элементлар (қаттиқлик қирралари, ёритиш плафонлари кронштейнлари ва ҳ.к.) том юзасига нисбатан пастга 20 мм дан ортиқ чиқиб турмаслиги ва камида 5 мм қирра бурилиш радиусига эга бўлиши ёки энергия ютувчи қопламалар билан ёпилган бўлиши керак.
157. Йўловчилар хонасида ташиладиган юк ишончли маҳкамланган бўлиши, шикаст етказиши мумкин бўлган чиқиқларга эга бўлмаслиги ва ҳаракат жараёнида ҳайдовчи ҳамда экипаж аъзоларига халақит бермаслиги керак.
158. Кабинадан (салондан) изоляцияланган, экипажни жойлаштириш учун бўлимларга эга транспорт воситаси ҳар бир бўлим учун камида учта фавқулодда чиқиш йўлига эга бўлиши керак. Фавқулодда чиқиш йўли сифатида хизмат эшиклари, томдаги фавқулодда люк, хизмат эшигига қарама-қарши томондаги захира эшик ишлатилади.
159. N 2 ва N 3 тоифадаги транспорт воситалари учун экипажни жойлаштириш бўлими томидаги люк мажбурийдир. Фавқулодда люкнинг ўлчамлари:
проём майдони камида 2700 см2;
люк проёмига 45х59 см ўлчамдаги тўртбурчак сиғиши керак;
захира эшик проёмига сиғадиган тўртбурчакнинг ўлчамлари камида 65х100 см бўлиши керак.
160. Транспорт воситаси ҳайдовчи иш ўрнидан аккумуляторнинг масса клеммасини узишни таъминлайдиган фавқулодда узгич билан жиҳозланган бўлиши керак.
161. Транспорт воситасининг ёқилғи баки портлашдан хавфсиз бажарилиши ёки унинг йўловчилар хонасидан паст бўлмаган синфдаги зирҳ ҳимояси кўзда тутилиши керак.
Ёқилғи баки тўқнашув ва ағдарилишда мумкин бўлган деформациялардан махсус ҳимояланган бўлиши керак. Транспорт воситаси ғилдиракларида 30° гача қияликда турган ҳолатда бакнинг герметиклиги бузилган тақдирда ёқилғининг таянч юзасига эркин оқиб чиқишини таъминлайдиган қурилма кўзда тутилиши керак.
162. Пул тушуми ва қимматбаҳо юкларни ташишга мўлжалланган транспорт воситаларига техник регламентнинг 4-иловасида келтирилган ҳайдовчи ўрнидан кўринишга оид умумий талаблар қўлланилмайди, улар ўрнига ушбу банднинг талаблари қўлланилади:
Кузов устунлари ҳосил қиладиган кўринмайдиган зоналарнинг бурчаклари қуйидагилардан кўп бўлмаслиги керак:
4° — ўрта устун ҳосил қиладиган;
11° — асосий ён устун ҳосил қиладиган.
A ва V зоналарида кўринмайдиган зоналар бўлмаслиги керак.
Ушбу талаб олд ойнанинг ўрта ва ён ажратувчи устунларига (бўлакли олд ойна бўлганда), рулга, тозалагич қисмларига, орқага қараш ойналарига ва ташқи антеннага татбиқ этилмайди.
Кабинанинг ён деразалари орқали ўнгга, чапга 90° ва пастга 4° кўриниш зонасида кўринмайдиган зоналар бўлмаслиги керак.
Олд ойнанинг A, V норматив зоналарининг тозаланиш даражаси 13-жадвалда келтирилган қийматларга мос келиши керак.
13-жадвал Олд ойнанинг A ва V норматив зоналарининг тозаланиш даражаси Олд ойна зоналари А В Яхлит ойна Бўлакли ойна Яхлит ойна Бўлакли ойна 84 65 80 70
163. Транспорт воситасида ташқи орқага қараш ойналари эшиклар ёпиқ ҳолатда ичкаридан ростланадиган бўлиши керак.
164. Пул тушуми ва қимматбаҳо юкларни ташишга мўлжалланган транспорт воситаларида ёқилғи сифатида сиқилган ёки суюлтирилган газдан, шунингдек, бензин-газ аралашмасидан фойдаланадиган двигателларни қўллашга йўл қўйилмайди.
165. Транспорт воситасининг двигател бўлими ҳайдовчи ўрнидан масофадан бошқариладиган ишга тушириш приводига эга ёнғин ўчириш қурилмаси билан жиҳозланган бўлиши керак. Ёнғин ўчириш қурилмаси ишлаганда двигател бўлимига тушадиган олов ўчирувчи моддалар ва ёниш маҳсулотлари ҳайдовчи кабинаси ва йўловчилар хонасига тушмаслиги керак. Бензинли двигателлар бўлимларини ўчириш учун ёнувчи буғ-газ муҳитида (ҳаво билан бензин буғлари) ишга тушганда портлашдан хавфсизликни таъминлайдиган ёнғин ўчириш қурилмалари қўлланилиши керак.
166. Ёнғин сигнализацияси датчиклари ёнғин чиқиш хавфи энг юқори бўлган жойларга ўрнатилиши керак:
двигател бўлимида;
электр ускуналари асбоблари тўпланган жойларда;
автоном иситкичлар ўрнатилган жойларда.
167. Транспорт воситаси йўловчилар хонаси конструкциясида (ўриндиқларнинг ёстиқ ва суянчиқлари, ҳимоя рамкалари, бош суянчиқлари, том қопламаси, кабина ва эшикларнинг ён панеллари, пол қопламаси, асбоблар комбинацияси ва ҳ.к.) қуйидаги материаллар ишлатилиши керак:
ёниш тезлиги 100 мм/мин ва ундан кам бўлган;
горелка алангасидан 30 сония ичида алангаланмаган;
ўлчов базаси бошланишигача тўлиқ ёниб битмасдан ўчган.
16-§. Болаларни ташишга мўлжалланган транспорт воситаларига қўйиладиган талаблар
168. Умумий талаблар:
а) болаларни ташишга мўлжалланган транспорт воситалари (автобуслар) ушбу параграф талабларини ҳисобга олган ҳолда M 2 ва M 3 тоифадаги транспорт воситаларига қўйиладиган умумий хавфсизлик талабларига мос келиши керак.
б) максимал конструктив тезлиги 60 км/соатдан ортиқ бўлган автобус БМТ ЙИК Қоидалари № 89 талабларига жавоб берувчи тезликни чеклаш қурилмаси билан жиҳозланган бўлиши керак.
в) автобуснинг олди ва орқасида Йўл ҳаракати қоидаларига мувофиқ «Болалар гуруҳини ташиш» таниқлик белгилари ўрнатилган бўлиши керак.
г) кузовнинг ташқи ён томонларида, шунингдек, автобуснинг симметрия ўқи бўйича олдида ва орқасида баландлиги камида 25 см ва қалинлиги унинг баландлигининг камида 1/10 қисми бўлган тўғри бош ҳарфлар билан «БОЛАЛАР» қарама-қарши рангдаги ёзувлари туширилган бўлиши керак.
Кўрсатилган ёзувларга бевосита яқин жойда (уларнинг баландлигининг камида 1/2 қисми масофасида) ҳеч қандай белги ёки ёзувлар туширилмаслиги керак.
д) автобус кузови сариқ рангга бўялган бўлиши керак.
э) автобус орқага юришда автоматик товуш сигнали берилишини таъминлайдиган қурилма билан жиҳозланган бўлиши керак.
ж) автобусга ўрнатилган бевосита бўлмаган кўриш воситаларининг барча элементлари электр иситкичга эга бўлиши керак.
з) автобус ишлаб чиқарувчиси томонидан автобус хавфсиз эксплуатациясини белгиловчи механизм, узел ва деталларни (рул бошқаруви, тормоз тизими, шиналар, ўт ўчиргичлар, фавқулодда чиқиш жойларини бошқариш механизмлари ва бошқ.) кўздан кечириш, созлаш ва техник хизмат кўрсатиш даврийлиги, болаларни ташиш учун автобус тайёрланган базавий автобусга нисбатан икки баравар қисқартирилган бўлиши кўзда тутилиши керак. Автобус учун эксплуатация ҳужжатларида тегишли кўрсатма берилиши керак.
169. Режалаштиришга қўйиладиган талаблар:
а) автобусда фақат ўтириш жойлари кўзда тутилган бўлиши керак;
б) болалар учун мўлжалланган ўриндиқлар автобус ҳаракати бўйича олдинга қаратилган бўлиши керак;
в) ўриндиқларнинг ҳар бир кўндаланг қаторида «Тўхташни сўраш» сигнал тугмаси кўзда тутилиши керак.
Сигнал тугмалари автобуснинг ички ён деворига дераза пастки қирраси остига ўрнатилиши керак;
г) ҳайдовчи иш ўрни уни йўловчилар хонасидан ажратувчи ҳеч қандай тўлиқ бўлинмага эга бўлмаслиги керак;
д) ҳайдовчи иш ўрни қуйидагилар билан жиҳозланган бўлиши керак:
болалар жойлашган жойлардан ёқиладиган, тўхташ зарурлиги ҳақидаги товуш ва ёруғлик сигналлари билан;
ички ва ташқи автомобил карнай-овоз кучайтиргич қурилмаси билан.
э) ўз ўриндиғида ўтирган ҳайдовчи болаларнинг автобусга кириш ва ундан чиқиш жараёнини йўл сатҳидан автобус поли юзасигача бўлган зонада назорат қилиш имкониятига эга бўлиши керак. Агар бевосита кўриниш етарли бўлмаса, бундай назоратни амалга оширишга имкон берувчи қурилмалар («видеокамера-монитор» тизими, ойналар тизими, бошқа оптик қурилмалар) ўрнатилиши керак;
ж) йўловчилар хонаси ён деразаларининг форточкалари мавжуд бўлганда, уларнинг баландлиги деразанинг умумий баландлигига нисбатан 25% дан ошмаслиги керак. Форточкалар деразанинг юқори қисмида жойлашган бўлиши керак;
з) автобусда қўлда кўтариб юриладиган юк ва (ёки) багаж учун ҳар бир йўловчи ўрнига ҳисобланган меъёрда камида 0,1 м2 ва камида 20 дм3 бўлган орқа қисмдаги бўлим ва (ёки) деразалар устидаги токчалар ёки бошқа жойлар кўзда тутилган бўлиши керак;
и) таянч-ҳаракатланиш функциялари бузилган болаларни ҳам ташишга мўлжалланган автобус конструкцияси вариантида, автобусда йиғилган ҳолатдаги камида иккита ногиронлар аравачасини жойлаштириш учун махсус жой кўзда тутилиши керак. Бу жой багаж бўлими билан бирлаштирилиши мумкин;
к) багаж бўлими автобус ҳаракати вақтида багаж ва йиғилган ҳолатдаги ногиронлар аравачаларининг силжишига тўсқинлик қилувчи қурилмалар билан жиҳозланган бўлиши керак;
л) багаж бўлими тўсиғи багаж ва (ёки) ногиронлар аравачалари массасининг ҳар 100 кг ига 200 N статик юкка бардош бериши керак;
м) автобуслар йўловчилар хонасида деразалар устида қўл юки учун токчалар бўлганда, токчалар кенглиги камида 30 см, улар устидаги бўш жой баландлиги эса — камида 20 см бўлиши керак. Токчалар улар тегиб турган автобус деворлари томонга қияликка эга бўлиши керак. Горизонтал юзадан ўлчанган қиялик миқдори камида 10° бўлиши керак.
Токчалар конструкцияси автобус ҳаракатланаётганда улардан қўл юкининг тушиб кетишини истисно қилиши керак;
н) автобус поли ва зинапоялари қопламасининг материали сирпанчиқ бўлмаслиги керак;
о) автобус иккита тиббий дорихона (аптечка) билан жиҳозланган бўлиши керак;
п) автобусда камида иккита ўт ўчиргични ўрнатиш учун жойлар кўзда тутилган бўлиши керак, бунда жойлардан бири ҳайдовчи ўриндиғи ёнида бўлиши керак.
170. Ўриндиқларга қўйиладиган талаблар (3-расм):
а) бир йўналишда жойлашган ўриндиқлар учун ўриндиқ суянчиғининг олд юзаси билан олдинда жойлашган ўриндиқ суянчиғининг орқа юзаси орасидаги, ўриндиқ ёстиғи юзасига уринма горизонтал текисликдан ўтирган боланинг оёқлари учун мўлжалланган пол қисми устидан 55 см баландликда жойлашган горизонтал текисликкача бўлган оралиқда горизонтал бўйича ўлчанган масофа (Н) камида 60 см бўлиши керак;
б) бир кишилик ўриндиқ ёстиғининг кенглиги (2F) камида 32 см бўлиши керак;
в) бир кишилик ўриндиқнинг бўш жой кенглиги (G), ўтириш жойининг ўрта вертикал текислигидан ҳар икки томонга, ўриндиқ суянчиғи бўйлаб сиқилмаган ўриндиқ ёстиғидан 20 дан 60 см гача баландликда горизонтал бўйича ўлчанганда, камида 17 см бўлиши керак;
г) икки ва кўп кишилик ажратилмаган ўриндиқлар ёстиғининг кенглиги ушбу банднинг б) ва в) кичик бандларида кўрсатилган F ва G қийматларини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак;
д) ўриндиқ ёстиғининг чуқурлиги (K) камида 35 см бўлиши керак;
э) ўтирган боланинг оёқлари жойлашган пол даражасига (I) нисбатан сиқилмаган ҳолатдаги ўриндиқ ёстиғининг баландлиги шундай бўлиши керакки, ўриндиқ ёстиғи юзасига уринма горизонтал текисликнинг ушбу қисм устидаги баландлиги 35 дан 40 см гача бўлсин;
ж) бўлинмага қараган ўриндиқ БМТ ЙИК Қоидалари №№ 36, 52 ёки 107 талабларига мувофиқ олдида бўш жойга эга бўлиши керак;
з) ўтишга қараган ўриндиқ четида қўл таянчи ёки тутқич бўлиши керак. Қўл таянчи ёки тутқичнинг ўриндиқ ёстиғидан баландлиги (В) 18 ± 2 см бўлиши керак;
3-расм. Ўриндиқларни жойлашуви ва ўлчамлари
и) автобусда болаларни кузатиб борувчи катталар йўловчиси учун камида битта ўриндиқ кўзда тутилган бўлиши керак. Кўрсатилган ўриндиқлар I синф автобуслар учун БМТ ЙИК Қоидалари № 36 ёки 107, А синф автобуслар учун эса БМТ ЙИК Қоидалари № 52 ёки 107 талабларига жавоб бериши керак;
Ўриндиқларнинг жойлашуви катталар йўловчиларига автобус ҳаракати вақтида болаларни назорат қилиш имконини бериши керак.
к) болаларни ташиш учун ўриндиқлар қуйидаги синов юкига бардош бера оладиган мустаҳкамлик хусусиятларига эга бўлиши керак:
базавий юзадан 0,75 м баландликда ўриндиқ суянчиғига қўлланиладиган 1180 №. Юк қўлланилишининг марказий нуқтаси силжиши камида 100 мм ва кўпи билан 400 мм бўлиши керак;
базавий юзадан 0,45 м баландликда ўриндиқ суянчиғига қўлланиладиган 3140 №. Юк қўлланилишининг марказий нуқтаси силжиши камида 50 мм бўлиши керак;
л) ўриндиқ ёстиғи ва суянчиғининг конфигурацияси, шунингдек, уларнинг қоплама материали, автобус тормозланганда ва бурилганда ҳам болалар юришининг хавфсизлигини таъминлаши керак;
м) ўриндиқлар болалар учун ушлаб турувчи қурилмалар билан жиҳозланган бўлиши керак, улар бел хавфсизлик камари ҳамда ростлаш ва маҳкамлаш қурилмалари мажмуидан иборат. Ушбу қурилмалар қуйидагиларга мос келиши керак:
хавфсизлик камарларини маҳкамлаш жойларининг мустаҳкамлигига нисбатан — БМТ ЙИК Қоидалари № 14 га;
қўлланиладиган хавфсизлик камарларига нисбатан — БМТ ЙИК Қоидалари № 16 га.
171. Кириш ва чиқишни таъминлашга қўйиладиган талаблар:
а) умумий йўловчилар сони (кузатувчилар билан бирга) 22 кишидан ошмайдиган автобуслар битта эшикка, умумий йўловчилар сони (кузатувчилар билан бирга) 22 кишидан ортиқ автобуслар эса кириш ва чиқиш учун мўлжалланган камида иккита хизмат эшигига эга бўлиши керак;
б) эшик (ёки эшиклардан бири) ҳайдовчи иш ўрнига бевосита яқин жойлашган бўлиши керак;
в) автобус хизмат эшиклари очиқ ёки тўлиқ ёпилмаган ҳолатда ҳаракатнинг бошланишига тўсқинлик қилувчи қурилма билан жиҳозланган бўлиши керак;
г) автобус ҳайдовчига болаларнинг автобусга кириши ва ундан чиқишини сутканинг исталган вақтида кўриш имконини берувчи хизмат эшиклари проёмларини ёритиш билан жиҳозланган бўлиши керак;
д) болалар кириши ва чиқиши учун мўлжалланган хизмат эшиги учун:
йўл сатҳидан биринчи зинапоягача бўлган баландлик 25 см дан кўп бўлмаслиги керак. Кўрсатилган баландликни таъминлаш учун, зарур бўлганда, БМТ ЙИК Қоидалари № 36, 52 ёки 107 талабларига жавоб берадиган йиғиладиган зинапоя (пойабзал) ўрнатилиши ёки полни тушириш ва (ёки) эгиш тизими қўлланилиши керак;
кейинги зинапояларнинг баландлиги 20 см дан кўп бўлмаслиги керак;
зинапояларнинг чуқурлиги камида 20 см бўлиши керак.
э) болалар чиқиши учун мўлжалланган хизмат эшиклари ўтиш жойларидаги тутқичлар ёки дастаклар:
ўтиш жойлари иккала томондан тутқич ёки дасталар билан жиҳозланган бўлиши керак;
тутқич ёки дасталар бола хизмат эшиги ёнида йўлда турган ҳолда ёки исталган зинапояда турган ҳолда уларни ушлаб туриши мумкин бўладиган тарзда жойлаштирилган бўлиши керак;
тутқич ёки дасталарнинг жойлашиш баландлиги йўл юзасидан ёки ҳар бир зинапоя юзасидан 60 дан 110 см гача бўлиши керак;
йўлда турган бола учун тутқич ёки дасталарнинг биринчи зинапоянинг ташқи четига нисбатан жойлашиш чуқурлиги (горизонтал бўйича) 30 см дан ошмаслиги керак;
исталган зинапояда турган бола учун тутқич ёки дасталарнинг шу зинапоянинг ички четига нисбатан жойлашиш чуқурлиги (горизонтал бўйича) 30 см дан ошмаслиги керак.
ж) таянч-ҳаракатланиш функциялари бузилган ва ногиронлар аравачасида ҳаракатланадиган болаларни мунтазам ташиш ҳолатида, автобуснинг ён ёки орқа қисмида баландлиги камида 150 см ва кенглиги 90 см бўлган, ногиронлар аравачасидаги болаларнинг автобусга кириши учун ишлатиладиган эшик кўзда тутилиши керак;
з) таянч-ҳаракатланиш функциялари бузилган ва ногиронлар аравачасида ҳаракатланадиган болаларнинг автобусга киришини ва ташишнинг хавфсизлигини таъминлайдиган қурилмалар БМТ ЙИК Қоидалари № 107 талабларига жавоб бериши керак.
17-§. Узун ўлчамли юкларни ташишга мўлжалланган транспорт воситаларига қўйиладиган талаблар
172. Узун ўлчамли юкларни ташишга мўлжалланган транспорт воситалари қуйидагиларга эга бўлиши керак:
юкни ишончли маҳкамлаш учун махсус мосламалар;
юк билан ҳаракатланаётганда тортувчи билан тиркамани боғловчи ишлайдиган тортиш троси;
кабинанинг орқа томонида ўрнатилган эҳтиёт шчит.
18-§. Нефт маҳсулотларини ташишга мўлжалланган транспорт воситаларига қўйиладиган талаблар
173. Автоцистерналар газда ишлайдиган двигателли транспорт воситаларига ўрнатилмаслиги керак.
174. Автоцистерна конструкцияси хизмат кўрсатувчи ходимларнинг ишлаш хавфсизлигини таъминлаши керак. Эксплуатация ҳужжатларида эксплуатация вақтида портлаш-ёнғин хавфсизлиги чоралари, ёнғиннинг олдини олиш ва уни ўчириш усуллари, цистерна ичида ишларни хавфсиз олиб бориш, автоцистернани ростлаш ва таъмирлаш ҳақида маълумотлар келтирилган бўлиши керак.
175. Техникани фильтрланган нефт маҳсулоти билан берилган ҳажмни бир вақтда ўлчаган ҳолда қуйиш учун мўлжалланган тизимнинг ускуна ва бошқариш органлари деворлари ёнмайдиган материаллардан бажарилган ва ўт бардошлик чегараси камида 0,5 соат бўлган махсус технологик бўлимда жойлашган бўлиши керак. Бўлим кўндаланг жойлашганда (цистерна орқасида), ўт бардошлик чегараси камида 0,5 соат фақат цистерна томонидаги девор учун таъминланади. Девор сифатида цистерна туби ишлатилиши мумкин.
176. Статик электр тўпланишидан ҳимоя:
а) статик электр тўпланишининг олдини олиш учун автоцистерна ускунаси солиштирма ҳажмий электр қаршилиги 105 Ом-м дан ошмайдиган материаллардан тайёрланади.
б) транспорт воситаларини статик электрдан ҳимоя қилиш кимё, нефт-кимё ва нефтни қайта ишлаш саноатида статик электрдан ҳимоя қилиш қоидалари талабларига мос келиши керак.
в) автоцистернанинг металл ва электр ўтказувчан металл бўлмаган ускунаси, қувурлари ерга улаш болтига нисбатан бутун узунлиги бўйича узлуксиз электр занжирига эга бўлиши керак. Занжирнинг алоҳида қисмларининг қаршилиги 10 Ом дан ошмаслиги керак. Занжир қаршилигини ўлчашда шланглар уланган ва ёйилган ҳолатда бўлиши керак.
г) агар автоцистернада антистатик шланглар қўлланилган бўлса, занжир қаршилигини текшириш усули конкрет турдаги шлангларнинг техник ҳужжатида белгиланган усулга мос келиши керак. Бундай ҳолда занжир қаршилиги конкрет турдаги шлангнинг техник ҳужжатида рухсат этилгандан кўп бўлмаслиги керак.
д) автоцистернанинг ерга улаш қурилмаси қаршилиги ерга улаш контури билан биргаликда 100 Om дан ошмаслиги керак.
177. Автоцистернанинг ёқилғи баки олд ва орқа деворлари томонидан ҳамда туб томонидан шчиткалар билан жиҳозланган бўлиши керак. Ёқилғи бакидан шчиткаларгача бўлган масофа камида 20 мм бўлиши керак. Бунда бакдан ёқилғи сизиб чиққан тақдирда шчиткалар ёқилғининг бевосита ерга тўкилишига тўсқинлик қилмаслиги керак.
178. Автомобил чиқариш тизимининг трубаси ўнгга олдинга чиқарилган бўлиши керак. Труба конструкцияси истеъмолчи томонидан олинадиган учқун тутувчини ўрнатиш имконини бериши керак.
Агар двигателнинг жойлашуви бундай қайта жиҳозлашни амалга оширишга имкон бермаса, чиқариш тизими трубасини цистерна зонаси ва ёқилғи коммуникацияси зонасидан ташқарида ўнгга ёки тепага чиқаришга рухсат этилади. Бунда труба ёқилғи бакига бевосита яқин жойлашмаслиги керак. Трубани тепага чиқаришда уни учқун тутувчи билан жиҳозлаш керак.
179. Автоцистерна ҳар бири камида 5 л сиғимли иккита кукунли ўт ўчиргичга эга бўлиши керак.
Тиркама-цистерна ва яримтиркама-цистерна камида 5 л сиғимли битта кукунли ўт ўчиргичга эга бўлиши керак.
180. Истеъмолчи (буюртмачи) талабига биноан транспорт воситаси масофадан бошқариладиган ишга тушириш приводи билан жиҳозланган, асосий автомобил двигателининг модулли ёнғин ўчириш қурилмаси билан таъминланган бўлиши керак. Модулли ёнғин ўчириш қурилмаси ишлаганда олов ўчирувчи моддалар ҳайдовчи кабинасига тушмаслиги керак.
181. Автоцистернада иккита «Хавфли юк» белгиси, «Тезликни чеклаш» белгиси, қизил рангдаги чақновчи чироқ ёки фавқулодда тўхташ белгиси, кигиз (кошма), массаси камида 25 кг бўлган қум учун идишни жойлаштириш учун жойлар кўзда тутилган бўлиши керак.
182. Автоцистернанинг ён томонларида ва орқасида «ЁНҒИН ЖИҲАТДАН ХАВФЛИ» ёзуви бўлиши керак. Ёзувнинг ранги унинг аниқ кўринишини таъминлаши керак.
183. Автоцистерна тўқ сариқ рангли чақновчи маёқ билан жиҳозланган бўлиши керак.
184. Цистерна ва технологик ускуна бўлими зонасида жойлашган, шунингдек, улар билан тегиб турадиган электр симлар ташиладиган нефт маҳсулотининг шикастланиши ва кириб қолишидан ҳимоясини таъминлайдиган қобиқда ўрнатилган бўлиши керак.
Электр симлар механик таъсирдан ҳимояланган жойларга ётқизилиши керак. Симлар уланиш жойлари ёпиқ бўлиши керак.
185. Технологик ускуна ва шу ускунани бошқариш органлари бўлимига ўрнатиладиган электр ускуна портлашдан ҳимояланган бўлиши, электр симлар металл қобиққа ётқизилган бўлиши ёки электр ускунани технологик ускуна билан алоқа қилишдан изоляция қилиш чоралари кўзда тутилган бўлиши керак.
186. Автоцистернада, тиркама (яримтиркама) — цистернада қуйидаги огоҳлантирувчи ёзувли лавҳа бўлиши керак: «Ёнилғи билан тўлдириш вақтида автоцистерна ерга уланган симга эга бўлиши лозим».
187. Тиркама (яримтиркама) — цистернанинг автоцистерна конструкцияси ағдарилган тақдирда нефт маҳсулоти ёки унинг буғлари атроф-муҳитга чиқиб кетиши мумкин бўлган шикастланишдан ускунани ҳимоя қилишни кўзда тутиши керак.
188. Автоцистерна, тиркама (яримтиркама) — цистернанинг ҳар бир бўлими цистерна ташқарисидан бошқариш имкониятига эга туби клапани билан жиҳозланган бўлиши керак.
Туб клапанини бошқариш ҳайдовчи кабинасидан масофадан ёпиш қурилмаси билан дубликатланган бўлиши керак.
Туб клапанини бошқариш зарба ёки кўзда тутилмаган ҳаракат натижасида ҳар қандай тасодифий очилишнинг олдини олувчи конструкцияга эга бўлиши керак. Ташқи бошқарув шикастланганда туб клапани ёпиқ ҳолатда қолиши керак.
Юклаш ва тушириш учун ташқи мосламалар шикастланганда цистерна таркибининг йўқолишининг олдини олиш учун туб клапани ва унинг жойлашган жойи ташқи таъсирда уриб туширилиш хавфидан ҳимояланган бўлиши ёки шу таъсирга бардош берадиган конструкцияга эга бўлиши керак.
189. Цистерна ичида жойлашган тўлдириш чеклагичи узеллари учқун хавфсиз бўлиши керак.
190. Нафас олиш қурилмаларига қўйиладиган талаблар:
а) нафас олиш қурилмаларининг ҳаракатланувчи деталлари механик зарба ва транспорт силкинишида учқун ҳосил қилмайдиган материаллардан тайёрланган бўлиши ёки тегишли қопламага эга бўлиши керак.
б) нафас олиш қурилмалари чангушлагич ва олов сақлагич вазифасини бажарувчи олов сақлагичлар ёки фильтрлар билан жиҳозланган бўлиши керак.
в) нафас олиш қурилмаси конструкцияси 14-жадвалга мувофиқ нефт маҳсулотларини цистерналарга қуйиш (бўшатиш) интенсивлигини таъминлаши керак.
14-жадвал Нафас олиш қурилмаси конструкциясига қўйиладиган талаблар Шартли ўтиш диаметри Dy, мм 40 50 65 80 100 125 R0 даги ўтказувчанлик қобилияти, м 3 /соат, камида 30 60 120 180 240 300
г) конструкциясида эксплуатация жараёнида қайта созлаш имконияти кўзда тутилган нафас олиш қурилмалари созлангандан кейин пломбаланадиган ростловчи элементларни тормозлаш учун мосламага эга бўлиши керак. Пломбалар нафас олиш қурилмасининг ишига тўсқинлик қилмаслиги керак.
д) нафас олиш қурилмаларининг кириш ва чиқишида ишлаш вақтида ўтиш кесимларини қисман ёки тўлиқ ёпиб қўювчи қулфлаш элементларининг бўлишига йўл қўйилмайди.
э) нафас олиш қурилмалари уларни кўздан кечириш учун қулай жойларда жойлаштирилиши керак.
191. Зичлаш узели конструкцияси цистерна мустаҳкамликка синовдан ўтказиладиган ортиқча босимда қопқоқларнинг герметиклигини таъминлаши керак.
192. Кўчма люк-лазга (кириш тешиги) қопқоғининг массаси 30 кг дан, лазга сифатида ҳам ишлатиладиган махсус ускунали люкнинг массаси эса — 70 кг дан ортиқ бўлмаслиги керак.
193. Транспорт воситалари конструкцияси ушбу илованинг 2-боби 11-параграфи талабларига мос келиши керак.
194. Ҳаво кемаларини ёқилғи билан таъминлашга мўлжалланган транспорт воситаларига (авиаёқилғи қуювчиларга) қўшимча талаблар:
а) авиаёқилғи қуювчиларнинг габарит ўлчамлари қуйидагилардан ошмаслиги керак:
баландлиги бўйича — 4 м;
кенглиги бўйича — 3,5 м.
б) авиаёқилғи қуювчиларнинг бурилиш радиуси 15 м дан ошмаслиги керак.
в) авиаёқилғи қуювчи конструкциясининг энг паст нуқтаси (цистерна тўлдирилган ҳолда) таянч юзасидан камида 0,2 м масофада бўлиши керак.
г) тўлиқ юкланган авиаёқилғи қуювчининг оғирлик маркази жойлашиш баландлиги асосий транспорт воситаси изи кенглигининг 95 фоизидан ошмаслиги керак.
д) авиаёқилғи қуювчилар двигател узел ва агрегатларига авиаёқилғи ҳамда сув кристалланишига қарши суюқликлар — қўшимчаларнинг тушишидан ҳимояланган дизел двигателлари билан жиҳозланиши керак.
э) двигателга ҳаво олиш тизимининг жойлашуви унга цистерналарнинг нафас олиш клапанларидан авиаёқилғи буғларининг ёнғин хавфли концентрацияси, шунингдек, ҳаво кемасига ёқилғи қуйиш жараёнида ёки тарқатиш шланглари ва бошқа технологик ускуна узеллари шикастланган тақдирда авиаёқилғи ҳамда сув кристалланишига қарши суюқликлар — қўшимчаларнинг тўкилиши ва сизиб чиқишида тушиши имкониятини истисно қилиши керак.
ж) авиаёқилғи қуювчининг чиқариш трубаси ўнгга олдинга чиқарилган бўлиши керак. Чиқариш трубаси конструкцияси кўчма учқун тутувчини ўрнатиш имконини бериши керак. Чиқариш трубасини кабина орқасидан цистерна зонаси ва ёқилғи коммуникациялари зонасидан ташқарида ўнгга ёки тепага чиқаришга рухсат этилади. Чиқариш трубаси ёқилғи бакига бевосита яқин жойлашмаслиги керак.
з) авиаёқилғи қуювчи ҳайдовчиси кабинаси билан технологик бўлим олд девори (у цистерна ва кабина орасида жойлашганда) орасидаги масофа камида 150 мм бўлиши керак.
и) авиаёқилғи қуювчи кабинасида электр чақмоқ олдирувчи ва кул солгичларнинг бўлишига йўл қўйилмайди.
к) ёқилғи қувурлари, пневматик ва гидравлик тизимлар шлангларининг иссиқлик манбалари устидан ёки ёнидан ўтишига йўл қўйилмайди. Ушбу талабни бажариш имконсиз бўлган тақдирда қувур (шланг) билан иссиқлик манбаи орасига иссиқликдан ҳимоя экрани ўрнатилиши керак.
л) эллиптик ва чамадонсимон кўндаланг кесимли цистерна учун ён девор юзаларининг эгрилик радиуслари 3500 мм дан, девор юзаларининг юқори ва пастки эгрилик радиуслари эса — 5500 мм дан ошмаслиги керак. Цистернанинг тўғри тўртбурчак шаклидаги кўндаланг кесимига йўл қўйилмайди.
м) цистерна ичидаги иккита қўшни мустаҳкамловчи элемент (бўлинмалар ёки тўлқин тўсқичлари) орасидаги масофа 1750 мм дан ортиқ бўлмаслиги керак; қўшни ички мустаҳкамловчи элементлар орасидаги бўлимнинг сиғими 7500 куб.дм дан ортиқ бўлмаслиги керак.
н) бўлинмаларнинг (тўлқин тўсқичларининг) ёпиқ майдони улар ўрнатилган жойда цистерна кўндаланг кесимининг камида 70 % ини ташкил этиши керак. Бўлинмалар (тўлқин тўсқичлари) конструкцияси цистернани тўлдириш (бўшатиш)га, шунингдек, техник хизмат кўрсатишда унинг ички юзасини тозалаш имкониятига тўсқинлик қилмаслиги керак. Шу мақсадда ҳар бир бўлинмада (юқорида ва пастда) авиаёқилғини ўтказиш учун тешиклар, шунингдек, ходимларнинг иш кийимида бўлимдан бўлимга эркин ва хавфсиз ўтишини таъминлайдиган шаклдаги, ўлчами камида 600 мм бўлган технологик лаз кўзда тутилиши керак. Цистерна техник хизмат кўрсатиш ва ички юзани тозалаш операцияларини бажаришда унга тушиш учун нарвон ёки скобалар билан жиҳозланган бўлиши керак. Нарвон зиналари ёки скобаларига рухсат этилган юк камида 120 кгс бўлиши керак.
о) цистерна ва уни транспорт воситасига маҳкамлаш қурилмалари, цистерна номинал даражагача авиаёқилғи билан тўлдирилганда, қуйидагиларга тенг юкларга бардош бериши керак:
ҳаракат йўналишида — цистерна ва авиаёқилғи массасининг икки баробарига;
ҳаракат йўналишига перпендикуляр йўналишда — цистерна ва авиаёқилғининг умумий массасига;
юқоридан пастга вертикал йўналишда — цистерна ва авиаёқилғи массасининг икки баробарига;
пастдан юқорига вертикал йўналишда — цистерна ва авиаёқилғининг умумий массасига.
п) ёндан зарба ёки ағдарилишда юзага келадиган шикастланишлардан ҳимояланишни таъминлаш учун ён деворлар эгрилик радиуси 2,0 м дан ортиқ бўлган, шунингдек, чамадонсимон кесимли цистерналар цистернанинг кўндаланг кесими баландлигининг камида 30 % кенглигида цистерна ён юзаларида қўшимча ҳимояга эга бўлиши керак.
р) цистернанинг тўлиқ сиғими ҳарорат кенгайиши ҳисобига авиаёқилғи ҳажмининг унинг номинал сиғимининг камида 2 % га ошиши имкониятини кўзда тутиши керак.
с) Люкларга қўйиладиган талаблар:
цистерналар сиғимига қараб қуйидагилар кўзда тутилиши керак:
номинал сиғими 15000 дм3 дан ошмайдиган цистерналар учун — камида битта люк;
номинал сиғими 40000 дм3 дан ошмайдиган цистерналар учун — камида иккита люк;
номинал сиғими 40000 дм3 дан ортиқ цистерналар учун — камида учта люк.
Люк диаметри камида 600 мм бўлиши керак.
Люклардан бири (кузатув люки) асбоб-ускунасиз очилишини таъминлайдиган қурилмали, кичикроқ диаметрли қайтариладиган қопқоқ билан жиҳозланган бўлиши керак.
Люк қопқоқларининг герметиклиги таъминланиши керак.
Люк қопқоқларига жойлаштирилган ускуна цистерна ағдарилган тақдирда ҳимояланган бўлиши керак.
т) цистерна конструкцияси авиаёқилғининг дренаж қурилмаси орқали ўз оғирлиги билан тўлиқ оқиб чиқишини таъминлаши керак.
у) цистерна нафас олиш қурилмаси созланган тўлдириш (бўшатиш) босимига тенг, аммо камида 0,015 МПа бўлган ички босимга бардош бериши керак. Нафас олиш қурилмасининг ўтказувчанлик қобилияти қуйиш (қуйиб олиш)нинг максимал рухсат этилган тезлигига мос келиши керак.
ф) нафас олиш қурилмаси конструкцияси цистернанинг герметиклигини таъминлаши ва у ағдарилганда ундан авиаёқилғининг оқиб чиқиши имкониятини истисно қилиши керак.
х) цистерна ички ортиқча босимини 0,036 МПа гача чеклайдиган фавқулодда шамоллатиш қурилмаси билан жиҳозланган бўлиши керак.
с) цистерна унинг тўлдирилиши ёки бўшатилишини визуал назорат қилишни таъминлайдиган авиаёқилғи даражаси кўрсаткичи (индикатори)га эга бўлиши керак. Авиаёқилғи даражаси кўрсаткичининг жойлашуви оператор учун кўришга қулай бўлиши керак.
ч) цистерна уни ташқи насос билан пастдан қуйиш орқали тўлдириш учун туб клапани ва цистернани тўлдиришни чеклаш қурилмаси билан жиҳозланган бўлиши керак.
ш) авиаёқилғини цистернадан чиқариш насос томонидан олиб бўлмайдиган авиаёқилғи қолдиғини минимал даражага келтирадиган жойлашувга эга бўлган тушириш туб клапани орқали амалга оширилиши керак.
19-§. Озиқ-овқат суюқликларини ташишга мўлжалланган транспорт воситаларига қўйиладиган талаблар
195. Цистерна бир ёки бир неча бўлимли бўлиши мумкин. Ҳар бир бўлимда камида битта люк ва битта тушириш тешиги бўлиши керак. Бир неча бўлим мавжуд бўлганда улар бир-биридан вертикал изоляцияланмаган бўлинмалар билан ажратилган бўлиши керак.
196. Босим остида ишлайдиган цистерналарнинг хавфсизлик талабларига мувофиқлиги «Саноатгеоконтехназорат» ДИ томонидан бериладиган ҳужжат билан тасдиқланган бўлиши керак.
197. Бевосита цистерналарга тегишли электр симлар ва уларнинг уланиш жойлари механик шикастланишлардан ҳимояланган бўлиши керак.
198. Цистерналар конструкцияси одамлар цистерна ичида бўлмасдан туриб, ички ва ташқи юзаларни қулай ва хавфсиз санитария ишловидан ўтказишни таъминлаши керак.
199. Цистерналар люкларга хизмат кўрсатиш майдончалари, хизмат кўрсатиш зонасида стационар ёки қайтариладиган тутқичлар билан жиҳозланган бўлиши, хизмат кўрсатиш майдончаларига кўтарилиш учун нарвон ёки зинапояларга эга бўлиши керак. Хизмат кўрсатиш майдончалари, зинапояларнинг таянч юзаси сирпанишни истисно қилиши керак. Тутқичлар майдонча даражасидан 800 — 1000 мм баландликда бўлиши керак. Майдонча бортининг баландлиги — камида 25 мм.
200. Люк қопқоғининг вентиллари ва сиқиш дасталаридаги, люк усти бўлимлари қопқоқларидаги куч 98 N дан, уларни очиш учун куч эса — 147 N дан ортиқ бўлмаслиги керак.
201. Вакуум ёрдамида тўлдириладиган цистерналарнинг ҳаво ўтказгичларида эҳтиёт ва тескари клапанлар бўлиши керак.
202. Цистерна автоматика воситаларини бошқариш занжирларининг қувват манбаи транспорт воситасининг аккумуляторидан бўлиши керак.
203. Цистернани озиқ-овқат суюқликлари билан тўлдириш ёки бўшатишда электростатик зарядлар тўпланишининг олдини олувчи қурилмалар қўлланилиши керак.
Спирт таркибли суюқликларни ташиш учун цистерналар ташиш вақтида электростатик зарядлар тўпланишининг олдини олувчи қурилма билан жиҳозланган бўлиши керак.
204. Озиқ-овқат маҳсулотлари ва муҳитлар билан алоқада бўлиш учун мўлжалланган материаллар (полимер, синтетик, пўлат, қотишма ва бошқалар) улар билан алоқада бўлган модел эритмаларга ва ҳаво муҳитига инсон саломатлиги учун зарарли, рухсат этилган миграция миқдоридан ёки сув ва ҳаво муҳитидаги рухсат этилган максимал концентрациядан ортиқ миқдорда моддалар бермаслиги, шунингдек, кансероген, мутаген ва бошқа узоқ муддатли таъсирларни келтириб чиқариши мумкин бўлган бирикмалар ҳосил қилмаслиги керак. Ушбу материаллар санитария-кимёвий тадқиқотлар ўтказилганда тегишли гигиеник баҳолашдан ўтказилиши лозим.
20-§. Босими 1,8 МПа гача бўлган суюлтирилган нефт газларини (SNG) ташишга мўлжалланган транспорт воситаларига қўйиладиган талаблар
205. Автоцистерналар идишларининг хавфсизлик талабларига мувофиқлиги «Саноатгеоконтехназорат» ДИ томонидан бериладиган ҳужжат билан тасдиқланган бўлиши керак.
206. Автоцистерналарнинг барча бошқариш органлари қўлда бошқариш учун етиб бориладиган ва эксплуатация жараёнида ишлаш учун қулай бўлиши керак. Барча вентиллар тўлиқ герметикликни таъминлаган ҳолда маховик ёрдамида осон очилиши ва ёпилиши (бир қўл кучи билан) керак. Бунда уларга қўлланиладиган момент 4,9 N/м дан ошмаслиги керак.
207. Бошқариш органлари транспорт силкиниши таъсирида бошқарувнинг ўз-ўзидан ёқилиб кетиш имкониятини истисно қилиши ва аниқ тушунтирувчи ёзувларга эга бўлиши керак.
208. Газни ташиш ва сақлашда штусерларга тиқинлар ўрнатилиши керак.
209. Қулфлаш арматураси автоцистерналарда газни ташиш ва сақлаш вақтида уларни пломбалаш имкониятини таъминлайдиган ҳимоя қопқоқлари билан ёпилган бўлиши керак.
210. Ҳар бир идишда унда босимнинг белгиланган меъёрдан ортишининг олдини олиш учун камида иккита эҳтиёт клапан ўрнатилган бўлиши керак.
211. Тушириш ва қуйиш қувурлари шлангларни ажратишдан олдин улардаги босимни тозалаш шамъига чиқариш қурилмаларига эга бўлиши керак.
Ҳар бир идишда камида иккита шундай қурилма бўлиши керак.
212. Тўхтаб турган вақтда автоцистерналарнинг ўз-ўзидан силжиб кетишининг олдини олиш учун автоцистерналар конструкциясида ғилдираклар остига қўйиладиган тирговичлар, шунингдек, таянч қурилмаларнинг иш ҳолатини маҳкамлагичлари кўзда тутилиши керак.
213. Тортқичнинг эгар-мугат қўшиш қурилмаси ҳаракат бошланиш пайтида ишламай қолганда автоцистерналарнинг олд қисми йиқилиб тушишининг олдини олиш учун автоцистерналарнинг олд таянчига эҳтиёт занжир ёки трос ўрнатилган бўлиши керак.
214. Электр хавфсизлигини таъминлаш:
а) автоцистерналарнинг барча ускунаси ерга уланган бўлиши керак.
б) резина-мато шлангларининг штусерлари электр занжирининг ёпиқлигини таъминлайдиган қалайланган металл ўзаро улагич билан бир-бирига уланган бўлиши керак.
в) ҳар бир автоцистерна идиш билан электр ўтказувчан равишда уланган, юкланмаган автоцистернада ер билан камида 200 мм бўлакнинг тегиб туришини таъминлайдиган узунликдаги ерга улаш занжирига ҳамда ерга ботириш ёки ерга улаш контурига улаш учун учида нинасимон қисқич бўлган ерга улаш тросига эга бўлиши керак.
215. Автоцистерналар конструкцияси ушбу илованинг 2-боби 11-параграфи талабларига мос келиши керак.
216. Ўт ўчиргичлар ҳайдовчи кабинаси ташқарисига ўрнатилиши керак, кронштейн қулфлари ўт ўчиргичларнинг ишончли маҳкамланишини ва зарур бўлганда уларни тезда ечиб олишни таъминлаши керак.
217. Қуёш радиацияси таъсирида автоцистерналарда газнинг ҳисобланган ҳароратдан ортиқ исиб кетишининг олдини олиш мақсадида идишнинг ташқи юзаси кумуш рангли эмал билан бўялган бўлиши керак.
218. Идишнинг иккала томонида олд туб чокидан орқа туб чокигача идишнинг бўйлама ўқидан пастга кенглиги 200 мм бўлган қизил рангдаги фарқловчи чизиқлар туширилган бўлиши керак.
219. Фарқловчи чизиқлар устида қора рангдаги «ПРОПАН — ЁНҒИН ЖИҲАТДАН ХАВФЛИ» ёзувлари туширилган бўлиши керак.
Идишнинг орқа тубида «ЁНҒИН ЖИҲАТДАН ХАВФЛИ» ёзуви туширилган бўлиши керак.
21-§. Қамоққа олинган шахсларни ташиш учун оператив-хизмат транспорт воситаларига қўйиладиган талаблар
220. БМТ ЙИК Қоидалари № 36, 52 ва 107 нинг иш салонига қўйиладиган талаблари қўлланилмайди.
221. M 2 ва M 3 тоифадаги транспорт воситаларининг иш салони конвой хонасидаги фавқулодда-шамоллатиш люки ва умумий камерада (ўтириш жойлари сони 6 ва ундан ортиқ бўлганда) фавқулодда люк орқали фавқулодда чиқиш йўлларига эга бўлиши керак:
а) люк проёми камида 470 х 500 мм бўлиши керак;
б) фавқулодда люкни ўрнатиш жойи — камера эшигидан 500 мм дан ортиқ бўлмаслиги керак;
в) фавқулодда люк ишлаш қобилиятини сақлаб қолган ҳолда, вертикал юқорига йўналтирилган камида 5000 N статик кучга 5 дақиқа давомида бардош бериши керак;
г) фавқулодда-шамоллатиш люки ичкаридан ва ташқаридан очилиши керак;
д) фавқулодда люк фақат ташқаридан очилиши керак;
э) очилганда люклар илгаклар (петлялар) ёрдамида ташқарига қараб очилиши керак;
ж) фавқулодда-шамоллатиш люкининг ташқи ва ички юзаларида, фавқулодда люкнинг ташқи юзасида очиш тартибини тушунтирувчи белги ва ёзувлар туширилган бўлиши керак. Люкларни очиш асбоб-ускунасиз амалга оширилиши керак;
з) фавқулодда люкларни пломбалаш кўзда тутилиши керак.
222. N тоифасидаги транспорт воситалари ёки шасси базасидаги M 2 ва M 3 тоифадаги транспорт воситаларининг чиқинди газларни чиқариш тизими трубаси кузов четидан (исталган томондан) 40 — 50 мм чиқарилган бўлиши керак.
223. Транспорт воситалари қуйидагилар билан жиҳозланиши керак:
ўт ўчиргичлар — бири ҳайдовчи иш ўрнидан етиб бориладиган зонада, сиғими камида 2 л, бошқаси (бошқалари) — конвой хонасида, умумий сиғими камида 5 л;
тиббий ёрдам дорихоналари (аптечка) — 2 дона;
ғилдирак тирговичлари билан;
фавқулодда тўхташ белгиси билан.
22-§. Иш платформали кўтаргичлар билан жиҳозланган транспорт воситаларига қўйиладиган талаблар
224. Кўтаргичлар қуйидаги хавфсизлик қурилмалари билан жиҳозланган бўлиши керак:
а) кўтаргичнинг ортиқча юкланишига қарши қурилма билан;
б) люлкани вертикал ҳолатда йўналтирувчи кузатувчи тизим билан;
в) мустаҳкамлик ёки турғунлик бўйича чеклаш зарур бўлганда хизмат кўрсатиш зонаси чеклагичи билан;
г) кўтаргич таянчларга қўйилмаган ҳолатда стреланинг кўтарилиши ва бурилишини блоклаш тизими билан;
д) стреланинг иш ҳолатида таянчларнинг кўтарилишини блоклаш қурилмаси билан;
э) гидротизим ёки автомобил двигатели ишдан чиққанда люлкани фавқулодда тушириш тизими билан;
ж) кўтаргич ҳаракатланаётганда унинг чиқма таянчларини ўз-ўзидан чиқиб кетишидан сақловчи қурилма билан;
з) кўтаргичнинг оғиш бурчаги кўрсаткичи билан;
и) двигателни фавқулодда тўхтатиш тизими ва ҳар бир пультдан бошқариладиган товуш сигнали тугмаси билан;
к) анемометр билан (кўтарилиш баландлиги 36 м бўлган кўтаргичлар учун).
225. Кўтаргичларнинг гидравлик ускунаси 3-бобнинг 1-параграфи талабларига мос келиши ва қувурлар узилганда ёки босим кескин пасайганда механизмларнинг автоматик тўхташи ва маҳкамланишини таъминлаши керак.
226. Асосий автомобилнинг узунлик бўйича габаритидан чиқиб турувчи кўтаргич қисмлари (стреланинг олд ва орқа қисмлари, люлка ва бошқ.) 2-бобнинг 9-параграфига ва Йўл ҳаракати қоидаларига мувофиқ ёруғлик асбобларига ва эҳтиёт бўяшга эга бўлиши керак.
227. Кўтаргичлар люлкаси баландлиги 1000 мм бўлган панжарага (перилага) эга бўлиши керак. Панжаранинг юқори юзаси қўл билан ушлашга қулай бўлиши ва иссиқлик ўтказувчанлиги паст материалдан қопланган бўлиши керак. Панжара периметри бўйича настилда баландлиги камида 100 мм бўлган узлуксиз қоплама бўлиши керак. Қоплама ва панжара орасида, настилдан 500 мм баландликда, тўсиқнинг бутун периметри бўйича қўшимча тўсувчи латта (планка) бўлиши керак. Люлкага кириш учун проём кўчма тўсиқ ёки қулфланадиган эшик билан ҳимояланган бўлиши керак.
228. Пульт иш ўрнидаги товуш босими даражаси ушбу илованинг 3-боби 2-параграфида кўрсатилган қийматлардан ошмаслиги керак.
229. Кўтаргичнинг пастки бўғинида люлканинг юк кўтариш қобилияти кг да кўрсатилган бўлиши керак.
23-§. Озиқ-овқат маҳсулотларини ташишга мўлжалланган фургон-транспорт воситаларига қўйиладиган талаблар
230. Кузов-фургон сув ва чангдан ҳимояланган бўлиши керак.
231. Кузов-фургон конструкцияси ва уни тайёрлаш учун ишлатиладиган материаллар осон ва хавфсиз санитария ишловидан ўтказиш имкониятини таъминлаши керак.
232. Кузов-фургон хизмат кўрсатувчи ходимларнинг кузов-фургон ичига хавфсиз кўтарилишини таъминлаш учун зинапоя ва тутқичлар билан жиҳозланган бўлиши керак. Зинапояларнинг таянч юзаси сирпанишни истисно қилиши керак.
233. Озиқ-овқат маҳсулотлари ва муҳитлар билан алоқада бўлиш учун мўлжалланган материаллар (полимер, синтетик, пўлат, қотишма ва бошқалар) улар билан алоқада бўлган ҳаво муҳитига инсон саломатлиги учун зарарли, рухсат этилган миграция миқдоридан ёки ҳаво муҳитидаги рухсат этилган максимал концентрациядан ортиқ миқдорда моддалар бермаслиги, шунингдек, кансероген, мутаген ва бошқа узоқ муддатли таъсирларни келтириб чиқариши мумкин бўлган бирикмалар ҳосил қилмаслиги керак. Ушбу материаллар санитария-кимёвий тадқиқотлар ўтказилганда тегишли гигиеник баҳолашдан ўтказилиши лозим.
24-§. Дам олиш учун транспорт воситаларига (караванларга) қўйиладиган талаблар
234. Агар караван қўзғалмас ҳолатда бўлиб, таянч юзасигача чиқарилган бурчак таянчларга таянган бўлса, караваннинг исталган бурчагига қўлланилган юқорига йўналтирилган 1500 N реакция кучи, исталган эшик ёки деразани очишда қийинчилик туғдирадиган даражадаги деформацияга сабаб бўлмаслиги керак.
235. Ҳар бир караван ҳар бир бурчакда биттадан бўлган тўртта таянчга эга бўлиши керак. Улар йиғиладиган, баландлиги бўйича ростланадиган бўлиши ва чиқарилган ҳолатдаги ҳар бир таянч караваннинг техник жиҳатдан рухсат этилган умумий массасининг камида 25 % ига тенг юкка бардош бериши керак. Караван ростлаш асбоби билан жиҳозланган бўлиши керак.
236. Караванни кўчириш учун тўртта ташқи тутқич кузовнинг ташқи томонига, ҳар бир томондан, олди ва орқадан биттадан ўрнатилган бўлиши керак. Қўл учун бўш жой камида 30×120 мм бўлиши керак. Ўрнатилган ҳар бир тутқич маҳкамлаш винтлари ёки маҳкамлаш жойлари ўқларига перпендикуляр йўналишда қўлланилган 600 N кучга ва винт ёки маҳкамлаш жойлари ўқларига параллел йўналишда қўлланилган 1000 N кучга бардош бериши керак.
237. Агар караванга кириш стационар зинапояга эга бўлса, иш ҳолатида ўрнатилган ва маҳкамланган зинапоя 100×150 мм юзага (қўлланилиш зонасидан қатъи назар) 2000 N юк қўлланилгандан кейин қолдиқ деформацияга эга бўлмаслиги керак.
238. Эшик проёмлари камида 1650 мм баландлик ва камида 500 мм кенгликка эга бўлиши керак, букланадиган караванлардан ташқари, улар учун минимал баландлик 1360 мм бўлиши керак.
239. Барча эшиклар (суриладиганларни ҳам қўшиб), ички ҳам, ташқи ҳам, караван ҳаракати натижасида юзага келадиган барча кучларга таъсирланганда уларни ёпиқ ҳолатда ушлаб турадиган маҳкамлагич ёки қулфлаш қурилмаси билан жиҳозланган бўлиши керак. Караваннинг ён бир табақали эшиклари эшик проёмининг олд томонига осилиши керак.
240. Агар караваннинг ён томонида осилган икки табақали эшиклар ўрнатилган бўлса, олдинги табақа қулфлаш засовкасига эга орқа табақани қоплаб туриши керак.
241. Агар караванда фақат битта кириш эшиги бўлса, у караванни буксерлашда караваннинг орқа деворига ёки йўл марказига қарама-қарши томонга (сотиладиган мамлакатга қараб) ўрнатилган бўлиши керак. Агар караванда бир нечта кириш эшиги бўлса, камида битта эшик юқорида белгиланган позициялардан бирига ўрнатилган бўлиши керак.
242. Караванни буксерлашда йўл маркази томонида жойлашган (сотиладиган мамлакатга қараб) кириш эшиги блокланадиган қулф билан жиҳозланган бўлиши керак.
243. Томдаги люкнинг маҳкамлагичлари караван ҳаракати вақтида бўшашиб қолмаслиги керак. Люк проёмининг ички томонидан чивинларга қарши тўр ўрнатилган бўлиши керак.
244. Полдаги тешиклар, масалан шамоллатиш учун, караван ҳаракатида пастдан сачраб чиқадиган сув киришидан ҳимояланган бўлиши керак.
245. Захира эшиклар 236-бандда кўрсатилган ўлчамларда тўсиқлардан холи эшик проёмини таъминлаб, ташқарига очилиши керак. Ички ва ташқи эшикларнинг қулфлари эшикларнинг иккала томонидан ҳам очилиш имкониятига эга бўлиши керак. Фалевий дасталар босилганда ички ва кириш эшикларини пастга босилганда очиши керак. Агар ички эшик қулфлаш механизми билан жиҳозланган бўлса, бошқа томонда фавқулодда блокдан чиқариш тизими ўрнатилган бўлиши керак.
246. Фавқулодда деразалар ва панеллар ташқарига очилиши ёки горизонтал силжиши керак, бунда майдони камида 0,25 м2 ва исталган томонининг минимал ўлчами 450 мм бўлган, тўсиқлардан холи тўлиқ очиқ проём таъминланиши керак. Пастки қирра пол сатҳидан 950 мм дан ортиқ бўлмаган баландликда жойлашган бўлиши керак. Агар фавқулодда деразалар ёки панеллар юқори илгакларга осилган бўлса, улар камида 70° бурчакка очилиши ва қўлда ёпилгунча тўлиқ очиқ ҳолатда қолиши керак. Эвакуация йўллари фақат юқори қиррага нисбатан горизонтал айланувчи деразалар орқали ўтиши мумкин.
247. Эшик ўтиш жойи томонга очиладиган ҳар қандай иш юзаси уни тўсиб қўймасдан, проёмни бўш қолдириши керак.
248. Иситиш ёки ошхона ускунаси эшиклар ёнида ёки фавқулодда чиқиш йўллари олдида ўрнатилмаслиги керак.
249. Караванда ўт ўчиргич ўрнатилган бўлиши керак
25-§. Авторефрижераторларга қўйиладиган талаблар
250. Авторефрижераторларнинг совутиш тизими нол ёки паст глобал исиш салоҳиятига эга, озонга хавфсиз моддалар билан тўлдирилиши керак.
2-боб. Транспорт воситалари турлари мажмуига қўйиладиган талаблар
1-§. Қурилиш, йўл ва ер қазиш машиналарига қўйиладиган талаблар
251. Машиналар атроф-муҳит фонига нисбатан қарама-қарши рангга бўялган бўлиши керак. Машинанинг бўяш рангини ишлаб чиқарувчи белгилайди.
252. Ишлаш, хизмат кўрсатиш ёки ташиш вақтида хавф туғдириши мумкин бўлган машина конструкцияси элементлари сигнал рангга эга бўлиши керак. Сигнал ранглар ва хавфсизлик белгилари ушбу илованинг 2-боби 9-параграфи талабларига мос келиши керак.
253. Махсус хавфсизлик чоралари кўрилмаса авария ҳолатига олиб келиши ёки ишловчилар учун хавф туғдириши мумкин бўлган машиналарга зарур огоҳлантирувчи ёзувлар туширилган бўлиши керак.
254. Машиналар уларни ортиқча юкланишдан сақлайдиган ва механизмларнинг бир-бирига мос келмайдиган бир вақтда ҳаракатланишини истисно қиладиган хавфсизлик ва блоклаш қурилмалари билан таъминланган бўлиши керак. Бундай қурилмалар сифатида чегаравий момент муфталари, чек узгичлар, юк кўтариш қобилияти чеклагичлари ва шунга ўхшашлар ишлатилиши мумкин.
255. Машиналар конструкцияси йиғма бирликлар ва деталлар маҳкамлагичларининг ўз-ўзидан бўшашиши ёки ажралиб кетишини, шунингдек, ҳаракатланувчи қисмларнинг конструкция билан белгиланган чегаралардан ташқарига чиқишини, агар бу хавфли ҳолат юзага келишига олиб келиши мумкин бўлса, истисно қилиши керак.
Машиналар мувозанатлагичларининг конструкцияси уларнинг силжиши ва тушиб кетиши имкониятини истисно қилиши керак.
256. Юклаш, ташиш ва тушириш вақтида ўз-ўзидан силжиши мумкин бўлган машина йиғма бирликлари ва деталлари маҳкамлаш воситаларига эга бўлиши ёки осон ечиладиган бўлиши керак.
257. Ҳар бир машина ташиш, монтаж (демонтаж) ва эксплуатация вақтида хавфли ҳолатлар юзага келишининг олдини олувчи талаблар (қоидалар)ни ўз ичига олган эксплуатация ҳужжатлари билан тўлиқ жиҳозланган бўлиши керак.
2-§. Куч қурилмалари, иш органлари, пневмо- ва гидроприводларга қўйиладиган талаблар
258. Двигателни ишга тушириш бевосита иш ўрнидан ва оператор кабинасидан амалга оширилиши керак. Трансмиссияни ўчирувчи ва айланувчи элементларнинг тескари ҳаракатини истисно қилувчи қурилмалар мавжуд бўлганда кабина ташқарисидан ишга туширишга рухсат этилади.
Машиналар узатма ёқилган ҳолатда двигателнинг ишга тушишини истисно қилувчи қурилма билан жиҳозланган бўлиши керак.
259. Двигателлар авария ҳолатида фавқулодда тўхтатиш учун қурилма билан жиҳозланган бўлиши керак.
260. Бегона шахсларнинг машиналарнинг куч агрегатларига кириши қуйидаги қурилмалардан бири билан ҳимояланган бўлиши керак:
фақат асбоб ёки калит ёрдамида очилиши мумкин бўлган қурилма билан;
оператор кабинаси ичкарисидан очиш қурилмаси билан.
261. Двигателнинг чиқариш тизими чиқинди газлар атмосферага чиқишидан олдин учқунларни сўндиришни таъминлаши керак.
Чиқинди газлар оқими оператор ёки ёнувчан материаллар томонга йўналтирилмаслиги керак. Чиқариш тизимининг уланиш жойларида газ ва учқунларнинг ёриб чиқишига йўл қўйилмайди.
262. Иш органларининг приводларида иш органларини двигателдан узиш имконини берувчи қурилма кўзда тутилиши керак. Қурилма конструкцияси унинг ўз-ўзидан ёқилиб ёки ўчиб қолиш имкониятини истисно қилиши керак.
263. Ишлаганда ишланадиган материалнинг отилиб чиқиш хавфи туғиладиган машиналарда иш органлари ёки иш зонаси махсус ҳимоя қурилмалари (қопқоқлар) билан ёпилган бўлиши керак.
264. Машиналарнинг гидроприводлари ва бошқа гидравлик қурилмалари ушбу илованинг 3-боби 1-параграфи талабларига мос келиши керак.
265. Пневмо- ва гидротизимларнинг деталлари ва йиғма бирликлари уларнинг механик шикастланиш имкониятини истисно қиладиган жойларда жойлаштирилиши ёки зарур ҳолларда махсус ҳимоя қурилмалари билан тўсилиши керак.
266. Пневмо ва гидротизимлар ҳамда иш органларининг конструкцияси улар шикастланган тақдирда хизмат кўрсатувчи ходимларнинг хавфсизлигини таъминлаши керак.
3-§. Бошқарув органларига қўйиладиган талаблар
267. Бошқарув ричаглари дасталаридан (барча ҳолатларда) иш жойи элементларигача ҳамда қўл панжаси билан ҳаракатга келтириладиган ричаглар дасталари орасидаги масофа камида 50 мм; бармоқлар билан ҳаракатга келтириладиганлари учун еса камида 25 мм бўлиши керак.
Ричагнинг даста билан бирга эркин қисмининг минимал узунлиги ҳар қандай ҳолатда, агар у бармоқлар билан ҳаракатга келтирилса, камида 50 мм, агар қўл панжаси билан ҳаракатга келтирилса, камида 100 мм бўлиши керак.
268. Педал таянч юзасининг ўлчамлари, шакли ва қиялик бурчаги оператор оёғининг барқарор ҳолатини таъминлаши керак. Оёқ кафти билан ҳаракатга келтириладиган педалларнинг таянч майдончаларининг ўриндиқ бўйлама ўқига нисбатан бурилиш бурчаги 15° дан ошмаслиги керак. Педаллар сирпанишга тўсқинлик қиладиган ва осон тозаланадиган юзага эга бўлиши керак.
Педалнинг кенглиги, мм, камида:
40, агар педални босиш кучи 60 N дан ошмаса;
60, агар педални босиш кучи 60 N дан ортиқ бўлса.
Ёнма-ён жойлашган педаллар орасидаги тирқиш, мм, камида:
20, агар педални босиш кучи 60 N дан ошмаса;
50, агар педални босиш кучи 60 N дан ортиқ бўлса.
269. Бошқарув органларидаги кучлар қуйидагича бўлиши керак:
ҳар бир иш циклида фойдаланиладиган иш жиҳозларини бошқариш органларида кўпи билан: ричаглар, бошқарув маховиклари ва штурваллар учун — 60 N, педаллар учун — 120 N;
сменада кўпи билан беш марта фойдаланиладиган бошқарув органларида ричаглар, бошқарув маховиклари ва штурваллар учун — кўпи билан 200 N, педаллар учун — 300 N;
қувур арматурасининг қўлда юритиладиган маховикларида беркитиш органини ёпиш (ёки очишда жойидан қўзғатиш) пайтида — кўпи билан 450 N.
270. Агар машинани ёки унинг иш жиҳозларини бошқариш бошқача ҳолатни талаб қилмаса, оператор уларга таъсир қилишни тўхтатиши биланоқ бошқарув органлари нейтрал ҳолатга қайтиши керак.
271. Бир вақтда ёки белгиланган кетма-кетликда бўлмаган ҳолда таъсир этиш авария ҳолатига ёки машинанинг шикастланишига олиб келиши мумкин бўлган бошқарув органлари ўзаро блокировка қилиниши керак.
Блокировка машинани ёки жиҳознинг исталган элементини тўхтатиш учун хизмат қиладиган бошқарув органларига татбиқ етилмаслиги керак.
272. Бошқарув органларининг конструкцияси уларнинг ўз-ўзидан ишга тушишини истисно қилиши керак.
273. Оператор ёки хизмат кўрсатувчи ходимларнинг қўллари тегадиган бошқарув органлари элементлари иссиқлик ўтказувчанлиги 0,2 Вт/(м·К) дан ошмайдиган материалдан тайёрланиши ёки улар қалинлиги камида 0,5 мм бўлган шундай материал қопламасига эга бўлиши керак.
4-§. Операторнинг иш жойи, кабина ва унинг жиҳозларига қўйиладиган талаблар
274. Ўзиюрар машиналар операторининг доимий иш жойи суянчиқли ўриндиқ билан жиҳозланган бўлиши керак.
275. Ўриндиқнинг ўлчамлари, мм, камида қуйидагича бўлиши керак:
400 — кенглиги;
380 — чуқурлиги;
350 — ўриндиқ ёстиғи олд четининг полдан баландлиги.
276. Ўриндиқ ёстиқларининг қопламалари юмшатилган, ҳаво ўтказувчи, заҳарли бўлмаган материалдан тайёрланиши керак.
277. Ўриндиқ конструкцияси бўйлама ва вертикал йўналишларда ростлашни, шунингдек, суянчиқнинг қиялик бурчагини ўзгартириш имкониятини таъминлаши керак.
278. Реверсив бошқарув постига эга машиналарда ўриндиқнинг 180° га бурилиши ва унинг иш ҳолатларида маҳкамланиши таъминланиши керак.
279. Операторнинг иш жойидан иш жиҳозларини уларнинг асосий технологик ва транспорт ҳолатларида, шунингдек, машинанинг иш зонасини кузатиш имконияти таъминланиши керак.
Иш жиҳозлари органларини визуал назорат қилиш имкониятини таъминлашнинг иложи бўлмаса, улар операторнинг иш жойидан кўринадиган маркерлар ёки ҳолат кўрсаткичлари билан жиҳозланиши керак.
280. Назорат асбоблари панели операторнинг иш жойидан кузатиш учун қулай жойда жойлаштирилиши керак.
Кабина мавжуд бўлмаганда, назорат асбоблари панели қўриқланмайдиган тўхташ жойида бегона шахсларнинг уларга киришига тўсқинлик қилувчи қулфлаш мосламаси билан жиҳозланган олинадиган (қайтарма) қалқон билан ёпилиши керак.
281. Агар машинада бошқарув педаллари назарда тутилмаган бўлса, иш майдончаси (кабина) олд қисмидаги пол 25° — 40° бурчак остида қия тиргаклар ёки оёқлар учун таянч майдончаларига эга бўлиши керак. Уларнинг ўлчамлари оператор оёғининг барқарор ҳолатини таъминлаши керак.
282. Машиналар кабинаси эшиклари калит билан қулфланадиган қулфларга ва уларни энг чекка очиқ ҳолатда ушлаб туриш учун фиксаторга эга бўлиши керак. Бошқа эшикда ички қулф мавжуд бўлса, битта эшикка қулф ўрнатишга йўл қўйилади.
283. Авария люклари (мавжуд бўлса) ички қулфларга эга бўлиши ва асбобдан фойдаланмасдан очилиши керак.
284. Кабиналар камида уч томондан ёруғлик тушадиган очиқ қисмларга эга бўлиши керак. Кабинани ойналаш учун БМТ ЙИКнинг 43-сон Қоидалари талабларига мувофиқ келадиган ойна қўлланилиши керак.
285. Очиладиган ойналар зарур ҳолатда маҳкамланиши керак.
286. Иш вақтида очиқ ойналар ва эшиклар машина габаритларидан ташқарига чиқиб турмаслиги керак.
287. Кабинанинг олд ойнасида қуёшдан ҳимоя қилувчи соябон ва автоном юритмали ойна тозалагич бўлиши керак.
Олд ойна орқали кўринувчанлик иш ҳароратларининг бутун диапазонида таъминланиши керак.
288. Машиналар кабиналари орқани кўриш ойнаси билан жиҳозланган бўлиши керак.
289. Машиналар кабиналари автоном равишда ёқиладиган ички ёритиш плафонлари билан жиҳозланган бўлиши керак.
Кабинанинг ички ёритишидан бошқарув пульти ва асбоблар панели сатҳидаги ёритилганлик камида 5 лк бўлиши керак.
290. Ўзиюрар машиналарда биринчи тиббий ёрдам қутиси учун жой бўлиши керак.
Биринчи тиббий ёрдам қутисини ечиб олиш ва чиқариш асбобдан фойдаланмасдан амалга оширилиши керак.
Кабина мавжуд бўлса, биринчи тиббий ёрдам қутиси учун жой кабина ичида жойлаштирилиши керак.
5-§. Машиналар кабиналаридаги микроиқлим параметрларига қўйиладиган талаблар
291. Оператор кабинасининг эшиклари ёпиқ бўлганида зарур ҳаво алмашинуви таъминланиши керак, бунинг учун ҳаво ҳайдовчи вентилятор ёки кондиционер, очиладиган ойналар ва очиладиган люклардан, шу жумладан, авария чиқиши учун мўлжалланган люклардан фойдаланиш мумкин. Очиладиган ойналар ва люклардан фойдаланилганда улар керакли ҳолатда маҳкамланиши керак.
6-§. Электр жиҳозлари, ёритиш ва сигнализацияга қўйиладиган талаблар
292. Электр симлари ўткир бурчаклар ва деталлар қирралари орқали ўтадиган жойларда, шунингдек, шарнирли бирикмаларда механик шикастланишлардан қўшимча изоляцияга эга бўлиши керак.
293. Электр симларини монтаж қилиш ва маҳкамлаш уларнинг изоляцияси шикастланиши эҳтимолини истисно қилиши керак.
294. Электр жиҳозлари тизими аккумулятор батареясини узиш қурилмасига эга бўлиши керак.
295. Машинадан технологик режимда фойдаланилганда, унга ўрнатилган ташқи ёруғлик асбоблари иш органлари ва иш зонасининг 20 м масофада ёритилишини таъминлаши керак.
296. Умумий фойдаланишдаги автомобил йўлларида 20 км/соат ва ундан юқори тезликда ҳаракатланадиган ҳамда кенглиги 2,55 м дан ортиқ бўлган ўзиюрар ғилдиракли машиналар, шунингдек, автомобил йўлларининг қатнов қисмида ишларни бажариш учун мўлжалланган машиналар сариқ ёки тўқ сариқ рангли махсус ёруғлик сигналлари (милтилловчи маёқчалар) билан жиҳозланган бўлиши керак.
Милтилловчи маёқчаларнинг сони ва жойлашуви уларнинг ёруғлик нурланиши манбаи маркази орқали ўтувчи горизонтал текисликда 360° бурчак остида кўринишини таъминлаши керак.
297. Ўзиюрар машиналарда операторнинг иш жойидан ёқиладиган товушли сигнализация ўрнатилган бўлиши керак.
7-§. Ёнғин хавфсизлиги
298. Шовқин ва иссиқлик изоляцияси элементлари, кабинанинг ички қопламаси ва поли аланга фронтининг чизиқли тарқалиш тезлиги 250 мм/мин дан ошмайдиган оловга чидамли материалдан тайёрланган бўлиши керак.
299. Ўзиюрар машиналарда осон кириш мумкин бўлган жойда ўт ўчиргични маҳкамлаш учун қурилма назарда тутилиши керак, унинг конструкцияси ўт ўчиргични асбоб ишлатмасдан ечиб олиш имконини таъминлаши керак.
8-§. Меҳнатни муҳофаза қилиш ва эргономикага қўйиладиган талаблар
300. Бир вақтда ёки белгиланган кетма-кетликка риоя қилмасдан таъсир этиш авария ҳолатига ёки жиҳознинг шикастланишига олиб келиши мумкин бўлган бошқарув органлари ўзаро блокировка қилиниши керак.
Блокировка жиҳозни ёки унинг исталган элементини тўхтатиш учун хизмат қиладиган бошқарув органларига татбиқ етилмаслиги керак.
301. Бошқарув органининг конструкцияси машина вибрацияси оқибатида унинг белгиланган ҳолатдан силжиши имкониятини истисно қилиши керак.
302. Узлукли ишлайдиган конструкция элементларининг бошқарув органлари уларга таъсир қилиш тўхтатилгандан кейин кўпи билан 1 билан ичида нейтрал ҳолатга қайтиши керак. Агар кескин тўхташ авария ҳолатига ёки машинанинг шикастланишига олиб келиши мумкин бўлса, ушбу қиймат 2 билан гача оширилиши мумкин.
303. Ихтисослаштирилган кузовларнинг бошқарув органлари ва назорат-сигнал қурилмалари бевосита автомобилни бошқариш учун мўлжалланган бошқарув органлари ва назорат-сигнал қурилмаларидан алоҳида жойлаштирилиши керак.
304. Авария бошқарув органлари кўриш назоратисиз бошқа бошқарув органларидан фарқланадиган бўлиши керак.
305. Яқин атрофдаги одамлар учун хавф туғдириши мумкин бўлган механизмларнинг иш режимларини белгилаш учун огоҳлантирувчи ёки авария ёруғлик ва (ёки) акустик сигналлари қўлланилиши керак.
306. Ёритиш асбоблари ҳатто энг ноқулай шароитларда ҳам жиҳоз операторининг кўзини қамаштирмайдиган тарзда жойлаштирилиши керак, бунда қайтган ёруғлик операторнинг иш жойидан жиҳоз ишини кузатишга халақит бермаслиги керак.
307. Тўсиқ исталган нуқтада хавф манбаи томон йўналтирилган 1000 N миқдордаги жамланган кучга бардош бериши керак. Тўсиқ эластик деформацияланганда ҳам хавф манбаигача бўлган хавфсиз масофа сақланиши керак. Худди шу миқдордаги, аммо қарама-қарши йўналган куч тўсиқнинг пластик деформациясига олиб келмаслиги керак.
308. Агар автомобил ҳаракатланаётган вақтда механизмларни юритиш талаб этилса, бошқарув органлари ҳайдовчи кабинасида жойлаштирилиши, бунда улар бевосита автомобилни бошқариш билан боғлиқ таъсир зонасидан ташқарида бўлиши керак.
309. Агар механизмларнинг юритмаси ҳаракатсиз автомобилда амалга оширилса, бошқарув пости оператор бутун иш майдонини кўра оладиган тарзда жойлаштирилиши керак.
310. Бошқарув постидаги шовқин тавсифлари ушбу илованинг 3-боби 2-параграфи талабларига мувофиқ бўлиши керак.
311. Гидравлик юритма фильтрли тўлдириш тешиги, ҳаво босимини тенглаштирувчи клапан, сатҳ кўрсаткичи ва магнит фильтр билан жиҳозланган мой баки (гидравлик суюқлик баки)га эга бўлиши керак.
312. Ишлаш вақтида 0,07 МПа дан ортиқ ортиқча босим юзага келиши мумкин бўлган баклар сақлагич клапан, шунингдек, бакда ортиқча босим мавжуд бўлганда унинг тўлдириш ёки тозалаш тешикларини очиш имкониятини истисно қилувчи қурилма билан жиҳозланиши керак. Бакдаги босим тўлдириш тешиги яқинида кўрсатилиши керак.
313. Пневматик тизимнинг сақлагич клапанлари ва чиқиш патрубкалари улардан чиқаётган ҳаво операторга га бевосита, га қайтган ҳолда йўналтирилмайдиган тарзда жойлаштирилиши керак. Сақлагич қурилмалар паст ҳароратда музлаб қолмаслиги керак. Фақат автоматик муздан тушириш қурилмасини қўллашга рухсат этилади.
314. Пневматик тизимнинг ҳаво баллонлари ва узеллари босим остида ишлайдиган идишларга қўйиладиган талабларга жавоб бериши керак.
315. Автомобил тормозларининг пневматик тизимидан ёрдамчи жиҳозларни юритиш учун фойдаланишга фақат ёрдамчи жиҳознинг ҳар қандай иш режимида тормозларнинг пневматик тизимида автомобилни авария тормозланиши самарадорлиги билан тормозлаш учун етарли бўлган босим ва ҳаво миқдори сақланиши таъминланган тақдирдагина рухсат этилади.
316. Бир томонлама ишлайдиган, юқорига ҳаракат тизимдаги босим ҳисобига, пастга ҳаракат эса кўтарилган элемент массасининг таъсири остида амалга ошириладиган гидроцилиндрлар ҳар қандай режимда кўтарилган элементнинг исталган нуқтасини тушириш тезлиги 0,3 м/билан дан ошмаслигини таъминлайдиган ростлаш клапанига эга бўлиши керак.
Критик ҳолатларнинг олдини олиш учун гидроцилиндрдан суюқликнинг ўз-ўзидан оқиб чиқишига тўсқинлик қилувчи автоматик клапан ўрнатилиши керак.
317. Икки томонлама ишлайдиган гидроцилиндрлар ҳолатни маҳкамлаш ҳар икки йўналишда таъминланган ҳолларда қўлланилиши керак.
318. Пневматик жиҳозларда фақат ҳолатни механик маҳкамлаш қўлланилиши керак.
9-§. Сигнал ранглари, хавфсизлик белгилари ва сигнал белгилашларига қўйиладиган талаблар
319. Сигнал ранглари, хавфсизлик белгилари ва сигнал белгилашлари хавфсизликка, одамларнинг ҳаёти ва соғлиғини сақлашга, моддий зарарни камайтиришга тааллуқли муайян талабларнинг сўзлардан фойдаланмасдан ёки уларнинг энг кам миқдоридан фойдаланган ҳолда бир хил маънода тушунилишини таъминлаш учун қўлланилади.
320. Хавфли вазиятларнинг олдини олиш учун қуйидагилар зарур:
хавф турларини, хавфли жойларни ва юзага келиши мумкин бўлган хавфли вазиятларни сигнал ранглари, хавфсизлик белгилари ва сигнал белгилашлари билан белгилаш;
хавфсизлик белгилари ёрдамида шахсий хавфсизлик воситалари ҳамда ёнғин, авария ёки бошқа фавқулодда вазиятлар юзага келганда эҳтимолий моддий зарарни камайтиришга кўмаклашувчи воситалар жойлашган жойларни белгилаш.
321. Жиҳозлар, машиналар, механизмлар ва шу кабиларнинг узеллари ҳамда элементларини сигнал рангларидаги лак-бўёқ материаллари билан бўяш ва уларга сигнал белгилашларини тушириш уларнинг ишлаб чиқарувчиси томонидан амалга оширилиши керак.
Жиҳозлар, машиналар ва механизмларга хавфсизлик белгиларини жойлаштириш (ўрнатиш) ишлаб чиқарувчи томонидан амалга оширилиши керак.
322. Қуйидаги сигнал ранглари қўлланилиши керак: қизил, сариқ, яшил, кўк. Хавфсизлик белгилари ва сигнал белгилашларининг ранг-график тасвирларини кўриш орқали идрок этишни кучайтириш учун сигнал ранглари контраст ранглар — оқ ёки қора билан биргаликда қўлланилиши керак. Контраст ранглардан график белгилар ва тушунтирувчи ёзувларни бажариш учун фойдаланиш зарур.
10-§. Тезкор хизматлар транспорт воситаларининг ранг-график схемалари, таниб олиш белгилари, ёзувлари, махсус ёруғлик ва товуш сигналларига қўйиладиган талаблар
323. Мазкур банд талаблари тезкор хизматларнинг қуйидаги транспорт воситаларига татбиқ этилади:
тез тиббий ёрдам;
ёнғиндан сақлаш хизмати;
авария-қутқарув хизматлари.
Махсус ёруғлик (кўк рангли милтилловчи маёқчалар) ва товуш сигналларига қўйиладиган талаблар қисмида мазкур банд талаблари, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланадиган рўйхат бўйича вазирликлар, идоралар ва ташкилотларнинг транспорт воситаларига ҳам татбиқ этилади, уларга ранг-график схемалар мавжуд бўлмаганда махсус ёруғлик ва товуш сигналлари ўрнатилиши мумкин.
324. Тезкор хизматлар транспорт воситаларининг ташқи юзаларида реклама мазмунидаги ёзувлар ва расмларга йўл қўйилмайди.
325. Тезкор хизматларга мансуб бўлмаган транспорт воситаларида ранг-график схемалар, махсус ёруғлик ва товуш сигналларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
326. Ранг-график схемаларнинг таркиби:
а) тезкор хизматлар транспорт воситалари ташқи юзаларининг ранг-график схемалари қуйидаги элементлардан иборат:
транспорт воситаси ташқи юзаларининг асосий ранги;
декоратив тасмалар;
ахборот ёзувлари;
таниб олиш белгилари.
б) транспорт воситаларининг ўнг ва чап томонларига кўриниши, ранги, ўлчами ва жойлашуви бўйича бир хил ранг-график схемалар туширилади.
327. Асосий қопламалар ва декоратив тасмаларнинг ранглари:
а) тезкор хизматлар транспорт воситалари ташқи юзалари қопламаларининг асосий ранглари 16-жадвалда кўрсатилган рангларга мувофиқ бўлиши керак;
б) асосий қопламалар ва декоратив тасмаларнинг ранг уйғунлиги муайян турдаги тезкор хизмат учун жадвалда келтирилган исталган вариантда бўлиши мумкин, бироқ битта транспорт воситасининг барча ташқи элементлари учун бир хил бўлиши керак;
да) M 2 , M 3 , N 2 , N 3 тоифаларидаги транспорт воситаларининг ён юзаларига тушириладиган декоратив тасмаларнинг эни 150 дан 230 мм гача бўлиши керак. M 1 ва N 1 тоифаларидаги транспорт воситаларининг ён юзаларига тушириладиган декоратив тасмаларнинг эни мазкур юзаларнинг конфигурацияси ҳисобга олинган ҳолда белгиланади;
16-жадвал Тезкор хизматлар транспорт воситалари ташқи юзалари қопламаларининг асосий рангларига қўйиладиган талаблар Тезкор хизмат тури Қопламанинг асосий ранглари Декоратив тасмаларнинг ранглари Тез тиббий ёрдам: а) A ва B синфидаги автомобиллар Оқ Қизил б) C синфидаги автомобиллар (реанимобиллар) Лимон ранг Қизил Ёнғиндан сақлаш хизмати Қизил Оқ Авария-қутқарув хизматлари Оқ Икки рангли:( тўқ сариқ кўк)
г) транспорт воситасининг олд ва орқа қисмларига унинг бўйлама ўқига нисбатан симметрик тарзда тушириладиган иккита параллел декоратив тасманинг ҳар бирининг эни 120 дан 180 мм гача, тасмалар орасидаги масофа эса 90 ± 5 мм бўлиши керак.
328. Асосий рангга эга транспорт воситаси юзасига тушириладиган ахборот ёзувлари ва таниб олиш белгилари (герблар ва эмблемалар бундан мустасно) декоратив тасма рангида бўлиши керак: оқ рангли декоратив тасмада — асосий рангда; бошқа ранглардаги декоратив тасмада — оқ рангда.
329. Ахборот ёзувлари ва таниб олиш белгиларини тушириш усули меъёрланмайди.
330. Герблар ва эмблемаларнинг тасвирлари ҳамда ранглари уларни қўллаш тартиби, тавсифи ва тасвирига доир норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талабларига мувофиқ бўлиши керак.
331. Ахборот ёзувлари давлат тилида бўлиши керак.
332. Сигналлар билан жиҳозлаш:
а) тезкор ва махсус хизматларнинг транспорт воситалари норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган тартибда махсус ёруғлик ва товуш сигналлари билан жиҳозланади;
б) милтилловчи маёқча транспорт воситасининг томига ёки унинг устига ўрнатилиши керак. Бунда ёруғлик нурланиши манбаи марказидан ўтувчи горизонтал текисликдаги махсус ёруғлик сигналининг кўриниш бурчаги 360° га тенг бўлиши керак;
д) милтилловчи маёқчаларни транспорт воситасининг бошқа жойларига ўрнатишга йўл қўйилмайди. Милтилловчи маёқчани ўрнатиш усуллари транспорт воситасининг барча ҳаракатланиш ва тормозланиш режимларида унинг ишончли маҳкамланишини таъминлаши керак;
г) ҳар бир қурилма алоҳида ҳолда мазкур ҳужжат талабларига мувофиқлиги таъминланган тақдирда, махсус товуш сигналининг товуш тарқатгичи билан битта корпусда конструктив жиҳатдан бирлаштирилган милтилловчи маёқчаларни қўллашга йўл қўйилади. Бундай бирлаштирилган қурилмалар транспорт воситасининг томига ўрнатилиши ва битта бошқарув блоки ёрдамида ишга туширилиши керак;
д) махсус товуш сигналларининг товуш тарқатгичларини транспорт воситаси олд қисмининг капот ости бўшлиғига ўрнатишга йўл қўйилади;
э) махсус ёруғлик ва товуш сигналларини бериш қурилмаларининг бошқарув блоклари транспорт воситаси салонида (кабинасида) ўрнатилганда БМТ ЙИКнинг 21-сон Қоидалари талаблари бажарилиши керак;
333. Ёруғлик сигналлари (милтилловчи маёқчалар) БМТ ЙИКнинг 65-сон Қоидалари талабларига мувофиқ бўлиши керак.
334. Товуш сигналларига қўйиладиган талаблар:
а) махсус товуш сигнали ўзгарувчан асосий частотага эга бўлиши керак. Асосий частотанинг ўзгариши 150 дан 2000 Гц гача бўлиши керак;
б) махсус товуш сигналининг асосий частотаси ўзгариши циклининг давомийлиги — 0,5 дан 6,0 билан гача;
да) махсус товуш сигнали берилганда сигнал қурилмасининг товуш босими даражаси товуш тарқатгичдан 2 м масофада, унинг чиқиш тешиги текислигига перпендикуляр ўқ бўйича қуйидагидан паст бўлмаслиги керак:
116 dBA — товуш тарқатгич транспорт воситасининг томига ўрнатилганда;
122 dBA — товуш тарқатгич капот ости бўшлиғига ўрнатилганда;
г) махсус товуш сигналининг максимал товуш босими даражаси йўналиши транспорт воситасининг олдинга ҳаракатланиш йўналишидаги бўйлама ўқи билан мос келиши керак.
11-§. Хавфли юкларни ташиш учун мўлжалланган транспорт воситаларига қўйиладиган талаблар
335. Хавфли юкларни ташиш учун мўлжалланган транспорт воситаларининг конструкцияси БМТ ЙИКнинг 105-03, 105-04-сон Қоидаларига, шунингдек, Ўзбекистон Республикасининг норматив-ҳуқуқий ҳужжатларида белгиланган талабларга мувофиқ бўлиши керак.
3-боб. Ихтисослаштирилган ва махсус транспорт воситалари жиҳозларига қўйиладиган талаблар
1-§. Ҳажмий гидроюритмаларга қўйиладиган талаблар
336. Гидроюритмалар гидротизимни максимал қийматдан ортиқ босим билан юкланишдан ҳимоя қилишни, босим пулсацияларини камайтиришни, ҳарорат ўзгарганда ишчи суюқлик ҳажмининг ўзгаришини компенсация қилишни ҳамда техник ҳолатни диагностика қилишни таъминлайдиган қурилмалар билан жиҳозланиши керак.
337. Гидроюритмалар ва гидроқурилмалар максимал босимдан кам бўлмаган босимда, агар максимал босим белгиланмаган бўлса, номинал босимнинг 1,25 баравари миқдоридаги босимда мустаҳкам бўлиши керак.
338. Гидроқурилмаларнинг қўзғалмас туташмалари, ташқи деворлари, пайвандланган ва резьбали бирикмалари минимал қийматдан максимал қийматгача бўлган босим оралиғида герметик бўлиши керак.
Гидротизимга ҳавонинг сўрилиб киришига йўл қўйилмайди.
339. Қўлланиладиган конструкцион материаллар ва қопламалар ўзаро ҳамда ишчи суюқлик билан мос бўлиши керак.
340. Хавфли вазият юзага келганда гидроюритма (гидротизим) энергия манбаидан автоматик равишда тўлиқ узилиши, тўхтатилганда гидроюритмада (гидротизимда) тўпланган энергия автоматик равишда нейтраллаштирилиши, ўз-ўзидан ишга тушишнинг олди олиниши, иш тури алмашлаб улагичи эса қулфланиши керак.
341. Гидродвигателларнинг чиқиш бўғинларини белгиланган ҳолатда маҳкамлаш учун гидроқулфлар ёки бошқа маҳкамловчи қурилмалар ўрнатилиши керак.
342. Гидроқурилмалар иштирокидаги қасддан ёки беихтиёр механик ҳаракатлар одамларга хавф туғдирадиган вазиятларга олиб келмаслиги керак.
зарур бўлганда очиқ ҳаракатланувчи қисмлар тўсилади, хавфли қисмлар сигнал рангига бўялади ва хавфсизлик белгилари ўрнатилади.
343. Агар босим пасайганда хавф юзага келса, машина (агрегат)нинг хавфли ҳаракатланишининг олдини олиш учун блокировкалар назарда тутилиши керак. Бунда қисувчи, тормозловчи ва шу каби гидроқурилмалар ўчирилмаслиги керак.
344. Бир нечта гидравлик энергия манбаларига эга гидроюритмалар (гидротизимлар) энергия манбаларидан бири (насослардан бири) ўчирилганда ёки улар турли вақтда ишга туширилганда хавфли омиллар юзага келишини истисно этадиган схемавий блокировкаларга эга бўлиши керак.
345. Барча гидроқурилмалар, гидротизим ва гидроюритма гидротизимни таъминловчи энергия параметрларининг пасайишида, энергия таъминоти ёки бошқарув ёқилганда ва ўчирилганда хавф туғдирмаслиги керак. Ёқилганда барча бошқарув қурилмалари ишчи органга гидравлик энергия узатилишини таъминламайдиган дастлабки ҳолатда бўлиши, ўчирилганда эса дастлабки ҳолатга қайтиши керак.
346. Бошқарув гидроқурилмаларининг конструкциясида уларнинг элементлари ўз массасининг, вибрациянинг ёки машина (агрегат) таркибидаги гидроюритмалар (гидротизимлар) ишлаши натижасида юзага келадиган ва улар билан боғлиқ тезланишларнинг таъсири остида гидроюритма, гидротизим ёки гидроқурилманинг ўз-ўзидан ишга тушишини истисно этиш назарда тутилиши керак.
347. Қўлда бошқариладиган гидроқурилмалар машина (агрегат)да операторнинг ҳаракатлари хавфсиз бўладиган, гидроқурилмалар эса беихтиёр ёқилиш ва ўчирилишдан ҳимояланган тарзда жойлаштирилиши керак.
348. Агар автоматик ёки қўлда бошқариладиган бир нечта гидроқурилмалар ўзаро уланган бўлса ва улардан бирининг ишдан чиқиши хавф туғдириши мумкин бўлса, блокировкалар ёки бошқа хавфсизлик чоралари (блокировкаловчи қурилмалар) назарда тутилиши керак. Агар бунинг имкони бўлса, бундай блокировкалар барча иш операцияларини тўхтатиши керак, бунда бундай тўхтатишнинг ўзи хавф туғдирмаслиги лозим.
349. Блокировкаловчи қурилмалар гидроюритма (гидротизим)нинг бошқарув контурларига бевосита таъсир кўрсатмаслиги керак.
350. Гидроқурилма конструкциясида ташиш ва фойдаланиш вақтида маҳкамлаш ва бириктириш деталлари, ростлаш ва созлаш элементлари ҳолатининг ўз-ўзидан ёки қасддан ўзгаришини истисно этиш назарда тутилиши керак.
351. Ростловчи гидроқурилмалар конструкциясида бегона аралашув ёки тасодифий ишга туширишнинг олдини олиш учун ростловчи элементларни ишончли маҳкамлаш ҳамда уларни пломбалаш ёки ўрнатилган қулф билан қулфлаш имконияти назарда тутилиши керак.
2-§. Қурилиш-йўл ва бошқа шунга ўхшаш машиналар операторининг иш жойидаги шовқинга қўйиладиган талаблар
352. Шовқиннинг хусусияти:
а) спектр хусусиятига кўра шовқин қуйидагиларга бўлинади:
кенг полосали — кенглиги бир октавадан ортиқ бўлган узлюксиз спектрли;
тонал — спектрида яққол ифодаланган дискрет тонлар мавжуд бўлган. Амалий мақсадларда (иш жойларида унинг параметрларини назорат қилишда) шовқиннинг тонал хусусияти учдан бир октавали частота полосаларида ўлчаш орқали, битта полосадаги товуш босими даражасининг қўшни полосалардагидан камида 10 дБ га юқори бўлиши бўйича аниқланади;
б) вақт хусусиятларига кўра шовқин қуйидагиларга бўлинади:
доимий — саккиз соатлик иш куни (иш сменаси) давомида товуш ўлчагичнинг «секин» вақт характеристикасида ўлчанганда товуш даражаси вақт бўйича 5 dB A дан кўп ўзгармайдиган;
доимий бўлмаган — саккиз соатлик иш куни (иш сменаси) давомида товуш ўлчагичнинг «секин» вақт характеристикасида ўлчанганда товуш даражаси вақт бўйича 5 dB A дан кўп ўзгарадиган;
да) доимий бўлмаган шовқин қуйидагиларга бўлинади:
вақт бўйича тебранувчи — товуш даражаси вақт давомида узлюксиз ўзгарадиган;
узлукли — товуш даражаси поғонали равишда (5 dB A ва ундан ортиқ) ўзгарадиган, бунда даража ўзгармас бўлиб қоладиган оралиқларнинг давомийлиги 1 билан ва ундан ортиқни ташкил этадиган;
импульсли — ҳар бирининг давомийлиги 1 билан дан кам бўлган бир ёки бир нечта товуш сигналларидан иборат, бунда товуш ўлчагичнинг мос равишда «импульс» ва «секин» вақт характеристикаларида dB AI ва dB A да ўлчанган товуш даражалари камида 7 dB га фарқ қилади.
353. Иш жойларидаги шовқин хусусиятлари ва рухсат этилган даражалари:
а) иш жойларидаги доимий шовқиннинг хусусияти 31,5; 63; 125; 250; 500; 1000; 2000; 4000; 8000 Gts ўрта геометрик частотали октава полосаларидаги дБ да ифодаланган L товуш босими даражалари ҳисобланади;
б) иш жойларидаги октава частота полосаларида товуш босимининг рухсат этилган даражалари ва товуш даражалари қуйидагича қабул қилиниши керак:
кенг полосали доимий ва доимий бўлмаган (импульсли шовқиндан ташқари) шовқин учун — 17-жадвал бўйича;
тонал ва импульсли шовқинлар учун — 17-жадвалда кўрсатилган қийматлардан 5 dB камроқ;
17-жадвал Октава частота полосаларида товуш босимининг рухсат этилган даражалари Ўрта геометрик частотали, Gts, октава полосаларидаги товуш босими даражалари, dB Товуш даражалари, dB A 31,5 63 125 250 500 1000 2000 4000 8000 107 95 87 82 78 75 73 71 69 80
д) машиналарнинг шовқин хусусиятлари ёки шовқин хусусиятларининг чегаравий қийматлари уларнинг паспортида, фойдаланиш бўйича қўлланма (йўриқнома)да ёки бошқа илова ҳужжатларида кўрсатилиши керак.
Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисида техник регламентга 7-ИЛОВА
Муомалага чиқарилаётган юқори ўтувчанликка эга транспорт воситаларига (G тоифаси) қўйиладиган талаблар
1. M ва N тоифадаги транспорт воситалари қуйидаги талабларга жавоб берса, юқори ўтувчанликка эга транспорт воситалари (G тоифаси) жумласига киритилиши мумкин:
N 1 тоифадаги, тўлиқ массаси кўпи билан 2 t бўлган транспорт воситалари, шунингдек, M 1 тоифадаги транспорт воситалари қуйидаги шартларга жавоб берса, юқори ўтувчанликка эга транспорт воситалари деб ҳисобланади:
камида битта олдинги ва битта орқа ўқ бир вақтда ҳаракатга келтирилишини таъминлайдиган конструкцияга эга бўлиши, шу жумладан, битта ўқ юритмаси узилиши мумкин бўлган транспорт воситалари;
камида битта дифференциални блокировкалаш механизми ёки шунга ўхшаш таъсирга эга битта механизм бўлиши ҳамда улар (якка транспорт воситаси ҳолатида) 30 фоизли кўтарилишни энга олиши.
улар, шунингдек, қуйида келтирилган олтита талабдан камида бештасига жавоб бериши керак:
кириш бурчаги камида 25° бўлиши керак;
чиқиш бурчаги камида 20° бўлиши керак;
бўйлама ўтувчанлик бурчаги камида 20° бўлиши керак;
олдинги ўқ остидаги йўл оралиғи камида 180 мм бўлиши керак;
орқа ўқ остидаги йўл оралиғи камида 180 мм бўлиши керак;
ўқлараро йўл оралиғи камида 200 мм бўлиши керак.
2. Техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массаси 2 т дан ортиқ бўлган N 1 тоифадаги транспорт воситалари ёки N 2 , M 2 ёхуд тўлиқ массаси кўпи билан 12 t бўлган M 3 тоифадаги транспорт воситалари, агар уларнинг конструкцияси барча ғилдиракларнинг бир вақтдаги юритмасини таъминласа, шу жумладан, бир ўқ юритмаси узилиши мумкин бўлган транспорт воситалари, ёки қуйидаги талабларга жавоб берса, юқори ўтувчанликка эга транспорт воситалари деб ҳисобланади:
камида битта олдинги ва битта орқа ўқ бир вақтда юритмага эга бўлиши, шу жумладан, битта ўқ юритмаси узилиши мумкин бўлган транспорт воситалари;
камида битта дифференциални блокировкалаш механизми ёки шунга ўхшаш таъсирга эга битта механизм мавжуд бўлиши;
транспорт воситалари (якка транспорт воситаси бўлган тақдирда) 25 фоизлик кўтарилишни босиб ўтиши мумкин.
3. Максимал массаси 12 t дан ортиқ бўлган M 3 тоифадаги ва N 3 тоифадаги транспорт воситалари, агар улар барча ғилдиракларнинг бир вақтдаги юритмасига эга бўлса, шу жумладан, бир ўқ юритмаси узилиши мумкин бўлган транспорт воситалари, ёки қуйидаги талабларга риоя этилса, юқори ўтувчанликка эга транспорт воситалари деб ҳисобланади:
ўқларнинг камида ярми юритмага эга бўлиши;
камида битта дифференциални блокировкалаш механизми ёки шунга ўхшаш таъсирга эга битта механизм мавжуд бўлиши;
транспорт воситалари (якка транспорт воситаси бўлган тақдирда) 25 фоиз кўтарилишни босиб ўтиши мумкин.
қуйидаги олтита талабдан камида тўрттаси бажарилиши:
кириш бурчаги камида 25° бўлиши керак;
чиқиш бурчаги камида 25° бўлиши керак;
бўйлама ўтувчанлик бурчаги камида 25° бўлиши керак;
олдинги ўқ остидаги йўл оралиғи камида 250 мм бўлиши керак;
ўқлараро йўл оралиғи камида 300 мм бўлиши керак;
орқа ўқ остидаги йўл оралиғи камида 250 мм бўлиши керак.
4. G тоифадаги транспорт воситалари базасида (шассисида) тайёрланган махсус ва ихтисослаштирилган транспорт воситалари ҳам G тоифасига киради.
5. Юқори ўтувчанликка эга транспорт воситалари тоифасини белгилашда G ҳарфи M ёки N ҳарфлари билан бирга қўлланилиши керак (масалан, N 1 G).
1-расм. Кириш бурчаги
2-расм. Чиқиш бурчаги
3-расм. Бўйлама ўтувчанлик бурчаги
4-расм. Ўқлар орасидаги йўл
5-расм. Битта ўқ остидаги йўл ётиқсаги
Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисида техник регламентга 8-ИЛОВА
Экологик тоифа Транспорт воситалари тоифалари Талаблар ёки талабларни ўз ичига олган ҳужжатлар 0 M 1 , M 2 , N 1 , N 2 бензин ва газ двигателлари билан БМТ ЙИК Қоидалари № 83-02 (чиқиндилар даражаси A) M 1 максимал массаси 3,5 t, M 2 , M 3 , N 1 , N 2 , N 3 дизел двигателлари билан БМТ ЙИК Қоидалари № 49-01 M 1 максимал массаси 3,5 t, M 2 , M 3 , N 2 , N 3 бензин двигателлари билан SO — 85 г/кВт·ch, NC — 5 г/кВт·ch, NO x — 17 г/кВт·ch (9-режимли синов цикли) 1. M 1 , M 2 , N 1 , N 2 бензин, газ ва дизел двигателлари билан БМТ ЙИК Қоидалари № 83-02 (чиқиндилар даражаси тегишлича V, S) M 1 максимал массаси 3,5 t, M 2 , M 3 , N 1 , N 2 , N 3 газ ва дизел двигателлари билан БМТ ЙИК Қоидалари № 49-02 (чиқиндилар даражаси A) M 1 максимал массаси 3,5 t, M 2 , M 3 , N 2 , N 3 бензин двигателлари билан SO — 72 г/кВт·ch, NC — 4 г/кВт·ch, NO x — 14 г/кВт·ch (9-режимли синов цикли) 2. M 1 , M 2 , N 1 , N 2 бензин, газ ва дизел двигателлари билан БМТ ЙИК Қоидалари № 83-02 (чиқиндилар даражаси тегишлича V, S, D) M 1 максимал массаси 3,5 t, M 2 , M 3 , N 1 , N 2 , N 3 газ ва дизел двигателлари билан БМТ ЙИК Қоидалари № 49 (чиқиндилар даражаси V) M 1 максимал массаси 3,5 t, M 2 , M Z , N 2 , N 3 бензин двигателлари билан SO — 55 г/кВт·ch, NC — 2,4 г/кВт·ch, NO x — 10 г/кВт·ч (бўйича синовларда қоидаларга EEK OON № 49-04) (синов цикли ESC)) 3. M 1 , M 2 , N 1 , N 2 бензин, газ ва дизел двигателлари билан БМТ ЙИК Қоидалари № 83-05 (чиқиндилар даражаси A) M 1 максимал массаси 3,5 t, M 2 , M 3 , N 1 , N 2 , N 3 газ ва дизел двигателлари билан БМТ ЙИК Қоидалари № 49-04 (чиқиндилар даражаси A) M 1 G ва M 2 G максимал массаси 3,5 t, M 3 G, N 2 G, N 3 G — барча ғилдираклари етакчи, шу жумладан, ўқлардан бирининг юритмаси узиладиган, дизел двигателлари билан; M 1 максимал массаси 3,5 t, M 2 , M 3 , N 2 , N 3 — бензин двигателлари билан БМТ ЙИК Қоидалари № 96-01 M 1 максимал массаси 3,5 t, M 2 , M 3 , N 2 , N 3 бензин двигателлари билан SO — 20 г/кВт·ch, NC — 1,1 г/кВт·ch, NO x — 7 г/кВт·ch (бўйича синовларда қоидаларга EEK OON № 49-04 (синов цикли ESC)) 4. M 1 , M 2 , N 1 , N 2 мажбурий ёндиришли ва дизел двигателлари билан БМТ ЙИК Қоидалари № 83-05 (чиқиндилар даражаси B) M 1 максимал массаси 3,5 t, M 2 , M 3 , N 1 , N 2 , N 3 газ ва дизел двигателлари билан БМТ ЙИК Қоидалари № 49-05 (чиқиндилар даражаси B1, борт диагностикаси, узоқ муддатлилик ва эксплуатацияга яроқлилик, NO x назоратига доир талаблар даражаси — «S») M 1 G ва M 2 G максимал массаси 3,5 t, M 3 G, N 2 G, N 3 G — барча ғилдираклари етакчи, шу жумладан, ўқлардан бирининг юритмаси узиладиган, дизел двигателлари билан; M 1 максимал массаси 3,5 t, M 2 , M 3 , N 2 , N 3 — бензин двигателлари билан БМТ ЙИК Қоидалари № 96-02SO — 4 г/кВт·ch, NC — 0,55 г/кВт·ch, NO x — 2 г/кВт·ch (бўйича синовларда қоидаларга EEK OON № 49-05) (синов цикли ESC)) 5. M 1 , M 2 , N 1 , N 2 мажбурий ёндиришли ва дизел двигателлари билан БМТ ЙИК Қоидалари № 83-06 M 1 максимал массаси 3,5 t, M 2 , M 3 , N 1 , N 2 , N 3 газ ва дизел двигателлари билан БМТ ЙИК Қоидалари № 49-05 (чиқиндилар даражаси V2*, S, борт диагностикаси, узоқ муддатлилик ва NO x назоратига доир талаблар даражаси — «G», «K»)
Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисида техник регламентга 9-ИЛОВА
Муомалага чиқарилаётган транспорт воситалари (шасси) турларининг мувофиқлигини баҳолаш учун аризачи томонидан тақдим этиладиган ҳужжатлар
1-§. Кейинчалик транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллаш ҳужжати берилган ҳолда сертификатлаштириш шаклида мувофиқликни баҳолаш учун тақдим этиладиган ҳужжатлар
1. Транспорт воситаси (шасси) турини маъқуллаш ҳужжатини олиш мақсадида аризачи сертификатлаштириш органига қуйидагиларни тақдим этади:
а) транспорт воситалари (шасси) учун норматив ҳужжатлар (мавжуд бўлса);
б) транспорт воситаси (шасси) турининг умумий техник тавсифи, унда транспорт воситасини идентификация қилиш учун зарур бўлган умумий кўриниш чизмалари, шунингдек, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқлигини тасдиқловчи компонентлар (ёруғлик ва товуш сигнализацияси қурилмалари, хавфсизлик камарлари, ойналар, шиналар, орқани кўриш ойналари) рўйхати ва уларнинг маркировкаси (тасдиқловчи ҳужжатлар рақамлари) кўрсатилади;
Ҳужжатлар икки нусхада, уларнинг тузилган санаси, имзолаган шахснинг фамилияси ва лавозими кўрсатилган ҳолда тақдим этилади;
в) ариза берилган санада мавжуд бўлган, синов лабораторияси томонидан берилган синов баённомалари, шунингдек, Техник регламентнинг 3 , 4 ва 6-иловалари рўйхати бўйича айрим талабларга доир бошқа далилий материаллар.
Қуйидаги ҳолларда:
махсус ва ихтисослаштирилган транспорт воситалари учун базавий транспорт воситалари ёки шассининг Техник регламент талабларига мувофиқлигини тасдиқловчи ҳужжатлар (транспорт воситаси турини маъқуллаш, шасси турини маъқуллаш, мувофиқлик сертификатлари), уларнинг ишлаб чиқарувчилари ёки ушбу ҳужжатларни берган органлар томонидан тасдиқланган нусхалар далилий материаллар ҳисобланади;
шасси — аккредитациядан ўтган синов лабораторияси томонидан Техник регламентнинг 3-иловаси рўйхати бўйича айрим талабларга нисбатан берилган, худди шу турдаги шассига эга тўлиқ комплектланган транспорт воситасининг идентификация ва сертификатлаштириш синовлари баённомалари ёки ишлаб чиқарилиши тугалланмаган транспорт воситасининг синов баённомалари (агар унинг конструкцияси белгиланган усулларга мувофиқ бундай синовларни ўтказиш имконини берса) ва (ёки) унинг компонентлари;
г) ишлаб чиқарувчи қўллайдиган менежмент тизимининг мувофиқлик сертификати. Бундай сертификат мавжуд бўлмаганда, Техник регламентнинг 11-иловасига мувофиқ ҳужжатларни таҳлил қилиш имконини берадиган ҳажмда ишлаб чиқариш шароитларининг тавсифи тақдим этилади;
д) транспорт воситалари (шасси) ишлаб чиқарувчисига белгиланган тартибда халқаро идентификация коди берилганлиги тўғрисидаги ҳужжат;
э) транспорт воситасидан фойдаланиш бўйича қўлланма (йўриқнома).
2. Импорт қилинадиган транспорт воситалари ҳолатида ариза берувчи сертификатлаштириш органига ишлаб чиқарувчи билан ариза берувчи ўртасидаги, ишлаб чиқарувчи томонидан ариза берувчига мувофиқликни баҳолашни ўтказиш ваколатини бериш ҳамда Техник регламент талабларига мувофиқ транспорт воситалари (шасси) хавфсизлигини таъминлаш учун ишлаб чиқарувчи билан солидар жавобгарлик тўғрисидаги келишувни тақдим этади.
3. Шасси негизида тайёрланадиган ёки бошқа тайёрловчидан сотиб олинадиган транспорт воситаларининг мувофиқлиги баҳоланаётганда, ушбу Илованинг 1-бандида санаб ўтилган ҳужжатларга қўшимча равишда қуйидагилар тақдим этилади:
тайёрлашнинг жорий босқичида транспорт воситасининг савдо маркаси ва тижорий номини ўзгартириш (сақлаб қолиш) келишилганлигини тасдиқловчи ҳужжат;
асосий транспорт воситаси (шасси) конструкциясига киритилган барча ўзгартиришлар ва қўшимчаларнинг батафсил тавсифи;
шасси ёки асосий транспорт воситасини тайёрловчининг шасси ёки транспорт воситасини якуний йиғишга оид қоидалар ва чекловларни белгиловчи ҳужжати (ҳужжат нусхаси);
иккала тайёрловчи томонидан Техник регламентнинг 3-иловаси номенклатурасига кирувчи ҳар бир хавфсизлик талабига мувофиқликни таъминлаш бўйича масъулиятлари, шунингдек, транспорт воситаларининг тегишли назорат синовларини ўз зиммаларига олишлари келишилган ҳужжат (тақсимлаш рўйхати).
2-§. Муомалага чиқарилаётган якка транспорт воситаси ва транспорт воситаларининг кичик партиясини сертификатлаштириш шаклида мувофиқликни баҳолаш учун тақдим этиладиган ҳужжатлар
4. Муомалага чиқариладиган якка транспорт воситаси ва транспорт воситаларининг кичик партияси учун мувофиқлик сертификатини олиш мақсадида ариза берувчи сертификатлаштириш органига қуйидагиларни тақдим этади:
а) қонунчиликда белгиланган шаклдаги мувофиқликни баҳолашни ўтказиш учун ариза, унда қўшимча равишда ариза берувчининг номи, транспорт воситасининг номи ва шартли белгиси, транспорт воситасининг идентификация рақами, транспорт воситаси ишлаб чиқарувчисининг номи кўрсатилиши керак;
б) ариза берувчининг шахсини тасдиқловчи ҳужжат;
в) индивидуал техник ижод маҳсули бўлган транспорт воситалари учун транспорт воситасига идентификация рақами берилганлиги тўғрисидаги ҳужжат;
г) транспорт воситасининг умумий техник тавсифи;
д) транспорт воситасининг Техник регламент талабларига мувофиқлигини тасдиқловчи далилий материаллар.
5. Илгари Техник регламент талабларига мувофиқлиги тасдиқланган транспорт воситасидан ёки транспорт воситаларининг кичик партиясидан фойдаланиб тайёрланган ягона транспорт воситасининг мувофиқлигини баҳолашда қўшимча равишда қуйидагилар тақдим этилади:а) техник тавсиф, ўз ичига олган рўйхат киритилган да конструкцияни базавий транспорт воситасининг ўзгартиришлар;
а) базавий транспорт воситаси конструкциясига киритилган ўзгартиришлар рўйхатини ўз ичига олган техник тавсиф;
б) транспорт воситаси конструкциясининг ўзгартириладиган элементларига конструкторлик ёки бошқа техник ҳужжатлар;
в) базавий транспорт воситасини янги ишланмада конструктив қўллаш имкониятини тасдиқловчи базавий транспорт воситасига конструкторлик ҳужжатларининг асл нусхаларини сақловчи билан конструкцияни келишиш тўғрисидаги ҳужжат ёки базавий транспорт воситасини ишлаб чиқарувчининг ўзгартирилган конструкция учун ундан фойдаланиш мумкинлиги тўғрисидаги хулосаси (мавжуд бўлганда);
г) базавий транспорт воситаси учун транспорт воситаси турини маъқуллаш нусхаси.
Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисида техник регламентга 10-ИЛОВА
Ишлаб чиқариш ҳолатини текширишда ўрганиладиган асосий масалалар
1. Ишлаб чиқариш ҳолатини текширишдан олдин ҳужжатлар ўрганилади ва ишлаб чиқариш ҳолатини текшириш режаси тузилади, у қуйидаги масалаларни ўрганишни ўз ичига олади:
а) ишлаб чиқарувчи ишини ташкил этиш (бошқарув тузилмаси, раҳбарият ва ижрочиларнинг жавобгарлиги ҳамда ваколатлари);
б) транспорт воситалари (шасси)ни ишлаб чиқиш ва мувофиқлигини баҳолашни бошқариш;
да) ишлаб чиқариш жараёнида транспорт воситалари (шасси) сифатини таъминлаш;
г) таъминлаш мувофиқлиги транспорт воситаларининг (шасси), чиқариладиган муомалага талабларига техник регламентнинг;
д) маҳсулотнинг якуний (қабул қилиш) назоратини ташкил этиш;
э) сифат тўғрисидаги маълумотларни рўйхатга олиш;
ж) тузатувчи ҳаракатлар тартиб-таомилларини бажариш;
з) маҳсулотнинг мазкур техник регламент талабларига мувофиқлигини баҳолаш ускуналаридан фойдаланиш имконияти мавжудлиги;
и) ишлаб чиқаришни метрологик таъминлаш тизимини ташкил этиш.
2. Ишлаб чиқариш ҳолатини текшириш сертификатлаштириш органи томонидан ўтказилади, зарур ҳолларда текширувга бошқа ваколатли ташкилотларнинг мутахассислари жалб этилиши мумкин.
3. Транспорт воситалари (шасси) ишлаб чиқарилиши ҳолатини ўрганиш сертификатлаштириш органи томонидан тасдиқланган режа асосида амалга оширилади. Ўрганиш ўтказишда масалаларнинг рўйхати ва таҳлил чуқурлиги текширилаётган ишлаб чиқарувчининг ўзига хос хусусиятлари (ишлаб чиқариш тури ва ҳажми, бутловчи қисмларни етказиб бериш ҳажмлари ва усуллари ва ҳ.к.) инобатга олинган ҳолда тузатилиши лозим.
4. Ариза берувчи ишлаб чиқариш ҳолатини текшириш учун зарур шароитларни, шу жумладан, аудиторларнинг баҳолаш объектларига ва ишлаб чиқарувчи томонидан мазкур техник регламент талабларини бажариш мақсадида юритиладиган ҳужжатларга тўсқинликсиз киришини таъминлайди.
Ишлаб чиқарувчининг мазкур банд талабларини бажаришдан бўйин товлаши мувофиқликни баҳолаш тартиб-таомилини тўхтатиб туриш ёки тугатиш тўғрисида қарор қабул қилиш учун асос бўлиши мумкин.
5. Маҳсулот ишлаб чиқарувчиси ишлаб чиқариш ҳолатини текшириш бўйича зарур тадбирларни амалга оширишда, шунингдек, у технологик операцияларни амалга ошириш учун жалб қиладиган ташкилотлар ва компонентлар етказиб берувчилардаги текширишларда иштирок этади, агар сертификатлаштириш органи ушбу ташкилотларда ишлаб чиқариш ҳолатини текшириш зарурлиги тўғрисида қарор қабул қилган бўлса.
6. Ишлаб чиқариш ҳолатини текшириш натижалари далолатнома билан расмийлаштирилади, унда режанинг барча бандлари бўйича баҳолар берилади ва улар асосида хулоса чиқарилади.
Текширишнинг салбий натижалари ушбу техник регламент талабларига мувофиқликни тасдиқловчи ҳужжатларни расмийлаштиришни белгиланган тузатиш тадбирларини амалга оширишга қадар тўхтатиб туриш учун асос бўлади.
7. Ишлаб чиқариш ҳолатини текшириш натижалари транспорт воситалари (шасси)нинг мазкур техник регламент талабларига мувофиқлиги бўйича инспекция назоратини ўтказиш даврийлигини белгилашда ҳисобга олинади.
Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисида техник регламентга 11-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Миллий сертификатлаштириш тизими Сертификатлаштириш органи ____________________________________________________________________ (тўлиқ ва қисқартирилган номи, почта манзили, рақами ва аккредитация гувоҳномасининг амал қилиш муддати тугайдиган сана) Муомалага чиқариладиган транспорт воситаси турини маъқуллаш № _____________ давлат реестри рақами Амал қилиш муддати 20___ й.»___»__________ Маркаси ____________________________________ Тижорат номи ____________________________________ Тури ____________________________________ Базавий транспорт воситаси / шасси (бошқа ишлаб чиқарувчининг базавий транспорт воситаси / шассисидан фойдаланилганда) ____________________________________ Модификациялар ____________________________________ Тоифаси ____________________________________ Экологик тоифа ____________________________________ Аризачи ва унинг почта манзили ____________________________________ Ишлаб чиқарувчи ва унинг манзили ____________________________________ Ишлаб чиқарувчининг вакили ва унинг манзили ____________________________________ Йиғиш заводи ва унинг манзили ____________________________________ Етказиб берувчи йиғиш комплектлари ва унинг почта манзили (бошқа ишлаб чиқарувчининг базавий транспорт воситаси / шассисидан фойдаланилганда) ____________________________________ Техник регламент талабларига мувофиқ мазкур транспорт воситаси турини маъқуллаш ҳужжатининг амал қилиши қуйидаги транспорт воситасига татбиқ этилади: а) серияли ишлаб чиқариладиган; б) партиялар билан ______ дона миқдорда олиб кириладиган. (Керакцизи ўчирилсин.) Идентификация рақамлари (VIN): ___________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ Мазкур транспорт воситаси турини маъқуллаш ҳужжати иловаларсиз ҳақиқий эмас. 1-илова Транспорт воситасининг умумий тавсифлари. 2-илова Транспорт воситаси турини маъқуллашни расмийлаштириш учун асос бўладиган ҳужжатлар рўйхати. 3-илова Транспорт воситаси маркировкасининг тавсифи. 4-илова Транспорт воситасининг умумий кўриниши ____ саҳифада берилган Қўшимча маълумот _____________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ (зарур бўлганда ўз юриши билан ҳаракатланишни тақиқлаш, умумий фойдаланишдаги йўлларда фойдаланиш имконияти ва бошқа чекловлар кўрсатилади) Сертификатлаштириш органи раҳбари __________ ___________________________ (имзо) (Ф.И.Ш.) М.Ў. Расмийлаштирилган сана 20___ й.»___» __________ ТРАНСПОРТ ВОСИТАСИ ТУРИНИ ТАСДИҚЛАШ ТАСДИҚЛАНГАН Давлат реестрида № УЗ.СМТ._________________ билан 20___ й.»___» __________ да рўйхатга олинган Раҳбар (раҳбар ўринбосари) __________ ___________________________ (имзо) (Ф.И.Ш.) М.Ў.
Транспорт воситаси турини маъқуллаш ҳужжатига 1-ИЛОВА
Транспорт воситасининг умумий тавсифлари
Ўқлар сони ва жойлашуви (L тоифадаги транспорт воситалари учун) ..................................................................................... Ўқлар/ғилдираклар сони (O тоифадаги транспорт воситалари учун) ..................................................................................... Ғилдирак формуласи / етакчи ғилдираклар (O тоифадаги транспорт воситалари бундан мустасно) ..................................................................................... Транспорт воситасининг жойлашув схемаси (O тоифадаги транспорт воситалари бундан мустасно) ..................................................................................... Кузов тури/эшиклар сони (M тоифадаги транспорт воситалари учун) ..................................................................................... Юклаш бўшлиғининг бажарилиши (N ва O тоифадаги транспорт воситалари учун) ..................................................................................... Вазифаси (махсус ва ихтисослаштирилган транспорт воситалари учун) ..................................................................................... Ўриндиқлар сони (фақат M ва L транспорт воситаларининг тоифаси учун, M 1 тоифали транспорт воситалари учун қаторлар бўйича тақсимланган ҳолда) ..................................................................................... Йўловчи сиғими (M 2 ва M 3 тоифали транспорт воситалари учун) ..................................................................................... Умумий ҳажм багаж бўлинмалар (III синф M 3 тоифали транспорт воситалари учун) ..................................................................................... Кабина (N тоифали транспорт воситалари учун) ..................................................................................... Рама (L тоифали транспорт воситалари учун) ..................................................................................... Габарит ўлчамлари, мм: ..................................................................................... узунлиги ..................................................................................... кенглиги ..................................................................................... баландлиги (контейнер ташувчилар учун — юклаш, максимал рухсат этилган) ..................................................................................... Ғилдирак базаси, мм ..................................................................................... Олдинги / орқа ғилдираклар изининг кенглиги, мм (L тоифадаги бир изли транспорт воситалари бундан мустасно) ..................................................................................... Транспорт воситасининг жиҳозланган ҳолатдаги массаси, кг ..................................................................................... Транспорт воситасининг техник рухсат этилган максимал оғирлиги, кг ..................................................................................... Транспорт воситасининг олдинги ўқидан бошлаб ҳар бир ўқига тўғри келадиган техник жиҳатдан рухсат этилган максимал масса, кг ..................................................................................... Н тоифадаги транспорт воситалари учун автопоезднинг техник жиҳатдан рухсат этилган максимал массаси ..................................................................................... Максимал масса тиркаманинг, кг ..................................................................................... тормоз тизимисиз тиркама ..................................................................................... тиркама билан тормоз тизим билан ..................................................................................... Техник жиҳатдан рухсат этилган максимал юклама га таянч-илашиш қурилма ..................................................................................... Гибрид транспорт воситасининг тавсифи: (ташқи манбадан қувватлаш талаби; иш режимлари, фойдаланиладиган двигател ва унинг иш режими тавсифи) ..................................................................................... Ички ёнув двигатели (маркаси, тури) ..................................................................................... сони ва жойлашуви цилиндрлар ..................................................................................... ишчи ҳажм, см3 ..................................................................................... степен сиқиш ..................................................................................... максимал қувват, кВт (мин -1 ) ..................................................................................... максимал айлантирувчи момент, N-m (мин -1 ) ..................................................................................... Ёқилғи маркаси ..................................................................................... Таъминот тизими (тури) ..................................................................................... Карбюратор (маркаси, тури) ..................................................................................... (карбюраторли двигателлар учун) Бошқарув блоки (маркаси) ..................................................................................... Пуркалаш тизими (маркаси, тури) ..................................................................................... (ёнилғи пуркаш тизимига эга бўлган бензинли двигателлар учун) Ёқилғи насос юқори босим (TNVD (марка, тури)) ..................................................................................... (дизел двигателлар учун) Форсункалар (маркаси, тури) ..................................................................................... (дизел двигателлар учун) Турбокомпрессор (маркаси, тури) ..................................................................................... Ҳаво фильтри (маркаси, тури) ..................................................................................... Кириш шовқини сўндиргичи (маркаси) ..................................................................................... 1-босқич 2-босқич 3-босқич ..................................................................................... ..................................................................................... ..................................................................................... Ўт олдириш тизими (тури) ..................................................................................... Тақсимлагич (маркаси) ..................................................................................... Коммутатор (маркаси) ..................................................................................... Ўт олдириш ғалтаги (маркаси, тури) ..................................................................................... Модул ўт олдириш (марка, тури) ..................................................................................... (ёнилғи пуркаш тизимига эга бўлган бензинли двигателлар учун) Ўт олдириш шамлари (маркаси) ..................................................................................... Ишлатилган газларни чиқариш ва нейтраллаш тизими ..................................................................................... Асосий шовқин сўндиргич (маркаси) ..................................................................................... Қўшимча шовқин сўндиргич (маркаси) ..................................................................................... Нейтраллагич (маркаси) ..................................................................................... Қаттиқ заррачалар фильтри ..................................................................................... электродвигател электромобилнинг (марка, тури) (доимий ёки ўзгарувчан ток, да ҳолатида ўзгарувчан ток — синхрон ёки асинхрон, фазалар сони) ..................................................................................... Иш кучланиши, В ..................................................................................... Максимал 30 дақиқалик қувват, кВт ..................................................................................... Қурилма тўплаш энергия (фақат учун электромобиллар ва гибрид транспорт воситаларининг) (батарея, конденсатор, маховик/генератор) ..................................................................................... Батарея (марка, тури) (фақат учун электромобиллар ва гибрид транспорт воситаларининг) (батарея, конденсатор, маховик/генератор) ..................................................................................... электрокимёвий пара ..................................................................................... сони элементлар ..................................................................................... Масса, кг ..................................................................................... Иш кучланиши, V ..................................................................................... Сиғим, A-ch ..................................................................................... Жойлашган жойи ..................................................................................... Конденсатор (марка, тури) ..................................................................................... Энергосиғим, Dj ..................................................................................... Маховик/генератор (марка, тури) ..................................................................................... Захира Юриш захираси, км ..................................................................................... Трансмиссия (тури ва трансмиссия схемасининг тавсифи) ..................................................................................... электромашина (марка, тури) (тавсиф ҳар бир электромашини: асосий функция (двигател ёки генератор), доимий ёки ўзгарувчан ток, да ҳолатида ўзгарувчан ток синхрон ёки асинхрон, фазалар сони) ..................................................................................... Иш кучланиши, В ..................................................................................... Максимал 30 дақиқалик қувват, кВт ..................................................................................... Илашма (марка, тури) ..................................................................................... Узатмалар қутиси (маркаси, тури): ..................................................................................... сони узатмалар ва узатиш нисбатлари ..................................................................................... Тақсимлаш қутиси (тури): ..................................................................................... сони узатмалар ва узатиш нисбатлари тақсимлаш қутиси ..................................................................................... Асосий узатма (тури): ..................................................................................... Узатиш нисбати сони ..................................................................................... Осма: олдинги (тавсиф) ..................................................................................... орқа (тавсиф) ..................................................................................... Рул бошқаруви (тавсифи): ..................................................................................... Рул механизм (тури) ..................................................................................... Тормоз тизими: ..................................................................................... ишчи (тавсиф) ..................................................................................... захира (тавсиф) ..................................................................................... тўхтаб туриш (тавсиф) ..................................................................................... ёрдамчи (ейилишга чидамли (марка, тури)) ..................................................................................... Шиналар (ўлчами, марка, минимал рухсат этилган индекси юклама ва тезлик тоифа) ..................................................................................... Ускуналар шасси (кондиционер, электр блокировка қулфлар эшиклар, радиоускуна, антенна) ..................................................................................... Сертификатлаштириш органи раҳбари ________ _______________________________________ (имзо) (Ф.И.Ш.) М.Ў. Давлат реестрида № UZ.SMT. _________________ билан 20___ й.»___» __________ да рўйхатга олинган 20___ й.»___» __________ да рўйхатга олинган
Транспорт воситаси турини маъқуллаш ҳужжатига 2-ИЛОВА
Асос бўлган ҳужжатларни расмийлаштириш учун транспорт воситаси турини маъқуллаш
Т/р Ҳужжат Ҳужжатни берган орган Ҳужжат рақами, берилган сана 1 2 3 4 Сертификатлаштириш органи раҳбари _________ __________________________ (имзо) (Ф.И.Ш.) М.Ў. Давлат реестрида № UZ.SMT. _________________ билан 20___ й.»___» __________ да рўйхатга олинган
Транспорт воситаси турини маъқуллаш ҳужжатига 3-ИЛОВА
Транспорт воситаси маркировкасининг тавсифи
1. Жойлашган жойи ва форма белги мувофиқлиги: ..................................................... 2. Ишлаб чиқарувчи табличкасининг жойлашган жойи: ..................................................... 3. Жойлашган жойи идентификация рақами (VIN код): ..................................................... 4. Транспорт воситаси идентификация рақами (рақамлари)нинг тузилиши ва мазмуни: ..................................................... 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 1 — 3-поз.: WMI (халқаро код ишлаб чиқарувчининг) 4 — 9-поз.: тавсифловчи қисм идентификация рақами 10-поз.: йил чиқариш 11 — 17-поз.: транспорт воситасини ишлаб чиқариш рақами Сертификатлаштириш органи раҳбари _________ ____________________________ (имзо) (Ф.И.Ш.) М.Ў. Давлат реестрида № UZ.SMT. _________________ билан 20___ й.»___» __________ да рўйхатга олинган
Транспорт воситаси турини маъқуллаш ҳужжатига 4-ИЛОВА
Транспорт воситаси умумий тури
Олд томондан, ўнгдан, чапдан, орқадан, юқоридан кўриниш ( зарур ҳолларда қўшимча турлар келтирилади ) Сертификатлаштириш органи раҳбари _________ ____________________________ (имзо) (Ф.И.Ш.) М.Ў. Рўйхатга олинганда Давлат реестрида № UZ.SMT. _______________ дан 20___ й.»___» __________ Ўзбекистон Республикаси Миллий сертификатлаштириш тизими Сертификатлаштириш органи ____________________________________________________________________ (тўлиқ ва қисқартирилган номи, почта манзили, рақами ва аккредитация гувоҳномасининг амал қилиш муддати тугайдиган сана) Муомалага чиқариладиган шасси турини маъқуллаш № _______________________________ давлат реестри рақами Амал қилиш муддати «___»__________ 20___ й. Маркаси ____________________________________ Тижорат номи ____________________________________ Тури ____________________________________ Модификациялар ____________________________________ Тоифаси ____________________________________ Экологик тоифа ____________________________________ Ишлаб чиқариш варианти ____________________________________ Кабина ва двигателга эга шасси, рама конструкцияли автобуслар учун кузовсиз автобус шассиси, каркас конструкцияли автобуслар учун кузовсиз автобус шассиси, махсус кабинали транспорт воситаларини ишлаб чиқариш учун кабинасиз юк шассиси, қисман йиғилган кабинали (орқа деворсиз) юк шассиси, автодомлар ишлаб чиқариш учун кабинанинг олд қисмига эга шасси, автодомлар ишлаб чиқариш учун кабинасиз шассининг олд қисми, тиркама шассиси Ариза берувчи ва унинг манзили ____________________________________ Ишлаб чиқарувчи ва унинг манзили ____________________________________ Ишлаб чиқарувчининг вакили ва унинг манзили ____________________________________ Йиғиш заводи ва унинг манзили ____________________________________ Етказиб берувчи йиғиш комплектлари ва унинг почта манзили ____________________________________ (Техник регламентнинг 29-бандида назарда тутилган тартиб-таомил қўлланилганда) Техник регламент талабларига мувофиқ. Мазкур шасси турини маъқуллаш ҳужжатининг амал қилиши қуйидаги шассига татбиқ этилади: а) серияли ишлаб чиқариладиган; б) партиялар билан ______ дона миқдорда олиб кириладиган. (Керакцизи ўчирилсин.) Идентификация рақамлари (VIN): ___________________________________________________________ Мазкур шасси турини маъқуллаш ҳужжати иловаларсиз ҳақиқий эмас. 1-илова Шассининг умумий хусусиятлари 2-илова Шасси турини маъқуллашни расмийлаштириш учун асос бўладиган ҳужжатлар рўйхати 3-илова Шасси маркировкаси тавсифи 4-илова Шассининг умумий кўриниши _____ бетда Қўшимча маълумот _______________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ (зарур бўлганда ўз юриши билан ҳаракатланишни тақиқлаш, умумий фойдаланишдаги йўлларда фойдаланиш имконияти ва бошқа чекловлар кўрсатилади) Сертификатлаштириш органи раҳбари _________ ____________________________ (имзо) (Ф.И.Ш.) М.Ў. Расмийлаштирилган сана «___» __________ 20___ й. ТРАНСПОРТ ВОСИТАСИ ШАССИСИ ТУРИНИ ТАСДИҚЛАШ ТАСДИҚЛАНДИ. Давлат реестрида № УЗ.СМТ. _________________ билан 20___ й.»___» __________ да рўйхатга олинган Раҳбар (раҳбар ўринбосари) ____________________________ _________ ____________________________ (ваколатли давлат бошқаруви органининг номи) (имзо) (Ф.И.Ш.) М.Ў.
Шасси турини маъқуллаш ҳужжатига 1-ИЛОВА
Умумий тавсифлар шасси
Ўқлар/ғилдираклар сони (O тоифасидаги транспорт воситалари учун) ............................................................................... Ғилдирак формуласи / етакчи ғилдираклар (O тоифадаги транспорт воситалари бундан мустасно) ............................................................................... Транспорт воситасининг жойлашув схемаси (O тоифадаги транспорт воситалари бундан мустасно) ............................................................................... Жойлашув двигателнинг ............................................................................... Кузов тури/эшиклар сони (фақат M ва O тоифасидаги транспорт воситалари учун) ............................................................................... Кабина (N тоифасидаги транспорт воситалари учун) ............................................................................... Габарит ўлчамлари, мм: узунлиги ............................................................................... кенглиги ............................................................................... баландлиги ............................................................................... Ғилдирак базаси, мм ............................................................................... Олдинги / орқа ғилдираклар изининг кенглиги, мм (L тоифадаги бир изли транспорт воситалари бундан мустасно) ............................................................................... Масса шасси да жиҳозланган ҳолатида, кг ............................................................................... Техник жиҳатдан рухсат этилган максимал масса, кг ............................................................................... Олдинги ўқдан бошлаб ҳар бир ўққа тўғри келадиган техник жиҳатдан рухсат этилган максимал масса, кг ............................................................................... тавсиф гибрид транспорт воситасининг: (ташқи манбадан қайта зарядлашни талаб қилиш; иш режимлари, фойдаланилаётган двигателнинг тавсифи ва унинг иш режими) Ички ёнув двигатели (маркаси, тури) ............................................................................... сони ва жойлашуви цилиндрлар ............................................................................... ишчи ҳажм, см3 ............................................................................... степен сиқиш ............................................................................... максимал қувват, кВт (мин-1) ............................................................................... максимал айлантирувчи момент, N-m (мин-1) ............................................................................... Ёнилғи ............................................................................... Таъминот тизими (тури) ............................................................................... Карбюратор (маркаси, тури) ............................................................................... (карбюраторли двигателлар учун) Бошқарув блоки (маркаси) ............................................................................... Ёқилғи насос юқори босим (TNVD (марка, тури)) ............................................................................... (дизел двигателлар учун) Форсункалар (маркаси, тури) ............................................................................... (дизел двигателлар учун) Турбокомпрессор (маркаси, тури) ............................................................................... Ҳаво фильтри (маркаси, тури) ............................................................................... Кириш шовқини сўндиргичи (маркаси) ............................................................................... 1-босқич 2-босқич 3-босқич Ўт олдириш тизими (тури) ............................................................................... Тақсимлагич (маркаси) ............................................................................... Коммутатор (маркаси) ............................................................................... Ўт олдириш ғалтаги (маркаси, тури) ............................................................................... Модул ўт олдириш (марка, тури) ............................................................................... (ёнилғи пуркаш тизимига эга бўлган бензинли двигателлар учун) Ўт олдириш шамлари (маркаси) ............................................................................... Ишлатилган газларни чиқариш ва нейтраллаш тизими ............................................................................... Асосий шовқин сўндиргич (маркаси) ............................................................................... Қўшимча шовқин сўндиргич (маркаси) ............................................................................... Нейтраллагич (маркаси) ............................................................................... Қаттиқ заррачалар фильтри ............................................................................... электродвигател электромобилнинг (марка, тури) (доимий ёки ўзгарувчан ток, да ҳолатида ўзгарувчан ток — синхрон ёки асинхрон, фазалар сони) ............................................................................... Иш кучланиши, В ............................................................................... Максимал 30-дақиқалик қувват, кВт ............................................................................... Қурилма тўплаш энергия (фақат учун электромобиллар ва гибрид транспорт воситаларининг) (батарея, конденсатор, маховик/генератор) ............................................................................... Батарея (марка, тури) (фақат электромобиллар ва гибрид транспорт воситалари учун) (батарея, конденсатор, маховик/генератор) ............................................................................... электрокимёвий пара ............................................................................... сони элементлар ............................................................................... Масса, кг ............................................................................... Иш кучланиши, В ............................................................................... Сиғим, A-ch ............................................................................... Жойлашган жойи ............................................................................... Конденсатор (марка, тури) ............................................................................... Энергосиғим, Dj ............................................................................... Маховик/генератор (марка, тури) ............................................................................... Захира Юриш захираси, км ............................................................................... Трансмиссия (тури ва трансмиссия схемасининг тавсифи) ............................................................................... электромашина (марка, тури) (тавсиф ҳар бир электромашини: асосий функция (двигател ёки генератор), доимий ёки ўзгарувчан ток, да ҳолатида ўзгарувчан ток синхрон ёки асинхрон, фазалар сони) ............................................................................... Иш кучланиши, В ............................................................................... Максимал 30-дақиқалик қувват, кВт ............................................................................... Илашма (марка, тури) ............................................................................... Узатмалар қутиси (маркаси, тури): ............................................................................... сони узатмалар ва узатиш нисбатлари ............................................................................... Тақсимлаш қутиси (тури): ............................................................................... сони узатмалар ва узатиш нисбатлари тақсимлаш қутиси ............................................................................... Асосий узатма (тури): ............................................................................... Узатиш нисбати сони ............................................................................... оралиқ узатманинг узатиш нисбати (фақат L тоифали транспорт воситалари учун) ............................................................................... Осма: олдинги (тавсиф) ............................................................................... орқа (тавсиф) ............................................................................... Рул бошқаруви (тавсифи): ............................................................................... рул механизм (тури) ............................................................................... Тормоз тизими: ............................................................................... ишчи (тавсиф) ............................................................................... захира (тавсиф) ............................................................................... тўхтаб туриш (тавсиф) ............................................................................... ёрдамчи (ейилишга чидамли (марка, тури)) ............................................................................... Шиналар (ўлчами, марка, минимал рухсат этилган индекси юклама ва тезлик тоифа) ............................................................................... Ускуналар шасси (кондиционер, электр блокировка қулфлар эшиклар, радиоускуна, антенна) ............................................................................... Сертификатлаштириш органи раҳбари _________ _______________________________________ (имзо) (Ф.И.Ш.) М.Ў. Давлат реестрида № UZ.SMT. _________________ билан «___» __________ 20___ й.да рўйхатга олинган
Шасси турини маъқуллаш ҳужжатига 2-ИЛОВА
ШАССИ ТУРИНИ МАЪҚУЛЛАШНИ РАСМИЙЛАШТИРИШ УЧУН АСОС БЎЛГАН ҲУЖЖАТЛАР
Т/р Ҳужжат Ҳужжатни берган орган Ҳужжат рақами, берилган сана 1 2 3 4 Сертификатлаштириш органи раҳбари _________ ___________________________ (имзо) (Ф.И.Ш.) М.Ў. Давлат реестрида № UZ.SMT. _________________ билан «___» __________ 20___ й.да рўйхатга олинган
Шасси турини маъқуллаш ҳужжатига 3-ИЛОВА
Шасси маркировкаси тавсифи
1. Мувофиқлик белгисининг жойлашган жойи ва шакли: ..................................................... 2. Ишлаб чиқарувчи табличкасининг жойлашган жойи: ..................................................... 3. Идентификация рақамининг (VIN-код) жойлашуви: ..................................................... 4. Транспорт воситаси идентификация рақами (рақамлари)нинг тузилиши ва мазмуни: ..................................................... 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 1 — 3-поз.: WMI (ишлаб чиқарувчининг халқаро коди) 4 — 9-поз.: идентификация рақамининг тавсифловчи қисми 10-поз.: ишлаб чиқариш йили 11 — 17-поз.: транспорт воситасини ишлаб чиқариш рақами Сертификатлаштириш органи раҳбари _________ _____________________________ (имзо) (Ф.И.Ш.) М.Ў. Давлат реестрида рўйхатдан ўтказилган № UZ.SMT.__________________ от «___» __________ 20___ г.
Вазирлар Маҳкамасининг 2017-йил 25-апрелдаги 237-сон қарорига 2-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар
1. Вазирлар Маҳкамасининг 2004-йил 6-июлдаги 318-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2004-й., 7-сон, 63-модда) билан тасдиқланган Маҳсулотларни сертификатлаштириш тартиби тўғрисидаги низомда :
а) 1-банд қуйидаги мазмундаги хатбоши билан тўлдирилсин:
«Транспорт воситаларини сертификатлаштириш Вазирлар Маҳкамасининг 2017-йил 25-апрелдаги 237-сон қарори билан тасдиқланган Муомалага чиқарилаётган ғилдиракли транспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисидаги умумий техник регламентга мувофиқ ўтказилади»;
б) 5-банднинг иккинчи ва учинчи хатбошилари «маҳсулотларни» сўзидан кейин «(транспорт воситаларидан ташқари)» сўзлари билан тўлдирилсин.
2. Вазирлар Маҳкамасининг 2015-йил 11-ноябрдаги 326-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2015-й., 45-сон, 578-модда) билан тасдиқланган Сиқилган табиий, суюлтирилган нефт газларида ёки дизел ва газсимон ёқилғи аралашмасида ишлайдиган автотранспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисидаги умумий техник регламентга қуйидаги ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:
а) 6-банд қуйидаги мазмундаги хатбоши билан тўлдирилсин:
«газ ўтказмайдиган ғилоф — баллон арматураси устидан ўрнатиладиган ва унинг бўғзига ёки қобиғига маҳкамланадиган, газнинг салонга сизиб чиқишини истисно этадиган ҳамда уни автотранспорт воситаси ташқарисига чиқариб юборадиган ҳимоя қурилмаси»;
б) 8-банднинг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Транспорт воситасига газ баллон ускунасини дастлабки ўрнатишда ёки газсимон ёқилғида ишлайдиган автотранспорт воситасини ишлаб чиқаришга қўйишда автотранспорт воситаларига газ баллон ускунасини ўрнатиш бўйича хизматлар кўрсатувчи ташкилот, автотранспорт воситаларини ишлаб чиқарувчи завод (автотранспорт воситасининг ҳар бир модели бўйича алоҳида) қуйидагиларни амалга ошириши шарт:»;
в) қуйидаги мазмундаги 81-банд билан тўлдирилсин:
«81. Газ баллон ускуналари билан жиҳозланган автотранспорт воситаларини ишлаб чиқарувчи завод транспорт воситаларини расмий дилерларга юклаб жўнатишда ушбу Техник регламентга 7-иловада келтирилган шаклга мувофиқ ўрнатилган газ баллонларининг паспорт маълумотларини қўшимча равишда тақдим этади»;
г) 44-банднинг иккинчи хатбошиси «газ ўтказмайдиган ғилоф билан» сўзларидан кейин «газ баллони арматураси устига ўрнатиладиган» сўзлари билан тўлдирилсин;
д) 55-банднинг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«автотранспорт воситасига газ баллон ускунасини ўрнатиш жараёнини якунлаш»;
э) 81-бандда:
қуйидаги мазмундаги ўнинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«баллонни қуритиш ва бўяш»;
ўнинчи ва ўн биринчи хатбошилар тегишинча ўн биринчи ва ўн иккинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;
ж) 85-банднинг тўртинчи хатбошиси «2 дақ.» сўзларидан кейин «лекин 5 дақиқадан кўп бўлмаган ҳолда» сўзлари билан тўлдирилсин;
з) 94-банд қуйидаги мазмундаги хатбоши билан тўлдирилсин:
«баллоннинг сиғими»;
и) 96-банднинг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«96. Ташкилотнинг идентификацияловчи тамғаси бир хил ўлчамдаги (баландлиги 5 мм) тўртта белгидан иборат бўлиб, улар диаметри 12 мм бўлган доира ичида иккитадан каср шаклида жойлаштирилади ҳамда қуйидагиларга мувофиқ махражда 01 дан 99 гача бўлган иккита рақамдан (рақамли қисм) ва суратда лотин алифбосининг иккита бош ҳарфидан (ҳарфий қисм) ташкил топади:»;
к) 1-иловада:
2-банднинг тўртинчи хатбошисидаги «маҳаллий ёнғин назорати органи ва «Саноатгеоконтехназорат» ДИ билан келишилган» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
Ташкилотнинг участкалари ва ускуналари тавсия этиладиган рўйхатининг 28-бандидаги «Унумдорлиги 10 м 3 /мин, R=250 кг/см 2 бўлган компрессор қурилмаси» деган сўзлар «Унумдорлиги камида 2 м 3 /мин, R=250 кг/см 2 бўлган компрессор қурилмаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
8-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«8. Ишлаб чиқариш биноси хонасининг баландлиги енгил автомобиллар учун туртиб чиққан қурилиш конструкцияларигача камида 4,0 м ва юк автомобиллари ҳамда автобуслар учун камида 7,0 м бўлиши керак.»;
30-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«30. Сиқилган ҳаво узатишни бошқариш пости ёпиқ бўлиши ва тасодифий шахслар томонидан ҳаво узатиш ҳолатларини истисно қилиш учун ишончли қулфлаш мосламаларига эга бўлиши керак»;
39-банднинг биринчи хатбошисидаги «СУГ» қисқартмаси «СНГ» қисқартмаси билан алмаштирилсин;
л) 6-иловадаги «СУГ» қисқартмаси «СНГ» қисқартмаси билан алмаштирилсин;
м) қуйидаги мазмундаги 7-илова билан тўлдирилсин:
«Сиқилган табиий, суюлтирилган нефт газларида ёки дизел ва газсимон ёқилғи аралашмасида ишлайдиган автотранспорт воситаларининг хавфсизлиги тўғрисидаги Умумий техник регламентга 7-ИЛОВА
Ўрнатилган газ баллонларининг паспорт маълумотлари
Автотранспорт воситаси модели __________________________________________________ Ишлаб чиқарилган йил _______________ Двигател, модели ______________________________________ Шасси № _________________________________________________________________________________ ўрнатилган баллонларнинг паспорт маълумотлари: Т/р Тури ва модели Баллон рақами Ишлаб чиқарувчи (мамлакат) Ҳажм (л) Ишлаб чиқарилган ой, йил Хизмат муддати тугаш санаси Навбатдаги техник кўрик санаси Алоҳида белгилар__________________________________________________________________________ (қайд этиш зарур бўлган бошқа маълумотлар келтирилади) Ташкилотнинг ваколатли вакили ___________ ___________ _______________________ (лавозими) (имзо) (Ф.И.Ш.) М.Ў. ».
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2017 йил 25 апрель,
237-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
ROʻYXATI
TALABLAR
ROʻYXATI
TEXNIK TALABLAR
ROʻYXATI
ROʻYXATI
ROʻYXATI
ROʻYXATI
Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisidagi umumiy texnik reglamentni tasdiqlash haqida
“Texnik jihatdan tartibga solish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq, muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalari xavfsizligiga qoʻyiladigan yagona talablarni belgilash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisidagi umumiy texnik reglament 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. “Texnik jihatdan tartibga solish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni talablariga muvofiq texnik reglamentlar amalga kiritilgach, standartlashtirish boʻyicha ularda koʻrsatilgan mahsulotlar va xizmatlarga doir ilgari qabul qilingan tegishli normativ hujjatlar majburiylik xususiyatini yoʻqotishi va belgilangan tartibda qoʻllanilishida ixtiyoriylik kasb etishi maʼlumot uchun qabul qilinsin.
3. “Oʻzstandart” agentligi:
vakolatli organlar bilan birgalikda — ushbu qaror bilan tasdiqlangan Umumiy texnik reglament amalga kiritilgan kundan boshlab muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarini standartlashtirish boʻyicha normativ hujjatlarni qoʻllashda majburiylik xususiyatini bekor qilish va ixtiyoriylikni taʼminlash yuzasidan belgilangan tartibda chora-tadbirlar koʻrsin;
Oʻzbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi hamda Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi bilan birgalikda — tasdiqlangan Umumiy texnik reglamentning maqsadlari, mazmuni va uni qoʻllash tartibi toʻgʻrisida aholi, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, tadbirkorlik faoliyati subyektlari keng xabardor qilinishini taʼminlasin.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.
5. Vazirliklar va idoralar oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ikki oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar.
6. Ushbu qaror rasmiy eʼlon qilinganidan olti oy oʻtgandan keyin kuchga kiradi.
7. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari U.U. Rozukulov zimmasiga yuklansin.
Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 25-apreldagi 237-son qaroriga 1-ILOVA
Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisida umumiy texnik reglament
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Umumiy texnik reglament (keyingi oʻrinlarda — Texnik reglament) mazkur Texnik reglamentning 1-ilovasida keltirilgan roʻyxat boʻyicha muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligiga qoʻyiladigan talablarni belgilaydi.
2. Texnik reglament talablari quyidagilarga nisbatan qoʻllanilmaydi:
konstruktiv jihatdan tezligi tekis yoʻlda soatiga 25 km dan oshmaydigan yoki qonunchilik hujjatlariga muvofiq tezligi soatiga 25 km dan oshmasligi kerak boʻlgan transport vositalariga;
faqat sport musobaqalarida qatnashish uchun moʻljallangan transport vositalariga;
ishlab chiqarilganiga 30 yil va undan ortiq vaqt oʻtgan L va M 1 toifalari, shuningdek, yoʻlovchilarni va yuklarni tijorat maqsadida tashishga moʻljallanmagan, ishlab chiqarilganiga 50 yil va undan ortiq vaqt oʻtgan M 2 , M 3 va N toifali transport vositalariga;
diplomatik va konsullik vakolatxonalariga, xalqaro huquq normalariga va Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq imtiyoz va immunitetlardan foydalanadigan xalqaro (davlatlararo) tashkilotlarga, shuningdek, ushbu vakolatxonalar (tashkilotlar) xodimlari va ularning oila aʼzolariga tegishli boʻlgan transport vositalariga;
yuqori yuk koʻtarish qobiliyatiga ega boʻlgan yoʻltanlamas transport vositalariga;
turizm sohasini rivojlantirish dasturlari doirasida tadbirlarni amalga oshiruvchi yuridik shaxslar tomonidan yoxud Oʻzbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari rahbarlarining iltimosnomasiga koʻra olib kiriladigan M 2 va M 3 toifali transport vositalariga.
2-bob. Atamalar va taʼriflar
3. Mazkur Texnik reglamentda quyidagi atama va taʼriflar qoʻllaniladi:
avtomatik (avariyaviy) tormozlash — tormoz yuritmasining tormoz magistrallari uzilganda haydovchining boshqaruv taʼsirisiz tormoz tizimi tomonidan bajariladigan tirkamani tormozlash;
avtopoyezd — ulagich moslamalari bilan ulangan egarli shatakka oluvchi va yarimtirkama yoki yuk avtomobili va tirkama (tirkamalar)dan iborat transport vositasi tarkibi;
blokirovkaga qarshi tormoz tizimi — transport vositasi gʻildiraklarining aylanish yoʻnalishida sirpanish darajasini tormozlash jarayonida avtomatik rostlanadigan transport vositasining tormoz tizimi;
transport vositasi bazasi — oldingi gʻildiraklar oʻqidan oʻtadigan vertikal koʻndalang tekislik bilan orqa gʻildiraklar oʻqidan oʻtadigan vertikal koʻndalang tekislik orasidagi masofa (yarimtirkamalar uchun — bu tirkash joyi oʻqidan oʻtadigan vertikal koʻndalang tekislik bilan orqa gʻildiraklar oʻqi orqali oʻtadigan vertikal koʻndalang tekislik orasidagi masofa);
bazaviy transport vositasi — muomalaga chiqarilgan, butunlay yoxud import qismi yoki shassisi boshqa transport vositasini yaratish uchun ishlatilgan transport vositasi;
transport vositasi xavfsizligi — transport vositasi konstruksiyasining va texnik holatining, fuqarolarning hayoti yoki sogʻligʻiga, jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulkiga, davlat mulkiga, atrof-muhitga zarar yetkazish xavfiga yoʻl qoʻyilmasligini yoki uning minimallashtirilishini taʼminlaydigan parametrlari majmui bilan tavsiflanadigan holat;
shamollatish — transport vositasining kabinasida va yoʻlovchi boʻlinmasida havo almashinuvini taʼminlash;
yuqori yuk koʻtarish qobiliyatiga ega yoʻltanlamas transport vositalari — yoʻl transport vositalari negizida ramalarni, yurish qismlarini kuchaytirish yoʻli bilan yaratilgan, konstruksiyasi va vazifasi boʻyicha asosan umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllaridan tashqarida yuklarni tashish uchun maxsus moʻljallangan, texnik jihatdan yoʻl qoʻyiladigan, hech boʻlmaganda bitta oʻqqa toʻgʻri keladigan maksimal oʻq massasi belgilangan meʼyordan ortiq boʻlgan mexanik transport vositalari;
tashqi yoritish asboblari — yoʻlni, davlat roʻyxatidan oʻtkazish belgilarini yoritish moslamalari, shuningdek, yoritish signalizatsiya moslamalari;
muvofiqlikni tiklash — Texnik reglament talablariga javob bermaydigan mahsulotni chiqarishga yoʻl qoʻyilgan taqdirda ishlab chiqarishda koʻriladigan chora-tadbirlar majmui;
zararli moddalar — inson sogʻligʻiga salbiy taʼsir koʻrsatadigan atmosfera havosidagi ifloslantiruvchi moddalar (uglerod oksidi, azot oksidi, uglevodorodlar, formaldegid, dispers zarralar, benzapiren va boshqalar);
chiqindilar — atmosfera havosiga chiqariladigan, ichki yonuv dvigatellarining ishlatilgan gazlari va transport vositalari yoqilgʻisining bugʻlanishi tarkibidagi uglerod oksidi (SO), uglevodorodlar (NS), azot oksidlari (NO x ), dispers zarrachalar boʻlgan zararli moddalar;
transport vositalarini (shassisini) muomalaga chiqarish — Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqarilgan transport vositasini sotish yoki ilgari Oʻzbekiston Respublikasi hududida foydalanilmagan transport vositasini Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirish;
gibrid transport vositasi — transport vositasini harakatga keltirish maqsadida energiya oʻzgartirishning kamida ikki xil moslamalari (dvigatellari) va energiya toʻplashning kamida ikki xil (bortdagi) tizimiga ega boʻlgan transport vositasi;
yakka transport vositasi — Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqarilgan transport vositasi:
seriyali ishlab chiqarish sharoitida muomalaga chiqarilgunga qadar konstruksiyasiga yakka tartibda oʻzgartirishlar kiritilgan;
yigʻma toʻplamdan yakka tartibda yoki yakka tartibdagi texnik ijod natijasi boʻlgan;
Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirilayotgan transport vositasi:
milliy avtomobil ishlab chiqaruvchilar tomonidan — oʻrganish va tajriba-konstruktorlik ishlari uchun;
jismoniy yoki yuridik shaxs tomonidan — oʻz ehtiyojlari uchun;
zaxira tormoz tizimi — ishchi tormoz tizimi ishlamay qolganda transport vositasining tezligini kamaytirishga moʻljallangan tormoz tizimi;
identifikatsiyalash — transport vositasini (shassisini) qismlarga ajratmasdan, transport vositasidagi (shassidagi) zavod belgilarining ariza beruvchi tomonidan taqdim etilgan hujjatlardagi yoki muvofiqlikni tasdiqlovchi hujjatlardagi maʼlumotlar bilan aynan bir xilligini aniqlash;
ishlab chiqaruvchi — transport vositasini (shassini) yoki uning komponentlarini realizatsiya qilish uchun yoki oʻzi foydalanishi uchun muomalaga chiqarish niyatida ishlab chiqaruvchi yuridik shaxs;
innovatsion transport vositasi — asosiy ekspluatatsion koʻrsatkichlarini sifat jihatidan oʻzgartiruvchi yangi konstruktiv yechimlar qoʻllanilgan va Texnik reglamentga muvofiqligi baholanishi mumkin boʻlmagan transport vositasi;
boshlangʻich oʻq — yorugʻlik asbobining choʻgʻlanma lampasining simmetriya oʻqi orqali oʻtuvchi chiziq yoki uning geometrik markazida yorugʻlik asbobining yuzasiga urinuvchi tekislikka perpendikulyar boʻlgan, yorugʻlik chiqarish yoʻnalishining yoʻnalishini belgilovchi chiziq;
transport vositasi toifasi — texnik reglamentda talablarni belgilash uchun qoʻllaniladigan, transport vositasining tasniflovchi xususiyati;
jamlangan transport vositasi — moʻljallanishiga muvofiq tarzda foydalanishga yaroqli boʻlgan transport vositasi;
konturli tamgʻalash — transport vositasining tashqi qiyofasini yon va orqa tomonlaridan koʻrsatib turadigan tarzda qoʻllash uchun moʻljallangan yorugʻlikni qaytaruvchi chiziqlar turkumi;
faralar nuri korrektori — transport vositasi yuklanganligiga, yoʻl profiliga va koʻrinish sharoitlariga qarab, yaqin va (yoki) uzoq nurli faralarning yorugʻlik nurlarining tushish burchagini mexanik yoki avtomatik ravishda sozlash moslamasi;
jihozlangan transport vositasining massasi — transport vositasining ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilangan yuksiz massasi. Bu massa haydovchining va yoqilgʻi bakining kamida 90 foiz toʻldirilgan holatdagi massasini oʻz ichiga oladi;
model yili — boshi, oxiri va davomiyligi boʻyicha kalendar yiliga mos kelmasligi mumkin boʻlgan, lekin 730 kundan oshmasligi kerak boʻlgan, ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilanadigan vaqt oraligʻi boʻlib, uning davomida ishlab chiqaruvchi transport vositasining konstruksiyasiga jiddiy oʻzgartirishlar kiritmaydi;
modifikatsiya — bir xil turga tegishli boshqa variantlardan farq qiluvchi konstruksiya varianti;
koʻrinmaydigan zonalar — old tomondan koʻrinishni cheklaydigan koʻrinmas zonalar boʻlib, ular kabina konstruksiyasining, ichki va tashqi uskunalarning shaffof boʻlmagan qismlari toʻsib qoʻyishi natijasida vujudga keladi;
koʻrinish — haydovchi tomonidan transport vositasini xavfsiz va samarali boshqarish uchun zarur boʻlgan vizual maʼlumotlarni oʻzlashtirishning obyektiv imkoniyati va shartlarini tavsiflovchi transport vositasining konstruktiv xususiyati;
turini maʼqullash — transport vositasi (shassi)ning sertifikatlash natijalari boʻyicha transport vositasi (shassi) turi uchun belgilangan Texnik reglamentlar talablariga muvofiqligini baholash natijalari toʻplami;
transport vositasi (shassi) turini maʼqullash — transport vositalarining muvofiqligini baholashning ijobiy natijalari asosida belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan va muomalaga chiqarilgan bir turdagi transport vositalarining (shassilarning) Texnik reglament talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi hujjat;
taniqli belgilar — transport vositasining idoraviy mansubligi va (yoki) funksional maqsadi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning grafik tasviri (gerblar, emblemalar, logotiplar va boshqalar);
boshqarish organi — transport vositasining yoki uning qismlarining ishlashini oʻzgartirish uchun haydovchi taʼsir koʻrsatadigan, transport vositasining konstruktiv qismi;
xavfsizlik yostigʻi — transport vositasiga oʻrnatilgan qurilma boʻlib, u harakatlanayotgan transport vositasi toʻsiqqa urilganda, tarkibidagi gazning siqilishi hisobiga, zarba energiyasini oʻziga olish uchun moʻljallangan elastik komponentni avtomatik ravishda yoyib beradi;
ishlab chiqaruvchining vakili — Oʻzbekiston Respublikasida belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilgan, ishlab chiqaruvchi bilan kelishuv asosida faoliyat yurituvchi va Texnik reglament talablariga muvofiqlikni baholash tartib-taomillarini bajarishda ishlab chiqaruvchi nomidan vakillik qilish va uning manfaatlarini koʻzlab harakat qilish vakolati berilgan yuridik shaxs;
transport vositasining oʻrta boʻylama tekisligi — tayanch yuzasi tekisligiga perpendikulyar boʻlgan va transport vositasining ikki gʻildiragi izi oʻrtasidan oʻtadigan tekislik;
ishchi tormoz tizimi — transport vositasining tezligini kamaytirish va uni toʻxtatish uchun moʻljallangan tormoz tizimi;
yengillatiladigan oʻq — oʻqni tayanch yuzasidan ajratmasdan, oʻq yuklamasini kamaytirish qurilmasi yordamida yuklamasi oʻzgarishi mumkin boʻlgan oʻq;
oʻzi boshqariladigan oʻq — gorizontal tekislikdagi yoyni tasvirlay oladigan tarzda oʻzining markaziy qismidan sharnirli mahkamlab qoʻyilgan oʻq (Texnik reglament maqsadlari uchun boshqariladigan gʻildiraklar bilan jihozlangan oʻq ham oʻzi boshqariladigan oʻq hisoblanadi);
oʻziyurar shassi — N toifali transport vositasining kabina va dvigatel bilan jihozlangan shassisi boʻlib, unga yoʻl harakatida qatnashishga cheklovlar bilan ruxsat berilishi mumkin;
yigʻma toʻplam — transport vositasi ishlab chiqaruvchisi tomonidan boshqa ishlab chiqaruvchiga transport vositalarini yakuniy yigʻish uchun yetkazib beriladigan tarkibiy qismlar guruhi;
yuvish tizimi — suyuqlikni saqlash va uni oynaning tashqi yuzasiga yetkazib berish moslamasidan, shuningdek, moslamani ishga tushirish va toʻxtatish uchun ishlatiladigan boshqarish organlaridan iborat tizim;
tozalash tizimi — old oynaning tashqi yuzasini tozalash qurilmasidan, shuningdek, qurilmani ishga tushirish va toʻxtatish uchun ishlatiladigan qoʻshimcha moslamalar va boshqarish organlaridan iborat tizim;
BMTning Yevropa iqtisodiy komissiyasi qoidalari asosida transport vositasi konstruksiyasining turi boʻyicha rasmiy tasdiqlash toʻgʻrisidagi xabar — 1958-yil 20-martda Jeneva shahrida tuzilgan Gʻildirakli transport vositalari, gʻildirakli transport vositalariga oʻrnatilishi va (yoki) ulardan foydalanilishi mumkin boʻlgan asbob-uskunalar va qismlar uchun bir xil texnik koʻrsatmalarni qabul qilish hamda ushbu koʻrsatmalar asosida beriladigan rasmiy tasdiqlarni oʻzaro tan olish shartlari toʻgʻrisidagi Bitim ishtirokchisi boʻlgan xorijiy davlatning vakolatli organi tomonidan beriladigan transport vositasi yoki uning tarkibiy qismining BMT Yevropa iqtisodiy komissiyasi qoidalari (bundan buyon matnda BMT YIK qoidalari deb yuritiladi) talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi hujjat;
ulama transport vositasi — bir-biri bilan sharnirli ulangan ikki yoki undan ortiq qattiq seksiyalardan iborat boʻlgan transport vositasi;
maxsus yoʻlovchi tashish transport vositasi — yuqori oʻtish qobiliyatiga ega boʻlgan N 1 G, N 2 G yoki N 3 G toifasidagi transport vositasining shassisida tayyorlangan M 2 G yoki M 3 G toifasidagi transport vositasi;
ixtisoslashtirilgan transport vositasi — muayyan turdagi yuklarni (suyuqliklar, gazlar, toʻkiluvchan yuklar, neft mahsulotlari, oziq-ovqatga ishlatiladigan suyuqliklar, suyultirilgan uglevodorod gazlari, siqilgan tabiiy gaz, oziq-ovqat mahsulotlari va boshqalarni) tashish uchun moʻljallangan transport vositasi;
maxsus avtotransport vositasi — maxsus jihozlar yordamida maxsus funksiyalarni bajarish uchun moʻljallangan, yuk va yoʻlovchi tashish uchun moʻljallanmagan avtotransport vositasi (avtokranlar, oʻt oʻchirish avtomobillari, ishchi platformali koʻtargichlar bilan jihozlangan avtomobillar, evakuatorlar va boshqalar);
texnik jihatdan ruxsat etilgan yuk koʻtarish qobiliyati — texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massadan jihozlangan holatdagi transport vositasining massasini ayirish natijasida olingan qiymat;
texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massa — transport vositasining jihozlangan, yoʻlovchilar va yuk bilan hisoblangan, konstruksiyasi va berilgan xususiyatlari bilan bogʻliq boʻlgan, ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilangan maksimal vazni;
avtopoyezdning texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massasi — ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilangan, shatakka oluvchining va u shatakka oladigan yarimtirkamaning yoki tirkamaning (tirkamalarning) jihozlari, yoʻlovchilari va yuki bilan birgalikdagi jamlangan maksimal vazni;
tayanch-tirkama moslamasiga tushadigan, texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal yuklama — shatakka oluvchi uchun shatakka oluvchining ishlab chiqaruvchisi tomonidan va yarimtirkama uchun yarimtirkamaning ishlab chiqaruvchisi tomonidan belgilanadigan kattalik boʻlib, u yarimtirkamadan tayanch-tirkama moslamasi orqali shatakka oluvchiga uzatiladigan maksimal mumkin boʻlgan statik vertikal yuklamaga mos keladi;
tortish-tirkama moslamasiga tushadigan, texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal yuklama — tirkama moslamasiga tushadigan maksimal ruxsat etilgan statik vertikal yuklamaga (M va N toifali transport vositasining tirkama moslamasining massasidan tushadigan yuklamani hisobga olmagan holda) mos keladigan kattalik boʻlib, u transport vositasining va (yoki) tirkama moslamasining konstruksiyasiga bogʻliq boʻlib, transport vositasining ishlab chiqaruvchisi tomonidan belgilanadi;
texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal oʻq massasi — oʻqdan (oʻqlar guruhidan) tayanch yuzaga uzatiladigan maksimal ruxsat etilgan statik vertikal yuklamaga mos keladigan, oʻqqa (oʻqlar guruhiga) tushadigan massa boʻlib, u oʻqning (oʻqlar guruhining) va transport vositasining konstruksiyasiga bogʻliq boʻlib, ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilanadi;
texnik tavsif — texnik reglament talablariga muvofiqligini baholash uchun taqdim etilgan mahsulotning asosiy parametrlari va texnik xususiyatlari roʻyxati;
transport vositasi (shassi) turi — bitta ishlab chiqaruvchi tomonidan ishlab chiqarilgan, texnik tavsifda qayd etilgan bir xil konstruktiv belgilarga ega boʻlgan transport vositalari (shassilar);
tormozlash — transport vositasining harakatiga sunʼiy qarshilikni yaratish va oʻzgartirish jarayoni;
tormoz tizimi — tormoz tizimini boshqarish organiga taʼsir koʻrsatganda transport vositasini tormozlashi uchun moʻljallangan, transport vositasi qismlari majmuasi;
transport vositasi — odamlarni, yuklarni tashishga yoki maxsus ishlarni bajarishga moʻljallangan qurilma;
oʻq yuklamasini kamaytirish qurilmasi — transport vositasi qisman yuklangan hollarda shinalarning yedirilishini kamaytirish maqsadida, transport vositasi harakatlanishining yoʻl sharoitiga qarab, oʻqqa (oʻqlarga) yuklamani kamaytirish yoki oshirish uchun va (yoki) yetaklovchi oʻqqa yuklamani oshirish orqali transport vositasini (transport vositalarini) sirpanchiq yoʻlda qoʻzgʻalish sharoitlarni yaxshilash uchun moʻljallangan qurilma;
rangli grafik sxema — transport vositasining tashqi yuzasiga tushirilgan asosiy rang, dekorativ yoʻllar, tanib olish belgilari va axborot yozuvlarining joylashuvi, konfiguratsiyasi va kompozitsion oʻzaro aloqadorligining grafik tasviri;
oyna tozalagich sikli — oyna tozalagich choʻtkasining bir marta toʻgʻri va ortga qaytuvchi harakati;
shassi — transport vositasi sifatida foydalanish uchun moʻljallanmagan, kabina va (yoki) dvigatel va (yoki) yukxona bilan jihozlanmagan, gʻildirakda yuradigan yerusti mexanik qurilma;
ekologik klass — zararli ifloslantiruvchi moddalarni chiqarish darajasiga qarab transport vositasini tavsiflovchi tasniflash kodi;
foydalanish — transport vositasidan moʻljallanishiga muvofiq foydalanish uchun sotib olingan paytdan boshlab to utilizatsiya qilish paytigacha boʻlgan davrda transport vositasidan moʻljallanishiga muvofiq foydalaniladigan muddatni oʻz ichiga oladigan, transport vositasi hayotiy siklining bosqichi.
yirik uzelli yigʻish — transport vositasini yigʻish texnologiyasi boʻlib, unda yigʻish uchun toʻliq tayyor holdagi butlovchi qismlar ularni ishlab chiqaruvchi zavoddan yirik uzellar shaklida yigʻish maydonchasiga yetkazib beriladi;
transport vositalarining (shassilarning) kichik partiyasi — bir xil turdagi transport vositalarining (shassilarning) bir kalendar yili davomida Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqariladigan yoki olib kiriladigan, barcha modifikatsiyalarni hisobga olgan holda transport vositasi (shassi) toifasiga qarab belgilanadigan soni. Transport vositalari uchun kichik partiya hajmi — L 1 — L 7 , M 1 , O 1 — O 2 toifalari uchun kichik partiya chegarasi 150 dona, M 2 , N 1 — N 3 , O 3 — O 4 toifalari uchun — 100 dona, M 3 toifasi uchun — 50 dona.
3-bob. Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligiga qoʻyiladigan talablar
1-§. Umumiy talablar
4. Transport vositalari Texnik reglamentga muvofiq boʻlgan taqdirda Oʻzbekiston Respublikasi hududida muomalaga ruxsat etiladi.
5. Quyidagilar muomalaga chiqarishda Texnik reglament talablariga muvofiqlikni tasdiqlovchi hujjatlar hisoblanadi:
transport vositalari (shassi) uchun (transport vositalarining yakka tartibdagi va kichik partiyalaridan tashqari) — transport vositasi (shassi) turini maʼqullash;
transport vositalarining yakka va kichik partiyalari uchun — muvofiqlik sertifikati.
6. Har bir transport vositasi (shassi) birligi (yakka transport vositalari bundan mustasno) transport vositasi (shassi)dan foydalanish boʻyicha davlat tilida quyidagi maʼlumotlarning izohini oʻz ichiga olgan foydalanish qoʻllanmasi (yoʻriqnoma) bilan birga boʻlishi lozim:
audio, video, oʻyin va boshqa multimedia tizimlarining axborot ekranlari (displeylari) xabarlari;
qisqartmalar;
transport vositasining boshqaruv organlari va konstruktiv elementlariga yozilgan yozuvlar;
oʻlchov birliklariga;
BMT YIK Qoidalarining majburiy talablarida nazarda tutilgan transport vositasi turini rasmiy tasdiqlash markirovkalari;
xizmat koʻrsatish stansiyalari xodimlari uchun maxsus moʻljallangan xabarlar va yozuvlarga.
7. Muomalaga chiqarilayotgan transport vositalari (shassilar) (transport vositalarining yakka tartibdagi va kichik partiyalaridan tashqari) Oʻzbekiston Respublikasining moʻtadil va sovuq (MS), quruq tropik (QT) iqlimli tabiiy-iqlim sharoitlariga muvofiq boʻlishi kerak.
8. Konditsionerlar, shuningdek, transport vositalarida qoʻllaniladigan sovitkich uskunalari tarkibida roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan ozon qatlamini yemiruvchi taqiqlangan moddalarning boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
9. Transport vositalarini ilgari foydalanilgan butlovchi qismlardan tayyorlash taqiqlanadi, shaxsiy foydalanish uchun tayyorlanadigan transport vositalari bundan mustasno.
10. Rul boshqaruvi oʻng tomonda joylashgan transport vositalarini muomalaga chiqarish taqiqlanadi.
2-§. Mexanik xavfsizlik talablari
11. Har bir transport vositasi individual identifikatsiya raqamiga ega boʻlishi shart.
Muomalaga chiqarilayotgan transport vositalarining (shassilarning) identifikatsiya raqamlari va markirovkasi Texnik reglamentning 2-ilovasida koʻrsatilgan talablarga muvofiq boʻlishi kerak.
12. Texnik reglamentning 3-ilovasiga muvofiq toifasi va belgilangan vazifasini hisobga olgan holda transport vositasining konstruksiyasi quyidagilarni taʼminlashi kerak:
tormozlashga nisbatan belgilangan talablarga muvofiqlikni;
rul boshqaruvining samarali ishlashini, boshqaruvchanlikni va barqarorlikni;
transport vositasidagi odamlarga yetkaziladigan shikast taʼsirini minimallashtirishni va yoʻl-transport hodisasidan keyin ularni evakuatsiya qilish imkoniyatini;
yoʻl harakatining boshqa qatnashchilariga jismoniy taʼsirni minimallashtirishni;
yongʻin xavfsizligini;
haydovchi uchun tashqi hududning koʻrinishini;
transport vositasi tezligining oʻlchovini, shuningdek, bunday qurilma mavjud boʻlsa, maksimal tezlikni qayd etishni va cheklashni;
elektr xavfsizligini;
transport vositasidan ruxsatsiz foydalanishni himoya qilishni;
zararli (ifloslantiruvchi) moddalar tashlanmalarining belgilangan minimal darajasini;
tashqi va ichki shovqinning minimal belgilangan darajasini;
elektromagnit nurlanishning tashqi manbalari taʼsiriga turgʻunlikni va elektromagnit moslikni;
haydovchi kabinasi va yoʻlovchilar boʻlimidagi mikroiqlimning sogʻliq uchun xavfsiz holatini va transport vositasining haydovchi kabinasi va yoʻlovchilar boʻlimi havosidagi zararli moddalarning minimal belgilangan darajasini;
yoritish-texnik va ovozli signalizatsiya qurilmalarining minimal talab qilinadigan soni mavjudligini, ularning tegishli joylashuvini, xususiyatlarini va ishlash qobiliyatini;
transport vositasining boshqarish organlari va nazorat vositalarining ergonomik joylashuvini va ularni identifikatsiya qilish imkoniyatini;
yirik sigʻimli yoʻlovchi transport vositalari uchun alohida belgilangan talablarga muvofiqlikni;
gabarit oʻlchamlariga, manyovr qilish qobiliyatiga va vazn parametrlariga qoʻyiladigan talablarni;
Oʻzbekiston Respublikasining tabiiy-iqlim sharoitlariga moslashtirilganlikni.
13. Xavfsizlik talablariga rioya etilishi 3-bob talablarining, shuningdek, quyidagi talablarning bajarilishi orqali taʼminlanadi:
3-ilova — muomalaga chiqarilayotgan transport vositalari (shassi)ga nisbatan qoʻyiladigan asosiy talablar;
4-ilova — muvofiqlikni baholash maqsadida muomalaga chiqarilayotgan transport vositalari (shassi)ning alohida elementlari va xususiyatlariga nisbatan qoʻyiladigan talablar;
5-ilova — muomalaga chiqarilayotgan transport vositalarining manyovr qilish qobiliyati, gabarit va vazn parametrlariga nisbatan belgilangan cheklovlar;
6-ilova — funksional vazifasini inobatga olgan holda, muomalaga chiqarilayotgan maxsus va ixtisoslashtirilgan transport vositalariga nisbatan belgilanadigan qoʻshimcha talablar;
7-ilova — yuqori oʻtuvchanlik qobiliyatiga ega boʻlgan (G toifasi) muomalaga chiqarilayotgan transport vositalariga nisbatan qoʻyiladigan talablar;
8-ilova — M va N toifalariga mansub transport vositalari uchun ekologik sinflar boʻyicha qoʻyiladigan talablar.
Innovatsion transport vositalariga nisbatan qoʻllaniladigan xavfsizlik talablari texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi vakolatli organning qarori bilan belgilanadi.
14. M 3 , N 2 va N 3 toifalariga mansub, yoʻlovchilar yoki yuklarni tijorat asosida tashish uchun muomalaga chiqarilayotgan transport vositalarining konstruksiyasi haydovchilarning harakatlanish, mehnat va dam olish rejimlariga rioya etilishini nazorat qiluvchi texnik vositalar (taxograflar) bilan jihozlash imkoniyatini, shuningdek, ularni oʻrnatish, mahkamlash va elektr energiyasi bilan taʼminlash uchun maxsus joylarni nazarda tutishi lozim.
15. M va N toifalariga mansub, muomalaga chiqarilayotgan transport vositalari konstruksiyasida oʻt oʻchirgichlarni oʻrnatish uchun maxsus joy nazarda tutilgan boʻlishi lozim.
16. M 1 va N 1 toifalariga mansub transport vositalariga tayanch yuzasining gorizontal tekisligiga tushirilgan transport vositasi proyeksiyasining tashqi konturiga mos keluvchi bamper chizigʻidan oldinga chiqib turadigan, poʻlat yoki mustahkamlik xususiyatlari jihatidan unga teng boʻlgan boshqa materiallardan tayyorlangan konstruksiyalarni oʻrnatish taqiqlanadi. Mazkur talab transport vositasining zavodda nazarda tutilgan shtatli jihozlari tarkibiga kiruvchi va (yoki) belgilangan tartibda muvofiqligi baholangan konstruksiyalarga, shuningdek, faqat faralarni himoya qilishga moʻljallangan, massasi 0,5 kg dan kam boʻlgan metall panjaralarga nisbatan tatbiq etilmaydi.
4-bob. Transport vositalarini muomalaga chiqarishdan oldin ularning muvofiqligini baholash
1-§. Transport vositalari (shassi) turlarining muvofiqligini baholash
17. Transport vositalari (shassi)ni muomalaga chiqarishdan oldin ularning muvofiqligini baholash sertifikatlashtirish orqali amalga oshiriladi hamda uning natijasiga koʻra transport vositasi (shassi) turini maʼqullash rasmiylashtiriladi.
18. Transport vositasi (shassi) turini maʼqullashni rasmiylashtirish maqsadida muvofiqlikni baholash Texnik reglamentning 2 — 8-ilovalarida nazarda tutilgan talablarga muvofiqligi yuzasidan amalga oshiriladi.
19. Shassi muvofiqligi baholanishi quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirilayotgan shassilar uchun, ulardan keyinchalik qanday maqsadlarda foydalanilishidan qatʼi nazar, majburiy tartibda;
shassini umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllari boʻylab keyingi but yigʻib boʻlish joyiga oʻzining harakati bilan harakatlanish;
20. Transport vositalarining (shassilarning) muvofiqligini baholash akkreditatsiyadan oʻtgan sertifikatlashtirish idoralari tomonidan amalga oshiriladi.
21. Oʻzbekiston Respublikasida ishlab chiqarilgan transport vositalari (shassilar) turini maʼqullashni amalga oshirishda transport vositasini ishlab chiqaruvchining xalqaro identifikatsiya kodiga ega boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasining rezidenti — yuridik shaxs ariza beruvchi boʻlishi mumkin.
22. Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirilayotgan transport vositalarining (shassilarning) turini maʼqullash yoki sertifikatlashni amalga oshirish vaqtida ariza beruvchi faqat Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti — ishlab chiqaruvchining vakolatli vakili boʻlishi mumkin.
Ishlab chiqaruvchining vakili muomalaga chiqarilgan turi maʼqullangan mahsulotlarning texnik reglament talablariga muvofiqligini taʼminlash uchun ishlab chiqaruvchi bilan birgalikda javobgar boʻladi.
23. Ishlab chiqaruvchining vakili vakolatlarining tugatilishi holatida, vakolatlari tugatilgan ishlab chiqaruvchi vakili koʻrsatilgan transport vositasi (shassi) turini maʼqullashning amal qilishi ham tugatiladi.
24. Muvofiqlik sertifikati va (yoki) transport vositasi (shassi) turini maʼqullashni olish uchun arizachi Texnik reglamentning 9-ilovasida keltirilgan hujjatlar roʻyxatiga muvofiq hujjatlarni ilova qilgan holda sertifikatlashtirish organiga ariza taqdim etadi.
25. Sertifikatlashtirish organi taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqish natijalari ijobiy boʻlgan taqdirda, muvofiqlik sertifikati va (yoki) transport vositasi (shassi) turini maʼqullashni olish uchun transport vositasini (shassini) sertifikatlashtirish shartlari boʻyicha qaror qabul qiladi va unda quyidagilarni belgilaydi:
identifikatsiya, sertifikatlashtirish sinovlari va ishlab chiqarish holatini tekshirish oʻtkaziladigan joyni;
ilgari oʻtkazilgan sinovlar natijalarini va (yoki) transport vositasi (shassi) turini maʼqullashni tan olish imkoniyatini.
Sertifikatlashtirish organi qabul qilingan qaror toʻgʻrisida arizachini bir ish kuni ichida xabardor qiladi.
26. Ilgari oʻtkazilgan sinovlar bayonnomalarini tan olish holatida, ushbu bayonnomalar rasmiylashtirilgan sanadan boshlab ularning amal qilish muddati ikki yildan oshmasligi lozim.
27. Transport vositasi (shassi)ning Texnik reglament talablariga muvofiqligi boʻyicha sinovlar texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarda belgilangan uslubiyatlarga muvofiq oʻtkaziladi hamda sinov natijalari sinov bayonnomalari bilan rasmiylashtiriladi.
Sinov bayonnomalari transport vositalarini ishlab chiqaruvchi tomonidan tuzilgan, sinov laboratoriyasi tomonidan tasdiqlangan texnik tavsiflar bilan birga rasmiylashtirilishi lozim.
28. Ishlab chiqarish holatini tekshirish sertifikatlashtirish organi tomonidan joyiga chiqqan holda amalga oshiriladi. Bunda Texnik reglamentning 10-ilovasiga muvofiq asosiy masalalar majburiy tartibda oʻrganib chiqiladi.
29. Sanoat usulida yoki yirik uzelli yigʻish usulida ishlab chiqariladigan transport vositalari turlari uchun BMT YIK Qoidalari asosida rasmiylashtirilgan, boshqa ishlab chiqarish korxonasida tayyorlangan xuddi shunday transport vositalari (shassilar)ga nisbatan berilgan konstruksiya turi boʻyicha rasmiy tasdiqlash xabarnomalarini taqdim etishga ruxsat beriladi.
Bunda sertifikatlashtirish organi transport vositasi (shassi)ning Texnik reglament talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi qoʻshimcha dalillarni taqdim etishni soʻrashga yoki sanoat usulida yoxud yirik uzelli yigʻish usulida ishlab chiqariladigan transport vositalari (shassilari) ishlab chiqaruvchisi huzurida sertifikatlashtirish organi (sinov laboratoriyasi) vakillari ishtirokida nazorat sinovlarini oʻtkazishni talab qilishga haqli.
30. Transport vositalari boshqa transport vositalari negizida yoki shassisida ishlab chiqarilgan hollarda, arizachi bazaviy transport vositasi (shassi) ishlab chiqaruvchisi tomonidan uni konstruktiv jihatdan toʻldirish imkoniyatlariga nisbatan belgilangan cheklovlarga rioya etilganligini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etadi.
31. Yakuniy transport vositasini ishlab chiqaruvchi uning Texnik reglament talablariga toʻliq muvofiqligi uchun javobgar hisoblanadi.
32. Transport vositasi (shassi) turini maʼqullashni rasmiylashtirish uchun sertifikatlashtirishning majburiy shartlari taqdim etilgan hujjatlar tahlili, sertifikatlashtirish sinovlari hamda ishlab chiqaruvchining ishlab chiqarish holatini tekshirish natijalarining ijobiy boʻlishidan iborat.
33. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining alohida farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining qarorlariga asosan transport vositalari (shassilar) olib kirilganda yoki ishlab chiqarilganda, muvofiqlikni baholash mazkur Texnik reglamentning 4-bobi 2-paragrafi talablariga muvofiq sertifikatlashtirish orqali amalga oshiriladi va uning natijasiga koʻra muvofiqlik sertifikati rasmiylashtiriladi.
34. Transport vositasi (shassi) turini maʼqullash Texnik reglamentning 11-ilovasida belgilangan shaklda sertifikatlashtirish organi tomonidan rasmiylashtiriladi va tasdiqlanadi hamda Milliy sertifikatlashtirish organida roʻyxatdan oʻtkaziladi.
35. Oʻzining harakati bilan harakatlanuvchi shassiga rasmiylashtirilgan transport vositasi turini maʼqullash hujjatida, mazkur shassi Texnik reglamentning 3-ilovasi 1 , 10 , 11 , 26 , 32 , 39 , 41 , 49 , 59 va 60-bandlarida belgilangan talablarga muvofiqligi tasdiqlangan taqdirda, uning umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllarida harakatlanishiga ruxsat etilganligi toʻgʻrisida qayd kiritiladi.
36. Transport vositasi (shassi) turini maʼqullash quyidagi hollarda rasmiylashtiriladi:
Seriyali ishlab chiqariladigan transport vositalari (shassilar) uchun — 3 yil muddatga;
Transport vositalari (shassilar) partiyasi uchun — amal qilish muddati cheklanmagan holda.
37. Sertifikatlashtirish organi yoki uning topshirigʻiga koʻra inspeksiya organi seriyali ishlab chiqarish uchun rasmiylashtirilgan transport vositasi (shassi) turini maʼqullashning amal qilish muddati davomida transport vositalarining Texnik reglament talablariga muvofiqligini tekshirish maqsadida har yili inspeksion nazorat oʻtkazadi.
Inspeksion nazorat natijalari salbiy boʻlgan yoki ishlab chiqaruvchi uni oʻtkazishdan bosh tortgan taqdirda, sertifikatlashtirish organi transport vositasi (shassi) turini maʼqullashning amal qilishini tugatadi.
38. Transport vositasi (shassi) turini maʼqullash hujjati egasi uning amal qilish muddati davomida transport vositalari (shassilar) konstruksiyasiga kiritilishi rejalashtirilayotgan barcha oʻzgartishlar toʻgʻrisida sertifikatlashtirish organini xabardor qilishi shart.
Ushbu oʻzgartishlarni baholash natijalariga koʻra, sertifikatlashtirish organi berilgan transport vositasi (shassi) turini maʼqullashlarning amal qilishini saqlab qolish, ularga tegishli oʻzgartishlar kiritish yoki yangi transport vositasi (shassi) turini maʼqullashni rasmiylashtirish imkoniyati toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.
39. Seriyali ishlab chiqarish uchun rasmiylashtirilgan transport vositasi (shassi) turini maʼqullashning amal qilish doirasi faqat maʼqullash amal qilgan davrda ishlab chiqarilgan transport vositalari (shassilar)ga nisbatan tatbiq etiladi, ular keyinchalik qaysi muddatda realizatsiya qilinganidan qatʼi nazar. Transport vositasining muvofiqligini tasdiqlovchi belgilar sifatida uning foydalanish va kuzatuv hujjatlarida koʻrsatilgan muvofiqlik belgisi hamda ishlab chiqarilgan sanasi xizmat qiladi.
39 1 . Transport vositalarining mazkur Texnik reglamentda belgilangan talablarga muvofiqligi tasdiqlangan taqdirda, sertifikatlashtirish organi tomonidan transport vositasi (shassi) turini maʼqullash rasmiylashtiriladi va u Milliy sertifikatlashtirish organi tomonidan bir kun ichida roʻyxatdan oʻtkaziladi. Mazkur hujjat asosida ishlab chiqaruvchi transport vositalariga muvofiqlik belgisini qoʻyadi.
40. Transport vositasi (shassi) turini maʼqullashning, shuningdek, ayrim muvofiqlik sertifikatlarining amal qilishi arizachining sertifikatlashtirish organiga tegishli murojaati asosida muddatidan oldin tugatilishi mumkin.
Transport vositasi turini maʼqullashni bekor qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, sertifikatlashtirish organi ikki kundan kechiktirmay Milliy sertifikatlashtirish organiga, soliq va bojxona organlariga, zarurat boʻlganda esa ommaviy axborot vositalariga yozma xabarnoma yuboradi.
Transport vositasi turini maʼqullashni bekor qilish toʻgʻrisidagi qaror Oʻzbekiston Respublikasi Milliy sertifikatlashtirish tizimining Davlat reyestridan chiqarilgan paytdan eʼtiboran kuchga kiradi.
Bekor qilingan transport vositasi (shassi) turini maʼqullash sertifikatlashtirish organida yoʻq qilinadi va bu haqda tegishli jurnalga qayd kiritiladi. Jurnalda quyidagi maʼlumotlar aks ettiriladi:
sertifikatlashtirish organining bekor qilish toʻgʻrisidagi qarorining raqami va sanasi;
mahsulotning nomi;
ishlab chiqaruvchining nomi;
ishlab chiqaruvchining vakili (diler) nomi;
tartib raqami hamda Oʻzbekiston Respublikasi Milliy sertifikatlashtirish tizimining Davlat reyestridagi raqami;
yoʻq qilingan sana.
2-§. Yakka tartibdagi va kichik partiyalarda ishlab chiqariladigan transport vositalarining muvofiqligini baholash
41. Yakka tartibdagi transport vositasi va transport vositalarining kichik partiyasi muvofiqligini baholash sertifikatlashtirish orqali amalga oshiriladi va uning natijasiga koʻra muvofiqlik sertifikati rasmiylashtiriladi.
42. Yakka tartibdagi transport vositasi va transport vositalarining kichik partiyasini sertifikatlashtirish Texnik reglamentning 3-ilovasi 1, 19 — 21, 23 — 29, 31 — 34, 38, 39, 41, 44, 46 — 61-bandlarida, shuningdek, 2 va 6-ilovalarida nazarda tutilgan talablarga muvofiqligi yuzasidan amalga oshiriladi.
43. Yakka tartibdagi transport vositasi va transport vositalarining kichik partiyasini sertifikatlashtirish qonunchilikda belgilangan mahsulotni sertifikatlashtirish qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.
44. Arizachi tomonidan BMT YIK Qoidalari talablariga muvofiq oʻtkazilgan sinovlarning bayonnomalari taqdim etilgan taqdirda, Texnik reglamentning 3-ilovasi 20-21, 23-24, 27, 32, 38, 44, 49 va 60-bandlarida koʻrsatilgan talablar boʻyicha sinovlar oʻtkazilmaydi.
3-§. M va N toifalariga mansub gʻildirakli transport vositalarining ekologik sinf talablariga muvofiqligini ularni ekspluatatsiya qilish va realizatsiya qilish maqsadida “vaqtincha olib kirish” hamda “erkin muomalaga chiqarish (import)” bojxona rejimlariga joylashtirishda tegishli hujjatlarni identifikatsiya qilish orqali baholash
44 1 . M va N toifalariga mansub gʻildirakli transport vositalarining “Yevro-4” va undan yuqori ekologik sinflar talablariga muvofiqligini baholash quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
transport vositalariga muvofiqlik sertifikatini rasmiylashtirish doirasida — arizaga ilova qilingan hujjatlarni tan olish orqali identifikatsiya qilish yoʻli bilan;
transport vositasi (shassi) turini maʼqullash doirasida — respublikada akkreditatsiyadan oʻtgan sinov laboratoriyasi tomonidan zararli moddalar chiqindilari boʻyicha belgilangan meʼyorlarning muvofiqligini tahlil qilish orqali, bunday sinov laboratoriyasi mavjud boʻlmagan taqdirda esa, arizaga ilova qilingan hujjatlarni tan olish orqali identifikatsiya qilish yoʻli bilan.
44 2 . Transport vositasining ekologik sinf talablariga muvofiqligini identifikatsiya qilish uchun arizachi sertifikatlashtirish organiga quyidagi hujjatlarni yoki ulardan birini taqdim etadi:
transport vositalarini ishlab chiqaruvchi mamlakatda M va N toifalariga mansub gʻildirakli transport vositalarini “Yevro-4” ekologik sinf talablaridan past darajada ishlab chiqarish taqiqlanganligini tasdiqlovchi qonunchilik hujjatlari (transport vositasi ishlab chiqarilgan paytda amalda boʻlgan);
ishlab chiqaruvchi yoki uning vakolatli vakili tomonidan berilgan, M va N toifalariga mansub gʻildirakli transport vositalari “Yevro-4” va undan yuqori ekologik sinf talablariga muvofiq ekanligini tasdiqlovchi rasmiy xat;
M va N toifalariga mansub gʻildirakli transport vositalari “Yevro-4” va undan yuqori ekologik sinf talablariga muvofiq ekanligini tasdiqlovchi boshqa texnik hujjatlar.
44 3 . Transport vositalarini muomalaga chiqarishda ularning Texnik reglament talablariga, shu jumladan, belgilangan ruxsat etilgan ekologik sinfga muvofiqligi tasdiqlanmagan taqdirda, mazkur talablarga muvofiqligini tasdiqlovchi hujjatlarni berish taqiqlanadi.
5-bob. Texnik reglament talablariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati
45. Texnik reglamentda belgilangan muomalaga chiqarilayotgan transport vositalari (shassilar)ga nisbatan qoʻyiladigan talablarga rioya etilishi ustidan davlat nazoratini Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi hamda ularning hududiy organlari, shuningdek, oʻz vakolatlari doirasida boshqa maxsus vakolatli davlat organlari amalga oshiradi.
6-bob. Texnik reglament talablariga rioya etilmaganligi uchun javobgarlik
46. Texnik reglament talablarini buzishda aybdor boʻlgan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.
7-bob. Oʻtish davri
47. Texnik reglament kuchga kirgan kundan eʼtiboran Oʻzbekiston Respublikasi hududida amalda boʻlgan va Texnik reglamentning 1-ilovasida nazarda tutilgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligiga qoʻyiladigan talablarni belgilaydigan texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar Texnik reglamentga muvofiqlashtirilgunga qadar, unga zid boʻlmagan qismida qoʻllaniladi.
48. Texnik reglamentning 1-ilovasida nazarda tutilgan gʻildirakli transport vositalari (shassilar) uchun Texnik reglament kuchga kirguniga qadar olingan muvofiqlik sertifikatlari (transport vositasi turini maʼqullash) ushbu sertifikatlarda belgilangan amal qilish muddati davomida oʻz kuchini saqlab qoladi.
Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisida texnik reglamentga 1-ILOVA
Muomalaga chiqariladigan, xavfsizlik talablari belgilanadigan gʻildirakli transport vositalari
Toifa Talablar va taʼriflar L Mototransport vositalari: Mopedlar, motovelosipedlar, mokiklar: L 1 maksimal konstruktiv tezligi 50 km/h dan yuqori boʻlmagan, ichki yonuv dvigatelining ish hajmi 50 sm 3 dan yuqori boʻlmagan yoki elektrodvigatelining nominal maksimal quvvati uzoq muddatli yuklama rejimida 4 kW dan yuqori boʻlmagan ikki gʻildirakli transport vositasi. L 2 maksimal konstruktiv tezligi 50 km/h dan yuqori boʻlmagan, ichki yonuv dvigatelining ish hajmi 50 sm 3 dan yuqori boʻlmagan yoki elektrodvigatelining nominal maksimal quvvati uzoq muddatli yuklama rejimida 4 kW dan yuqori boʻlmagan uch gʻildirakli transport vositasi. Mototsikllar, motorollerlar, tritsikllar: L 3 ichki yonuv dvigatelining ish hajmi 50 sm 3 dan yuqori boʻlgan yoki maksimal konstruktiv tezligi 50 km/h dan yuqori boʻlgan (har qanday dvigatelda) ikki gʻildirakli transport vositasi. L 4 ichki yonuv dvigatelining ish hajmi 50 sm 3 dan yuqori boʻlgan yoki maksimal konstruktiv tezligi 50 km/h dan yuqori boʻlgan (har qanday dvigatelda), gʻildiraklari oʻrta boʻylama tekislikka nisbatan asimmetrik boʻlgan uch gʻildirakli transport vositasi. L 5 ichki yonuv dvigatelining ish hajmi 50 sm 3 dan yuqori boʻlgan yoki maksimal konstruktiv tezligi 50 km/h dan yuqori boʻlgan (har qanday dvigatelda), gʻildiraklari oʻrta boʻylama tekislikka nisbatan simmetrik boʻlgan uch gʻildirakli transport vositasi. Kvadrotsikllar: L 6 Akkumulyator massasini hisobga olmagan holda (agar elektr transport vositasi boʻlsa), massasi 350 kg dan oshmaydigan, maksimal konstruktiv tezligi 50 km/h dan yuqori boʻlmagan, ichki yonuv dvigatelining ish hajmi 50 sm 3 dan yuqori boʻlmagan yoki elektrodvigatelining nominal maksimal quvvati uzoq muddatli yuklama rejimida 4 kW dan yuqori boʻlmagan toʻrt gʻildirakli transport vositasi. L 7 Akkumulyator massasini hisobga olmagan holda (elektr transport vositasi boʻlsa), ogʻirligi 400 kg dan oshmaydigan (yuk tashish uchun moʻljallangan transport vositasi uchun 550 kg) va dvigatelining maksimal samarali quvvati 15 kW dan oshmaydigan, L 6 toifali transport vositasidan boshqa toʻrt gʻildirakli transport vositasi. M Kamida toʻrt gʻildirakka ega boʻlgan va yoʻlovchilarni tashish uchun foydalaniladigan mexanik transport vositalari: M 1 Yoʻlovchilarni tashish uchun foydalaniladigan, haydovchining joyidan tashqari oʻtirish uchun joylar soni sakkiztadan oshmaydigan transport vositalari. Avtobuslar, trolleybuslar, mikroavtobuslar, ixtisoslashtirilgan yoʻlovchi tashuvchi transport vositalari va ularning shassilari: M 2 Yoʻlovchilarni tashish uchun foydalaniladigan, haydovchining joyidan tashqari oʻtirish uchun joylar soni sakkiztadan ortiq boʻlgan va maksimal massasi 5 t dan oshmaydigan transport vositalari. M 3 Yoʻlovchilarni tashish uchun foydalaniladigan, haydovchining joyidan tashqari oʻtirish uchun joylar soni sakkiztadan ortiq va maksimal massasi 5 t dan koʻp boʻlgan transport vositalari. M 2 va M 3 toifalardagi transport vositalari quyidagi sinflarga mansub: a) uch sinfdan (I, II, III) bittasiga yoki bir nechtasiga; b) ikki sinfdan (A, V) bittasiga. I sinf — yoʻlovchilar salonda erkin yura olishi maqsadida konstruksiyasida turib ketadigan yoʻlovchilar uchun joylar koʻzda tutilgan transport vositalari. II sinf — konstruksiyasi asosan oʻtirib ketadigan yoʻlovchilar uchun moʻljallangan hamda, qatorlar orasida va/yoki ikkita birlashgan oʻrindiq uchun ajratilgan joy chegarasidan chiqmasdan, turib ketadigan yoʻlovchilarni ham tashish koʻzda tutilgan transport vositalari. III sinf — konstruksiyasi faqat oʻtirib ketadigan yoʻlovchilar uchun moʻljallangan transport vositalari. A sinf — turib ketadigan yoʻlovchilarni tashish uchun moʻljallangan transport vositalari; bu sinfdagi transport vositalari oʻrindiqlar bilan jihozlangan va ularda turib ketadigan yoʻlovchilarni tashish koʻzda tutilgan. V sinf — turib ketadigan yoʻlovchilarni tashish uchun moʻljallanmagan transport vositalari. Mikroavtobuslar: yoʻlovchilar tashish uchun moʻljallangan, haydovchidan tashqari 16 tadan koʻp boʻlmagan oʻtirib ketadigan yoʻlovchi uchun joylari boʻlgan, turib ketadigan yoʻlovchilarni tashish uchun moʻljallanmagan transport vositasi. N Yuk tashish uchun foydalaniladigan transport vositalari, yuk avtomobillari va ularning shassilari: N 1 Yuk tashish uchun moʻljallangan, maksimal massasi 3,5 t dan oshmaydigan transport vositalari. N 2 Yuk tashish uchun moʻljallangan, maksimal massasi 3,5 t dan ortiq, lekin 12 t dan oshmaydigan transport vositalari. N 3 Yuk tashish uchun moʻljallangan, maksimal massasi 12 t dan ortiq boʻlgan transport vositalari. O Tirkamalar (shu jumladan, yarimtirkamalar): O 1 Maksimal massasi 0,75 t dan oshmaydigan tirkamalar. O 2 Maksimal massasi 0,75 t dan ortiq, lekin 3,5 t dan oshmaydigan tirkamalar. O 3 Maksimal massasi 3,5 t dan ortiq, lekin 10 t dan oshmaydigan tirkamalar. O 4 Maksimal massasi 10 t dan ortiq boʻlgan tirkamalar. G Yuqori oʻtuvchan avtotransport vositalari.
Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisida texnik reglamentga 2-ILOVA
Muomalaga chiqarilayotgan transport vositalari (shassilar)ning identifikatsiya raqamlari va markirovkasiga qoʻyiladigan
1-§. Transport vositalari (shassilar)ning identifikatsiya raqamlariga qoʻyiladigan talablar
1. Har bir transport vositasiga ishlab chiqaruvchi tomonidan 30 yil davomida noyobligini saqlaydigan transport vositasining identifikatsiya raqami (Vehicle Identification Number) (keyingi oʻrinlarda — VIN-kod) berilishi va u transport vositasiga tushirilishi lozim.
2. VIN-kod 17 ta belgidan iborat boʻlib, uchta boʻlimdan tashkil topishi lozim:
ishlab chiqaruvchining xalqaro identifikatsiya kodi (WMI kodi);
tavsiflovchi qism (VDS);
farqlovchi qism (VIS).
VIN-kodni tashkil etuvchi belgilar sifatida quyidagilardan foydalaniladi:
arab raqamlari — 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 0;
lotin alifbosining harflari — A, B, C, D, E, F, G, N, J, K, L, M, N, P, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z.
3. Muayyan ishlab chiqaruvchiga biriktirilgan WMI kodi ushbu kod oxirgi marta qoʻllanilgan yildan keyingi 30 yil davomida boshqa ishlab chiqaruvchiga qaytadan biriktirilmasligi lozim.
4. WMI kodi uchta belgidan iborat boʻladi.
WMI kodining birinchi belgisi harf yoki raqamdan iborat boʻlishi mumkin. U geografik hududni anglatadi. Bunda bitta geografik hududga bir nechta belgi muvofiq kelishi mumkin.
WMI kodining ikkinchi belgisi harf yoki raqamdan iborat boʻlishi mumkin. U yuqorida koʻrsatilgan geografik hududda joylashgan mamlakatni anglatadi. Bunda bir mamlakatga bir nechta belgi muvofiq kelishi mumkin. Mamlakatni bir maʼnoli tarzda identifikatsiya qilish uchun WMI kodining birinchi va ikkinchi belgilari birikmasidan foydalaniladi. Har bir mamlakatga birinchi va ikkinchi belgilarning tegishli kombinatsiyasi (yoki kombinatsiyalari) Xalqaro standartlashtirish tashkiloti qoidalariga muvofiq biriktiriladi.
WMI kodining uchinchi belgisi harf yoki raqamdan iborat boʻlishi mumkin. U har bir muayyan ishlab chiqaruvchiga ishlab chiqaruvchi mamlakatning vakolatli organi tomonidan beriladi. Muayyan ishlab chiqaruvchini bir maʼnoli tarzda identifikatsiya qilish WMI kodining birinchi, ikkinchi va uchinchi belgilari kombinatsiyasi orqali taʼminlanadi. Yiliga 500 tagacha transport vositasi ishlab chiqaradigan ishlab chiqaruvchini belgilashda WMI kodining uchinchi belgisi sifatida 9 raqami qoʻllaniladi. Bunday ishlab chiqaruvchini identifikatsiya qiluvchi belgilar kombinatsiyasi VIS kodining uchinchi, toʻrtinchi va beshinchi pozitsiyalarida koʻrsatiladi.
5. VIN kodining VDS tavsiflovchi qismi oltita pozitsiyada joylashtiriladigan belgilardan (harflar yoki raqamlardan) iborat boʻladi. Kodlash uchun qoʻllaniladigan belgilar va ularning ketma-ketligi ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilanadi.
6. Agar VDS kodini shakllantirishda bir yoki bir nechta pozitsiyadan foydalanilmasa, ushbu pozitsiyalarning oʻrniga ishlab chiqaruvchining tanloviga koʻra harf yoki raqam qoʻyiladi.
7. VIN kodining VIS koʻrsatuvchi qismi sakkizta belgidan iborat boʻladi, ularning oxirgi toʻrttasi raqamlardan iborat boʻlishi lozim. Foydalanilmaydigan barcha pozitsiyalarga nollar qoʻyiladi.
8. Ushbu VIN kod qismida ishlab chiqarilgan yil (model yili) va (yoki) yigʻish zavodini belgilashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda ishlab chiqarilgan yil (model yili) kodi VIS qismining birinchi pozitsiyasida, yigʻish zavodi kodi esa ikkinchi pozitsiyasida joylashtirilishi tavsiya etiladi. Agar VIS qismida model yili kodi koʻrsatilgan boʻlsa, VIN kodining tavsifini oʻz ichiga olgan hujjatlarda bu holat alohida qayd etilishi lozim.
9. Ishlab chiqarilgan yilni (model yilini) belgilash uchun qoʻllaniladigan kodlar 1-jadvalda keltirilgan.
1-jadval Avtotransport vositalarining ishlab chiqarilgan yilini (model yilini) belgilash uchun KODLAR Ishlab chiqarilgan yil (model yili) Ishlab chiqarilgan yil (model yili) kodi Ishlab chiqarilgan yil (model yili) Ishlab chiqarilgan yil (model yili) kodi Ishlab chiqarilgan yil (model yili) Ishlab chiqarilgan yil (model yili) kodi Ishlab chiqarilgan yil (model yili) Ishlab chiqarilgan yil (model yili) kodi 2001 1 2011 B 2021 M 2031 1 2002 2 2012 C 2022 N 2032 2 2003 3 2013 D 2023 P 2033 3 2004 4 2014 E 2024 R 2034 4 2005 5 2015 F 2025 S 2035 5 2006 6 2016 G 2026 T 2036 6 2007 7 2017 N 2027 V 2037 7 2008 8 2018 J 2028 W 2038 8 2009 9 2019 K 2029 X 2039 9 2010 A 2020 L 2030 Y 2040 A
10. Ajratuvchi belgilarni ishlab chiqaruvchi oʻz ixtiyoriga koʻra tanlaydi. Ajratuvchi belgilar sifatida VIN kodini tashkil etuvchi harf va raqamlardan, shuningdek, ular bilan adashtirib yuborish mumkin boʻlgan har qanday belgilardan foydalanish tavsiya etilmaydi.
11. Bir transport vositasiga faqat bitta VIN-kod berilishi mumkin. VIN-kodning takrorlanmasligi uchun ishlab chiqaruvchi javobgar hisoblanadi.
12. Transport vositasiga oid hujjatlarda koʻrsatiladigan identifikatsiya raqami boʻshliqlar va ajratuvchi belgilarsiz, bir qatorda yozilishi lozim.
13. Transport vositalarini ishlab chiqarishda boshqa ishlab chiqaruvchidan xarid qilingan shassi yoki bazaviy transport vositalaridan foydalanuvchi ishlab chiqaruvchi bunday transport vositalariga xarid qilingan shassining identifikatsiya raqamidan farq qiluvchi yangi identifikatsiya raqamini shakllantiradi va transport vositasiga tushiradi. Shassi (bazaviy transport vositasi)ga avval berilgan identifikatsiya raqami esa transport vositasida saqlab qolinishi lozim.
14. Oʻzbekiston Respublikasida individual texnik ijod natijasi sifatida tayyorlangan transport vositalariga ishlab chiqaruvchi transport vositasining identifikatsiya raqamini tushiradi. Mazkur identifikatsiya raqami har bir transport vositasiga Oʻzbekiston Respublikasining vakolatli organi tomonidan beriladi.
15. Oʻzbekiston Respublikasida yirik uzelli yigʻish usulida tayyorlangan (yigʻilgan) transport vositalarida ishlab chiqaruvchining VIN raqami oʻzgarishsiz saqlanishi lozim.
16. Identifikatsiya raqami aniq va ravshan koʻrinishi, uning uzoq muddat saqlanishini taʼminlaydigan hamda belgilarini oson oʻzgartirish imkonini istisno etadigan usulda, belgilar orasida boʻshliq qoldirilmagan holda, ramaga yoki kuzovning oson yechib olinmaydigan qismiga bitta joyga tushirilishi lozim.
17. Identifikatsiya raqami belgilarining balandligi M, N va O toifalariga mansub transport vositalari uchun kamida 7 mm, L toifasiga mansub transport vositalari uchun esa kamida 4 mm boʻlishi lozim.
18. Identifikatsiya raqamini bir yoki ikki qatorga joylashtirib tushirishga ruxsat etiladi.
19. Identifikatsiya raqami ikki qatorga tushirilgan taqdirda, 1-dan 9-gacha boʻlgan belgilar birinchi qatorda, 10-dan 17-gacha boʻlgan belgilar esa ikkinchi qatorda joylashtiriladi. Qatorlarning boshi va oxirida transport vositasi ishlab chiqaruvchisi tomonidan belgilanadigan ajratuvchi belgi (masalan, “*” belgisi) qoʻyilishi lozim.
20. Identifikatsiya raqami imkoniyatdan kelib chiqqan holda transport vositasining oldingi qismida, oʻng tomonida, oson oʻqish mumkin boʻlgan va kirish qulay joyga tushirilishi lozim.
2-§. Transport vositalari (shassilar) markirovkasiga qoʻyiladigan talablar
21. Transport vositalari (shassilar) markirovkasi ishlab chiqaruvchi tomonidan transport vositasiga (shassiga) oʻrnatilgan maxsus tablichkaga, shuningdek, transport vositasi (shassi) sirtiga yozuv koʻrinishida bevosita tushiriladi.
22. Tablichka oʻqish uchun qulay boʻlgan joyga, yaʼni ekspluatatsiya jarayonida almashtirilmaydigan transport vositasi (shassi) qismiga oʻrnatilishi va maxsus asbob-uskunadan foydalanmasdan yechib olish imkoni boʻlmasligi lozim.
23. Tablichka toʻgʻri toʻrtburchak shaklida boʻlib, unga, umumiy holda, davlat va (yoki) xorijiy tilda quyidagi maʼlumotlarni joylashtirish imkonini beradigan oʻlchamda boʻlishi lozim:
ishlab chiqaruvchining nomi;
transport vositasining ruxsat etilgan toʻliq massasi;
agar transport vositasidan tirkama (yarimtirkama)ni tortish uchun foydalanish mumkin boʻlsa, avtopoyezdning ruxsat etilgan maksimal massasi;
transport vositasining oldingi oʻqidan boshlab, har bir oʻqqa tushadigan ruxsat etilgan maksimal oʻq massasi;
egarsimon-tirkama qurilmasiga (yarimtirkamaga) tushadigan texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massa (mavjud boʻlganda);
“transport vositasi turini maʼqullash (shassi turini maʼqullash)” raqami va muvofiqlik belgisi.
transport vositasini ishlab chiqaruvchining ixtiyoriga koʻra, ishlab chiqarilgan yili yoki model yili;
transport vositasining identifikatsiya raqami.
24. Agar texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massa 23-bandning 2, 3, 5-xatboshilariga muvofiq koʻrsatiladigan tegishli ruxsat etilgan maksimal massadan ortiq boʻlsa, massa qiymatlari ikki ustunda koʻrsatiladi: ruxsat etilgan maksimal massa — chap ustunda; texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massa — oʻng ustunda.
25. 23-bandning 7 — 9-xatboshilarida koʻrsatilgan maʼlumotlar ishlab chiqaruvchining tanloviga koʻra asosiy tablichkaning pastki qismida yoki yon tomonida joylashtirilgan qoʻshimcha tablichkada (stikerda) joylashtirilishi mumkin.
26. 23 va 25-bandlarda koʻrsatilgan tablichkalar stikerlar koʻrinishida tayyorlanishi mumkin, bunda ularni mexanik usulda yechib olishga urinilganda buzilishi lozim.
27. Ishlab chiqaruvchining tablichkasidagi maʼlumotlar M, N va O toifalariga mansub transport vositalari uchun kamida 4 mm, L toifasiga mansub transport vositalari uchun esa kamida 3 mm oʻlchamdagi shriftda, aniq va oʻchib ketishini istisno etadigan usulda tushirilishi lozim.
28. Agar ishlab chiqaruvchining tablichkasidagi maʼlumotlar xorijiy tilda koʻrsatilgan boʻlsa, ularning tarjimasi foydalanish boʻyicha yoʻriqnomada (qoʻllanmada) keltirilishi lozim.
29. Ishlab chiqaruvchi tomonidan transport vositasining tashqi yoki ichki sirtiga mazkur transport vositasining konstruktiv xususiyatlari haqida isteʼmolchilarni ogohlantirish yoki xabardor qilish maqsadida xorijiy tilda tushirilgan yozuvlar davlat tilida ham takrorlanishi lozim.
30. Boshqaruv organlariga tushirilgan, bir yoki ikki soʻzdan iborat boʻlgan umumeʼtirof etilgan yozuvlarni davlat tilida takrorlamaslikka ruxsat etiladi. Bunday yozuvlarning tarjimasi va izohi transport vositasidan foydalanish boʻyicha yoʻriqnomada keltirilishi lozim.
Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisida texnik reglamentga 3-ILOVA
Muomalaga chiqarilayotgan transport vositalari (shassi) turlariga qoʻyiladigan talablar
Talablarning mazmuni Transport vositalariga ularning toifalari va vazifalarini inobatga olgan holda belgilanadigan talablar Transport vositalari toifalari Talablarni oʻz ichiga olgan hujjatlar* Izoh Tormozlashga nisbatan oʻrnatilgan talablar 1. Tormoz tizimlarining samaradorligi M 2 , M 3 , N 2 , N 3 , O 13-10-sonli BMT Qoidalari 13 13-11-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 2-qoʻshimcha 16 M 1 , N 1 13N-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 9-qoʻshimchalar 14 L 78-03-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha Rul boshqaruvining samarali ishlashi, boshqariluvchanlik va barqarorlik 2. Boshqaruv qurilmasi M, N, O 79-01-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 3-qoʻshimchalar 1 3. Boshqariluvchanlik va barqarorlik M 1 Texnik reglamentining 4-ilovasi 4-paragrafi 6, 10 13 4. Shinalar bilan jihozlanish M 1 , O 1 , O 2 30-02-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 15-qoʻshimchalar M 2 , M 3 , N, O 3 i O 4 54-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 16-qoʻshimchalar M 1 , N 1 64-01-sonli BMT Qoidalari 15 L 75-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 12-qoʻshimchalar 88-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha 5. Hoʻl yuzada shinalarning ilashishi M 1 , N 1 , O 1 , O 2 117-01-sonli BMT Qoidalari 13, 17 6. Tirkash moslamalari bilan jihozlash M, N, O 55-01-sonli BMT Qoidalari 15 7. Shinalardagi bosimni monitoring qilish tizimi M 1 64-02-sonli BMT Qoidalari 13 8. Qisqartirilgan tirkash moslamalari bilan jihozlash N 2 , N 3 , O 3 , O 4 102-00-sonli BMT Qoidalari 15 Transport vositasidagi odamlarga shikastlovchi taʼsirlarni minimallashtirish va yoʻl-transport hodisasidan keyin ularni evakuatsiya qilish imkoniyati 9. Rul boshqaruvining jarohatga qarshi xavfsizligi M 1 , N 1 12-03-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 3-qoʻshimchalar 10 10. Xavfsizlik kamarlarini mahkamlash joylari M, N, L 6 , L 7 14-07-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 3-qoʻshimchalar 1 11. Xavfsizlik kamarlariga va tutib turish tizimlari bilan jihozlashga qoʻyiladigan talablar M, N, L 6 , L 7 16-06-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha 1 12. Oʻrindiqlar va ularning mahkamlanishining mustahkamligi M 1 , M 2 , M 3, N 17-08-sonli BMT Qoidalari 10, 12 M 2 , M 3 80-01-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 3-qoʻshimchalar 2, 12 13. Oʻrindiqlarning bosh suyanchiqlari M 1 , M 2 (toʻliq massasi 3,5 t gacha), N 1 25-04-sonli BMT Qoidalari 5 14. Kabinalarni himoyalash xususiyatlari N 29-02-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha 15. Kuzov konstruksiyasi yuqori qismining mustahkamligi M 2 , M 3 (II va III sinflar) 66-01-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha 13 16. Ichki uskunalarning jarohatga qarshi xavfsizligi M 1 21-01-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 3-qoʻshimchalar 10 17. Roʻparadan toʻqnashganda haydovchi va yoʻlovchilarni himoyalash M 1 94-01-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 3-qoʻshimchalar 10, 13 18. Yondan toʻqnashganda haydovchi va yoʻlovchilarni himoyalash M 1 95-02-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha 10, 13 19. Xavfsiz shishalar bilan jihozlash M, N, O, L 6 , L 7 43-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 12-qoʻshimchalar 1 20. Eshiklarning qulflari va oshiq-moshiqlari M 1 , N 1 11-03-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha 1, 10 Yoʻl harakatining boshqa qatnashchilariga jismoniy taʼsirlarni minimallashtirish 21. Tashqi turtib chiqqan joylarning jarohatga qarshi xavfsizligi M 1 26-03-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimchalar 1, 10 N 61-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha 22. Piyodalar himoyasini taʼminlash M 1 , N 1 127-00-sonli BMT Qoidalari 13 23. Yuk transport vositalarini orqa himoya qurilmalari bilan jihozlash N 2 , N 3 , O 3 , O 4 58-02-sonli BMT Qoidalari 24. Yuk transport vositalarini yon himoya qurilmalari bilan jihozlash N 2 , N 3 , O 3 , O 4 73-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha 25. Yuk transport vositalarini old himoya qurilmalari bilan jihozlash N 2 , N 3 93-00-sonli BMT Qoidalari 26. Gʻildirak ostidan sachratishdan himoyalash M 1 Texnik reglamentning 4-ilovasi 9-paragrafi N 2 , N 3 , O Texnik reglamentning 4-ilovasi 10-paragrafi Yongʻin xavfsizligi 27. Yongʻin xavfsizligi M, N, O 34-02-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 3-qoʻshimchalar 28. Suyultirilgan neft gazida (SNG) taʼminlash tizimi bilan transport vositalarini jihozlash M, N 67-01-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 8-qoʻshimchalar 29. Siqilgan tabiiy gazda (STG) taʼminlash tizimi bilan transport vositalarini jihozlash M, N 110-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 8-qoʻshimchalar 30. Intererning yongʻinga qarshi xususiyatlari M 3 (II va III sinflar) 118-00-sonli BMT Qoidalari Haydovchi uchun tashqarining koʻrinishi 31. Old koʻrinishi M 1 125-00-sonli BMT Qoidalari 10 M 2 , M 3 , N Texnik reglamentning 4-ilovasi 5-paragrafi 32. Bilvosita koʻrish qurilmalari bilan jihozlash M, N, L 6 , L 7 46-02-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 4-qoʻshimchalar L 1 — L 5 81-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-2-qoʻshimchalar 33. Old oynani muzlash va terlashdan tozalash tizimlari M 1 Texnik reglamentning 4-ilovasi 7-paragrafi 34. Old oynani tozalash va yuvish tizimlari M 1 Texnik reglamentning 4-ilovasi 8-paragrafi 10 Transport vositasining tezligini oʻlchash, qayd etish va cheklash 35. Tezlikni oʻlchash mexanizmlari M, N, L 3 , L 4 , L 5 , L 7 39-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 5-qoʻshimchalar 1 36. Maksimal tezlikni cheklash qurilmalari M, N 89-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha 15 Elektr xavfsizligi 37. Akkumulyatorli elektromobillarning elektr xavfsizligi M, N 100-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha Transport vositalarni ruxsatsiz foydalanish-dan himoya qilish 38. Transport vositalarini ruxsatsiz foydalanishdan himoyalash M 2 , M 3 , N 2 , N 3 , L 6 , L 7 18-03-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-2-qoʻshimchalar 1 M 1 , N 1 116-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-2-qoʻshimchalar 7, 10 L 1 , L 2 , L 3 , L 4 , L 5 , 62-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-2-qoʻshimchalar Zararli (ifloslovchi) moddalar tashlamalarining oʻrnatilgan minimal darajasi 39. Zararli (ifloslovchi) moddalar tashlamalari M 1 , N 1 49, 83-sonli BMT Qoidalari M 2 , M 3 , N 2 N 3 49, 83-sonli BMT Qoidalari 13 L 3 , L 4 , L 5 , L 6 , L 7 40-01-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha L 1 , L 2 47-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha L 6 , L 7 24-03-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 3-qoʻshimchalar 40. Yoqilgʻi sarfi va karbonat angidrid gazining tashlamasi. Elektromobillar elektroenergiyasining sarfi va harakatlanish uzoqligi M 1 , N 1 101-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 8-qoʻshimchalar 10, 13 Tashqi va ichki shovqinning minimal oʻrnatilgan darajasi 41. Tashqi shovqin L 3 , L 4 , L 5 , L 6 , L 7 9-06-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha L 3 41-03-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha M 1 51-02-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 4, 6-qoʻshimchalar 8 M 2 , M 3 , N 51-02-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 4, 6-qoʻshimchalar 8, 13 L 1 63-01-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha 42. Shinalar gʻildirashidan chiqqan shovqin darajasi M 1 , N 1 , O 1 , O 2 117-01-sonli BMT Qoidalari 13 43. Ichki shovqin M 1 Texnik reglamentning 4-ilovasi 2-paragrafi 17 M 2 , M 3 , N 13 Yopiq kuzov bilan L 6 va L 7 Elektromagnit nurlanishning tashqi manbalari taʼsiriga barqarorlik va elektromagnit moslik 44. Elektromagnit nurlanishning tashqi manbalari taʼsiriga barqarorlik va elektromagnit moslik M 1 Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 21-noyabrdagi 389-sonli qarori bilan tasdiqlangan Texnik vositalarning elektromagnit mosligi toʻgʻrisidagi texnik reglament va 10-03-sonli BMT Qoidalari M 2 , M 3 , N, O, L 13 45. Trolleybuslardan chiqadigan sanoat radioshovqinlari M 3 (Trolleybuslar) Texnik reglamentning 4-ilovasi 11-paragrafi Haydovchi kabinasi va yoʻlovchilar boʻlimidagi mikroiqlimning sogʻliq uchun xavfsiz holati va transport vositasining haydovchi kabinasi va yoʻlovchilar boʻlimi havosi tarkibidagi zararli moddalar miqdorini minimallashtirish 46. Isitish tizimlari M, N 122-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 qoʻshimchalar 47. Shamollatish, isitish va konditsionerlash M, N Texnik reglamentning 4-ilovasi 6-paragrafi 48. Transport vositasining haydovchi kabinasi va yoʻlovchilar boʻlimi havosida zararli moddalarning miqdori M, N Texnik reglamentning 4-ilovasi 3-paragrafi Yoritish-texnik va tovushli ishora berish qurilmalarining zarur boʻlgan minimal sonining mavjudligi, ularning tegishli joylashuvi, xususiyatlari va ishlash qobiliyati 49. Yoritish va yorugʻlik ishorasi qurilmalarining soni, joylashgan joyi, xususiyatlari va ishlashi M, N, O 48-04-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 3-qoʻshimchalar 9 L 3 53-01-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 9-qoʻshimchalar 9 L 2 , L 4 , L 5 , L 6 , L 7 Texnik reglamentning 4-ilovasini 1-paragrafi L 1 74-01-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 6-qoʻshimchalar 9 50. Alohida yoritish va yorugʻlik ishorasi qurilmalariga qoʻyiladigan talablar: 1) Yaqinni yoritish va uzoqni yoritish faralari M, N, L 1-02-sonli BMT Qoidalar M, N va L (faralarning turlariga qarab) 8-05-sonli BMT Qoidalar 20-03-sonli BMT Qoidalar 31-02-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 7-qoʻshimchalar 56-01-sonli BMT Qoidalar 57-02-sonli BMT Qoidalar 72-01-sonli BMT Qoidalar 76-01-sonli BMT Qoidalar 82-01-sonli BMT Qoidalar 98-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 11-qoʻshimchalar 112-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 10-qoʻshimchalar 2) Yorugʻlikni qaytaruvchilar M, N, O, L 3-02-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 10-qoʻshimchalar 3) Orqa raqam belgisini yoritish moslamalari M, N, O 4-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 14-qoʻshimchalar 4) Burilish koʻrsatkichlari M, N, O, L 6-01-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 17-qoʻshimchalar 5) Gabarit chiroqlari, tormozlash ishoralari M, N, O, L 7-02-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 14-qoʻshimchalar 1 6) Old tumanga qarshi faralar M, N, L 3 , L 4 , L 5 , L 7 19-03-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha 1, 15 7) Orqaga harakatlanish fonarlari M, N, O 23-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 15-qoʻshimchalar 8) Choʻgʻlanma lampalar M, N, O, L 37-03-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 32-qoʻshimchalar 15 9) Orqa tumanga qarshi faralar M, N, O, L 3 , L 4 , L 5 , L 7 38-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 14-qoʻshimchalar 1 10) Old va orqa gabarit chiroqlari, tormozlash ishoralari, burilish koʻrsatkichlari, orqa raqam belgisini yoritish moslamalari L 50-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 12-qoʻshimchalar 11) Toʻxtab turish chiroqlari M, N 77-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 12-qoʻshimchalar 12) Kunduzgi harakatlanish chiroqlari M, N 87-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 13-qoʻshimchalar 13 13) Yon gabarit chiroqlari M, N, O 91-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 11-qoʻshimchalar 14) Gazni razryadlovchi yorugʻlik manbalari M, N 99-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 4-qoʻshimchalar 15 15) Burchak fonarlari M 1 119-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 4-qoʻshimchalar 51. Maxsus ogohlantiruvchi chiroqlar M, N 65-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 6-qoʻshimchalar 15 52. Yorugʻlikni qaytaruvchi markirovkalar N 2 , N 3 , O 3 , O 4 104-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 5-qoʻshimchalar 53. Orqa tanitish belgilarning soni, joylashgan joyi va xususiyatlari N 3 , O 70-01-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 6-qoʻshimchalar 54. Tovushli ishora asboblari M, N, L 3 , L 4 , L 5 , L 6 , L 7 28-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 3-qoʻshimchalar Transport vositasining boshqarish organlari va nazorat vositalarining ergonomik joylashuvi va ularni identifikatsiya qilish imkoniyati 55. Boshqaruv tepkilarining joylashuvi M 1 35-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-qoʻshimcha 10 56. Mopedlar va ikki gʻildirakli mototsikllarning boshqaruv organlari L 1 , L 3 60-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 3-qoʻshimchalar 57. Transport vositalarining boshqaruv organlari — identifikatsiyalash M, N, L 6 , L 7 121-00-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1-2-qoʻshimchalar 1, 10 Katta sigʻimli yoʻlovchi transport vositalari uchun alohida belgilangan talablar 58. Yoʻlovchi tashuvchi transport vositalariga qoʻyiladigan umumiy xavfsizlik talablari M 2 , M 3 107-02-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 3-qoʻshimchalar 59. 22 nafardan oshmaydigan yoʻlovchi sigʻimiga ega transport vositalariga qoʻyiladigan umumiy xavfsizlik talablari M 2 , M 3 52-01-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 9-qoʻshimchalar 4, 18 60. 22 nafardan oshadigan yoʻlovchi sigʻimiga ega transport vositalariga qoʻyiladigan umumiy xavfsizlik talablari M 2 , M 3 36-03-sonli BMT Qoidalari, shu jumladan, 1 — 12-qoʻshimchalar 3, 18 Gabarit oʻlchamlariga, manyovrliligiga va vazn parametrlariga qoʻyiladigan talablar 61. Gabarit oʻlchamlariga, manyovrliligiga va vazn parametrlariga qoʻyiladigan talablar M, N, O, L Texnik reglamentning 5-ilovasi Oʻzbekiston Respublikasining tabiiy-iqlim sharoitlariga moslashtirilganlik 62. Oʻzbekiston Respublikasining tabiiy-iqlim sharoitlariga moslashtirilganlik M, N, L Muomalaga chiqarilayotgan transport vositalari (shassilar) Oʻzbekiston Respublikasining moʻtadil va sovuq (MS), quruq tropik (QT) iqlimli tabiiy-iqlim sharoitlariga mos kelishi kerak 13
Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisida texnik reglamentga 4-ILOVA
Muomalaga chiqarilayotgan transport vositalari (shassi) muvofiqligini baholash uchun alohida elementlar va xususiyatlarga nisbatan
1-§. Mototransport vositalariga nisbatan yorugʻlik-texnik signal qurilmalarining mavjudligi, ularning tegishli joylashuvi, xususiyatlari va funksionalligiga qoʻyiladigan talablar
1. Yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalari shunday oʻrnatilishi kerakki, ular duch kelishi mumkin boʻlgan odatdagi foydalanish va tebranish sharoitlarida ushbu paragrafda koʻrsatilgan xususiyatlarni saqlab qolsin va transport vositasi ushbu paragraf talablarini qanoatlantirsin.
2. Uzoqni yorituvchi, yaqinni yorituvchi va tumanga qarshi faralar yorugʻlik nurlarining yoʻnalishini rostlash imkonini beradigan tarzda oʻrnatilishi kerak.
3. Transport vositasiga oʻrnatilgan barcha yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalarining boshlangʻich oʻqlari transport vositasining yoʻldagi tayanch tekisligiga parallel boʻlishi kerak. Bundan tashqari, yon yorugʻlik qaytargich qurilmalar uchun ushbu oʻqlar transport vositasining oʻrta boʻylama tekisligiga perpendikulyar, boshqa barcha signalizatsiya qurilmalari uchun esa unga parallel boʻlishi kerak.
Har bir yoʻnalishda ±3° ga teng ogʻishga ruxsat etiladi. Bundan tashqari, agar yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalarini ishlab chiqaruvchi tomonidan nazarda tutilgan boʻlsa, ularni oʻrnatish boʻyicha muayyan texnik shartlarga rioya qilinishi kerak.
4. Chiroqlarning balandligi va yoʻnaltirilishi tekis va gorizontal yuzada joylashgan, jihozlangan holatdagi transport vositasida tekshiriladi; bunda transport vositasining oʻrta boʻylama tekisligi vertikal holatda joylashgan boʻlishi, rul boshqaruvi esa toʻgʻri harakatlanish holatida boʻlishi kerak. Shinalardagi havo bosimi ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilangan qiymatga muvofiq boʻlishi kerak.
5. Bir xil vazifani bajaruvchi bir juft chiroqlar:
transport vositasida oʻrta boʻylama tekislikka nisbatan simmetrik oʻrnatilishi;
oʻrta boʻylama tekislikka nisbatan oʻzaro simmetrik boʻlishi;
bir xil kolorimetrik talablarga javob berishi;
amalda bir xil fotometrik tavsiflarga ega boʻlishi kerak.
6. Agar quyida ushbu boʻlimda boshqacha holat nazarda tutilmagan boʻlsa, vazifasi turlicha boʻlgan chiroqlar mustaqil yoki guruhlangan, kombinatsiyalangan yoki bitta qurilmada birlashtirilgan boʻlishi mumkin, bunda har bir chiroq unga nisbatan qoʻllaniladigan talablarga javob berishi shart.
7. Burilish koʻrsatkichlari va avariya signali chiroqlaridan tashqari, hech bir chiroq miltillovchi boʻlmasligi kerak.
8. Orqaga harakatlanish chirogʻidan tashqari, hech bir qizil chiroq old tomondan va hech bir oq chiroq orqa tomondan koʻrinmasligi kerak.
9. Funksional elektr sxemasi shunday boʻlishi kerakki, old va orqa gabarit chiroqlari hamda orqa roʻyxatga olish belgisini yoritish chirogʻi bir vaqtning oʻzida yoqilishi va oʻchirilishi mumkin boʻlsin.
10. Funksional elektr sxemasi shunday boʻlishi kerakki, uzoqni va yaqinni yoritish chiroqlari hamda old tumanga qarshi chiroq faqat 9-bandda koʻrsatilgan chiroqlar ham yoqilgan holdagina yoqilishi mumkin boʻlsin.
Agar ularning yorugʻlik signallari uzoqni yoki yaqinni yoritish chiroqlarini koʻp marta va qisqa muddatga yoqish va oʻchirish uchun yoki yaqinni va uzoqni yoritish chiroqlarini qisqa muddatga navbatma-navbat yoqish uchun moʻljallangan boʻlsa, ushbu shart uzoqni yoki yaqinni yoritish chiroqlari uchun majburiy emas.
11. Yorugʻlik nazorat signallari
Har bir yorugʻlik nazorat signali haydovchiga yaxshi koʻrinishi kerak.
Yoqilish nazorat signali ishlash nazorat signali bilan almashtirilishi mumkin.
12. Chiroqlarning ranglari
Chiroqlar, faralar, burilish koʻrsatkichlari, yorugʻlik qaytaruvchi moslamalar 1-jadvalda koʻrsatilgan ranglarga ega boʻlishi kerak.
1-jadval Chiroqlar, faralar, burilish koʻrsatkichlari va yorugʻlik qaytargich moslamalarning ranglari Chiroq nomi Rang Uzoqni va yaqinni yorituvchi chiroqlar, orqa davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisini yoritish fonari va old gabarit chirogʻi oq Burilish koʻrsatkichi, avariya signali, yon tomondagi uchburchak shaklda boʻlmagan yorugʻlik qaytaruvchi moslama. avtosariq, Tormozlanish signali, orqa gabarit chirogʻi, orqa uchburchak shaklda boʻlmagan yorugʻlik qaytaruvchi moslama, orqa tumanga qarshi chiroq. qizil Old tumanga qarshi fara oq yoki kamroq toʻyingan selektiv sariq
13. L 2 va L 6 toifadagi uch gʻildirakli mopedlar va kvadrotsikllar quyidagi yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalari bilan quyidagi miqdorda jihozlangan boʻlishi kerak:
yaqinni yorituvchi fara — 1 yoki 2 ta;
old va orqa gabarit fonari — har biridan 1 yoki 2 ta. Agar transport vositasining gabarit kengligi 1300 mm dan ortiq boʻlsa, ikkita gabarit chirogʻi talab etiladi;
uchburchak boʻlmagan shakldagi orqa yorugʻlik qaytargich — 1 yoki 2 ta. Agar transport vositasining gabarit kengligi 1000 mm dan ortiq boʻlsa, ikkita orqa yorugʻlik qaytargich talab etiladi;
pedal yorugʻlik qaytargichi, agar pedallar mavjud boʻlsa — 4 ta;
tormozlanish signali — 1 yoki 2 ta. Agar transport vositasining gabarit kengligi 1300 mm dan ortiq boʻlsa, ikkita tormozlanish signali talab etiladi;
yopiq kuzovli uch gʻildirakli mopedlar uchun burilish koʻrsatkichi — har bir tomonga 2 tadan.
14. Ular, shuningdek, quyidagi yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalari bilan quyidagi miqdorda jihozlanishi mumkin:
uzoqni yorituvchi fara — 1 yoki 2 ta;
ochiq kuzovli uch gʻildirakli mopedlar uchun burilish koʻrsatkichi — har bir tomonga 2 tadan;
davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisini yoritish fonari — 1 ta;
uchburchak boʻlmagan shakldagi yon yorugʻlik qaytargichlar — har bir tomonga 1 yoki 2 tadan;
avariya signalizatsiyasi.
15. 13 va 14-bandlarda koʻrsatilganlardan tashqari boshqa har qanday yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalarini oʻrnatish taqiqlanadi.
16. L 4 toifadagi yon kajavali mototsikllar quyidagi yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalari bilan quyidagi miqdorda jihozlangan boʻlishi kerak:
uzoqni yorituvchi fara — 1 yoki 2 ta;
yaqinni yorituvchi fara — 1 yoki 2 ta;
burilish koʻrsatkichi — har bir tomonga 2 tadan;
tormozlanish signali — 2 yoki 3 ta (ulardan bittasi yon tirkamada joylashadi);
old va orqa gabarit fonari — har biridan 2 yoki 3 ta (har birining bittadan chirogʻi yon tirkamada joylashadi);
davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisini yoritish fonari — 1 ta;
uchburchak boʻlmagan shakldagi orqa yorugʻlik qaytargichlar — 2 ta.
17. Ular, shuningdek, quyidagi yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalari bilan quyidagi miqdorda jihozlanishi mumkin:
old tumanga qarshi fara — 1 yoki 2 ta;
orqa tumanga qarshi fara — 1 yoki 2 ta;
avariya signalizatsiyasi;
uchburchak boʻlmagan shakldagi yon yorugʻlik qaytargichlar — har bir tomonga 1 yoki 2 tadan.
18. 16 va 17-bandlarda koʻrsatilganlardan tashqari boshqa har qanday yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalarini oʻrnatish taqiqlanadi.
19. L 5 va L 7 toifadagi tritsikllar va kvadrotsikllar quyidagi yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalari bilan quyidagi miqdorda jihozlangan boʻlishi kerak:
uzoqni yorituvchi fara — 1 yoki 2 ta. Agar transport vositasining gabarit kengligi 1300 mm dan ortiq boʻlsa, ikkita uzoqni yorituvchi fara oʻrnatilishi talab etiladi;
yaqinni yorituvchi fara — 1 yoki 2 ta. Agar transport vositasining gabarit kengligi 1300 mm dan ortiq boʻlsa, ikkita yaqinni yorituvchi fara oʻrnatilishi talab etiladi;
burilish koʻrsatkichi — har bir tomonga 2 tadan. Har bir tomonda bittadan yon burilish koʻrsatkichi boʻlishiga ruxsat etiladi;
tormozlanish signali — 1 yoki 2 ta. Agar transport vositasining gabarit kengligi 1300 mm dan ortiq boʻlsa, ikkita tormozlanish signali oʻrnatilishi talab etiladi;
old va orqa gabarit fonari — har biridan 1 yoki 2 tadan. Agar transport vositasining gabarit kengligi 1300 mm dan ortiq boʻlsa, har bir gabarit fonaridan ikkitadan oʻrnatilishi talab etiladi;
davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisini yoritish fonari — 1 ta;
uchburchak boʻlmagan shakldagi orqa yorugʻlik qaytargichlar — 1 yoki 2 ta. Agar transport vositasining gabarit kengligi 1000 mm dan ortiq boʻlsa, uchburchak boʻlmagan shakldagi ikkita orqa yorugʻlik qaytargich talab etiladi;
avariya signalizatsiyasi.
20. Ular, shuningdek, quyidagi yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalari bilan quyidagi miqdorda jihozlanishi mumkin:
old tumanga qarshi fara — 1 yoki 2 ta;
orqa tumanga qarshi fara — 1 yoki 2 ta;
orqaga yurish fonari — 1 yoki 2 ta;
uchburchak boʻlmagan shakldagi yon yorugʻlik qaytargichlar — har bir tomonga 1 yoki 2 tadan.
21. 19 va 20-bandlarda koʻrsatilganlardan tashqari boshqa har qanday yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalarini oʻrnatish taqiqlanadi.
22. L 3 toifadagi ikki gʻildirakli mototransport vositalari quyidagi yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalari bilan quyidagi miqdorda jihozlangan boʻlishi kerak:
uzoqni yorituvchi fara — 1 yoki 2 ta;
yaqinni yorituvchi fara — 1 yoki 2 ta;
burilish koʻrsatkichi — har bir tomonga 2 tadan;
tormozlanish signali — 1 yoki 2 ta;
old va orqa gabarit fonari — har biridan 1 yoki 2 tadan;
davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisini yoritish fonari — 1 ta;
uchburchak boʻlmagan shakldagi orqa yorugʻlik qaytargichlar — 1 yoki 2 ta;
uchburchak boʻlmagan shakldagi yon yorugʻlik qaytargichlar — har bir tomonga 1 yoki 2 tadan.
22. L 3 toifadagi ikki gʻildirakli mototransport vositalari quyidagi yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalari bilan quyidagi miqdorda jihozlanishi kerak:
avariya signalizatsiyasi;
old tumanga qarshi fara — 1 yoki 2 ta;
orqa tumanga qarshi fara — 1 yoki 2 ta.
24. 22 va 23-bandlarda koʻrsatilganlardan tashqari boshqa har qanday yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalarini oʻrnatish taqiqlanadi.
25. L 1 toifadagi yon kajavasiz ikki gʻildirakli mototransport vositalari quyidagi yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalari bilan quyidagi miqdorda jihozlangan boʻlishi kerak:
yaqinni yorituvchi fara — 1 yoki 2 ta;
tormozlanish signali — 1 yoki 2 ta;
orqa gabarit fonari — 1 yoki 2 ta;
davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisini yoritish fonari — 1 ta;
uchburchak boʻlmagan shakldagi orqa yorugʻlik qaytargichlar — 1 yoki 2 ta;
uchburchak boʻlmagan shakldagi yon yorugʻlik qaytargichlar — har bir tomonga 1 yoki 2 tadan.
pedal yorugʻlik qaytargichi, agar pedallar mavjud boʻlsa — 4 ta;
26. Ular, shuningdek, quyidagi miqdorda quyidagi yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalari bilan jihozlanishi mumkin:
uzoqni yorituvchi fara — 1 yoki 2 ta;
old gabarit fonari (podfarnik) — 1 yoki 2;
uchburchak boʻlmagan shakldagi old yorugʻlik qaytargich — 1;
burilish koʻrsatkichi — har bir tomonga 2 tadan.
27. 25 va 26-bandlarda koʻrsatilganlardan tashqari har qanday boshqa yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalarini oʻrnatish taqiqlanadi.
28. Uch va toʻrt gʻildirakli mototransport vositalariga ham ushbu paragraf talablariga muvofiq boʻlgan, ham M 1 va N 1 toifalardagi transport vositalari uchun BMT YIKning tegishli Qoidalari talablariga javob beradigan yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalari oʻrnatilishi mumkin.
29. Mototransport vositasidagi chiroqlar shunday tarzda oʻrnatilishi kerakki, yorugʻlik manbalarini almashtirish maxsus asboblardan foydalanmasdan amalga oshirilsin, ishlab chiqaruvchi tomonidan transport vositasi bilan birga yetkazib beriladigan asboblar bundan mustasno.
30 . Yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalarining joylashuvi ularning zarur koʻrinishini taʼminlashi kerak.
2-§. Transport vositalarining ichki shovqiniga nisbatan talablar
31. Transport vositalari ichki shovqinining ruxsat etilgan darajalari 2-jadvalda keltirilgan.
2-jadval Transport vositalari ichki shovqinining ruxsat etilgan darajalari T/r Transport vositasi Yoʻl qoʻyiladigan tovush darajasi, dBA 1. M 1 toifadagi kuzovi vagon yoki yarimkapotli joylashuvga ega transport vositalari 79 2. M 1 toifadagi, kuzov joylashuvi 1-bandda koʻrsatilganidan boshqa boʻlgan transport vositalari 77 3. M 2 va M 3 toifalardagi, dvigateli transport vositasining boʻylama oʻqiga nisbatan haydovchi oʻrnidan oldinda yoki u bilan bir sathda joylashgan transport vositalari, shu jumladan, vaxta avtobuslari va yuk avtomobillari shassisida tayyorlangan boshqa maxsus avtobuslar — haydovchining ish joyida va yoʻlovchilar salonida 79 4. M 2 va M 3 toifadagi, 3-bandda koʻrsatilganlardan tashqari transport vositalari — haydovchining ish joyida 77 5. M 2 va M 3 toifadagi, 3-bandda koʻrsatilganlardan tashqari, BMT YIKning 36-son Qoidalariga muvofiq II va III sinflarga yoki BMT YIKning 52-son Qoidalariga muvofiq B sinfiga mansub transport vositalari — yoʻlovchilar salonida 79 6. M 2 va M 3 toifadagi, 3-bandda koʻrsatilganlardan tashqari, BMT YIKning 36-son Qoidalariga muvofiq I sinfga yoki BMT YIKning 52-son Qoidalariga muvofiq A sinfiga mansub transport vositalari — yoʻlovchilar salonida 81 7. Yoʻlovchilarni tashishga moʻljallangan yarimtirkamalar (O toifa) 79 8. Toʻliq massasi 2 t dan ortiq boʻlmagan N 1 toifadagi transport vositalari 79 9. N 1 toifadagi, 8-bandda koʻrsatilganlardan tashqari transport vositalari 81 10. N 2 va N 3 toifalardagi transport vositalari, agar kabinada uxlash joyi mavjud boʻlsa. 78 11. N 2 va N 3 toifadagi, 10-bandda koʻrsatilganlardan tashqari transport vositalari 81 12. Yopiq kuzovli kvadrotsikllar (L 6 , L 7 toifalari) 86
32. Tormoz tizimining pnevmoapparatlari ishga tushgandan soʻng ulardan havo chiqishi paytida transport vositasi kabinasidagi (yoʻlovchilar xonasidagi) tovush darajasi 70 dBA dan oshmasligi kerak.
33. Muvofiqlikni baholash obyektlarini nazorat qilishda oʻtkaziladigan transport vositasidagi ichki shovqin darajasini tekshirishda 2-jadvalda koʻrsatilgan ruxsat etilgan tovush darajalarining 1 dBA dan ortiq boʻlmagan miqdorda oshishiga yoʻl qoʻyiladi.
3-§. Transport vositalariga haydovchi kabinasi va yoʻlovchilar saloni havosidagi zararli moddalar miqdoriga nisbatan qoʻyiladigan talablar
34. Tekshirilishi lozim boʻlgan zararli moddalar nomenklaturasi transport vositasiga oʻrnatilgan dvigatel turi va qoʻllaniladigan yoqilgʻiga bogʻliq. Transport vositasining haydovchi kabinasi va yoʻlovchilar saloni havosidagi zararli moddalar miqdori 3-jadvalda keltirilgan chegaraviy konsentratsiyalardan oshmasligi kerak.
3-jadval Transport vositasining haydovchi kabinasi va yoʻlovchilar saloni havosidagi zararli moddalar miqdorining chegaraviy konsentratsiyasi Zararli (ifloslantiruvchi) modda Haydovchi kabinasi va yoʻlovchilar saloni havosidagi chegaraviy konsentratsiya, mg/m³ Dvigatel turlari Uglerod oksidi CO 5,0 1, 2, 3, 4, 5 Azot dioksidi NO 2 0,2 1, 2, 3, 4, 5 Azot oksidi NO 0,4 1, 2, 3, 4, 5 Metan CN 4 50 3, 5 Toʻyingan uglevodorodlar C 2 N 6 -C 7 N 16 50 1, 2, 3 Formaldegid CN 2 O 0,035 3, 4, 5
4-§. M 1 toifadagi transport vositalariga ularning boshqariluvchanligi va turgʻunligiga nisbatan qoʻyiladigan talablar
35. Ushbu paragraf talablari maksimal konstruktiv tezligi 40 km/soatdan kam boʻlgan transport vositalariga tatbiq etilmaydi.
36. Rul chambaragi boʻshatilgandan keyin uning burilish burchagi ortmasligi kerak.
37. Boshqariluvchi gʻildiraklar va rul chambaragi mustaqil ravishda neytral holat tomonga qaytishi kerak.
38. Rul chambaragi boʻshatilgandan keyin 6 sekund ichida neytral holatga yetib bormagan boʻlsa, uning maksimal burilish burchagi transport vositasining radiusi 50 m boʻlgan aylana boʻylab harakatlanishiga mos keladigan rul chambaragi burilish burchagi qiymatining 30 foizidan oshmasligi kerak.
39. Rul chambaragining neytral holatga qaytish jarayoni tebranma xususiyatga ega boʻlmasligi kerak. Sinov yurishi vaqtida rul chambaragining neytral holatdan bir marta oʻtishiga yoʻl qoʻyiladi.
5-§. Transport vositalariga ularning old tomondagi koʻrinuvchanligiga nisbatan qoʻyiladigan talablar
40. Ushbu paragraf talablari quyidagilarga tatbiq etilmaydi:
avtokranlar, ishchi platformali koʻtargichlar bilan jihozlangan transport vositalari va avtobeton nasoslarining transport vositasi uzunligi gabaritidan oldinga chiqib turuvchi maxsus uskunalari qismlariga;
kommunal xoʻjalik uchun moʻljallangan transport vositalariga.
41. Old tomondagi koʻrinuvchanlik quyidagilar bilan tavsiflanadi (1-rasm):
old oynaning tashqi yuzasidagi A va B meʼyoriy zonalarining oʻlchamlari va joylashuvi;
A va B meʼyoriy zonalarining tozalanish darajasi;
old oyna ustunlari hosil qiladigan koʻrinmaydigan zonalar;
P meʼyoriy koʻrish maydoni;
P meʼyoriy koʻrish maydonidagi koʻrinmaydigan zonalar;
Belgilar:
1 — chap yon oynaning shaffof qismi chegarasi;
2 — old oynaning chap yon ustuni;
3 — old oynaning tozalanish konturi;
4 — A meʼyoriy zonasi chegarasi;
5 — B meʼyoriy zonasi chegarasi;
6 — old oynaning shaffof qismi chegarasi;
7 — old oynaning oʻng yon ustuni;
8 — oʻng yon oynaning shaffof qismi chegarasi;
9 — P meʼyoriy koʻrish maydoni chegaralari hisoblangan tekisliklarning izlari.
1-rasm. Old oynaning A va B meʼyoriy zonalari va P meʼyoriy koʻrish maydonining joylashuvi.
42. Old oynaning tashqi yuzasidagi A va B meʼyoriy zonalarining oʻlchamlari va joylashuviga qoʻyiladigan talablar:
A va B meʼyoriy zonalarining oʻlchamlari va joylashuvi 4-jadvalga muvofiq burchaklar bilan aniqlanadi.
old oynaning shaffof qismi chegaralari bilan B meʼyoriy zonasi orasidagi masofa butun kontur boʻylab kamida 25 mm boʻlishi kerak.
2005-yil 1-yanvargacha ishlab chiqarishga qoʻyilgan, vagon joylashuvli M2G toifadagi va dvigatel ustida kabinaga ega N 1 G toifadagi transport vositalari uchun old oynaning shaffof qismi chegaralari bilan B meʼyoriy zonasi orasida 25 mm dan kam masofaga yoʻl qoʻyiladi. Bunda B zonasi hech bir nuqtada old oynaning shaffof zonasi chegarasidan tashqariga chiqmasligi kerak.
4-jadval A va B meʼyoriy zonalarining oʻlchamlari va joylashuvini aniqlash burchaklari Transport vositasi toifasi Dvigatelning joylashuviga koʻra transport vositasining komponovkasi Zona Meʼyoriy burchak, gradus, kamida yuqoriga pastga chapga oʻngga M 1 Barcha variantlar A 3 1 13 20 B 7 5 17 + M 2 Kapotli A 3 1 13 20 B 7 5 17 + Yarimkapotli A 7 4 15 20 B 12 8 19 + Vagonli A 7 4 15 20 B 12 11 19 + M 3 Kapotli A 6 3 15 20 B 9 7 19 + Yarimkapotli A 9 15 20 20 B 10 21 22 + Vagonli A 9 15 20 20 B 10 21 22 + N 1 Kapotli A 3 1 13 20 B 7 5 17 + Yarimkapotli A 5 2 14 20 B 8 6 18 + Dvigatel ustida kabinali A 5 2 14 20 B 8 6 18 + N 2 Barcha variantlar A 6 3 15 16 B 9 7 18 + N 3 Barcha variantlar A 6 7 15 16 B 7 (6*) 10 18 +
43. A va B meʼyoriy zonalarining tozalanish darajasiga qoʻyiladigan talablar 8-jadvalga muvofiq belgilanadi.
8-jadval A va B meʼyoriy zonalarining tozalanish darajasiga qoʻyiladigan talablar Old oyna konstruksiyasi Meʼyoriy zonalar boʻyicha tozalanish darajasi, %, kamida A B Transport vositasi toifasi M 1 , M 2 , N 1 M 3 , N 2 , N 3 M 2 , M 3 , N 1 , N 2 , N 3 Oʻrta ustunsiz 98 100 80 Oʻrta ustunli 97 100 70 Qayriluvchi oyna romi 84 84 70
44. Old oyna ustunlari hosil qiladigan koʻrinmaydigan zonalarga qoʻyiladigan talablar:
yon ustunlar soni ikkitadan ortiq boʻlmasligi kerak. M 1 toifasiga kirmaydigan transport vositalarida oʻrta ustun mavjud boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
koʻrinmaydigan zonalarning burchak qiymatlari 9-jadvalga muvofiq belgilanadi.
9-jadval Koʻrinmaydigan zonalarning burchak qiymatlari Transport vositasi toifasi Ustunlar hosil qiladigan burchaklar, gradus, koʻpi bilan yon oʻrta M 2 , N 1 6 4 M 3 , N 2 , N 3 7 4
45. P meʼyoriy koʻrish maydonining chegaralari quyidagi joylashuv bilan tavsiflanadi:
a) P meʼyoriy koʻrish maydoni X (ZY) ga parallel va V 1 hamda V 2 nuqtalardan oʻtuvchi tekislikning oldida joylashadi (2-rasm).
V 1 va V 2 nuqtalardan yon oynalarga (kabina devorlariga) P meʼyoriy koʻrish maydonini oldingi 180° sektorida chegaralovchi koʻrsatilgan tekislik izlari tushiriladi;
b) P meʼyoriy koʻrish maydoni yuqoridan V 1 nuqtadan oʻtuvchi gorizontal tekislik bilan chegaralanadi.
V 1 nuqtadan oynalar va old oyna ustunlariga P normativ koʻrish maydonini yuqoridan chegaralovchi gorizontal tekislik izi, P normativ koʻrish maydonini oldingi 180° li sektorda chegaralovchi izlar bilan kesishgunga qadar tushiriladi;
v) P meʼyoriy koʻrish maydoni pastdan V 2 nuqtadan oʻtuvchi va Z (XY) ga parallel gorizontal tekislikka nisbatan α burchak ostida pastga qiyalangan uchta tekislik bilan chegaralanadi.
Birinchi tekislik Y (XZ) tekisligiga perpendikulyar va oldinga qiyalik bilan oʻtadi. Ikkinchi tekislik X (ZY) tekisligiga perpendikulyar va chapga qiyalik bilan oʻtadi. Uchinchi tekislik X (ZY) tekisligiga perpendikulyar va oʻngga qiyalik bilan oʻtadi.
2-rasm. — Normativ koʻrish maydoni P ning chegaralari boʻlgan tekisliklarning joylashuvi
46. Turli toifadagi transport vositalari uchun α burchaklarning qiymatlari 10-jadvalda keltirilgan.
10-jadval Turli toifadagi transport vositalari uchun α burchak qiymatlari Transport vositasi toifasi Transport vositalarida dvigatel joylashuvining variantlari α, gradus M 2 Kapotli 4 Yarimkapotli 6 Vagonli 9 M 3 Kapotli 6 Yarimkapotli va vagonli 17 N 1 Kapotli 4 Yarimkapotli va dvigatel ustida kabinali 5 N 2 Barcha variantlar 6 N 3 8
47. P meʼyoriy koʻrish maydonida quyidagilar hosil qiladigan zonalardan tashqari koʻrinmaydigan zonalar boʻlmasligi kerak:
old oynaning oʻrta va yon ustunlari;
yon oynalarning ajratuvchi ustunlari;
ventilyatsiya darchalarining romlari;
orqani koʻrish koʻzgulari;
oynatozalagich detallari;
tashqi radioantennalar;
rul chambaragi va asboblar kombinatsiyasi, bunda rul chambaragi yoki asboblar panelining yuqori nuqtasi A zonasiga tushmasligi sharti bilan;
kengligi quyidagi qiymatlardan oshmaydigan radioantenna oʻtkazgichlari: oynaga quyib joylashtirilgan oʻtkazgichlar — 0,5 mm, oynaga tushirilgan oʻtkazgichlar — 1,0 mm. Bunda A meʼyoriy zonasi orqali yuqorida koʻrsatilgan radioantenna oʻtkazgichlaridan koʻpi bilan uchtasi oʻtishi, ularning har birining kengligi esa 0,5 mm dan oshmasligi kerak;
old oynani muzdan tushirish va quritish uchun odatda zigzagsimon yoki sinusoidal shakldagi simli isitish elementlari, agar ularning maksimal kengligi 0,03 mm dan, vertikal oʻtuvchi simlarning maksimal zichligi 8 dona/sm² dan, gorizontal oʻtuvchi simlarning maksimal zichligi 5 dona/sm² dan oshmasa.
48. M 3 , N 3 toifadagi transport vositalari uchun old oynaning yon ajratuvchi ustunlari ikkitadan ortiq boʻlmagan miqdorda boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi.
49. Vagonli komponovkadagi M 3 toifadagi transport vositalari uchun P meʼyoriy koʻrish maydoniga quyidagilarning tushishiga yoʻl qoʻyiladi:
harakat yoʻnalishi boʻyicha oʻng tomonda joylashgan eshik tavaqalari romlari tutashgan kuzov konstruksiyasi elementlari, agar P meʼyoriy koʻrish maydonini oldingi 180 gradusli sektorda chegaralovchi tekislikning oʻng yon oynaga tushirilgan izi tavaqaning yorugʻlik tirqishiga tushsa yoki, hech boʻlmaganda, koʻrsatilgan tekislik izining bevosita orqasida joylashgan yana bitta yorugʻlik tirqishi mavjud boʻlsa. Har qanday holatda koʻrsatilgan konstruksiya elementlari hosil qiladigan koʻrinmaydigan zonalarning burchak qiymatlari 7° dan oshmasligi kerak;
harakat yoʻnalishi boʻyicha oʻng tomonda joylashgan yon oyna orqali koʻrish zonasidagi shaffof boʻlmagan konstruksiya elementlari, oʻng oyna orqali talab etiladigan koʻrish maydoni yuzasining kamayishi 10 foizdan oshmasligi sharti bilan;
harakat yoʻnalishi boʻyicha oʻng tomonda joylashgan yon oyna orqali koʻrish zonasidagi shaffof boʻlmagan konstruksiya elementlari, oʻng oyna orqali talab etiladigan koʻrish maydoni yuzasining kamayishi 10 foizdan oshmasligi sharti bilan.
50. Konstruksiya elementlari hosil qiladigan koʻrinmaydigan zonalarga, koʻrinmaydigan zonalar kattalashmasligi sharti bilan, boshqa konstruksiya elementlarining tushishiga yoʻl qoʻyiladi.
51. Quyidagi shartlar bajarilganda kabina ichida joylashgan texnik vositalarning P meʼyoriy koʻrish maydoniga tushishiga yoʻl qoʻyiladi:
texnik vositalar konstruksiyasi haydovchiga boshqaruvdan chalgʻimasdan va qiyinchiliksiz P meʼyoriy koʻrish maydonini ulardan xoli qilish imkonini berishi kerak;
texnik vositalarning mahkamlash nuqtalari A, B meʼyoriy zonalarida va P meʼyoriy koʻrish maydonida joylashmasligi kerak.
6-§. M va N toifalardagi transport vositalarining ventilyatsiya, isitish va havoni konditsiyalashga nisbatan talablar
52. Har bir transport vositasi kabina va yoʻlovchilar salonining ventilyatsiya tizimi hamda isitish tizimi (tizimlari) bilan jihozlanadi.
Transport vositasi konstruksiyasida konditsiyalash tizimi mavjud boʻlsa va u ventilyatsiya tizimiga qoʻyiladigan talablarni bajarsa, transport vositasini alohida ventilyatsiya tizimi bilan jihozlamaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Transport vositasini ventilyatsiya, isitish va konditsiyalash tizimlari funksiyalarini bajaruvchi iqlimni boshqarish tizimi bilan jihozlashga yoʻl qoʻyiladi.
53. Ventilyatsiya tizimiga qoʻyiladigan talablar:
a) ventilyatsiya tizimi mustaqil ishlaganda yoki isitish va konditsiyalash tizimlari tarkibida ishlaganda kabina va yoʻlovchilar saloniga bir kishiga hisoblaganda quyidagi miqdorda toza (tashqi) havo kirishini taʼminlashi kerak:
kamida 30 m³/soat (BMT YIKning 36-son Qoidalariga muvofiq I sinfga mansub, haydovchi kabinasi ajratilgan avtobuslarning yoʻlovchilar salonlari bundan mustasno);
kamida 7 m³/soat — BMT YIKning 36-son Qoidalariga muvofiq I sinfga mansub, haydovchi kabinasi ajratilgan avtobuslarning yoʻlovchilar salonlariga.
b) ventilyatsiya tizimidan chiqish joyidagi havo oqimlarining tezligi 12 m/s dan oshmasligi kerak.
v) ventilyatsiya tizimi quyidagilarni taʼminlashi kerak:
transport vositasi harakatlanayotganda darchalar va lyuklar ochiq holatda kabina va yoʻlovchilar salonining haydovchi boshi va bel sohasi zonasida havo harakatchanligini 0,5 — 1,5 m/s;
atrof-muhit havosi harorati 25 °C boʻlganda tashqi havo harorati bilan kabina va yoʻlovchilar salonidagi, haydovchi (yoʻlovchi) boshi zonasidagi haroratlar oʻrtasidagi farqni koʻpi bilan 5 °C.
54. Isitish tizimiga qoʻyiladigan talablar:
a) isitish tizimi kabinaning haydovchi boshi va bel sohasi zonasida havo harakatchanligini koʻpi bilan 0,6 m/s, M 2 va M 3 toifadagi (I sinf) transport vositalari uchun esa koʻpi bilan 1,0 m/s darajada taʼminlashi kerak;
b) issiqlik manbalari bilan isitiladigan kabinaning ichki yuzalari harorati quyidagilardan oshmasligi kerak:
+45 °C — isitish tizimi ishlab turganda (bunda havo quvurlarining tashqi yuzalari haroratining 70 °C gacha koʻtarilishiga yoʻl qoʻyiladi);
+35 °C — isitish tizimi oʻchirilganda.
v) isitkichdan chiqayotgan havo harorati 80 °C dan oshmasligi kerak.
55. Konditsiyalash tizimiga (mavjud boʻlsa) qoʻyiladigan talablar:
a) konditsiyalash tizimi konstruksiyasi inson (haydovchi, yoʻlovchi) boshi zonasidagi havoning tashqi muhit haroratiga nisbatan 8 °C dan koʻproq sovish imkoniyatini istisno etishi kerak;
b) konditsiyalash tizimidan chiqish joyidagi havo oqimi tezligi 12 m/s dan oshmasligi, havo harorati esa 0 °C dan past boʻlmasligi kerak;
v) konditsiyalash tizimi ishlaganda haydovchi (yoʻlovchilar) boshi zonasidagi havo tezligi 0,5 m/s dan oshmasligi kerak;
g) kabina va yoʻlovchilar salonidagi havoning nisbiy namligi 30 % dan 60 % gacha boʻlishi kerak;
d) sovuq havo uchun havo quvurlarining tashqi yuzalari harorati kamida 15 °C boʻlishi kerak.
7-§. Old oynani muzlash va terlashdan tozalash tizimlariga nisbatan transport vositalariga qoʻyiladigan talablar
56. Shamol oynasini muzdan tozalash tizimining samaradorligi dvigatel ishga tushirilgandan keyin muzdan tozalangan shamol oynasi zonasi bilan aniqlanadi; muzlanish transport vositasi dvigateli ishlamagan holda minus 18±3 °C haroratdagi sovutish kamerasida kamida 10 soat turganda hosil qilingan boʻlishi kerak:
a) sinov boshlanganidan 20 minut oʻtgach, oʻlchamlari M 1 toifadagi transport vositalari uchun ushbu Ilovaning 5-bandiga muvofiq belgilangan A meʼyoriy zonasi 80 % ga tozalangan boʻlishi kerak;
b) sinov boshlanganidan 25 minut oʻtgach, yoʻlovchi tomonidagi shamol oynasining tozalangan yuzasi haydovchi tomonidagi shunga oʻxshash yuza bilan taqqoslanadigan boʻlishi kerak;
v) sinov boshlanganidan 40 minut oʻtgach, oʻlchamlari M 1 toifadagi transport vositalari uchun ushbu Ilovaning 5-bandiga muvofiq belgilangan B meʼyoriy zonasi 95 % ga tozalangan boʻlishi kerak.
57. Shamol oynasini terlashdan tozalash tizimining samaradorligi dvigatel ishga tushirilgandan keyin terlashdan tozalangan shamol oynasi zonasi bilan aniqlanadi; terlash butun sinov davomida minus 3±1 °C haroratni saqlash uchun jihozlangan iqlim kamerasida turgan transport vositasida bugʻ generatoridan foydalanish natijasida hosil qilingan boʻlishi kerak:
a) sinov boshlanganidan keyin 10 minut ichida oʻlchamlari M 1 toifadagi transport vositalari uchun ushbu Ilovaning 5-paragrafiga muvofiq belgilangan A meʼyoriy zonasi terlashdan 90 % ga tozalangan boʻlishi kerak;
b) sinov boshlanganidan keyin 10 minut ichida oʻlchamlari M 1 toifadagi transport vositalari uchun ushbu ilovaning 5-paragrafiga muvofiq belgilangan B meʼyoriy zonasi terlashdan 80 % ga tozalangan boʻlishi kerak.
8-§. M 1 toifadagi transport vositalariga shamol oynasini tozalash va yuvish tizimlariga nisbatan qoʻyiladigan talablar
58. Shamol oynasini tozalash tizimiga qoʻyiladigan talablar:
a) shamol oynasining tozalanish zonasiga qoʻyiladigan talablar ushbu ilovaning 5-paragrafida belgilangan.
b) oynatozalagich mexanizmi hoʻl yuza boʻylab 20 minut oldindan ishlagandan keyin, quyidagi talablar bajarilgan holda, kamida ikkita ishchi harakat chastotasini taʼminlashi kerak:
birinchi chastota — kamida 45 sikl/min;
ikkinchi chastota — kamida 10 va koʻpi bilan 55 sikl/min;
eng katta va eng kichik harakat chastotalaridan biri oʻrtasidagi farq kamida 15 sikl/min boʻlishi kerak;
tizimning uzlukli ish rejimidan talablarni bajarish uchun foydalanish mumkin, bunda chastotalardan biri kamida 45 sikl/min, asosiy chastotani uzish orqali olingan boshqa chastota esa kamida 10 sikl/min boʻlishi shart;
v) transport vositasining maksimal tezligining 80 % iga teng, biroq 160 km/soatdan oshmaydigan tezlikda harakatlanayotgan havo oqimi taʼsirida va maksimal ishchi chastotada tizim ishining samaradorligi saqlanishi kerak;
g) tozalash tizimi boshqaruv organi yordamida oʻchirilganda choʻtkalar avtomatik ravishda boshlangʻich holatga qaytishi kerak;
d) tizim 15 sekund davomida majburiy toʻxtatilishga bardosh berishi kerak. Avtomatik saqlagichlardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi, bunda tizimni ishchi holatga qaytarish uchun oynatozalagichning boshqaruv organidan tashqari boshqa hech qanday boshqaruv organiga taʼsir koʻrsatish talab etilmasligi kerak;
e) choʻtkaning konstruksiyasi va mahkamlash usuli shamol oynasini qoʻlda tozalash uchun choʻtkani uning yuzasidan chetlatish imkonini taʼminlashi kerak. Ushbu talablar boshlangʻich holatda transport vositasi qismlari (kapot, asboblar paneli va boshqalar) bilan yopilgan shamol oynasi zonasida joylashadigan qurilmalarga taalluqli emas;
j) tizim quruq shamol oynasida va atrof-muhit harorati minus 18±3 °C boʻlganda, transport vositasi shu haroratda kamida 4 soat ushlab turilgandan keyin, 2 minut davomida ishlashi kerak; elektr yuritmali tizimlar uchun oynatozalagich “g” kichik bandida koʻrsatilgan sharoitlarda ishlashi, boshqaruv organi esa maksimal chastotaga mos holatda boʻlishi kerak. Bunda tozalanish zonasiga taalluqli talablar qoʻyilmaydi;
59. Shamol oynasini yuvish tizimiga qoʻyiladigan talablar:
a) shamol oynasini yuvish tizimi purkagichlar bloklangan holatdagi rejimga bardosh berishi va ular blokdan chiqarilgandan keyin tizim ishlashi kerak;
b) atrof-muhit harorati minus 18±3 °C dan +80±3 °C gacha oʻzgarganda tizimning ekspluatatsion sifatlari yomonlashmasligi kerak;
v) tizim oynatozalagich maksimal chastotada avtomatik ishlashining 10 ta toʻliq siklidan keyin ushbu Ilovaning 5-paragrafiga muvofiq A meʼyoriy zonasining 60 % ini tozalash uchun yetarli miqdorda suyuqlik berilishini taʼminlashi kerak;
g) ushbu bandning “a” — “b” kichik bandlari talablarining bajarilishini tekshirish tizimning aynan bir xil namunasida oʻtkazilishi kerak;
d) yuvish suyuqligi rezervuarining sigʻimi kamida 1 litr boʻlishi kerak.
9-§. M 1 toifadagi transport vositalariga gʻildiraklar ostidan sachrashdan himoyalashga nisbatan qoʻyiladigan talablar
60. Umumiy talablar:
a) transport vositasi sachrashdan himoyalash tizimi bilan jihozlangan boʻlishi kerak;
b) sachrashdan himoyalash tizimi boshqa yoʻl harakati qatnashchilarini transport vositasi gʻildiraklari ostidan suv, shuningdek, loy, muz, qor va toshlar otilishidan imkon qadar himoya qilish hamda harakatlanayotgan gʻildiraklar bilan tegishish oqibatida yoʻl harakati qatnashchilari uchun yuzaga kelishi mumkin boʻlgan xavflarni kamaytiradigan tarzda konstruksiya qilinishi kerak;
61. Maxsus talablar:
a) jihozlangan holatda boʻlgan, old oʻrindiqda bitta yoʻlovchisi mavjud va gʻildiraklari toʻgʻri yoʻnalishda harakatlanish uchun oʻrnatilgan transport vositasida himoya qurilmalari quyida sanab oʻtilgan talablarga javob berishi kerak:
gʻildiraklar aylanish markaziga nisbatan oldinga harakat yoʻnalishida 30° va orqaga harakat yoʻnalishida 50° burchak ostida joylashgan radial tekisliklar hosil qilgan zonada himoya qurilmalarining gabarit kengligi ishlab chiqaruvchi belgilagan shina/gʻildirak kombinatsiyasi chegaralarini hisobga olgan holda shinali gʻildirakning gabarit kengligini yopish uchun hech boʻlmaganda yetarli boʻlishi kerak. Qoʻshaloq gʻildiraklarda ikkala shinali gʻildirakning umumiy kengligi hisobga olinishi kerak. Shina kengligini aniqlashda shinalarning yon yuzalaridagi markirovka va tovar belgilari, himoya bortlari va qovurgʻalari hisobga olinmaydi;
himoya qurilmalarining orqa qismi gʻildiraklar aylanish oʻqidan 150 mm yuqorida joylashgan gorizontal tekislikdan baland boʻlmagan joyda tugashi kerak. Himoya qurilmasi chetining ushbu tekislik bilan kesishishi shinali gʻildirakning markaziy boʻylama tekisligidan tashqarida yoki qoʻshaloq gʻildiraklarda shinali gʻildirakning markaziy boʻylama tekisligidan tashqarida joylashishi kerak;
himoya qurilmasining konturi va holati qurilma bilan shina orasidagi masofa imkon qadar minimal boʻladigan, xususan ushbu bandning “a” kichik bandida tavsiflangan tekisliklar hosil qilgan zona doirasida, tarzda boʻlishi kerak;
agar transport vositasi balandligi boʻyicha sozlanadigan osmaga ega boʻlsa, yuqorida bayon etilgan talablar transport vositasi ishlab chiqaruvchi tomonidan belgilangan holatda turganda bajarilishi kerak;
b) himoya qurilmalari turli komponentlardan iborat boʻlishi mumkin, bunda yigʻilgan holatda qurilmaning alohida qismlari orasida yoki ichida tirqishlar boʻlmasligi taʼminlanishi kerak;
v) himoya qurilmalari mustahkam mahkamlangan boʻlishi kerak. Biroq ular qismlar boʻyicha ham, toʻliq holda ham yechilishi mumkin.
10-§. Toʻliq massasi 7,5 t dan boshlab boʻlgan N 2 , N 3 va O toifadagi transport vositalariga gʻildiraklar ostidan sachrashdan himoyalashga nisbatan qoʻyiladigan talablar
62. Ushbu ilova talablari G toifadagi transport vositalariga tatbiq etilmaydi.
Ushbu ilovaning sachrashni kamaytirish qurilmalariga taalluqli talablari texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massasi 7,5 t dan ortiq boʻlmagan N 2 , O 1 va O 2 toifadagi transport vositalariga, kabinali shassilarga, shuningdek, konstruksiyasi gʻildiraklar ostidan sachrashdan himoyalash funksiyasini amalga oshirish imkonini bermaydigan transport vositalariga tatbiq etilmaydi. Agar bunday transport vositalari sachrashni kamaytirish qurilmalari bilan jihozlangan boʻlsa, ushbu ilova talablari toʻliq hajmda bajarilishi kerak.
63. Umumiy talablar:
a) transport vositasi loydan himoya qoplamalari, sachrash toʻsgichlari va tashqi yon devorlardan iborat hamda sachrashni kamaytirish qurilmalarini oʻz ichiga oladigan sachrashdan himoyalash tizimi bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Agar transport vositasi bir yoki bir nechta koʻtariladigan oʻqlar bilan jihozlangan boʻlsa, sachrashdan himoyalash tizimi oʻqlarning istalgan holatida barcha gʻildiraklarni qamrab olishi kerak. Agar transport vositasi oʻz-oʻzidan boshqariladigan oʻq bilan jihozlangan boʻlsa, sachrashdan himoyalash tizimi oʻq bilan birga burilsa, boshqariluvchi gʻildirakli oʻqlarga qoʻllaniladigan talablarga; aks holda boshqarilmaydigan gʻildirakli oʻqlarga qoʻllaniladigan talablarga javob berishi kerak;
b) boshqarilmaydigan gʻildiraklarda shinaning tayanch yuzasi yaqinidagi deformatsiyalangan uchastkalari bundan mustasno, tashqi yon yuzasiga urinma boʻlgan boʻylama tekislik bilan tashqi yon devorning ichki cheti orasidagi masofa 75 mm dan oshmasligi kerak (4-rasm). Agar gʻildirak oʻqidan tashqi yon devorning ichki chetigacha radius boʻyicha masofa transport vositasiga oʻrnatilgan shina radiusi R dan kichik boʻlsa, masofa 100 mm dan oshmasligi kerak. Boshqariluvchi va oʻz-oʻzidan oʻrnashuvchi gʻildiraklarda masofa 100 mm dan oshmasligi kerak (5a-rasm);
a — loydan himoya qoplamasi;
j — tashqi yon devor;
c — shinaning yon yuzasi bilan tashqi yon devor orasidagi masofa;
q — tashqi yon devor bilan birga loydan himoya qoplamasining kengligi;
b — shina kengligi;
t — qoʻshaloq shinalar kengligi.
4-rasm. Loydan himoya qoplamasi va tashqi yon devorning joylashish sxemasi
v) maxsus qurilmalarda sinovdan oʻtkazilganda sachrashni kamaytirish qurilmalari tomonidan ushlab qolingan suv miqdorining oʻrtacha qiymati foizlarda quyidagicha boʻlishi kerak:
energiya yutuvchi qurilma uchun — kamida 70 %;
“havo — suv” separator turidagi qurilma uchun — kamida 85 %.
64. Boshqariluvchi, oʻz-oʻzidan oʻrnashuvchi va boshqarilmaydigan gʻildirakli oʻqlar uchun energiya yutuvchi qurilmali sachrashdan himoyalash tizimiga qoʻyiladigan talablar (5 va 6-rasmlar):
a) loydan himoya qoplamasi shina (yoki shinalar)ning bevosita oldidagi, ustidagi va orqasidagi zonani qamrab olishi kerak;
b) loydan himoya qoplamasining orqa qismining ichki tomoniga sachrashni kamaytirish qurilmasi oʻrnatilishi kerak. Ushbu qurilma loydan himoya qoplamasining ichki qismini gorizontalga nisbatan kamida 30° burchak ostida gʻildirak oʻqidan oʻtuvchi tekislik bilan kesishish chizigʻigacha qoplashi kerak;
v) agar loydan himoya qoplamasi bir nechta tarkibiy qismlardan tayyorlangan boʻlsa, ular orasida sachrash sodir boʻlishi mumkin boʻlgan tirqishlarga yoʻl qoʻyilmaydi;
g) tashqi yon devorning chuqurligi gʻildirak markazidan oʻtuvchi vertikal chiziqdan yon devorning orqa qismigacha boʻlgan barcha nuqtalarda kamida 45 mm boʻlishi kerak. Tashqi yon devor chuqurligi koʻrsatilgan chiziqdan old qism tomonga ravon kamayishi mumkin;
d) tashqi yon devorda yoki tashqi yon devor bilan qoplamaning boshqa qismlari orasida sachrash sodir boʻlishi mumkin boʻlgan tirqishlarga yoʻl qoʻyilmaydi;
a) Ifloslanishdan himoya gʻilofi va tashqi yon devorning joylashuvi b) Sachratmagich va energiyani yutuvchi moslamaning joylashuvi
j — tashqi yon devor;
θ — gorizontal (O — Y) bilan gʻildirak oʻqidan oʻtuvchi tekislik (O — Z) orasidagi burchak
T — loydan himoya qoplamasining uzunligi.
Rv, R — 6-rasmga qarang.
5-rasm. Yakka oʻqlar uchun sachrashdan himoyalash tizimining sxemasi
a) ifloslanishdan himoya gʻilofi va tashqi yon devorning joylashuvi b) Sachratmagichlar va energiyani yutuvchi moslamaning joylashuvi
d ≤ 300 mm — qoʻshni oʻqlarga oʻrnatilgan shinalar orasidagi masofa;
j — tashqi yon devor; θ — gorizontal (O — Y) bilan gʻildirak oʻqidan oʻtuvchi tekislik (O — Z) orasidagi burchak; U — yon devor chetlarining balandligi; W — yon devor chetlarining pastki eng chekka nuqtalari orasidagi masofa; T — loydan himoya qoplamasining uzunligi; R — transport vositasiga oʻrnatilgan shina radiusi; Rv — gʻildirak oʻqidan tashqi yon devor ichki chetining eng uzoq nuqtasigacha radius boʻyicha masofa
6-rasm. Koʻp oʻqli transport vositalari oʻqlari uchun sachrashdan himoyalash tizimining sxemasi
e) sachrash toʻsgichining loydan himoya qoplamasi ichida joylashgan qismining kengligi shina protektori kengligidan kam boʻlmasligi kerak;
j) sachrash toʻsgichi vertikalga yaqin tekislikda joylashishi kerak;
z) sachrash toʻsgichi pastki chetining maksimal balandligi shinaning tayanch yuzasi sathidan 200 mm dan oshmasligi kerak. Gʻildirak arkasi bilan gʻildirak orasidagi tirqish minimal boʻlsa, oxirgi oʻq uchun bu balandlik 300 mm gacha oshirilishi mumkin;
i) sachrash toʻsgichi bilan shinaning orqa cheti orasidagi gorizontal boʻyicha oʻlchangan masofa 300 mm dan oshmasligi kerak;
k) oʻqlar guruhi shinalari orasidagi masofa 250 mm dan kam boʻlgan koʻp oʻqli transport vositalari oʻqlarida sachrash toʻsgichlari faqat guruhning oxirgi oʻqi gʻildiraklari ortiga oʻrnatilishi kerak. Shinalar orasidagi masofa 250 mm yoki undan ortiq boʻlsa, sachrash toʻsgichi har bir gʻildirak orqasiga oʻrnatilishi kerak;
l) sachrash toʻsgichining pastki cheti, sachrash toʻsgichi kengligining har 100 mm iga 3 N kuch taʼsirida, sachrash toʻsgichining oʻrtasida va uning pastki chetidan 50 mm masofada joylashgan nuqtaga kuch qoʻyilganda, harakat yoʻnalishiga qarama-qarshi tomonga 100 mm dan ortiq ogʻmasligi kerak;
m) sachrash toʻsgichining ichki yuzasiga sachrashni kamaytirish qurilmasi oʻrnatilishi kerak;
n) loydan himoya qoplamasi bilan sachrash toʻsgichi orasida sachrash sodir boʻlishi mumkin boʻlgan tirqishlarga yoʻl qoʻyilmaydi;
65. Kuzov yoki yuklash platformasining pastki qismi bilan yopiladigan, boshqarilmaydigan yoki oʻz-oʻzidan oʻrnashuvchi gʻildirakli oʻqlar uchun energiya yutuvchi qurilmali sachrashdan himoyalash tizimiga qoʻyiladigan talablar (7-rasm):
a) Shinalar orasidagi masofa d 250 mm dan kam boʻlgan turdagi koʻp oʻqli transport vositalarining oʻqlari b) Shinalari orasidagi masofa d 250 mm dan kam boʻlmagan koʻp oʻqli transport vositalarining oʻqlari yoki bittalik oʻqlar
7-rasm. Boshqarilmaydigan va oʻz-oʻzidan oʻrnashuvchi gʻildirakli oʻqlar uchun energiya yutuvchi qurilmali sachrashdan himoyalash tizimining sxemasi
a) loydan himoya qoplamasi shina yoki shinalarning bevosita ustidagi zonani qamrab olishi kerak. Uning old va orqa chetlari hech boʻlmaganda shina yoki shinalarning yuqori yuzasiga urinma boʻlgan gorizontal tekislikkacha etishi kerak. Orqa chet sachrash toʻsgichi tekisligi bilan chegaralanishi mumkin, bunda sachrash toʻsgichi loydan himoya qoplamasining (yoki unga tenglashtirilgan komponentning) yuqori qismigacha etishi kerak;
b) loydan himoya qoplamasi orqa qismining ichki yuzasi sachrashni kamaytirish qurilmasi bilan jihozlangan boʻlishi kerak;
v) shinalar orasidagi masofa kamida 250 mm boʻlgan yakka oʻqlar va koʻp oʻqli transport vositalari oʻqlari uchun tashqi yon devor quyidagilar bilan chegaralangan yuzani qamrab olishi kerak: old tomondan — shinaning old qismiga urinma boʻlgan vertikal tekislik, pastdan — shinaning yuqori qismiga urinma boʻlgan gorizontal tekislik, orqadan — sachrash toʻsgichi tekisligi;
g) koʻp oʻqli transport vositalari oʻqlarida tashqi yon devor har bir gʻildirak ustida joylashishi kerak;
d) tashqi yon devor bilan loydan himoya qoplamasining ichki qismi orasida sachrash sodir boʻlishi mumkin boʻlgan tirqishlarga yoʻl qoʻyilmaydi;
e) shinalar orasidagi masofa 250 mm dan kam boʻlgan koʻp oʻqli transport vositalari oʻqlari uchun tashqi yon devor yaxlit boʻlishi va quyidagilar bilan chegaralanishi kerak: old tomondan — birinchi oʻq shinasining old yuzasiga urinma boʻlgan vertikal tekislik, orqadan — sachrash toʻsgichi tekisligi;
j) balandligi kamida 100 mm boʻlishi kerak boʻlgan tashqi yon devorning butun ichki yuzasiga energiya yutuvchi qurilma oʻrnatilishi kerak;
z) sachrash toʻsgichi loydan himoya qoplamasining orqa chetida joylashishi va 64-bandning “e” — “n” kichik bandlari talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
66. Boshqariluvchi, oʻz-oʻzidan oʻrnashuvchi va boshqarilmaydigan gʻildirakli oʻqlar uchun “havo — suv” separator turidagi qurilmali sachrashdan himoyalash tizimiga qoʻyiladigan talablar (8-rasm):
a) Shinalar orasidagi masofa 300 mm dan koʻp boʻlgan koʻp oʻqli transport vositalarining oʻqlari yoki bittalik oʻqlar b) Shinalari orasidagi masofa d 300 mm dan koʻp boʻlmagan turdagi koʻp oʻqli transport vositalarining oʻqlari
j — tashqi yon devor; θ — gorizontal (O — Y) bilan gʻildiraklar oʻqidan oʻtuvchi tekislik (O — Z) orasidagi burchak; S — “havo-suv” separatori; T — loydan himoya qoplamasining uzunligi; V — sachrash toʻsgichi; R — transport vositasiga oʻrnatilgan shina radiusi; Rv — gʻildirak oʻqidan tashqi yon devor ichki chetining eng uzoq nuqtasigacha radius boʻyicha masofa; d ≤ 300 mm — qoʻshni oʻqlarga oʻrnatilgan shinalar orasidagi masofa. d ≥ 250 mm boʻlganda shinalar orasiga sachrash toʻsgichi oʻrnatilishi kerak.
8-rasm. “Havo — suv” separatorli sachrashdan himoyalash tizimining sxemasi
a) loydan himoya qoplamasi 65-bandning “a” kichik bandiga muvofiq boʻlishi kerak;
b) tashqi yon devorning pastki chetiga “havo — suv” separator turidagi qurilma oʻrnatilishi kerak;
v) tashqi yon devorning chuqurligi gʻildirak markazidan oʻtuvchi vertikal chiziqdan yon devorning orqa qismigacha boʻlgan barcha nuqtalarda kamida 45 millimetr boʻlishi kerak. Tashqi yon devor chuqurligi koʻrsatilgan chiziqdan old qism tomonga ravon kamayishi mumkin;
g) tashqi yon devorda yoki tashqi yon devor bilan qoplama orasida sachrash sodir boʻlishi mumkin boʻlgan tirqishlarga yoʻl qoʻyilmaydi;
d) sachrash toʻsgichi hech boʻlmaganda 64-bandning “e”, “j”, “k”, “n” kichik bandlari talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
e) sachrashni kamaytirish qurilmasi sachrash toʻsgichining pastki chetiga oʻrnatilishi, bunda qurilmaning kengligi sachrash toʻsgichi kengligidan kam boʻlmasligi kerak. Sachrashni kamaytirish qurilmasining pastki cheti shinaning tayanch yuzasidan koʻpi bilan 200 mm masofada joylashishi kerak. Sachrashni kamaytirish qurilmasi sachrash toʻsgichining pastki chetidan kamida 100 mm masofada turishi kerak.
67. Sachrashni kamaytirish qurilmasini oʻz ichiga olgan pastki qismidan tashqari, sachrash toʻsgichi harakat yoʻnalishiga qarama-qarshi tomonga 100 mm dan ortiq ogʻmasligi kerak.
68. Sachrash toʻsgichi shinaning orqa chetidan gorizontal boʻyicha oʻlchangan 200 millimetrdan ortiq boʻlmagan masofada joylashishi kerak.
11-§. Trolleybuslardan chiqadigan sanoat radioshovqinlariga qoʻyiladigan talablar
69. Trolleybuslar hosil qiladigan radioshovqinlar maydoni kuchlanganligining 1 mkV/m ga nisbatan desibellardagi kvazipik qiymatlari 12-jadvalda belgilangan qiymatlardan oshmasligi kerak.
12-jadval Trolleybuslar hosil qiladigan radioshovqinlar maydoni kuchlanganligining 1 mkV/m ga nisbatan desibellarda ifodalangan choʻqqisiga yaqin qiymatlari Ish rejimlari Chastotalar diapazoni, f, MGs Kuchlanganlik, dB Barqarorlashgan 0,15 — 300 E = 50 — 10,4 lg (f / 0,15) * Oʻtkinchi 0,15 — 30 E = 60 — 11,3 lg (f / 0,15) 30 — 300 34
12-§. Davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgilarini oʻrnatish joylariga qoʻyiladigan talablar
70. M va N toifadagi har bir transport vositasida belgilangan oʻlchamdagi bitta old va bitta orqa davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisini oʻrnatish joylari nazarda tutilgan boʻlishi kerak.
71. L va O toifadagi har bir transport vositasida belgilangan oʻlchamdagi bitta orqa davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisini oʻrnatish joyi nazarda tutilgan boʻlishi kerak.
72. Davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisini oʻrnatish joyi yassi vertikal yuzadan iborat boʻlishi va davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisining transport vositasi konstruksiyasi elementlari bilan toʻsilib qolishini istisno etadigan tarzda joylashishi kerak. Bunda davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgilari transport vositasining old va orqa osilish burchaklarini kamaytirmasligi, tashqi yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi asboblarini toʻsmasligi, transport vositasining yon gabaritidan tashqariga chiqmasligi kerak.
73. Old davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisi transport vositasining simmetriya oʻqi boʻyicha oʻrnatilishi kerak. Old davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisini transport vositasining harakat yoʻnalishi boʻyicha uning simmetriya oʻqidan chap tomonda oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
74. Orqa davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisini oʻrnatish joyi quyidagi shartlarning bajarilishini taʼminlashi kerak:
a) davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisi transport vositasining simmetriya oʻqi boʻyicha yoki harakat yoʻnalishi boʻyicha undan chap tomonda oʻrnatilishi kerak.
b) davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisi transport vositasining boʻylama simmetriya tekisligiga ±3° aniqlikda perpendikulyar oʻrnatilishi kerak.
v) davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisi transport vositasining tayanch tekisligiga ±5° aniqlikda perpendikulyar joylashishi kerak.
g) jihozlangan holatdagi transport vositasi uchun davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisining pastki cheti tayanch tekisligidan kamida 300 mm balandlikda, yuqori cheti esa koʻpi bilan 1200 mm balandlikda boʻlishi kerak.
d) davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisi koʻrish burchaklari kamida quyidagicha boʻlgan toʻrtta tekislik bilan chegaralangan fazoda koʻrinib turishi kerak: yuqoriga — 15°, pastga — 0…15°, chapga va oʻngga — 30° (1-rasm).
1-rasm. Orqa davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisining koʻrish burchaklari
e) transport vositasi konstruksiyasida shu maqsad uchun nazarda tutilgan shtat fonarlari bilan yoritilgan sharoitda, sutkaning qorongʻi vaqtida orqa davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisini kamida 20 m masofadan oʻqish imkoniyati taʼminlanishi kerak.
75. Davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgilarini mahkamlash uchun kallaklari belgi maydoni rangida yoki och rangli galvanik qoplamaga ega boltlar yoki vintlar qoʻllanilishi kerak.
76. Davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgilarini ramkalar yordamida mahkamlashga yoʻl qoʻyiladi.
77. Davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgisini organik shisha yoki boshqa materiallar bilan yopishga yoʻl qoʻyilmaydi.
13-§. Jismoniy imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun moʻljallangan M 1 va N 1 toifadagi transport vositalariga qoʻshimcha talablar
78. Jismoniy imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun moʻljallangan transport vositalari moslashtirilgan boshqaruv organlariga ega boʻlishi kerak.
79. Jismoniy imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun moʻljallangan transport vositalariga nisbatan ushbu texnik reglamentning tegishli transport vositasi toifasi uchun barcha talablari qoʻllaniladi.
80. Ishchi va zaxira tormoz tizimlarining samaradorligini tekshirishda ishchi tormoz tizimining qoʻlda boshqarish organiga taʼsir etuvchi kuch kamida 65 N va koʻpi bilan 275 N boʻlishi, bunda boshqaruv organining ishchi yurishi haydovchidan uzoqlashish tomonga yoʻnalgan boʻlishi kerak.
Qoʻlda boshqarish organidagi kuch qiymati oshib ketganda, tormozlashning boshlangʻich tezligi 80 km/soatdan kam boʻlgan qoʻshimcha sinovlar oʻtkaziladi va belgilangan tormozlash samaradorligida qoʻlda boshqarish organidagi kuch 275 N dan oshmaydigan maksimal boshlangʻich tezlik aniqlanadi. Ushbu tezlik ishlab chiqaruvchi tomonidan transport vositasining ruxsat etilgan maksimal tezligi sifatida tavsiya etilishi kerak.
Transport vositasidan foydalanish qoʻllanmasiga ruxsat etilgan maksimal tezlikdan oshishga yoʻl qoʻyilmasligi haqida ogohlantirish kiritiladi, chunki ishchi tormoz tizimining boshqaruv organidagi kuch ortishi mumkin va jismoniy imkoniyatlari cheklangan haydovchi bunday kuchni hosil qila olmasligi mumkin.
81. Jismoniy imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun moslashtirilgan boshqaruv organlari:
82. Transport vositasi saloniga va haydovchining ish joyiga qulay kirishni taʼminlashi kerak;
83. Muayyan haydovchiga individual moslashtirish uchun sozlash imkoniyatiga ega boʻlishi kerak;
84. Jarohatlanish xavfsizligi boʻyicha BMT YIKning 12-03 va 21-01-son Qoidalari talablariga muvofiq boʻlishi kerak;
85. Boshqaruv taʼsirlarini amalga oshirishda bir vaqtning oʻzida bir nechta boshqaruv organlari bilan manipulyatsiya qilinganda ular bir-biriga xalaqit bermasligi kerak;
86. Transport vositasini shtat boshqaruv organlari yordamida (mavjud boʻlsa) boshqarish imkoniyatiga toʻsqinlik qilmasligi kerak;
87. Transport vositasining boshqa boshqaruv organlariga kirish va ulardan foydalanish qulayligini yomonlashtirmasligi kerak.
88. Boshqaruv organlarining ishchi yurishi boshqaruv taʼsirlarini bajarishda haydovchining ish holati oʻzgarmasligini taʼminlashi kerak.
89. Boshqaruv organlari yuritmasi kuchlarni lyufsiz, qadalishsiz va siltanishsiz ishonchli uzatish va ravon oʻzgartirishni hamda yuritma elementlari va boʻgʻinlarining sezilarli deformatsiyalarisiz boshqaruv organlarining harakat trayektoriyasini taʼminlashi kerak.
90. Transport vositasining harakat tezligini qoʻlda boshqarish organidagi kuch 35 N dan oshmasligi kerak.
Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisida texnik reglamentga 5-ILOVA
Muomalaga chiqarilayotgan transport vositalarining gabarit oʻlchamlari, manyovrchanligi va vazn parametrlariga qoʻyiladigan talablar
1-§. M, N, O va L toifadagi transport vositalarining gabarit oʻlchamlariga qoʻyiladigan talablar
1. Maksimal uzunlik quyidagilardan oshmasligi kerak:
M 1 , N va O (tirkama) toifadagi yakka transport vositasi — 12 m;
M 2 va M 3 toifadagi yakka ikki oʻqli transport vositasi — 13,5 m;
oʻqlari soni ikkitadan ortiq boʻlgan M 3 toifadagi yakka transport vositasi — 15 m;
tyagach va tirkama (yarimtirkama) tarkibidagi avtopoyezd — 20 m;
M 2 va M 3 toifadagi boʻgʻimli transport vositasi — 18,75 m.
L toifadagi transport vositasi — 4 m.
Uzunlikni oʻlchashda transport vositasiga oʻrnatilgan quyidagi qurilmalar hisobga olinmaydi:
old oynani tozalash va yuvish qurilmalari;
old va orqa roʻyxatga olish belgilarining plastinalari hamda davlat roʻyxatidan oʻtkazish raqami belgilarini oʻrnatish uchun konstruktiv elementlar;
bojxona plombasi va uni himoyalash elementlari;
tentni mahkamlash qurilmalari va ularni himoyalash elementlari;
yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalari;
tashqi koʻzgular va boshqa bilvosita koʻrish qurilmalari;
kuzatishning yordamchi vositalari;
ichki yonuv dvigatelining kiritish tizimiga havo olish qurilmalari;
yechiladigan kuzovlar uchun stopor qurilmalari;
zinalar va tutqichlar;
elastik bufer qurilmalari yoki shunga oʻxshash uskunalar;
harakatlanish holatidagi koʻtarish platformalari, rampalar va shunga oʻxshash uskunalar, agar ular gabarit oʻlchamlarini 300 mm dan ortiq oshirmasa va transport vositasining yuk koʻtarish qobiliyati oshirilmagan boʻlsa;
transport vositalarining ulash va shatakka olish qurilmalari;
chiqarish tizimi quvurlari;
yechiladigan spoylerlar;
kontakt tarmogʻidan elektr bilan taʼminlanadigan transport vositalarining tok qabul qilgichlari;
tashqi quyoshdan himoya soyabonlari.
2. M, N, O toifadagi transport vositasining maksimal kengligi 2,55 m dan oshmasligi kerak. Transport vositalarining izotermik kuzovlari uchun maksimal kenglik 2,6 m boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi. L 1 toifadagi transport vositalari uchun — 1 m, L 2 — L 7 toifalari uchun — 2 m.
Kenglikni oʻlchashda transport vositasiga oʻrnatilgan quyidagi qurilmalar hisobga olinmaydi:
bojxona plombasi va uni himoyalash elementlari;
tentni mahkamlash qurilmalari va ularni himoyalash elementlari;
shinalardagi bosimni nazorat qilish qurilmalari;
gʻildiraklar ostidan sachrashdan himoyalash tizimining tashqariga chiqib turuvchi egiluvchan qismlari;
M 3 toifadagi transport vositalari uchun harakatlanish holatidagi kirish rampalari, koʻtarish platformalari va shunga oʻxshash uskunalar, agar ushbu qurilmalar transport vositasining yon yuzasidan 10 mm dan ortiq chiqib turmasa va rampalarning oldinga va orqaga yoʻnalgan burchak qirralarining yumaloqlanish radiusi kamida 5 mm boʻlsa; bunda qolgan qirralarning yumaloqlanish radiuslari kamida 2,5 mm boʻlishi kerak;
tashqi koʻzgular va boshqa bilvosita koʻrish qurilmalari;
kuzatishning yordamchi vositalari;
yigʻib olinadigan zinalar;
yoritish va yorugʻlik signalizatsiyasi qurilmalari;
shinalar yon devorlarining tayanch yuza bilan tegishish nuqtasi bevosita ustidagi deformatsiyalanuvchi qismi.
3. M, N, O toifadagi transport vositasining maksimal balandligi 4 m dan oshmasligi kerak. L toifadagi transport vositalari uchun — 2,5 m.
Balandlikni oʻlchashda transport vositasiga oʻrnatilgan quyidagi qurilmalar hisobga olinmaydi:
antennalar;
koʻtarilgan holatdagi pantograflar yoki tok qabul qilgichlar.
Koʻtariladigan oʻqli transport vositalari uchun ushbu qurilmaning taʼsiri hisobga olinishi kerak.
4. 1 — 3-bandlarda koʻrsatilgan transport vositalarining maksimal oʻlchamlari yechiladigan kuzovlar va yuklar uchun taralar, shu jumladan, konteynerlar oʻlchamlarini ham oʻz ichiga oladi.
5. Ulash qurilmasi qulfi oʻqi bilan yarimtirkamaning orqa qismi orasidagi maksimal masofa 12 m dan oshmasligi kerak.
6. Avtopoyezdning boʻylama oʻqiga parallel ravishda oʻlchangan, kabina ortida yuk oʻrnatish uchun kuzov yoki platformaning tashqi old nuqtasidan tirkamaning tashqi orqa nuqtasigacha boʻlgan maksimal masofa, tyagachning orqa qismi bilan tirkamaning old qismi orasidagi masofa ayrilganda, 15,65 m dan oshmasligi kerak.
7. Avtopoyezdning boʻylama oʻqiga parallel ravishda oʻlchangan, kabina ortida yuk oʻrnatish uchun kuzov yoki platformaning tashqi old nuqtasidan yarimtirkamaning tashqi orqa nuqtasigacha boʻlgan maksimal masofa 16,40 m dan oshmasligi kerak.
8. Yarimtirkamaning sharnirli mahkamlash oʻqi bilan yarimtirkama old qismining istalgan nuqtasi orasidagi gorizontal boʻyicha oʻlchangan masofa 2,04 m dan oshmasligi kerak.
9. Yuk avtomobilining orqa oʻqi bilan tirkamaning old oʻqi orasidagi masofa kamida 3 m boʻlishi kerak.
10. Transport vositasining maksimal gabarit oʻlchamlari ushbu ilovaning 1 — 9-bandlarida koʻrsatilgan qiymatlardan oshsa, transport vositasi turini maʼqullash hujjatida yoki muvofiqlik sertifikatida bunday transport vositasining umumiy foydalanishdagi yoʻllarda harakatlanishi uchun maxsus ruxsatnoma rasmiylashtirish zarurligi haqida yozuv kiritiladi.
2-§. M 2 , M 3 , N 3 va O toifadagi transport vositalarining manyovrchanligiga qoʻyiladigan talablar
11. M 2 , M 3 va N 3 toifadagi transport vositasi, shuningdek, yarimtirkama, transport vositasining burilishning tashqi tomoniga chiqib turuvchi birorta qismi harakatlanishda aylana chegarasidan tashqariga chiqmasligi sharti bilan, radiuslari 12,5 m va 5,3 m boʻlgan ikkita konsentrik aylana oraligʻidagi maydon ichida istalgan tomonga 360° burilish imkoniyatiga ega boʻlishi kerak.
Oʻqni yuksizlantirish qurilmasi boʻlgan transport vositalari uchun ushbu talablar koʻtariladigan oʻq koʻtarilgan, yuksizlantiriladigan oʻq esa yuksizlantirilgan holatda boʻlgan holatga ham taalluqli. Ushbu talab sirpanchiq yuzada joyidan qoʻzgʻalishni yengillashtirish qurilmasi sifatida qoʻllaniladigan koʻtariladigan oʻqqa taalluqli emas.
12. N 3 toifadagi transport vositalari uchun qoʻshimcha talablar.
Transport vositasi qoʻzgʻalmas holatda, gʻildiraklari esa aylana boʻylab harakatlanganda transport vositasi old qismining burilish tashqi tomoniga eng koʻp chiqib turuvchi nuqtasi radiusi 12,5 m boʻlgan aylana boʻylab harakatlanadigan holatga burilganida, burilish doirasining tashqi tomonidan transport vositasining yon yuzasiga urinma boʻlgan vertikal tekislik tayanch yuzada chiziq oʻtkazish orqali qayd etilishi kerak.
Transport vositasi oldingi xatboshiga muvofiq aylana chizib, istalgan tomonga oldinga harakatlanganda uning hech bir qismi yuqorida tavsiflangan vertikal tekislikdan burilish tashqi tomoniga 0,8 m dan ortiq chiqib turmasligi kerak.
Oʻqni yuksizlantirish qurilmasi boʻlgan transport vositalari uchun ushbu talab oʻq (oʻqlar) koʻtarilgan holatga ham tatbiq etiladi; bu holatda 0,8 m qiymati 1,0 m ga almashtiriladi.
Orqa boshqariluvchi oʻqqa ega boʻlmagan N 3 toifadagi transport vositasi, agar orqa vazn transport vositasi gʻildirak bazasining 60 % idan oshmasa, ushbu band talablariga muvofiq deb hisoblanadi.
13. M 2 va M 3 toifadagi transport vositalari uchun qoʻshimcha talablar.
Transport vositasi qoʻzgʻalmas holatda boʻlganda, burilish doirasining tashqi tomonidan transport vositasining yon yuzasiga urinma boʻlgan vertikal tekislik tayanch yuzada chiziq oʻtkazish orqali qayd etilishi kerak. Boʻgʻimli transport vositasida ikkita qattiq seksiya ushbu urinma tekislik boʻyicha tekislangan boʻlishi kerak. Transport vositasi shu toʻgʻrilangan holatdan aylana ichiga sigʻib harakatlana boshlaganda uning hech bir qismi yuqorida tavsiflangan vertikal tekislikdan burilish tashqi tomoniga uch oʻqli transport vositasi uchun 0,8 m dan va boʻgʻimli transport vositasi uchun 1,2 m dan ortiq chiqib turmasligi kerak.
3-§. M 3 , N 3 va O toifadagi transport vositalarining vazn parametrlariga qoʻyiladigan talablar
14. Transport vositalarining texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massasi 1-jadvalda keltirilgan ruxsat etilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.
1-jadval Transport vositalarining texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massasining ruxsat etilgan qiymatlari Transport vositasi toifasi / oʻqlarning umumiy soni Texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massa, t Yakka transport vositalari M 3 va N 3 toifalari: ikki oʻqli 18 uch oʻqli (M 3 toifadagi boʻgʻimli avtobuslar bundan mustasno) 26 M 3 toifadagi uch oʻqli boʻgʻimli avtobuslar 28 toʻrt oʻqli 32 O 4 toifasi (tirkamalar): ikki oʻqli 18 uch oʻqli 24 Avtopoyezdlar uch oʻqli 28 toʻrt oʻqli 36 besh oʻqli 40 olti oʻqli 44
15. Transport vositalari oʻqiga toʻgʻri keladigan texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massa 2-jadvalda keltirilgan ruxsat etilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.
2-jadval Transport vositalari oʻqiga toʻgʻri keladigan texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massaning ruxsat etilgan qiymatlari Transport vositasi toifasi / oʻqlarning umumiy soni Texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massa, t M 3 va N 3 toifalari: yakka yetaklanadigan oʻq 10,0 yakka yetakchi oʻq 11,5 bitta yetakchi oʻqli qoʻshaloq oʻqlar 11,5+8,5 (20) * qoʻshaloq yetakchi oʻqlar yoki ikki oʻqli yetakchi aravacha 10,0+10,0 (20) O 4 toifasi: yakka oʻq 10,0 oʻqlar orasidagi masofa quyidagicha boʻlgan qoʻshaloq oʻqlar: 1 m ga teng yoki undan ortiq, biroq 1,3 m dan kam 8,0+8,0 (16,0) 1,3 m ga teng yoki undan ortiq, biroq 1,8 m dan kam 9,0+9,0 (18,0) oʻqlar orasidagi masofa quyidagicha boʻlgan uch oʻqli guruh: 1,3 m dan kam 7,0+7,0+7,0 (21,0) 1,3 m ga teng yoki undan ortiq, biroq 1,4 m dan kam 8,0+8,0+8,0 (24,0)
16. Transport vositasining (yakka va avtopoyezd tarkibidagi) yetakchi oʻqi yoki yetakchi oʻqlariga toʻgʻri keladigan massa ushbu transport vositasining (avtopoyezdning) texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massasining 25 % idan kam boʻlmasligi kerak.
17. M 1 toifadagi transport vositasi bilan shatakka olish uchun moʻljallangan tirkama massasi shatakka oluvchi transport vositasi ishlab chiqaruvchisi belgilagan texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massadan oshmasligi kerak, bunda:
agar tirkama ishchi tormoz tizimiga ega boʻlsa: shatakka oluvchi transport vositasining texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massasi yoki M 1 G toifadagi transport vositalari uchun — shatakka oluvchi transport vositasining texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massasining 1,5 baravari va barcha hollarda 3500 kg;
agar tirkama ishchi tormoz tizimiga ega boʻlmasa: shatakka oluvchi transport vositasining jihozlangan holatdagi massasining yarmi va barcha hollarda 750 kg.
18. M 2 va M 3 toifadagi transport vositalari bilan shatakka olish uchun moʻljallangan tirkamaning ruxsat etilgan massasi 3500 kg dan oshmasligi kerak.
19. Markaziy oʻqli tirkamani shatakka olish uchun moʻljallangan M va N toifadagi transport vositasining ulash qurilmasiga toʻgʻri keladigan ruxsat etilgan maksimal massa:
tirkamaning texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massasi 3500 kg dan ortiq boʻlganda uning texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massasining kamida 10 % iga yoki 1000 kg ga teng boʻlishi kerak (kichik qiymat tanlanadi);
tirkamaning texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massasi 3500 kg dan oshmaganda uning texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massasining kamida 4 % iga yoki 25 kg ga teng boʻlishi kerak (kichik qiymat tanlanadi).
20. Transport vositasining vazn parametrlari ushbu ilovaning 14 — 19-bandlarida koʻrsatilgan qiymatlardan oshsa, transport vositasi turini maʼqullash hujjatida yoki muvofiqlik sertifikatida bunday transport vositasining umumiy foydalanishdagi yoʻllarda harakatlanishi uchun maxsus ruxsatnoma rasmiylashtirish zarurligi haqida yozuv kiritiladi.
Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisida texnik reglamentga 6-ILOVA
Muomalaga chiqarilayotgan maxsus va ixtisoslashtirilgan transport vositalariga ularning funksional vazifasini hisobga olgan holda belgilanadigan qoʻshimcha talablar
1-bob. Transport vositalarining ayrim turlariga qoʻyiladigan talablar
1-§. Avtobeton nasoslarga qoʻyiladigan talablar
1. Avtobeton nasos konstruksiyasi ushbu ilovaning 2-bobi 1 — 7-paragraflari talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
2. Signal ranglari va xavfsizlik belgilari ushbu ilovaning 2-bobi 9-paragrafi talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
3. Aylanuvchi va harakatlanuvchi qismlar toʻsiqlarga ega boʻlishi kerak.
4. Avtobeton nasosning gidrotizimi taqsimlash strelasining tushib ketishi va chiqarma tayanchlarning choʻkib ketishini oldini oladigan blokirovka qurilmasiga ega boʻlishi kerak.
5. Yuklash bunkeri panjaraga ega boʻlishi kerak.
6. Avtobeton nasos konstruksiyasi quyidagilarni taʼminlashi kerak:
yoʻl harakati qoidalari talablariga muvofiq yoʻllarda harakatlanishni;
beton qorishmasini avtobeton aralashtirgichdan yoki qayta yuklash qurilmasidan qabul qilishni;
beton qorishmasini beton quvuri orqali yotqizish joyiga uzatishni.
2-§. Avtobeton aralashtirgichlarga qoʻyiladigan talablar
7. Avtobeton aralashtirgichlar konstruksiyasi ushbu ilovaning 2-bobi 1 — 7-paragraflari talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
8. Avtobeton aralashtirgich operatorining ish zonasidagi shovqin tavsiflari ushbu ilovaning 3-bobi 2-paragrafi talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
9. Signal ranglari va xavfsizlik belgilari ushbu ilovaning 2-bobi 9-paragrafi talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
10. Harakatlanuvchi qismlar toʻsiqlarga ega boʻlishi kerak.
11. Boshqaruv richaglarining konstruksiyasi va ularga qoʻyiladigan kuchlar ushbu ilovaning 2-bobi 3-paragrafi talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
12. Dvigatelning chiqarish tizimi ishlangan gazlar atmosferaga chiqishidan oldin uchqunlarning soʻndirilishini taʼminlashi, ishlangan gazlar oqimi operatorga yoʻnaltirilmasligi kerak.
13. Avtobeton aralashtirgich konstruksiyasi quyidagilarni taʼminlashi kerak:
beton qorishmasi komponentlarini aralashtirish qurilmasidan qabul qilishni;
tayyor beton qorishmasini yoʻl davomida aralashtirib turishni;
tayyor beton qorishmasini porsiyalab tushirishni;
beton qorishmasi komponentlarini keyinchalik tayyorlash bilan tashishni;
aralashtirish barabani va yuklash-tushirish qurilmasini yuvishni;
beton qorishmasini qotirish uchun suv berishni;
lotoklar yordamida beton qorishmasini tushirish balandligi va yoʻnalishini oʻzgartirishni;
beton qorishmasini aralashtirish barabanidan avariya holatida tushirishni;
barabanning ichki yuzasini koʻzdan kechirish uchun lyuklar mavjudligini;
aralashtirish barabanining aylanish chastotasini oʻzgartirishni.
3-§. Avtogudronatorlarga qoʻyiladigan talablar
14. Avtogudronator konstruksiyasi ushbu ilovaning 2-bobi 1 — 7 va 9-paragraflari talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
15. Avtogudronatorga quyidagilar oʻrnatilishi kerak:
ikkita oʻt oʻchirgich;
signal ranglari va xavfsizlik belgilari ushbu ilovaning 2-bobi 9-paragrafi talablariga muvofiq boʻlishi kerak. Ogohlantiruvchi belgida “Ehtiyot boʻling! Issiq bitum!” yozuvi boʻlishi kerak.
16. Haydovchi-operatorning ish joyi va ish zonasidagi shovqin tavsiflari ushbu ilovaning 3-bobi 2-paragrafi talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
17. Avtogudronator konstruksiyasi quyidagilarni taʼminlashi kerak:
sisternani ish haroratigacha qizdirilgan bitum bilan toʻldirish va nasos yordamida uni boʻshatishni;
sisternada bitum aylanib turganda uni qoʻshimcha qizdirishni;
avtogudronator uzellarining soplolari, kranlari va moylash joylariga erkin va xavfsiz kirishni.
18. Avtogudronator quyidagilar bilan jihozlangan boʻlishi kerak:
sisternadagi bitum sathini nazorat qilish qurilmasi;
sisterna ichidagi bitum haroratini oʻlchash uchun termometr;
yuklash vaqtida bitumni begona aralashmalardan tozalash filtri;
sisternadagi gidravlik zarbani kamaytirish qurilmasi;
bitumni taqsimlash qurilmasi.
4-§. Avtokranlar va kran-manipulyatorlar bilan jihozlangan transport vositalariga qoʻyiladigan talablar
19. Yuk koʻtarish uskunalari bilan jihozlangan transport vositalarining konstruksiyasi ushbu ilovaning 3-bobi 1-paragrafi talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
Koʻtarish mexanizmlarining xavfsizlik talablariga muvofiqligi “Sanoatgeokontehnazorat” davlat inspeksiyasi tomonidan beriladigan hujjat bilan tasdiqlanishi kerak.
5-§. Yogʻoch tashuvchi avtomobillarga qoʻyiladigan talablar
20. Yogʻoch tashuvchi avtomobillar avtopoyezd harakatlanayotgan vaqtda tashilayotgan yogʻochning kabina tomonga siljishini oldini oladigan qurilmalarga (toʻsiqlar va boshqalarga) ega boʻlishi kerak.
21. Yogʻoch tashuvchi avtopoyezdlarning konik ustunlari yuk tushiriladigan tomonga qarama-qarshi tomondan ochiladigan qulflar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
Sortimentlarni tashishda konik ustunlar bogʻlash qurilmalari bilan taʼminlanishi, ulardan foydalanish yerdan turib amalga oshirilishi kerak.
22. Yogʻochni xlistlar (shox-shabbali daraxtlar) holida tashishga moʻljallangan yogʻoch tashuvchi avtopoyezdlar yukni koniklar orasida bogʻlash uchun inventar bogʻlash moslamasi bilan taʼminlanishi kerak.
23. Yogʻochni yuklash va tushirish uchun manipulyatorlar bilan jihozlangan yogʻoch tashuvchi avtopoyezdlar autrigerlarga ega boʻlishi kerak.
24. Yogʻoch tashuvchi avtopoyezd tyagachi sutkaning qorongʻi vaqtida yuklanayotgan yukning butun balandligi va uzunligi boʻyicha normativ-texnik hujjatlarga muvofiq talab etiladigan yoritilganlikni taʼminlaydigan orqa surilma faralar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
25. Yogʻoch tashuvchi avtopoyezd sutkaning qorongʻi vaqtida yukning orqa qismi koʻrinishini taʼminlash qurilmasi bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
26. Manipulyator ustunida joylashgan oʻz-oʻzini yuklaydigan yogʻoch tashuvchi avtopoyezd haydovchisining ish joyi oyoq va qoʻllarni himoya qiluvchi toʻsiqqa, shuningdek, atmosfera yogʻinlari va shamoldan himoyaga ega boʻlishi kerak.
27. Katta yuk koʻtaruvchanlikdagi yogʻoch tashuvchi avtopoyezdlar (bir va koʻp komplektli) Yoʻl harakati qoidalariga muvofiq transport vositasi tarkibining taniqlik belgilari bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Koʻp komplektli yogʻoch tashuvchi avtopoyezdlar qoʻshimcha ravishda tyagach kabinasiga oʻrnatiladigan sariq rangli yalt-yalt etuvchi mayoqcha bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
6-§. Tez tibbiy yordam avtomobillariga qoʻyiladigan talablar
28. Tez tibbiy yordam avtomobillari quyidagi sinflarga boʻlinadi:
A sinf — ehtimol shoshilinch bemor hisoblanmaydigan bemorlarni tibbiyot xodimlari hamrohligida tashishga moʻljallangan avtomobil;
B sinf — shifokor (feldsher) brigadasi kuchlari bilan tez tibbiy yordam davolash tadbirlarini oʻtkazish, bemorlarni gospitalgacha boʻlgan bosqichda tashish va ularning holatini monitoring qilish uchun moʻljallangan avtomobil;
C sinf (reanimobil) — reanimatsiya brigadasi kuchlari bilan tez tibbiy yordam davolash tadbirlarini oʻtkazish, bemorlarni gospitalgacha boʻlgan bosqichda tashish va ularning holatini monitoring qilish uchun moʻljallangan avtomobil.
29. BMT YIKning 52 va 107-son Qoidalari talablari, ushbu paragrafning 31-bandida belgilangan talablar bundan mustasno, tez tibbiy yordam avtomobillariga tatbiq etilmaydi.
30. Tez tibbiy yordam avtomobillari ushbu ilovaning 2-bobi 10-paragrafi talablariga javob berishi kerak.
31. Texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massaga ega tez tibbiy yordam avtomobillarining koʻndalang turgʻunlik burchagi BMT YIKning 107-son Qoidalari boʻyicha tekshirilganda kamida 28° boʻlishi kerak.
32. Tez tibbiy yordam avtomobillari old tumanga qarshi faralar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
33. Tez tibbiy yordam avtomobillarining qoʻshimcha tashqi yoritilishi tibbiy salon eshiklari ustidagi, eshik tirqishidan 2 m radiusda kamida 30 lk yoritilganlikni taʼminlaydigan atrof hududni yoritish chiroqlarini oʻz ichiga olishi kerak.
34. Elektr jihozlariga qoʻyiladigan talablar:
akkumulyator batareyalarining joylashuvi ularni demontaj qilmasdan elektrolit sathi va zichligini nazorat qilish imkonini taʼminlashi kerak. Akkumulyatorlar va ularga barcha ulanishlar har qanday qisqa tutashuv ehtimolini istisno etishi kerak.
B va C sinfdagi tez tibbiy yordam avtomobillari uchun elektr jihozlari dvigatelni qayta ishga tushirishga moʻljallangan quvvat zaxirasiga ega boʻlishi kerak.
bugʻlarni chiqarib yuborish tizimiga ega boʻlmagan va asosiy xonadan izolyatsiya qilinmagan akkumulyator batareyalarini tez tibbiy yordam avtomobillarining tibbiy saloniga oʻrnatish taqiqlanadi.
1-jadval talablariga javob berishi kerak.
1-jadval Akkumulyator batareyalari va generatorlarga qoʻyiladigan talablar Parametr nomi Avtomobil sinfi uchun qiymat A B C Akkumulyator batareyalarining jami sigʻimi, kamida, A·soat 54 110 130 Generator quvvati, Vt 700 1200 1500
35. B va C sinfdagi tez tibbiy yordam avtomobillarining tashqi tomoniga akkumulyator (akkumulyatorlar) va boshqa qurilmalarni zaryadlash imkonini taʼminlash uchun 12 V (24 V) doimiy tok kuchlanishiga moʻljallangan elektr rozetkasi yoki 220 V (240 V) oʻzgaruvchan tok kuchlanishiga moʻljallangan bort kirish qurilmasi oʻrnatilishi kerak.
agar shtepsel ulagichi 220/240 V kuchlanishga moʻljallangan boʻlsa, rozetkaning kontakt shtifti:
avtomobilning haydovchi tomonidagi old qismida joylashishi;
yoki elektr va mexanik xavfsizlik talablariga rioya etilgan holda avtomatik uzilishni taʼminlashi kerak;
220/240 V kuchlanishli elektr zanjiri nominal sizib chiqish toki koʻpi bilan 30 mA boʻlgan avtomatik oʻchirgich yoki ajratuvchi transformator bilan himoyalangan boʻlishi kerak. Agar zanjir faqat bitta himoya oʻchirgichi bilan himoyalangan boʻlsa, shtepsel ulanishi yaqiniga quyidagi yozuvli markirovka joylashtirilishi zarur: “Ehtiyot boʻling! Faqat maxsus rozetkadan foydalanilsin!”;
tashqi taʼminot kabeli ulangan vaqtda avtomobil dvigatelini ishga tushirishni blokirovka qilish nazarda tutilishi kerak;
avtomobillarning tibbiy salonidagi barcha elektr zanjirlari oson kirish mumkin boʻlgan oʻz saqlagichlari yoki oʻchirgichlariga ega boʻlishi kerak. Saqlagichlar yoki oʻchirgichlar har bir elektr zanjiri funksiyasini aniqlash uchun aniq markirovkaga ega boʻlishi kerak. Ulardan biri shikastlanganda yoritish yoki tibbiy uskunalar toʻliq oʻchib qolmasligi uchun kamida ikkita elektr zanjiri boʻlishi kerak. Elektr kabellari ular orqali oʻtishi mumkin boʻlgan ruxsat etilgan ishchi tok saqlagichlar yoki oʻchirgichlarning ruxsat etilgan tokidan ortiq boʻladigan tarzda hisoblangan boʻlishi kerak;
elektr simlari mexanik tebranishlar taʼsirida buzilish ehtimoli istisno etiladigan tarzda yotqizilishi kerak. Ular gaz quvurlarini yotqizish uchun nazarda tutilgan qutilarda joylashtirilmasligi yoki ularni kesib oʻtmasligi kerak;
turli kuchlanishli elektr tizimlari uchun ularning kuchlanishlariga mos va bir-biri bilan adashtirib boʻlmaydigan ulagichlar nazarda tutilishi kerak;
turgan avtomobil uchun generator 1-jadvalda keltirilgan quvvatning kamida 40 % iga teng doimiy elektr quvvatini taʼminlashi kerak;
tez tibbiy yordam avtomobilining elektr jihozlari kamida quyidagi toʻrtta alohida tarkibiy qismdan iborat boʻlishi kerak:
bazaviy avtomobil uchun asosiy tizim;
maxsus tibbiy statsionar uskunalarning elektr taʼminoti;
tibbiy salonning elektr taʼminoti;
aloqa vositalarining elektr taʼminoti.
Asosiy tizimdan tashqari elektr jihozlarining har bir tarkibiy qismi oʻziga yopiq boʻlishi (avtomobil kuzovi koʻrinishidagi “massa”ga ega boʻlmasligi) kerak.
36. Tez tibbiy yordam avtomobillarining kabinalari:
a) maxsus yorugʻlik va tovush signallarini berishni boshqarish pulti bilan jihozlangan boʻlishi;
b) tashqi nutqni ovoz kuchaytirib uzatish tizimi bilan jihozlangan boʻlishi (B va C sinflar uchun);
v) qidiruv farasi (koʻchma akkumulyator fonari) bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
37. Tez tibbiy yordam avtomobillari Oʻzbekiston Respublikasining moʻtadil sovuq iqlim (UXL) va tropik quruq (TS) iqlimli hududlarida foydalanish uchun tegishli iqlimiy ijro va joylashtirish toifasida ishlab chiqarilishi kerak.
38. Materiallarga qoʻyiladigan talablar:
a) salon panellarini pardozlash uchun ishlatiladigan materiallar och ranglarda boʻlishi kerak. Mebel panellarining yon chetlari kontrast rangga ega boʻlishi kerak;
b) salondagi metall detallar korroziyaga chidamli materiallardan tayyorlangan yoki himoya-dekorativ qoplamalar bilan korroziyadan himoyalangan boʻlishi kerak;
v) salonning ichki oʻrnatilgan mebeli belgilangan talablarga muvofiqligi gigiyenik xulosa bilan tasdiqlangan materiallardan tayyorlangan boʻlishi kerak;
g) ish kreslolari, oʻrindiqlar va bemor matrasining qoplama materiallari tibbiy buyumlarda qoʻllash uchun ruxsat etilgan boʻlishi kerak;
d) tashqi yuzalardagi qoplamalarda burmalar va gʻijimlar boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi;
e) tibbiy salonda qoʻllaniladigan barcha materiallar va qoplamalar yuzalarni dezinfeksiya qilish uchun tavsiya etilgan yuvish-dezinfeksiya vositalariga chidamli boʻlishi kerak.
39. Haydovchi kabinasida oʻlchamlar 1-rasm va 2-jadvalga muvofiq saqlanishi kerak.
1-rasm. Kabinada rioya qilish kerak boʻlgan oʻlchamlar
2-jadval Haydovchi kabinasi oʻlchamlariga qoʻyiladigan talablar Oʻlcham nomi Avtomobil sinflari uchun qiymat, mm A B va C Minimal kenglik W Rul chambaragining pastki cheti bilan oʻrindiq yostigʻining yuqori old cheti orasidagi minimal vertikal masofa D Bazaviy avtomobil ishlab chiqaruvchisi belgilagan ergonomik boʻsh joy kamaymasligi kerak 700 150 Rul chambaragining pastki cheti bilan haydovchi oʻrindigʻi suyanchigʻi orasidagi minimal gorizontal masofa S 400 Tomning ichki qoplamasi bilan haydovchi oʻrindigʻi yostigʻi orasidagi vertikalga nisbatan 8° orqaga qiyalangan chiziq boʻyicha minimal masofa N 1 950
40. Haydovchi kabinasi qoʻshimcha ravishda old oynaning pastki burchagida yoki eshiklar ustida joylashgan tutqich bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
41. Haydovchi kabinasi tibbiy salondan toʻsiq bilan ajratilgan boʻlishi kerak. Toʻsiqqa qoʻyiladigan talablar:
a) tibbiy salon bilan haydovchi kabinasi orasidagi toʻsiq quyidagilar bilan jihozlangan boʻlishi kerak:
A va B sinfdagi avtomobillar uchun — suriladigan oyna yoki eshik tirqishi;
C sinfdagi avtomobil uchun — eshik tirqishi.
b) eshik tirqishi eshikni ochiq va yopiq holatlarda mahkamlashni taʼminlashi kerak. Toʻsiqdagi eshik tirqishining oʻlchamlari kamida: kengligi — 450 mm; balandligi — 1500 mm boʻlishi kerak.
v) oyna yuzasi kamida 0,1 m² boʻlishi kerak. Oyna haydovchi bilan vizual aloqa va bevosita muloqot imkonini taʼminlashi kerak. Oynalar konstruksiyasi ularning oʻz-oʻzidan ochilib ketish ehtimolini istisno etishi kerak. Oynalar tibbiy salondan yorugʻlik kirishiga toʻsqinlik qiladigan suriladigan parda yoki shunga oʻxshash qurilma bilan yopilishi kerak.
g) toʻsiq BMT YIKning 29-son Qoidalari talablariga muvofiq boʻlishi kerak (C sinovi).
d) zambil tekisligidan yuqoridagi devorlar yuzasi (shu jumladan, shkaflar va qutilar), oyna (oynalar) bundan mustasno, yumshoq qoplamaga ega boʻlishi kerak.
42. Tibbiy salon orqa va yon tashqi eshiklar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
43. Eshik tirqishlari ichkariga suv kirishidan himoya qiluvchi zichlagichlar bilan jihozlangan boʻlishi va 3-jadvalga muvofiq minimal oʻlchamlarga ega boʻlishi kerak. Eshik tirqishlari konstruksiyasida zambil oʻlchamlari hisobga olinishi kerak.
3-jadval Eshik tirqishlarining minimal oʻlchamlari Tirqish turi Avtomobil sinfi uchun oʻlcham qiymati A B C Yon: balandligi 800 1200 1400 kengligi 600 660 660 Orqa: balandligi 750 1200 1700 kengligi 900 1050 1050
44. Tibbiy salonning tashqi tirqishlariga qoʻyiladigan talablar.
a) tibbiy salonning tashqi eshiklari quyidagi talablarga muvofiq xavfsizlik qurilmalari bilan taʼminlangan boʻlishi kerak:
ichkaridan va tashqaridan kalisiz ochilishi va yopilishi;
eshiklar tashqaridan kalit bilan yopilgan boʻlsa, ichkaridan kalisiz ochilishi;
tashqaridan kalit bilan qulfdan chiqarilishi va qulflanishi;
eshiklar ichkaridan qulflangan boʻlsa, tashqaridan kalit yordamida ochilishi.
b) harakatlanish vaqtida barcha eshiklar toʻliq yopilmagan boʻlsa, haydovchi bu haqda akustik yoki optik signal bilan ogohlantirilishi kerak;
v) orqa ikki tavaqali eshik kamida 150° burchakka ochiladigan ikkita tavaqadan iborat boʻlishi, 90° ga ochilganda va maksimal ochilish holatida ishonchli mahkamlanishi kerak;
g) orqa koʻtariluvchi eshik yuqoriga eshik tirqishining yuqori chetidan past boʻlmagan sathgacha ochilishi va shu balandlikda ishonchli mahkamlanishi kerak. Yuklash zonasining oʻlchamlari 2-rasm va 4-jadvalga muvofiq boʻlishi kerak;
d) salonning yon eshigi ikki tavaqali yoki suriladigan boʻlishi mumkin va uni ochiq hamda yopiq holatlarda mahkamlovchi stopor qurilmasiga ega boʻlishi kerak. Eshik konstruksiyasida oyna nazarda tutilishi kerak;
e) eshiklarni ochish (yopish) uchun sarflanadigan kuch 120 N dan koʻp boʻlmasligi kerak. Agar yuk polining balandligi 400 mm dan oshsa, orqa eshik uchun pogʻona talab etiladi. Zinapoyalar sirpanishga qarshi yuzaga ega boʻlishi va kamida 2000 N yukka bardosh berishi kerak;
2-rasm. Orqa eshiklarning ochilgan holatdagi balandligi
4-jadval Yuklash zonasining oʻlchamlari Yuklash zonasining parametri Qiymati Orqa eshikning ochiq holatdagi minimal balandligi N 2 , mm 1) 1800 Yuklashda zambilning maksimal ogʻish burchagi 2) 16° Zambilni yuklash balandligi: zambilda yotgan bemorni yuklash yoki tushirishda zambil dastalarining oʻrtasi bilan yoʻl sathi orasidagi masofa, mm, koʻpi bilan 825 agar tibbiy salon poliga zambil yoki zambil platformasi oʻrnatilsa, avtomobilning jihozlangan holatiga mos yuklamada, ortiqcha mahkamlanmagan uskunalar bilan birga, yoʻl sathidan tibbiy salon polining maksimal balandligi, mm, koʻpi bilan 750
1) Yoʻl sathidan avtomobilning texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massasidagi toʻliq koʻtarilgan orqa eshikning eng past nuqtasigacha boʻlgan masofa.
2) Yuklash burchagi imkon qadar kichik boʻlishi kerak.
j) tibbiy salonda kamida ikkita deraza boʻlishi kerak: ikkala tomonda yoki bir tomonda va orqada;
z) tibbiy salonning tashqi eshiklarida derazalar boʻlishi kerak. Derazalar tibbiy salonning yon panellariga ham oʻrnatilishi mumkin. Salon tashqi eshiklaridagi va yon panellardagi derazalar balandligining 2/3 qismi pastdan mat (xira) qilingan boʻlishi kerak. Yon panelda yoki yon eshikda joylashgan kamida bitta deraza suriladigan boʻlishi kerak.
45. Tez tibbiy yordam avtomobillarining tomi, yon devorlari va eshiklari ichkaridan qoplama bilan yopilgan boʻlishi kerak.
Qoplama panellarining chetlari suv kirmaydigan qilib ishlov berilishi va (yoki) zichlashtirilishi (jipslashtirilishi) lozim. Pol qoplamasi “paluba usulida” yuvishga imkon beruvchi choklar germetizatsiyasi bilan, sirpanishga qarshi va antistatik materiallardan tayyorlanishi kerak. Agar pol shakli suvning oqib ketishiga toʻsqinlik qilsa, kamida uni oqizib chiqarish uchun (yopiladigan) teshik koʻzda tutilishi kerak.
Ochiq turgan javon tokchalarining chetlari BMT YIK Qoidalari № 21 ga muvofiq yumaloqlangan boʻlishi kerak.
46. Agar salon mahkamlangan zambil-kreslo bilan jihozlangan boʻlsa, tirsak sathidagi boʻsh joy kengligi kamida 600 mm, oʻrindiqdan shipgacha esa kamida 920 mm boʻlishi kerak.
47. Avtomobilga texnik xizmat koʻrsatish uskunasi tibbiy salonga kirmasdan foydalanish mumkin boʻladigan tarzda joylashtirilishi kerak.
48. Toʻliq jihozlangan tibbiy salonning ichki qoplamasi shikastlanish xavfi minimal boʻladigan tarzda bajarilishi kerak.
49. Shift panellarining asosdan ajralishi va osilib qolishiga yoʻl qoʻyilmaydi. BMT YIK Qoidalari № 21 ga muvofiq shift panellarini mahkamlash uchun moʻljallangan mahkamlash elementlari va maxsus qoplamalarning 5 mm dan ortiq boʻrtib chiqishiga yoʻl qoʻyiladi.
50. B va C sinf tez tibbiy yordam avtomobillari tibbiy saloni tomi salonning tabiiy yoritilishi va shamollatilishini taʼminlaydigan lyuk bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Lyuk oynasi BMT YIK Qoidalari № 43 talablariga mos kelishi kerak. Tomdagi lyuk konstruksiyasi salondan favqulodda chiqish imkonini taʼminlashi, uning oʻlchamlariga 500x700 mm oʻlchamdagi toʻrtburchak sigʻishi, proyom maydoni esa kamida 0,4 m2 boʻlishi kerak. Lyukning qulflash va mahkamlash qurilmalari qopqogʻini oldinga, orqaga engashtirib ochishni, favqulodda vaziyatlarda uni tashqaridan toʻliq ochishni va oraliq holatlarda mahkamlashni taʼminlashi kerak. Lyuk qopqogʻini ochish (yopish) kuchi 120 N dan koʻp boʻlmasligi kerak.
51. Yon panellarning asosdan ajralishi va osilib qolishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
52. BMT YIK Qoidalari № 21 ga muvofiq yon panellarni mahkamlash uchun moʻljallangan mahkamlash elementlari va maxsus qoplamalarning 5 mm dan ortiq boʻrtib chiqishiga yoʻl qoʻyiladi.
53. Tez tibbiy yordam avtomobili tibbiy salonining poli, tomi, yon panellari va eshiklarining qoʻshimcha issiqlik izolyatsiyasi barcha eshik va derazalar yopiq, isitish, konditsionerlash va shamollatish tizimi oʻchirilgan holatda, nazorat nuqtalaridagi boshlangʻich harorat plyus 20 ± 2 °C va tashqi havo harorati minus 25 °C boʻlganda, nazorat nuqtalaridagi haroratning 30 daqiqa ichida (5-jadvalga muvofiq) pasayishini taʼminlashi kerak.
5-jadval Nazorat nuqtalaridagi haroratning pasayishi Nazorat nuqtasi Tez tibbiy yordam avtomobili sinfi uchun harorat pasayishi A B C °C, koʻpi bilan Asosiy zambilning eng past holatida oʻrnatilgan yuzasidan 0,1 m balandlikda, zambil markazida 10 5 5 Kreslo oʻrindiqlari yuzasidan 0,1 m balandlikda 10 5 5 Tibbiy salon markazidagi pol yuzasida 10 5 5
54. Eshiklar, derazalar, lyuk zichlagichlari konstruksiyasi tez tibbiy yordam avtomobillari tibbiy salonini chang va namlik kirishidan himoyalanishini taʼminlashi kerak.
55. B va C sinf tez tibbiy yordam avtomobillari filtr-shamollatish qurilmasi bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
56. Tibbiy salonning ichki gabarit oʻlchamlari tez tibbiy yordam avtomobili sinfiga qarab 6-jadvalga mos kelishi kerak.
6-jadval Ichki gabarit oʻlchamlari Parametr nomi Tez tibbiy yordam avtomobili sinfi uchun parametr qiymati A B C mm, kamida Uzunligi (salon ichki yuzasining orqa qismidan zambil sathidagi boʻlinmagacha) 2200 2500 3050 Kengligi (pol yuzasidan 800 mm balandlikda) 1400 1600 1700 Balandligi (ish zonalarida pol yuzasidan shipgacha) 1250 1600 1760
57. A sinf tez tibbiy yordam avtomobillarida zambil yoki tibbiy aravachani hamda ikkita oʻrindiqni oʻrnatish uchun konstruksiya bilan kamida bir tomondan zambil (tibbiy aravacha) boʻylab, ish zonasi kengligi kamida 240 mm boʻlgan oʻtish joyi taʼminlanishi kerak.
58. B va C sinf tez tibbiy yordam avtomobillarida ochiq eshik proyomini hisobga olgan holda zambil (tibbiy aravacha)ning bosh tomonida ish zonasi kamida 750 mm boʻlgan holda xodimlarning ishlashi, shuningdek, zambilning butun uzunligi boʻylab chap va oʻng tomondan tibbiy manipulyatsiyalar uchun bemorga ish zonasi kengligi kamida 240 mm boʻlgan kirish imkoniyati taʼminlanishi kerak.
59. Oʻtirish joylarining minimal soni 7-jadvalga mos kelishi kerak.
7-jadval Oʻtirish joylarining minimal soni Parametr nomi Tez tibbiy yordam avtomobili sinfi uchun parametr qiymati A B C Oʻtirish joylarining minimal soni 1 2 2 Joylashgan oʻrindiqlar soni: Zambil yonida 1 - - Zambilning oldingi qismida, uning uzunligining uchdan ikki qismida, yonida - 1 1 Zambilning bosh tomonida joylashgan oʻrindiqlar soni - 1 1
60. B va C sinf tez tibbiy yordam avtomobillarida zambilning bosh tomonidagi ish kreslosi aylanish imkoniyatiga ega boʻlishi va avtomobil harakatlanayotganda harakat yoʻnalishi boʻyicha va unga qarshi holatlarda mahkamlanishi kerak. Kreslo qaytariladigan qoʻl tayanchlari va xavfsizlik kamarlariga ega boʻlishi kerak.
61. Chap bortdagi ish kreslosi transformatsiyalanadigan suyanchiqqa va xavfsizlik kamariga ega boʻlishi kerak.
62. Oʻng bortdagi ish oʻrindigʻi xavfsizlik kamariga ega boʻlishi kerak. Agar oʻng bortda qoʻshimcha zambilni oʻrnatish va mahkamlashni taʼminlaydigan qaytariladigan oʻrindiq qoʻllanilsa, xavfsizlik kamarini oʻrnatish talab etilmaydi. Harakat yoʻnalishiga nisbatan yon tomonga joylashgan oʻrindiqlar qoʻllanilganda ham xavfsizlik kamarini oʻrnatish talab etilmaydi.
63. Oʻrindiqlar kengligi kamida 420 mm, chuqurligi — kamida 330 mm, pol sathidan balandligi — kamida 420 mm boʻlishi kerak. Bosh suyanchiqsiz suyanchiq balandligi — kamida 520 mm. Yostiqlar qalinligi — kamida 50 mm.
64. Tibbiy salondagi havo harorati 8-jadvalga mos kelishi kerak.
8-jadval Tibbiy salondagi havo harorati Nazorat nuqtasi Tez tibbiy yordam avtomobili sinfi uchun parametr qiymati A B C °C, kamida Asosiy zambilning eng past holatida oʻrnatilgan yuzasidan 0,1 m balandlikda, zambil markazida 20 20 20 Kreslo oʻrindiqlari yuzasidan 0,1 m balandlikda 20 20 20 Tibbiy salon markazidagi pol yuzasida 15 15 15
65. Tibbiy salonda 8-jadvalda koʻrsatilgan haroratlarga erishish vaqti boshlangʻich harorat minus 25°C boʻlganda 30 daqiqadan koʻp boʻlmasligi kerak.
66. B va C sinf tez tibbiy yordam avtomobillari tibbiy salonlari poldan 1 m masofada, salon markazidagi havo haroratini atrof-muhit haroratiga nisbatan 10 °C ga pasaytirishni taʼminlaydigan konditsionerlash tizimi bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Boshlangʻich harorat plyus 40 °C boʻlganda belgilangan harorat pasayishiga erishish vaqti 30 daqiqadan koʻp boʻlmasligi kerak.
67. Tez tibbiy yordam avtomobili toʻxtab turganda tibbiy salonda bir soat davomida kamida oʻn martalik havo almashinuvi taʼminlanishi kerak, bunda havo harakati tezligi zambil yuzasi ustidan bosh qismida 0,1 m balandlikda va kreslo oʻrindiqlari yuzasidan 0,7 m balandlikda qishda 0,25 m/s dan, yozda esa 0,5 m/s dan koʻp boʻlmasligi kerak.
68. B va C sinf tez tibbiy yordam avtomobillarining tibbiy saloni asosiy avtomobil isitish tizimidan mustaqil ishlaydigan avtonom isitkich bilan yoki dvigatelning avtonom isitkichi bilan birgalikda ishlaydigan isitish tizimi bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
Isitish tizimining termostatik rostlagichi haroratning plyus 5 °C dan ortiq tebranmasligini taʼminlashi kerak.
Shamollatish oʻchirilgan va tizim tibbiy salonda havoni aylantirish rejimiga oʻtkazilgan holatda ham isitish tizimi ushbu talablarga javob berishi kerak.
69. Agar tez tibbiy yordam avtomobilida behushlik uchun gazlar va bugʻlardan foydalanilsa, belgilangan talablarga muvofiq tortish (ventilyatsiya) tizimi koʻzda tutilishi kerak.
70. Tibbiy salon ish joylarining yoritilganligi 9-jadvalga mos kelishi kerak.
9-jadval Tibbiy salon ish joylarining yoritilganligi Nazorat nuqtasi Tez tibbiy yordam avtomobili sinfi uchun yoritilganlik, lk, kamida Yorugʻlik manbai A B C Umumiy yoritilganlik 50 100 100 200 100 200 Choʻgʻlanma lampalar Lyuminessent lampalar Manipulyatsiya maydonlari 100 200 150 300 150 300 Choʻgʻlanma lampalar Lyuminessent lampalar Zambil yuzasi 100 200 150 300 150 300 Choʻgʻlanma lampalar Lyuminessent lampalar
71. B va C sinf tez tibbiy yordam avtomobillari tibbiy salonlarida kamida 1000 lk yoritilganlikni taʼminlaydigan, zambil yuzasidagi yorugʻlik dogʻining diametri kamida 200 mm boʻlgan qoʻshimcha yoritgich boʻlishi kerak.
72. Tez tibbiy yordam avtomobillari yon eshiklarining zinapoyalari zinapoya yuzasining yoritilganligini kamida 30 lk taʼminlaydigan mahalliy yoritishga ega boʻlishi kerak.
73. Salon isitish, shamollatish va yoritishni boshqarish va nazorat qilish puli qulay (yetib boriladigan) joyda joylashgan boʻlishi kerak. Tugmalar, oʻchirgichlar, yorugʻlik indikatorlari rejimlarni boshqarish va belgilangan parametrlarni nazorat qilish uchun qulay va koʻzga koʻrinadigan boʻlishi kerak.
74. Salon yongʻin oʻchirish vositalari bilan taʼminlangan boʻlishi kerak.
75. Tez tibbiy yordam avtomobilida suyuqliklarni tomir ichiga yuborish uchun ikkita infuzion tizimni zambilni qabul qilish platformasi ustida imkon qadar yuqori balandlikda mahkamlash uchun moʻljallangan kronshteynlar tizimi boʻlishi kerak. Infuzion tizimlar platformaning ikkala uchidan ham ulash imkoni boʻladigan tarzda joylashtirilishi kerak. Kronshteynlar kamida 50 N kuchga bardosh berishi va ikkita infuzion tizimni bir-biridan mustaqil ravishda mahkamlashi kerak.
76. Zambil va zambil-kreslolar ularni tez tibbiy yordam avtomobilida mahkamlash uchun moslamalar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
77. Bemor zambilda (zambil-kreslo) yoki tez tibbiy yordam avtomobilida joylashgan moslamalar yordamida mahkamlangan boʻlishi kerak.
78. Salon ichidagi barcha buyumlar oʻtkir qirralarga ega boʻlmasligi yoki salondagi odamlar xavfsizligiga tahdid solmasligi kerak.
79. Mahkamlash qurilmalari avtomobilning harakat yoʻnalishi boʻyicha uzunasiga, koʻndalangiga va vertikal yoʻnalishlarda 10 g tezlanish yoki sekinlashishda uskunani ushlab turishi kerak.
80. Terminal qurilmalar va elektr ulagichlar mahkamlash qurilmalari yoki ularning qismlari sifatida ishlatilmasligi kerak.
81. Gaz qurilmasi yoki gaz quvurlari uchun joy shamollatish bilan taʼminlangan boʻlishi kerak.
82. Kislorodli gaz ballonlarining xavfsizlik talablariga muvofiqligi “Sanoatgeokontexnazorat” DI tomonidan beriladigan hujjat bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak.
83. Kislorod ballonlari salonning orqa qismida shkafda vertikal holatda, kuzovning koʻtaruvchi elementlariga ishonchli mahkamlangan holda, isitish tizimlaridan kamida 0,5 m masofada joylashtirilishi kerak, ularni almashtirish, boshqarish va nazorat qilish uchun qulay kirish imkoniyati taʼminlanishi kerak.
84. Asosiy zambilga qoʻyiladigan talablar:
a) C sinf tez tibbiy yordam avtomobillari uchun asosiy zambilning pol yuzasidan balandligi 400 dan 650 mm gacha rostlanadigan boʻlishi kerak;
b) qabul qilish qurilmasidagi asosiy zambil reanimatsiya tadbirlarini oʻtkazish uchun qattiq toʻshakka ega boʻlishi kerak;
v) qabul qilish qurilmasi zambilni boʻylama va koʻndalang yoʻnalishlarda siljitish imkoniyatini, holatlarini ishonchli mahkamlash bilan taʼminlashi kerak;
g) qabul qilish qurilmasining konstruksiyasi zambilni mahkamlash va ajratishning oson va ishonchli boʻlishini taʼminlashi kerak. Zambilning mahkamlash elementlari tez tibbiy yordam avtomobillari harakatlanayotganda qoʻshimcha shovqinlar paydo boʻlishini istisno qilishi kerak.
85. Oʻrnatilgan mebelga qoʻyiladigan talablar:
a) salonning oʻrnatilgan mebeli (shkaflar, tokchalar, antresollar, stellajlar) kuzovning kuch elementlariga ishonchli mahkamlangan boʻlishi kerak. U koʻchma buyumlarni 15 soniyadan koʻp boʻlmagan vaqt ichida oson va qulay mahkamlash va boʻshatishni taʼminlaydigan mahkamlash elementlariga ega boʻlishi kerak;
b) tortma qutilar ochiq va yopiq holatlarda mahkamlanishi kerak;
v) shkaf va tokchalar eshikchalari qotib qolmasdan, silliq yopilishi kerak. Tez tibbiy yordam avtomobili harakatlanayotganda ularning oʻz-oʻzidan ochilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Ochiq tokchalar balandligi kamida 30 mm boʻlgan bortikka ega boʻlishi kerak.
86. Avtomobillarning tibbiy uskunalar bilan toʻliq jihozlanganligi va uskunalarning belgilangan tibbiy talablarga muvofiqligi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan boʻlishi kerak.
7-§. Avtosamosvallarga qoʻyiladigan talablar
87. Avtosamosvallarning gidravlik uskunasi ushbu ilovaning 309 va 310-bandlari talablariga mos kelishi kerak.
8-§. Sement tashuvchi avtomobillarga qoʻyiladigan talablar
88. Sement tashuvchi avtomobilning konstruksiyasi ushbu ilovaning 2-bobi 1 — 7-paragraflari talablariga mos kelishi kerak.
89. 0,07 MPa dan ortiq bosim ostida ishlashga moʻljallangan Sement tashuvchi avtomobillar sisternalari va yuklash lyuklarining xavfsizlik talablariga muvofiqligi “Sanoatgeokontexnazorat” DI tomonidan beriladigan hujjat bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak.
90. Sement tashuvchi avtomobil quyidagilar bilan jihozlangan boʻlishi kerak:
a) sisterna yuklash lyuklariga xizmat koʻrsatish uchun narvon va toʻsiqlangan maydoncha bilan;
b) sisternada bosim mavjud boʻlganda yuklash lyukining ochilishiga yoʻl qoʻymaydigan qulflash qurilmasi bilan bloklangan, sisternadagi bosimni chiqarish qurilmasi bilan;
v) pnevmatik tushirish tizimidagi ehtiyot klapan bilan;
g) tushirishni favqulodda toʻxtatish uchun kran bilan;
d) sisternadagi bosim koʻrsatkichi bilan;
e) sisternada taʼmirlash ishlarini olib borish imkonini beruvchi yuklash lyuki bilan.
91. Signal ranglar va xavfsizlik belgilari ushbu ilovaning 2-bobi 9-paragrafi talablariga mos kelishi kerak.
92. Tushirish paytida ish zonasi havosidagi mineral moy va Sement changi konsentratsiyasi darajasi 5 — 6 mg/m3 dan oshmasligi kerak.
93. Operator ish oʻrnidagi shovqin xususiyatlari ushbu ilovaning 3-bobi 2-paragrafi talablariga mos kelishi kerak.
94. Pnevmatik tushirishni boshqarish organlaridagi kuchlar ushbu ilovaning 2-bobi 3-paragrafi talablariga mos kelishi kerak.
9-§. Avtoevakuatorlarga qoʻyiladigan talablar
95. Avtoevakuatorlar toʻq sariq rangli chaqnovchi mayoqlar bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Chaqnovchi mayoqlar BMT YIK Qoidalari № 65-00 talablariga hamda kecha vaqtida ishlash uchun ish zonasini yorituvchi faralarga mos kelishi kerak.
96. Avtoevakuatorning gidravlik uskunasi, agar u oʻrnatilgan boʻlsa, ushbu ilovaning 2-bobi 8-paragrafi talablariga mos kelishi kerak.
97. Transport vositalarini toʻliq yuklash orqali tashiydigan avtoevakuatorlar evakuator platformasida transport vositalarini mahkamlash vositalari bilan jihozlangan boʻlishi kerak, ular oldingi toʻsiqni, gʻildirak toʻsigʻini, gʻildirak stropasini oʻz ichiga olishi kerak.
10-§. Transport vositalari shassisidagi tibbiy komplekslarga qoʻyiladigan talablar
98. Boʻyashga qoʻyiladigan talablar:
a) yengil avtomobillar va avtobuslarda (kapotli avtobuslardan tashqari) bajarilgan tibbiy komplekslarda ishlab chiqaruvchi tomonidan qoʻllanilgan asosiy boʻyoq rangi saqlanib qoladi.
b) yuk avtomobillari, yarimtirkamalar, tirkamalarga, kapotli avtobuslarga, shuningdek, tibbiy maqsaddagi yashash konteynerlariga oʻrnatilgan tibbiy komplekslar kuzovlarining tashqi yuzalari quyidagi ranglardan biriga boʻyalgan boʻlishi kerak: kulrang-koʻk, tutunsimon, bej (och bej, kulrang-bej, toʻq bej), qumsimon. Ushbu bandda sanab oʻtilgan ranglarning kombinatsiyasidan (ikki rangli) boʻyash mumkin.
Transport vositalarining oʻng va chap tomonlariga koʻrinishi, rangi, oʻlchami va joylashuvi bir xil boʻlgan rang-grafik sxemalar tushiriladi.
99. Tibbiy komplekslarga qoʻshimcha tashqi tovush va yorugʻlik signallarini oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi.
11-§. Yongʻinni oʻchirish avtomobillariga qoʻyiladigan talablar
100. Yongʻin oʻchirish mashinasining texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massadagi yon tomonga statik barqarorlik burchagi kamida 30° boʻlishi kerak.
101. Yongʻin oʻchirish avtomobilining tomidagi yongʻin oʻchirish uskunalari joylashuvi va oʻrnatilishi transport vositasi agʻdarilganda ekipaj kabinasi butunligini saqlashni taʼminlashi kerak.
102. Nasos qurilmasini boshqarish tizimini asosiy shassi tormoz tizimining resiverlariga ulash, hatto kompressor oʻchirilgan holatda ham tormoz privodidagi bosimning bosimni rostlashning minimal chegarasining 80 % dan pastga tushishiga, shuningdek, prujinali energiya akkumulyatorlarining ishga tushishiga sabab boʻlmasligi kerak.
103. Yongʻinni oʻchirish avtomobili tomiga yirik gabaritli uskunalarni (qoʻl narvonlari, soʻrish shlanglari va h.k.) joylashtirishga ruxsat etiladi, bunda tomga joylashtiriladigan uskuna asosiy shassining koʻrish parametrlarini yomonlashtirmasligi kerak. Tomga oʻrnatilgan yongʻin shlangining joylashuvi yongʻinni oʻchirish vositalarining chiqarilish boshida va oxirida old oynasi bilan aloqaga kelishini oldini olishi kerak. Zarur boʻlganda old oyna ustiga himoya soyaboni oʻrnatilishi kerak. Soyabon haydovchi oʻrnidan koʻrinishni kamaytirmasligi kerak.
104. Agar yoʻlovchi boʻlim eshigi ochilishining pastki qismi yerdan 400 mm dan yuqori boʻlsa, yongʻin oʻchirish mashinalari xavfsizlik zinapoyalari va tutqichlar bilan jihozlanishi kerak..
105. Ishlash uchun moʻljallangan tomdagi maydonchalar va ochiq platformalar perimetri boʻyicha balandligi kamida 100 mm boʻlgan toʻsiq va sirpanishga toʻsqinlik qiluvchi qoplamaga ega boʻlishi kerak.
106. Tomga yoki maydonchaga koʻtarilish uchun narvonlar kengligi kamida 150 mm, chuqurligi kamida 125 mm boʻlgan zinalarga ega boʻlishi kerak. Zinalar orasidagi masofa 300 mm boʻlishi kerak. Narvon zinalari koʻtarilayotgan xodimning oyogʻi barqaror turishini taʼminlaydigan yuzaga ega boʻlishi kerak. Ikkita va undan ortiq zina boʻlganda tutqich yoki skobalar oʻrnatilishi kerak.
107. Yongʻin avtomobillari operator ish zonasidan chiqindi gazlarni chiqarish tizimi bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Yongʻin avtomobili dvigateli chiqindi gazlarini chiqarish trubasi tizimi yongʻin avtomobilini boshqarish organlari yonida turgan operator tomonga yoʻnaltirilmagan boʻlishi kerak.
108. Ekipaj kabinasiga qoʻyiladigan talablar:
(a) haydovchining ish joyining kengligi kamida 800 mm, haydovchi yonida oʻtirgan har bir yoʻlovchi uchun oʻrindiqlarning kengligi esa kamida 450 mm boʻlishi kerak;
(b) oʻrindiqlar yonma-yon joylashtirilganda, birinchi qator ikkinchi qatordan jarohat olishni oldini oluvchi tutqich bilan jihozlangan boʻlinma bilan ajratilishi kerak. Boʻlinma ekipaj aʼzolari oʻrtasidagi vizual yoki ogʻzaki muloqotga toʻsqinlik qilmasligi kerak;
s) eshiklar harakat yoʻnalishi tomon ochilishi va tashqi hamda ichki boshqaruv tutqichlariga ega qulflash mexanizmlari bilan jihozlanishi kerak;
d) ichki qulflar transport vositasi harakatlanayotganda ichkarida oʻtirgan ekipaj aʼzolari tomonidan tasodifan ochilishini oldini oluvchi mexanizm bilan jihozlanishi kerak; Qulflash mexanizmlari tutqichlari jarohat olishni oldini oladigan shaklda boʻlishi kerak;
e) ekipaj boʻlimidagi uskuna shunday joylashtirilishi kerakki, keskin burchaklar yoki keskin chetlar ekipajga jarohat yetkazishi mumkin boʻlmasin. Uskuna harakatlanayotgan paytda oʻz-oʻzidan siljishini oldini oladigan tarzda mahkamlanishi kerak;
f) ekipaj boʻlimi sovuq mavsumda barcha ish sharoitlari doirasida ichki haroratni kamida 15 °C darajada saqlay oladigan isitkich bilan jihozlangan boʻlishi kerak.109. Yongʻin oʻchirish avtomobilining maxsus agregatlari ishlaganda operator ish oʻrnidagi tovush darajasi ushbu ilovaning 3-bobi 2-paragrafi talablariga mos kelishi kerak.
110. Yongʻin oʻchirish avtomobili gidrantdan ishlayotganda yongʻin oʻchirish avtomobili nasos qurilmasining konstruksiyasi koʻpik hosil qiluvchi moddaning suv taʼminoti tarmogʻiga tushishi imkoniyatini istisno qilishi kerak.
111. Boshqarish organlariga qoʻyiladigan talablar:
a) ushbu ilovaning 2-bobi 3-paragrafi talablari bajarilishi kerak;
b) har bir boshqarish organi yonida uning vazifasi va holatini belgilovchi belgi boʻlishi kerak. Belgi, agar bu qismlar yongʻin avtomobilidan operativ foydalanishda demontaj qilinishi lozim boʻlsa, koʻchma qismlarda joylashtirilmasligi kerak;
v) Yongʻin oʻchirish avtomobilining maxsus agregatlarini boshqarish organlari, qopqoqlarni ochish uchun dastaklar, idishlar lyuklari, ekipaj kabinasi eshiklari, boʻlimlar va boshqa elementlarning dastaklari qoʻl himoya vositalarida qoʻl bilan ushlash imkoniyatini taʼminlashi kerak.
112. Yongʻin oʻchirish avtomobillari avtomobilning old va orqa qismlarida tumanga qarshi faralar va qidiruv faralari bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Oldingi qidiruv farasini boshqarish kabinadan oʻng tomondagi eng chekka oʻrindan amalga oshirilishi kerak.
113. Yongʻin oʻchirish avtomobilining rang-grafik sxemasiga, maxsus yorugʻlik va tovush signallariga qoʻyiladigan talablar ushbu ilovaning 2-bobi 10-paragrafiga muvofiq belgilangan.
114. Elektr uskunalari xavfsizligiga qoʻyiladigan talablar:
a) Yongʻin oʻchirish avtomobilining elektr kuchlantirish qurilmalari konstruksiyasi, shuningdek, elektr ulanishlari xizmat koʻrsatuvchi xodimlarni elektr toki urishidan xavfsizligini taʼminlashi kerak;
b) statsionar va koʻchma elektr energiyasi qabul qiluvchilarining yoqilganlik holati, kuchlanish mavjudligi, muayyan turdagi elektr uskunalar uchun belgilangan boshqa harakatlarni koʻrsatish uchun ogohlantiruvchi signallar, yozuvlar va lavhalar qoʻllanilishi kerak;
v) elektr simlar uzilib qolishi, ishqalanib yeyilishi imkoniyatini istisno qilish uchun mustahkam mahkamlangan, shuningdek, yongʻinning harorat omillari, suv toʻkilishi va atmosfera yogʻinlari taʼsiridan himoyalangan boʻlishi kerak;
g) kirishlar, oʻtkazgichlar, ulagichlar belgilangan boʻlishi kerak. Oʻtkazgichlarni belgilash har bir oʻtkazgichning ikkala uchida bajarilishi kerak;
d) turli chastota va kuchlanishdagi tok uchun moʻljallangan elektr uskunalari elementlarining korpuslari oʻziga xos rangga ega boʻlishi, ulagichlar esa bir-biriga oʻzaro ulanib qolish imkoniyatini istisno qilish uchun konstruktiv jihatdan farq qilishi kerak;
e) qoʻshimcha elektr uskunalari elementlarining quvvat berish elektr zanjirlari eriydigan saqlagich yoki avtomatik uzgich bilan jihozlanishi kerak;
j) Yongʻin oʻchirish avtomobillari asosiy shassining akkumulyator batareyasi uzgichi (massa uzgichi) bilan jihozlangan boʻlishi kerak;
z) izolyatsiya shikastlanishi natijasida xavfli kuchlanish ostida qolishi mumkin boʻlgan elektr uskunalarining barcha metall tok oʻtkazmaydigan qismlari quvvat manbai korpusi bilan, shuningdek, yongʻin avtomobili shassisi bilan elektr aloqaga ega boʻlishi kerak;
i) Yongʻin oʻchirish avtomobili kuchlantiruvchi elektr uskunalarining alohida ajratilgan, nominal kuchlanishi 230 va 400 V boʻlgan quvvat zanjirlari oʻrtasida hamda korpusga nisbatan izolyatsiya qarshiligi UXL va TS iqlim sharoitlarida kamida 0,5 MOm boʻlishi kerak.
115. Yongʻin oʻchirish avtomobilida himoya yerga ulanishini ulash imkoniyati koʻzda tutilishi kerak. Yerga ulash qurilmasining kontakt yuzasi yuqori elektr oʻtkazuvchanlikka ega korroziyaga qarshi qoplamaga ega boʻlishi kerak. Yerga ulash qisqichi joylashgan joy yongʻin avtomobili konstruksiyasining (yongʻin ustki qurilmasi, suv-koʻpik kommunikatsiyalari va avtomobilning asosiy shassisi) barcha metall elementlari bilan elektr jihatdan bogʻlangan boʻlishi kerak (kontakt joylarida oʻtish qarshiligi 2000 mkOm dan oshmasligini taʼminlaydigan metallashtirish oʻzaro ulagichlari oʻrnatilgan). Yerga ulash yerga ulovchi konstruksiyalarga mahkamlash uchun maxsus qurilma bilan jihozlangan, kesim yuzasi kamida 10 mm2 boʻlgan izolyatsiyalanmagan mis koʻp tolali sim yordamida amalga oshirilishi kerak.
116. Yongʻin oʻchirish avtomobillari shaxsiy tarkibni elektr toki urishidan himoya qilish shaxsiy himoya vositalari bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
117. Yongʻin xavfsizligi talablari:
a) Yongʻin oʻchirish avtomobili konstruksiyasida qoʻllaniladigan materiallar oʻt bardoshlik talablariga mos kelishi kerak.
b) Yongʻin oʻchirish avtomobili konstruksiyasida ekipaj kabinasi, asosiy agregatlar, yoqilgʻi baklari, yoqilgʻi magistrallarini yuqori issiqlik oqimlari taʼsiridan himoya qilish tizimini oʻrnatish imkoniyati koʻzda tutilishi kerak.
v) benzinli dvigatelli yongʻinni oʻchirish avtomobillarining yoqilgʻi baklari va dizelli dvigatelli yongʻin avtomobillarining yoqilgʻi baklarining quyish ogʻizlari ekipaj kabinasidan tashqarida joylashgan boʻlishi kerak. Yoqilgʻi baki va uning quyish ogʻzi yongʻin avtomobili kuzovi gabaritidan chiqmasligi kerak.
g) qoʻshimcha yoqilgʻi quvurlarining joylashuvi ularni abraziv, korroziyaviy va zarba taʼsiridan himoyalanishini taʼminlashi kerak. Qoʻshimcha yoqilgʻi quvurlari yongʻin avtomobili ramasi deformatsiyaga uchraganda ularning shikastlanishining oldini olish uchun kompensatorlarga ega boʻlishi kerak.
d) dizelli dvigatelli yongʻin avtomobilining chiqindi trubasi konstruksiyasida unga uchqun tutuvchi oʻrnatish koʻzda tutilishi kerak.
e) Yongʻin oʻchirish avtomobilining elektr kuchlantirish qurilmalarining yongʻin xavfsizligi taʼminlanishi kerak.
j) Yongʻin oʻchirish avtomobillari kamida ikkita oʻt oʻchirgich bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Ularning mahkamlanish joylari yongʻin avtomobili uskunalarining oson yetib boriladigan zonalarida boʻlishi kerak. Bunda ulardan biri haydovchi oʻrindigʻi yonida, ikkinchisi esa yongʻin avtomobilining kuzovida (boʻlimlarida) boʻlishi kerak.
118. Past haroratli olov oʻchiruvchi moddadan sovitishga uchraydigan va operator ishlagan vaqtda tegib ketish mumkin boʻlgan yongʻin avtomobili quvurlari va agregatlarining yuzalari izolyatsiyalangan boʻlishi kerak.
119. Toʻxtab turganda ochiq eshiklar, oʻrnatilgan chiqma tayanchlar, avtomobilning uzunligi yoki kengligi boʻyicha gabarit oʻlchamlarini oshiruvchi yoritish moʻralarining tortmalari yongʻin avtomobilining gabaritlarini koʻrsatuvchi yorugʻlik qaytaruvchi elementlar yoki boshqa signal qurilmalari bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
120. Haydovchining asboblar kombinatsiyasida ochiq eshiklar, chiqma tayanchlarning oʻrnatilishi, yoritish moʻralarining koʻtarilishi va yongʻin avtomobili harakatiga toʻsqinlik qiluvchi boshqa holatlar haqida signal beruvchi yorugʻlik indikatorlari boʻlishi kerak.
121. Suv yoki boshqa suyuq olov oʻchiruvchi modda uchun sisterna ichida avtomobil harakatlanayotganda suyuqlik tebranishini soʻndirishni taʼminlaydigan koʻndalang toʻlqin toʻsqichlari (boʻlinmalar, gʻovaksimon toʻldirgich va h.k.) joylashtirilgan boʻlishi kerak. Toʻsqich maydoni sisternaning koʻndalang kesim maydonining 95 % ini tashkil etishi kerak. Toʻlqin toʻsqichlari sisternani hajmi har biri 1500 l dan oshmaydigan oʻzaro tutashgan boʻlimlarga boʻlishi kerak. Sisterna kengligi orqa tashqi shinalar izi oʻlchamining 80 % idan ortiq boʻlganda boʻylama toʻlqin toʻsqichini oʻrnatish shart.
122. Yongʻin oʻchirish avtomobillari ikkita gʻildirak tirgovichi bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
123. Yoritish moʻrasiga qoʻyiladigan talablar:
a) privod turidan qatʼi nazar, moʻra uni belgilangan balandlikda mahkamlaydigan tormozga ega boʻlishi kerak;
b) moʻra konstruksiyasi 10 m/s gacha shamol tezligida uni tortmalarsiz ekspluatatsiya qilish imkonini berishi kerak.
124. Strela yoki boʻgʻinlar toʻplami (avtonarvon, egiluvchan yongʻin avtokoʻtargichi, yongʻin koʻpik koʻtargichi) bilan jihozlangan yongʻin avtomobillariga xavfsizlik talablari:
a) strela yoki boʻgʻinlar toʻplami bilan jihozlangan yongʻin avtomobillari qutqaruv ishlarini va yongʻinlarni oʻchirishni xavfsiz oʻtkazish imkonini beruvchi statik va dinamik turgʻunlikka ega boʻlishi kerak, jumladan:
6° gacha (shu jumladan,) qiyalikka ega yuzada oʻrnatilganda;
olov oʻchiruvchi moddalarni berish qurilmalari bilan ishlaganda;
narvon (lyulka) uchi darajasidagi shamol tezligi 10 m/s dan oshmaganda.
b) strela yoki boʻgʻinlar toʻplami bilan jihozlangan yongʻin avtomobillari quyidagilarni istisno qiluvchi blokirovkalarga ega boʻlishi kerak:
resorlar bloklanmagan va tayanchlar koʻtarilgan holatda strelaning (boʻgʻinlar toʻplamining) harakatlanish imkoniyatini;
strelaning (boʻgʻinlar toʻplamining) ish maydonidan tashqarida harakatlanish imkoniyatini;
strela (boʻgʻinlar toʻplami) ish holatida turganda tayanchlarni koʻtarishni;
avtomobil harakatlanayotganda tayanchlarning oʻz-oʻzidan chiqib ketishini;
lift kabinasi strela boʻylab harakatlanayotganda yoki uning eng past holatida boʻlmaganda strelaning siljishini;
strela (boʻgʻinlar toʻplami)ni transport holatiga oʻrnatgandan keyin uning yanada harakatlanishini;
quvvat olish qutisi yoqilgan, resorlar bloklangan, tayanchlar chiqarilgan va strela (boʻgʻinlar toʻplami) koʻtarilgan holatda avtomobilning harakatlanishini;
konstruksiyaning chekka nuqtalari (frontal zarbadan himoyalovchi cheklagichlar) toʻsiqqa tegib ketganda strela (boʻgʻinlar toʻplami), lyulkaning harakatlanishini;
yuk koʻtarish qobiliyati 10 % dan ortiq oshirilganda strela (boʻgʻinlar toʻplami)ning harakatlanishini.
v) strela yoki boʻgʻinlar toʻplami bilan jihozlangan yongʻin avtomobillari asosiy kuch agregati yoki shassi dvigateli privodi ishdan chiqqan taqdirda strela, boʻgʻinlar toʻplamini transport holatiga keltirish uchun favqulodda privodga ega boʻlishi kerak.
g) avtonarvon yoki koʻtargich uchining harakatlanish tezligi xavfsizlik maydonining chegaraviy qiymatlariga yoki harakat privodlari ijro mexanizmlarining chekka holatlariga yetganda avtomatik ravishda sekinlashishi kerak.
d) avtonarvon, egiluvchan avtokoʻtargich quyidagi koʻrsatkichlar (nazorat asboblari) bilan taʼminlangan boʻlishi kerak:
strela, boʻgʻinlar toʻplami, lyulka, lift kabinasining koʻtarilish balandligi va vileti (chiqib turishi);
strelaning pastki boʻgʻini ogʻish burchagi;
strelaning koʻndalang ogʻish burchagi.
e) strela, boʻgʻinlar toʻplami, lyulka, lift kabinasining koʻtarilish balandligi va vileti koʻrsatkichlari (nazorat asboblari) operator ish oʻrnidan yaxshi koʻrinadigan yagona blokka joylashtirilgan boʻlishi va koʻrsatkichlar xatoligi 5 % dan oshmasligi kerak.
j) boshqarish pultlarida joylashgan avtonarvon, egiluvchan avtokoʻtargichning tovush va yorugʻlik signalizatsiyasi quyidagilar haqida xabar berishi kerak:
strela, boʻgʻinlar toʻplami, lyulka, lift kabinasining harakat ish maydoni chegarasiga yaqinlashishi;
strela, lyulka, lift kabinasining ortiqcha yuklanishi;
frontal zarbadan himoyalovchi cheklagichning ishga tushish momenti;
tayanchning yerdan yoki tagligdan ajralish momenti;
oʻqlarning ustma-ust tushish momenti (avtonarvon uchun);
zinalarning ustma-ust tushish momenti (avtonarvon uchun).
z) avtonarvon, egiluvchan avtokoʻtargich lyulka polining har qanday holatda gorizontal boʻlishini va strela boʻylab joylashgan narvon zinalarining (agar u boʻlsa) gorizontal boʻlishini taʼminlaydigan tekislash tizimiga ega boʻlishi kerak. Bunda lyulka poli tekisligining gorizontaldan ogʻishi 3° dan, zinalarniki esa — 2° dan oshmasligi kerak.
i) avtonarvon, egiluvchan avtokoʻtargich lyulkalari (1,1 ± 0,1) va (0,5 ± 0,1) m balandlikda joylashgan ikki qator tutqichdan tashkil topgan toʻsiqqa ega boʻlishi kerak. Lyulka polining perimetri boʻylab balandligi kamida 0,1 m boʻlgan uzluksiz toʻsiq (plintus) boʻlishi kerak. Lyulka toʻsigʻining elementlari (tutqichlar) turli yoʻnalishlarda kamida 1300 N konsentrlangan yukka bardosh berishi kerak.
k) lift kabinasi perimetri boʻyicha balandligi kamida 1,5 m boʻlgan katakli toʻsiqqa ega boʻlishi kerak.
l) egiluvchan avtokoʻtargichning lyulkasi va avtonarvonning lift kabinasi ichkaridan va tashqaridan ochiladigan qulfli bitta yoki bir nechta bir tabaqali eshikcha bilan jihozlangan boʻlishi kerak (EAK lyulkasi qaytariladigan tutqichlar bilan jihozlanishi mumkin). Bunda oʻtish joyi kengligi kamida 500 mm boʻlishi kerak.
m) boshqarish pultidagi egiluvchan avtokoʻtargich lyulkasining barcha harakatlarini boshqarish organlari oʻz-oʻzidan qaytadigan boʻlishi, ularning oʻz-oʻzidan yoqilib ketish imkoniyatini istisno qilishi va mexanizmlarning yoqiladigan harakatlarini belgilashi kerak.
n) strela yoki boʻgʻinlar toʻplami bilan jihozlangan yongʻin avtomobillarining boshqarish pultlari tovush signalini yoqish va avtomobil dvigatelini oʻchirmasdan bajarilayotgan manyovrni favqulodda toʻxtatish qurilmalariga ega boʻlishi kerak.
o) avtonarvon, egiluvchan avtokoʻtargich asosiy boshqarish puliining lyulka bilan ikki tomonlama karnayl aloqasini taʼminlaydigan gaplashuv qurilmalari bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
12-§. Favqulodda vaziyatlar va qutqaruv xizmatlari transport vositalariga qoʻyiladigan talablar
125. Favqulodda vaziyatlar va qutqaruv xizmatlari transport vositalari ushbu ilovaning 2-bobi 10-paragrafi talablariga mos kelishi kerak.
13-§. Kommunal xoʻjalik va yoʻllarni saqlash uchun transport vositalariga qoʻyiladigan talablar
126. Maxsus uskunaning tarkibiy qismlari (shu jumladan, simlar, kabellar, ulovchi armatura, quvurlar va h.k.) ularning tasodifiy shikastlanishi xavfli holat yuzaga kelishi imkoniyatini istisno qiladigan tarzda bajarilishi kerak.
127. Maxsus uskunaning koʻtariladigan va agʻdariladigan qismlari ularni koʻtarilgan holatda mahkamlash uchun tayanchlar va (yoki) ularning oʻz-oʻzidan agʻdarilishi va keskin tushib ketishini istisno qiluvchi qurilmalar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
128. Maxsus uskunani boshqarish puliy maxsus uskuna taʼsir zonasida joylashgan boʻlmasligi kerak.
129. Maxsus uskunaning ish organlarini boshqarish puliy operator butun ish maydonchasini koʻrib turadigan tarzda joylashgan boʻlishi kerak.
130. Maxsus uskunaning yuk ushlab turuvchi qurilmalari yuklarning oʻz-oʻzidan siljishi yoki agʻdarilishini istisno qiluvchi ushlab turishni taʼminlashi kerak.
131. Bir vaqtda yoki belgilangan tartibda boʻlmagan holda taʼsir qilinishi avariya holatiga yoki uskunaning shikastlanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan boshqarish organlari oʻzaro bloklangan boʻlishi kerak.
Bloklash uskunani yoki uning istalgan elementini toʻxtatish uchun xizmat qiluvchi boshqarish organlariga taalluqli boʻlmasligi kerak.
132. Maxsus uskunani boshqarish richaglariga qoʻllaniladigan kuchlar harakatlanish usuli va foydalanish chastotasiga qarab 10-jadvalda keltirilgan qiymatlarga mos kelishi kerak.
10-jadval Maxsus uskunani boshqarish richaglariga qoʻllaniladigan kuchlar Richagning harakatlanish usuli Kuchlar, N , koʻpi bilan Foydalanish chastotasi, smenada, marta 240 — 17 16 — 5 5 dan kam Asosan barmoqlar bilan 10 10 30 Asosan bilak bilan 15 20 40 Asosan bilak va tirsak bilan 25 30 60 Butun qoʻl bilan 40 60 150 Ikkala qoʻl bilan 90 90 200
133. Quvur armaturasining qoʻlda boshqariladigan privodi richagi dastasiga qulflash organini yopish (yoki ochishda qoʻzgʻatish) paytida ikkala qoʻl bilan qoʻllaniladigan kuch 450 N dan oshmasligi kerak.
134. Har qanday texnologik rejimda operator ish oʻrnidagi maksimal tovush darajasi 110 dB(A) dan oshmasligi kerak.
135. Tashqi shovqin darajasi 11-jadvalda koʻrsatilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.
11-jadval Tashqi shovqin darajasiga qoʻyiladigan talablar Asosiy shassi turi Tovush darajasi, dB(A) Toʻliq massasi 3500 kg dan ortiq va dvigatel quvvati, kVt: 75 dan kam 81 75 va undan ortiq, ammo 150 dan kam 83 150 va undan ortiq 84 Traktor 85
136. Mashina harakatlanayotganda transport vositasining gabarit kengligidan gabarit chiroqlarining tashqi chetidan chapga va (yoki) oʻngga 0,4 m dan ortiq chiqib turadigan, yoki transport vositasining gabarit uzunligidan oldinga va (yoki) orqaga 1,0 m dan ortiq chiqib turadigan texnologik uskuna konstruksiyasi elementlari chiziqlar bilan boʻyalgan boʻlishi kerak. Chiziqlarning rangi — kengligi bir xil, 30 dan 100 mm gacha boʻlgan, tashqariga va pastga qarab 45°± 5° burchak ostida ogʻma joylashgan, navbatlashib keluvchi qizil va oq (sariq) chiziqlar.
Bundan tashqari, bunday konstruksiya elementlari BMT YIK Qoidalari № 3 boʻyicha IA sinf yorugʻlik qaytaruvchilar yoki oldinga va orqaga qaratilgan yorituvchi yuzali gabarit chiroqlari bilan belgilanadi.
137. Texnologik yozuvlar boshqarish postidan koʻrinadigan joylarda joylashtirilgan boʻlishi kerak.
138. Boshqarish va nazorat organlari organning vazifasini koʻrsatuvchi belgilar bilan belgilanishi kerak. Tegishli belgi boʻlmaganda yozuvlarni qoʻllashga ruxsat etiladi.
139. Maʼlumot lavhalari uskunaning har qanday agregat va uzellariga oʻrnatilishi mumkin, lekin ular barcha ehtiyot qurilmalarda boʻlishi shart.
140. Texnik xususiyatiga koʻra va (yoki) texnologik operatsiyalarni bajarishda maksimal tezligi Yoʻl harakati qoidalari bilan ruxsat etilgandan past boʻlgan transport vositalariga tezlikni cheklovchi taniqlik belgisi oʻrnatilishi kerak. Agar transport vositasining texnologik operatsiyalarni bajarishdagi harakat tezligi transport tezligidan past boʻlsa, ushbu operatsiyalarni bajarishda tezlikni cheklovchi belgi oldinga oʻrnatilishi kerak.
Maksimal tezlik haqidagi qoʻshimcha maʼlumot ekspluatatsiya hujjatlarida koʻrsatilishi kerak.
141. Agar texnologik uskuna konstruksiyasi tufayli BMT YIK Qoidalari № 48 boʻyicha ushbu oʻlchamga rioya qilish imkonsiz boʻlsa, yaqin yorugʻlik faralarini oʻrnatish balandligini maksimal 3250 mm gacha oshirishga ruxsat etiladi. Yaqin yorugʻlik faralari shunday sozlanishi kerakki, yaqin yorugʻlik nurining chap qismidagi yorugʻlik chegarasi va mashinaning gorizontal tayanch yuzasini oʻz ichiga olgan tekislikning kesishish chizigʻi BMT YIK Qoidalari № 48 boʻyicha oʻrnatilgan faraning shunga oʻxshash chizigʻiga toʻgʻri kelsin.
142. Agar mashinaning oldida oʻrnatilgan texnologik uskuna konstruksiyasi tufayli BMT YIK Qoidalari № 48 boʻyicha ushbu oʻlchamga rioya qilish imkonsiz boʻlsa, mashinaning old uchidan burilish koʻrsatkichlarining yon takrorlagichlarigacha boʻlgan masofani maksimal 3500 mm gacha oshirishga ruxsat etiladi.
143. Yoʻllarda tozalash ishlarini bajarish uchun moʻljallangan mashinalar sariq yoki toʻq sariq rangdagi maxsus yorugʻlik signallari (chaqnovchi mayoqlar) bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
Chaqnovchi mayoqlarning soni va joylashuvi ularning yorugʻlik manbai markazidan oʻtuvchi gorizontal tekislikda 360° burchak boʻyicha koʻrinishini taʼminlashi kerak.
144. Texnologik uskuna kecha vaqtida ishlayotganda ish zonasini yoritish uchun mashinalar ish zonasini yorituvchi qoʻshimcha faralar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
145. Gidravlik uskuna mavjud boʻlganda, u ushbu ilovaning 3-bobi 1-paragrafi talablariga mos kelishi kerak.
14-§. Neft va gaz quduqlariga xizmat koʻrsatishga moʻljallangan transport vositalariga qoʻyiladigan talablar
146. Mexanik uzatmalar (zanjirli, kardanli, tishli va h.k.), muftalar, shkivlar va uskunaning boshqa aylanuvchi va harakatlanuvchi elementlari mustahkam mahkamlangan metall toʻsiqlarga ega boʻlishi kerak.
147. Tez-tez koʻrikdan oʻtkaziladigan uskunaning toʻsiqlari tezda yechiladigan yoki ochiladigan boʻlishi kerak, buning uchun konstruksiyada toʻsiqni tezda va xavfsiz yechish hamda oʻrnatishni taʼminlaydigan dastalar, skobalar va boshqa maxsus qurilmalar koʻzda tutilishi kerak.
Ochiladigan toʻsiqlar ularni ochiq holatda ishonchli ushlab turadigan moslamalar bilan jihozlanishi kerak.
148. Toʻsiq sifatida ramkali metall toʻr ishlatilganda, toʻr simining diametri kamida 2,0 mm boʻlishi kerak.
149. Metall toʻr va panjaraning teshiklari oʻlchamlari 12-jadvalda koʻrsatilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.
12-jadval Metall toʻr va panjara teshiklarining oʻlchamlari Toʻsiqlardan harakatlanuvchi elementlargacha masofa Teshikning maksimal kengligi (diametri), mm 35 gacha 6 35 dan 150 gacha 20 150 dan 350 gacha 30
150. Neft va gaz quduqlarini taʼmirlash uchun transport bazasidagi qurilmalarni boshqarish tizimlari konstruksiyasida quyidagilar koʻzda tutilishi kerak:
minorani (moʻrani) chiqarish cheklagichi;
talev blokini (ilgak blokini) koʻtarish cheklagichi;
yuk koʻtarish qobiliyati cheklagichi. Agar qurilmaning yuk koʻtarish qobiliyati koʻtarish mexanizmi dvigatelining maksimal aylantiruvchi momenti bilan cheklangan boʻlsa, yuk koʻtarish qobiliyati cheklagichini oʻrnatmaslikka ruxsat etiladi;
boshqarish richaglari va dastalarining alohida holatlarini bloklash;
minorani koʻtarish gidrotizimining shlanglari yoki quvurlari uzilganda minoraning (moʻraning) yiqilishining oldini oluvchi bloklash;
boshqarish tizimi ogohlantiruvchi signalizatsiya bilan taʼminlangan boʻlishi kerak. Ish zonasidagi signal tovush darajasi asosiy uskuna hosil qiladigan tovush darajasidan 8 dB(A) yuqori boʻlishi kerak.
151. Signal ranglar va xavfsizlik belgilari ushbu ilovaning 2-bobi 9-paragrafi talablariga mos kelishi kerak.
15-§. Pul mablagʻlari va qimmatbaho yuklarni tashishga moʻljallangan transport vositalariga qoʻyiladigan talablar
152. Transport vositasi faqat ichkaridan ochiladigan qoʻshimcha eshik qulflari bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
153. Akkumulyator batareyasi transport vositasining yoʻlovchilar xonasidan tashqarida joylashtirilishi va yoʻlovchilar xonasi uchun belgilangandan past boʻlmagan sinfdagi zirh himoyasiga ega boʻlishi kerak.
154. Transport vositasi quyidagilarni joylashtirish uchun joyga ega boʻlishi kerak:
a) tibbiy dorixona (aptechka);
b) favqulodda toʻxtash belgisi;
v) oʻt oʻchirgich:
M 1 , N 1 toifadagi transport vositalari uchun — haydovchi ish oʻrnidan yetib boriladigan zonada sigʻimi kamida 2 l boʻlgan bitta oʻt oʻchirgich;
N 2 , N 3 toifadagi transport vositalari uchun — kamida ikkita oʻt oʻchirgich, ulardan biri sigʻimi kamida 2 l — haydovchi ish oʻrnidan yetib boriladigan zonada, boshqasi (boshqalari) umumiy sigʻimi kamida 5 l — yoʻlovchilar xonasida.
155. Haydovchi va ekipaj aʼzolari uchun mumkin boʻlgan zarba zonasidagi barcha uskuna elementlari, jumladan, zirh himoyasi elementlari, shikastlanishdan xavfsiz boʻlishi, yaʼni tayanch yuzasidan 10 mm dan ortiq chiqib turmasligi va kamida 3,2 mm burilish radiusiga ega boʻlishi yoki energiya yutuvchi qoplamalar bilan yopilgan boʻlishi kerak.
156. Salon tomidagi barcha elementlar (qattiqlik qirralari, yoritish plafonlari kronshteynlari va h.k.) tom yuzasiga nisbatan pastga 20 mm dan ortiq chiqib turmasligi va kamida 5 mm qirra burilish radiusiga ega boʻlishi yoki energiya yutuvchi qoplamalar bilan yopilgan boʻlishi kerak.
157. Yoʻlovchilar xonasida tashiladigan yuk ishonchli mahkamlangan boʻlishi, shikast yetkazishi mumkin boʻlgan chiqiqlarga ega boʻlmasligi va harakat jarayonida haydovchi hamda ekipaj aʼzolariga xalaqit bermasligi kerak.
158. Kabinadan (salondan) izolyatsiyalangan, ekipajni joylashtirish uchun boʻlimlarga ega transport vositasi har bir boʻlim uchun kamida uchta favqulodda chiqish yoʻliga ega boʻlishi kerak. Favqulodda chiqish yoʻli sifatida xizmat eshiklari, tomdagi favqulodda lyuk, xizmat eshigiga qarama-qarshi tomondagi zaxira eshik ishlatiladi.
159. N 2 va N 3 toifadagi transport vositalari uchun ekipajni joylashtirish boʻlimi tomidagi lyuk majburiydir. Favqulodda lyukning oʻlchamlari:
proyom maydoni kamida 2700 sm2;
lyuk proyomiga 45x59 sm oʻlchamdagi toʻrtburchak sigʻishi kerak;
zaxira eshik proyomiga sigʻadigan toʻrtburchakning oʻlchamlari kamida 65x100 sm boʻlishi kerak.
160. Transport vositasi haydovchi ish oʻrnidan akkumulyatorning massa klemmasini uzishni taʼminlaydigan favqulodda uzgich bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
161. Transport vositasining yoqilgʻi baki portlashdan xavfsiz bajarilishi yoki uning yoʻlovchilar xonasidan past boʻlmagan sinfdagi zirh himoyasi koʻzda tutilishi kerak.
Yoqilgʻi baki toʻqnashuv va agʻdarilishda mumkin boʻlgan deformatsiyalardan maxsus himoyalangan boʻlishi kerak. Transport vositasi gʻildiraklarida 30° gacha qiyalikda turgan holatda bakning germetikligi buzilgan taqdirda yoqilgʻining tayanch yuzasiga erkin oqib chiqishini taʼminlaydigan qurilma koʻzda tutilishi kerak.
162. Pul tushumi va qimmatbaho yuklarni tashishga moʻljallangan transport vositalariga texnik reglamentning 4-ilovasida keltirilgan haydovchi oʻrnidan koʻrinishga oid umumiy talablar qoʻllanilmaydi, ular oʻrniga ushbu bandning talablari qoʻllaniladi:
Kuzov ustunlari hosil qiladigan koʻrinmaydigan zonalarning burchaklari quyidagilardan koʻp boʻlmasligi kerak:
4° — oʻrta ustun hosil qiladigan;
11° — asosiy yon ustun hosil qiladigan.
A va V zonalarida koʻrinmaydigan zonalar boʻlmasligi kerak.
Ushbu talab old oynaning oʻrta va yon ajratuvchi ustunlariga (boʻlakli old oyna boʻlganda), rulga, tozalagich qismlariga, orqaga qarash oynalariga va tashqi antennaga tatbiq etilmaydi.
Kabinaning yon derazalari orqali oʻngga, chapga 90° va pastga 4° koʻrinish zonasida koʻrinmaydigan zonalar boʻlmasligi kerak.
Old oynaning A, V normativ zonalarining tozalanish darajasi 13-jadvalda keltirilgan qiymatlarga mos kelishi kerak.
13-jadval Old oynaning A va V normativ zonalarining tozalanish darajasi Old oyna zonalari A V Yaxlit oyna Boʻlakli oyna Yaxlit oyna Boʻlakli oyna 84 65 80 70
163. Transport vositasida tashqi orqaga qarash oynalari eshiklar yopiq holatda ichkaridan rostlanadigan boʻlishi kerak.
164. Pul tushumi va qimmatbaho yuklarni tashishga moʻljallangan transport vositalarida yoqilgʻi sifatida siqilgan yoki suyultirilgan gazdan, shuningdek, benzin-gaz aralashmasidan foydalanadigan dvigatellarni qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
165. Transport vositasining dvigatel boʻlimi haydovchi oʻrnidan masofadan boshqariladigan ishga tushirish privodiga ega yongʻin oʻchirish qurilmasi bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Yongʻin oʻchirish qurilmasi ishlaganda dvigatel boʻlimiga tushadigan olov oʻchiruvchi moddalar va yonish mahsulotlari haydovchi kabinasi va yoʻlovchilar xonasiga tushmasligi kerak. Benzinli dvigatellar boʻlimlarini oʻchirish uchun yonuvchi bugʻ-gaz muhitida (havo bilan benzin bugʻlari) ishga tushganda portlashdan xavfsizlikni taʼminlaydigan yongʻin oʻchirish qurilmalari qoʻllanilishi kerak.
166. Yongʻin signalizatsiyasi datchiklari yongʻin chiqish xavfi eng yuqori boʻlgan joylarga oʻrnatilishi kerak:
dvigatel boʻlimida;
elektr uskunalari asboblari toʻplangan joylarda;
avtonom isitkichlar oʻrnatilgan joylarda.
167. Transport vositasi yoʻlovchilar xonasi konstruksiyasida (oʻrindiqlarning yostiq va suyanchiqlari, himoya ramkalari, bosh suyanchiqlari, tom qoplamasi, kabina va eshiklarning yon panellari, pol qoplamasi, asboblar kombinatsiyasi va h.k.) quyidagi materiallar ishlatilishi kerak:
yonish tezligi 100 mm/min va undan kam boʻlgan;
gorelka alangasidan 30 soniya ichida alangalanmagan;
oʻlchov bazasi boshlanishigacha toʻliq yonib bitmasdan oʻchgan.
16-§. Bolalarni tashishga moʻljallangan transport vositalariga qoʻyiladigan talablar
168. Umumiy talablar:
a) bolalarni tashishga moʻljallangan transport vositalari (avtobuslar) ushbu paragraf talablarini hisobga olgan holda M 2 va M 3 toifadagi transport vositalariga qoʻyiladigan umumiy xavfsizlik talablariga mos kelishi kerak.
b) maksimal konstruktiv tezligi 60 km/soatdan ortiq boʻlgan avtobus BMT YIK Qoidalari № 89 talablariga javob beruvchi tezlikni cheklash qurilmasi bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
v) avtobusning oldi va orqasida Yoʻl harakati qoidalariga muvofiq “Bolalar guruhini tashish” taniqlik belgilari oʻrnatilgan boʻlishi kerak.
g) kuzovning tashqi yon tomonlarida, shuningdek, avtobusning simmetriya oʻqi boʻyicha oldida va orqasida balandligi kamida 25 sm va qalinligi uning balandligining kamida 1/10 qismi boʻlgan toʻgʻri bosh harflar bilan “BOLALAR” qarama-qarshi rangdagi yozuvlari tushirilgan boʻlishi kerak.
Koʻrsatilgan yozuvlarga bevosita yaqin joyda (ularning balandligining kamida 1/2 qismi masofasida) hech qanday belgi yoki yozuvlar tushirilmasligi kerak.
d) avtobus kuzovi sariq rangga boʻyalgan boʻlishi kerak.
e) avtobus orqaga yurishda avtomatik tovush signali berilishini taʼminlaydigan qurilma bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
j) avtobusga oʻrnatilgan bevosita boʻlmagan koʻrish vositalarining barcha elementlari elektr isitkichga ega boʻlishi kerak.
z) avtobus ishlab chiqaruvchisi tomonidan avtobus xavfsiz ekspluatatsiyasini belgilovchi mexanizm, uzel va detallarni (rul boshqaruvi, tormoz tizimi, shinalar, oʻt oʻchirgichlar, favqulodda chiqish joylarini boshqarish mexanizmlari va boshq.) koʻzdan kechirish, sozlash va texnik xizmat koʻrsatish davriyligi, bolalarni tashish uchun avtobus tayyorlangan bazaviy avtobusga nisbatan ikki baravar qisqartirilgan boʻlishi koʻzda tutilishi kerak. Avtobus uchun ekspluatatsiya hujjatlarida tegishli koʻrsatma berilishi kerak.
169. Rejalashtirishga qoʻyiladigan talablar:
a) avtobusda faqat oʻtirish joylari koʻzda tutilgan boʻlishi kerak;
b) bolalar uchun moʻljallangan oʻrindiqlar avtobus harakati boʻyicha oldinga qaratilgan boʻlishi kerak;
v) oʻrindiqlarning har bir koʻndalang qatorida “Toʻxtashni soʻrash” signal tugmasi koʻzda tutilishi kerak.
Signal tugmalari avtobusning ichki yon devoriga deraza pastki qirrasi ostiga oʻrnatilishi kerak;
g) haydovchi ish oʻrni uni yoʻlovchilar xonasidan ajratuvchi hech qanday toʻliq boʻlinmaga ega boʻlmasligi kerak;
d) haydovchi ish oʻrni quyidagilar bilan jihozlangan boʻlishi kerak:
bolalar joylashgan joylardan yoqiladigan, toʻxtash zarurligi haqidagi tovush va yorugʻlik signallari bilan;
ichki va tashqi avtomobil karnay-ovoz kuchaytirgich qurilmasi bilan.
e) oʻz oʻrindigʻida oʻtirgan haydovchi bolalarning avtobusga kirish va undan chiqish jarayonini yoʻl sathidan avtobus poli yuzasigacha boʻlgan zonada nazorat qilish imkoniyatiga ega boʻlishi kerak. Agar bevosita koʻrinish yetarli boʻlmasa, bunday nazoratni amalga oshirishga imkon beruvchi qurilmalar (“videokamera-monitor” tizimi, oynalar tizimi, boshqa optik qurilmalar) oʻrnatilishi kerak;
j) yoʻlovchilar xonasi yon derazalarining fortochkalari mavjud boʻlganda, ularning balandligi derazaning umumiy balandligiga nisbatan 25% dan oshmasligi kerak. Fortochkalar derazaning yuqori qismida joylashgan boʻlishi kerak;
z) avtobusda qoʻlda koʻtarib yuriladigan yuk va (yoki) bagaj uchun har bir yoʻlovchi oʻrniga hisoblangan meʼyorda kamida 0,1 m2 va kamida 20 dm3 boʻlgan orqa qismdagi boʻlim va (yoki) derazalar ustidagi tokchalar yoki boshqa joylar koʻzda tutilgan boʻlishi kerak;
i) tayanch-harakatlanish funksiyalari buzilgan bolalarni ham tashishga moʻljallangan avtobus konstruksiyasi variantida, avtobusda yigʻilgan holatdagi kamida ikkita nogironlar aravachasini joylashtirish uchun maxsus joy koʻzda tutilishi kerak. Bu joy bagaj boʻlimi bilan birlashtirilishi mumkin;
k) bagaj boʻlimi avtobus harakati vaqtida bagaj va yigʻilgan holatdagi nogironlar aravachalarining siljishiga toʻsqinlik qiluvchi qurilmalar bilan jihozlangan boʻlishi kerak;
l) bagaj boʻlimi toʻsigʻi bagaj va (yoki) nogironlar aravachalari massasining har 100 kg iga 200 N statik yukka bardosh berishi kerak;
m) avtobuslar yoʻlovchilar xonasida derazalar ustida qoʻl yuki uchun tokchalar boʻlganda, tokchalar kengligi kamida 30 sm, ular ustidagi boʻsh joy balandligi esa — kamida 20 sm boʻlishi kerak. Tokchalar ular tegib turgan avtobus devorlari tomonga qiyalikka ega boʻlishi kerak. Gorizontal yuzadan oʻlchangan qiyalik miqdori kamida 10° boʻlishi kerak.
Tokchalar konstruksiyasi avtobus harakatlanayotganda ulardan qoʻl yukining tushib ketishini istisno qilishi kerak;
n) avtobus poli va zinapoyalari qoplamasining materiali sirpanchiq boʻlmasligi kerak;
o) avtobus ikkita tibbiy dorixona (aptechka) bilan jihozlangan boʻlishi kerak;
p) avtobusda kamida ikkita oʻt oʻchirgichni oʻrnatish uchun joylar koʻzda tutilgan boʻlishi kerak, bunda joylardan biri haydovchi oʻrindigʻi yonida boʻlishi kerak.
170. Oʻrindiqlarga qoʻyiladigan talablar (3-rasm):
a) bir yoʻnalishda joylashgan oʻrindiqlar uchun oʻrindiq suyanchigʻining old yuzasi bilan oldinda joylashgan oʻrindiq suyanchigʻining orqa yuzasi orasidagi, oʻrindiq yostigʻi yuzasiga urinma gorizontal tekislikdan oʻtirgan bolaning oyoqlari uchun moʻljallangan pol qismi ustidan 55 sm balandlikda joylashgan gorizontal tekislikkacha boʻlgan oraliqda gorizontal boʻyicha oʻlchangan masofa (N) kamida 60 sm boʻlishi kerak;
b) bir kishilik oʻrindiq yostigʻining kengligi (2F) kamida 32 sm boʻlishi kerak;
v) bir kishilik oʻrindiqning boʻsh joy kengligi (G), oʻtirish joyining oʻrta vertikal tekisligidan har ikki tomonga, oʻrindiq suyanchigʻi boʻylab siqilmagan oʻrindiq yostigʻidan 20 dan 60 sm gacha balandlikda gorizontal boʻyicha oʻlchanganda, kamida 17 sm boʻlishi kerak;
g) ikki va koʻp kishilik ajratilmagan oʻrindiqlar yostigʻining kengligi ushbu bandning b) va v) kichik bandlarida koʻrsatilgan F va G qiymatlarini hisobga olgan holda belgilanishi kerak;
d) oʻrindiq yostigʻining chuqurligi (K) kamida 35 sm boʻlishi kerak;
e) oʻtirgan bolaning oyoqlari joylashgan pol darajasiga (I) nisbatan siqilmagan holatdagi oʻrindiq yostigʻining balandligi shunday boʻlishi kerakki, oʻrindiq yostigʻi yuzasiga urinma gorizontal tekislikning ushbu qism ustidagi balandligi 35 dan 40 sm gacha boʻlsin;
j) boʻlinmaga qaragan oʻrindiq BMT YIK Qoidalari №№ 36, 52 yoki 107 talablariga muvofiq oldida boʻsh joyga ega boʻlishi kerak;
z) oʻtishga qaragan oʻrindiq chetida qoʻl tayanchi yoki tutqich boʻlishi kerak. Qoʻl tayanchi yoki tutqichning oʻrindiq yostigʻidan balandligi (V) 18 ± 2 sm boʻlishi kerak;
3-rasm. Oʻrindiqlarni joylashuvi va oʻlchamlari
i) avtobusda bolalarni kuzatib boruvchi kattalar yoʻlovchisi uchun kamida bitta oʻrindiq koʻzda tutilgan boʻlishi kerak. Koʻrsatilgan oʻrindiqlar I sinf avtobuslar uchun BMT YIK Qoidalari № 36 yoki 107, A sinf avtobuslar uchun esa BMT YIK Qoidalari № 52 yoki 107 talablariga javob berishi kerak;
Oʻrindiqlarning joylashuvi kattalar yoʻlovchilariga avtobus harakati vaqtida bolalarni nazorat qilish imkonini berishi kerak.
k) bolalarni tashish uchun oʻrindiqlar quyidagi sinov yukiga bardosh bera oladigan mustahkamlik xususiyatlariga ega boʻlishi kerak:
bazaviy yuzadan 0,75 m balandlikda oʻrindiq suyanchigʻiga qoʻllaniladigan 1180 №. Yuk qoʻllanilishining markaziy nuqtasi siljishi kamida 100 mm va koʻpi bilan 400 mm boʻlishi kerak;
bazaviy yuzadan 0,45 m balandlikda oʻrindiq suyanchigʻiga qoʻllaniladigan 3140 №. Yuk qoʻllanilishining markaziy nuqtasi siljishi kamida 50 mm boʻlishi kerak;
l) oʻrindiq yostigʻi va suyanchigʻining konfiguratsiyasi, shuningdek, ularning qoplama materiali, avtobus tormozlanganda va burilganda ham bolalar yurishining xavfsizligini taʼminlashi kerak;
m) oʻrindiqlar bolalar uchun ushlab turuvchi qurilmalar bilan jihozlangan boʻlishi kerak, ular bel xavfsizlik kamari hamda rostlash va mahkamlash qurilmalari majmuidan iborat. Ushbu qurilmalar quyidagilarga mos kelishi kerak:
xavfsizlik kamarlarini mahkamlash joylarining mustahkamligiga nisbatan — BMT YIK Qoidalari № 14 ga;
qoʻllaniladigan xavfsizlik kamarlariga nisbatan — BMT YIK Qoidalari № 16 ga.
171. Kirish va chiqishni taʼminlashga qoʻyiladigan talablar:
a) umumiy yoʻlovchilar soni (kuzatuvchilar bilan birga) 22 kishidan oshmaydigan avtobuslar bitta eshikka, umumiy yoʻlovchilar soni (kuzatuvchilar bilan birga) 22 kishidan ortiq avtobuslar esa kirish va chiqish uchun moʻljallangan kamida ikkita xizmat eshigiga ega boʻlishi kerak;
b) eshik (yoki eshiklardan biri) haydovchi ish oʻrniga bevosita yaqin joylashgan boʻlishi kerak;
v) avtobus xizmat eshiklari ochiq yoki toʻliq yopilmagan holatda harakatning boshlanishiga toʻsqinlik qiluvchi qurilma bilan jihozlangan boʻlishi kerak;
g) avtobus haydovchiga bolalarning avtobusga kirishi va undan chiqishini sutkaning istalgan vaqtida koʻrish imkonini beruvchi xizmat eshiklari proyomlarini yoritish bilan jihozlangan boʻlishi kerak;
d) bolalar kirishi va chiqishi uchun moʻljallangan xizmat eshigi uchun:
yoʻl sathidan birinchi zinapoyagacha boʻlgan balandlik 25 sm dan koʻp boʻlmasligi kerak. Koʻrsatilgan balandlikni taʼminlash uchun, zarur boʻlganda, BMT YIK Qoidalari № 36, 52 yoki 107 talablariga javob beradigan yigʻiladigan zinapoya (poyabzal) oʻrnatilishi yoki polni tushirish va (yoki) egish tizimi qoʻllanilishi kerak;
keyingi zinapoyalarning balandligi 20 sm dan koʻp boʻlmasligi kerak;
zinapoyalarning chuqurligi kamida 20 sm boʻlishi kerak.
e) bolalar chiqishi uchun moʻljallangan xizmat eshiklari oʻtish joylaridagi tutqichlar yoki dastaklar:
oʻtish joylari ikkala tomondan tutqich yoki dastalar bilan jihozlangan boʻlishi kerak;
tutqich yoki dastalar bola xizmat eshigi yonida yoʻlda turgan holda yoki istalgan zinapoyada turgan holda ularni ushlab turishi mumkin boʻladigan tarzda joylashtirilgan boʻlishi kerak;
tutqich yoki dastalarning joylashish balandligi yoʻl yuzasidan yoki har bir zinapoya yuzasidan 60 dan 110 sm gacha boʻlishi kerak;
yoʻlda turgan bola uchun tutqich yoki dastalarning birinchi zinapoyaning tashqi chetiga nisbatan joylashish chuqurligi (gorizontal boʻyicha) 30 sm dan oshmasligi kerak;
istalgan zinapoyada turgan bola uchun tutqich yoki dastalarning shu zinapoyaning ichki chetiga nisbatan joylashish chuqurligi (gorizontal boʻyicha) 30 sm dan oshmasligi kerak.
j) tayanch-harakatlanish funksiyalari buzilgan va nogironlar aravachasida harakatlanadigan bolalarni muntazam tashish holatida, avtobusning yon yoki orqa qismida balandligi kamida 150 sm va kengligi 90 sm boʻlgan, nogironlar aravachasidagi bolalarning avtobusga kirishi uchun ishlatiladigan eshik koʻzda tutilishi kerak;
z) tayanch-harakatlanish funksiyalari buzilgan va nogironlar aravachasida harakatlanadigan bolalarning avtobusga kirishini va tashishning xavfsizligini taʼminlaydigan qurilmalar BMT YIK Qoidalari № 107 talablariga javob berishi kerak.
17-§. Uzun oʻlchamli yuklarni tashishga moʻljallangan transport vositalariga qoʻyiladigan talablar
172. Uzun oʻlchamli yuklarni tashishga moʻljallangan transport vositalari quyidagilarga ega boʻlishi kerak:
yukni ishonchli mahkamlash uchun maxsus moslamalar;
yuk bilan harakatlanayotganda tortuvchi bilan tirkamani bogʻlovchi ishlaydigan tortish trosi;
kabinaning orqa tomonida oʻrnatilgan ehtiyot shchit.
18-§. Neft mahsulotlarini tashishga moʻljallangan transport vositalariga qoʻyiladigan talablar
173. Avtotsisternalar gazda ishlaydigan dvigatelli transport vositalariga oʻrnatilmasligi kerak.
174. Avtotsisterna konstruksiyasi xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning ishlash xavfsizligini taʼminlashi kerak. Ekspluatatsiya hujjatlarida ekspluatatsiya vaqtida portlash-yongʻin xavfsizligi choralari, yongʻinning oldini olish va uni oʻchirish usullari, sisterna ichida ishlarni xavfsiz olib borish, avtotsisternani rostlash va taʼmirlash haqida maʼlumotlar keltirilgan boʻlishi kerak.
175. Texnikani filtrlangan neft mahsuloti bilan berilgan hajmni bir vaqtda oʻlchagan holda quyish uchun moʻljallangan tizimning uskuna va boshqarish organlari devorlari yonmaydigan materiallardan bajarilgan va oʻt bardoshlik chegarasi kamida 0,5 soat boʻlgan maxsus texnologik boʻlimda joylashgan boʻlishi kerak. Boʻlim koʻndalang joylashganda (sisterna orqasida), oʻt bardoshlik chegarasi kamida 0,5 soat faqat sisterna tomonidagi devor uchun taʼminlanadi. Devor sifatida sisterna tubi ishlatilishi mumkin.
176. Statik elektr toʻplanishidan himoya:
a) statik elektr toʻplanishining oldini olish uchun avtotsisterna uskunasi solishtirma hajmiy elektr qarshiligi 105 Om-m dan oshmaydigan materiallardan tayyorlanadi.
b) transport vositalarini statik elektrdan himoya qilish kimyo, neft-kimyo va neftni qayta ishlash sanoatida statik elektrdan himoya qilish qoidalari talablariga mos kelishi kerak.
v) avtotsisternaning metall va elektr oʻtkazuvchan metall boʻlmagan uskunasi, quvurlari yerga ulash boltiga nisbatan butun uzunligi boʻyicha uzluksiz elektr zanjiriga ega boʻlishi kerak. Zanjirning alohida qismlarining qarshiligi 10 Om dan oshmasligi kerak. Zanjir qarshiligini oʻlchashda shlanglar ulangan va yoyilgan holatda boʻlishi kerak.
g) agar avtotsisternada antistatik shlanglar qoʻllanilgan boʻlsa, zanjir qarshiligini tekshirish usuli konkret turdagi shlanglarning texnik hujjatida belgilangan usulga mos kelishi kerak. Bunday holda zanjir qarshiligi konkret turdagi shlangning texnik hujjatida ruxsat etilgandan koʻp boʻlmasligi kerak.
d) avtotsisternaning yerga ulash qurilmasi qarshiligi yerga ulash konturi bilan birgalikda 100 Om dan oshmasligi kerak.
177. Avtotsisternaning yoqilgʻi baki old va orqa devorlari tomonidan hamda tub tomonidan shchitkalar bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Yoqilgʻi bakidan shchitkalargacha boʻlgan masofa kamida 20 mm boʻlishi kerak. Bunda bakdan yoqilgʻi sizib chiqqan taqdirda shchitkalar yoqilgʻining bevosita yerga toʻkilishiga toʻsqinlik qilmasligi kerak.
178. Avtomobil chiqarish tizimining trubasi oʻngga oldinga chiqarilgan boʻlishi kerak. Truba konstruksiyasi isteʼmolchi tomonidan olinadigan uchqun tutuvchini oʻrnatish imkonini berishi kerak.
Agar dvigatelning joylashuvi bunday qayta jihozlashni amalga oshirishga imkon bermasa, chiqarish tizimi trubasini sisterna zonasi va yoqilgʻi kommunikatsiyasi zonasidan tashqarida oʻngga yoki tepaga chiqarishga ruxsat etiladi. Bunda truba yoqilgʻi bakiga bevosita yaqin joylashmasligi kerak. Trubani tepaga chiqarishda uni uchqun tutuvchi bilan jihozlash kerak.
179. Avtotsisterna har biri kamida 5 l sigʻimli ikkita kukunli oʻt oʻchirgichga ega boʻlishi kerak.
Tirkama-sisterna va yarimtirkama-sisterna kamida 5 l sigʻimli bitta kukunli oʻt oʻchirgichga ega boʻlishi kerak.
180. Isteʼmolchi (buyurtmachi) talabiga binoan transport vositasi masofadan boshqariladigan ishga tushirish privodi bilan jihozlangan, asosiy avtomobil dvigatelining modulli yongʻin oʻchirish qurilmasi bilan taʼminlangan boʻlishi kerak. Modulli yongʻin oʻchirish qurilmasi ishlaganda olov oʻchiruvchi moddalar haydovchi kabinasiga tushmasligi kerak.
181. Avtotsisternada ikkita “Xavfli yuk” belgisi, “Tezlikni cheklash” belgisi, qizil rangdagi chaqnovchi chiroq yoki favqulodda toʻxtash belgisi, kigiz (koshma), massasi kamida 25 kg boʻlgan qum uchun idishni joylashtirish uchun joylar koʻzda tutilgan boʻlishi kerak.
182. Avtotsisternaning yon tomonlarida va orqasida “YONGʻIN JIHATDAN XAVFLI” yozuvi boʻlishi kerak. Yozuvning rangi uning aniq koʻrinishini taʼminlashi kerak.
183. Avtotsisterna toʻq sariq rangli chaqnovchi mayoq bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
184. Sisterna va texnologik uskuna boʻlimi zonasida joylashgan, shuningdek, ular bilan tegib turadigan elektr simlar tashiladigan neft mahsulotining shikastlanishi va kirib qolishidan himoyasini taʼminlaydigan qobiqda oʻrnatilgan boʻlishi kerak.
Elektr simlar mexanik taʼsirdan himoyalangan joylarga yotqizilishi kerak. Simlar ulanish joylari yopiq boʻlishi kerak.
185. Texnologik uskuna va shu uskunani boshqarish organlari boʻlimiga oʻrnatiladigan elektr uskuna portlashdan himoyalangan boʻlishi, elektr simlar metall qobiqqa yotqizilgan boʻlishi yoki elektr uskunani texnologik uskuna bilan aloqa qilishdan izolyatsiya qilish choralari koʻzda tutilgan boʻlishi kerak.
186. Avtotsisternada, tirkama (yarimtirkama) — sisternada quyidagi ogohlantiruvchi yozuvli lavha boʻlishi kerak: “Yonilgʻi bilan toʻldirish vaqtida avtotsisterna yerga ulangan simga ega boʻlishi lozim”.
187. Tirkama (yarimtirkama) — sisternaning avtotsisterna konstruksiyasi agʻdarilgan taqdirda neft mahsuloti yoki uning bugʻlari atrof-muhitga chiqib ketishi mumkin boʻlgan shikastlanishdan uskunani himoya qilishni koʻzda tutishi kerak.
188. Avtotsisterna, tirkama (yarimtirkama) — sisternaning har bir boʻlimi sisterna tashqarisidan boshqarish imkoniyatiga ega tubi klapani bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
Tub klapanini boshqarish haydovchi kabinasidan masofadan yopish qurilmasi bilan dublikatlangan boʻlishi kerak.
Tub klapanini boshqarish zarba yoki koʻzda tutilmagan harakat natijasida har qanday tasodifiy ochilishning oldini oluvchi konstruksiyaga ega boʻlishi kerak. Tashqi boshqaruv shikastlanganda tub klapani yopiq holatda qolishi kerak.
Yuklash va tushirish uchun tashqi moslamalar shikastlanganda sisterna tarkibining yoʻqolishining oldini olish uchun tub klapani va uning joylashgan joyi tashqi taʼsirda urib tushirilish xavfidan himoyalangan boʻlishi yoki shu taʼsirga bardosh beradigan konstruksiyaga ega boʻlishi kerak.
189. Sisterna ichida joylashgan toʻldirish cheklagichi uzellari uchqun xavfsiz boʻlishi kerak.
190. Nafas olish qurilmalariga qoʻyiladigan talablar:
a) nafas olish qurilmalarining harakatlanuvchi detallari mexanik zarba va transport silkinishida uchqun hosil qilmaydigan materiallardan tayyorlangan boʻlishi yoki tegishli qoplamaga ega boʻlishi kerak.
b) nafas olish qurilmalari changushlagich va olov saqlagich vazifasini bajaruvchi olov saqlagichlar yoki filtrlar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
v) nafas olish qurilmasi konstruksiyasi 14-jadvalga muvofiq neft mahsulotlarini sisternalarga quyish (boʻshatish) intensivligini taʼminlashi kerak.
14-jadval Nafas olish qurilmasi konstruksiyasiga qoʻyiladigan talablar Shartli oʻtish diametri Dy, mm 40 50 65 80 100 125 R0 dagi oʻtkazuvchanlik qobiliyati, m 3 /soat, kamida 30 60 120 180 240 300
g) konstruksiyasida ekspluatatsiya jarayonida qayta sozlash imkoniyati koʻzda tutilgan nafas olish qurilmalari sozlangandan keyin plombalanadigan rostlovchi elementlarni tormozlash uchun moslamaga ega boʻlishi kerak. Plombalar nafas olish qurilmasining ishiga toʻsqinlik qilmasligi kerak.
d) nafas olish qurilmalarining kirish va chiqishida ishlash vaqtida oʻtish kesimlarini qisman yoki toʻliq yopib qoʻyuvchi qulflash elementlarining boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
e) nafas olish qurilmalari ularni koʻzdan kechirish uchun qulay joylarda joylashtirilishi kerak.
191. Zichlash uzeli konstruksiyasi sisterna mustahkamlikka sinovdan oʻtkaziladigan ortiqcha bosimda qopqoqlarning germetikligini taʼminlashi kerak.
192. Koʻchma lyuk-lazga (kirish teshigi) qopqogʻining massasi 30 kg dan, lazga sifatida ham ishlatiladigan maxsus uskunali lyukning massasi esa — 70 kg dan ortiq boʻlmasligi kerak.
193. Transport vositalari konstruksiyasi ushbu ilovaning 2-bobi 11-paragrafi talablariga mos kelishi kerak.
194. Havo kemalarini yoqilgʻi bilan taʼminlashga moʻljallangan transport vositalariga (aviayoqilgʻi quyuvchilarga) qoʻshimcha talablar:
a) aviayoqilgʻi quyuvchilarning gabarit oʻlchamlari quyidagilardan oshmasligi kerak:
balandligi boʻyicha — 4 m;
kengligi boʻyicha — 3,5 m.
b) aviayoqilgʻi quyuvchilarning burilish radiusi 15 m dan oshmasligi kerak.
v) aviayoqilgʻi quyuvchi konstruksiyasining eng past nuqtasi (sisterna toʻldirilgan holda) tayanch yuzasidan kamida 0,2 m masofada boʻlishi kerak.
g) toʻliq yuklangan aviayoqilgʻi quyuvchining ogʻirlik markazi joylashish balandligi asosiy transport vositasi izi kengligining 95 foizidan oshmasligi kerak.
d) aviayoqilgʻi quyuvchilar dvigatel uzel va agregatlariga aviayoqilgʻi hamda suv kristallanishiga qarshi suyuqliklar — qoʻshimchalarning tushishidan himoyalangan dizel dvigatellari bilan jihozlanishi kerak.
e) dvigatelga havo olish tizimining joylashuvi unga sisternalarning nafas olish klapanlaridan aviayoqilgʻi bugʻlarining yongʻin xavfli konsentratsiyasi, shuningdek, havo kemasiga yoqilgʻi quyish jarayonida yoki tarqatish shlanglari va boshqa texnologik uskuna uzellari shikastlangan taqdirda aviayoqilgʻi hamda suv kristallanishiga qarshi suyuqliklar — qoʻshimchalarning toʻkilishi va sizib chiqishida tushishi imkoniyatini istisno qilishi kerak.
j) aviayoqilgʻi quyuvchining chiqarish trubasi oʻngga oldinga chiqarilgan boʻlishi kerak. Chiqarish trubasi konstruksiyasi koʻchma uchqun tutuvchini oʻrnatish imkonini berishi kerak. Chiqarish trubasini kabina orqasidan sisterna zonasi va yoqilgʻi kommunikatsiyalari zonasidan tashqarida oʻngga yoki tepaga chiqarishga ruxsat etiladi. Chiqarish trubasi yoqilgʻi bakiga bevosita yaqin joylashmasligi kerak.
z) aviayoqilgʻi quyuvchi haydovchisi kabinasi bilan texnologik boʻlim old devori (u sisterna va kabina orasida joylashganda) orasidagi masofa kamida 150 mm boʻlishi kerak.
i) aviayoqilgʻi quyuvchi kabinasida elektr chaqmoq oldiruvchi va kul solgichlarning boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
k) yoqilgʻi quvurlari, pnevmatik va gidravlik tizimlar shlanglarining issiqlik manbalari ustidan yoki yonidan oʻtishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Ushbu talabni bajarish imkonsiz boʻlgan taqdirda quvur (shlang) bilan issiqlik manbai orasiga issiqlikdan himoya ekrani oʻrnatilishi kerak.
l) elliptik va chamadonsimon koʻndalang kesimli sisterna uchun yon devor yuzalarining egrilik radiuslari 3500 mm dan, devor yuzalarining yuqori va pastki egrilik radiuslari esa — 5500 mm dan oshmasligi kerak. Sisternaning toʻgʻri toʻrtburchak shaklidagi koʻndalang kesimiga yoʻl qoʻyilmaydi.
m) sisterna ichidagi ikkita qoʻshni mustahkamlovchi element (boʻlinmalar yoki toʻlqin toʻsqichlari) orasidagi masofa 1750 mm dan ortiq boʻlmasligi kerak; qoʻshni ichki mustahkamlovchi elementlar orasidagi boʻlimning sigʻimi 7500 kub.dm dan ortiq boʻlmasligi kerak.
n) boʻlinmalarning (toʻlqin toʻsqichlarining) yopiq maydoni ular oʻrnatilgan joyda sisterna koʻndalang kesimining kamida 70 % ini tashkil etishi kerak. Boʻlinmalar (toʻlqin toʻsqichlari) konstruksiyasi sisternani toʻldirish (boʻshatish)ga, shuningdek, texnik xizmat koʻrsatishda uning ichki yuzasini tozalash imkoniyatiga toʻsqinlik qilmasligi kerak. Shu maqsadda har bir boʻlinmada (yuqorida va pastda) aviayoqilgʻini oʻtkazish uchun teshiklar, shuningdek, xodimlarning ish kiyimida boʻlimdan boʻlimga erkin va xavfsiz oʻtishini taʼminlaydigan shakldagi, oʻlchami kamida 600 mm boʻlgan texnologik laz koʻzda tutilishi kerak. Sisterna texnik xizmat koʻrsatish va ichki yuzani tozalash operatsiyalarini bajarishda unga tushish uchun narvon yoki skobalar bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Narvon zinalari yoki skobalariga ruxsat etilgan yuk kamida 120 kgs boʻlishi kerak.
o) sisterna va uni transport vositasiga mahkamlash qurilmalari, sisterna nominal darajagacha aviayoqilgʻi bilan toʻldirilganda, quyidagilarga teng yuklarga bardosh berishi kerak:
harakat yoʻnalishida — sisterna va aviayoqilgʻi massasining ikki barobariga;
harakat yoʻnalishiga perpendikulyar yoʻnalishda — sisterna va aviayoqilgʻining umumiy massasiga;
yuqoridan pastga vertikal yoʻnalishda — sisterna va aviayoqilgʻi massasining ikki barobariga;
pastdan yuqoriga vertikal yoʻnalishda — sisterna va aviayoqilgʻining umumiy massasiga.
p) yondan zarba yoki agʻdarilishda yuzaga keladigan shikastlanishlardan himoyalanishni taʼminlash uchun yon devorlar egrilik radiusi 2,0 m dan ortiq boʻlgan, shuningdek, chamadonsimon kesimli sisternalar sisternaning koʻndalang kesimi balandligining kamida 30 % kengligida sisterna yon yuzalarida qoʻshimcha himoyaga ega boʻlishi kerak.
r) sisternaning toʻliq sigʻimi harorat kengayishi hisobiga aviayoqilgʻi hajmining uning nominal sigʻimining kamida 2 % ga oshishi imkoniyatini koʻzda tutishi kerak.
s) Lyuklarga qoʻyiladigan talablar:
sisternalar sigʻimiga qarab quyidagilar koʻzda tutilishi kerak:
nominal sigʻimi 15000 dm3 dan oshmaydigan sisternalar uchun — kamida bitta lyuk;
nominal sigʻimi 40000 dm3 dan oshmaydigan sisternalar uchun — kamida ikkita lyuk;
nominal sigʻimi 40000 dm3 dan ortiq sisternalar uchun — kamida uchta lyuk.
Lyuk diametri kamida 600 mm boʻlishi kerak.
Lyuklardan biri (kuzatuv lyuki) asbob-uskunasiz ochilishini taʼminlaydigan qurilmali, kichikroq diametrli qaytariladigan qopqoq bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
Lyuk qopqoqlarining germetikligi taʼminlanishi kerak.
Lyuk qopqoqlariga joylashtirilgan uskuna sisterna agʻdarilgan taqdirda himoyalangan boʻlishi kerak.
t) sisterna konstruksiyasi aviayoqilgʻining drenaj qurilmasi orqali oʻz ogʻirligi bilan toʻliq oqib chiqishini taʼminlashi kerak.
u) sisterna nafas olish qurilmasi sozlangan toʻldirish (boʻshatish) bosimiga teng, ammo kamida 0,015 MPa boʻlgan ichki bosimga bardosh berishi kerak. Nafas olish qurilmasining oʻtkazuvchanlik qobiliyati quyish (quyib olish)ning maksimal ruxsat etilgan tezligiga mos kelishi kerak.
f) nafas olish qurilmasi konstruksiyasi sisternaning germetikligini taʼminlashi va u agʻdarilganda undan aviayoqilgʻining oqib chiqishi imkoniyatini istisno qilishi kerak.
x) sisterna ichki ortiqcha bosimini 0,036 MPa gacha cheklaydigan favqulodda shamollatish qurilmasi bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
s) sisterna uning toʻldirilishi yoki boʻshatilishini vizual nazorat qilishni taʼminlaydigan aviayoqilgʻi darajasi koʻrsatkichi (indikatori)ga ega boʻlishi kerak. Aviayoqilgʻi darajasi koʻrsatkichining joylashuvi operator uchun koʻrishga qulay boʻlishi kerak.
ch) sisterna uni tashqi nasos bilan pastdan quyish orqali toʻldirish uchun tub klapani va sisternani toʻldirishni cheklash qurilmasi bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
sh) aviayoqilgʻini sisternadan chiqarish nasos tomonidan olib boʻlmaydigan aviayoqilgʻi qoldigʻini minimal darajaga keltiradigan joylashuvga ega boʻlgan tushirish tub klapani orqali amalga oshirilishi kerak.
19-§. Oziq-ovqat suyuqliklarini tashishga moʻljallangan transport vositalariga qoʻyiladigan talablar
195. Sisterna bir yoki bir necha boʻlimli boʻlishi mumkin. Har bir boʻlimda kamida bitta lyuk va bitta tushirish teshigi boʻlishi kerak. Bir necha boʻlim mavjud boʻlganda ular bir-biridan vertikal izolyatsiyalanmagan boʻlinmalar bilan ajratilgan boʻlishi kerak.
196. Bosim ostida ishlaydigan sisternalarning xavfsizlik talablariga muvofiqligi “Sanoatgeokontexnazorat” DI tomonidan beriladigan hujjat bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak.
197. Bevosita sisternalarga tegishli elektr simlar va ularning ulanish joylari mexanik shikastlanishlardan himoyalangan boʻlishi kerak.
198. Sisternalar konstruksiyasi odamlar sisterna ichida boʻlmasdan turib, ichki va tashqi yuzalarni qulay va xavfsiz sanitariya ishlovidan oʻtkazishni taʼminlashi kerak.
199. Sisternalar lyuklarga xizmat koʻrsatish maydonchalari, xizmat koʻrsatish zonasida statsionar yoki qaytariladigan tutqichlar bilan jihozlangan boʻlishi, xizmat koʻrsatish maydonchalariga koʻtarilish uchun narvon yoki zinapoyalarga ega boʻlishi kerak. Xizmat koʻrsatish maydonchalari, zinapoyalarning tayanch yuzasi sirpanishni istisno qilishi kerak. Tutqichlar maydoncha darajasidan 800 — 1000 mm balandlikda boʻlishi kerak. Maydoncha bortining balandligi — kamida 25 mm.
200. Lyuk qopqogʻining ventillari va siqish dastalaridagi, lyuk usti boʻlimlari qopqoqlaridagi kuch 98 N dan, ularni ochish uchun kuch esa — 147 N dan ortiq boʻlmasligi kerak.
201. Vakuum yordamida toʻldiriladigan sisternalarning havo oʻtkazgichlarida ehtiyot va teskari klapanlar boʻlishi kerak.
202. Sisterna avtomatika vositalarini boshqarish zanjirlarining quvvat manbai transport vositasining akkumulyatoridan boʻlishi kerak.
203. Sisternani oziq-ovqat suyuqliklari bilan toʻldirish yoki boʻshatishda elektrostatik zaryadlar toʻplanishining oldini oluvchi qurilmalar qoʻllanilishi kerak.
Spirt tarkibli suyuqliklarni tashish uchun sisternalar tashish vaqtida elektrostatik zaryadlar toʻplanishining oldini oluvchi qurilma bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
204. Oziq-ovqat mahsulotlari va muhitlar bilan aloqada boʻlish uchun moʻljallangan materiallar (polimer, sintetik, poʻlat, qotishma va boshqalar) ular bilan aloqada boʻlgan model eritmalarga va havo muhitiga inson salomatligi uchun zararli, ruxsat etilgan migratsiya miqdoridan yoki suv va havo muhitidagi ruxsat etilgan maksimal konsentratsiyadan ortiq miqdorda moddalar bermasligi, shuningdek, kanserogen, mutagen va boshqa uzoq muddatli taʼsirlarni keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan birikmalar hosil qilmasligi kerak. Ushbu materiallar sanitariya-kimyoviy tadqiqotlar oʻtkazilganda tegishli gigiyenik baholashdan oʻtkazilishi lozim.
20-§. Bosimi 1,8 MPa gacha boʻlgan suyultirilgan neft gazlarini (SNG) tashishga moʻljallangan transport vositalariga qoʻyiladigan talablar
205. Avtotsisternalar idishlarining xavfsizlik talablariga muvofiqligi “Sanoatgeokontexnazorat” DI tomonidan beriladigan hujjat bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak.
206. Avtotsisternalarning barcha boshqarish organlari qoʻlda boshqarish uchun yetib boriladigan va ekspluatatsiya jarayonida ishlash uchun qulay boʻlishi kerak. Barcha ventillar toʻliq germetiklikni taʼminlagan holda maxovik yordamida oson ochilishi va yopilishi (bir qoʻl kuchi bilan) kerak. Bunda ularga qoʻllaniladigan moment 4,9 N/m dan oshmasligi kerak.
207. Boshqarish organlari transport silkinishi taʼsirida boshqaruvning oʻz-oʻzidan yoqilib ketish imkoniyatini istisno qilishi va aniq tushuntiruvchi yozuvlarga ega boʻlishi kerak.
208. Gazni tashish va saqlashda shtuserlarga tiqinlar oʻrnatilishi kerak.
209. Qulflash armaturasi avtotsisternalarda gazni tashish va saqlash vaqtida ularni plombalash imkoniyatini taʼminlaydigan himoya qopqoqlari bilan yopilgan boʻlishi kerak.
210. Har bir idishda unda bosimning belgilangan meʼyordan ortishining oldini olish uchun kamida ikkita ehtiyot klapan oʻrnatilgan boʻlishi kerak.
211. Tushirish va quyish quvurlari shlanglarni ajratishdan oldin ulardagi bosimni tozalash shamʼiga chiqarish qurilmalariga ega boʻlishi kerak.
Har bir idishda kamida ikkita shunday qurilma boʻlishi kerak.
212. Toʻxtab turgan vaqtda avtotsisternalarning oʻz-oʻzidan siljib ketishining oldini olish uchun avtotsisternalar konstruksiyasida gʻildiraklar ostiga qoʻyiladigan tirgovichlar, shuningdek, tayanch qurilmalarning ish holatini mahkamlagichlari koʻzda tutilishi kerak.
213. Tortqichning egar-mugat qoʻshish qurilmasi harakat boshlanish paytida ishlamay qolganda avtotsisternalarning old qismi yiqilib tushishining oldini olish uchun avtotsisternalarning old tayanchiga ehtiyot zanjir yoki tros oʻrnatilgan boʻlishi kerak.
214. Elektr xavfsizligini taʼminlash:
a) avtotsisternalarning barcha uskunasi yerga ulangan boʻlishi kerak.
b) rezina-mato shlanglarining shtuserlari elektr zanjirining yopiqligini taʼminlaydigan qalaylangan metall oʻzaro ulagich bilan bir-biriga ulangan boʻlishi kerak.
v) har bir avtotsisterna idish bilan elektr oʻtkazuvchan ravishda ulangan, yuklanmagan avtotsisternada yer bilan kamida 200 mm boʻlakning tegib turishini taʼminlaydigan uzunlikdagi yerga ulash zanjiriga hamda yerga botirish yoki yerga ulash konturiga ulash uchun uchida ninasimon qisqich boʻlgan yerga ulash trosiga ega boʻlishi kerak.
215. Avtotsisternalar konstruksiyasi ushbu ilovaning 2-bobi 11-paragrafi talablariga mos kelishi kerak.
216. Oʻt oʻchirgichlar haydovchi kabinasi tashqarisiga oʻrnatilishi kerak, kronshteyn qulflari oʻt oʻchirgichlarning ishonchli mahkamlanishini va zarur boʻlganda ularni tezda yechib olishni taʼminlashi kerak.
217. Quyosh radiatsiyasi taʼsirida avtotsisternalarda gazning hisoblangan haroratdan ortiq isib ketishining oldini olish maqsadida idishning tashqi yuzasi kumush rangli emal bilan boʻyalgan boʻlishi kerak.
218. Idishning ikkala tomonida old tub chokidan orqa tub chokigacha idishning boʻylama oʻqidan pastga kengligi 200 mm boʻlgan qizil rangdagi farqlovchi chiziqlar tushirilgan boʻlishi kerak.
219. Farqlovchi chiziqlar ustida qora rangdagi “PROPAN — YONGʻIN JIHATDAN XAVFLI” yozuvlari tushirilgan boʻlishi kerak.
Idishning orqa tubida “YONGʻIN JIHATDAN XAVFLI” yozuvi tushirilgan boʻlishi kerak.
21-§. Qamoqqa olingan shaxslarni tashish uchun operativ-xizmat transport vositalariga qoʻyiladigan talablar
220. BMT YIK Qoidalari № 36, 52 va 107 ning ish saloniga qoʻyiladigan talablari qoʻllanilmaydi.
221. M 2 va M 3 toifadagi transport vositalarining ish saloni konvoy xonasidagi favqulodda-shamollatish lyuki va umumiy kamerada (oʻtirish joylari soni 6 va undan ortiq boʻlganda) favqulodda lyuk orqali favqulodda chiqish yoʻllariga ega boʻlishi kerak:
a) lyuk proyomi kamida 470 x 500 mm boʻlishi kerak;
b) favqulodda lyukni oʻrnatish joyi — kamera eshigidan 500 mm dan ortiq boʻlmasligi kerak;
v) favqulodda lyuk ishlash qobiliyatini saqlab qolgan holda, vertikal yuqoriga yoʻnaltirilgan kamida 5000 N statik kuchga 5 daqiqa davomida bardosh berishi kerak;
g) favqulodda-shamollatish lyuki ichkaridan va tashqaridan ochilishi kerak;
d) favqulodda lyuk faqat tashqaridan ochilishi kerak;
e) ochilganda lyuklar ilgaklar (petlyalar) yordamida tashqariga qarab ochilishi kerak;
j) favqulodda-shamollatish lyukining tashqi va ichki yuzalarida, favqulodda lyukning tashqi yuzasida ochish tartibini tushuntiruvchi belgi va yozuvlar tushirilgan boʻlishi kerak. Lyuklarni ochish asbob-uskunasiz amalga oshirilishi kerak;
z) favqulodda lyuklarni plombalash koʻzda tutilishi kerak.
222. N toifasidagi transport vositalari yoki shassi bazasidagi M 2 va M 3 toifadagi transport vositalarining chiqindi gazlarni chiqarish tizimi trubasi kuzov chetidan (istalgan tomondan) 40 — 50 mm chiqarilgan boʻlishi kerak.
223. Transport vositalari quyidagilar bilan jihozlanishi kerak:
oʻt oʻchirgichlar — biri haydovchi ish oʻrnidan yetib boriladigan zonada, sigʻimi kamida 2 l, boshqasi (boshqalari) — konvoy xonasida, umumiy sigʻimi kamida 5 l;
tibbiy yordam dorixonalari (aptechka) — 2 dona;
gʻildirak tirgovichlari bilan;
favqulodda toʻxtash belgisi bilan.
22-§. Ish platformali koʻtargichlar bilan jihozlangan transport vositalariga qoʻyiladigan talablar
224. Koʻtargichlar quyidagi xavfsizlik qurilmalari bilan jihozlangan boʻlishi kerak:
a) koʻtargichning ortiqcha yuklanishiga qarshi qurilma bilan;
b) lyulkani vertikal holatda yoʻnaltiruvchi kuzatuvchi tizim bilan;
v) mustahkamlik yoki turgʻunlik boʻyicha cheklash zarur boʻlganda xizmat koʻrsatish zonasi cheklagichi bilan;
g) koʻtargich tayanchlarga qoʻyilmagan holatda strelaning koʻtarilishi va burilishini bloklash tizimi bilan;
d) strelaning ish holatida tayanchlarning koʻtarilishini bloklash qurilmasi bilan;
e) gidrotizim yoki avtomobil dvigateli ishdan chiqqanda lyulkani favqulodda tushirish tizimi bilan;
j) koʻtargich harakatlanayotganda uning chiqma tayanchlarini oʻz-oʻzidan chiqib ketishidan saqlovchi qurilma bilan;
z) koʻtargichning ogʻish burchagi koʻrsatkichi bilan;
i) dvigatelni favqulodda toʻxtatish tizimi va har bir pultdan boshqariladigan tovush signali tugmasi bilan;
k) anemometr bilan (koʻtarilish balandligi 36 m boʻlgan koʻtargichlar uchun).
225. Koʻtargichlarning gidravlik uskunasi 3-bobning 1-paragrafi talablariga mos kelishi va quvurlar uzilganda yoki bosim keskin pasayganda mexanizmlarning avtomatik toʻxtashi va mahkamlanishini taʼminlashi kerak.
226. Asosiy avtomobilning uzunlik boʻyicha gabaritidan chiqib turuvchi koʻtargich qismlari (strelaning old va orqa qismlari, lyulka va boshq.) 2-bobning 9-paragrafiga va Yoʻl harakati qoidalariga muvofiq yorugʻlik asboblariga va ehtiyot boʻyashga ega boʻlishi kerak.
227. Koʻtargichlar lyulkasi balandligi 1000 mm boʻlgan panjaraga (perilaga) ega boʻlishi kerak. Panjaraning yuqori yuzasi qoʻl bilan ushlashga qulay boʻlishi va issiqlik oʻtkazuvchanligi past materialdan qoplangan boʻlishi kerak. Panjara perimetri boʻyicha nastilda balandligi kamida 100 mm boʻlgan uzluksiz qoplama boʻlishi kerak. Qoplama va panjara orasida, nastildan 500 mm balandlikda, toʻsiqning butun perimetri boʻyicha qoʻshimcha toʻsuvchi latta (planka) boʻlishi kerak. Lyulkaga kirish uchun proyom koʻchma toʻsiq yoki qulflanadigan eshik bilan himoyalangan boʻlishi kerak.
228. Pult ish oʻrnidagi tovush bosimi darajasi ushbu ilovaning 3-bobi 2-paragrafida koʻrsatilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.
229. Koʻtargichning pastki boʻgʻinida lyulkaning yuk koʻtarish qobiliyati kg da koʻrsatilgan boʻlishi kerak.
23-§. Oziq-ovqat mahsulotlarini tashishga moʻljallangan furgon-transport vositalariga qoʻyiladigan talablar
230. Kuzov-furgon suv va changdan himoyalangan boʻlishi kerak.
231. Kuzov-furgon konstruksiyasi va uni tayyorlash uchun ishlatiladigan materiallar oson va xavfsiz sanitariya ishlovidan oʻtkazish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
232. Kuzov-furgon xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning kuzov-furgon ichiga xavfsiz koʻtarilishini taʼminlash uchun zinapoya va tutqichlar bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Zinapoyalarning tayanch yuzasi sirpanishni istisno qilishi kerak.
233. Oziq-ovqat mahsulotlari va muhitlar bilan aloqada boʻlish uchun moʻljallangan materiallar (polimer, sintetik, poʻlat, qotishma va boshqalar) ular bilan aloqada boʻlgan havo muhitiga inson salomatligi uchun zararli, ruxsat etilgan migratsiya miqdoridan yoki havo muhitidagi ruxsat etilgan maksimal konsentratsiyadan ortiq miqdorda moddalar bermasligi, shuningdek, kanserogen, mutagen va boshqa uzoq muddatli taʼsirlarni keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan birikmalar hosil qilmasligi kerak. Ushbu materiallar sanitariya-kimyoviy tadqiqotlar oʻtkazilganda tegishli gigiyenik baholashdan oʻtkazilishi lozim.
24-§. Dam olish uchun transport vositalariga (karavanlarga) qoʻyiladigan talablar
234. Agar karavan qoʻzgʻalmas holatda boʻlib, tayanch yuzasigacha chiqarilgan burchak tayanchlarga tayangan boʻlsa, karavanning istalgan burchagiga qoʻllanilgan yuqoriga yoʻnaltirilgan 1500 N reaksiya kuchi, istalgan eshik yoki derazani ochishda qiyinchilik tugʻdiradigan darajadagi deformatsiyaga sabab boʻlmasligi kerak.
235. Har bir karavan har bir burchakda bittadan boʻlgan toʻrtta tayanchga ega boʻlishi kerak. Ular yigʻiladigan, balandligi boʻyicha rostlanadigan boʻlishi va chiqarilgan holatdagi har bir tayanch karavanning texnik jihatdan ruxsat etilgan umumiy massasining kamida 25 % iga teng yukka bardosh berishi kerak. Karavan rostlash asbobi bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
236. Karavanni koʻchirish uchun toʻrtta tashqi tutqich kuzovning tashqi tomoniga, har bir tomondan, oldi va orqadan bittadan oʻrnatilgan boʻlishi kerak. Qoʻl uchun boʻsh joy kamida 30×120 mm boʻlishi kerak. Oʻrnatilgan har bir tutqich mahkamlash vintlari yoki mahkamlash joylari oʻqlariga perpendikulyar yoʻnalishda qoʻllanilgan 600 N kuchga va vint yoki mahkamlash joylari oʻqlariga parallel yoʻnalishda qoʻllanilgan 1000 N kuchga bardosh berishi kerak.
237. Agar karavanga kirish statsionar zinapoyaga ega boʻlsa, ish holatida oʻrnatilgan va mahkamlangan zinapoya 100×150 mm yuzaga (qoʻllanilish zonasidan qatʼi nazar) 2000 N yuk qoʻllanilgandan keyin qoldiq deformatsiyaga ega boʻlmasligi kerak.
238. Eshik proyomlari kamida 1650 mm balandlik va kamida 500 mm kenglikka ega boʻlishi kerak, buklanadigan karavanlardan tashqari, ular uchun minimal balandlik 1360 mm boʻlishi kerak.
239. Barcha eshiklar (suriladiganlarni ham qoʻshib), ichki ham, tashqi ham, karavan harakati natijasida yuzaga keladigan barcha kuchlarga taʼsirlanganda ularni yopiq holatda ushlab turadigan mahkamlagich yoki qulflash qurilmasi bilan jihozlangan boʻlishi kerak. Karavanning yon bir tabaqali eshiklari eshik proyomining old tomoniga osilishi kerak.
240. Agar karavanning yon tomonida osilgan ikki tabaqali eshiklar oʻrnatilgan boʻlsa, oldingi tabaqa qulflash zasovkasiga ega orqa tabaqani qoplab turishi kerak.
241. Agar karavanda faqat bitta kirish eshigi boʻlsa, u karavanni bukserlashda karavanning orqa devoriga yoki yoʻl markaziga qarama-qarshi tomonga (sotiladigan mamlakatga qarab) oʻrnatilgan boʻlishi kerak. Agar karavanda bir nechta kirish eshigi boʻlsa, kamida bitta eshik yuqorida belgilangan pozitsiyalardan biriga oʻrnatilgan boʻlishi kerak.
242. Karavanni bukserlashda yoʻl markazi tomonida joylashgan (sotiladigan mamlakatga qarab) kirish eshigi bloklanadigan qulf bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
243. Tomdagi lyukning mahkamlagichlari karavan harakati vaqtida boʻshashib qolmasligi kerak. Lyuk proyomining ichki tomonidan chivinlarga qarshi toʻr oʻrnatilgan boʻlishi kerak.
244. Poldagi teshiklar, masalan shamollatish uchun, karavan harakatida pastdan sachrab chiqadigan suv kirishidan himoyalangan boʻlishi kerak.
245. Zaxira eshiklar 236-bandda koʻrsatilgan oʻlchamlarda toʻsiqlardan xoli eshik proyomini taʼminlab, tashqariga ochilishi kerak. Ichki va tashqi eshiklarning qulflari eshiklarning ikkala tomonidan ham ochilish imkoniyatiga ega boʻlishi kerak. Faleviy dastalar bosilganda ichki va kirish eshiklarini pastga bosilganda ochishi kerak. Agar ichki eshik qulflash mexanizmi bilan jihozlangan boʻlsa, boshqa tomonda favqulodda blokdan chiqarish tizimi oʻrnatilgan boʻlishi kerak.
246. Favqulodda derazalar va panellar tashqariga ochilishi yoki gorizontal siljishi kerak, bunda maydoni kamida 0,25 m2 va istalgan tomonining minimal oʻlchami 450 mm boʻlgan, toʻsiqlardan xoli toʻliq ochiq proyom taʼminlanishi kerak. Pastki qirra pol sathidan 950 mm dan ortiq boʻlmagan balandlikda joylashgan boʻlishi kerak. Agar favqulodda derazalar yoki panellar yuqori ilgaklarga osilgan boʻlsa, ular kamida 70° burchakka ochilishi va qoʻlda yopilguncha toʻliq ochiq holatda qolishi kerak. Evakuatsiya yoʻllari faqat yuqori qirraga nisbatan gorizontal aylanuvchi derazalar orqali oʻtishi mumkin.
247. Eshik oʻtish joyi tomonga ochiladigan har qanday ish yuzasi uni toʻsib qoʻymasdan, proyomni boʻsh qoldirishi kerak.
248. Isitish yoki oshxona uskunasi eshiklar yonida yoki favqulodda chiqish yoʻllari oldida oʻrnatilmasligi kerak.
249. Karavanda oʻt oʻchirgich oʻrnatilgan boʻlishi kerak
25-§. Avtorefrijeratorlarga qoʻyiladigan talablar
250. Avtorefrijeratorlarning sovutish tizimi nol yoki past global isish salohiyatiga ega, ozonga xavfsiz moddalar bilan toʻldirilishi kerak.
2-bob. Transport vositalari turlari majmuiga qoʻyiladigan talablar
1-§. Qurilish, yoʻl va yer qazish mashinalariga qoʻyiladigan talablar
251. Mashinalar atrof-muhit foniga nisbatan qarama-qarshi rangga boʻyalgan boʻlishi kerak. Mashinaning boʻyash rangini ishlab chiqaruvchi belgilaydi.
252. Ishlash, xizmat koʻrsatish yoki tashish vaqtida xavf tugʻdirishi mumkin boʻlgan mashina konstruksiyasi elementlari signal rangga ega boʻlishi kerak. Signal ranglar va xavfsizlik belgilari ushbu ilovaning 2-bobi 9-paragrafi talablariga mos kelishi kerak.
253. Maxsus xavfsizlik choralari koʻrilmasa avariya holatiga olib kelishi yoki ishlovchilar uchun xavf tugʻdirishi mumkin boʻlgan mashinalarga zarur ogohlantiruvchi yozuvlar tushirilgan boʻlishi kerak.
254. Mashinalar ularni ortiqcha yuklanishdan saqlaydigan va mexanizmlarning bir-biriga mos kelmaydigan bir vaqtda harakatlanishini istisno qiladigan xavfsizlik va bloklash qurilmalari bilan taʼminlangan boʻlishi kerak. Bunday qurilmalar sifatida chegaraviy moment muftalari, chek uzgichlar, yuk koʻtarish qobiliyati cheklagichlari va shunga oʻxshashlar ishlatilishi mumkin.
255. Mashinalar konstruksiyasi yigʻma birliklar va detallar mahkamlagichlarining oʻz-oʻzidan boʻshashishi yoki ajralib ketishini, shuningdek, harakatlanuvchi qismlarning konstruksiya bilan belgilangan chegaralardan tashqariga chiqishini, agar bu xavfli holat yuzaga kelishiga olib kelishi mumkin boʻlsa, istisno qilishi kerak.
Mashinalar muvozanatlagichlarining konstruksiyasi ularning siljishi va tushib ketishi imkoniyatini istisno qilishi kerak.
256. Yuklash, tashish va tushirish vaqtida oʻz-oʻzidan siljishi mumkin boʻlgan mashina yigʻma birliklari va detallari mahkamlash vositalariga ega boʻlishi yoki oson yechiladigan boʻlishi kerak.
257. Har bir mashina tashish, montaj (demontaj) va ekspluatatsiya vaqtida xavfli holatlar yuzaga kelishining oldini oluvchi talablar (qoidalar)ni oʻz ichiga olgan ekspluatatsiya hujjatlari bilan toʻliq jihozlangan boʻlishi kerak.
2-§. Kuch qurilmalari, ish organlari, pnevmo- va gidroprivodlarga qoʻyiladigan talablar
258. Dvigatelni ishga tushirish bevosita ish oʻrnidan va operator kabinasidan amalga oshirilishi kerak. Transmissiyani oʻchiruvchi va aylanuvchi elementlarning teskari harakatini istisno qiluvchi qurilmalar mavjud boʻlganda kabina tashqarisidan ishga tushirishga ruxsat etiladi.
Mashinalar uzatma yoqilgan holatda dvigatelning ishga tushishini istisno qiluvchi qurilma bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
259. Dvigatellar avariya holatida favqulodda toʻxtatish uchun qurilma bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
260. Begona shaxslarning mashinalarning kuch agregatlariga kirishi quyidagi qurilmalardan biri bilan himoyalangan boʻlishi kerak:
faqat asbob yoki kalit yordamida ochilishi mumkin boʻlgan qurilma bilan;
operator kabinasi ichkarisidan ochish qurilmasi bilan.
261. Dvigatelning chiqarish tizimi chiqindi gazlar atmosferaga chiqishidan oldin uchqunlarni soʻndirishni taʼminlashi kerak.
Chiqindi gazlar oqimi operator yoki yonuvchan materiallar tomonga yoʻnaltirilmasligi kerak. Chiqarish tizimining ulanish joylarida gaz va uchqunlarning yorib chiqishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
262. Ish organlarining privodlarida ish organlarini dvigateldan uzish imkonini beruvchi qurilma koʻzda tutilishi kerak. Qurilma konstruksiyasi uning oʻz-oʻzidan yoqilib yoki oʻchib qolish imkoniyatini istisno qilishi kerak.
263. Ishlaganda ishlanadigan materialning otilib chiqish xavfi tugʻiladigan mashinalarda ish organlari yoki ish zonasi maxsus himoya qurilmalari (qopqoqlar) bilan yopilgan boʻlishi kerak.
264. Mashinalarning gidroprivodlari va boshqa gidravlik qurilmalari ushbu ilovaning 3-bobi 1-paragrafi talablariga mos kelishi kerak.
265. Pnevmo- va gidrotizimlarning detallari va yigʻma birliklari ularning mexanik shikastlanish imkoniyatini istisno qiladigan joylarda joylashtirilishi yoki zarur hollarda maxsus himoya qurilmalari bilan toʻsilishi kerak.
266. Pnevmo va gidrotizimlar hamda ish organlarining konstruksiyasi ular shikastlangan taqdirda xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning xavfsizligini taʼminlashi kerak.
3-§. Boshqaruv organlariga qoʻyiladigan talablar
267. Boshqaruv richaglari dastalaridan (barcha holatlarda) ish joyi elementlarigacha hamda qoʻl panjasi bilan harakatga keltiriladigan richaglar dastalari orasidagi masofa kamida 50 mm; barmoqlar bilan harakatga keltiriladiganlari uchun yesa kamida 25 mm boʻlishi kerak.
Richagning dasta bilan birga erkin qismining minimal uzunligi har qanday holatda, agar u barmoqlar bilan harakatga keltirilsa, kamida 50 mm, agar qoʻl panjasi bilan harakatga keltirilsa, kamida 100 mm boʻlishi kerak.
268. Pedal tayanch yuzasining oʻlchamlari, shakli va qiyalik burchagi operator oyogʻining barqaror holatini taʼminlashi kerak. Oyoq kafti bilan harakatga keltiriladigan pedallarning tayanch maydonchalarining oʻrindiq boʻylama oʻqiga nisbatan burilish burchagi 15° dan oshmasligi kerak. Pedallar sirpanishga toʻsqinlik qiladigan va oson tozalanadigan yuzaga ega boʻlishi kerak.
Pedalning kengligi, mm, kamida:
40, agar pedalni bosish kuchi 60 N dan oshmasa;
60, agar pedalni bosish kuchi 60 N dan ortiq boʻlsa.
Yonma-yon joylashgan pedallar orasidagi tirqish, mm, kamida:
20, agar pedalni bosish kuchi 60 N dan oshmasa;
50, agar pedalni bosish kuchi 60 N dan ortiq boʻlsa.
269. Boshqaruv organlaridagi kuchlar quyidagicha boʻlishi kerak:
har bir ish siklida foydalaniladigan ish jihozlarini boshqarish organlarida koʻpi bilan: richaglar, boshqaruv maxoviklari va shturvallar uchun — 60 N, pedallar uchun — 120 N;
smenada koʻpi bilan besh marta foydalaniladigan boshqaruv organlarida richaglar, boshqaruv maxoviklari va shturvallar uchun — koʻpi bilan 200 N, pedallar uchun — 300 N;
quvur armaturasining qoʻlda yuritiladigan maxoviklarida berkitish organini yopish (yoki ochishda joyidan qoʻzgʻatish) paytida — koʻpi bilan 450 N.
270. Agar mashinani yoki uning ish jihozlarini boshqarish boshqacha holatni talab qilmasa, operator ularga taʼsir qilishni toʻxtatishi bilanoq boshqaruv organlari neytral holatga qaytishi kerak.
271. Bir vaqtda yoki belgilangan ketma-ketlikda boʻlmagan holda taʼsir etish avariya holatiga yoki mashinaning shikastlanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan boshqaruv organlari oʻzaro blokirovka qilinishi kerak.
Blokirovka mashinani yoki jihozning istalgan elementini toʻxtatish uchun xizmat qiladigan boshqaruv organlariga tatbiq yetilmasligi kerak.
272. Boshqaruv organlarining konstruksiyasi ularning oʻz-oʻzidan ishga tushishini istisno qilishi kerak.
273. Operator yoki xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning qoʻllari tegadigan boshqaruv organlari elementlari issiqlik oʻtkazuvchanligi 0,2 Vt/(m·K) dan oshmaydigan materialdan tayyorlanishi yoki ular qalinligi kamida 0,5 mm boʻlgan shunday material qoplamasiga ega boʻlishi kerak.
4-§. Operatorning ish joyi, kabina va uning jihozlariga qoʻyiladigan talablar
274. Oʻziyurar mashinalar operatorining doimiy ish joyi suyanchiqli oʻrindiq bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
275. Oʻrindiqning oʻlchamlari, mm, kamida quyidagicha boʻlishi kerak:
400 — kengligi;
380 — chuqurligi;
350 — oʻrindiq yostigʻi old chetining poldan balandligi.
276. Oʻrindiq yostiqlarining qoplamalari yumshatilgan, havo oʻtkazuvchi, zaharli boʻlmagan materialdan tayyorlanishi kerak.
277. Oʻrindiq konstruksiyasi boʻylama va vertikal yoʻnalishlarda rostlashni, shuningdek, suyanchiqning qiyalik burchagini oʻzgartirish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
278. Reversiv boshqaruv postiga ega mashinalarda oʻrindiqning 180° ga burilishi va uning ish holatlarida mahkamlanishi taʼminlanishi kerak.
279. Operatorning ish joyidan ish jihozlarini ularning asosiy texnologik va transport holatlarida, shuningdek, mashinaning ish zonasini kuzatish imkoniyati taʼminlanishi kerak.
Ish jihozlari organlarini vizual nazorat qilish imkoniyatini taʼminlashning iloji boʻlmasa, ular operatorning ish joyidan koʻrinadigan markerlar yoki holat koʻrsatkichlari bilan jihozlanishi kerak.
280. Nazorat asboblari paneli operatorning ish joyidan kuzatish uchun qulay joyda joylashtirilishi kerak.
Kabina mavjud boʻlmaganda, nazorat asboblari paneli qoʻriqlanmaydigan toʻxtash joyida begona shaxslarning ularga kirishiga toʻsqinlik qiluvchi qulflash moslamasi bilan jihozlangan olinadigan (qaytarma) qalqon bilan yopilishi kerak.
281. Agar mashinada boshqaruv pedallari nazarda tutilmagan boʻlsa, ish maydonchasi (kabina) old qismidagi pol 25° — 40° burchak ostida qiya tirgaklar yoki oyoqlar uchun tayanch maydonchalariga ega boʻlishi kerak. Ularning oʻlchamlari operator oyogʻining barqaror holatini taʼminlashi kerak.
282. Mashinalar kabinasi eshiklari kalit bilan qulflanadigan qulflarga va ularni eng chekka ochiq holatda ushlab turish uchun fiksatorga ega boʻlishi kerak. Boshqa eshikda ichki qulf mavjud boʻlsa, bitta eshikka qulf oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi.
283. Avariya lyuklari (mavjud boʻlsa) ichki qulflarga ega boʻlishi va asbobdan foydalanmasdan ochilishi kerak.
284. Kabinalar kamida uch tomondan yorugʻlik tushadigan ochiq qismlarga ega boʻlishi kerak. Kabinani oynalash uchun BMT YIKning 43-son Qoidalari talablariga muvofiq keladigan oyna qoʻllanilishi kerak.
285. Ochiladigan oynalar zarur holatda mahkamlanishi kerak.
286. Ish vaqtida ochiq oynalar va eshiklar mashina gabaritlaridan tashqariga chiqib turmasligi kerak.
287. Kabinaning old oynasida quyoshdan himoya qiluvchi soyabon va avtonom yuritmali oyna tozalagich boʻlishi kerak.
Old oyna orqali koʻrinuvchanlik ish haroratlarining butun diapazonida taʼminlanishi kerak.
288. Mashinalar kabinalari orqani koʻrish oynasi bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
289. Mashinalar kabinalari avtonom ravishda yoqiladigan ichki yoritish plafonlari bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
Kabinaning ichki yoritishidan boshqaruv pulti va asboblar paneli sathidagi yoritilganlik kamida 5 lk boʻlishi kerak.
290. Oʻziyurar mashinalarda birinchi tibbiy yordam qutisi uchun joy boʻlishi kerak.
Birinchi tibbiy yordam qutisini yechib olish va chiqarish asbobdan foydalanmasdan amalga oshirilishi kerak.
Kabina mavjud boʻlsa, birinchi tibbiy yordam qutisi uchun joy kabina ichida joylashtirilishi kerak.
5-§. Mashinalar kabinalaridagi mikroiqlim parametrlariga qoʻyiladigan talablar
291. Operator kabinasining eshiklari yopiq boʻlganida zarur havo almashinuvi taʼminlanishi kerak, buning uchun havo haydovchi ventilyator yoki konditsioner, ochiladigan oynalar va ochiladigan lyuklardan, shu jumladan, avariya chiqishi uchun moʻljallangan lyuklardan foydalanish mumkin. Ochiladigan oynalar va lyuklardan foydalanilganda ular kerakli holatda mahkamlanishi kerak.
6-§. Elektr jihozlari, yoritish va signalizatsiyaga qoʻyiladigan talablar
292. Elektr simlari oʻtkir burchaklar va detallar qirralari orqali oʻtadigan joylarda, shuningdek, sharnirli birikmalarda mexanik shikastlanishlardan qoʻshimcha izolyatsiyaga ega boʻlishi kerak.
293. Elektr simlarini montaj qilish va mahkamlash ularning izolyatsiyasi shikastlanishi ehtimolini istisno qilishi kerak.
294. Elektr jihozlari tizimi akkumulyator batareyasini uzish qurilmasiga ega boʻlishi kerak.
295. Mashinadan texnologik rejimda foydalanilganda, unga oʻrnatilgan tashqi yorugʻlik asboblari ish organlari va ish zonasining 20 m masofada yoritilishini taʼminlashi kerak.
296. Umumiy foydalanishdagi avtomobil yoʻllarida 20 km/soat va undan yuqori tezlikda harakatlanadigan hamda kengligi 2,55 m dan ortiq boʻlgan oʻziyurar gʻildirakli mashinalar, shuningdek, avtomobil yoʻllarining qatnov qismida ishlarni bajarish uchun moʻljallangan mashinalar sariq yoki toʻq sariq rangli maxsus yorugʻlik signallari (miltillovchi mayoqchalar) bilan jihozlangan boʻlishi kerak.
Miltillovchi mayoqchalarning soni va joylashuvi ularning yorugʻlik nurlanishi manbai markazi orqali oʻtuvchi gorizontal tekislikda 360° burchak ostida koʻrinishini taʼminlashi kerak.
297. Oʻziyurar mashinalarda operatorning ish joyidan yoqiladigan tovushli signalizatsiya oʻrnatilgan boʻlishi kerak.
7-§. Yongʻin xavfsizligi
298. Shovqin va issiqlik izolyatsiyasi elementlari, kabinaning ichki qoplamasi va poli alanga frontining chiziqli tarqalish tezligi 250 mm/min dan oshmaydigan olovga chidamli materialdan tayyorlangan boʻlishi kerak.
299. Oʻziyurar mashinalarda oson kirish mumkin boʻlgan joyda oʻt oʻchirgichni mahkamlash uchun qurilma nazarda tutilishi kerak, uning konstruksiyasi oʻt oʻchirgichni asbob ishlatmasdan yechib olish imkonini taʼminlashi kerak.
8-§. Mehnatni muhofaza qilish va ergonomikaga qoʻyiladigan talablar
300. Bir vaqtda yoki belgilangan ketma-ketlikka rioya qilmasdan taʼsir etish avariya holatiga yoki jihozning shikastlanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan boshqaruv organlari oʻzaro blokirovka qilinishi kerak.
Blokirovka jihozni yoki uning istalgan elementini toʻxtatish uchun xizmat qiladigan boshqaruv organlariga tatbiq yetilmasligi kerak.
301. Boshqaruv organining konstruksiyasi mashina vibratsiyasi oqibatida uning belgilangan holatdan siljishi imkoniyatini istisno qilishi kerak.
302. Uzlukli ishlaydigan konstruksiya elementlarining boshqaruv organlari ularga taʼsir qilish toʻxtatilgandan keyin koʻpi bilan 1 bilan ichida neytral holatga qaytishi kerak. Agar keskin toʻxtash avariya holatiga yoki mashinaning shikastlanishiga olib kelishi mumkin boʻlsa, ushbu qiymat 2 bilan gacha oshirilishi mumkin.
303. Ixtisoslashtirilgan kuzovlarning boshqaruv organlari va nazorat-signal qurilmalari bevosita avtomobilni boshqarish uchun moʻljallangan boshqaruv organlari va nazorat-signal qurilmalaridan alohida joylashtirilishi kerak.
304. Avariya boshqaruv organlari koʻrish nazoratisiz boshqa boshqaruv organlaridan farqlanadigan boʻlishi kerak.
305. Yaqin atrofdagi odamlar uchun xavf tugʻdirishi mumkin boʻlgan mexanizmlarning ish rejimlarini belgilash uchun ogohlantiruvchi yoki avariya yorugʻlik va (yoki) akustik signallari qoʻllanilishi kerak.
306. Yoritish asboblari hatto eng noqulay sharoitlarda ham jihoz operatorining koʻzini qamashtirmaydigan tarzda joylashtirilishi kerak, bunda qaytgan yorugʻlik operatorning ish joyidan jihoz ishini kuzatishga xalaqit bermasligi kerak.
307. Toʻsiq istalgan nuqtada xavf manbai tomon yoʻnaltirilgan 1000 N miqdordagi jamlangan kuchga bardosh berishi kerak. Toʻsiq elastik deformatsiyalanganda ham xavf manbaigacha boʻlgan xavfsiz masofa saqlanishi kerak. Xuddi shu miqdordagi, ammo qarama-qarshi yoʻnalgan kuch toʻsiqning plastik deformatsiyasiga olib kelmasligi kerak.
308. Agar avtomobil harakatlanayotgan vaqtda mexanizmlarni yuritish talab etilsa, boshqaruv organlari haydovchi kabinasida joylashtirilishi, bunda ular bevosita avtomobilni boshqarish bilan bogʻliq taʼsir zonasidan tashqarida boʻlishi kerak.
309. Agar mexanizmlarning yuritmasi harakatsiz avtomobilda amalga oshirilsa, boshqaruv posti operator butun ish maydonini koʻra oladigan tarzda joylashtirilishi kerak.
310. Boshqaruv postidagi shovqin tavsiflari ushbu ilovaning 3-bobi 2-paragrafi talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
311. Gidravlik yuritma filtrli toʻldirish teshigi, havo bosimini tenglashtiruvchi klapan, sath koʻrsatkichi va magnit filtr bilan jihozlangan moy baki (gidravlik suyuqlik baki)ga ega boʻlishi kerak.
312. Ishlash vaqtida 0,07 MPa dan ortiq ortiqcha bosim yuzaga kelishi mumkin boʻlgan baklar saqlagich klapan, shuningdek, bakda ortiqcha bosim mavjud boʻlganda uning toʻldirish yoki tozalash teshiklarini ochish imkoniyatini istisno qiluvchi qurilma bilan jihozlanishi kerak. Bakdagi bosim toʻldirish teshigi yaqinida koʻrsatilishi kerak.
313. Pnevmatik tizimning saqlagich klapanlari va chiqish patrubkalari ulardan chiqayotgan havo operatorga ga bevosita, ga qaytgan holda yoʻnaltirilmaydigan tarzda joylashtirilishi kerak. Saqlagich qurilmalar past haroratda muzlab qolmasligi kerak. Faqat avtomatik muzdan tushirish qurilmasini qoʻllashga ruxsat etiladi.
314. Pnevmatik tizimning havo ballonlari va uzellari bosim ostida ishlaydigan idishlarga qoʻyiladigan talablarga javob berishi kerak.
315. Avtomobil tormozlarining pnevmatik tizimidan yordamchi jihozlarni yuritish uchun foydalanishga faqat yordamchi jihozning har qanday ish rejimida tormozlarning pnevmatik tizimida avtomobilni avariya tormozlanishi samaradorligi bilan tormozlash uchun yetarli boʻlgan bosim va havo miqdori saqlanishi taʼminlangan taqdirdagina ruxsat etiladi.
316. Bir tomonlama ishlaydigan, yuqoriga harakat tizimdagi bosim hisobiga, pastga harakat esa koʻtarilgan element massasining taʼsiri ostida amalga oshiriladigan gidrotsilindrlar har qanday rejimda koʻtarilgan elementning istalgan nuqtasini tushirish tezligi 0,3 m/bilan dan oshmasligini taʼminlaydigan rostlash klapaniga ega boʻlishi kerak.
Kritik holatlarning oldini olish uchun gidrotsilindrdan suyuqlikning oʻz-oʻzidan oqib chiqishiga toʻsqinlik qiluvchi avtomatik klapan oʻrnatilishi kerak.
317. Ikki tomonlama ishlaydigan gidrotsilindrlar holatni mahkamlash har ikki yoʻnalishda taʼminlangan hollarda qoʻllanilishi kerak.
318. Pnevmatik jihozlarda faqat holatni mexanik mahkamlash qoʻllanilishi kerak.
9-§. Signal ranglari, xavfsizlik belgilari va signal belgilashlariga qoʻyiladigan talablar
319. Signal ranglari, xavfsizlik belgilari va signal belgilashlari xavfsizlikka, odamlarning hayoti va sogʻligʻini saqlashga, moddiy zararni kamaytirishga taalluqli muayyan talablarning soʻzlardan foydalanmasdan yoki ularning eng kam miqdoridan foydalangan holda bir xil maʼnoda tushunilishini taʼminlash uchun qoʻllaniladi.
320. Xavfli vaziyatlarning oldini olish uchun quyidagilar zarur:
xavf turlarini, xavfli joylarni va yuzaga kelishi mumkin boʻlgan xavfli vaziyatlarni signal ranglari, xavfsizlik belgilari va signal belgilashlari bilan belgilash;
xavfsizlik belgilari yordamida shaxsiy xavfsizlik vositalari hamda yongʻin, avariya yoki boshqa favqulodda vaziyatlar yuzaga kelganda ehtimoliy moddiy zararni kamaytirishga koʻmaklashuvchi vositalar joylashgan joylarni belgilash.
321. Jihozlar, mashinalar, mexanizmlar va shu kabilarning uzellari hamda elementlarini signal ranglaridagi lak-boʻyoq materiallari bilan boʻyash va ularga signal belgilashlarini tushirish ularning ishlab chiqaruvchisi tomonidan amalga oshirilishi kerak.
Jihozlar, mashinalar va mexanizmlarga xavfsizlik belgilarini joylashtirish (oʻrnatish) ishlab chiqaruvchi tomonidan amalga oshirilishi kerak.
322. Quyidagi signal ranglari qoʻllanilishi kerak: qizil, sariq, yashil, koʻk. Xavfsizlik belgilari va signal belgilashlarining rang-grafik tasvirlarini koʻrish orqali idrok etishni kuchaytirish uchun signal ranglari kontrast ranglar — oq yoki qora bilan birgalikda qoʻllanilishi kerak. Kontrast ranglardan grafik belgilar va tushuntiruvchi yozuvlarni bajarish uchun foydalanish zarur.
10-§. Tezkor xizmatlar transport vositalarining rang-grafik sxemalari, tanib olish belgilari, yozuvlari, maxsus yorugʻlik va tovush signallariga qoʻyiladigan talablar
323. Mazkur band talablari tezkor xizmatlarning quyidagi transport vositalariga tatbiq etiladi:
tez tibbiy yordam;
yongʻindan saqlash xizmati;
avariya-qutqaruv xizmatlari.
Maxsus yorugʻlik (koʻk rangli miltillovchi mayoqchalar) va tovush signallariga qoʻyiladigan talablar qismida mazkur band talablari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan roʻyxat boʻyicha vazirliklar, idoralar va tashkilotlarning transport vositalariga ham tatbiq etiladi, ularga rang-grafik sxemalar mavjud boʻlmaganda maxsus yorugʻlik va tovush signallari oʻrnatilishi mumkin.
324. Tezkor xizmatlar transport vositalarining tashqi yuzalarida reklama mazmunidagi yozuvlar va rasmlarga yoʻl qoʻyilmaydi.
325. Tezkor xizmatlarga mansub boʻlmagan transport vositalarida rang-grafik sxemalar, maxsus yorugʻlik va tovush signallaridan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
326. Rang-grafik sxemalarning tarkibi:
a) tezkor xizmatlar transport vositalari tashqi yuzalarining rang-grafik sxemalari quyidagi elementlardan iborat:
transport vositasi tashqi yuzalarining asosiy rangi;
dekorativ tasmalar;
axborot yozuvlari;
tanib olish belgilari.
b) transport vositalarining oʻng va chap tomonlariga koʻrinishi, rangi, oʻlchami va joylashuvi boʻyicha bir xil rang-grafik sxemalar tushiriladi.
327. Asosiy qoplamalar va dekorativ tasmalarning ranglari:
a) tezkor xizmatlar transport vositalari tashqi yuzalari qoplamalarining asosiy ranglari 16-jadvalda koʻrsatilgan ranglarga muvofiq boʻlishi kerak;
b) asosiy qoplamalar va dekorativ tasmalarning rang uygʻunligi muayyan turdagi tezkor xizmat uchun jadvalda keltirilgan istalgan variantda boʻlishi mumkin, biroq bitta transport vositasining barcha tashqi elementlari uchun bir xil boʻlishi kerak;
da) M 2 , M 3 , N 2 , N 3 toifalaridagi transport vositalarining yon yuzalariga tushiriladigan dekorativ tasmalarning eni 150 dan 230 mm gacha boʻlishi kerak. M 1 va N 1 toifalaridagi transport vositalarining yon yuzalariga tushiriladigan dekorativ tasmalarning eni mazkur yuzalarning konfiguratsiyasi hisobga olingan holda belgilanadi;
16-jadval Tezkor xizmatlar transport vositalari tashqi yuzalari qoplamalarining asosiy ranglariga qoʻyiladigan talablar Tezkor xizmat turi Qoplamaning asosiy ranglari Dekorativ tasmalarning ranglari Tez tibbiy yordam: a) A va B sinfidagi avtomobillar Oq Qizil b) C sinfidagi avtomobillar (reanimobillar) Limon rang Qizil Yongʻindan saqlash xizmati Qizil Oq Avariya-qutqaruv xizmatlari Oq Ikki rangli:( toʻq sariq koʻk)
g) transport vositasining old va orqa qismlariga uning boʻylama oʻqiga nisbatan simmetrik tarzda tushiriladigan ikkita parallel dekorativ tasmaning har birining eni 120 dan 180 mm gacha, tasmalar orasidagi masofa esa 90 ± 5 mm boʻlishi kerak.
328. Asosiy rangga ega transport vositasi yuzasiga tushiriladigan axborot yozuvlari va tanib olish belgilari (gerblar va emblemalar bundan mustasno) dekorativ tasma rangida boʻlishi kerak: oq rangli dekorativ tasmada — asosiy rangda; boshqa ranglardagi dekorativ tasmada — oq rangda.
329. Axborot yozuvlari va tanib olish belgilarini tushirish usuli meʼyorlanmaydi.
330. Gerblar va emblemalarning tasvirlari hamda ranglari ularni qoʻllash tartibi, tavsifi va tasviriga doir normativ-huquqiy hujjatlar talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
331. Axborot yozuvlari davlat tilida boʻlishi kerak.
332. Signallar bilan jihozlash:
a) tezkor va maxsus xizmatlarning transport vositalari normativ-huquqiy hujjatlarda belgilangan tartibda maxsus yorugʻlik va tovush signallari bilan jihozlanadi;
b) miltillovchi mayoqcha transport vositasining tomiga yoki uning ustiga oʻrnatilishi kerak. Bunda yorugʻlik nurlanishi manbai markazidan oʻtuvchi gorizontal tekislikdagi maxsus yorugʻlik signalining koʻrinish burchagi 360° ga teng boʻlishi kerak;
d) miltillovchi mayoqchalarni transport vositasining boshqa joylariga oʻrnatishga yoʻl qoʻyilmaydi. Miltillovchi mayoqchani oʻrnatish usullari transport vositasining barcha harakatlanish va tormozlanish rejimlarida uning ishonchli mahkamlanishini taʼminlashi kerak;
g) har bir qurilma alohida holda mazkur hujjat talablariga muvofiqligi taʼminlangan taqdirda, maxsus tovush signalining tovush tarqatgichi bilan bitta korpusda konstruktiv jihatdan birlashtirilgan miltillovchi mayoqchalarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi. Bunday birlashtirilgan qurilmalar transport vositasining tomiga oʻrnatilishi va bitta boshqaruv bloki yordamida ishga tushirilishi kerak;
d) maxsus tovush signallarining tovush tarqatgichlarini transport vositasi old qismining kapot osti boʻshligʻiga oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi;
e) maxsus yorugʻlik va tovush signallarini berish qurilmalarining boshqaruv bloklari transport vositasi salonida (kabinasida) oʻrnatilganda BMT YIKning 21-son Qoidalari talablari bajarilishi kerak;
333. Yorugʻlik signallari (miltillovchi mayoqchalar) BMT YIKning 65-son Qoidalari talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
334. Tovush signallariga qoʻyiladigan talablar:
a) maxsus tovush signali oʻzgaruvchan asosiy chastotaga ega boʻlishi kerak. Asosiy chastotaning oʻzgarishi 150 dan 2000 Gs gacha boʻlishi kerak;
b) maxsus tovush signalining asosiy chastotasi oʻzgarishi siklining davomiyligi — 0,5 dan 6,0 bilan gacha;
da) maxsus tovush signali berilganda signal qurilmasining tovush bosimi darajasi tovush tarqatgichdan 2 m masofada, uning chiqish teshigi tekisligiga perpendikulyar oʻq boʻyicha quyidagidan past boʻlmasligi kerak:
116 dBA — tovush tarqatgich transport vositasining tomiga oʻrnatilganda;
122 dBA — tovush tarqatgich kapot osti boʻshligʻiga oʻrnatilganda;
g) maxsus tovush signalining maksimal tovush bosimi darajasi yoʻnalishi transport vositasining oldinga harakatlanish yoʻnalishidagi boʻylama oʻqi bilan mos kelishi kerak.
11-§. Xavfli yuklarni tashish uchun moʻljallangan transport vositalariga qoʻyiladigan talablar
335. Xavfli yuklarni tashish uchun moʻljallangan transport vositalarining konstruksiyasi BMT YIKning 105-03, 105-04-son Qoidalariga, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining normativ-huquqiy hujjatlarida belgilangan talablarga muvofiq boʻlishi kerak.
3-bob. Ixtisoslashtirilgan va maxsus transport vositalari jihozlariga qoʻyiladigan talablar
1-§. Hajmiy gidroyuritmalarga qoʻyiladigan talablar
336. Gidroyuritmalar gidrotizimni maksimal qiymatdan ortiq bosim bilan yuklanishdan himoya qilishni, bosim pulsatsiyalarini kamaytirishni, harorat oʻzgarganda ishchi suyuqlik hajmining oʻzgarishini kompensatsiya qilishni hamda texnik holatni diagnostika qilishni taʼminlaydigan qurilmalar bilan jihozlanishi kerak.
337. Gidroyuritmalar va gidroqurilmalar maksimal bosimdan kam boʻlmagan bosimda, agar maksimal bosim belgilanmagan boʻlsa, nominal bosimning 1,25 baravari miqdoridagi bosimda mustahkam boʻlishi kerak.
338. Gidroqurilmalarning qoʻzgʻalmas tutashmalari, tashqi devorlari, payvandlangan va rezbali birikmalari minimal qiymatdan maksimal qiymatgacha boʻlgan bosim oraligʻida germetik boʻlishi kerak.
Gidrotizimga havoning soʻrilib kirishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
339. Qoʻllaniladigan konstruksion materiallar va qoplamalar oʻzaro hamda ishchi suyuqlik bilan mos boʻlishi kerak.
340. Xavfli vaziyat yuzaga kelganda gidroyuritma (gidrotizim) energiya manbaidan avtomatik ravishda toʻliq uzilishi, toʻxtatilganda gidroyuritmada (gidrotizimda) toʻplangan energiya avtomatik ravishda neytrallashtirilishi, oʻz-oʻzidan ishga tushishning oldi olinishi, ish turi almashlab ulagichi esa qulflanishi kerak.
341. Gidrodvigatellarning chiqish boʻgʻinlarini belgilangan holatda mahkamlash uchun gidroqulflar yoki boshqa mahkamlovchi qurilmalar oʻrnatilishi kerak.
342. Gidroqurilmalar ishtirokidagi qasddan yoki beixtiyor mexanik harakatlar odamlarga xavf tugʻdiradigan vaziyatlarga olib kelmasligi kerak.
zarur boʻlganda ochiq harakatlanuvchi qismlar toʻsiladi, xavfli qismlar signal rangiga boʻyaladi va xavfsizlik belgilari oʻrnatiladi.
343. Agar bosim pasayganda xavf yuzaga kelsa, mashina (agregat)ning xavfli harakatlanishining oldini olish uchun blokirovkalar nazarda tutilishi kerak. Bunda qisuvchi, tormozlovchi va shu kabi gidroqurilmalar oʻchirilmasligi kerak.
344. Bir nechta gidravlik energiya manbalariga ega gidroyuritmalar (gidrotizimlar) energiya manbalaridan biri (nasoslardan biri) oʻchirilganda yoki ular turli vaqtda ishga tushirilganda xavfli omillar yuzaga kelishini istisno etadigan sxemaviy blokirovkalarga ega boʻlishi kerak.
345. Barcha gidroqurilmalar, gidrotizim va gidroyuritma gidrotizimni taʼminlovchi energiya parametrlarining pasayishida, energiya taʼminoti yoki boshqaruv yoqilganda va oʻchirilganda xavf tugʻdirmasligi kerak. Yoqilganda barcha boshqaruv qurilmalari ishchi organga gidravlik energiya uzatilishini taʼminlamaydigan dastlabki holatda boʻlishi, oʻchirilganda esa dastlabki holatga qaytishi kerak.
346. Boshqaruv gidroqurilmalarining konstruksiyasida ularning elementlari oʻz massasining, vibratsiyaning yoki mashina (agregat) tarkibidagi gidroyuritmalar (gidrotizimlar) ishlashi natijasida yuzaga keladigan va ular bilan bogʻliq tezlanishlarning taʼsiri ostida gidroyuritma, gidrotizim yoki gidroqurilmaning oʻz-oʻzidan ishga tushishini istisno etish nazarda tutilishi kerak.
347. Qoʻlda boshqariladigan gidroqurilmalar mashina (agregat)da operatorning harakatlari xavfsiz boʻladigan, gidroqurilmalar esa beixtiyor yoqilish va oʻchirilishdan himoyalangan tarzda joylashtirilishi kerak.
348. Agar avtomatik yoki qoʻlda boshqariladigan bir nechta gidroqurilmalar oʻzaro ulangan boʻlsa va ulardan birining ishdan chiqishi xavf tugʻdirishi mumkin boʻlsa, blokirovkalar yoki boshqa xavfsizlik choralari (blokirovkalovchi qurilmalar) nazarda tutilishi kerak. Agar buning imkoni boʻlsa, bunday blokirovkalar barcha ish operatsiyalarini toʻxtatishi kerak, bunda bunday toʻxtatishning oʻzi xavf tugʻdirmasligi lozim.
349. Blokirovkalovchi qurilmalar gidroyuritma (gidrotizim)ning boshqaruv konturlariga bevosita taʼsir koʻrsatmasligi kerak.
350. Gidroqurilma konstruksiyasida tashish va foydalanish vaqtida mahkamlash va biriktirish detallari, rostlash va sozlash elementlari holatining oʻz-oʻzidan yoki qasddan oʻzgarishini istisno etish nazarda tutilishi kerak.
351. Rostlovchi gidroqurilmalar konstruksiyasida begona aralashuv yoki tasodifiy ishga tushirishning oldini olish uchun rostlovchi elementlarni ishonchli mahkamlash hamda ularni plombalash yoki oʻrnatilgan qulf bilan qulflash imkoniyati nazarda tutilishi kerak.
2-§. Qurilish-yoʻl va boshqa shunga oʻxshash mashinalar operatorining ish joyidagi shovqinga qoʻyiladigan talablar
352. Shovqinning xususiyati:
a) spektr xususiyatiga koʻra shovqin quyidagilarga boʻlinadi:
keng polosali — kengligi bir oktavadan ortiq boʻlgan uzlyuksiz spektrli;
tonal — spektrida yaqqol ifodalangan diskret tonlar mavjud boʻlgan. Amaliy maqsadlarda (ish joylarida uning parametrlarini nazorat qilishda) shovqinning tonal xususiyati uchdan bir oktavali chastota polosalarida oʻlchash orqali, bitta polosadagi tovush bosimi darajasining qoʻshni polosalardagidan kamida 10 dB ga yuqori boʻlishi boʻyicha aniqlanadi;
b) vaqt xususiyatlariga koʻra shovqin quyidagilarga boʻlinadi:
doimiy — sakkiz soatlik ish kuni (ish smenasi) davomida tovush oʻlchagichning “sekin” vaqt xarakteristikasida oʻlchanganda tovush darajasi vaqt boʻyicha 5 dB A dan koʻp oʻzgarmaydigan;
doimiy boʻlmagan — sakkiz soatlik ish kuni (ish smenasi) davomida tovush oʻlchagichning “sekin” vaqt xarakteristikasida oʻlchanganda tovush darajasi vaqt boʻyicha 5 dB A dan koʻp oʻzgaradigan;
da) doimiy boʻlmagan shovqin quyidagilarga boʻlinadi:
vaqt boʻyicha tebranuvchi — tovush darajasi vaqt davomida uzlyuksiz oʻzgaradigan;
uzlukli — tovush darajasi pogʻonali ravishda (5 dB A va undan ortiq) oʻzgaradigan, bunda daraja oʻzgarmas boʻlib qoladigan oraliqlarning davomiyligi 1 bilan va undan ortiqni tashkil etadigan;
impulsli — har birining davomiyligi 1 bilan dan kam boʻlgan bir yoki bir nechta tovush signallaridan iborat, bunda tovush oʻlchagichning mos ravishda “impuls” va “sekin” vaqt xarakteristikalarida dB AI va dB A da oʻlchangan tovush darajalari kamida 7 dB ga farq qiladi.
353. Ish joylaridagi shovqin xususiyatlari va ruxsat etilgan darajalari:
a) ish joylaridagi doimiy shovqinning xususiyati 31,5; 63; 125; 250; 500; 1000; 2000; 4000; 8000 Gts oʻrta geometrik chastotali oktava polosalaridagi dB da ifodalangan L tovush bosimi darajalari hisoblanadi;
b) ish joylaridagi oktava chastota polosalarida tovush bosimining ruxsat etilgan darajalari va tovush darajalari quyidagicha qabul qilinishi kerak:
keng polosali doimiy va doimiy boʻlmagan (impulsli shovqindan tashqari) shovqin uchun — 17-jadval boʻyicha;
tonal va impulsli shovqinlar uchun — 17-jadvalda koʻrsatilgan qiymatlardan 5 dB kamroq;
17-jadval Oktava chastota polosalarida tovush bosimining ruxsat etilgan darajalari Oʻrta geometrik chastotali, Gts, oktava polosalaridagi tovush bosimi darajalari, dB Tovush darajalari, dB A 31,5 63 125 250 500 1000 2000 4000 8000 107 95 87 82 78 75 73 71 69 80
d) mashinalarning shovqin xususiyatlari yoki shovqin xususiyatlarining chegaraviy qiymatlari ularning pasportida, foydalanish boʻyicha qoʻllanma (yoʻriqnoma)da yoki boshqa ilova hujjatlarida koʻrsatilishi kerak.
Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisida texnik reglamentga 7-ILOVA
Muomalaga chiqarilayotgan yuqori oʻtuvchanlikka ega transport vositalariga (G toifasi) qoʻyiladigan talablar
1. M va N toifadagi transport vositalari quyidagi talablarga javob bersa, yuqori oʻtuvchanlikka ega transport vositalari (G toifasi) jumlasiga kiritilishi mumkin:
N 1 toifadagi, toʻliq massasi koʻpi bilan 2 t boʻlgan transport vositalari, shuningdek, M 1 toifadagi transport vositalari quyidagi shartlarga javob bersa, yuqori oʻtuvchanlikka ega transport vositalari deb hisoblanadi:
kamida bitta oldingi va bitta orqa oʻq bir vaqtda harakatga keltirilishini taʼminlaydigan konstruksiyaga ega boʻlishi, shu jumladan, bitta oʻq yuritmasi uzilishi mumkin boʻlgan transport vositalari;
kamida bitta differensialni blokirovkalash mexanizmi yoki shunga oʻxshash taʼsirga ega bitta mexanizm boʻlishi hamda ular (yakka transport vositasi holatida) 30 foizli koʻtarilishni enga olishi.
ular, shuningdek, quyida keltirilgan oltita talabdan kamida beshtasiga javob berishi kerak:
kirish burchagi kamida 25° boʻlishi kerak;
chiqish burchagi kamida 20° boʻlishi kerak;
boʻylama oʻtuvchanlik burchagi kamida 20° boʻlishi kerak;
oldingi oʻq ostidagi yoʻl oraligʻi kamida 180 mm boʻlishi kerak;
orqa oʻq ostidagi yoʻl oraligʻi kamida 180 mm boʻlishi kerak;
oʻqlararo yoʻl oraligʻi kamida 200 mm boʻlishi kerak.
2. Texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massasi 2 t dan ortiq boʻlgan N 1 toifadagi transport vositalari yoki N 2 , M 2 yoxud toʻliq massasi koʻpi bilan 12 t boʻlgan M 3 toifadagi transport vositalari, agar ularning konstruksiyasi barcha gʻildiraklarning bir vaqtdagi yuritmasini taʼminlasa, shu jumladan, bir oʻq yuritmasi uzilishi mumkin boʻlgan transport vositalari, yoki quyidagi talablarga javob bersa, yuqori oʻtuvchanlikka ega transport vositalari deb hisoblanadi:
kamida bitta oldingi va bitta orqa oʻq bir vaqtda yuritmaga ega boʻlishi, shu jumladan, bitta oʻq yuritmasi uzilishi mumkin boʻlgan transport vositalari;
kamida bitta differensialni blokirovkalash mexanizmi yoki shunga oʻxshash taʼsirga ega bitta mexanizm mavjud boʻlishi;
transport vositalari (yakka transport vositasi boʻlgan taqdirda) 25 foizlik koʻtarilishni bosib oʻtishi mumkin.
3. Maksimal massasi 12 t dan ortiq boʻlgan M 3 toifadagi va N 3 toifadagi transport vositalari, agar ular barcha gʻildiraklarning bir vaqtdagi yuritmasiga ega boʻlsa, shu jumladan, bir oʻq yuritmasi uzilishi mumkin boʻlgan transport vositalari, yoki quyidagi talablarga rioya etilsa, yuqori oʻtuvchanlikka ega transport vositalari deb hisoblanadi:
oʻqlarning kamida yarmi yuritmaga ega boʻlishi;
kamida bitta differensialni blokirovkalash mexanizmi yoki shunga oʻxshash taʼsirga ega bitta mexanizm mavjud boʻlishi;
transport vositalari (yakka transport vositasi boʻlgan taqdirda) 25 foiz koʻtarilishni bosib oʻtishi mumkin.
quyidagi oltita talabdan kamida toʻrttasi bajarilishi:
kirish burchagi kamida 25° boʻlishi kerak;
chiqish burchagi kamida 25° boʻlishi kerak;
boʻylama oʻtuvchanlik burchagi kamida 25° boʻlishi kerak;
oldingi oʻq ostidagi yoʻl oraligʻi kamida 250 mm boʻlishi kerak;
oʻqlararo yoʻl oraligʻi kamida 300 mm boʻlishi kerak;
orqa oʻq ostidagi yoʻl oraligʻi kamida 250 mm boʻlishi kerak.
4. G toifadagi transport vositalari bazasida (shassisida) tayyorlangan maxsus va ixtisoslashtirilgan transport vositalari ham G toifasiga kiradi.
5. Yuqori oʻtuvchanlikka ega transport vositalari toifasini belgilashda G harfi M yoki N harflari bilan birga qoʻllanilishi kerak (masalan, N 1 G).
1-rasm. Kirish burchagi
2-rasm. Chiqish burchagi
3-rasm. Boʻylama oʻtuvchanlik burchagi
4-rasm. Oʻqlar orasidagi yoʻl
5-rasm. Bitta oʻq ostidagi yoʻl yotiqsagi
Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisida texnik reglamentga 8-ILOVA
Ekologik toifa Transport vositalari toifalari Talablar yoki talablarni oʻz ichiga olgan hujjatlar 0 M 1 , M 2 , N 1 , N 2 benzin va gaz dvigatellari bilan BMT YIK Qoidalari № 83-02 (chiqindilar darajasi A) M 1 maksimal massasi 3,5 t, M 2 , M 3 , N 1 , N 2 , N 3 dizel dvigatellari bilan BMT YIK Qoidalari № 49-01 M 1 maksimal massasi 3,5 t, M 2 , M 3 , N 2 , N 3 benzin dvigatellari bilan SO — 85 g/kVt·ch, NC — 5 g/kVt·ch, NO x — 17 g/kVt·ch (9-rejimli sinov sikli) 1. M 1 , M 2 , N 1 , N 2 benzin, gaz va dizel dvigatellari bilan BMT YIK Qoidalari № 83-02 (chiqindilar darajasi tegishlicha V, S) M 1 maksimal massasi 3,5 t, M 2 , M 3 , N 1 , N 2 , N 3 gaz va dizel dvigatellari bilan BMT YIK Qoidalari № 49-02 (chiqindilar darajasi A) M 1 maksimal massasi 3,5 t, M 2 , M 3 , N 2 , N 3 benzin dvigatellari bilan SO — 72 g/kVt·ch, NC — 4 g/kVt·ch, NO x — 14 g/kVt·ch (9-rejimli sinov sikli) 2. M 1 , M 2 , N 1 , N 2 benzin, gaz va dizel dvigatellari bilan BMT YIK Qoidalari № 83-02 (chiqindilar darajasi tegishlicha V, S, D) M 1 maksimal massasi 3,5 t, M 2 , M 3 , N 1 , N 2 , N 3 gaz va dizel dvigatellari bilan BMT YIK Qoidalari № 49 (chiqindilar darajasi V) M 1 maksimal massasi 3,5 t, M 2 , M Z , N 2 , N 3 benzin dvigatellari bilan SO — 55 g/kVt·ch, NC — 2,4 g/kVt·ch, NO x — 10 g/kVt·ch (boʻyicha sinovlarda qoidalarga EEK OON № 49-04) (sinov sikli ESC)) 3. M 1 , M 2 , N 1 , N 2 benzin, gaz va dizel dvigatellari bilan BMT YIK Qoidalari № 83-05 (chiqindilar darajasi A) M 1 maksimal massasi 3,5 t, M 2 , M 3 , N 1 , N 2 , N 3 gaz va dizel dvigatellari bilan BMT YIK Qoidalari № 49-04 (chiqindilar darajasi A) M 1 G va M 2 G maksimal massasi 3,5 t, M 3 G, N 2 G, N 3 G — barcha gʻildiraklari yetakchi, shu jumladan, oʻqlardan birining yuritmasi uziladigan, dizel dvigatellari bilan; M 1 maksimal massasi 3,5 t, M 2 , M 3 , N 2 , N 3 — benzin dvigatellari bilan BMT YIK Qoidalari № 96-01 M 1 maksimal massasi 3,5 t, M 2 , M 3 , N 2 , N 3 benzin dvigatellari bilan SO — 20 g/kVt·ch, NC — 1,1 g/kVt·ch, NO x — 7 g/kVt·ch (boʻyicha sinovlarda qoidalarga EEK OON № 49-04 (sinov sikli ESC)) 4. M 1 , M 2 , N 1 , N 2 majburiy yondirishli va dizel dvigatellari bilan BMT YIK Qoidalari № 83-05 (chiqindilar darajasi B) M 1 maksimal massasi 3,5 t, M 2 , M 3 , N 1 , N 2 , N 3 gaz va dizel dvigatellari bilan BMT YIK Qoidalari № 49-05 (chiqindilar darajasi B1, bort diagnostikasi, uzoq muddatlilik va ekspluatatsiyaga yaroqlilik, NO x nazoratiga doir talablar darajasi — “S”) M 1 G va M 2 G maksimal massasi 3,5 t, M 3 G, N 2 G, N 3 G — barcha gʻildiraklari yetakchi, shu jumladan, oʻqlardan birining yuritmasi uziladigan, dizel dvigatellari bilan; M 1 maksimal massasi 3,5 t, M 2 , M 3 , N 2 , N 3 — benzin dvigatellari bilan BMT YIK Qoidalari № 96-02SO — 4 g/kVt·ch, NC — 0,55 g/kVt·ch, NO x — 2 g/kVt·ch (boʻyicha sinovlarda qoidalarga EEK OON № 49-05) (sinov sikli ESC)) 5. M 1 , M 2 , N 1 , N 2 majburiy yondirishli va dizel dvigatellari bilan BMT YIK Qoidalari № 83-06 M 1 maksimal massasi 3,5 t, M 2 , M 3 , N 1 , N 2 , N 3 gaz va dizel dvigatellari bilan BMT YIK Qoidalari № 49-05 (chiqindilar darajasi V2*, S, bort diagnostikasi, uzoq muddatlilik va NO x nazoratiga doir talablar darajasi — “G”, “K”)
Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisida texnik reglamentga 9-ILOVA
Muomalaga chiqarilayotgan transport vositalari (shassi) turlarining muvofiqligini baholash uchun arizachi tomonidan taqdim etiladigan hujjatlar
1-§. Keyinchalik transport vositasi (shassi) turini maʼqullash hujjati berilgan holda sertifikatlashtirish shaklida muvofiqlikni baholash uchun taqdim etiladigan hujjatlar
1. Transport vositasi (shassi) turini maʼqullash hujjatini olish maqsadida arizachi sertifikatlashtirish organiga quyidagilarni taqdim etadi:
a) transport vositalari (shassi) uchun normativ hujjatlar (mavjud boʻlsa);
b) transport vositasi (shassi) turining umumiy texnik tavsifi, unda transport vositasini identifikatsiya qilish uchun zarur boʻlgan umumiy koʻrinish chizmalari, shuningdek, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi komponentlar (yorugʻlik va tovush signalizatsiyasi qurilmalari, xavfsizlik kamarlari, oynalar, shinalar, orqani koʻrish oynalari) roʻyxati va ularning markirovkasi (tasdiqlovchi hujjatlar raqamlari) koʻrsatiladi;
Hujjatlar ikki nusxada, ularning tuzilgan sanasi, imzolagan shaxsning familiyasi va lavozimi koʻrsatilgan holda taqdim etiladi;
v) ariza berilgan sanada mavjud boʻlgan, sinov laboratoriyasi tomonidan berilgan sinov bayonnomalari, shuningdek, Texnik reglamentning 3 , 4 va 6-ilovalari roʻyxati boʻyicha ayrim talablarga doir boshqa daliliy materiallar.
Quyidagi hollarda:
maxsus va ixtisoslashtirilgan transport vositalari uchun bazaviy transport vositalari yoki shassining Texnik reglament talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi hujjatlar (transport vositasi turini maʼqullash, shassi turini maʼqullash, muvofiqlik sertifikatlari), ularning ishlab chiqaruvchilari yoki ushbu hujjatlarni bergan organlar tomonidan tasdiqlangan nusxalar daliliy materiallar hisoblanadi;
shassi — akkreditatsiyadan oʻtgan sinov laboratoriyasi tomonidan Texnik reglamentning 3-ilovasi roʻyxati boʻyicha ayrim talablarga nisbatan berilgan, xuddi shu turdagi shassiga ega toʻliq komplektlangan transport vositasining identifikatsiya va sertifikatlashtirish sinovlari bayonnomalari yoki ishlab chiqarilishi tugallanmagan transport vositasining sinov bayonnomalari (agar uning konstruksiyasi belgilangan usullarga muvofiq bunday sinovlarni oʻtkazish imkonini bersa) va (yoki) uning komponentlari;
g) ishlab chiqaruvchi qoʻllaydigan menejment tizimining muvofiqlik sertifikati. Bunday sertifikat mavjud boʻlmaganda, Texnik reglamentning 11-ilovasiga muvofiq hujjatlarni tahlil qilish imkonini beradigan hajmda ishlab chiqarish sharoitlarining tavsifi taqdim etiladi;
d) transport vositalari (shassi) ishlab chiqaruvchisiga belgilangan tartibda xalqaro identifikatsiya kodi berilganligi toʻgʻrisidagi hujjat;
e) transport vositasidan foydalanish boʻyicha qoʻllanma (yoʻriqnoma).
2. Import qilinadigan transport vositalari holatida ariza beruvchi sertifikatlashtirish organiga ishlab chiqaruvchi bilan ariza beruvchi oʻrtasidagi, ishlab chiqaruvchi tomonidan ariza beruvchiga muvofiqlikni baholashni oʻtkazish vakolatini berish hamda Texnik reglament talablariga muvofiq transport vositalari (shassi) xavfsizligini taʼminlash uchun ishlab chiqaruvchi bilan solidar javobgarlik toʻgʻrisidagi kelishuvni taqdim etadi.
3. Shassi negizida tayyorlanadigan yoki boshqa tayyorlovchidan sotib olinadigan transport vositalarining muvofiqligi baholanayotganda, ushbu Ilovaning 1-bandida sanab oʻtilgan hujjatlarga qoʻshimcha ravishda quyidagilar taqdim etiladi:
tayyorlashning joriy bosqichida transport vositasining savdo markasi va tijoriy nomini oʻzgartirish (saqlab qolish) kelishilganligini tasdiqlovchi hujjat;
asosiy transport vositasi (shassi) konstruksiyasiga kiritilgan barcha oʻzgartirishlar va qoʻshimchalarning batafsil tavsifi;
shassi yoki asosiy transport vositasini tayyorlovchining shassi yoki transport vositasini yakuniy yigʻishga oid qoidalar va cheklovlarni belgilovchi hujjati (hujjat nusxasi);
ikkala tayyorlovchi tomonidan Texnik reglamentning 3-ilovasi nomenklaturasiga kiruvchi har bir xavfsizlik talabiga muvofiqlikni taʼminlash boʻyicha masʼuliyatlari, shuningdek, transport vositalarining tegishli nazorat sinovlarini oʻz zimmalariga olishlari kelishilgan hujjat (taqsimlash roʻyxati).
2-§. Muomalaga chiqarilayotgan yakka transport vositasi va transport vositalarining kichik partiyasini sertifikatlashtirish shaklida muvofiqlikni baholash uchun taqdim etiladigan hujjatlar
4. Muomalaga chiqariladigan yakka transport vositasi va transport vositalarining kichik partiyasi uchun muvofiqlik sertifikatini olish maqsadida ariza beruvchi sertifikatlashtirish organiga quyidagilarni taqdim etadi:
a) qonunchilikda belgilangan shakldagi muvofiqlikni baholashni oʻtkazish uchun ariza, unda qoʻshimcha ravishda ariza beruvchining nomi, transport vositasining nomi va shartli belgisi, transport vositasining identifikatsiya raqami, transport vositasi ishlab chiqaruvchisining nomi koʻrsatilishi kerak;
b) ariza beruvchining shaxsini tasdiqlovchi hujjat;
v) individual texnik ijod mahsuli boʻlgan transport vositalari uchun transport vositasiga identifikatsiya raqami berilganligi toʻgʻrisidagi hujjat;
g) transport vositasining umumiy texnik tavsifi;
d) transport vositasining Texnik reglament talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi daliliy materiallar.
5. Ilgari Texnik reglament talablariga muvofiqligi tasdiqlangan transport vositasidan yoki transport vositalarining kichik partiyasidan foydalanib tayyorlangan yagona transport vositasining muvofiqligini baholashda qoʻshimcha ravishda quyidagilar taqdim etiladi:a) texnik tavsif, oʻz ichiga olgan roʻyxat kiritilgan da konstruksiyani bazaviy transport vositasining oʻzgartirishlar;
a) bazaviy transport vositasi konstruksiyasiga kiritilgan oʻzgartirishlar roʻyxatini oʻz ichiga olgan texnik tavsif;
b) transport vositasi konstruksiyasining oʻzgartiriladigan elementlariga konstruktorlik yoki boshqa texnik hujjatlar;
v) bazaviy transport vositasini yangi ishlanmada konstruktiv qoʻllash imkoniyatini tasdiqlovchi bazaviy transport vositasiga konstruktorlik hujjatlarining asl nusxalarini saqlovchi bilan konstruksiyani kelishish toʻgʻrisidagi hujjat yoki bazaviy transport vositasini ishlab chiqaruvchining oʻzgartirilgan konstruksiya uchun undan foydalanish mumkinligi toʻgʻrisidagi xulosasi (mavjud boʻlganda);
g) bazaviy transport vositasi uchun transport vositasi turini maʼqullash nusxasi.
Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisida texnik reglamentga 10-ILOVA
Ishlab chiqarish holatini tekshirishda oʻrganiladigan asosiy masalalar
1. Ishlab chiqarish holatini tekshirishdan oldin hujjatlar oʻrganiladi va ishlab chiqarish holatini tekshirish rejasi tuziladi, u quyidagi masalalarni oʻrganishni oʻz ichiga oladi:
a) ishlab chiqaruvchi ishini tashkil etish (boshqaruv tuzilmasi, rahbariyat va ijrochilarning javobgarligi hamda vakolatlari);
b) transport vositalari (shassi)ni ishlab chiqish va muvofiqligini baholashni boshqarish;
da) ishlab chiqarish jarayonida transport vositalari (shassi) sifatini taʼminlash;
g) taʼminlash muvofiqligi transport vositalarining (shassi), chiqariladigan muomalaga talablariga texnik reglamentning;
d) mahsulotning yakuniy (qabul qilish) nazoratini tashkil etish;
e) sifat toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni roʻyxatga olish;
j) tuzatuvchi harakatlar tartib-taomillarini bajarish;
z) mahsulotning mazkur texnik reglament talablariga muvofiqligini baholash uskunalaridan foydalanish imkoniyati mavjudligi;
i) ishlab chiqarishni metrologik taʼminlash tizimini tashkil etish.
2. Ishlab chiqarish holatini tekshirish sertifikatlashtirish organi tomonidan oʻtkaziladi, zarur hollarda tekshiruvga boshqa vakolatli tashkilotlarning mutaxassislari jalb etilishi mumkin.
3. Transport vositalari (shassi) ishlab chiqarilishi holatini oʻrganish sertifikatlashtirish organi tomonidan tasdiqlangan reja asosida amalga oshiriladi. Oʻrganish oʻtkazishda masalalarning roʻyxati va tahlil chuqurligi tekshirilayotgan ishlab chiqaruvchining oʻziga xos xususiyatlari (ishlab chiqarish turi va hajmi, butlovchi qismlarni yetkazib berish hajmlari va usullari va h.k.) inobatga olingan holda tuzatilishi lozim.
4. Ariza beruvchi ishlab chiqarish holatini tekshirish uchun zarur sharoitlarni, shu jumladan, auditorlarning baholash obyektlariga va ishlab chiqaruvchi tomonidan mazkur texnik reglament talablarini bajarish maqsadida yuritiladigan hujjatlarga toʻsqinliksiz kirishini taʼminlaydi.
Ishlab chiqaruvchining mazkur band talablarini bajarishdan boʻyin tovlashi muvofiqlikni baholash tartib-taomilini toʻxtatib turish yoki tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilish uchun asos boʻlishi mumkin.
5. Mahsulot ishlab chiqaruvchisi ishlab chiqarish holatini tekshirish boʻyicha zarur tadbirlarni amalga oshirishda, shuningdek, u texnologik operatsiyalarni amalga oshirish uchun jalb qiladigan tashkilotlar va komponentlar yetkazib beruvchilardagi tekshirishlarda ishtirok etadi, agar sertifikatlashtirish organi ushbu tashkilotlarda ishlab chiqarish holatini tekshirish zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qilgan boʻlsa.
6. Ishlab chiqarish holatini tekshirish natijalari dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi, unda rejaning barcha bandlari boʻyicha baholar beriladi va ular asosida xulosa chiqariladi.
Tekshirishning salbiy natijalari ushbu texnik reglament talablariga muvofiqlikni tasdiqlovchi hujjatlarni rasmiylashtirishni belgilangan tuzatish tadbirlarini amalga oshirishga qadar toʻxtatib turish uchun asos boʻladi.
7. Ishlab chiqarish holatini tekshirish natijalari transport vositalari (shassi)ning mazkur texnik reglament talablariga muvofiqligi boʻyicha inspeksiya nazoratini oʻtkazish davriyligini belgilashda hisobga olinadi.
Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisida texnik reglamentga 11-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Milliy sertifikatlashtirish tizimi Sertifikatlashtirish organi ____________________________________________________________________ (toʻliq va qisqartirilgan nomi, pochta manzili, raqami va akkreditatsiya guvohnomasining amal qilish muddati tugaydigan sana) Muomalaga chiqariladigan transport vositasi turini maʼqullash № _____________ davlat reyestri raqami Amal qilish muddati 20___ y.”___”__________ Markasi ____________________________________ Tijorat nomi ____________________________________ Turi ____________________________________ Bazaviy transport vositasi / shassi (boshqa ishlab chiqaruvchining bazaviy transport vositasi / shassisidan foydalanilganda) ____________________________________ Modifikatsiyalar ____________________________________ Toifasi ____________________________________ Ekologik toifa ____________________________________ Arizachi va uning pochta manzili ____________________________________ Ishlab chiqaruvchi va uning manzili ____________________________________ Ishlab chiqaruvchining vakili va uning manzili ____________________________________ Yigʻish zavodi va uning manzili ____________________________________ Yetkazib beruvchi yigʻish komplektlari va uning pochta manzili (boshqa ishlab chiqaruvchining bazaviy transport vositasi / shassisidan foydalanilganda) ____________________________________ Texnik reglament talablariga muvofiq mazkur transport vositasi turini maʼqullash hujjatining amal qilishi quyidagi transport vositasiga tatbiq etiladi: a) seriyali ishlab chiqariladigan; b) partiyalar bilan ______ dona miqdorda olib kiriladigan. (Keraksizi oʻchirilsin.) Identifikatsiya raqamlari (VIN): ___________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ Mazkur transport vositasi turini maʼqullash hujjati ilovalarsiz haqiqiy emas. 1-ilova Transport vositasining umumiy tavsiflari. 2-ilova Transport vositasi turini maʼqullashni rasmiylashtirish uchun asos boʻladigan hujjatlar roʻyxati. 3-ilova Transport vositasi markirovkasining tavsifi. 4-ilova Transport vositasining umumiy koʻrinishi ____ sahifada berilgan Qoʻshimcha maʼlumot _____________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ (zarur boʻlganda oʻz yurishi bilan harakatlanishni taqiqlash, umumiy foydalanishdagi yoʻllarda foydalanish imkoniyati va boshqa cheklovlar koʻrsatiladi) Sertifikatlashtirish organi rahbari __________ ___________________________ (imzo) (F.I.Sh.) M.Oʻ. Rasmiylashtirilgan sana 20___ y.”___” __________ TRANSPORT VOSITASI TURINI TASDIQLASH TASDIQLANGAN Davlat reyestrida № UZ.SMT._________________ bilan 20___ y.”___” __________ da roʻyxatga olingan Rahbar (rahbar oʻrinbosari) __________ ___________________________ (imzo) (F.I.Sh.) M.Oʻ.
Transport vositasi turini maʼqullash hujjatiga 1-ILOVA
Transport vositasining umumiy tavsiflari
Oʻqlar soni va joylashuvi (L toifadagi transport vositalari uchun) ..................................................................................... Oʻqlar/gʻildiraklar soni (O toifadagi transport vositalari uchun) ..................................................................................... Gʻildirak formulasi / yetakchi gʻildiraklar (O toifadagi transport vositalari bundan mustasno) ..................................................................................... Transport vositasining joylashuv sxemasi (O toifadagi transport vositalari bundan mustasno) ..................................................................................... Kuzov turi/eshiklar soni (M toifadagi transport vositalari uchun) ..................................................................................... Yuklash boʻshligʻining bajarilishi (N va O toifadagi transport vositalari uchun) ..................................................................................... Vazifasi (maxsus va ixtisoslashtirilgan transport vositalari uchun) ..................................................................................... Oʻrindiqlar soni (faqat M va L transport vositalarining toifasi uchun, M 1 toifali transport vositalari uchun qatorlar boʻyicha taqsimlangan holda) ..................................................................................... Yoʻlovchi sigʻimi (M 2 va M 3 toifali transport vositalari uchun) ..................................................................................... Umumiy hajm bagaj boʻlinmalar (III sinf M 3 toifali transport vositalari uchun) ..................................................................................... Kabina (N toifali transport vositalari uchun) ..................................................................................... Rama (L toifali transport vositalari uchun) ..................................................................................... Gabarit oʻlchamlari, mm: ..................................................................................... uzunligi ..................................................................................... kengligi ..................................................................................... balandligi (konteyner tashuvchilar uchun — yuklash, maksimal ruxsat etilgan) ..................................................................................... Gʻildirak bazasi, mm ..................................................................................... Oldingi / orqa gʻildiraklar izining kengligi, mm (L toifadagi bir izli transport vositalari bundan mustasno) ..................................................................................... Transport vositasining jihozlangan holatdagi massasi, kg ..................................................................................... Transport vositasining texnik ruxsat etilgan maksimal ogʻirligi, kg ..................................................................................... Transport vositasining oldingi oʻqidan boshlab har bir oʻqiga toʻgʻri keladigan texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massa, kg ..................................................................................... N toifadagi transport vositalari uchun avtopoyezdning texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massasi ..................................................................................... Maksimal massa tirkamaning, kg ..................................................................................... tormoz tizimisiz tirkama ..................................................................................... tirkama bilan tormoz tizim bilan ..................................................................................... Texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal yuklama ga tayanch-ilashish qurilma ..................................................................................... Gibrid transport vositasining tavsifi: (tashqi manbadan quvvatlash talabi; ish rejimlari, foydalaniladigan dvigatel va uning ish rejimi tavsifi) ..................................................................................... Ichki yonuv dvigateli (markasi, turi) ..................................................................................... soni va joylashuvi silindrlar ..................................................................................... ishchi hajm, sm3 ..................................................................................... stepen siqish ..................................................................................... maksimal quvvat, kVt (min -1 ) ..................................................................................... maksimal aylantiruvchi moment, N-m (min -1 ) ..................................................................................... Yoqilgʻi markasi ..................................................................................... Taʼminot tizimi (turi) ..................................................................................... Karbyurator (markasi, turi) ..................................................................................... (karbyuratorli dvigatellar uchun) Boshqaruv bloki (markasi) ..................................................................................... Purkalash tizimi (markasi, turi) ..................................................................................... (yonilgʻi purkash tizimiga ega boʻlgan benzinli dvigatellar uchun) Yoqilgʻi nasos yuqori bosim (TNVD (marka, turi)) ..................................................................................... (dizel dvigatellar uchun) Forsunkalar (markasi, turi) ..................................................................................... (dizel dvigatellar uchun) Turbokompressor (markasi, turi) ..................................................................................... Havo filtri (markasi, turi) ..................................................................................... Kirish shovqini soʻndirgichi (markasi) ..................................................................................... 1-bosqich 2-bosqich 3-bosqich ..................................................................................... ..................................................................................... ..................................................................................... Oʻt oldirish tizimi (turi) ..................................................................................... Taqsimlagich (markasi) ..................................................................................... Kommutator (markasi) ..................................................................................... Oʻt oldirish gʻaltagi (markasi, turi) ..................................................................................... Modul oʻt oldirish (marka, turi) ..................................................................................... (yonilgʻi purkash tizimiga ega boʻlgan benzinli dvigatellar uchun) Oʻt oldirish shamlari (markasi) ..................................................................................... Ishlatilgan gazlarni chiqarish va neytrallash tizimi ..................................................................................... Asosiy shovqin soʻndirgich (markasi) ..................................................................................... Qoʻshimcha shovqin soʻndirgich (markasi) ..................................................................................... Neytrallagich (markasi) ..................................................................................... Qattiq zarrachalar filtri ..................................................................................... elektrodvigatel elektromobilning (marka, turi) (doimiy yoki oʻzgaruvchan tok, da holatida oʻzgaruvchan tok — sinxron yoki asinxron, fazalar soni) ..................................................................................... Ish kuchlanishi, V ..................................................................................... Maksimal 30 daqiqalik quvvat, kVt ..................................................................................... Qurilma toʻplash energiya (faqat uchun elektromobillar va gibrid transport vositalarining) (batareya, kondensator, maxovik/generator) ..................................................................................... Batareya (marka, turi) (faqat uchun elektromobillar va gibrid transport vositalarining) (batareya, kondensator, maxovik/generator) ..................................................................................... elektrokimyoviy para ..................................................................................... soni elementlar ..................................................................................... Massa, kg ..................................................................................... Ish kuchlanishi, V ..................................................................................... Sigʻim, A-ch ..................................................................................... Joylashgan joyi ..................................................................................... Kondensator (marka, turi) ..................................................................................... Energosigʻim, Dj ..................................................................................... Maxovik/generator (marka, turi) ..................................................................................... Zaxira Yurish zaxirasi, km ..................................................................................... Transmissiya (turi va transmissiya sxemasining tavsifi) ..................................................................................... elektromashina (marka, turi) (tavsif har bir elektromashini: asosiy funksiya (dvigatel yoki generator), doimiy yoki oʻzgaruvchan tok, da holatida oʻzgaruvchan tok sinxron yoki asinxron, fazalar soni) ..................................................................................... Ish kuchlanishi, V ..................................................................................... Maksimal 30 daqiqalik quvvat, kVt ..................................................................................... Ilashma (marka, turi) ..................................................................................... Uzatmalar qutisi (markasi, turi): ..................................................................................... soni uzatmalar va uzatish nisbatlari ..................................................................................... Taqsimlash qutisi (turi): ..................................................................................... soni uzatmalar va uzatish nisbatlari taqsimlash qutisi ..................................................................................... Asosiy uzatma (turi): ..................................................................................... Uzatish nisbati soni ..................................................................................... Osma: oldingi (tavsif) ..................................................................................... orqa (tavsif) ..................................................................................... Rul boshqaruvi (tavsifi): ..................................................................................... Rul mexanizm (turi) ..................................................................................... Tormoz tizimi: ..................................................................................... ishchi (tavsif) ..................................................................................... zaxira (tavsif) ..................................................................................... toʻxtab turish (tavsif) ..................................................................................... yordamchi (yeyilishga chidamli (marka, turi)) ..................................................................................... Shinalar (oʻlchami, marka, minimal ruxsat etilgan indeksi yuklama va tezlik toifa) ..................................................................................... Uskunalar shassi (konditsioner, elektr blokirovka qulflar eshiklar, radiouskuna, antenna) ..................................................................................... Sertifikatlashtirish organi rahbari ________ _______________________________________ (imzo) (F.I.Sh.) M.Oʻ. Davlat reyestrida № UZ.SMT. _________________ bilan 20___ y.”___” __________ da roʻyxatga olingan 20___ y.”___” __________ da roʻyxatga olingan
Transport vositasi turini maʼqullash hujjatiga 2-ILOVA
Asos boʻlgan hujjatlarni rasmiylashtirish uchun transport vositasi turini maʼqullash
T/r Hujjat Hujjatni bergan organ Hujjat raqami, berilgan sana 1 2 3 4 Sertifikatlashtirish organi rahbari _________ __________________________ (imzo) (F.I.Sh.) M.Oʻ. Davlat reyestrida № UZ.SMT. _________________ bilan 20___ y.”___” __________ da roʻyxatga olingan
Transport vositasi turini maʼqullash hujjatiga 3-ILOVA
Transport vositasi markirovkasining tavsifi
1. Joylashgan joyi va forma belgi muvofiqligi: ..................................................... 2. Ishlab chiqaruvchi tablichkasining joylashgan joyi: ..................................................... 3. Joylashgan joyi identifikatsiya raqami (VIN kod): ..................................................... 4. Transport vositasi identifikatsiya raqami (raqamlari)ning tuzilishi va mazmuni: ..................................................... 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 1 — 3-poz.: WMI (xalqaro kod ishlab chiqaruvchining) 4 — 9-poz.: tavsiflovchi qism identifikatsiya raqami 10-poz.: yil chiqarish 11 — 17-poz.: transport vositasini ishlab chiqarish raqami Sertifikatlashtirish organi rahbari _________ ____________________________ (imzo) (F.I.Sh.) M.Oʻ. Davlat reyestrida № UZ.SMT. _________________ bilan 20___ y.”___” __________ da roʻyxatga olingan
Transport vositasi turini maʼqullash hujjatiga 4-ILOVA
Transport vositasi umumiy turi
Old tomondan, oʻngdan, chapdan, orqadan, yuqoridan koʻrinish ( zarur hollarda qoʻshimcha turlar keltiriladi ) Sertifikatlashtirish organi rahbari _________ ____________________________ (imzo) (F.I.Sh.) M.Oʻ. Roʻyxatga olinganda Davlat reyestrida № UZ.SMT. _______________ dan 20___ y.”___” __________ Oʻzbekiston Respublikasi Milliy sertifikatlashtirish tizimi Sertifikatlashtirish organi ____________________________________________________________________ (toʻliq va qisqartirilgan nomi, pochta manzili, raqami va akkreditatsiya guvohnomasining amal qilish muddati tugaydigan sana) Muomalaga chiqariladigan shassi turini maʼqullash № _______________________________ davlat reyestri raqami Amal qilish muddati “___”__________ 20___ y. Markasi ____________________________________ Tijorat nomi ____________________________________ Turi ____________________________________ Modifikatsiyalar ____________________________________ Toifasi ____________________________________ Ekologik toifa ____________________________________ Ishlab chiqarish varianti ____________________________________ Kabina va dvigatelga ega shassi, rama konstruksiyali avtobuslar uchun kuzovsiz avtobus shassisi, karkas konstruksiyali avtobuslar uchun kuzovsiz avtobus shassisi, maxsus kabinali transport vositalarini ishlab chiqarish uchun kabinasiz yuk shassisi, qisman yigʻilgan kabinali (orqa devorsiz) yuk shassisi, avtodomlar ishlab chiqarish uchun kabinaning old qismiga ega shassi, avtodomlar ishlab chiqarish uchun kabinasiz shassining old qismi, tirkama shassisi Ariza beruvchi va uning manzili ____________________________________ Ishlab chiqaruvchi va uning manzili ____________________________________ Ishlab chiqaruvchining vakili va uning manzili ____________________________________ Yigʻish zavodi va uning manzili ____________________________________ Yetkazib beruvchi yigʻish komplektlari va uning pochta manzili ____________________________________ (Texnik reglamentning 29-bandida nazarda tutilgan tartib-taomil qoʻllanilganda) Texnik reglament talablariga muvofiq. Mazkur shassi turini maʼqullash hujjatining amal qilishi quyidagi shassiga tatbiq etiladi: a) seriyali ishlab chiqariladigan; b) partiyalar bilan ______ dona miqdorda olib kiriladigan. (Keraksizi oʻchirilsin.) Identifikatsiya raqamlari (VIN): ___________________________________________________________ Mazkur shassi turini maʼqullash hujjati ilovalarsiz haqiqiy emas. 1-ilova Shassining umumiy xususiyatlari 2-ilova Shassi turini maʼqullashni rasmiylashtirish uchun asos boʻladigan hujjatlar roʻyxati 3-ilova Shassi markirovkasi tavsifi 4-ilova Shassining umumiy koʻrinishi _____ betda Qoʻshimcha maʼlumot _______________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ (zarur boʻlganda oʻz yurishi bilan harakatlanishni taqiqlash, umumiy foydalanishdagi yoʻllarda foydalanish imkoniyati va boshqa cheklovlar koʻrsatiladi) Sertifikatlashtirish organi rahbari _________ ____________________________ (imzo) (F.I.Sh.) M.Oʻ. Rasmiylashtirilgan sana “___” __________ 20___ y. TRANSPORT VOSITASI SHASSISI TURINI TASDIQLASH TASDIQLANDI. Davlat reyestrida № UZ.SMT. _________________ bilan 20___ y.”___” __________ da roʻyxatga olingan Rahbar (rahbar oʻrinbosari) ____________________________ _________ ____________________________ (vakolatli davlat boshqaruvi organining nomi) (imzo) (F.I.Sh.) M.Oʻ.
Shassi turini maʼqullash hujjatiga 1-ILOVA
Umumiy tavsiflar shassi
Oʻqlar/gʻildiraklar soni (O toifasidagi transport vositalari uchun) ............................................................................... Gʻildirak formulasi / yetakchi gʻildiraklar (O toifadagi transport vositalari bundan mustasno) ............................................................................... Transport vositasining joylashuv sxemasi (O toifadagi transport vositalari bundan mustasno) ............................................................................... Joylashuv dvigatelning ............................................................................... Kuzov turi/eshiklar soni (faqat M va O toifasidagi transport vositalari uchun) ............................................................................... Kabina (N toifasidagi transport vositalari uchun) ............................................................................... Gabarit oʻlchamlari, mm: uzunligi ............................................................................... kengligi ............................................................................... balandligi ............................................................................... Gʻildirak bazasi, mm ............................................................................... Oldingi / orqa gʻildiraklar izining kengligi, mm (L toifadagi bir izli transport vositalari bundan mustasno) ............................................................................... Massa shassi da jihozlangan holatida, kg ............................................................................... Texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massa, kg ............................................................................... Oldingi oʻqdan boshlab har bir oʻqqa toʻgʻri keladigan texnik jihatdan ruxsat etilgan maksimal massa, kg ............................................................................... tavsif gibrid transport vositasining: (tashqi manbadan qayta zaryadlashni talab qilish; ish rejimlari, foydalanilayotgan dvigatelning tavsifi va uning ish rejimi) Ichki yonuv dvigateli (markasi, turi) ............................................................................... soni va joylashuvi silindrlar ............................................................................... ishchi hajm, sm3 ............................................................................... stepen siqish ............................................................................... maksimal quvvat, kVt (min-1) ............................................................................... maksimal aylantiruvchi moment, N-m (min-1) ............................................................................... Yonilgʻi ............................................................................... Taʼminot tizimi (turi) ............................................................................... Karbyurator (markasi, turi) ............................................................................... (karbyuratorli dvigatellar uchun) Boshqaruv bloki (markasi) ............................................................................... Yoqilgʻi nasos yuqori bosim (TNVD (marka, turi)) ............................................................................... (dizel dvigatellar uchun) Forsunkalar (markasi, turi) ............................................................................... (dizel dvigatellar uchun) Turbokompressor (markasi, turi) ............................................................................... Havo filtri (markasi, turi) ............................................................................... Kirish shovqini soʻndirgichi (markasi) ............................................................................... 1-bosqich 2-bosqich 3-bosqich Oʻt oldirish tizimi (turi) ............................................................................... Taqsimlagich (markasi) ............................................................................... Kommutator (markasi) ............................................................................... Oʻt oldirish gʻaltagi (markasi, turi) ............................................................................... Modul oʻt oldirish (marka, turi) ............................................................................... (yonilgʻi purkash tizimiga ega boʻlgan benzinli dvigatellar uchun) Oʻt oldirish shamlari (markasi) ............................................................................... Ishlatilgan gazlarni chiqarish va neytrallash tizimi ............................................................................... Asosiy shovqin soʻndirgich (markasi) ............................................................................... Qoʻshimcha shovqin soʻndirgich (markasi) ............................................................................... Neytrallagich (markasi) ............................................................................... Qattiq zarrachalar filtri ............................................................................... elektrodvigatel elektromobilning (marka, turi) (doimiy yoki oʻzgaruvchan tok, da holatida oʻzgaruvchan tok — sinxron yoki asinxron, fazalar soni) ............................................................................... Ish kuchlanishi, V ............................................................................... Maksimal 30-daqiqalik quvvat, kVt ............................................................................... Qurilma toʻplash energiya (faqat uchun elektromobillar va gibrid transport vositalarining) (batareya, kondensator, maxovik/generator) ............................................................................... Batareya (marka, turi) (faqat elektromobillar va gibrid transport vositalari uchun) (batareya, kondensator, maxovik/generator) ............................................................................... elektrokimyoviy para ............................................................................... soni elementlar ............................................................................... Massa, kg ............................................................................... Ish kuchlanishi, V ............................................................................... Sigʻim, A-ch ............................................................................... Joylashgan joyi ............................................................................... Kondensator (marka, turi) ............................................................................... Energosigʻim, Dj ............................................................................... Maxovik/generator (marka, turi) ............................................................................... Zaxira Yurish zaxirasi, km ............................................................................... Transmissiya (turi va transmissiya sxemasining tavsifi) ............................................................................... elektromashina (marka, turi) (tavsif har bir elektromashini: asosiy funksiya (dvigatel yoki generator), doimiy yoki oʻzgaruvchan tok, da holatida oʻzgaruvchan tok sinxron yoki asinxron, fazalar soni) ............................................................................... Ish kuchlanishi, V ............................................................................... Maksimal 30-daqiqalik quvvat, kVt ............................................................................... Ilashma (marka, turi) ............................................................................... Uzatmalar qutisi (markasi, turi): ............................................................................... soni uzatmalar va uzatish nisbatlari ............................................................................... Taqsimlash qutisi (turi): ............................................................................... soni uzatmalar va uzatish nisbatlari taqsimlash qutisi ............................................................................... Asosiy uzatma (turi): ............................................................................... Uzatish nisbati soni ............................................................................... oraliq uzatmaning uzatish nisbati (faqat L toifali transport vositalari uchun) ............................................................................... Osma: oldingi (tavsif) ............................................................................... orqa (tavsif) ............................................................................... Rul boshqaruvi (tavsifi): ............................................................................... rul mexanizm (turi) ............................................................................... Tormoz tizimi: ............................................................................... ishchi (tavsif) ............................................................................... zaxira (tavsif) ............................................................................... toʻxtab turish (tavsif) ............................................................................... yordamchi (yeyilishga chidamli (marka, turi)) ............................................................................... Shinalar (oʻlchami, marka, minimal ruxsat etilgan indeksi yuklama va tezlik toifa) ............................................................................... Uskunalar shassi (konditsioner, elektr blokirovka qulflar eshiklar, radiouskuna, antenna) ............................................................................... Sertifikatlashtirish organi rahbari _________ _______________________________________ (imzo) (F.I.Sh.) M.Oʻ. Davlat reyestrida № UZ.SMT. _________________ bilan “___” __________ 20___ y.da roʻyxatga olingan
Shassi turini maʼqullash hujjatiga 2-ILOVA
SHASSI TURINI MAʼQULLASHNI RASMIYLASHTIRISH UCHUN ASOS BOʻLGAN HUJJATLAR
T/r Hujjat Hujjatni bergan organ Hujjat raqami, berilgan sana 1 2 3 4 Sertifikatlashtirish organi rahbari _________ ___________________________ (imzo) (F.I.Sh.) M.Oʻ. Davlat reyestrida № UZ.SMT. _________________ bilan “___” __________ 20___ y.da roʻyxatga olingan
Shassi turini maʼqullash hujjatiga 3-ILOVA
Shassi markirovkasi tavsifi
1. Muvofiqlik belgisining joylashgan joyi va shakli: ..................................................... 2. Ishlab chiqaruvchi tablichkasining joylashgan joyi: ..................................................... 3. Identifikatsiya raqamining (VIN-kod) joylashuvi: ..................................................... 4. Transport vositasi identifikatsiya raqami (raqamlari)ning tuzilishi va mazmuni: ..................................................... 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 1 — 3-poz.: WMI (ishlab chiqaruvchining xalqaro kodi) 4 — 9-poz.: identifikatsiya raqamining tavsiflovchi qismi 10-poz.: ishlab chiqarish yili 11 — 17-poz.: transport vositasini ishlab chiqarish raqami Sertifikatlashtirish organi rahbari _________ _____________________________ (imzo) (F.I.Sh.) M.Oʻ. Davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazilgan № UZ.SMT.__________________ ot “___” __________ 20___ g.
Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 25-apreldagi 237-son qaroriga 2-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar
1. Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 6-iyuldagi 318-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2004-y., 7-son, 63-modda) bilan tasdiqlangan Mahsulotlarni sertifikatlashtirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda :
a) 1-band quyidagi mazmundagi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Transport vositalarini sertifikatlashtirish Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 25-apreldagi 237-son qarori bilan tasdiqlangan Muomalaga chiqarilayotgan gʻildirakli transport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisidagi umumiy texnik reglamentga muvofiq oʻtkaziladi”;
b) 5-bandning ikkinchi va uchinchi xatboshilari “mahsulotlarni” soʻzidan keyin “(transport vositalaridan tashqari)” soʻzlari bilan toʻldirilsin.
2. Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 11-noyabrdagi 326-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2015-y., 45-son, 578-modda) bilan tasdiqlangan Siqilgan tabiiy, suyultirilgan neft gazlarida yoki dizel va gazsimon yoqilgʻi aralashmasida ishlaydigan avtotransport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisidagi umumiy texnik reglamentga quyidagi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:
a) 6-band quyidagi mazmundagi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“gaz oʻtkazmaydigan gʻilof — ballon armaturasi ustidan oʻrnatiladigan va uning boʻgʻziga yoki qobigʻiga mahkamlanadigan, gazning salonga sizib chiqishini istisno etadigan hamda uni avtotransport vositasi tashqarisiga chiqarib yuboradigan himoya qurilmasi”;
b) 8-bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Transport vositasiga gaz ballon uskunasini dastlabki oʻrnatishda yoki gazsimon yoqilgʻida ishlaydigan avtotransport vositasini ishlab chiqarishga qoʻyishda avtotransport vositalariga gaz ballon uskunasini oʻrnatish boʻyicha xizmatlar koʻrsatuvchi tashkilot, avtotransport vositalarini ishlab chiqaruvchi zavod (avtotransport vositasining har bir modeli boʻyicha alohida) quyidagilarni amalga oshirishi shart:”;
v) quyidagi mazmundagi 81-band bilan toʻldirilsin:
“81. Gaz ballon uskunalari bilan jihozlangan avtotransport vositalarini ishlab chiqaruvchi zavod transport vositalarini rasmiy dilerlarga yuklab joʻnatishda ushbu Texnik reglamentga 7-ilovada keltirilgan shaklga muvofiq oʻrnatilgan gaz ballonlarining pasport maʼlumotlarini qoʻshimcha ravishda taqdim etadi”;
g) 44-bandning ikkinchi xatboshisi “gaz oʻtkazmaydigan gʻilof bilan” soʻzlaridan keyin “gaz balloni armaturasi ustiga oʻrnatiladigan” soʻzlari bilan toʻldirilsin;
d) 55-bandning ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“avtotransport vositasiga gaz ballon uskunasini oʻrnatish jarayonini yakunlash”;
e) 81-bandda:
quyidagi mazmundagi oʻninchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“ballonni quritish va boʻyash”;
oʻninchi va oʻn birinchi xatboshilar tegishincha oʻn birinchi va oʻn ikkinchi xatboshilar deb hisoblansin;
j) 85-bandning toʻrtinchi xatboshisi “2 daq.” soʻzlaridan keyin “lekin 5 daqiqadan koʻp boʻlmagan holda” soʻzlari bilan toʻldirilsin;
z) 94-band quyidagi mazmundagi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“ballonning sigʻimi”;
i) 96-bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“96. Tashkilotning identifikatsiyalovchi tamgʻasi bir xil oʻlchamdagi (balandligi 5 mm) toʻrtta belgidan iborat boʻlib, ular diametri 12 mm boʻlgan doira ichida ikkitadan kasr shaklida joylashtiriladi hamda quyidagilarga muvofiq maxrajda 01 dan 99 gacha boʻlgan ikkita raqamdan (raqamli qism) va suratda lotin alifbosining ikkita bosh harfidan (harfiy qism) tashkil topadi:”;
k) 1-ilovada:
2-bandning toʻrtinchi xatboshisidagi “mahalliy yongʻin nazorati organi va “Sanoatgeokontexnazorat” DI bilan kelishilgan” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
Tashkilotning uchastkalari va uskunalari tavsiya etiladigan roʻyxatining 28-bandidagi “Unumdorligi 10 m 3 /min, R=250 kg/sm 2 boʻlgan kompressor qurilmasi” degan soʻzlar “Unumdorligi kamida 2 m 3 /min, R=250 kg/sm 2 boʻlgan kompressor qurilmasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
8-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“8. Ishlab chiqarish binosi xonasining balandligi yengil avtomobillar uchun turtib chiqqan qurilish konstruksiyalarigacha kamida 4,0 m va yuk avtomobillari hamda avtobuslar uchun kamida 7,0 m boʻlishi kerak.”;
30-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“30. Siqilgan havo uzatishni boshqarish posti yopiq boʻlishi va tasodifiy shaxslar tomonidan havo uzatish holatlarini istisno qilish uchun ishonchli qulflash moslamalariga ega boʻlishi kerak”;
39-bandning birinchi xatboshisidagi “SUG” qisqartmasi “SNG” qisqartmasi bilan almashtirilsin;
l) 6-ilovadagi “SUG” qisqartmasi “SNG” qisqartmasi bilan almashtirilsin;
m) quyidagi mazmundagi 7-ilova bilan toʻldirilsin:
“Siqilgan tabiiy, suyultirilgan neft gazlarida yoki dizel va gazsimon yoqilgʻi aralashmasida ishlaydigan avtotransport vositalarining xavfsizligi toʻgʻrisidagi Umumiy texnik reglamentga 7-ILOVA
Oʻrnatilgan gaz ballonlarining pasport maʼlumotlari
Avtotransport vositasi modeli __________________________________________________ Ishlab chiqarilgan yil _______________ Dvigatel, modeli ______________________________________ Shassi № _________________________________________________________________________________ oʻrnatilgan ballonlarning pasport maʼlumotlari: T/r Turi va modeli Ballon raqami Ishlab chiqaruvchi (mamlakat) Hajm (l) Ishlab chiqarilgan oy, yil Xizmat muddati tugash sanasi Navbatdagi texnik koʻrik sanasi Alohida belgilar__________________________________________________________________________ (qayd etish zarur boʻlgan boshqa maʼlumotlar keltiriladi) Tashkilotning vakolatli vakili ___________ ___________ _______________________ (lavozimi) (imzo) (F.I.Sh.) M.Oʻ. ”.
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2017-yil 25-aprel,
237-son
Кабинета Министров Республики Узбекистан
Постановление
Общий технический регламент
ПЕРЕЧЕНЬ
Требования
ПЕРЕЧЕНЬ
Технические требования
ПЕРЕЧЕНЬ
ПЕРЕЧЕНЬ
ПЕРЕЧЕНЬ
ПЕРЕЧЕНЬ
Об утверждении Общего технического регламента о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение
В соответствии с Законом Республики Узбекистан «О техническом регулировании», в целях установления единых требований к безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение, Кабинет Министров постановляет:
1. Утвердить Общий технический регламент о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение, согласно приложению № 1 .
2. Принять к сведению, что в соответствии с требованиями Закона Республики Узбекистан «О техническом регулировании» с введением в действие технических регламентов принятые ранее соответствующие нормативные документы по стандартизации на указанную в них продукцию и услуги утрачивают обязательный характер и приобретают добровольность применения в установленном порядке.
3. Агентству «Узстандарт» совместно с:
уполномоченными органами принять меры по отмене обязательного характера и обеспечению добровольности при применении нормативных документов по стандартизации, устанавливающих обязательные требования к колесным транспортным средствам, выпускаемым в обращение, со дня введения в действие утвержденного настоящим постановлением Общего технического регламента в установленном порядке;
Узбекским агентством автомобильного и речного транспорта и Национальной телерадиокомпанией Узбекистана обеспечить широкое информирование населения, органов государственного и хозяйственного управления, субъектов предпринимательской деятельности о целях, содержании и порядке применения утвержденного настоящим постановлением Общего технического регламента .
4. Внести изменения и дополнения в некоторые решения Правительства Республики Узбекистан согласно приложению № 2 .
5. Министерствам и ведомствам в двухмесячный срок привести принятые ими нормативно-правовые акты в соответствие с настоящим постановлением.
6. Настоящее постановление вступает в силу по истечении шести месяцев со дня его официального опубликования
7. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на заместителя Премьер-министра Республики Узбекистан У.У. Розукулова.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к постановлению Кабинета Министров от 25 апреля 2017 года № 237
о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение
Глава 1. Общие положения
1. Настоящий Общий технический регламент (далее — Технический регламент) устанавливает требования к безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение, по перечню, приведенному в приложении № 1 к Техническому регламенту.
2. Действие Технического регламента не распространяется на транспортные средства:
конструктивная скорость которых на ровной дороге не может превышать 25 км в час или скорость которых, согласно законодательству, не должна превышать 25 км в час;
предназначенные исключительно для участия в спортивных соревнованиях;
категории L и М 1 , с даты выпуска которых прошло 30 и более лет, а также категории М 2 , М 3 и N, не предназначенные для коммерческих перевозок пассажиров и грузов, с даты выпуска которых прошло 50 и более лет;
принадлежащие дипломатическим и консульским представительствам, международным (межгосударственным) организациям, пользующимся привилегиями и иммунитетами в соответствии с нормами международного права и международными договорами Республики Узбекистан, а также сотрудникам этих представительств (организаций) и членам их семей;
внедорожные транспортные средства повышенной грузоподъемности.
категории М 2 и М 3 , ввозимые юридическими лицами, реализующими мероприятия в рамках программ развития сферы туризма, либо по ходатайству Государственного комитета Республики Узбекистан по развитию туризма, руководителей Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятов областей и города Ташкента.
Глава 2. Термины и определения
3. В Техническом регламенте используются следующие термины и определения:
автоматическое (аварийное) торможение — торможение прицепа, выполняемое тормозной системой без управляющего воздействия водителя при разрыве тормозных магистралей тормозного привода;
автопоезд — сочлененное автотранспортное средство, состоящее из седельного тягача и полуприцепа или из грузового автомобиля и прицепа (ов), соединенных тягово-сцепным(и) устройством(вами);
антиблокировочная тормозная система — тормозная система транспортного средства с автоматическим регулированием в процессе торможения степени проскальзывания колес транспортного средства в направлении их вращения;
база транспортного средства — расстояние между вертикальной поперечной плоскостью, проходящей через ось передних колес, и вертикальной поперечной плоскостью, проходящей через ось задних колес (для полуприцепов — это расстояние между вертикальной поперечной плоскостью, проходящей через шкворень, и вертикальной поперечной плоскостью, проходящей через ось задних колес);
базовое транспортное средство — выпущенное в обращение транспортное средство, которое в целом, или его кузов или шасси были использованы для создания другого транспортного средства;
безопасность транспортного средства — состояние, характеризуемое совокупностью параметров конструкции и технического состояния транспортного средства, обеспечивающих недопустимость или минимизацию риска причинения вреда жизни или здоровью граждан, имуществу физических и юридических лиц, государственному имуществу, окружающей среде;
вентиляция — обеспечение воздухообмена в кабине и пассажирском помещении транспортного средства;
внедорожные транспортные средства повышенной грузоподъемности — механические транспортные средства, созданные на базе дорожных транспортных средств путем усиления рам, ходовых частей, по конструкции и назначению специально предназначенные для перевозки грузов преимущественно вне автомобильных дорог общего пользования, а технически допустимая максимальная осевая масса, приходящаяся хотя бы на одну ось, превышает установленной нормы;
внешние световые приборы — устройства для освещения дороги, государственного регистрационного знака, а также устройства световой сигнализации;
восстановление соответствия — комплекс мер, принимаемых на производстве в том случае, когда допущен выпуск продукции, не соответствующей требованиям Технического регламента;
вредные вещества — содержащиеся в воздухе примеси, оказывающие неблагоприятное действие на здоровье человека (оксид углерода, диоксид азота, оксид азота, метан, углеводороды алифатические предельные, формальдегид и дисперсные частицы);
выбросы — выбрасываемые в атмосферный воздух вредные вещества, содержащиеся в отработавших газах двигателей внутреннего сгорания и испарениях топлива транспортных средств, которыми являются оксид углерода (СО), углеводороды (НС), оксиды азота (NO x ), дисперсные частицы;
выпуск в обращение транспортных средств (шасси) — реализация транспортного средства, произведенного в Республике Узбекистан, или ввоз на территорию Республики Узбекистан транспортного средства, не находившихся ранее в эксплуатации на данной территории;
гибридное транспортное средство — транспортное средство, имеющее не менее двух различных преобразователей энергии (двигателей) и двух различных (бортовых) систем аккумулирования энергии для целей приведения в движение транспортного средства;
единичное транспортное средство — транспортное средство, изготовленное в Республике Узбекистан:
в условиях серийного производства в конструкцию которого в индивидуальном порядке были внесены изменения до выпуска в обращение;
в индивидуальном порядке из сборочного комплекта либо являющееся результатом индивидуального технического творчества;
транспортное средство, ввозимое на территорию Республики Узбекистан:
национальными автопроизводителями — для изучения и опытно-конструкторских работ;
физическим или юридическим лицом — для собственных нужд;
запасная тормозная система — тормозная система, предназначенная для снижения скорости транспортного средства при выходе из строя рабочей тормозной системы;
идентификация — установление тождественности заводской маркировки, имеющейся на транспортном средстве (шасси), и данных, содержащихся в представленной заявителем документации либо в удостоверяющих соответствие документах, проводимое без разборки транспортного средства (шасси);
изготовитель — лицо, осуществляющее изготовление транспортного средства (шасси) с намерением выпуска их в обращение для реализации либо собственного пользования;
инновационное транспортное средство — транспортное средство, в котором применены новые конструктивные решения, качественно изменяющие его основные эксплуатационные показатели, и которое не может быть оценено в соответствии с Техническим регламентом;
исходная ось — линия, проходящая через ось симметрии лампы накаливания светового прибора, или линия, перпендикулярная плоскости, касающейся поверхности светового прибора в его геометрическом центре, определяющая ориентацию направления светоиспускания;
категория транспортного средства — классификационная характеристика транспортного средства, применяемая в целях установления в Техническом регламенте требований;
комплектное транспортное средство — транспортное средство, пригодное для эксплуатации в соответствии с его назначением;
контурная маркировка — серия светоотражающих полос, предназначенная для нанесения таким образом, чтобы они указывали очертания транспортного средства сбоку и сзади;
корректор света фар — устройство для регулирования механическим путем или в автоматическом режиме угла наклона светового пучка фары ближнего и (или) дальнего света в зависимости от загрузки транспортного средства, профиля дороги и условий видимости;
масса снаряженного транспортного средства — определенная изготовителем масса комплектного транспортного средства с водителем, без нагрузки. Масса включает не менее 90% топлива;
модельный год — определяемый изготовителем период времени, в течение которого он не вносит существенных изменений в конструкцию транспортного средства и который может не совпадать с календарным годом по началу, окончанию и продолжительности, но не может превышать 730 дней;
модификация — вариант конструкции, отличающийся от других вариантов, относящихся к тому же типу;
непросматриваемые зоны — ограничивающие переднюю обзорность невидимые зоны, создаваемые непрозрачными элементами конструкции кабины, внутреннего и наружного оборудования;
обзорность — конструктивное свойство транспортного средства, характеризующее объективную возможность и условия восприятия водителем визуальной информации, необходимой для безопасного и эффективного управления транспортным средством;
одобрение типа — свод результатов оценки соответствия транспортного средства (шасси) требованиям Технического регламента, установленным в отношении типа транспортного средства (шасси) по результатам сертификации;
одобрение типа транспортного средства (шасси) — документ, оформленный в установленном порядке на основании положительных результатов оценки соответствия транспортных средств и удостоверяющий соответствие выпускаемых в обращение транспортных средств (шасси), отнесенных к одному типу, требованиям Технического регламента;
опознавательные знаки — графическое изображение информации о ведомственной принадлежности и (или) функциональном назначении транспортного средства (гербы, эмблемы, логотипы и т.д.);
орган управления — конструктивный элемент транспортного средства, на который воздействует водитель для изменения функционирования транспортного средства или его частей;
подушка безопасности — устройство, устанавливаемое на транспортном средстве, которое в случае удара транспортного средства автоматически раскрывает эластичный компонент, предназначенный для поглощения энергии удара посредством сжатия содержащегося в нем газа;
представитель изготовителя — юридическое лицо, зарегистрированное в установленном порядке в Республике Узбекистан, действующее на основании соглашения с изготовителем и уполномоченное изготовителем представлять его и действовать в его интересах при выполнении процедур оценки соответствия требованиям Технического регламента;
продольная средняя плоскость транспортного средства — плоскость, перпендикулярная плоскости опорной поверхности и проходящая через середину колеи транспортного средства;
рабочая тормозная система — тормозная система, предназначенная для снижения скорости и (или) остановки транспортного средства;
разгружаемая ось — ось, нагрузка на которую может изменяться без отрыва оси от опорной поверхности с помощью устройства разгрузки оси;
самоуправляемая ось — ось, шарнирно закрепленная в своей центральной части таким образом, что она может описывать дугу в горизонтальной плоскости (для целей Технического регламента ось, оснащенная управляемыми колесами, также является самоуправляемой осью);
самоходное шасси — шасси транспортного средства категории N, оснащенное кабиной и двигателем, которое может быть допущено к участию в дорожном движении с ограничениями;
сборочный комплект — группа составных частей, поставляемых изготовителем транспортного средства другому изготовителю для окончательной сборки транспортных средств;
система омывания — система, состоящая из устройства для хранения жидкости и подачи ее на наружную поверхность стекла, а также органов управления для приведения в действие и остановки устройства;
система очистки — система, состоящая из устройства для очистки наружной поверхности стекла, а также дополнительных приспособлений и органов управления для приведения в действие и остановки устройства;
сообщение об официальном утверждении по типу конструкции транспортного средства на основании Правил Европейской экономической комиссии ООН — документ, удостоверяющий соответствие транспортного средства или его компонента требованиям Правил Европейской экономической комиссии ООН (далее — Правила ЕЭК ООН), выдаваемый уполномоченным органом зарубежного государства, являющегося участником Соглашения о принятии единообразных технических предписаний для колесных транспортных средств, предметов оборудования и частей, которые могут быть установлены и (или) использованы на колесных транспортных средствах, и об условиях взаимного признания официальных утверждений, выдаваемых на основе этих предписаний, заключенного в г. Женеве 20 марта 1958 года;
сочлененное транспортное средство — транспортное средство, которое состоит из двух или более жестких секций, шарнирно сочлененных друг с другом;
специализированное пассажирское транспортное средство — транспортное средство категории M 2 G или M 3 G, изготовленное на шасси транспортного средства повышенной проходимости категории N 1 G, N 2 G или N 3 G;
специализированное транспортное средство — транспортное средство, предназначенное для перевозки определенных видов грузов (нефтепродукты, пищевые жидкости, сжиженные нефтяные газы, пищевые продукты и т.д.);
специальное транспортное средство — транспортное средство, предназначенное для выполнения специальных функций, для которых требуется специальное оборудование (автокраны, пожарные автомобили, автомобили, оснащенные подъемниками с рабочими платформами, автоэвакуаторы и т.д.);
технически допустимая грузоподъемность — значение, полученное при вычитании массы транспортного средства в снаряженном состоянии из технически допустимой максимальной массы;
технически допустимая максимальная масса — установленная изготовителем максимальная масса транспортного средства со снаряжением, пассажирами и грузом, обусловленная его конструкцией и заданными характеристиками;
технически допустимая максимальная масса автопоезда — установленная изготовителем максимальная суммарная масса тягача и буксируемого им полуприцепа или прицепа (прицепов) со снаряжением, пассажирами и грузом;
технически допустимая максимальная нагрузка на опорно-сцепное устройство — величина, соответствующая максимально допустимой статической вертикальной нагрузке, передаваемой полуприцепом на тягач через опорно-сцепное устройство, установленная изготовителем тягача для тягача, а изготовителем полуприцепа — для полуприцепа;
технически допустимая максимальная нагрузка на тягово-сцепное устройство — величина, соответствующая максимально допустимой статической вертикальной нагрузке на сцепное устройство (без учета нагрузки от массы сцепного устройства транспортного средства категорий M и N), обусловленная конструкцией транспортного средства и (или) сцепного устройства, установленная изготовителем транспортного средства;
технически допустимая максимальная осевая масса — масса, приходящаяся на ось (группу осей), соответствующая максимально допустимой статической вертикальной нагрузке, передаваемой осью (группой осей) на опорную поверхность, обусловленная конструкцией оси (группы осей) и транспортного средства, установленная его изготовителем:
техническое описание — перечень основных параметров и технических характеристик продукции, заявленной для оценки соответствия требованиям Технического регламента;
тип транспортного средства (шасси) — транспортные средства (шасси) с одинаковыми конструктивными признаками, зафиксированными в техническом описании, изготовленные одним изготовителем;
торможение — процесс создания и изменения искусственного сопротивления движению транспортного средства;
тормозная система — совокупность частей транспортного средства, предназначенных для его торможения при воздействии на орган управления тормозной системы;
транспортное средство — устройство, предназначенное для перевозки людей, грузов или для производства специальных работ;
устройство разгрузки оси — устройство, предназначенное для уменьшения или увеличения нагрузки на ось (оси) в зависимости от дорожных условий движения транспортного средства с целью уменьшения износа шин в случае, когда транспортное средство загружено частично, и (или) для улучшения условий трогания транспортного средства (состава транспортных средств) на скользкой дороге путем увеличения нагрузки на ведущую ось;
цветографическая схема — графическое изображение компоновки, конфигурации и композиционной взаимосвязи основного цвета, декоративных полос, опознавательных знаков и информационных надписей, нанесенных на наружную поверхность транспортного средства;
цикл стеклоочистителя — один прямой и обратный ход щетки стеклоочистителя;
шасси — наземное механическое устройство на колесном ходу, не оснащенное кабиной и (или) двигателем и (или) кузовом, не предназначенное для эксплуатации в качестве транспортного средства;
экологический класс — классификационный код, характеризующий транспортное средство в зависимости от уровня выбросов вредных загрязняющих веществ;
эксплуатация — стадия жизненного цикла транспортного средства, включающая промежуток времени, когда транспортное средство используется по назначению, с момента его приобретения для использования по назначению до момента утилизации;
крупноузловая сборка — технология сборки автомобилей, при которой на место сборки с завода-изготовителя поставляются полностью готовые к сборке комплектующие, часто уже в виде крупных узлов;
малая партия транспортных средств (шасси) — количество транспортных средств (шасси) одного типа, установленное в зависимости от категории транспортного средства (шасси), включая все модификации, производимые в Республики Узбекистан в течение одного календарного года. Предельный объем малой партии для транспортных средств категории М1, М 2 , М з , N1, N 2 , N 3 , O 1 — O 4 , L 1 — L 7 , G — 50 единиц.
Глава 3. Требования к безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение
§1. Общие требования
4. Транспортные средства допускаются к обращению на территории Республики Узбекистан при их соответствии Техническому регламенту.
5. Документами, удостоверяющими соответствие требованиям Технического регламента при выпуске в обращение, являются:
для транспортных средств (шасси) (кроме единичных и малых партий транспортных средств) — одобрение типа транспортного средства (шасси);
для единичных и малых партий транспортных средств — сертификат соответствия.
6. Каждая единица транспортного средства (шасси) (кроме единичных транспортных средств) должно сопровождаться руководством (инструкцией) по эксплуатации транспортного средства (шасси), включающим информацию на государственном языке в части расшифровки:
сообщений информационных экранов (дисплеев) аудио, видео, игровых и других мультимедийных систем;
аббревиатур;
надписей, нанесенных на органы управления и конструктивные элементы транспортного средства;
единиц измерения;
маркировок официальных утверждений типа транспортного средства, предусмотренных обязательными требованиями Правил ЕЭК ООН;
сообщений и надписей, специально предназначенных для работников сервисных станций.
7. Выпускаемые в обращения транспортные средства (шасси) (кроме единичных и малых партий транспортных средств) должны соответствовать природно-климатическим условиям Республики Узбекистан с умеренным и холодным (УХЛ), сухим тропическим (ТС) климатом.
8. Не допускается в составе кондиционеров, а также холодильного оборудования, применяемых на транспортных средствах, наличие запрещенных озоноразрушающих веществ, перечень которых утверждается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
9. Запрещается изготовление транспортных средств из бывших в употреблении компонентов, за исключением транспортных средств, изготавливаемых для личного пользования.
10. Запрещается выпуск в обращение транспортных средств с правосторонним расположением рулевого управления.
§2. Требования к механической безопасности
11. Каждое транспортное средство должно иметь индивидуальный идентификационный номер.
Идентификационные номера и маркировка выпускаемых в обращение транспортных средств (шасси) должны соответствовать требованиям, указанным в приложении № 2 к Техническому регламенту.
12. Конструкция транспортного средства с учетом его категории и назначения в соответствии с приложением № 3 к Техническому регламенту должна обеспечивать:
соответствие установленным требованиям в отношении торможения;
эффективное действие рулевого управления, управляемость и устойчивость;
минимизацию травмирующих воздействий на находящихся в транспортном средстве людей и возможность их эвакуации после дорожно-транспортного происшествия;
минимизацию физических воздействий на других участников движения;
пожарную безопасность;
обзорность внешнего пространства для водителя;
измерение скорости транспортного средства, а также регистрации и ограничение максимальной скорости, при наличии такого устройства;
электробезопасность;
защиту транспортного средства от несанкционированного использования;
минимально установленный уровень выбросов вредных (загрязняющих) веществ;
минимально установленный уровень внешнего и внутреннего шума;
устойчивость к воздействию внешних источников электромагнитного излучения и электромагнитную совместимость;
безопасное для здоровья состояние микроклимата в кабине водителя и пассажирском помещении и минимально установленный уровень содержания вредных веществ в воздухе кабины водителя и пассажирского помещения транспортного средства;
наличие минимально необходимого количества, светотехнических и звуковых сигнальных устройств, их соответствующие расположение, характеристики и функциональность;
эргономичное расположение и возможность идентификации органов управления и средств контроля транспортного средства;
соответствие отдельным требованиям, устанавливаемым к пассажирским транспортным средствам большой вместимости.
требования по габаритным размерам, маневренности и весовым параметрам;
приспособленность к природно-климатическим условиям Республики Узбекистан.
13. Реализация требований безопасности обеспечивается выполнением требований главы 3 , а также:
приложения № 3 — в отношении выпускаемых в обращение транспортных средств (шасси), базовых требований;
приложения № 4 — в отношении отдельных элементов и свойств транспортных средств (шасси), выпускаемых в обращение для оценки соответствия;
приложения № 5 — в отношении ограничений маневренности, габаритных и весовых параметров транспортных средств, выпускаемых в обращение;
приложения № 6 — устанавливаемых дополнительных требований, в отношении выпускаемых в обращение специальных и специализированных транспортных средств, с учетом их функционального назначения;
приложения № 7 — в отношении выпускаемых в обращение транспортных средств повышенной проходимости (категории G);
приложения № 8 — в отношении требований по экологическим классам к транспортным средствам категорий M, N.
В отношении инновационных транспортных средств требования безопасности устанавливаются решением уполномоченного органа в области технического регулирования.
14. Конструкция выпускаемых в обращение транспортных средств категорий M 3 , N 2 и N 3 , осуществляющих коммерческие перевозки пассажиров или грузов, должна предусматривать возможность оснащения техническими средствами контроля за соблюдением водителями режимов движения, труда и отдыха (тахографами), а также штатными местами их установки, крепления и энергопитания.
15. В конструкции выпускаемых в обращение транспортных средств категорий М и N должно быть предусмотрено место установки для огнетушителя(ей).
16. Запрещается установка на транспортные средства категорий M 1 и N 1 конструкций, выступающих вперед относительно линии бампера, соответствующей внешнему контуру проекции транспортного средства на горизонтальную плоскость опорной поверхности, изготавливаемых из стали или других материалов с аналогичными прочностными характеристиками. Данное требование не распространяется на конструкции, предусмотренные штатной комплектацией транспортного средства и (или) прошедшие оценку соответствия в установленном порядке, а также на металлические решетки массой менее 0,5 кг, предназначенные для защиты только фар.
Глава 4. Оценка соответствия транспортных средств перед выпуском их в обращение
§1. Оценка соответствия типов транспортных средств (шасси)
17. Оценка соответствия транспортных средств (шасси) перед выпуском их в обращение проводится путем сертификации, с последующим оформлением одобрения типа транспортного средства (шасси).
18. Оценка соответствия в целях выдачи одобрения типа транспортного средства (шасси) проводится на соответствие требованиям, предусмотренным в приложениях № 2 — 8 к Техническому регламенту.
19. Оценка соответствия шасси производится:
в обязательном порядке для ввозимых на территорию Республики Узбекистан шасси, независимо от целей их последующего использования;
с целью перемещения шасси своим ходом по автомобильным дорогам общего пользования к месту дальнейшей достройки.
20. Оценка соответствия транспортных средств (шасси) осуществляется аккредитованными органами по сертификации.
21. Заявителем при проведении одобрения типа изготавливаемых в Республике Узбекистан транспортных средств (шасси) может быть юридическое лицо — резидент Республики Узбекистан, имеющий международный идентификационный код изготовителя транспортного средства.
22. Заявителем при проведении одобрения типа или сертификации ввозимых в Республику Узбекистан транспортных средств (шасси) может быть только резидент Республики Узбекистан — представитель изготовителя или перевозчик.
Представитель изготовителя несет солидарную с изготовителем ответственность за обеспечение безопасности транспортных средств (шасси) в соответствии с требованиями Технического регламента.
23. В случае прекращения полномочий представителя изготовителя прекращается действие одобрения типа транспортного средства (шасси), в котором указан прекративший свои полномочия представитель изготовителя.
24. Для получения сертификата соответствия и (или) одобрения типа транспортного средства (шасси) заявителем подается заявка в орган по сертификации с приложением документов по перечню, приведенному в приложении № 9 к Техническому регламенту.
25. Орган по сертификации при положительном результате рассмотрения представленных документов для получения сертификата соответствия и (или) одобрения типа транспортного средства (шасси) принимает решение по условиям сертификации транспортного средства (шасси), с определением:
места проведения идентификации, сертификационных испытаний и обследования состояния производства;
возможности признания результатов ранее проведенных испытаний и (или) одобрения типа транспортного средства (шасси).
Орган по сертификации в однодневный срок уведомляет заявителя о принятом решении.
26. В случае признания протоколов ранее проведенных испытаний срок давности протоколов не должен превышать двух лет с момента их оформления.
27. Испытания транспортного средства (шасси) на соответствие требованиям Технического регламента осуществляются в соответствии с методиками, установленными нормативными документами в области технического регулирования и оформляются протоколами испытаний.
Протоколы испытаний должны сопровождаться техническими описаниями изготовителя транспортных средств, которые заверяются испытательной лабораторией.
28. Обследование состояния производства проводится органом по сертификации с выездом на место, с обязательным изучением основных вопросов согласно приложению № 10 к Техническому регламенту.
29. Для типов транспортных средств, изготавливаемых в режиме промышленной или крупноузловой сборки, разрешается представление сообщений об официальном утверждении по типу конструкции транспортного средства на основании Правил ЕЭК ООН, оформленных на аналогичные транспортные средства (шасси), изготовленные в условиях другого производства.
При этом орган по сертификации вправе запросить дополнительные доказательственные материалы, подтверждающие соответствие транспортного средства (шасси) требованиям Технического регламента, или потребовать проведения контрольных испытаний при участии представителей органа по сертификации (испытательной лаборатории) у изготовителя транспортных средств (шасси), выпускаемых в режиме промышленной сборки или крупноузловой сборки.
30. В случаях изготовления транспортных средств на базе или на шасси других транспортных средств заявителем представляются материалы, подтверждающие выполнение ограничений, установленных изготовителем базового транспортного средства (шасси) в отношении возможностей его достройки.
31. Изготовитель конечного транспортного средства несет ответственность за соответствие его требованиям Технического регламента в полном объеме.
32. Обязательными условиями сертификации для оформления одобрения типа транспортного средства (шасси) являются положительные результаты анализа представленных документов, сертификационных испытаний и обследования состояния производства изготовителя.
33. При ввозе или производстве транспортных средств (шасси) по отдельным указам, постановлениям, распоряжениям Президента Республики Узбекистан и решениям Правительства Республики Узбекистан оценка соответствия осуществляется путем сертификации, с последующим оформлением сертификата соответствия согласно требованиям параграфа 2 главы 4 настоящего Технического регламента.
34. Одобрение типа транспортного средства (шасси) оформляется и утверждается органом по сертификации по форме, приведенной в приложении № 11 к Техническому регламенту, и регистрируется Узбекским институтом стандартов Узбекского агентства по техническому регулированию.
35. В одобрении типа транспортного средства, оформленном на самоходное шасси, делается запись о возможности перемещения самоходного шасси по дорогам общего пользования, если было подтверждено его соответствие требованиям пунктов 1, 10, 11, 26, 32, 39, 41, 49, 59 и 60 приложения № 3 к Техническому регламенту.
36. Одобрение типа транспортного средства (шасси) оформляется:
на 3 года — для серийно производимых транспортных средств (шасси);
для партии транспортных средств (шасси) — без ограничения срока действия.
37. Орган по сертификации или по его поручению инспекционный орган в период действия одобрения типа транспортного средства (шасси), оформленного на серийное производство, проводит ежегодный инспекционный контроль за соответствием транспортных средств требованиям Технического регламента.
При отрицательных результатах инспекционного контроля или отказе изготовителя от его проведения орган по сертификации прекращает действие одобрения типа транспортного средства (шасси).
38. Держатель одобрения типа транспортного средства (шасси) в период его действия обязан информировать орган по сертификации обо всех планируемых изменениях конструкции транспортных средств (шасси).
На основании оценки этих изменений орган по сертификации принимает решение о возможности сохранения действия выданных одобрений типа транспортных средств (шасси) или внесения в них соответствующих изменений, либо оформлении нового одобрения типа транспортного средства (шасси).
39. Действие одобрения типа транспортного средства (шасси), оформленного для серийного производства, распространяется только на транспортные средства (шасси), изготовленные в период действия одобрения, независимо от срока их последующей реализации. Подтверждением соответствия транспортного средства служат знак соответствия и дата изготовления, указанные в эксплуатационной и сопроводительной документации.
39 1 . При подтверждении соответствия транспортных средств установленным настоящим Техническим регламентом требованиям органом по сертификации оформляется одобрение типа транспортного средства (шасси) и регистрируется в однодневный срок Национальным органом по сертификации, на основании которого изготовитель проставляет на транспортные средства знак соответствия.
40. Действие одобрения типа транспортного средства (шасси), а также отдельных сертификатов соответствия может быть досрочно прекращено на основании соответствующего обращения заявителя в орган по сертификации.
В случае принятия решения об аннулировании одобрения типа транспортного средства, органом по сертификации в срок не более двух дней направляется письменное уведомление в Национальный орган по сертификации, налоговые и таможенные органы, при необходимости, в средства массовой информации.
Аннулирование одобрения типа транспортного средства действует с момента исключения его из Государственного реестра Национальной системы сертификации Республики Узбекистан.
Аннулированное одобрение типа транспортного средства (шасси) уничтожается в органе по сертификации, о чем производится запись в соответствующем журнале, где отражаются следующие сведения:
номер и дата решения органа по сертификации об аннулировании;
наименование продукции;
наименование изготовителя;
наименование представителя изготовителя (дилер);
порядковый номер и номер по Государственному реестру Национальной системы сертификации Республики Узбекистан;
дата уничтожения.
§ 2. Оценка соответствия единичных и малых партий транспортных средств
41. Оценка соответствия единичного транспортного средства и малой партии транспортных средств осуществляется путем сертификации, с последующим оформлением сертификата соответствия.
42. Сертификация единичного транспортного средства и малой партии транспортных средств проводится на соответствие требованиям, предусмотренным пунктами 1, 21, 23 — 26, 32, 38, 39, 41, 46, 47, 49, 52, 53, 55 — 61 приложения № 3 , а также приложений № 2 и 6 к Техническому регламенту.
43. Сертификация единичного транспортного средства и малой партии транспортных средств проводится в соответствии с правилами проведения сертификации продукции, установленными законодательством.
44. При представлении заявителем протоколов испытаний на конкретную модель, тип, марку, коммерческое наименование автотранспортного средства, подтверждающие соответствие требованиям, указанным в пунктах 1, 21, 23-24, 32, 38, 47, 49, 52, 53, 55 — 61 приложения № 3 к Техническому регламенту, не проводятся.
При этом, срок давности протоколов испытаний не должен превышать срока, указанного в пункте 26 настоящего Технического регламента.
3-§. Оценка соответствия колесных транспортных средств категорий М и N на соответствие требованиям экологического класса посредством идентификации соответствующих документов при их помещении под таможенный режим «временный ввоз» и «выпуск для свободного обращения (импорт)» в целях эксплуатации и реализации
44 1 . Оценка соответствия колесных транспортных средств категорий М и N требованиям экологических классов «Евро-4» и выше осуществляется:
в рамках оформления сертификата соответствия на транспортные средства — путем идентификации посредством признания документов, прилагаемых к заявлению;
в рамках одобрения типа — путем анализа соответствия установленных норм выбросов загрязняющих веществ с помощью аккредитованной в республике испытательной лаборатории, а при отсутствии такой лаборатории путем идентификации посредством признания документов, прилагаемых к заявлению.
44 2 . Для идентификации соответствия транспортного средства требованиям экологического класса заявитель предоставляет в орган по сертификации следующие документы или один из них:
наличие законодательных актов, подтверждающих, что в стране-производителя транспортных средств категорий М и N производство колесных транспортных средств ниже требований экологического класса «Евро-4» запрещено (на момент производства транспортного средства);
официальное письмо производителя или его уполномоченного представителя о том, что колесные транспортные средства категорий М и N не ниже требований экологической категории «Евро-4»;
иные технические документы, подтверждающие, что колесные транспортные средства категорий М и N соответствуют требованиям экологического класса категории не ниже «Евро-4».
44 3 . Выдача документов, удостоверяющих соответствие требованиям Технического регламента при выпуске в обращение транспортных средств при несоответствии допустимому экологическому классу запрещена.
Глава 5. Государственный контроль за соблюдением требований Технического регламента
45. Государственный контроль за соблюдением установленных Техническим регламентом требований к выпускаемым в обращение транспортным средствам (шасси) осуществляют Узбекское агентство по техническому регулированию, Государственный комитет Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды, Министерство внутренних дел Республики Узбекистан и их территориальные органы, а также иные специально уполномоченные государственные органы в пределах их компетенции.
Глава 6. Ответственность за несоблюдение Технического регламента
46. Лица, виновные в нарушении Технического регламента, несут ответственность в порядке, установленном законодательством Республики Узбекистан.
Глава 7. Переходной период
47. С момента вступления в силу Технического регламента нормативные документы в области технического регулирования, действующие на территории Республики Узбекистан и устанавливающие требования к безопасности колесных транспортных средств, предусмотренные приложением № 1 к Техническому регламенту, до приведения их в соответствие с Техническим регламентом применяются в части, не противоречащей Техническому регламенту.
48. Сертификаты соответствия (одобрения типа транспортного средства), полученные на колесные транспортные средства (шасси), предусмотренные приложением № 1 к Техническому регламенту, до вступления в силу Технического регламента, продолжают действовать в течение срока, установленного в этих сертификатах.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к Общему техническому регламенту о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение
колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение, в отношении которых устанавливаются требования безопасности
Категория Требования и определения L Мототранспортные средства: Мопеды, мотовелосипеды, мокики: L 1 двухколесное транспортное средство, максимальн ой конструктивн ой скорост ью не более 50 км/ч, рабочим объемом двигателя внутреннего сгорания не более 50 куб. см, или с электродвигателем — номинальной максимальной мощностью в режиме длительной нагрузки, не более 4 кВт. L 2 трехколесное транспортное средство, максимальн ой конструктивн ой скорост ью не более 50 км/ч, рабочим объемом двигателя внутреннего сгорания , не более 50 куб. см, или с электродвигателем — номинальной максимальной мощностью в режиме длительной нагрузки, не более 4 кВт. Мотоциклы, мотороллеры, трициклы: L 3 двухколесное транспортное средство, рабочи м объем ом двигателя внутреннего сгорания более 50 куб. см или максимальн ой конструктивн ой скорост ью (при любом двигателе) более 50 км/ч. L 4 трехколесное транспортное средство с колесами, асимметричными по отношению к средней продольной плоскости, рабочи м объем двигателя внутреннего сгорания более 50 куб. см или максимальн ой конструктивн ой скорост ью (при любом двигателе) более 50 км/ч. L 5 трехколесное транспортное средство с колесами, симметричными по отношению к средней продольной плоскости транспортного средства, рабочи м объем двигателя внутреннего сгорания более 50 куб. см или максимальн ой конструктивн ой скорост ью (при любом двигателе) более 50 км/ч. Квадроциклы: L 6 четырехколесное транспортное средство, масса которого не превышает 350 кг , без учета массы аккумуляторов (в случае электрического транспортного средства), максимальн ой конструктивн ой скорост ью не более 50 км/ч , или рабочим объемом двигателя внутреннего сгорания не более 50 куб. см, либо с электродвигатем — номинальной максимальной мощностью в режиме длительной нагрузки, не более 4 кВт. L 7 четырехколесное транспортное средство, иное, чем транспортное средство категории L 6 , масса которого, не превышает 400 кг (550 кг для транспортного средства, предназначенного для перевозки грузов) без учета массы аккумуляторов (в случае электрического транспортного средства) и максимальная эффективная мощность двигателя не превышает 15 кВт. M Механические транспортные средства, имеющие не менее четырех колес и используемые для перевозки пассажиров: M 1 транспортные средства, используемые для перевозки пассажиров, имеющие кроме места водителя не более восьми мест для сидения. Автобусы, троллейбусы, микроавтобусы, специализированные пассажирские транспортные средства и их шасси: М 2 транспортные средства, используемые для перевозки пассажиров, имеющие кроме места водителя более восьми мест для сидения, максимальная масса которых не превышает 5 т. М 3 транспортные средства, используемые для перевозки пассажиров, имеющие кроме места водителя более восьми мест для сидения, максимальная масса которых превышает 5 т. Транспортные средства категорий М 2 и М 3 относятся к: а) одному или более из трех классов (I, II, III); б) одному из двух классов (А, В). Класс I — транспортные средства, в конструкции которых предусмотрены места для стоящих пассажиров с целью свободного передвижения пассажиров по салону. Класс II — транспортные средства, конструкции которых в основном предназначены для перевозки сидящих пассажиров и в которых предусматриваются перевозка стоящих пассажиров, находящихся в проходах и/или местах, не выходящих за пределы пространства, отведенного для двух сдвоенных сидений. Класс III — транспортные средства, конструкция которых предназначена исключительно для перевозки сидящих пассажиров. Класс А — транспортные средства, предназначенные для перевозки стоящих пассажиров; транспортные средства этого класса оборудованы сиденьями и в них предусмотрена перевозка стоящих пассажиров. Класс В — транспортные средства, не предназначенные для перевозки стоящих пассажиров. Микроавтобусы: транспортные средства класса В, предназначенные для перевозки пассажиров, вместимостью не более 16 сидящих пассажиров, исключая водителя. N Транспортные средства, используемые для перевозки грузов, автомобили грузовые и их шасси: N 1 транспортные средства, предназначенные для перевозки грузов, максимальная масса которых не превышает 3,5 т. N 2 транспортные средства, предназначенные для перевозки грузов, имеющие максимальную массу свыше 3,5 т, но не более 12 т. N 3 транспортные средства, предназначенные для перевозки грузов, максимальная масса которых превышает 12 т. O Прицепы (включая полуприцепы): O 1 прицепы, максимальная масса которых не превышает 0,75 т. O 2 прицепы, максимальная масса которых превышает 0,75 т, но не более 3,5 т. O 3 прицепы, максимальная масса которых превышает 3,5 т, но не более 10 т. O 4 прицепы, максимальная масса которых превышает 10 т. G автотранспортные средства повышенной проходимости.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к Общему техническому регламенту о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение
к идентификационным номерам и маркировке выпускаемых в обращение транспортных средств (шасси)
§1. Требования к идентификационным номерам транспортных средств (шасси)
1. На каждое транспортное средство изготовителем должен быть нанесен идентификационный номер транспортного средства (Vehicle Identification Number) (далее — код VIN), который является уникальным в течение 30 лет.
2. Код VIN должен состоять из 17 знаков и образоваться из трех разделов:
международного идентификационного кода изготовителя (кода WMI);
описательной части (VDS);
указательной части (VIS).
В качестве знаков, составляющих код VIN, используются:
арабские цифры — 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 0;
латинские буквы — А, В, С, D, E, F, G, Н, J, К, L, M, N, P, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z.
3. Код WMI, присвоенный конкретному изготовителю, не должен быть повторно присвоен другому изготовителю, в течение 30 лет после последнего года, когда этот код был использован.
4. Код WMI состоит из трех знаков.
Первый знак кода WMI может быть буквой или цифрой. Он обозначает географическую зону. Одной и той же географической зоне могут соответствовать несколько знаков.
Второй знак кода WMI может быть буквой или цифрой. Он обозначает страну, находящуюся в вышеуказанной географической зоне. Одной и той же стране могут соответствовать несколько знаков. Для однозначной идентификации страны используют сочетание первого и второго знаков. Комбинацию (комбинации) первого и второго знаков каждой стране присваивается по правилам Международной организации по стандартизации.
Третий знак кода WMI может быть буквой или цифрой. Каждому конкретному изготовителю его присваивает компетентный орган страны. Однозначную идентификацию конкретного изготовителя обеспечивают комбинацией первого, второго и третьего знаков кода WMI. Для обозначения изготовителя, производящего менее 500 транспортных средств в год, в качестве третьего знака кода WMI используют цифру 9. Для такого изготовителя комбинацию знаков, идентифицирующую конкретного изготовителя, проставляют на третьей, четвертой и пятой позициях VIS.
5. Описательная часть VDS кода VIN состоит из знаков (букв или цифр), размещаемых на шести позициях. Выбор знаков для кодирования и их последовательность определяются изготовителем.
6. Если для кодирования VDS не используют одну или более позиций, на их место помещают буквы или цифры по выбору изготовителя.
7. Указательная часть VIS кода VIN состоит из восьми знаков, последние четыре из них должны быть цифрами. На всех неиспользуемых позициях должны быть проставлены нули.
8. Допускается обозначать в этом разделе кода VIN год выпуска (модельный год) и (или) сборочный завод. При этом рекомендуется код года выпуска (модельного года) размещать на первой позиции раздела, а код сборочного завода — на второй позиции. Если в VIS обозначен код модельного года, то в документах, содержащих описание кода VIN, это следует указывать.
9. Коды для обозначения года выпуска (модельного года) приведены в таблице № 1 .
Таблица № 1 КОДЫ для обозначения года выпуска (модельного года) автотранспортных средств Год выпуска (модельный год) Код года выпуска (модельного года) Год выпуска (модельный год) Код года выпуска (модельного года) Год выпуска (модельный год) Код года выпуска (модельного года) Год выпуска (модельный год) Код года выпуска (модельного года) 2001 1 2011 B 2021 M 2031 1 2002 2 2012 C 2022 N 2032 2 2003 3 2013 D 2023 P 2033 3 2004 4 2014 E 2024 R 2034 4 2005 5 2015 F 2025 S 2035 5 2006 6 2016 G 2026 T 2036 6 2007 7 2017 Н 2027 V 2037 7 2008 8 2018 J 2028 W 2038 8 2009 9 2019 K 2029 X 2039 9 2010 A 2020 L 2030 Y 2040 A
10. Разделители выбирают по усмотрению изготовителя. В качестве разделителей не следует использовать буквы и цифры, служащие для составления кода VIN, а также любые символы, которые можно было бы ошибочно принять за эти буквы и цифры.
11. Одному транспортному средству может быть присвоен только один код VIN. Ответственность за неповторяемость кода VIN несет изготовитель.
12. Идентификационный номер, указываемый в документах на транспортное средство, должен быть расположен в одной строке без пробелов и разделителей.
13. Изготовитель, использующий для производства транспортных средств покупные шасси или базовые транспортные средства иного изготовителя, формирует и наносит на такие транспортные средства новый идентификационный номер, отличный от идентификационного номера покупных шасси. Ранее присвоенный идентификационный номер шасси (базового транспортного средства) должен быть сохранен на транспортном средстве.
14. На изготовленные в Республики Узбекистан транспортные средства, являющиеся результатом индивидуального технического творчества, изготовитель наносит идентификационный номер транспортного средства, который присваивается каждому транспортному средству уполномоченным органом Республики Узбекистан.
15. На изготовленные (собранные) в Республике Узбекистан транспортные средства методом крупноузловой сборки VIN номер производителя должен оставаться неизменным.
16. Идентификационный номер должен быть нанесен четко, способом, обеспечивающим его долговечность и исключающим легкое изменение его знаков, без пробелов между знаками в одном месте на раму или часть кузова, не являющуюся легкосъемной.
17. Высота знаков идентификационного номера должна быть не менее 7 мм для транспортных средств категорий М, N, О и не менее 4 мм для транспортных средств категории L.
18. Допускается наносить идентификационный номер в одну или две строки.
19. В случае нанесения идентификационного номера в две строки, знаки с 1-го по 9-й включительно располагаются на первой строке; знаки с 10-го по 17-й включительно располагаются на второй строке. В начале и в конце строк должен быть проставлен разделитель, который устанавливается изготовителем транспортных средств (например, знак «*»).
20. Идентификационный номер, по возможности, должен наноситься с правой стороны, в передней части транспортного средства, в легкодоступном для считывания месте.
§2. Требования к маркировке транспортных средств (шасси)
21. Маркировка транспортных средств (шасси) наносится изготовителем на табличку, устанавливаемую на транспортном средстве (шасси) и непосредственно на поверхность транспортного средства (шасси) в виде надписи.
22. Табличка размещается в удобном для считывания месте — части транспортного средства (шасси), не подлежащей замене в процессе эксплуатации, и не должна быть снимаемой без применения специального инструмента.
23. Табличка должна быть прямоугольной формы с размерами, позволяющими поместить, в общем случае, следующую информацию на государственном и (или) иностранном языке:
наименование изготовителя;
разрешенная полная масса транспортного средства;
разрешенная максимальная масса автопоезда, если транспортное средство может быть использовано для буксировки прицепа (полуприцепа);
разрешенная максимальная осевая масса, приходящаяся на каждую из осей транспортного средства, начиная с передней оси;
технически допустимая максимальная масса, приходящаяся на седельно-сцепное устройство (полуприцеп) (при наличии);
номер «одобрения типа транспортного средства (одобрения типа шасси) и знак соответствия;
год изготовления или модельный год по усмотрению изготовителя транспортного средства;
идентификационный номер транспортного средства.
24. Если технически допустимая максимальная масса превышает соответствующую разрешенную максимальную массу, указываемую в соответствии с абзацами 2 , 3 , 5 пункта 23, то значения масс указываются в двух столбцах: разрешенная максимальная масса — в левом столбце; технически допустимая максимальная масса — в правом столбце.
25. Информация, содержащаяся в абзацах 7 — 9 пункта 23, может, по выбору изготовителя, располагаться на дополнительной табличке (наклейке), расположенной ниже или сбоку от основной таблички.
26. Таблички, указанные в пунктах 23 и 25 , могут быть выполнены в виде наклеек, которые должны разрушаться, при попытке снять их механическим путем.
27. Информация на табличке изготовителя должна быть нанесена шрифтом размером не менее 4 мм для транспортных средств категорий М, N, О и не менее 3 мм для транспортных средств категории L, четко и способом, исключающим истирание.
28. В случае если информация на табличке изготовителя представлена на иностранном языке, ее перевод должен быть приведен в инструкции (руководстве) по эксплуатации.
29. Надписи на иностранном языке, нанесенные изготовителем на наружную или внутреннюю поверхность транспортного средства с целью предупреждения или информирования потребителей о конструктивных особенностях данного транспортного средства, должны быть продублированы на государственном языке.
30. Разрешается не дублировать на государственном языке общеизвестные надписи, состоящие из одного или двух слов, нанесенные на органы управления. Перевод и разъяснение таких надписей должны быть приведены в инструкции по эксплуатации транспортного средства.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к Общему техническому регламенту о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение
базовых требований, установленных в отношении выпускаемых в обращение типов транспортных средств (шасси)
Содержание требования Требования, устанавливаемые к транспортным средствам с учетом их категорий и назначений Категории транспортных средств Документы, содержащие требования* Примечание Требованиям в отношении торможения 1. Эффективность тормозных систем M 2 , M 3 , N 2 , N 3 , O Правила ЕЭК ООН № 13–10 13 Правила ЕЭК ООН № 13–11, включая дополнение 2 16 M 1 , N 1 Правила ЕЭК ООН № 13Н–00, включая дополнения 1–9 14 L Правила ЕЭК ООН № 78–03, включая дополнение 1 Эффективное действие рулевого управления, управляемость и устойчивость 2. Рулевое управление M, N, O Правила ЕЭК ООН № 79–01, включая дополнения 1–3 1 3. Управляемость и устойчивость M 1 Параграф 4 Приложения № 4 к Техническому регламенту 6, 10 13 4. Оснащение шинами M 1 , O 1 , О 2 Правила ЕЭК ООН № 30–02, включая дополнения 1–15 M 2 , M 3 , N, O 3 и O 4 Правила ЕЭК ООН № 54–00, включая дополнения 1–16 M 1 , N 1 Правила ЕЭК ООН № 64–01 15 L Правила ЕЭК ООН № 75–00, включая дополнения 1–12 Правила ЕЭК ООН № 88–00, включая дополнение 1 5. Сцепление шин на мокром покрытии M 1 , N 1 , O 1 , O 2 Правила ЕЭК ООН № 117–01 13, 17 6. Оснащение сцепными устройствами M, N, O Правила ЕЭК ООН № 55–01 15 7. Система мониторинга давления в шинах M 1 Правила ЕЭК ООН 64–02 13 8. Оснащение укороченными сцепными устройствами N 2 , N 3 , O 3 , O 4 Правила ЕЭК ООН № 102–00 15 Минимизация травмирующих воздействий на находящихся в транспортном средстве людей и возможность их эвакуации после дорожно-транспортного происшествия 9. Травмобезопасность рулевого управления M 1 , N 1 Правила ЕЭК ООН № 12–03, включая дополнения 1–3 10 10. Места крепления ремней безопасности M, N, L 6 , L 7 Правила ЕЭК ООН № 14–07, включая дополнения 1–4 1 11. Требования к ремням безопасности и оснащению удерживающими системами M, N, L 6 , L 7 Правила ЕЭК ООН № 16–06, включая дополнение 1 1 12. Прочность сидений и их креплений М 1 , M 2 , M 3, N Правила ЕЭК ООН № 17–08 10, 12 M 2 , M 3 Правила ЕЭК ООН № 80–01, включая дополнения 1–3 2, 12 13. Подголовники сидений М 1 , М 2 (полной массой до 3,5 т), N 1 Правила ЕЭК ООН № 25–04 5 14. Защитные свойства кабин N Правила ЕЭК ООН № 29–02, включая дополнение 1 15. Прочность верхней части конструкции кузова M 2 , M 3 (II и III классы) Правила ЕЭК ООН № 66–01, включая дополнение 1 13 16. Травмобезопасность внутреннего оборудования M 1 Правила ЕЭК ООН № 21–01, включая дополнения 1–3 10 17. Защита водителя и пассажиров при фронтальном столкновении M 1 Правила ЕЭК ООН № 94–01, включая дополнения 1–3 10, 13 18. Защита водителя и пассажиров при боковом столкновении M 1 Правила ЕЭК ООН № 95–02, включая дополнение 1 10, 13 19. Оснащение безопасными стеклами M, N, O, L 6 , L 7 Правила ЕЭК ООН № 43–00, включая дополнения 1–12 1 20. Замки и петли дверей M 1 , N 1 Правила ЕЭК ООН № 11–03, включая дополнение 1 1, 10 Минимизация физических воздействий на других участников движения 21. Травмобезопасность наружных выступов M 1 Правила ЕЭК ООН № 26–03, включая дополнение 1 1, 10 N Правила ЕЭК ООН № 61–00, включая дополнение 1 22. Обеспечение защиты пешеходов M 1 , N 1 Правила ЕЭК ООН № 127–00 13 23. Оснащение задними защитными устройствами грузовых транспортных средств N 2 , N 3 , O 3 , O 4 Правила ЕЭК ООН № 58–02 24. Оснащение боковыми защитными устройствами грузовых транспортных средств N 2 , N 3 , O 3 , O 4 Правила ЕЭК ООН № 73–00, включая дополнение 1 25. Оснащение передними защитными устройствами грузовых транспортных средств N 2 , N 3 Правила ЕЭК ООН № 93–00 26. Защита от разбрызгивания из-под колес M 1 Параграф 9 Приложения № 4 к Техническому регламенту N 2 , N 3 , O Параграф 10 Приложения 4 к Техническому регламенту Пожарная безопасность 27. Пожарная безопасность M, N, O Правила ЕЭК ООН № 34–02, включая дополнения 1–3 28. Оснащение транспортных средств системами питания на сжиженном нефтяном газе (СНГ) M, N Правила ЕЭК ООН № 67–01, включая дополнения 1–8 29. Оснащение транспортных средств системами питания на сжатом природном газе (СПГ) M, N Правила ЕЭКООН № 110–00, включая дополнения 1–8 30. Противопожарные свойства интерьера M 3 (II и III классы) Правила ЕЭК ООН № 118–00 Обзорность внешнего пространства для водителя 31. Передняя обзорность М 1 Правила ЕЭК ООН № 125–00 10 M 2 , М 3 , N Параграф 5 Приложения № 4 к Техническому регламенту 32. Оснащение устройствами непрямого обзора M, N, L 6 , L 7 Правила ЕЭК ООН № 46–02, включая дополнения 1–4 L 1 –L 5 Правила ЕЭК ООН № 81–00, включая дополнения 1–2 33. Системы очистки ветрового стекла от обледенения и запотевания M 1 Параграф 7 Приложения № 4 к Техническому регламенту 34. Системы очистки и омывания ветрового стекла M 1 Параграф 8 Приложения № 4 к Техническому регламенту 10 Измерение, регистрация и ограничение скорости транспортного средства 35. Механизмы измерения скорости M, N, L 3 , L 4 , L 5 , L 7 Правила ЕЭК ООН № 39–00, включая дополнения 1–5 1 36. Устройства ограничения максимальной скорости M, N Правила ЕЭК ООН № 89–00, включая дополнение 1 15 Электробезопасность 37. Электробезопасность аккумуляторных электромобилей M, N Правила ЕЭК ООН № 100–00, включая дополнение 1 Защита транспортного средства от несанкционированного использования 38. Защита транспортного средства от несанкционированного использования M 2 , М 3 , N 2 , N 3 , L 6 , L 7 Правила ЕЭК ООН № 18–03, включая дополнения 1–2 1 M 1 , N 1 Правила ЕЭК ООН №116–00включая дополнения 1–2 7, 10 L 1 , L 2 , L 3 , L 4 , L 5 , Правила ЕЭК ООН № 62–00, включая дополнения 1–2 Минимально установленный уровень выбросов вредных (загрязняющих) веществ 39. Выбросы вредных (загрязняющих) веществ M 1 , N 1 Правила ЕЭК ООН № 49, № 83 M 2 , M 3 , N 2 N 3 Правила ЕЭК ООН № 49, № 83 13 L 3 , L 4 , L 5 , L 6 , L 7 Правила ЕЭК ООН № 40–01, включая дополнение 1 L 1 , L 2 Правила ЕЭК ООН № 47–00, включая дополнение 1 L 6 , L 7 Правила ЕЭК ООН № 24–03, включая дополнения 1–3 40. Расход топлива и выбросы углекислого газа. Расход электроэнергии и запас хода электромобилей M 1 , N 1 Правила ЕЭКООН № 101–00, включая дополнения 1–8 10, 13 Минимально установленный уровень внешнего и внутреннего шума 41. Внешний шум L 3 , L 4 , L 5 , L 6 , L 7 Правила ЕЭК ООН № 9–06, включая дополнение 1 L 3 Правила ЕЭК ООН № 41–03, включая дополнение 1 M 1 Правила ЕЭК ООН № 51–02, включая дополнения 1–4, 6 8 M 2 , М 3 , N Правила ЕЭК ООН № 51–02, включая дополнения 1–4, 6 8, 13 L 1 Правила ЕЭК ООН № 63–01, включая дополнение 1 42. Уровень шума от качания шин M 1 , N 1 , O 1 , O 2 Правила ЕЭК ООН № 117–01 13 43. Внутренний шум M 1 Параграф 2 Приложения № 4 к Техническому регламенту 17 M 2 , М 3 , N 13 L 6 и L 7 с закрытым кузовом Устойчивость к воздействию внешних источников электромагнитного излучения и электромагнитная совместимость 44. Устойчивость к воздействию внешних источников электромагнитного излучения и электромагнитная совместимость M 1 Общий технический регламент об электромагнитной совместимости технических средств утвержденный постановлением Кабинета Министров № 389 от 21 ноября 2016 г. и Правила ЕЭК ООН № 10–03 М 2 , М 3 , N, O, L 13 45. Радиопомехи индустриальные от троллейбусов M 3 (Троллейбусы) Параграф 11 Приложения № 4 к Техническому регламенту Безопасное для здоровья состояние микроклимата в кабине водителя и пассажирском помещении и минимизация содержания вредных веществ в воздухе кабины водителя и пассажирского помещения транспортного средства 46. Системы отопления M, N Правила ЕЭК ООН № 122–00, включая дополнение 1 47. Вентиляция, отопление и кондиционирование M, N Параграф 6 Приложения № 4 к Техническому регламенту 48. Содержание вредных веществ в воздухе кабины водителя и пассажирского помещения транспортного средства M, N Параграф 3 Приложения № 4 к Техническому регламенту Наличие минимально необходимого количества, светотехнических и звуковых сигнальных устройств их соответствующие расположение, характеристики и функциональность 49. Количество, месторасположение, характеристики и действие устройств освещения и световой сигнализации М, N, О Правила ЕЭК ООН № 48-04, включая дополнения 1 — 3 9 L 3 Правила ЕЭК ООН № 53–01, включая дополнения 1–9 9 L 2 ,L 4 ,L 5 ,L 6 , L 7 Параграф 1 Приложения № 4 к Техническому регламенту L 1 Правила ЕЭК ООН № 74–01, включая дополнения 1–6 9 50. Требования к отдельным устройствам освещения и световой сигнализации: 1) Фары ближнего и дальнего света M, N, L Правила ЕЭК ООН № 1–02 M, N и L (в зависимости от типа фар) Правила ЕЭК ООН № 8–05 Правила ЕЭК ООН № 20–03 Правила ЕЭК ООН № 31–02, включая дополнения 1–7 Правила ЕЭК ООН № 56–01 Правила ЕЭК ООН № 57–02 Правила ЕЭК ООН № 72–01 Правила ЕЭК ООН № 76–01 Правила ЕЭК ООН № 82–01 Правила ЕЭК ООН № 98–00, включая дополнения 1–11 Правила ЕЭК ООН № 112–00, включая дополнения 1–10 2) Световозвращатели M, N, O, L Правила ЕЭК ООН № 3–02, включая дополнения 1–10 3) Устройства для освещения заднего номерного знака M, N, O Правила ЕЭК ООН № 4–00, включая дополнения 1–14 4) Указатели поворота M, N, O, L Правила ЕЭК ООН № 6–01, включая дополнения 1–17 5) Габаритные огни, сигналы торможения M, N, О, L Правила ЕЭК ООН № 7–02, включая дополнения 1–14 1 6) Передние противотуманные фары M, N, L 3 , L 4 , L 5 , L 7 Правила ЕЭК ООН № 19–03, включая дополнение 1 1, 15 7) Фонари заднего хода M, N, О Правила ЕЭК ООН № 23–00, включая дополнения 1–15 8) Лампы накаливания M, N, О, L Правила ЕЭК ООН № 37–03, включая дополнения 1–32 15 9) Задние противотуманные огни M, N, О, L 3 , L 4 , L 5 , L 7 Правила ЕЭК ООН № 38–00, включая дополнения 1–14 1 10) Передние и задние габаритные огни, сигналы торможения, указатели поворота, устройства для освещения заднего номерного знака L Правила ЕЭК ООН № 50–00, включая дополнения 1–12 11) Стояночные огни M, N Правила ЕЭК ООН № 77–00, включая дополнения 1–12 12) Дневные ходовые огни М, N Правила ЕЭК ООН № 87-00, включая дополнения 1 — 13 13 13) Боковые габаритные фонари M, N, О Правила ЕЭК ООН № 91–00, включая дополнения 1–11 14) Газоразрядные источники света М, N Правила ЕЭК ООН № 99–00, включая дополнения 1–4 15 15) Угловые фонари М 1 Правила ЕЭК ООН № 119–00, включая дополнения 1–4 51. Специальные предупреждающие огни М, N Правила ЕЭК ООН № 65–00, включая дополнения 1–6 15 52. Светоотражающая маркировка N 2 , N 3 , O 3 , O 4 Правила ЕЭК ООН № 104–00, включая дополнения 1–5 53. Количество, месторасположение и характеристики задних опознавательных знаков N 3 , О Правила ЕЭК ООН № 70–01, включая дополнения 1–6 54. Звуковые сигнальные приборы M, N, L 3 , L 4 , L 5 , L 6 , L 7 Правила ЕЭК ООН № 28–00, включая дополнения 1–3 Эргономичное расположение и возможность идентификации органов управления и средств контроля транспортного средства 55 Расположение педалей управления М 1 Правила ЕЭК ООН № 35–00, включая дополнение 1 10 56 Органы управления мопедов и двухколесных мотоциклов L 1 , L 3 Правила ЕЭК ООН № 60–00, включая дополнения 1–3 57. Органы управления транспортных средств — идентификация M, N, L 6 , L 7 Правила ЕЭК ООН № 121–00, включая дополнения 1–2 1, 10 Отдельные требования, устанавливаемые к пассажирским транспортным средствам большой вместимости 58. Общие требования безопасности к пассажирским транспортным средствам M 2 , M 3 Правила ЕЭК ООН № 107–02, включая дополнения 1–3 59. Общие требования безопасности к транспортным средствам вместимостью не более 22 пассажиров M 2 , M 3 Правила ЕЭК ООН № 52–01, включая дополнения 1–9 4, 18 60. Общие требования безопасности к транспортным средствам вместимостью более 22 пассажиров M 2 , M 3 Правила ЕЭК ООН № 36–03, включая дополнения 1–12 3, 18 Требования по габаритным размерам, маневренности и весовым параметрам 61. Требования к габаритным размерам, маневренности и весовым параметрам М, N, О, L Приложение № 5 к Техническому регламенту Приспособленность к природно-климатическим условиям Республики Узбекистан 62. Приспособленность природно-климатическим условиям Республики Узбекистан M, N, L Выпускаемые в обращения транспортные средства (шасси) (кроме единичных транспортных средств) должны соответствовать природно-климатическим условиям Республики Узбекистан с умеренным и холодным (УХЛ), сухим тропическим (ТС) климатом. 13
ПРИЛОЖЕНИЕ № 4 к Общему техническому регламенту о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение
в отношении отдельных элементов и свойств для оценки соответствия транспортных средств (шасси), выпускаемых в обращение
§1. Требования к мототранспортным средствам в отношении наличие светотехнических сигнальных устройств их соответствующие расположение, характеристики и функциональность
1. Устройства освещения и световой сигнализации должны быть установлены таким образом, чтобы при обычных условиях эксплуатации и вибрации, которой они могут подвергаться, сохранять характеристики, предписанные в настоящем параграфе, и чтобы транспортное средство удовлетворяло требованиям настоящего параграфа.
2. Фары дальнего света, ближнего света и противотуманные должны быть установлены таким образом, чтобы можно было регулировать направления световых лучей.
3. Исходные оси всех установленных на транспортном средстве устройств освещения и световой сигнализации должны быть параллельны опорной плоскости транспортного средства на дороге. Кроме того, для боковых светоотражающих устройств эти оси должны быть перпендикулярны средней продольной плоскости транспортного средства, а для всех других устройств сигнализации — параллельны ей.
В каждом направлении разрешается допуск, равный ±3°. Кроме того, должны соблюдаться конкретные технические условия на установку, если таковые предусмотрены изготовителем устройств освещения и световой сигнализации.
4. Высоту и ориентировку огней проверяют на транспортном средстве в снаряженном состоянии, расположенном на плоской и горизонтальной поверхности; причем средняя продольная плоскость транспортного средства должна быть расположена вертикально, а рулевое управление должно находиться в положении для движения прямо. Давление воздуха в шинах должно соответствовать предписанному изготовителем.
5. Огни одной и той же пары, имеющие одинаковое назначение, должны:
устанавливаться на транспортном средстве симметрично по отношению к средней продольной плоскости;
быть симметричными относительно друг друга по отношению к средней продольной плоскости;
удовлетворять одним и тем же колориметрическим требованиям;
иметь практически одинаковые фотометрические характеристики.
6. Если иное не оговорено ниже в данном разделе, разные по назначению огни могут быть независимыми или сгруппированными, комбинированными или совмещенными в одном и том же устройстве при условии, что каждый из огней отвечает применяемым к нему требованиям.
7. Никакой огонь не должен быть мигающим, за исключением огней указателей поворота и аварийного сигнала.
8. Ни один красный огонь не должен быть виден спереди и ни один белый огонь — сзади, кроме фонаря заднего хода.
9. Функциональная электрическая схема должна быть такой, чтобы передние и задние габаритные огни и фонарь освещения заднего регистрационного знака могли включаться и выключаться одновременно.
10. Функциональная электрическая схема должна быть такой, чтобы огни дальнего и ближнего света и передний противотуманный огонь могли включаться только в том случае, если включены также огни, указанные в пункте 9.
Это условие не является обязательным для огней дальнего или ближнего света, если их световые сигналы предназначены для многократного и кратковременного включения и выключения дальнего или ближнего света или для кратковременного попеременного включения ближнего и дальнего света.
11. Световые контрольные сигналы
Каждый световой контрольный сигнал должен быть хорошо виден водителю.
Контрольный сигнал включения может быть заменен контрольным сигналом функционирования.
12. Цвета огней
Огни, фары, указатели поворота, светоотражающие приспособления должны иметь цвета, указанные в таблице № 1 .
Таблица № 1 Цвета огней, фар, указателей поворота и светоотражающих приспособлений Наименование огня Цвет Огни дальнего и ближнего света, фонарь освещения заднего регистрационного знака и передний габаритный огонь белый Указатель поворота, аварийный сигнал, боковое нетреугольное светоотражающее приспособление автожелтый, Сигнал торможения, задний габаритный огонь, заднее нетреугольное светоотражающее приспособление, задний противотуманный огонь красный Передняя противотуманная фара белый или желтый селективный, менее насыщенный
13. Трехколесные мопеды и квадроциклы категорий L 2 и L 6 должны быть оборудованы следующими устройствами освещения и световой сигнализации в следующем количестве:
фарой ближнего света — 1 или 2;
передним и задним габаритным фонарем — 1 или 2 каждого. Если габаритная ширина транспортного средства более 1300 мм, требуются два габаритных огня;
задним светоотражателем нетреугольной формы — 1 или 2. Если габаритная ширина транспортного средства более 1000 мм, то требуются два задних отражателя;
педальным светоотражателем, если имеются педали — 4;
сигналом торможения — 1 или 2. Если габаритная ширина транспортного средства более 1300 мм, требуются два сигнала торможения;
указателем поворота для трехколесных мопедов с закрытым кузовом — по 2 на каждую сторону.
14. Они также могут быть оборудованы следующими устройствами освещения световой сигнализации в следующем количестве:
фарой дальнего света — 1 или 2;
указателем поворота для трехколесных мопедов с открытым кузовом — по 2 на каждую сторону;
фонарем освещения регистрационного знака — 1;
боковыми светоотражателями нетреугольной формы — 1 или 2 на каждую сторону;
аварийным сигналом.
15. Установка любых других устройств освещения и световой сигнализации, за исключением указанных в пунктах 13 и 14 , запрещена.
16. Мотоциклы с коляской категории L 4 должны быть оборудованы следующими устройствами освещения и световой сигнализации в следующем количестве:
фарой дальнего света — 1 или 2;
фарой ближнего света — 1 или 2;
указателем поворота — по 2 на каждую сторону;
сигналом торможения — 2 или 3 (один из которых расположен на боковом прицепе);
передним и задним габаритным фонарем — 2 или 3 каждого (по одному каждого расположены на боковом прицепе);
фонарем освещения регистрационного знака — 1;
задними светоотражателями нетреугольной формы — 2.
17. Они также могут быть оборудованы следующими устройствами освещения и световой сигнализации в следующем количестве:
передней противотуманной фарой — 1 или 2;
задней противотуманной фарой — 1 или 2;
аварийным сигналом;
боковыми светоотражателями нетреугольной формы — по 1 или 2 с каждой стороны.
18. Установка любых других устройств освещения и световой сигнализации, за исключением указанных в пп. 16 и 17 , запрещена.
19. Трициклы и квадроциклы категорий L 5 и L 7 должны быть оборудованы следующими устройствами освещения и световой сигнализации в следующем количестве:
фарой дальнего света — 1 или 2. Если габаритная ширина транспортного средства более 1300 мм, то требуется устанавливать две фары дальнего света;
фарой ближнего света — 1 или 2. Если габаритная ширина транспортного средства более 1300 мм, то требуется устанавливать две фары ближнего света;
указателем поворота — по 2 на каждую сторону. Допускается наличие одного бокового указателя поворота на каждую сторону;
сигналом торможения — 1 или 2. Если габаритная ширина транспортного средства более 1300 мм, то требуется устанавливать два сигнала торможения;
передним и задним габаритным фонарем — по 1 или 2 каждого. Если габаритная ширина транспортного средства более 1300 мм, то требуется устанавливать по два каждого габаритного фонаря;
фонарем освещения регистрационного знака — 1;
задними светоотражателями нетреугольной формы — 1 или 2. Если габаритная ширина транспортного средства превышает 1000 мм, то требуются два задних отражателя нетреугольной формы;
аварийным сигналом.
20. Они также могут быть оборудованы следующими устройствами освещения и световой сигнализации в следующем количестве:
передней противотуманной фарой — 1 или 2;
задней противотуманной фарой — 1 или 2;
фонарем заднего хода — 1 или 2;
боковыми светоотражателями нетреугольной формы — 1 или 2 на каждую сторону.
21. Установка любых других устройств освещения и световой сигнализации, за исключением указанных в пунктах 19 и 20 запрещена.
22. Двухколесные мототранспортные средства категорий L 3 должны быть оборудованы следующими устройствами освещения и световой сигнализации в следующем количестве:
фарой дальнего света — 1 или 2;
фарой ближнего света — 1 или 2;
указателем поворота — по 2 на каждую сторону;
сигналом торможения — 1 или 2;
передним и задним габаритным фонарем — по 1 или 2 каждого;
фонарем освещения регистрационного знака — 1;
задними светоотражателями нетреугольной формы — 1 или 2;
боковыми светоотражателями нетреугольной формы — 1 или 2 на каждую сторону.
22. Двухколесные мототранспортные средства категорий L3 должны быть оборудованы следующими устройствами освещения и световой сигнализацей в следующем количестве:
аварийный сигнал;
передней противотуманной фарой — 1 или 2;
задней противотуманной фарой — 1 или 2.
24. Установка любых других устройств освещения и световой сигнализации, за исключением указанных в пунктах 22 и 23 запрещена.
25. Двухколесные мототранспортные средства без коляски, категорий L 1 должны быть оборудованы следующими устройствами освещения и световой сигнализации в следующем количестве:
фарой ближнего света — 1 или 2;
сигналом торможения — 1 или 2;
задним габаритным фонарем — по 1 или 2 каждого;
фонарем освещения регистрационного знака — 1;
задними светоотражателями нетреугольной формы — 1 или 2;
боковыми светоотражателями нетреугольной формы — 1 или 2 на каждую сторону.
педальным светоотражателем, если имеются педали — 4;
26. Они также могут быть оборудованы следующими устройствами освещения и световой сигнализации в следующем количестве:
фарой дальнего света — 1 или 2;
передний габаритный фонарь (подфарник) — 1 или 2;
передний светоотражатель нетреугольной формы — 1;
указателем поворота — по 2 на каждую сторону.
27. Установка любых других устройств освещения и световой сигнализации, за исключением указанных в пунктах 25 и 26 запрещена.
28. На трех- и четырехколесных мототранспортных средствах могут устанавливаться устройства освещения и световой сигнализации, как соответствующие требованиям настоящего параграфа, так и отвечающие требованиям соответствующих Правил ЕЭК ООН для транспортных средств категорий M 1 и N 1 .
29. Огни на мототранспортном средстве должны быть установлены таким образом, чтобы замена источников света производилась без использования специальных инструментов, за исключением инструментов, которые поставляются изготовителем вместе с транспортным средством.
30. Размещение устройств освещения и световой сигнализации должно обеспечивать их необходимую видимость.
§2. Требования к транспортным средствам в отношении их внутреннего шума
31. Допустимые уровни внутреннего шума транспортных средств приведены в таблице № 2 .
Таблица № 2 Допустимые уровни внутреннего шума транспортных средств № п/п Транспортное средство Допустимый уровень звука, дБ А 1. Транспортные средства категории М 1 с компоновкой кузова вагонной или полукапотной 79 2. Транспортные средства категории М 1 с компоновкой кузова, за исключением указанной в пункте 1 77 3. Транспортные средства категорий М 2 и М 3 с расположением двигателя впереди или на одном уровне с местом водителя относительно продольной оси транспортного средства, в том числе вахтовые, и другие специальные автобусы, изготовленные на шасси грузовых автомобилей — на рабочем месте водителя и в пассажирском помещении 79 4. Транспортные средства категорий М 2 и М 3 , за исключением указанных в пункте 3 — на рабочем месте водителя 77 5. Транспортные средства категорий М 2 и М 3 , за исключением указанных в п.3, относящиеся к классам II и III в соответствии с Правилами ЕЭК ООН № 36 или к классу B в соответствии с Правилами ЕЭК ООН № 52 — в пассажирском помещении 79 6. Транспортные средства категорий М 2 и М 3 , за исключением указанных в пункте 3, относящиеся к классу I в соответствии с Правилами ЕЭК ООН № 36 или к классу А в соответствии с Правилами ЕЭК ООН № 52 — в пассажирском помещении 81 7. Полуприцепы (категория О), предназначенные для перевозки пассажиров 79 8. Транспортные средства категории N 1 полной массой не более 2 т 79 9. Транспортные средства категории N 1 , за исключением указанных в пункте 8 81 10. Транспортные средства категорий N 2 и N 3 при наличии спального места в кабине 78 11. Транспортные средства категорий N 2 и N 3 , за исключением указанных в пункте 10 81 12. Квадроциклы (категории L 6 , L 7 ) с закрытым кузовом 86
32. При истечении воздуха из пневмоаппаратов тормозной системы после их срабатывания уровень звука в кабине (пассажирском помещении) транспортного средства не должен превышать 70 дБА.
33. При проверке уровня внутреннего шума в транспортном средстве, проводимой при контроле за объектами оценки соответствия, допускается превышение указанных в таблице № 2 допустимых уровней звука не более чем на 1 дБ А.
§3. Требования к транспортным средствам в отношении содержания вредных веществ в воздухе кабины водителя и пассажирского помещения
34. Номенклатура вредных веществ, подлежащих проверке, зависит от установленного на транспортном средстве типа двигателя и применяемого топлива. Содержание вредных веществ в воздухе кабины водителя и пассажирского помещения транспортного средства не должно превышать предельных концентраций, приведенных в таблице № 3 .
Таблица № 3 Предельная концентрация содержания вредных веществ в воздухе кабины водителя и пассажирского помещения транспортного средства Вредное (загрязняющее) вещество Предельная концентрация в воздухе кабины водителя и пассажирского помещения, мг/м 3 Типы двигателей Оксид углерода CO 5,0 1, 2, 3, 4, 5 Диоксид азота N O 2 0,2 1, 2, 3, 4, 5 Оксид азота N O 0,4 1, 2, 3, 4, 5 Метан СН 4 50 3, 5 Углеводороды предельныеС 2 Н 6 -С 7 Н 16 50 1, 2, 3 Формальдегид СН 2 О 0,035 3, 4, 5
§4. Требования к транспортным средствам категории М 1 в отношении их управляемости и устойчивости
35. Требования настоящего параграфа не распространяются на транспортные средства, имеющие максимальную конструктивную скорость менее 40 км/ч.
36. Угол поворота рулевого колеса после его освобождения не должен увеличиваться.
37. Управляемые колеса и рулевое колесо должны самостоятельно возвращаться в сторону нейтрального положения.
38. Максимальное значение угла поворота рулевого колеса, не достигшего нейтрального положения в течение 6 секунд после его освобождения, не должно превышать 30 процентов величины угла поворота рулевого колеса, соответствующего движению транспортного средства по окружности радиусом 50 м.
39. Процесс возврата рулевого колеса в нейтральное положение не должен быть колебательным. При проведении испытательного заезда допускается один переход рулевого колеса через нейтральное положение.
§5. Требования к транспортным средствам в отношении их передней обзорности
40. Требования настоящего параграфа не распространяются на:
выступающие вперед за габарит по длине транспортного средства части специального оборудования автокранов, транспортных средств, оснащенных подъемниками с рабочими платформами, автобетононасосов;
транспортные средства для коммунального хозяйства.
41. Передняя обзорность характеризуется ( рисунок 1 ):
размерами и расположением нормативных зон А и Б на наружной поверхности переднего окна;
степенью очистки нормативных зон А и Б;
непросматриваемыми зонами, создаваемыми стойками переднего окна;
нормативным полем обзора П;
непросматриваемыми зонами в нормативном поле обзора П;
Обозначения:
1 — граница прозрачной части левого бокового окна;
2 — левая боковая стойка переднего окна;
3 — контур очистки переднего окна;
4 — граница нормативной зоны А;
5 — граница нормативной зоны Б;
6 — граница прозрачной части переднего окна;
7 — правая боковая стойка переднего окна;
8 — граница прозрачной части правого бокового окна;
9 — следы от плоскостей, являющихся границами нормативного поля обзора П.
Рисунок 1. Расположение нормативных зон А и Б переднего окна и нормативного поля обзора П.
42. Требования к размерам и расположению нормативных зон А и Б на наружной поверхности переднего окна:
размеры и расположение нормативных зон А и Б определяются углами в соответствии с таблицей № 4 .
расстояние между границами прозрачной части переднего окна и нормативной зоны Б по всему контуру должно быть не менее 25 мм.
для транспортных средств вагонной компоновки категории М 2 G и категории N 1 G с кабиной над двигателем, поставленным на производство до 1 января 2005 г., допускается расстояние между границами прозрачной части переднего окна и нормативной зоной Б менее 25 мм. При этом зона Б ни в одной точке не должна выходить за границу прозрачной зоны переднего окна.
Таблица № 4 Углы определения размеров и расположений нормативных зон А и Б Категория транспортного средства Компоновка транспортного средства по расположению двигателя Зона Нормативный угол, градусы, не менее вверх вниз влево вправо М 1 Все варианты А 3 1 13 20 Б 7 5 17 + М 2 Капотная А 3 1 13 20 Б 7 5 17 + Полукапотная А 7 4 15 20 Б 12 8 19 + Вагонная А 7 4 15 20 Б 12 11 19 + М 3 Капотная А 6 3 15 20 Б 9 7 19 + Полукапотная А 9 15 20 20 Б 10 21 22 + Вагонная А 9 15 20 20 Б 10 21 22 + N 1 Капотная А 3 1 13 20 Б 7 5 17 + Полукапотная А 5 2 14 20 Б 8 6 18 + С кабиной над двигателем А 5 2 14 20 Б 8 6 18 + N 2 Все варианты А 6 3 15 16 Б 9 7 18 + N 3 Все варианты А 6 7 15 16 Б 7 (6*) 10 18 +
43. Требования степени очистки нормативных зон А и Б устанавливаются в соответствии с таблицей № 8 .
Таблица № 8 Требования степени очистки нормативных зон А и Б Конструкция переднего окна Степень очистки, %, не менее, по нормативным зонам А Б Категория транспортного средства М 1 , М 2 , N 1 M 3 , N 2 , N 3 M 2 , M 3 , N 1 , N 2 , N 3 Без средней стойки 98 100 80 Со средней стойкой 97 100 70 Откидывающаяся оконная рама 84 84 70
44. Требования к непросматриваемым зонам, создаваемым стойками переднего окна:
количество боковых стоек должно быть не более двух. Для транспортных средств, не относящихся к категории М 1 , допускается наличие средней стойки.
угловые величины непросматриваемых зон устанавливаются в соответствии с таблицей № 9 .
Таблица № 9 Угловые величины непросматриваемых зон Категория транспортного средства Углы образуемые стойками, градусы, не более боковой средней M 2 , N 1 6 4 M 3 , N 2 , N 3 7 4
45. Границы нормативного поля обзора П характеризуются следующим расположением:
а) нормативное поле обзора П находится впереди плоскости, параллельной X (ZY) и проходящей через точки V 1 и V 2 ( рисунок 2 .).
Из точек V 1 и V 2 на боковые окна (стены кабины) наносят следы указанной плоскости, ограничивающей нормативное поле обзора П в переднем 180°-ном секторе;
б) сверху нормативное поле обзора П ограничено горизонтальной плоскостью, проходящей через точку V 1 .
Из точки V 1 на окна и стойки переднего окна наносят след горизонтальной плоскости, ограничивающей нормативное поле обзора П сверху, до пересечения со следами, ограничивающими нормативное поле обзора П в переднем 180°-ном секторе;
в) Снизу нормативное поле обзора П ограничено тремя плоскостями, проходящими через точку V 2 и наклоненными вниз к горизонтальной плоскости, параллельной Z (XY) под углом α.
Первая плоскость перпендикулярна плоскости Y (XZ) и проходит под наклоном вперед. Вторая плоскость перпендикулярна плоскости X (ZY) и проходит под наклоном влево. Третья плоскость перпендикулярна плоскости X (ZY) и проходит под наклоном вправо.
46. Значения углов α для различных категорий транспортных средств приведены в таблице № 10 .
Таблица № 10 Значение углов α для различных категорий транспортных средств Категория АТС Варианты компоновок двигателей на транспортных средствах α, градусы М 2 Капотная 4 Полукапотная 6 Вагонная 9 М 3 Капотная 6 Полукапотная и вагонная 17 N 1 Капотная 4 Полукапотная и с кабиной над двигателем 5 N 2 Все варианты 6 N 3 8
47. В нормативном поле обзора П не должно быть непросматриваемых зон, за исключением создаваемых:
средней и боковыми стойками переднего окна;
разделительными стойками боковых окон;
рамками вентиляционных форточек;
зеркалами заднего вида;
деталями стеклоочистителей;
наружными радиоантеннами;
рулевым колесом и комбинацией приборов при условии, что верхняя точка рулевого колеса или панели приборов не попадает в зону А;
проводниками радиоантенн, не превышающими по ширине следующих значений: залитых в стекло проводников — 0,5 мм, нанесенных на стекло проводников — 1,0 мм. При этом в нормативной зоне А должно проходить не более трех указанных выше проводников радиоантенн, а ширина каждого из них не должна превышать 0,5 мм;
проволочными нагревательными элементами для размораживания и сушки переднего окна, обычно зигзагообразных или синусоидальных, если их максимальная ширина не превышает 0,03 мм, а максимальная плотность проводов, проходящих вертикально 8 шт./кв.см, проходящих горизонтально 5 шт./кв. см.
48. Для транспортных средств категорий М 3 , N 3 допускается наличие боковых разделительных стоек переднего окна в количестве не более двух.
49. Для транспортных средств категории М 3 вагонной компоновки допускается попадание в нормативное поле обзора П:
кузовных элементов конструкции с примыкающими к ним рамками створок дверей, расположенных с правой стороны по ходу движения, если нанесенный на правое боковое окно след плоскости, ограничивающей нормативное поле обзора П в переднем 180 — градусном секторе, попадает в световой проем створки, или, по крайней мере, имеется еще один световой проем, расположенный в непосредственной близости за следом указанной плоскости. В любых случаях угловые значения непросматриваемых зон, образуемые указанными элементами конструкции, не должны превышать 7°;
непрозрачных элементов конструкции в зоне обзора через боковое окно, расположенное с правой стороны по ходу движения, при условии, что уменьшение площади требуемого поля обзора через правое окно не превышает 10 процентов;
непрозрачных элементов конструкции в зоне обзора через боковое окно, расположенное с правой стороны по ходу движения, при условии, что уменьшение площади требуемого поля обзора через правое окно не превышает 10 процентов.
50. В непросматриваемые зоны, создаваемые элементами конструкции, допускается попадание других элементов конструкции, при условии, что непросматриваемые зоны не увеличиваются.
51. В нормативное поле обзора П допускается попадание технических средств, расположенных внутри кабины, при выполнении следующих условий:
конструкция технических средств должна позволять водителю без затруднений, не отвлекаясь от управления, освобождать от них нормативное поле обзора П;
точки крепления технических средств не должны находиться в нормативных зонах А, Б и нормативном поле обзора П.
§6. Требования к транспортным средствам категории М и N в отношении вентиляции, отопления и кондиционирования воздуха
52. Каждое транспортное средство оборудуется системой вентиляции и системой (системами) отопления кабины и пассажирского помещения.
При наличии в конструкции транспортного средства системы кондиционирования и выполнения ею требований, предъявляемых к системе вентиляции, допускается не оборудовать транспортное средство отдельной системой вентиляции.
Допускается оборудовать транспортное средство системой управления климатом, выполняющей функции систем вентиляции, отопления и кондиционирования.
53. Требования к системе вентиляции:
а) Система вентиляции при самостоятельной работе или работе в составе систем отопления и кондиционирования должна обеспечивать приток свежего (наружного) воздуха в кабину и пассажирское помещение из расчета на одного человека:
не менее 30 м 3 /ч (за исключением пассажирских помещений автобусов, относящиеся к классу I в соответствии с Правилами ЕЭК ООН № 36, с отделенной кабиной водителя);
не менее 7 м 3 /ч — в пассажирские помещения автобусов, относящиеся к классу I в соответствии с Правилами ЕЭК ООН № 36, с отделенной кабиной водителя.
б) Скорости воздушных потоков на выходе из системы вентиляции не должны превышать 12 м/с.
в) Система вентиляции должна обеспечивать:
подвижность воздуха в кабине и пассажирском помещении в зоне головы и пояса водителя при открытых форточках и люках при движении автотранспортного средства 0,5 — 1,5 м/с;
перепад между температурой наружного воздуха и температурами в кабине и пассажирском помещении, в зоне головы водителя (пассажира) при температуре окружающего воздуха 25 ° С не более 5° С.
54. Требования к системе отопления:
а) система отопления должна обеспечивать подвижность воздуха в кабине в зоне головы и пояса водителя не более 0,6 м/с, для транспортных средств категории М 2 и М 3 (класса I) не более 1,0 м/с;
б) температура внутренних поверхностей кабины, нагреваемых источниками тепла, не должна превышать:
плюс 45° С — при работающей системе отопления (при этом допускается повышение температур наружных поверхностей воздуховодов до 70° С);
плюс 35° С — при отключенной системе отопления.
в) температура воздуха на выходе из отопителя не должна превышать 80° С.
55. Требования к системе кондиционирования (при наличии):
а) конструкция системы кондиционирования должна исключать возможность охлаждения воздуха в зоне головы человека (водителя, пассажира) более чем на 8° С относительно температуры внешней среды;
б) скорость воздушного потока на выходе из системы кондиционирования не должна превышать 12 м/с, а температура воздуха должна быть не ниже 0° С;
в) скорость воздуха в зоне головы водителя (пассажиров) при работе системы кондиционирования не должна превышать 0,5 м/с;
г) относительная влажность воздуха в кабине и пассажирском помещении, должна находиться в пределах от 30 % до 60 %;
д) температура наружных поверхностей воздуховодов для холодного воздуха должна быть не менее 15° С.
§7. Требования к транспортным средствам в отношении систем очистки ветрового стекла от обледенения и запотевания
56. Эффективность системы очистки ветрового стекла от обледенения определяется зоной ветрового стекла, очищенной после запуска двигателя, от обледенения, образовавшегося на транспортном средстве, находящемся в холодильной камере, в течение не менее 10 часов с неработающим двигателем при температуре минус 18±3°С:
а) через 20 минут после начала испытаний нормативная зона А, размеры которой для категории транспортных средств М 1 установлены в соответствии с § 5 настоящего Приложения, должна быть очищена на 80%;
б) через 25 минут после начала испытаний очищенная поверхность ветрового стекла на стороне пассажира должна быть сравнима с аналогичной поверхностью на стороне водителя;
в) через 40 минут после начала испытаний нормативная зона Б, размеры которой для категории транспортных средств М 1 установлены в соответствии с § 5 настоящего Приложения, должна быть очищена на 95%.
57. Эффективность системы очистки ветрового стекла от запотевания определяется зоной ветрового стекла, очищенной после запуска двигателя, от запотевания, образовавшегося в связи с применением парогенератора, на транспортном средстве, находящемся в климатической камере, оборудованной для поддержания температуры минус 3±1° С в течение всего испытания:
а) в течение 10 минут после начала испытаний нормативная зона А, размеры которой для категории транспортных средств М 1 установлены в соответствии с параграфом 5 настоящего Приложения, должна быть очищена от запотевания на 90 %;
б) в течение 10 минут после начала испытаний нормативная зона Б, размеры которой для категории транспортных средств М 1 установлены в соответствии с параграфом 5 настоящего приложения, должна быть очищена от запотевания на 80 %.
§ 8. Требования к транспортным средствам категории М 1 в отношении систем очистки и омывания ветрового стекла
58. Требования к системе очистки ветрового стекла:
а) требования к зоне очистки ветрового стекла установлены в параграфе 5 настоящего приложения.
б) механизм стеклоочистителя должен обеспечивать не менее двух рабочих частот движения после предварительной работы по мокрой поверхности в течение 20 минут, при выполнении следующих требований:
первая частота — не менее 45 циклов/мин.;
вторая частота — не менее 10 и не более 55 циклов/мин.;
разница между наибольшей и одной из наименьших частот движения должна быть не менее 15 циклов/мин.;
прерывистый режим работы системы может быть использован для выполнения требований при условии, что одна из частот составляет не менее 45 цикл/мин, а другая частота, полученная прерыванием главной частоты, составляет не менее 10 циклов/мин;
в) при воздействии потока воздуха, движущегося со скоростью равной 80 % от максимальной скорости транспортного средства, но не превышающей 160 км/ч, и при максимальной рабочей частоте эффективность работы системы должна сохраняться;
г) когда система очистки выключена с помощью органа управления, щетки должны автоматически вернуться в исходное положение;
д) система должна выдерживать принудительную остановку в течение 15 секунд. Допускается использование автоматических предохранителей, при условии, что для возврата в рабочее состояние не потребуется воздействий ни на какие другие органы управления, за исключением органа управления стеклоочистителем;
е) конструкция и способ крепления щетки должны обеспечивать возможность отведения щетки от поверхности ветрового стекла для его ручной очистки. Эти требования не относятся к устройствам, которые в исходном положении находятся в зоне ветрового стекла, которая закрыта частями транспортного средства (такими как капот, панель приборов и т.д.);
ж) система должна работать в течение 2 мин при сухом ветровом стекле и температуре окружающего воздуха минус 18±3° С после выдержки транспортного средства при такой температуре не менее 4 часов стеклоочиститель должен работать при условиях, указанных в пункте г) для систем с электроприводом, а орган управления должен находиться в положении, соответствующем максимальной частоте. При этом не предъявляют требования, относящиеся к зоне очистки;
59. Требования к системе омывания ветрового стекла:
а) система омывания ветрового стекла должна выдерживать режим, когда форсунки заблокированы и система функционирует после их разблокирования;
б) эксплуатационные качества системы не должны ухудшаться при перепадах температур окружающего воздуха в диапазоне от минус 18±3° С до плюс 80±3° С;
в) система должна обеспечивать подачу жидкости в количестве, достаточном для очистки 60 % нормативной зоны А в соответствии с параграфом 5 настоящего Приложения после 10 полных циклов автоматической работы стеклоочистителя на максимальной частоте;
г) проверка выполнения требований подпунктов а-б настоящего пункта должна проводиться на одном и том же образце системы;
д) резервуар для омывающей жидкости должен быть вместимостью не менее 1 литра.
§ 9. Требования к транспортным средствам категории М 1 в отношении защиты от разбрызгивания из-под колес
60. Общие требования:
а) транспортное средство должно быть оборудовано системой защиты от разбрызгивания;
б) система защиты от разбрызгивания должна быть сконструирована таким образом, чтобы защитить, насколько это возможно, других участников дорожного движения от выбросов воды, а также грязи, льда, снега и камней из-под колес транспортного средства и снизить для участников дорожного движения опасности, которые могут возникать вследствие контакта с движущимися колесами;
61. Специальные требования:
а) Для транспортного средства, находящегося в снаряженном состоянии, с одним пассажиром на переднем сидении и колесами, установленными для движения по прямой, устройства защиты должны отвечать перечисленным ниже требованиям:
в зоне, образованной радиальными плоскостями, расположенными под углом 30° в направлении движения передним ходом, и 50° в направлении движения задним ходом относительно центра вращения колес, габаритная ширина устройств защиты должна быть, по крайней мере, достаточной, чтобы закрыть габаритную ширину колеса с шиной с учетом пределов комбинации шина/колесо, установленной изготовителем. В случае сдвоенных колес должна быть учтена общая ширина обоих колес с шинами. При определении ширины шины маркировку и товарные знаки, защитные реборды и ребра на боковых поверхностях шин не учитывают;
задняя часть устройств защиты должна заканчиваться не выше горизонтальной плоскости, расположенной на расстоянии 150 мм над осью вращения колес. Пересечение кромки устройства защиты с этой плоскостью должно располагаться снаружи центральной продольной плоскости колеса с шиной или — в случае сдвоенных колес — снаружи центральной продольной плоскости колеса с шиной;
контур и положение устройства защиты должны быть такими, чтобы расстояние между устройством и шиной было минимально возможным, в частности, в пределах зоны, образованной плоскостями, описанными в подпункте а настоящего пункта;
в случае, если транспортное средство имеет подвеску, регулируемую по высоте, изложенные выше требования должны выполняться, когда транспортное средство находится в положении, установленном изготовителем транспортного средства;
б) устройства защиты могут состоять из различных компонентов, обеспечивающих отсутствие зазоров между или внутри отдельных частей устройства в собранном состоянии;
в) устройства защиты должны быть прочно закреплены. Однако они могут быть сняты как по частям, так и целиком.
§10. Требования к транспортным средствам категорий N 2 с полной массой от 7,5 т, N 3 и O в отношении защиты от разбрызгивания из-под колес
62. Требования настоящего приложения не распространяются на транспортные средства категории G.
Требования настоящего приложения, относящиеся к устройствам для уменьшения разбрызгивания, не распространяются на транспортные средства категорий N 2 с технически допустимой максимальной массой не более 7,5 т, O 1 и O 2 , шасси с кабиной, а также транспортные средства, конструкция которых не позволяет реализовать функцию защиты от разбрызгивания из-под колес. Если такие транспортные средства оборудованы устройствами для уменьшения разбрызгивания, требования настоящего приложения должны выполняться в полном объеме.
63. Общие требования:
а) транспортное средство должно быть оборудовано системой защиты от разбрызгивания, состоящей из грязезащитных кожухов, брызговиков и наружных боковин и включающей устройства для уменьшения разбрызгивания. Если транспортное средство оснащено одной или несколькими выдвижными осями, система защиты от разбрызгивания должна охватывать все колеса при любом положении осей. Если транспортное средство оснащено самоуправляемой осью, система защиты от разбрызгивания должна соответствовать требованиям, применяемым к осям с управляемыми колесами, если система защиты от разбрызгивания поворачивается вместе с осью; в противном случае — требованиям, применяемым к осям с неуправляемыми колесами;
б) в случае неуправляемых колес расстояние между продольной плоскостью, касательной к наружной боковой поверхности шины, за исключением ее деформированных участков вблизи опорной поверхности, и внутренним краем наружной боковины не должно превышать 75 мм (рисунок 4). Если расстояние по радиусу от оси колеса до внутренней кромки наружной боковины меньше радиуса шины R, установленной на транспортное средство, расстояние не должно превышать 100 мм. В случае управляемых и самоустанавливающихся колес расстояние не должно превышать 100 мм (рисунок 5 а);
a — грязезащитный кожух;
j — наружная боковина;
c — расстояние между боковой поверхностью шины и наружной боковиной;
q — ширина грязезащитного кожуха вместе с наружной боковиной;
b — ширина шины;
t — ширина сдвоенных шин.
Рисунок 4. Схема расположения грязезащитного кожуха и наружной боковины
в) среднее значение содержания задержанной воды в процентах при испытаниях на специальных установках устройствами для уменьшения разбрызгивания должно составлять:
для энергопоглощающего устройства — не менее 70 %;
для устройства типа сепаратор «воздух — вода» — не менее 85 %.
64. Требования к системе защиты от разбрызгивания с энергопоглощающим устройством для осей с управляемыми, самоустанавливающимися и неуправляемыми колесами ( Рисунки 5 и 6 ):
а) грязезащитный кожух должен охватывать зону непосредственно перед шиной (или шинами), над ней и позади нее;
б) на внутренней стороне задней части грязезащитного кожуха должно быть установлено устройство для уменьшения разбрызгивания. Это устройство должно покрывать внутреннюю часть грязезащитного кожуха до линии его пересечения с плоскостью, проходящей через ось колеса под углом не менее 30º к горизонтали;
в) если грязезащитный кожух изготовлен из нескольких составных частей, то между ними не допускаются зазоры, через которые может происходить разбрызгивание;
г) глубина наружной боковины должна быть не менее 45 мм во всех точках от вертикальной линии, проходящей через центр колеса, до задней части боковины. Глубина наружной боковины в направлении от указанной линии к передней части может плавно уменьшаться;
д) в наружной боковине или между наружной боковиной и другими частями кожуха не допускаются зазоры, через которые может происходить разбрызгивание;
j — наружная боковина, — θ угол между горизонталью (O — Y) и плоскостью, проходящей через ось колеса (O — Z)
T — протяженность грязезащитного кожуха. Rv,R — см. рисунок 6.
Рисунок 5. Схема системы защиты от разбрызгивания для одиночных осей
d ≤ 300 мм — расстояние между шинами, установленными на соседние оси;
j — наружная боковина; — θ угол между горизонталью (O — Y) и плоскостью, проходящей через ось колеса (O — Z); U — высота краев боковины; W — расстояние между нижними крайними точками краев боковины; T — протяженность грязезащитного кожуха; R — радиус шины, установленной на транспортное средство; Rv — расстояние по радиусу от оси колеса до наиболее удаленной точки внутренней кромки наружной боковины
Рисунок 6. Схема системы защиты от разбрызгивания для осей многоосных транспортных средств
е) ширина части брызговика, находящейся внутри грязезащитного кожуха, должна быть не менее ширины протектора шины;
ж) брызговик должен быть расположен в плоскости, близкой к вертикальной;
з) максимальная высота нижнего края брызговика не должна превышать 200 мм от уровня опорной поверхности шины. Эта высота может быть увеличена до 300 мм для последней оси, если зазор между колесной аркой и колесом минимален;
и) расстояние между брызговиком и задним краем шины, измеренным по горизонтали, должно быть не более 300 мм;
к) для осей многоосных транспортных средств, у которых расстояние между шинами осевой группы менее 250 мм, брызговики должны быть установлены только за колесами последней оси группы. Если расстояние между шинами составляет 250 мм и более, брызговик должен быть установлен позади каждого колеса;
л) нижний край брызговика не должен отклоняться более чем на 100 мм в направлении, противоположном направлению движения, под действием усилия 3 Н на каждые 100 мм ширины брызговика, прикладываемого в точке, находящейся в середине брызговика и отстоящей на 50 мм от его нижнего края;
м) на внутренней поверхности брызговика должно быть установлено устройство для уменьшения разбрызгивания;
н) между грязезащитным кожухом и брызговиком не допускаются зазоры, через которые может происходить разбрызгивание;
65. Требования к системе защиты от разбрызгивания с энергопоглощающим устройством для осей с неуправляемыми или самоустанавливающимися колесами, которые закрываются кузовом или нижней частью погрузочной платформы ( Рисунок 7 ):
Рисунок 7. Схема системы защиты от разбрызгивания с энергопоглощающими устройствами для осей с неуправляемыми и самоустанавливающимися колесами
а) грязезащитный кожух должен охватывать зону непосредственно над шиной или шинами. Его передняя и задняя кромки должны доходить, по крайней мере, до горизонтальной плоскости, касательной к верхней поверхности шины или шин. Задняя кромка может быть ограничена плоскостью брызговика, который должен доходить до верхней части грязезащитного кожуха (или эквивалентного компонента);
б) внутренняя поверхность задней части грязезащитного кожуха должна быть оборудована устройством для уменьшения разбрызгивания;
в) для одиночных осей и осей многоосных транспортных средств, у которых расстояние между шинами составляет не менее 250 мм, наружная боковина должна охватывать поверхность, ограниченную: спереди — вертикальной плоскостью, касательной к передней части шины, снизу — горизонтальной плоскостью, касательной к верхней части шины, сзади — плоскостью брызговика;
г) в случае осей многоосных транспортных средств наружная боковина должна быть расположена над каждым колесом;
д) между наружной боковиной и внутренней частью грязезащитного кожуха не допускаются зазоры, через которые может происходить разбрызгивание;
е) для осей многоосных транспортных средств, у которых расстояние между шинами составляет менее 250 мм, наружная боковина должна быть сплошной и ограничиваться: спереди — вертикальной плоскостью, касательной к передней поверхности шины первой оси, сзади — плоскостью брызговика;
ж) на всей внутренней поверхности наружной боковины, высота которой должна быть не менее 100 мм, должно быть установлено энергопоглощающее устройство;
з) брызговик должен располагаться на задней кромке грязезащитного кожуха и соответствовать требованиям подпунктов е — н пункта 64 .
66. Требования к системе защиты от разбрызгивания с устройством типа сепаратор «воздух — вода» для осей с управляемыми, самоустанавливающимися и неуправляемыми колесами ( Рисунок 8 ):
j — наружная боковина; — θ угол между горизонталью (O — Y) и плоскостью, проходящей через ось колес (O — Z); S — сепаратор «воздух–вода»; T — протяженность грязезащитного кожуха; V — брызговик; R — радиус шины, установленной на транспортное средство; Rv — расстояние по радиусу от оси колеса до наиболее удаленной точки внутренней кромки наружной боковины; d ≤ 300 мм — расстояние между шинами, установленными на соседние оси. При d ≥ 250 мм между шинами должен быть установлен брызговик.
Рисунок 8. Схема системы защиты от разбрызгивания с сепаратором «воздух — вода»
а) грязезащитный кожух должен соответствовать подпункту а пункта 65 ;
б) на нижней кромке наружной боковины должно быть установлено устройство типа сепаратор «воздух — вода»;
в) глубина наружной боковины должна быть не менее 45 миллиметров во всех точках от вертикальной линии, проходящей через центр колеса, до задней части боковины. Глубина наружной боковины в направлении от указанной линии к передней части может плавно уменьшаться;
г) в наружной боковине или между наружной боковиной и кожухом не допускаются зазоры, через которые может происходить разбрызгивание;
д) брызговик должен соответствовать, по меньшей мере, требованиям подпунктов е, ж, к, н пункта 64 .
е) Устройство для уменьшения разбрызгивания должно быть установлено на нижней кромке брызговика, при этом ширина устройства должна быть не менее ширины брызговика. Нижний край устройства для уменьшения разбрызгивания должен находиться на расстоянии не более 200 мм от опорной поверхности шины. Устройство для уменьшения разбрызгивания должно отстоять от нижнего края брызговика не менее чем на 100 мм.
67. За исключением нижней части, которая включает устройство для уменьшения разбрызгивания, брызговик не должен отклоняться более чем на 100 мм в направлении, противоположном направлению движения.
68. Брызговик должен находиться на расстоянии не более 200 миллиметров, измеренном по горизонтали, от заднего края шины.
§11. Требования к радиопомехам индустриальным от троллейбусов
69. Квазипиковые значения напряженности поля радиопомех в децибелах относительно 1 мкВ/м, создаваемые троллейбусами, не должны превышать значений, установленных в таблице № 12 .
Таблица № 12 Квазипиковые значения напряженности поля радиопомех в децибелах относительно 1 мкВ/м, создаваемые троллейбусами Режимы работы Полоса частот, f, МГц Напряженность, дБ Установившиеся 0,15 — 300 Е = 50 — 10,4 lg (f / 0,15) * Переходные 0,15 — 30 Е = 60 — 11,3 lg (f / 0,15) 30 — 300 34
§12. Требования к местам установке государственных регистрационных номерных знаков
70. На каждом транспортном средстве категорий М и N должны быть предусмотрены места установки одного переднего и одного заднего государственного регистрационного номерного знака установленных размеров.
71. На каждом транспортном средстве категорий L и О должны быть предусмотрены места установки одного заднего государственного регистрационного номерного знака установленных размеров.
72. Место для установки государственного регистрационного номерного знака должно представлять собой плоскую вертикальную поверхность и должно располагаться таким образом, чтобы исключалось загораживание государственного регистрационного номерного знака элементами конструкции транспортного средства. При этом государственные регистрационные номерные знаки не должны уменьшать углы переднего и заднего свесов транспортного средства, закрывать внешние световые и светосигнальные приборы, выступать за боковой габарит транспортного средства.
73. Передний государственный регистрационный номерной знак должен устанавливаться по оси симметрии транспортного средства. Допускается установка переднего государственного регистрационного номерного знака слева от оси симметрии транспортного средства по направлению движения транспортного средства.
74. Место установки заднего государственного регистрационного номерного знака должно обеспечивать выполнение следующих условий:
а) государственный регистрационный номерной знак должен устанавливаться по оси симметрии транспортного средства или слева от нее по направлению движения транспортного средства.
б) государственный регистрационный номерной знак должен устанавливаться перпендикулярно продольной плоскости симметрии транспортного средства ± 3°.
в) государственный регистрационный номерной знак должен располагаться перпендикулярно опорной плоскости транспортного средства ± 5°.
г) для находящегося в снаряженном состоянии транспортного средства высота от опорной плоскости нижнего края государственного регистрационного номерного знака должна быть не менее 300 мм, а высота его верхнего края должна быть не более 1200 мм.
д) государственный регистрационный номерной знак должен быть видимым в пространстве, ограниченном четырьмя плоскостями, образующими углы видимости не менее: вверх — 15°, вниз — 0…15°, влево и вправо — 30°( Рисунок 1 ).
Рисунок 1. Углы видимости заднего государственного регистрационного номерного знака
е) Должна обеспечиваться возможность прочтения заднего государственного регистрационного номерного знака с расстояния не менее 20 м в темное время суток при условии его освещения штатными фонарями, предусмотренными конструкцией транспортного средства для этой цели.
75. Для крепления государственных регистрационных номерных знаков должны применяться болты или винты с головками, имеющими цвет поля знака или светлые гальванические покрытия.
76. Допускается крепление государственных регистрационных номерных знаков с помощью рамок.
77. Не допускается закрывать государственный регистрационный номерной знак органическим стеклом или другими материалами.
§13. Дополнительные требования к транспортным средствам категорий M 1 и N 1 , предназначенным для лиц с ограниченными физическими возможностями
78. Транспортные средства, предназначенные для лиц с ограниченными физическими возможностями, должны иметь адаптированные органы управления.
79. В отношении транспортных средств, предназначенных для лиц с ограниченными физическими возможностями, применяются все требования настоящего технического регламента для соответствующей категории транспортного средства.
80. При проверке эффективности рабочей и запасной тормозных систем усилие на ручном органе управления рабочей тормозной системы должно быть не менее 65 Н и не более 275 Н, при этом рабочий ход органа управления должен быть в сторону от водителя.
При превышении величины усилия на ручном органе управления проводятся дополнительные испытания с начальной скоростью торможения менее 80 км/ч, и определяется максимальная начальная скорость с заданной эффективностью торможения, при которой усилие на ручном органе управления не превысит 275 Н. Эта скорость должна быть рекомендована изготовителем как максимальная разрешенная скорость транспортного средства.
В руководство по эксплуатации транспортного средства вносится предупреждение о недопустимости превышения максимальной разрешенной скорости в связи с возможным возрастанием усилия на органе управления рабочей тормозной системой, которое может быть не реализовано водителем с ограниченными физическими возможностями.
81. Органы управления, адаптированные для лиц с ограниченными физическими возможностями:
82. Должны обеспечивать удобство доступа в салон транспортного средства и на рабочее место водителя;
83. Должны иметь возможность регулировки для индивидуальной адаптации под конкретного водителя;
84. Должны соответствовать требованиям Правил ЕЭК ООН № 12 — 03 и № 21 — 01 в отношении травмобезопасности;
85. Не должны мешать друг другу при одновременном манипулировании несколькими органами управления при совершении управляющих воздействий;
86. Не должны препятствовать возможности управлять транспортным средством при помощи штатных органов управления (при наличии);
87. Не должны ухудшать доступность и удобство пользования другими органами управления транспортным средством.
88. Рабочий ход органов управления должен обеспечивать неизменность рабочей позы водителя при выполнении управляющих воздействий.
89. Привод органов управления должен обеспечивать надежную передачу и плавное изменение усилий без люфтов, заеданий и рывков и траекторию движения органов управления без заметных деформаций элементов и звеньев приводов.
90. Усилие на ручном органе управления скоростью движения транспортного средства не должно превышать 35 Н.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 5 к Общему техническому регламенту о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение
Требования к габаритным размерам, маневренности и весовым параметрам транспортных средств, выпускаемых в обращение
§ 1. Требования к габаритным размерам транспортных средств категорий М, N, О и L
1. Максимальная длина не должна превышать:
одиночного транспортного средства категорий М 1 , N и О (прицепа) — 12 м;
одиночного двухосного транспортного средства категорий М 2 и М 3 — 13,5 м;
одиночного транспортного средства категорий М 3 с числом осей более двух — 15 м;
автопоезда в составе тягача и прицепа (полуприцепа) — 20 м;
сочлененного транспортного средства категорий М 2 и М 3 — 18,75 м.
транспортного средства категории L — 4 м.
При измерении длины не учитываются следующие устройства, смонтированные на транспортном средстве:
устройства очистки и омывания лобового стекла;
таблички переднего и заднего регистрационных знаков и конструктивные элементы для установки государственных регистрационных номерных знаков;
таможенная пломбировка и элементы ее защиты;
устройства крепления тента и элементы их защиты;
устройства освещения и световой сигнализации;
наружные зеркала и другие устройства непрямой обзорности;
вспомогательные средства наблюдения;
устройства забора воздуха во впускную систему двигателя внутреннего сгорания;
стопорные устройства для демонтируемых кузовов;
подножки и поручни;
эластичные буферные устройства или аналогичное оборудование;
подъемные платформы, рампы и аналогичное оборудование в положении для движения, не увеличивающие габаритные размеры более чем на 300 мм при условии, что грузоподъемность транспортного средства не увеличена;
сцепные и буксирные устройства транспортных средств;
трубы выпускной системы;
съемные спойлеры;
токоприемники транспортных средств с электропитанием от контактной сети;
наружные солнцезащитные козырьки.
2. Максимальная ширина транспортного средства категорий М, N, O не должна превышать 2,55 м. Для изотермических кузовов транспортных средств допускается максимальная ширина 2,6 м. Для транспортных средств категории L 1 — 1 м, L 2 — L 7 — 2 м
При измерении ширины не учитываются следующие устройства, смонтированные на транспортном средстве:
таможенная пломбировка и элементы ее защиты;
устройства крепления тента и элементы их защиты;
устройства контроля давления в шинах;
выступающие гибкие части системы защиты от разбрызгивания из под колес;
для транспортных средств категории М3 входные рампы в положении для движения, подъемные платформы и аналогичное оборудование в положении для движения при условии, что эти устройства не выступают более чем на 10 мм за боковую поверхность транспортного средства и угловые кромки рамп, направленные вперед и назад, имеют радиусы закруглений не менее 5 мм; радиусы закруглений остальных кромок должны при этом быть не менее 2,5 мм;
наружные зеркала и другие устройства непрямой обзорности;
вспомогательные средства наблюдения;
убирающиеся подножки;
устройства освещения и световой сигнализации;
деформирующаяся часть боковин шин непосредственно над точкой соприкосновения с поверхностью.
3. Максимальная высота транспортного средства категорий М, N, O не должна превышать 4 м. Для транспортных средств категории L — 2,5 м.
При измерении высоты не учитываются следующие устройства, смонтированные на транспортном средстве:
антенны;
пантографы или токоприемники в поднятом положении.
Для транспортных средств с подъемной осью следует принимать во внимание влияние этого устройства.
4. Максимальные размеры транспортных средств, указанные в пунктах 1 — 3 , включают в себя размеры съемных кузовов и тары для грузов, включая контейнеры.
5. Максимальное расстояние между осью запора сцепного устройства и задней частью полуприцепа не должно превышать 12 м.
6. Максимальное расстояние, измеренное параллельно продольной оси автопоезда, от внешней передней точки кузова или платформы для установки груза за кабиной до задней внешней точки прицепа, за вычетом расстояния между задней частью тягача и передней частью прицепа, не должно превышать 15,65 м.
7. Максимальное расстояние, измеренное параллельно продольной оси автопоезда, от внешней передней точки кузова или платформы для установки груза за кабиной до задней внешней точки полуприцепа не должно превышать 16,40 м.
8. Горизонтально измеренное расстояние между осью шарнирного крепления полуприцепа и любой точкой передней части полуприцепа не должно превышать 2,04 м.
9. Расстояние между задней осью грузового автомобиля и передней осью прицепа должно быть не менее 3 м.
10. При превышении максимальных габаритных размеров транспортного средства значений, указанных в пунктах 1 — 9 настоящего приложения, в одобрении типа транспортного средства или сертификате соответствия делается запись о необходимости оформления специального разрешения для передвижения такого транспортного средства по дорогам общего пользования.
§ 2. Требования к маневренности транспортных средств категорий М 2 , М 3 , N 3 и О
11. Транспортное средство категорий М 2 , М 3 и N 3 , а также полуприцеп должны иметь возможность поворота на 360 о в любую сторону внутри площади, заключенной между двумя концентрическими окружностями радиусами 12,5 м и 5,3 м, при условии, что ни одна из выступающих наружу поворота частей транспортного средства не выходит при движении за границу окружностей.
Для транспортных средств с устройством разгрузки оси данные требования относятся также и к случаю, когда выдвижная ось находится в поднятом, а разгружаемая ось — в разгруженном положениях. Данное требование не касается выдвижной оси, применяемой в качестве устройства для облегчения трогания на скользкой поверхности.
12. Дополнительные требования для транспортных средств категории N 3 .
Когда транспортное средство находится в неподвижном положении с колесами, повернутыми в положение, в котором наиболее выступающая наружу поворота точка в передней части транспортного средства при движении по кругу будет двигаться по окружности радиусом 12,5 м, вертикальная плоскость, касательная к боковой поверхности транспортного средства с внешней стороны поворотного круга, должна быть зафиксирована путем проведения линии на опорной поверхности.
Когда транспортное средство движется вперед в любую сторону, описывая окружность в соответствии с предыдущим абзацем, ни одна из его частей не должна выступать наружу поворота за описанную выше вертикальную плоскость более чем на 0,8 м.
Для транспортных средств с устройством разгрузки оси это требование также применимо к случаю, когда ось (оси) поднята(ы); в этом случае значение 0,8 м заменяется на 1,0 м.
Транспортное средство категории N 3 , не имеющее задней управляемой оси, считается соответствующим требованиям настоящего пункта, если задний вес не превышает 60 % колесной базы транспортного средства.
13. Дополнительные требования для транспортных средств категорий М 2 и М 3 .
Когда транспортное средство находится в неподвижном положении, вертикальная плоскость, касательная к боковой поверхности транспортного средства с внешней стороны поворотного круга, должна быть зафиксирована путем проведения линии на опорной поверхности. В случае сочлененного транспортного средства две жесткие секции должны быть выровнены по этой касательной плоскости. Когда транспортное средство начинает двигаться с этого выпрямленного положения, вписываясь в окружность, ни одна из его частей не должна выступать наружу поворота за описанную выше вертикальную плоскость более чем на 0,8 м для трехосного транспортного средства и 1,2 м — для сочлененного
§ 3. Требования к весовым параметрам транспортных средств категорий М 3 , N 3 и О
14. Технически допустимая максимальная масса транспортных средств не должна превышать разрешенных значений, приведенных в таблице № 1 .
Таблица № 1 Разрешенные значения технически допустимой максимальной массы транспортных средств Категория транспортного средства/ общее количество осей Технически допустимая максимальная масса, т Одиночные Категории М 3 и N 3 : двухосные 18 трехосные (за исключением сочлененных автобусов категории М 3 ) 26 трехосные сочлененные автобусы категории М 3 28 четырехосные 32 Категории О 4 (прицепы): двухосные 18 трехосные 24 Автопоезда трехосные 28 четырехосные 36 пятиосные 40 шестиосные 44
15. Технически допустимая максимальная масса, приходящаяся на ось транспортных средств, не должна превышать разрешенные значения, приведенные в таблице № 2 .
Таблица № 2 Разрешенные значения технически допустимой максимальной массы, приходящейся на ось транспортных средств Категория транспортного средства/ общее количество осей Технически допустимая максимальная масса, т Категории М 3 и N 3 : одиночная ведомая ось 10,0 одиночная ведущая ось 11,5 сдвоенные оси с одной ведущей осью 11,5+8,5 (20) * сдвоенные ведущие оси или двухосная ведущая тележка 10,0+10,0 (20) Категория О 4 : одиночная ось 10,0 сдвоенные оси при расстоянии между осями: равном или более 1 м, но менее 1,3 м 8,0+8,0 (16,0) равном или более 1,3 м, но менее 1,8 м 9,0+9,0 (18,0) строенные оси при расстоянии между осями: менее 1,3 м 7,0+7,0+7,0 (21,0) равном или более 1,3 м, но менее 1,4 м 8,0+8,0+8,0 (24,0)
16. Масса, приходящаяся на ведущую или ведущие оси транспортного средства (одиночного и в составе автопоезда), не должна быть менее 25 % разрешенной технически допустимой максимальной массы этого транспортного средства (автопоезда).
17. Масса прицепа, предназначенного для буксировки транспортным средством категории М 1 не должна превышать технически допустимой максимальной массы, установленной изготовителем буксирующего транспортного средства, при этом:
если прицеп имеет рабочую тормозную систему: технически допустимой максимальной массы буксирующего транспортного средства или, для транспортных средств категории М 1 G — 1,5 — кратное значение технически допустимой максимальной массы буксирующего транспортного средства, и, во всех случаях, 3500 кг;
если прицеп не имеет рабочей тормозной системы: половины массы буксирующего транспортного средства в снаряженном состоянии и, во всех случаях, 750 кг.
18. Разрешенная масса прицепа, предназначенного для буксировки транспортным средством категорий М 2 и М 3 не должна превышать 3500 кг.
19. Разрешенная максимальная масса, приходящаяся на сцепное устройство транспортного средства категорий М и N, предназначенного для буксировки прицепа с центральной осью:
при технически допустимой максимальной массе прицепа, превышающей 3500 кг, должна быть не менее 10 % его технически допустимой максимальной массы или 1000 кг (выбирается меньшее значение);
при технически допустимой максимальной массе прицепа, не превышающей 3500 кг, должна быть не менее 4 % его технически допустимой максимальной массы или 25 кг (выбирается меньшее значение).
20. При превышении весовых параметров транспортного средства значений, указанных в пунктах 14 — 19 настоящего приложения, в одобрении типа транспортного средства или сертификате соответствия делается запись о необходимости оформления специального разрешения для передвижения такого транспортного средства по дорогам общего пользования.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 6 к Общему техническому регламенту о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение
Дополнительные требования, устанавливаемые в отношении выпускаемых в обращение специальных и специализированных транспортных средств с учетом их функционального назначения
Глава 1. Требования к отдельным типам транспортных средств
§1. Требования к автобетононасосам
1. Конструкция автобетононасоса должна соответствовать требованиям параграфов 1 — 7 главы 2 настоящего приложения.
2. Цвета сигнальные и знаки безопасности должны соответствовать требованиям параграфа 9 главы 2 настоящего приложения.
3. Вращающиеся и движущиеся части должны иметь ограждения.
4. Гидросистема автобетононасоса должна иметь блокирующее устройство, предотвращающее падение распределительной стрелы и проседание выносных опор.
5. Загрузочный бункер должен иметь решетку.
6. Конструкция автобетононасоса должна обеспечивать:
передвижение по дорогам в соответствии с требованиями правил дорожного движения;
прием бетонной смеси из автобетоносмесителя или перегрузочного устройства;
подачу бетонной смеси по бетоноводу к месту укладки.
§2. Требования к автобетоносмесителям
7. Конструкция автобетоносмесителей должна соответствовать требованиям параграфов 1 — 7 главы 2 настоящего приложения.
8. Шумовые характеристики в рабочей зоне оператора автобетоносмесителя должны соответствовать требованиям параграфа 2 главы 3 настоящего приложения.
9. Цвета сигнальные и знаки безопасности должны соответствовать требованиям параграфа 9 главы 2 настоящего приложения.
10. Движущиеся части должны иметь ограждения.
11. Конструкция рычагов управления и усилия, прилагаемые к ним, должны соответствовать требованиям параграфа 3 главы 2 настоящего приложения.
12. Выпускная система двигателя должна обеспечивать гашение искр до выхода отработавших газов в атмосферу, струя отработавших газов не должна быть направлена на оператора.
13. Конструкция автобетоносмесителя должна обеспечивать:
прием компонентов бетонной смеси от смесительной установки;
побуждение готовой бетонной смеси в пути следования;
порционную выгрузку готовой бетонной смеси;
транспортирование компонентов бетонной смеси с последующим приготовлением;
промывку смесительного барабана и загрузочно-разгрузочного устройства;
подачу воды для затворения бетонной смеси;
изменение высоты и направления выгрузки бетонной смеси с помощью лотков;
аварийную выгрузку бетонной смеси из смесительного барабана;
наличие люков для осмотра внутренней поверхности барабана;
изменение частоты вращения смесительного барабана.
§3. Требования к автогудронаторам
14. Конструкция автогудронатора должна соответствовать требованиям параграфов 1 — 7 и 9 главы 2 настоящего приложения.
15. На автогудронаторе должны быть установлены:
два огнетушителя;
цвета сигнальные и знаки безопасности должны соответствовать параграфу 9 главы 2 настоящего приложения. Предупреждающий знак должен иметь надпись «Ehtiyot boʼling! Issiq bitum!»
16. Шумовые характеристики на рабочем месте водителя-оператора и в рабочей зоне должны соответствовать требованиям параграфа 2 главы 3 настоящего приложения.
17. Конструкция автогудронатора должна обеспечивать:
наполнение цистерны разогретым до рабочей температуры битумом и опорожнение ее с помощью насоса;
дополнительный подогрев битума в цистерне при его циркуляции;
свободный и безопасный доступ к соплам, кранам и местам смазки узлов автогудронатора.
18. Автогудронатор должен быть оборудован:
устройством для контроля уровня битума в цистерне;
термометром для измерения температуры битума внутри цистерны;
фильтром для очистки битума от посторонних включений при загрузке;
устройством для снижения гидравлического удара в цистерне;
устройством для распределения битума.
§4. Требования к автокранам и транспортным средствам, оснащенным кранами-манипуляторами
19. Конструкция транспортных средств, оснащенных грузоподъемным оборудованием, должна соответствовать требованиям параграфа 1 главы 3 настоящего приложения.
Соответствие подъемных механизмов требованиям безопасности должно быть подтверждено документом, выдаваемым ГИ «Саноатгеоконтехназорат».
§5. Требования к автолесовозам
20. Автолесовозы должны иметь устройства (ограждения и т.п.), предотвращающие перемещение транспортируемой древесины на кабину во время движения автопоезда.
21. Стойки коников лесовозных автопоездов должны оборудоваться замками, открывающимися с противоположной стороны разгрузки.
При вывозке сортиментов стойки коников должны снабжаться увязочными устройствами, пользование которыми должно осуществляться с земли.
22. Лесовозные автопоезда, предназначенные для вывозки древесины в хлыстах (деревьях с кроной), должны снабжаться инвентарным увязочным приспособлением для обвязки воза между кониками.
23. Лесовозные автопоезда, оборудованные манипуляторами для погрузки и выгрузки леса, должны иметь аутригеры.
24. Тягач лесовозного автопоезда должен оборудоваться задними выдвижными фарами, обеспечивающими в темное время суток требуемую освещенность погружаемого воза по всей его высоте и длине в соответствии с нормативно-технической документацией.
25. Лесовозный автопоезд должен оборудоваться устройством для обеспечения видимости задней части воза в темное время суток.
26. Рабочее место водителя самозагружающегося лесовозного автопоезда, размещенное на колонке манипулятора, должно иметь защитное ограждение ног и рук, а также защиту от атмосферных осадков и ветра.
27. Лесовозные большегрузные автопоезда (одно и многокомплектные) должны оборудоваться опознавательными знаками состава транспортного средства в соответствии с Правилами дорожного движения. Лесовозные многокомплектные автопоезда дополнительно должны оборудоваться проблесковым маячком желтого цвета, устанавливаемым на кабине тягача.
§6. Требования к автомобилям скорой медицинской помощи
28. Автомобили скорой медицинской помощи подразделяются на следующие классы:
класс А — автомобиль, предназначенный для транспортировки пациентов, предположительно не являющихся экстренными пациентами, в сопровождении медицинского персонала;
класс В — автомобиль, предназначенный для проведения лечебных мероприятий скорой медицинской помощи силами врачебной (фельдшерской) бригады, транспортировки и мониторинга состояния пациентов на догоспитальном этапе;
класс С (реанимобиль) — автомобиль, предназначенный для проведения лечебных мероприятий скорой медицинской помощи силами реанимационной бригады, транспортировки и мониторинга состояния пациентов на догоспитальном этапе.
29. Требования Правил ЕЭК ООН №№ 52 и 107 к автомобилям скорой медицинской помощи не применяются за исключением требованиям установленных в пункте 31 настоящего параграфа.
30. Автомобили скорой медицинской помощи должны удовлетворять требования параграфа 10 главы 2 настоящего приложения.
31. Угол поперечной устойчивости автомобилей скорой медицинской помощи с технически допустимой максимальной массой должен быть не менее 28° при проверки по Правилам ЕЭК ООН № 107.
32. Автомобили скорой медицинской помощи должны быть оборудованы передними противотуманными фарами.
33. Дополнительное наружное освещение автомобилей скорой медицинской помощи должно включать в себя светильники над дверями медицинского салона для освещения прилегающей территории, обеспечивающие освещенность не менее 30 лк в радиусе 2 м от дверного проема.
34. Требования к электрооборудованию:
расположение аккумуляторных батарей должно обеспечивать возможность контроля уровня и плотности электролита без их демонтажа. Аккумуляторы и все подсоединения к ним должны исключать любую возможность короткого замыкания.
для автомобилей скорой медицинской помощи классов В и С электрооборудование должно иметь резерв мощности, предназначенный для повторного запуска двигателя.
запрещается установка в медицинском салоне автомобилей скорой медицинской помощи аккумуляторных батарей, не имеющих системы отвода паров и не изолированных от основного помещения.
должны удовлетворять требованиям таблицы № 1 .
Таблица №1 Требования к аккумуляторным батареям и генераторам Наименование параметра Значение для автомобиля класса А В С Суммарная емкость аккумуляторных батарей, не менее, А ч 54 110 130 Мощность генератора, Вт 700 1200 1500
35. В автомобилях скорой медицинской помощи классов В и С, с наружной стороны должна быть установлена электрическая розетка на напряжение постоянного тока 12 В (24 В) или бортовой ввод на напряжение переменного тока 220 В (240 В) для обеспечения возможности зарядки аккумулятора (аккумуляторов) и других устройств.
если штепсельный разъем рассчитан на напряжение 220/240 В, то контактный стержень розетки должен:
находиться в передней части автомобиля со стороны водителя;
или обеспечивать автоматическое разъединение при условии соблюдения электрической и механической безопасности;
электрическая цепь напряжением 220/240 В должна быть защищена автоматическим выключателем на номинальный ток утечки не более 30 мА или разделительным трансформатором. Если цепь защищена только одним предохранительным выключателем, то вблизи от штепсельного соединения необходимо поместить маркировку со следующей надписью: «Ehtiyot boʼling! Faqat maxsus rozetkadan foydalanilsin!»;
должна быть предусмотрена блокировка запуска двигателя автомобиля, во время подключения внешнего питающего кабеля;
все электрические цепи в медицинском салоне автомобилей должны иметь легкодоступные собственные предохранители или выключатели. Предохранители или выключатели должны иметь четкую маркировку для определения функции каждой электрической цепи. Должно быть не менее двух электрических цепей, чтобы при повреждении одной из них не отключалось полностью освещение или медицинское оборудование. Электрические кабели должны быть рассчитаны так, чтобы допустимый проходящий через них рабочий ток превышал допустимый ток предохранителей или выключателей;
электропровода должны быть проложены так, чтобы исключалась возможность разрушения их от механических колебаний. Они не должны располагаться в коробах, предусмотренных для прокладки газопроводов, или пересекать их;
для электрических систем с различным напряжением должны быть предусмотрены соответствующие их напряжениям разъемы, которые невозможно было бы перепутать;
для стоящего автомобиля генератор должен обеспечивать постоянную электрическую мощность не менее 40 % от приведенной в таблице № 1 ;
электрооборудование автомобиля скорой медицинской помощи должно состоять не менее чем из четырех отдельных следующих составляющих:
основной системы для базового автомобиля;
электроснабжения специального медицинского стационарного оборудования;
электроснабжения медицинского салона;
электроснабжения средств связи.
За исключением основной системы каждая составляющая электрооборудования должна быть замкнута на себе (не иметь «массы» в виде кузова автомобиля).
36. Кабины автомобилей скорой медицинской помощи должны быть:
а) оборудованы пультом управления подачей специальных световых и звуковых сигналов;
б) оснащены громкоговорящей системой внешней трансляции речи (для классов В и С);
в) оснащены поисковой фарой (переносным аккумуляторным фонарем).
37. Автомобили скорой медицинской помощи должны изготавливаться в климатическом исполнении и категории размещения для эксплуатации в климатических районах Республики Узбекистан с умеренным холодным климатом (УХЛ) и тропическим сухим (ТС) климатом.
38. Требования к материалам:
а) материалы, используемые для отделки панелей салона, должны быть светлых тонов. Торцы панелей мебели должны иметь контрастную окраску;
б) металлические детали в салоне должны быть изготовлены из коррозионно-стойких материалов или защищены от коррозии защитно-декоративными покрытиями;
в) встроенная мебель салона должна быть изготовлена из материалов, соответствие которых установленным требованиям подтверждено гигиеническим заключением;
г) материалы обтяжки рабочих кресел, сидений, матраца для больного должны быть разрешены к применению в медицинских изделиях;
д) складки и морщины в обтяжках на наружных поверхностях не допускаются;
е) все материалы и покрытия, применяемые в медицинском салоне, должны быть устойчивыми к моюще-дезинфицирующим средствам, рекомендованным для дезинфекционной обработки поверхностей.
39. В кабине водителя должны быть выдержаны размеры в соответствии с рисунком 1 . и таблицей № 2 .
Таблица № 2 Требования к размерам кабины водителя Наименование размера Значение для автомобилей класса, мм А В и С Минимальная ширина W Минимальное расстояние по вертикали между нижней кромкой рулевого колеса и верхней передней кромкой подушки сиденья D Заданное изготовителем базового автомобиля эргономичное свободное пространство не должно уменьшаться 700 150 Минимальное расстояние по горизонтали между нижней кромкой рулевого колеса и спинкой водительского сиденья S 400 Минимальное расстояние между внутренней обшивкой крыши и подушкой сиденья водителя по линии, наклоненной на 8° назад относительно вертикали Н 1 950
40. Кабина водителя должна быть дополнительно оборудована поручнем, расположенным в нижнем углу лобового стекла или над дверьми.
41. Кабина водителя должна быть отделена от медицинского салона перегородкой. Требования к перегородке:
а) перегородка между медицинским салоном и кабиной водителя должна быть оборудована:
для автомобилей классов А и В — сдвижным окном или дверным проемом;
для автомобиля класса С — дверным проемом.
б) дверной проем должен обеспечивать фиксацию двери в открытом и закрытом положениях. Размеры дверного проема в перегородке должны быть не менее: 450 мм — ширина; 1500 мм — высота.
в) площадь окна должна быть не менее 0,1 м 2 . Окно должно обеспечивать визуальный контакт и возможность непосредственного общения с водителем. Конструкция окон должна исключать возможность их непроизвольного открывания. Окна должны закрываться сдвижной шторой или аналогичным устройством, препятствующим прониканию света из медицинского салона.
г) перегородка должна соответствовать требованиям Правил ЕЭК ООН № 29 (испытание С).
д) поверхность стен над плоскостью носилок (включая шкафы и ящики), за исключением окна (окон), должна иметь мягкую обшивку.
42. Медицинский салон должен быть оборудован задней и боковой внешними дверями.
43. Проемы дверей должны быть оборудованы уплотнениями, предохраняющими от проникания внутрь воды и иметь минимальные размеры согласно таблице № 3 . Конструкция проемов дверей должна учитывать размеры носилок.
Таблица № 3 Минимальные размеры проемов дверей Тип проема Значение размера для автомобиля класса А В С Боковой: высота 800 1200 1400 ширина 600 660 660 Задний: высота 750 1200 1700 ширина 900 1050 1050
44. Требования к внешним проемам медицинского салона.
а) внешние двери медицинского салона должны быть снабжены предохранительными устройствами, соответствующими требованиям:
открываться и закрываться без ключа изнутри и снаружи;
открываться изнутри без ключа, если двери закрыты ключом снаружи;
отпираться и запираться ключом снаружи;
открываться снаружи с помощью ключа, если двери заперты изнутри.
б) если во время движения не все двери полностью закрыты, то водителя об этом должен предупреждать акустический или оптический сигнал;
в) задняя распашная дверь должна состоять из двух створок, открывающихся на угол не менее 150°, с надежной фиксацией при раскрытии на 90° и в положении максимального раскрытия;
г) задняя поднимающаяся дверь должна открываться вверх до уровня не ниже верхнего края проема двери с надежной фиксацией на высоте. Размеры зоны погрузки должны соответствовать рисунку 2 и таблице № 4 ;
д) боковая дверь салона может быть распашной или сдвижной и должна иметь стопорное устройство, фиксирующее ее в открытом и закрытом положениях. В конструкции двери должно быть предусмотрено окно;
е) максимальное усилие открывания (закрывания) дверей должно быть не более 120 Н. При погрузочной высоте салона более 400 мм обязательна подножка проема задней двери. Подножки должны иметь противоскользящую поверхность и выдерживать нагрузку не менее 2000 Н;
Таблица №4 Размеры зоны погрузки Параметр зоны погрузки Значение Минимальная высота задней двери в открытом положении Н 2 ,мм 1) 1800 Максимальный угол наклона носилок при погрузке 2) 16° Высота погрузки носилок: расстояние между серединой ручек носилок и уровнем дороги при погрузке или выгрузке пациента, лежащего на носилках, мм, не более 825 максимальная высота пола медицинского салона, если на него устанавливаются носилки, или платформы для носилок над уровнем дороги при нагрузке автомобиля, соответствующей снаряженному состоянию, плюс незакрепленное оборудование, мм, не более 750 1) Расстояние от уровня дороги до самой низкой точки полностью поднятой задней двери автомобиля технически допустимой максимальной массой. 2) Угол погрузки должен быть минимально возможным.
ж) медицинский салон должен иметь не менее двух окон: по обеим сторонам или с одной стороны и сзади;
з) внешние двери медицинского салона должны иметь окна. Окна могут быть установлены на боковых панелях медицинского салона. Окна во внешних дверях салона и на боковых панелях должны быть матированы в нижней части на 2/3 высоты. Хотя бы одно окно, расположенное на боковой панели или в боковой двери, должно быть раздвижным.
45. Крыша, боковые стены и двери автомобилей скорой медицинской помощи изнутри должны быть закрыты обивкой.
Края панелей обивки должны быть обработаны и (или) уплотнены таким образом, чтобы под них не попадала вода. Напольное покрытие должно изготавливаться из противоскользящих антистатических материалов с герметизацией мест стыков, допускающей «палубную» мойку. Если пол имеет форму, препятствующую стеканию воды, то должно быть предусмотрено, по крайней мере, отверстие для ее слива (закрывающееся).
Края открытых поверхностей полок должны быть закругленными в соответствии с Правилами ЕЭК ООН № 21.
46. Если салон оборудован закрепленным креслом-носилками, то ширина свободного пространства на уровне локтя должна составлять минимум 600 мм и от сиденья до потолка не менее 920 мм.
47. Оборудование для технического обслуживания автомобиля должно располагаться так, чтобы оно было доступно без проникновения в медицинский салон.
48. Внутренняя обшивка полностью оборудованного медицинского салона должна выполняться так, чтобы риск травматизма был минимальным.
49. Отслоение и провисание потолочных панелей от основания не допускается. Допускается выступание элементов крепления и специальных накладок, предназначенных для крепления потолочных панелей, не более 5 мм в соответствии с Правилами ЕЭК ООН № 21.
50. Потолок медицинского салона автомобилей скорой медицинской помощи классов В и С должен быть оснащен люком, обеспечивающим естественную освещенность и вентиляцию салона. Остекление люка должно соответствовать требованиям Правил ЕЭК ООН № 43. Конструкцией потолочного люка должна быть обеспечена возможность аварийного выхода из салона, и в его размеры должен вписываться прямоугольник размером 500 на 700 мм, а площадь проема должна быть не менее 0,4 м 2 . Запорные и фиксирующие устройства люка должны обеспечивать открывание крышки с наклоном вперед, назад, полное открывание снаружи крышки люка в аварийных ситуациях и фиксацию ее в промежуточных положениях. Усилие открывания (закрывания) крышки люка должно быть не более 120 Н.
51. Отслоение и провисание боковых панелей от основания не допускается.
52. Допускается выступание элементов крепления и специальных накладок, предназначенных для крепления боковых панелей, не более 5 мм в соответствии с Правилами ЕЭК ООН № 21.
53. Дополнительная теплоизоляция пола, потолка, боковых панелей и дверей медицинского салона автомобиля скорой медицинской помощи должна обеспечивать при всех закрытых дверях и окнах, выключенной системе отопления, кондиционирования и вентиляции снижение температуры в контрольных точках в течение 30 минут (согласно таблице № 5 ) при начальной температуре в контрольных точках плюс 20 ± 2°С и температуре наружного воздуха минус 25°С.
Таблица № 5 Снижение температуры в контрольных точках Контрольная точка Снижение температуры для автомобилей скорой медицинской помощи класса А В С ºС, не более чем на На высоте 0,1 м над поверхностью основных носилок, установленных в крайнем нижнем положении, в центре носилок 10 5 5 На высоте 0,1 м над поверхностью сидений кресел 10 5 5 На поверхности пола в центре медицинского салона 10 5 5
54. Конструкцией уплотнений дверей, окон, люка должна быть обеспечена защита медицинского салона автомобилей скорой медицинской помощи от проникания пыли и влаги.
55. Автомобили скорой медицинской помощи классов В и С должны быть оснащены фильтровентиляционной установкой.
56. Внутренние габаритные размеры медицинского салона в зависимости от класса автомобиля скорой медицинской помощи должны соответствовать таблице № 6 .
Таблица № 6 Внутренние габаритные размеры Наименование параметра Значение параметра для автомобилей скорой медицинской помощи класса А В С мм, не менее Длина (от задней части внутренней поверхности салона до перегородки на уровне носилок) 2200 2500 3050 Ширина (на высоте 800 мм от поверхности пола) 1400 1600 1700 Высота (от поверхности пола до потолка в рабочих зонах) 1250 1600 1760
57. В автомобилях скорой медицинской помощи класса А для установки носилок или медицинской тележки и двух сидений конструкцией должен быть обеспечен проход по всей длине носилок (медицинской тележки) хотя бы с одной стороны с шириной рабочей зоны не менее 240 мм.
58. В автомобилях скорой медицинской помощи классов В и С должна быть обеспечена возможность работы персонала со стороны головного конца носилок (медицинской тележки) с рабочей зоной не менее 750 мм с учетом открытого дверного проема, возможность доступа к пациенту для медицинских манипуляций слева и справа по всей длине носилок с шириной рабочей зоны не менее 240 мм.
59. Минимальное число мест для сидения должно соответствовать таблице № 7 .
Таблица № 7 Минимальное число мест для сидения Наименование параметра Значение параметра для автомобилей скорой медицинской помощи класса А В С Минимальное число мест для сидения 1 2 2 Число мест, расположенных: Сбоку от носилок 1 - - Сбоку от носилок в передней части на две трети длины носилок - 1 1 Число мест, расположенных у изголовья носилок - 1 1
60. В автомобилях скорой медицинской помощи классов В и С рабочее кресло в головном конце носилок должно иметь возможность вращения с фиксацией его при движении автомобиля в положениях по направлению движения и против движения. Кресло должно иметь откидывающиеся подлокотники и ремни безопасности.
61. Рабочее кресло по левому борту должно иметь трансформируемую спинку и ремни безопасности.
62. Рабочее сиденье по правому борту должно иметь ремни безопасности. В случае применения по правому борту откидного сиденья, обеспечивающего установку и фиксацию дополнительных носилок, установка ремня безопасности не регламентируется. В случае применения сидений, расположенного боком по отношению к направлению движения, установка ремней безопасности не регламентируется.
63. Ширина сидений должна быть не менее 420 мм, глубина — не менее 330 мм, высота над уровнем пола — не менее 420 мм. Высота спинки без подголовника — не менее 520 мм. Толщина подушек — не менее 50 мм.
64. Температура воздуха в медицинском салоне должна соответствовать таблице № 8 .
Таблица № 8 Температура воздуха в медицинском салоне Контрольная точка Значение параметра для автомобилей скорой медицинской помощи класса А В С ºС, не менее На высоте 0,1 м над поверхностью основных носилок, установленных в крайнем нижнем положении, в центре носилок 20 20 20 На высоте 0,1 м над поверхностью сидений кресел 20 20 20 На поверхности пола в центре медицинского салона 15 15 15
65. Время достижения указанных в таблице № 8 температур в медицинском салоне не должно быть более 30 минут при начальной температуре минус 25°С.
66. Медицинские салоны автомобилей скорой медицинской помощи классов В и С должны быть оборудованы системой кондиционирования, обеспечивающей снижение температуры воздуха в центре салона на расстоянии 1 м от пола на 10° С по отношению к температуре окружающей среды. Время достижения заданного снижения температуры при начальной температуре плюс 40° С — не более 30 минут.
67. В медицинском салоне при стоянке автомобиля скорой медицинской помощи должен быть обеспечен не менее чем десятикратный обмен воздуха в течение одного часа, при этом скорость движения воздуха должна быть не более 0,25 м/с в зимнее время и 0,5 м/с в летнее время на высоте 0,1 м в головной части над поверхностью носилок и на высоте 0,7 м над поверхностями сидений кресел.
68. Медицинский салон автомобилей скорой медицинской помощи классов В и С должен быть оборудован автономным отопителем, работающим независимо от системы отопления базового автомобиля, или системой отопления, работающей совместно с автономным подогревателем двигателя.
Термостатическая регулировка отопительной системы должна обеспечивать колебание температуры не более плюс 5° С.
Отопительная система должна соответствовать этим требованиям и в том случае, если отключена вентиляция и система переключена на режим циркуляции воздуха в медицинском салоне.
69. Если в автомобиле скорой медицинской помощи используют анестезирующие газы и пары, то должна быть предусмотрена вытяжка в соответствии с установленными требованиями.
70. Освещенность рабочих мест медицинского салона должна соответствовать таблице № 9 .
Таблица № 9 Освещенность рабочих мест медицинского салона Контрольная точка Освещенность для класса автомобиля скорой медицинской помощи, лк, не менее Источник света А В С Общая освещенность 50 100 100 200 100 200 Лампы накаливания Люминесцентные лампы Манипуляционные поля 100 200 150 300 150 300 Лампы накаливания Люминесцентные лампы Поверхность носилок 100 200 150 300 150 300 Лампы накаливания Люминесцентные лампы
71. В медицинских салонах автомобилей скорой медицинской помощи классов В и С должен быть дополнительный светильник, обеспечивающий освещенность не менее 1000 лк, диаметр светового пятна на поверхности носилок не менее 200 мм.
72. Подножки боковых дверей автомобилей скорой медицинской помощи должны иметь местное освещение, обеспечивающее освещенность поверхности подножки не менее 30 лк.
73. Пульт управления и контроля параметров отопления, вентиляции освещения салона должен быть расположен в удобном (досягаемом) месте. Кнопки, выключатели, световые индикаторы должны быть доступными и видимыми для управления режимами и контроля установленных параметров.
74. Салон должен быть обеспечен средствами пожаротушения.
75. В автомобиле скорой медицинской помощи должна быть система кронштейнов, предназначенная для закрепления на максимально возможной высоте над приемной платформой носилок двух инфузионных систем для внутривенного вливания жидкостей. Инфузионные системы должны быть расположены таким образом, чтобы их можно было присоединять с обоих концов платформы. Кронштейны должны выдерживать усилие не менее 50 Н и фиксировать две инфузионные системы независимо друг от друга.
76. Носилки и кресла-носилки должны быть оборудованы приспособлениями для их фиксации в автомобиле скорой медицинской помощи.
77. Пациент должен быть закреплен с помощью приспособлений, расположенных на носилках (креслах-носилках) или на автомобиле скорой медицинской помощи.
78. Все предметы внутри салона не должны иметь острых граней или угрожать безопасности людей, находящихся в салоне.
79. Крепежные устройства должны удерживать оборудование при ускорении или замедлении 10 g в продольном, поперечном и вертикальном направлениях по ходу движения автомобиля.
80. Терминальные устройства и электрические разъемы не должны использоваться как крепежные устройства или части крепежных устройств.
81. Место для газовой установки или газопроводов должно быть обеспечено вентиляцией.
82. Соответствие кислородных газовых баллонов требованиям безопасности должно быть подтверждено документом, выдаваемым ГИ «Саноатгеоконтехназорат».
83. Баллоны с кислородом должны быть размещены в вертикальном положении в задней части салона в шкафу с надежной их фиксацией к несущим элементам кузова на расстоянии не менее 0,5 м от отопительных систем, к ним должен быть обеспечен удобный доступ для их замены, управления и контроля.
84. Требования к основным носилкам:
а) для автомобилей скорой медицинской помощи класса С высота основных носилок над уровнем поверхности пола должна регулироваться от 400 до 650 мм;
б) основные носилки на приемном устройстве должны иметь жесткое ложе для обеспечения реанимационных мероприятий;
в) приемное устройство должно обеспечивать возможность смещения носилок в продольном и поперечном направлениях с обеспечением надежной фиксации положений;
г) конструкция приемного устройства должна обеспечивать легкость и надежность фиксации и отсоединения носилок. Крепежные элементы носилок должны исключать возникновение дополнительных шумов при движении автомобилей скорой медицинской помощи.
85. Требования к встроенной мебели:
а) встроенная мебель салона (шкафы, полки, антресоли, стеллажи) должна быть надежно прикреплена к силовым элементам кузова. Она должна иметь элементы крепления для переносных изделий, обеспечивающие легкость и удобство фиксации и расфиксации размещенных изделий за время не более 15 с;
б) выдвижные ящики должны фиксироваться в открытом и закрытом положениях;
в) дверцы шкафов, полок должны закрываться плавно, без заеданий. Самопроизвольное их открывание при движении автомобиля скорой медицинской помощи не допускается. Открытые полки должны иметь бортики высотой не менее 30 мм.
86. Полнота комплектации автомобилей медицинским оборудованием и соответствие оборудования установленным медицинским требованиям, должны быть подтверждены Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.
§ 7. Требования к автосамосвалам
87. Гидрооборудование автосамосвалов должно соответствовать требованиям пунктов 309 и 310 настоящего приложения.
§ 8. Требования к авто цементовозам
88. Конструкция авто цементовоза должна соответствовать требованиям параграфов 1 — 7 главы 2 настоящего приложения.
89. Соответствие цистерн авто цементовозов и загрузочных люков, рассчитанных на работу под давлением свыше 0,07 МПа, требованиям безопасности должно быть подтверждено документом, выдаваемым ГИ «Саноатгеоконтехназорат».
90. Авто цементовоз должен быть оборудован:
а) лестницей и огражденной площадкой для обслуживания загрузочных люков цистерны;
б) устройством для сбрасывания давления в цистерне, сблокированным с запорным устройством, не позволяющим открытие загрузочного люка при наличии давления в цистерне;
в) предохранительным клапаном в системе пневморазгрузки;
г) краном для экстренного прекращения разгрузки;
д) указателем давления в цистерне;
е) загрузочным люком, позволяющим проведение ремонтных работ в цистерне.
91. Цвета сигнальные и знаки безопасности должны соответствовать требованиям параграфа 9 главы 2 настоящего приложения.
92. Уровень концентрации масла минерального и цементной пыли в воздухе рабочей зоны при разгрузке не должен превышать 5 — 6 мг/м 3 .
93. Шумовые характеристики на рабочем месте оператора должны соответствовать требованиям параграфа 2 главы 3 настоящего приложения.
94. Усилия на органах управления пневморазгрузкой должны соответствовать требованиям параграфа 3 главы 2 настоящего приложения.
§9. Требования к автоэвакуаторам
95. Автоэвакуаторы должны быть оборудованы проблесковыми маячками оранжевого цвета. Проблесковые маячки должны соответствовать требованиям Правил ЕЭК ООН № 65 — 00. и фарами для освещения рабочей зоны для работы в темное время суток.
96. Гидрооборудование автоэвакуатора, в случае его установки, должно соответствовать требованиям параграфа 8 главы 2 настоящего приложения.
97. Автоэвакуаторы осуществляющие перевозку транспортных средств посредством полной загрузки должны быть оснащены средствами фиксации транспортных средств на платформе эвакуатора, которые должны включать в себя, упор передний, колесный упор, колесная стропа.
§10. Требования к медицинским комплексам на шасси транспортных средств
98. Требования к окраске:
а) у медицинских комплексов, выполненных в легковых автомобилях и автобусах (кроме автобусов с капотом), сохраняется основной цвет окраски, нанесенной их изготовителями.
б) наружные поверхности кузовов медицинских комплексов, смонтированных на грузовых автомобилях, полуприцепах, прицепах, в автобусах с капотом, а также в обитаемых контейнерах медицинского назначения, должны окрашиваться в один из следующих цветов: серо-голубой, дымчатый, бежевый (бледно-бежевый, серо-бежевый, темно-бежевый), песочный. Допускается комбинированная (двухцветная) окраска из сочетания цветов, перечисленных в настоящем пункте.
На правую и левую стороны транспортных средств наносят одинаковые по виду, цвету, размеру и размещению цветографические схемы.
99. Установка дополнительных внешних звуковых и световых сигналов на медицинские комплексы не допускается.
§11. Требования к пожарным автомобилям
100. Угол поперечной статической устойчивости пожарного автомобиля при технически допустимой максимальной массе должен быть не менее 30°.
101. Компоновка и крепление пожарного оборудования на крыше пожарного автомобиля должны обеспечивать сохранение жизненного пространства кабины экипажа при опрокидывании.
102. Подключение системы управления насосной установки к ресиверам тормозной системы базового шасси не должно вызывать падения давления в тормозном приводе ниже 80 % минимального предела регулирования давления даже при отключенном компрессоре, а также вызывать включение пружинных аккумуляторов энергии.
103. Крупногабаритное оборудование (ручные лестницы, всасывающие рукава и т.п.) допускается размещать на крыше пожарного автомобиля, при этом оборудование, размещаемое на крыше, не должно ухудшать параметров обзорности базового шасси. Компоновка лафетного ствола на крыше должна исключать возможность попадания огнетушащих веществ на лобовое стекло в начале и при окончании их подачи. В случае необходимости над лобовым стеклом должен устанавливаться защитный козырек. Козырек не должен снижать обзорность с места водителя.
104. Пожарные автомобили должны быть оборудованы травмобезопасными подножками и поручнями, если высота низа проема двери салона более 400 мм от уровня опорной поверхности.
105. Площадки на крыше и открытые платформы, предназначенные для работы, должны иметь ограждение по периметру высотой не менее 100 мм и покрытие, препятствующее скольжению.
106. Лестницы для подъема на крышу или площадку должны иметь ступени шириной не менее 150 мм, глубиной не менее 125 мм. Расстояние между ступенями должно быть 300 мм. Ступени лестниц должны иметь поверхность, обеспечивающую устойчивое положение ступни поднимающегося персонала. При наличии двух и более ступеней следует устанавливать поручни или скобы.
107. Пожарные автомобили должны быть оборудованы системой отвода отработавших газов из рабочей зоны оператора. Выхлопная трубосистемы выпуска отработавших газов двигателя пожарного автомобиля не должна быть направлена в сторону оператора, находящегося у органов управления работой пожарного автомобиля.
108. Требования к кабине экипажа:
а) ширина рабочего пространства для водителя должна составлять не менее 800 мм, ширина сидений для каждого сидящего рядом с водителем — не менее 450 мм;
б) при поперечном расположении сидений первый ряд от второго должен быть отгорожен перегородкой с травмобезопасным поручнем. Перегородка не должна препятствовать зрительному и речевому контакту боевого расчета;
в) двери должны открываться по ходу автомобиля и иметь запирающие устройства с наружными и внутренними ручками управления;
г) внутренние замки должны иметь устройство, исключающее возможность их непроизвольного открытия в движении сидящим в машине боевым расчетом. Ручки, запирающих механизмов, должны иметь форму, исключающую причинение травм;
д) оборудование в кабине экипажа должно быть размещено таким образом, чтобы отсутствовали острые углы и кромки, способные нанести травмы боевому расчету. Крепление оборудования должно исключать возможность его самопроизвольного перемещения во время движения;
е) кабина экипажа должна быть оборудована отопителем, обеспечивающим поддержание температуры в салоне в холодный период года не ниже 15° С во всем диапазоне условий эксплуатации.
109. При работе специальных агрегатов пожарного автомобиля уровень звука на рабочем месте оператора должен соответствовать требованиям параграфа 2 главы 3 настоящего приложения.
110. Конструкция насосной установки пожарного автомобиля должна исключать возможность попадания пенообразователя в водопроводную сеть при работе пожарного автомобиля от гидранта.
111. Требования к органам управления:
а) должны выполняться требования параграфа 3 главы 2 настоящего приложения;
б) возле каждого органа управления должна быть маркировка, определяющая его назначение и положение. Маркировка не должна располагаться на съемных частях, если эти части подлежат демонтажу при оперативном использовании пожарного автомобиля;
в) органы управления специальными агрегатами пожарного автомобиля, ручки для открывания крышек, люков сосудов, дверей кабины экипажа, отсеков и прочих элементов должны обеспечивать возможность захвата их руками в средствах индивидуальной защиты рук.
112. Пожарные автомобили должны быть оборудованы противотуманными фарами и фарами-искателями в передней и задней частях автомобиля. Управление передней фарой-искателем должно осуществляться из кабины с правого крайнего места.
113. Требования к цветографической схеме пожарного автомобиля, специальным световым и звуковым сигналам установлены в соответствии с параграфом 10 главы 2 настоящего приложения.
114. Требования к безопасности электрооборудования:
а) конструкция электросиловых установок пожарного автомобиля, а также электрические соединения должны обеспечивать безопасность обслуживающего персонала от поражения электрическим током;
б) для указания состояния включения стационарных и переносных приемников электроэнергии, наличия напряжения, иных действий, установленных для конкретных видов электрооборудования, должны применяться предупреждающие сигналы, надписи и таблички;
в) электропроводка должна быть прочно закреплена для исключения возможности ее обрыва, перетирания, а также защищена от воздействия температурных факторов пожара, проливов воды и от атмосферных осадков;
г) вводы, проводники, разъемы должны иметь маркировку. Маркировку проводников следует выполнять на обоих концах каждого проводника;
д) корпуса элементов электрооборудования, предназначенных для разной частоты тока и напряжения, должны иметь отличительную окраску, а разъемы — конструктивно отличаться, с тем чтобы исключить возможность взаимного включения;
е) электрические цепи питания элементов дополнительного электрооборудования должны оснащаться плавким предохранителем или автоматическим выключателем;
ж) пожарные автомобили должны быть оснащены выключателем аккумуляторной батареи (выключателем массы) базового шасси;
з) все металлические нетоковедущие части электрооборудования, которые могут оказаться под опасным напряжением вследствие повреждения изоляции, должны иметь электрическое соединение с корпусом источника питания, а также с шасси пожарного автомобиля;
и) сопротивление изоляции силового электрооборудования пожарного автомобиля при отдельных разобщенных силовых цепях номинальным напряжением 230 и 400 В между собой и по отношению к корпусу должно быть не менее 0,5 МОм при климатических условиях УХЛ и ТС.
115. На пожарном автомобиле должна быть предусмотрена возможность для подключения защитного заземления. Контактная поверхность устройства заземления должна иметь противокоррозионное покрытие с высокой электропроводностью. Место размещения заземляющего зажима должно быть электрически связано (установлены перемычки металлизации, обеспечивающие переходное сопротивление в местах контакта не более 2000 мкОм) со всеми металлическими элементами конструкции пожарного автомобиля (пожарной надстройки, водо-пенными коммуникациями и базовым шасси автомобиля). Заземление должно осуществляться с помощью неизолированного медного многожильного провода сечением не менее 10 мм 2 , снабженного специальным устройством крепления к заземляющим конструкциям.
116. Пожарные автомобили должны быть укомплектованы средствами индивидуальной защиты личного состава от поражения электрическим током.
117. Требования пожарной безопасности:
а) применяемые в конструкции пожарного автомобиля материалы должны соответствовать требованиям огнестойкости.
б) в конструкции пожарного автомобиля должна быть предусмотрена возможность установки системы теплозащиты кабины экипажа, основных агрегатов, топливных баков, топливных магистралей от действия повышенных тепловых потоков.
в) топливные баки пожарных автомобилей с бензиновыми двигателями и заливные горловины топливных баков пожарных автомобилей с дизельными двигателями должны находиться вне кабины экипажа. Топливный бак и его заливная горловина не должны выступать за габариты кузова пожарного автомобиля.
г) размещение дополнительных топливопроводов должно обеспечить их защиту от абразивного, коррозийного и ударного воздействий. Дополнительные топливопроводы должны иметь компенсаторы для предотвращения их повреждений в случае возникновения деформации рамы пожарного автомобиля.
д) конструкция выпускной трубы пожарного автомобиля с дизельным двигателем должна предусматривать установку на него искрогасителя.
е) должна быть обеспечена пожарная безопасность электросиловых установок пожарного автомобиля.
ж) пожарные автомобили должны быть оборудованы не менее чем двумя огнетушителями. Места их крепления должны находиться в легкодоступных зонах размещения оборудования пожарного автомобиля. При этом один из них должен находиться вблизи сиденья водителя, а второй в кузове (отсеках) пожарного автомобиля.
118. Поверхности трубопроводов и агрегатов пожарного автомобиля, подверженные охлаждению от низкотемпературного огнетушащего вещества и доступные для прикасания при работе оператора, должны быть изолированы.
119. Открытые при стоянке двери, установленные выносные опоры, растяжки осветительных мачт, увеличивающие габаритные размеры автомобиля по длине или ширине, должны быть оборудованы световозвращающими элементами или другими сигнальными устройствами, указывающими габариты пожарного автомобиля.
120. На комбинации приборов у водителя должны находиться световые индикаторы, сигнализирующие об открытых дверях, установке выносных опор, поднятии осветительных мачт и других условиях, препятствующих движению пожарного автомобиля.
121. Внутри цистерны для воды или другого жидкого огнетушащего вещества должны быть расположены поперечные волноломы (перегородки, губчатый заполнитель и т.п.), обеспечивающие гашение колебания жидкости при движении автомобиля. Площадь перегородки должна составлять 95 % от площади поперечного сечения цистерны. Волноломы должны делить цистерну на сообщающиеся отсеки объемом не более 1500 л каждый. При ширине цистерны более 80 % размера колеи задних наружных шин установка продольного волнолома обязательна.
122. Пожарные автомобили должны быть укомплектованы двумя противооткатными упорами.
123. Требования к осветительной мачте:
а) независимо от типа привода мачта должна иметь тормоз, фиксирующий ее на заданной высоте;
б) конструкция мачты должна допускать ее эксплуатацию без растяжек при скорости ветра до 10 м/с.
124. Требования безопасности к пожарным автомобилям, оборудованным стрелой или комплектом колен (автолестница, автоподъемник пожарный коленчатый, пожарный пеноподъемник):
а) пожарные автомобили, оборудованные стрелой или комплектом колен, должны обладать статической и динамической устойчивостью, обеспечивающей возможность безопасного проведения спасательных работ и тушения пожаров, в том числе:
при установке их на поверхности с уклоном до 6° включительно;
при работе с устройствами для подачи огнетушащих веществ;
при скорости ветра на уровне вершины лестницы (люльки) не более 10 м/с.
б) пожарные автомобили, оборудованные стрелой или комплектом колен, должны иметь блокировки, исключающие:
возможность движения стрелы (комплекта колен) при незаблокированных рессорах и поднятых опорах;
возможность движения стрелы (комплекта колен) вне рабочего поля;
подъем опор при рабочем положении стрелы (комплекта колен);
самопроизвольное выдвижение опор во время движения автомобиля;
сдвигание стрелы при движении по ней кабины лифта или при нахождении ее не в крайнем нижнем положении;
дальнейшее движение стрелы (комплекта колен) после установки их в транспортное положение;
движение автомобиля при включенной коробке отбора мощности, заблокированных рессорах, выдвинутых опорах и поднятой стреле (комплекте колен);
движение стрелы (комплекта колен), люльки при соприкосновении крайних точек конструкции (ограничителей лобового удара) с препятствием;
движение стрелы (комплекта колен) при превышении грузоподъемности более чем на 10 %.
в) пожарные автомобили, оборудованные стрелой или комплектом колен, должны иметь аварийный привод для приведения стрелы, комплекта колен в транспортное положение в случае отказа привода основного силового агрегата или двигателя шасси.
г) скорость движения вершины автолестницы или подъемника должна автоматически замедляться при достижении предельных значений поля безопасности или крайних положений исполнительных механизмов приводов движений.
д) автолестница, автоподъемник коленчатый должны быть снабжены указателями (контрольными приборами):
высоты подъема и вылета стрелы, комплекта колен, люльки, кабины лифта;
угла наклона нижнего колена стрелы;
поперечного угла наклона стрелы.
е) указатели (контрольные приборы) высоты подъема и вылета стрелы, комплекта колен, люльки, кабины лифта должны быть скомпонованы в едином блоке, хорошо видимом с рабочего места оператора, и иметь погрешность показаний не более 5 %.
ж) звуковая, световая сигнализация автолестницы, автоподъемника коленчатого расположенная на пультах управления, должна оповещать о:
подходе стрелы, комплекта колен, люльки, кабины лифта к границе рабочего поля движения;
перегрузке стрелы, люльки, кабины лифта;
моменте срабатывания ограничителя лобового удара;
моменте отрыва опоры от земли или подкладки;
моменте совмещения осей (для автолестницы);
моменте совмещения ступеней (для автолестницы).
з) автолестница, автоподъемник коленчатый должны иметь систему выравнивания, обеспечивающую горизонтальность пола люльки при любом ее положении и горизонтальность ступеней лестницы, расположенной вдоль стрелы (при ее наличии). При этом отклонение от горизонтальности плоскости пола люльки должно быть не более 3°, а ступеней — не более 2°.
и) люльки автолестницы, автоподъемника коленчатого должны иметь ограждение, образованное двумя рядами поручней на высоте (1,1 ± 0,1) и (0,5 ± 0,1) м. По периметру пола люльки должно быть сплошное ограждение (плинтус) высотой не менее 0,1 м. Элементы ограждения люльки (поручни) должны выдерживать концентрированную нагрузку в различных направлениях не менее 1300 Н.
к) кабина лифта должна иметь ячеистое ограждение по периметру высотой не менее 1,5 м.
л) люлька автоподъемника коленчатого и кабина лифта автолестницы должны быть оборудованы одной или более одностворчатыми дверками с замком, открываемым изнутри и снаружи (люлька АПК может быть оборудована откидными поручнями). Ширина прохода при этом должна быть не менее 500 мм.
м) органы управления всеми движениями люльки автоподъемника коленчатого на пульте управления должны быть самовозвратными, исключать возможность самопроизвольного их включения и иметь обозначение включаемых движений механизмов.
н) пульты управления пожарных автомобилей, оборудованных стрелой или комплектом колен, должны иметь устройства включения звукового сигнала и аварийной остановки выполняемого маневра без отключения двигателя автомобиля.
о) автолестница, автоподъемник коленчатый должны быть оборудованы переговорными устройствами, обеспечивающими двустороннюю громкоговорящую связь основного пульта управления с люлькой.
§12. Требования к транспортным средствам для аварийно-спасательных служб
125. Транспортные средства для аварийно-спасательных служб должны соответствовать требованиям параграфа 10 главы 2 настоящего приложения.
§13. Требования к транспортным средствам для коммунального хозяйства и содержания дорог
126. Составные части спецоборудования (в том числе провода, кабели, соединительная арматура, трубопроводы и т.п.) должны быть выполнены с таким расчетом, чтобы исключалась возможность их случайного повреждения, вызывающего опасность.
127. Поднимающиеся и опрокидывающиеся части спецоборудования должны быть оснащены упорами для их фиксации в поднятом положении и (или) устройствами, исключающими их самопроизвольное опрокидывание и резкое опускание.
128. Пульт управления спецоборудованием не должен находиться в зоне действия спецоборудования.
129. Пульт управления рабочими органами спецоборудования должен быть расположен так, чтобы оператор видел всю рабочую площадку.
130. Грузозахватные устройства спецоборудования должны обеспечивать захват грузов, исключающий их самопроизвольное смещение или опрокидывание.
131. Органы управления, воздействие на которые одновременно или не в установленной очередности может приводить к аварийной ситуации или повреждению оборудования, должны взаимно блокироваться.
Блокировка не должна распространяться на органы управления, служащие для остановки оборудования или любого его элемента.
132. Усилия, прилагаемые к рычагам управления спецоборудованием, в зависимости от способа перемещения и частоты использования, должны соответствовать значениям, приведенным в таблице № 10 .
Таблица № 10 Усилия, прилагаемые к рычагам управления спецоборудованием Способ перемещения рычага Усилия, Н, не более Частота использования, раз в смену 240-17 16-5 менее 5 Преимущественно пальцами 10 10 30 Преимущественно кистью 15 20 40 Преимущественно кистью с предплечьем 25 30 60 Всей рукой 40 60 150 Двумя руками 90 90 200
133. Усилие, прикладываемое двумя руками к рукоятке рычага ручного привода арматуры трубопровода в момент запирания запорного органа (или страгивания при открытии), не должно превышать 450 Н.
134. Максимальный уровень звука на рабочем месте оператора при любом технологическом режиме не должен превышать 110 дБА.
135. Уровень внешнего шума не должен превышать значений, указанных в таблице № 11 .
Таблица № 11 Требования к уровню внешнего шума Тип базового шасси Уровень звука, дБ А Машина с полной массой свыше 3500 кг и с двигателем мощностью, кВт: менее 75 81 75 и более, но менее 150 83 150 и более 84 Трактор 85
136. Элементы конструкции технологического оборудования, выступающие при движении машины за габаритную ширину транспортного средства более чем на 0,4 м слева и (или) справа от внешнего края габаритных огней, или выступающие за габаритную длину транспортного средства более чем на 1,0 м спереди и (или) сзади, должны быть окрашены полосами. Цвет окраски полос — чередующиеся красные и белые (желтые) полосы одинаковой ширины от 30 до 100 мм, угол их наклона 45 0 ± 5 0 наружу и вниз.
Кроме того, такие элементы конструкции обозначаются световозвращателями класса IА по Правилам ЕЭК ООН № 3 или габаритными фонарями с освещающей поверхностью, направленной вперед и назад.
137. Технологические надписи должны быть размещены в местах, видимых с поста управления.
138. Органы управления и контроля следует обозначать символами, указывающими назначение органа. При отсутствии соответствующего символа допускается применение надписей.
139. Таблички данных могут быть установлены на любых агрегатах и узлах оборудования, но должны быть на всех предохранительных устройствах.
140. На транспортные средства, максимальная скорость которых по технической характеристике и (или) при выполнении технологических операций ниже разрешенной Правилами дорожного движения, должен быть установлен опознавательный знак ограничения скорости. Если скорость движения транспортного средства при выполнении технологических операций ниже транспортной, то знак ограничения скорости при выполнении этих операций должен быть установлен спереди.
Дополнительная информация о максимальной скорости должна быть указана в эксплуатационной документации.
141. Допускается увеличение размера по высоте установки фар ближнего света максимально до 3250 мм, если соблюдение данного размера по Правилам ЕЭК ООН № 48 невозможно вследствие конструкции технологического оборудования. Фары ближнего света должны быть отрегулированы так, чтобы линия пересечения плоскости, содержащей левую часть световой границы пучка ближнего света и горизонтальной опорной поверхности машины, совпадала с аналогичной линией фары, установленной по Правилам ЕЭК ООН № 48.
142. Допускается увеличение расстояния от передней оконечности машины до боковых повторителей указателей поворота максимально до 3500 мм, если соблюдение данного размера по Правилам ЕЭК ООН № 48 невозможно вследствие конструкции технологического оборудования, установленного спереди машины.
143. Машины, предназначенные для выполнения уборочных работ на дорогах, должны быть оборудованы специальными световыми сигналами (проблесковыми маячками) желтого или оранжевого цвета.
Количество и расположение проблесковых маячков должны обеспечивать их видимость на угол 360° в горизонтальной плоскости, проходящей через центр источника излучения света.
144. Для освещения рабочей зоны при работе технологического оборудования в темное время суток машины должны быть оборудованы дополнительными фарами освещения рабочей зоны.
145. При наличии гидравлического оборудования, оно должно соответствовать требованиям параграфа 1 главы 3 настоящего приложения.
§14. Требования к транспортным средствам, предназначенным для обслуживания нефтяных и газовых скважин
146. Механические передачи (цепные, карданные, зубчатые и др.), муфты, шкивы и другие вращающиеся и движущиеся элементы оборудования должны иметь прочно закрепленные металлические ограждения.
147. Ограждения оборудования, подлежащего частому осмотру, должны быть быстросъемными или открывающимися, для чего в конструкции должны быть предусмотрены рукоятки, скобы и другие специальные устройства, обеспечивающие быстрое и безопасное снятие и установку ограждения.
Открывающиеся ограждения должны снабжаться приспособлениями, надежно удерживающими ограждения в открытом положении.
148. При использовании в качестве ограждения металлической сетки в оправе диаметр проволоки сетки должен быть не менее 2,0 мм.
149. Размеры отверстий металлической сетки и решетки не должны превышать значений, указанных в таблице № 12 .
Таблица № 12 Размеры отверстий металлической сетки и решетки Расстояние от ограждений до движущихся элементов Максимальная ширина (диаметр) отверстия, мм до 35 6 от 35 до 150 20 от 150 до 350 30
150. В конструкции систем управления установок на транспортной базе для ремонта нефтяных и газовых скважин должны быть предусмотрены:
ограничитель выдвижения вышки (мачты);
ограничитель подъема талевого блока (крюкоблока).
ограничитель грузоподъемности. Допускается ограничитель грузоподъемности не устанавливать, если грузоподъемность установки ограничивается максимальным крутящим моментом двигателя механизма подъема;
блокировка отдельных положений рычагов и рукояток управления;
блокировка предотвращения падения вышки (мачты) при обрыве рукавов или трубопроводов гидросистемы подъема вышки;
система управления должна быть снабжена предупредительной сигнализацией. Уровень звука сигнала в рабочей зоне должен быть на 8 дБ А выше уровня звука, создаваемого основным оборудованием.
151. Сигнальные цвета и знаки безопасности должны соответствовать требованиям параграфа 9 главы 2 настоящего приложения.
§15. Требования к транспортным средствам, предназначенным для перевозки денежных средств и ценных грузов
152. Транспортное средство должно быть оборудовано дополнительными запорами дверей, открывающимися только изнутри.
153. Аккумуляторная батарея должна размещаться вне пассажирских помещений транспортного средства и иметь броневую защиту с классом, не ниже установленного для пассажирских помещений.
154. Транспортное средство должно иметь места для размещения:
а) медицинской аптечки;
б) знака аварийной остановки;
в) огнетушителя:
для транспортных средств категории М 1 , N 1 — одного огнетушителя вместимостью не менее 2 л в зоне, досягаемой с рабочего места водителя;
для транспортных средств категории N 2 , N 3 — не менее двух огнетушителей, из которых один вместимостью не менее 2 л — в зоне, досягаемой с рабочего места водителя, а другой (другие) суммарной вместимостью не менее 5 л — в пассажирском помещении.
155. Все элементы оборудования, включая элементы бронезащиты, в зоне возможного удара у водителя и членов экипажа должны быть травмобезопасны, то есть не должны выступать над опорной поверхностью более, чем на 10 мм и должны иметь радиус скругления не менее 3,2 мм, либо должны быть закрыты энергопоглощающими накладками.
156. Все элементы на крыше салона (ребра жесткости, кронштейны плафонов освещения и т.п.) не должны выступать вниз по отношению к поверхности крыши более, чем на 20 мм и должны иметь радиус скругления кромок не менее 5 мм, либо должны быть закрыты энергопоглощающими накладками.
157. Груз, перевозимый в пассажирском помещении, должен быть надежно закреплен, не иметь травмоопасных выступов и не создавать помех водителю и членам экипажа в процессе движения.
158. Транспортное средство, имеющее изолированные от кабины (салона) отсеки для размещения экипажа, должно иметь не менее трех аварийных выходов на каждый отсек. В качестве аварийных выходов используются служебные двери, аварийный люк в крыше, запасная дверь со стороны, противоположной служебной двери.
159. Для транспортных средств категорий N 2 и N 3 люк в крыше отсека для размещения экипажа является обязательным. Размеры аварийного люка:
площадь проема не менее 2700 см 2 ;
в проем люка должен вписываться прямоугольник размером 45х59 см;
размеры прямоугольника, вписывающегося в проем запасной двери, должны быть не менее 65x100 см.
160. Транспортное средство должно быть оборудовано аварийным выключателем, обеспечивающим отключение массовой клеммы аккумулятора с рабочего места водителя.
161. Топливный бак транспортного средства должен быть во взрывобезопасном исполнении или должна быть предусмотрена его броневая защита с классом защиты не ниже, чем у пассажирского помещения.
Топливный бак должен быть специально защищен от возможных деформаций при столкновении и опрокидывании. В случае нарушения герметичности бака при положении транспортного средства на колесах на уклоне до 300 должно быть предусмотрено устройство, обеспечивающее свободное вытекание топлива на опорную поверхность.
162. Общие требования в отношении обзорности с места водителя, приведенные в приложении № 4 к Техническому регламенту к транспортным средствам, предназначенным для перевозки денежной выручки и ценных грузов, не применяются, а вместо них применяются требования настоящего пункта:
Углы непросматриваемых зон, создаваемых стойками кузова, должны быть, не более:
4 0 — создаваемый средней стойкой;
11 0 — создаваемый основной боковой стойкой.
В зоне А и В не должно быть непросматриваемых зон.
Настоящее требование не распространяется на среднюю и боковые разделительные стойки ветрового стекла (при составном ветровом стекле), рулевое колесо, детали стеклоочистителей, зеркала заднего вида и наружную антенну.
В зоне обзорности на 90 0 вправо, влево и 4 0 вниз через боковые окна кабины не должно быть непросматриваемых зон.
Степень очистки нормативных зон ветрового стекла А, В должна соответствовать значениям, приведенным в таблице № 13 .
Таблица № 13 Степень очистки нормативных зон ветрового стекла А и В Зоны ветрового стекла А В Сплошное стекло Составное стекло Сплошное стекло Составное стекло 84 65 80 70
163. На транспортном средстве наружные зеркала заднего вида должны регулироваться изнутри при закрытых дверях.
164. На транспортных средствах, предназначенных для перевозки денежной выручки и ценных грузов, применение двигателей, использующих в качестве топлива сжатый или сжиженный газ, а также бензогазовую смесь, не допускается.
165. Отсек двигателя транспортного средства должен быть оборудован установкой пожаротушения с дистанционным приводом включения с места водителя. Огнетушащие вещества, поступающие в отсек двигателя при работе установки пожаротушения, и продукты горения не должны попадать в кабину водителя и пассажирское помещение. Для тушения отсеков бензиновых двигателей должны быть использованы установки пожаротушения, обеспечивающие взрывобезопасность при срабатывании в горючей парогазовой среде (пары бензина с воздухом).
166. Датчики пожарной сигнализации должны устанавливаться в местах наибольшей опасности возникновения пожара:
в моторном отсеке;
в местах сосредоточения приборов электрооборудования;
в местах установки автономных отопителей.
167. В конструкции пассажирских помещений транспортного средства (подушки и спинки сидений, защитные рамки, подголовники, обивка потолка, боковые панели кабины и дверей, отделка пола, комбинация приборов и т.п.) должны использоваться материалы:
имеющие скорость горения 100 мм/мин и менее;
не загоревшиеся за 30 секунд от пламени горелки;
погасшие, не догорев до начала мерной базы.
§16. Требования к транспортным средствам для перевозки детей
168. Общие требования:
а) транспортные средства (автобусы) для перевозки детей должны соответствовать общим требованиям безопасности к транспортным средствам категорий М 2 и М 3 с учетом требований настоящего параграфа.
б) автобус, максимальная конструктивная скорость которого превышает 60 км/ч, должен быть оборудован устройством ограничения скорости, отвечающим требованиям Правил ЕЭК ООН № 89.
в) спереди и сзади автобуса должны быть установлены опознавательные знаки «Перевозка группы детей» в соответствии с Правилами дорожного движения.
г) на наружных боковых сторонах кузова, а также спереди и сзади по оси симметрии автобуса должны быть нанесены контрастные надписи «BOLALAR» прямыми прописными буквами высотой не менее 25 см и толщиной, не менее 1/10 ее высоты.
В непосредственной близости к указанным надписям (на расстоянии не менее 1/2 их высоты) не должны наноситься какие-либо обозначения или надписи.
д) кузов автобуса должен иметь окраску желтого цвета.
е) автобус должен быть оснащен устройством, обеспечивающим автоматическую подачу звукового сигнала при движении задним ходом.
ж) элементы всех устройств непрямого обзора, установленных на автобусе, должны иметь электрообогрев.
з) изготовителем автобуса должна быть предусмотрена периодичность осмотра, регулировок и технического обслуживания механизмов, узлов и деталей, определяющих безопасность эксплуатации автобуса (рулевое управление, тормозная система, шины, огнетушители, механизмы управления аварийными выходами и др.), уменьшенная вдвое по сравнению с автобусом, на базе которого изготовлен автобус для перевозки детей. Соответствующее указание должно быть сделано в эксплуатационной документации на автобус.
169. Требования к планировке:
а) в автобусе должны быть предусмотрены только места для сиденья;
б) сиденья, предназначенные для детей, должны быть обращены вперед по ходу автобуса;
в) в каждом поперечном ряду сидений должна быть предусмотрена сигнальная кнопка «Просьба об остановке».
Сигнальные кнопки должны устанавливаться на внутренней боковине автобуса под нижней кромкой окна;
г) рабочее место водителя не должно иметь каких-либо глухих перегородок, отделяющих его от пассажирского помещения;
д) рабочее место водителя должно быть оборудовано:
звуковым и световым сигналами о необходимости остановки, включаемыми с мест размещения детей;
внутренней и наружной автомобильной громкоговорящей установкой.
е) водитель, находящийся на своем сиденье, должен иметь возможность контролировать процесс входа детей в автобус и выхода из него в зоне от уровня дороги до поверхности пола автобуса. Если непосредственная обзорность является недостаточной, то должны устанавливаться устройства (система «видеокамера-монитор», система зеркал, другие оптические устройства), позволяющие осуществлять такой контроль;
ж) при наличии форточек боковых окон пассажирского помещения их высота по отношению к общей высоте окна не должна превышать 25%. Форточки должны располагаться в верхней части окна;
з) в автобусе должны быть предусмотрены отсек в задней части и (или) полки над окнами или другие места для размещения ручной клади и (или) багажа, рассчитанные по норме не менее 0,1 м 2 и не менее 20 дм 3 на каждое место пассажира;
и) для варианта конструкции автобуса, предназначенного, в том числе, для перевозки детей, имеющих нарушения опорно-двигательных функций, в автобусе должно быть предусмотрено специальное место для размещения не менее двух кресел-колясок в сложенном состоянии. Это место может быть совмещено с отсеком для размещения багажа;
к) багажный отсек должен быть оборудован устройствами, препятствующими смещению багажа и кресел-колясок в сложенном состоянии при движении автобуса;
л) перегородка багажного отсека должна выдерживать статическую нагрузку 200 Н на 100 кг массы багажа и (или) кресел-колясок;
м) в пассажирском помещении автобусов при наличии полок для ручной клади над окнами ширина полок должна быть не менее 30 см, а высота свободного пространства над ними — не менее 20 см. Полки должны иметь наклон в направлении стенок автобуса, к которым они прилегают. Величина наклона, измеренная от горизонтальной поверхности, должна быть не менее 10 0 .
Конструкция полок должна исключать падение с них ручной клади при движении автобуса;
н) материал покрытия пола автобуса и ступеней не должен быть скользким;
о) автобус должен быть укомплектован двумя медицинскими аптечками;
п) в автобусе должны быть предусмотрены места для установки не менее двух огнетушителей, при этом одно из мест должно находиться вблизи сиденья водителя.
170. Требования к сиденьям ( рисунок 3 ):
а) для сидений, расположенных в одном направлении, расстояние между передней поверхностью спинки сиденья и задней поверхностью спинки впереди расположенного сиденья, измеренное по горизонтали в интервале от горизонтальной плоскости, касательной от поверхности подушки сиденья, до горизонтальной плоскости, расположенной на высоте 55 см над участком пола для ног сидящего ребенка (Н), должно быть не менее 60 см;
б) ширина подушки одноместного сиденья (2F) должна быть не менее 32 см;
в) ширина свободного пространства (G) одноместного сиденья, измеренная в каждую сторону от средней вертикальной плоскости места для сидения по горизонтали вдоль спинки сиденья на высоте от 20 до 60 см над несжатой подушкой сиденья, должна быть не менее 17 см;
г) ширина подушки двух- и многоместных нераздельных сидений должна быть определена с учетом величин F и G, указанных в подпунктах б ) и в ) настоящего пункта;
д) глубина подушки (К) сиденья должна быть не менее 35 см;
е) высота подушки сиденья в несжатом состоянии относительно уровня пола (I), на котором расположены ноги сидящего ребенка, должна быть такой, чтобы высота горизонтальной плоскости, касательной к поверхности подушки сиденья, над этим участком составляла от 35 до 40 см;
ж) сиденье, обращенное к перегородке, должно иметь свободное пространство перед ним в соответствии с требованиями Правил ЕЭК ООН №№ 36, 52 или 107;
з) край сиденья, который обращен к проходу, должен иметь подлокотник или поручень. Высота расположения подлокотника или поручня от подушки сиденья (В) должна составлять 18 ± 2 см;
и) в автобусе должно быть предусмотрено не менее одного сиденья для взрослого пассажира, сопровождающего детей. Указанные сиденья должны отвечать требованиям Правил ЕЭК ООН № 36 или 107 для автобусов класса I либо Правил ЕЭК ООН № 52 или 107 для автобусов класса А;
Расположение сидений должно позволять взрослым пассажирам осуществлять контроль за детьми во время движения автобуса.
к) сиденья для перевозки детей должны обладать прочностными свойствами, позволяющими выдержать испытательную нагрузку:
1180 Н, приложенную к спинке сиденья на высоте 0,75 м над базовой поверхностью. Смещение центральной точки приложения нагрузки должно составлять не менее 100 мм и не более 400 мм;
3140 Н, приложенную к спинке сиденья на высоте 0,45 м над базовой поверхностью. Смещение центральной точки приложения нагрузки должно составлять не менее 50 мм;
л) конфигурация подушки и спинки сиденья, а также материал их обивки, должны обеспечивать безопасность проезда детей, в том числе при торможении и поворотах автобуса;
м) сиденья должны быть оборудованы удерживающими устройствами для детей, которые представляют совокупность поясного ремня безопасности и устройств регулирования и крепления. Эти устройства должны соответствовать:
в отношении прочности мест крепления ремней безопасности — Правилам ЕЭК ООН № 14;
в отношении используемых ремней безопасности — Правилам ЕЭК ООН № 16.
171. Требования к обеспечению входа и выхода:
а) автобусы с общим числом пассажиров (включая сопровождающих) не более 22 человек, должны иметь одну дверь, а автобусы с общим числом пассажиров (включая сопровождающих) свыше 22 человек должны иметь не менее двух служебных дверей, предназначенных для входа и выхода;
б) дверь (или одна из дверей) должна располагаться в непосредственной близости от рабочего места водителя;
в) автобус должен быть оборудован устройством, препятствующим началу движения при открытых или не полностью закрытых служебных дверях;
г) автобус должен быть оборудован освещением проемов служебных дверей, позволяющим водителю видеть вход и выход детей в(из) автобус(а) в любое время суток;
д) для служебной двери, предназначенной для входа и выхода детей:
высота первой ступеньки от уровня дороги должна быть не более 25 см. Для обеспечения указанной высоты, в случае необходимости, должна быть установлена убирающаяся ступенька (подножка), отвечающая требованиям Правил ЕЭК ООН № 36, 52 или 107, либо применена система опускания и (или) наклона пола;
высота последующих ступенек должна быть не более 20 см;
глубина ступенек должна быть не менее 20 см.
е) поручни или ручки в проходах служебных дверей, предназначенных для выхода детей:
проходы должны быть оснащены поручнями или ручками с обеих сторон;
поручни или ручки должны быть расположены таким образом, чтобы обеспечивать ребенку возможность держаться за них, стоя на дороге у служебной двери или на любой ступеньке;
высота расположения поручней или ручек должна составлять от 60 до 110 см от поверхности дороги или от поверхности каждой ступеньки;
глубина расположения (по горизонтали) поручней или ручек для ребенка, стоящего на дороге, по отношению к внешнему краю первой ступеньки, не должна превышать 30 см;
глубина расположения (по горизонтали) поручней или ручек для ребенка, стоящего на какой-либо ступеньке, не должна превышать 30 см по отношению к внутреннему краю этой же ступеньки.
ж) в случае регулярных перевозок детей с нарушениями опорно-двигательных функций и передвигающихся в креслах-колясках, в боковой или задней части автобуса должна быть предусмотрена дверь, имеющая размер проема не менее 150 см по высоте и 90 см по ширине, используемая для доступа в автобус детей в креслах-колясках;
з) устройства, обеспечивающие доступ в автобус и безопасность перевозки детей с нарушениями опорно-двигательных функций, передвигающихся в креслах-колясках, должны отвечать требованиям Правил ЕЭК ООН № 107.
§17. Требования к транспортным средствам для перевозки длинномерных грузов
172. Транспортные средства для перевозки длинномерных грузов должны иметь:
специальные приспособления для надежного закрепления груза;
исправный тяговый канат, соединяющий тягач с роспуском при движении с грузом;
предохранительный щит, установленный с задней стороны кабины.
§18. Требования к транспортным средствам для перевозки нефтепродуктов
173. Автоцистерны не должны устанавливаться на транспортных средствах с двигателем, работающем на газе.
174. Конструкция автоцистерны должна обеспечивать безопасность работы обслуживающего персонала. В эксплуатационной документации должны быть приведены сведения о мерах взрыво-пожаробезопасности при эксплуатации, по предупреждению и способах тушения пожара, по безопасному проведению работ внутри цистерны, регулированию и ремонту автоцистерны.
175. Оборудование и органы управления системы, предназначенные для заправки техники фильтрованным нефтепродуктом с одновременным измерением выданного объема, должны располагаться в специальном технологическом отсеке, стенки которого должны быть выполнены из негорючих материалов и иметь предел огнестойкости не менее 0,5 часов. При торцевом расположении отсека (сзади цистерны) предел огнестойкости не менее 0,5 часов обеспечивают только для стенки, расположенной со стороны цистерны. В качестве стенки может быть днище цистерны.
176. Защита от накопления статического электричества:
а) во избежание накопления статического электричества оборудование автоцистерн изготавливают из материалов, имеющих удельное объемное электрическое сопротивление не более 10 5 Ом-м.
б) защита от статического электричества транспортных средств должна соответствовать требованиям правил защиты от статического электричества в производствах химической, нефтехимической и нефтеперерабатывающей промышленности.
в) металлическое и электропроводное неметаллическое оборудование, трубопроводы автоцистерны должны иметь на всем протяжении непрерывную электрическую цепь относительно болта заземления. Сопротивление отдельных участков цепи должно быть не более 10 Ом. При измерении сопротивления цепи рукава должны быть подстыкованы и находиться в развернутом виде.
г) если на автоцистерне применены антистатические рукава, то методика проверки сопротивления цепи должна соответствовать методике, установленной в технической документации на рукава конкретного типа. Сопротивление цепи в этом случае не должно быть более допустимого по технической документации на рукав конкретного типа.
д) сопротивление заземляющего устройства автоцистерны совместно с контуром заземления должно быть не более 100 Ом.
177. Топливный бак автоцистерны должен быть оборудован щитками со стороны передней и задней стенок и со стороны днища. Расстояние от топливного бака до щитков должно быть не менее 20 мм. При этом в случае утечки топлива из бака щитки не должны препятствовать проливу топлива непосредственно на землю.
178. Труба системы выпуска автомобиля должна быть вынесена в правую сторону вперед. Конструкция трубы должна обеспечивать возможность установки потребителем съемного искрогасителя.
Если расположение двигателя не позволяет произвести такое переоборудование, то допускается выносить трубу системы выпуска в правую сторону или вверх вне зоны цистерны и зоны топливной коммуникации. При этом труба не должна располагаться в непосредственной близости от топливного бака. При выводе трубы вверх ее следует оборудовать искрогасителем.
179. Автоцистерна должна иметь два порошковых огнетушителя вместимостью не менее 5 л. каждый.
Прицеп-цистерна и полуприцеп-цистерна должны иметь один порошковый огнетушитель вместимостью не менее 5 л.
180. По требованию потребителя (заказчика) транспортное средство должно быть оснащено модульной установкой пожаротушения двигателя базового автомобиля, оборудованной дистанционным управлением привода запуска. Огнетушащие вещества не должны попадать в кабину водителя при работе модульной установки пожаротушения.
181. На автоцистерне должны быть предусмотрены места для размещения двух знаков «Опасный груз», знака «Ограничение скорости», мигающего фонаря красного цвета или знака аварийной остановки, кошмы, емкости для песка массой не менее 25 кг.
182. На боковых сторонах и сзади автоцистерна должна иметь надпись «YONGʼIN JIXATDAN XAVFLI». Цвет надписи должен обеспечивать ее четкую видимость.
183. Автоцистерна должна быть оборудована проблесковым маячком оранжевого цвета.
184. Электропроводка, находящаяся в зоне цистерны и отсека с технологическим оборудованием, а также соприкасающаяся с ними, должна быть смонтирована в оболочке, обеспечивающей ее защиту от повреждений и попадания перевозимого нефтепродукта.
Электропроводка должна быть проложена в местах, защищенных от механических воздействий. Места подсоединения проводов должны быть закрыты.
185. Электрооборудование, устанавливаемое в отсеке технологического оборудования и органов управления этим оборудованием, должно быть взрывозащищенным, а электропроводка должна быть уложена в металлической оболочке, или должны быть предусмотрены меры по изоляции электрооборудования от контакта с технологическим оборудованием.
186. На автоцистерне, прицепе (полуприцепе) — цистерне должна быть табличка с предупреждающей надписью: «Yonilgʼi bilan toʼldirish vaqtida avtosisterna yerga ulangan simga ega boʼlishi lozim».
187. Конструкция автоцистерны прицепа (полуприцепа) — цистерны должна предусматривать на случай опрокидывания защиту ее оборудования от повреждения, при котором может произойти поступление нефтепродукта или его паров в окружающую среду.
188. Каждый отсек автоцистерны, прицепа (полуприцепа) — цистерны должен быть оборудован донным клапаном с возможностью управления им снаружи цистерны.
Управление донным клапаном должно быть сдублировано устройством дистанционного закрывания из кабины водителя.
Управление донным клапаном должно иметь конструкцию, предотвращающую любое случайное открывание при ударе или непредвиденном действии. Донный клапан должен оставаться в закрытом состоянии при повреждении внешнего управления.
Во избежание потери содержимого цистерны при повреждении внешних приспособлений для загрузки и разгрузки донный клапан и место его расположения должны быть защищены от опасности быть сбитыми при внешнем воздействии или иметь конструкцию, выдерживающую это воздействие.
189. Узлы ограничителя наполнения, расположенные внутри цистерны, должны быть искробезопасными.
190. Требования к дыхательным устройствам:
а) подвижные детали дыхательных устройств должны быть изготовлены из материалов, не вызывающих образование искр при механических ударах и транспортной тряске, или должны иметь соответствующее покрытие.
б) дыхательные устройства должны быть оборудованы огневыми предохранителями или фильтрами, выполняющими функции пылеулавливателя и огневого предохранителя.
в) конструкцией дыхательного устройства должна быть обеспечена интенсивность налива (слива) нефтепродуктов в цистерны в соответствии с таблицей № 14 .
Таблица № 14 Требования к конструкции дыхательного устройства Диаметр условного прохода D y , мм 40 50 65 80 100 125 Пропускная способность при Р 0 , м 3 /ч, не менее 30 60 120 180 240 300
г) дыхательные устройства, в конструкции которых предусмотрена возможность перенастройки их в процессе эксплуатации, должны иметь приспособление для стопорения регулирующих элементов, которые после настройки должны быть опломбированы. Пломбы не должны препятствовать работе дыхательного устройства.
д) наличие на входе и выходе дыхательных устройств запорных элементов, частично или полностью перекрывающих проходные сечения при работе, не допускается.
е) дыхательные устройства должны быть расположены в местах, доступных для их осмотра.
191. Конструкцией узла уплотнения должна быть обеспечена герметичность крышек при избыточном давлении, при котором цистерну испытывают на прочность.
192. Масса съемной крышки люка-лаза не должна быть более 30 кг, люка со специальным оборудованием, используемого также в качестве лаза, — не более 70 кг.
193. Конструкция транспортных средств должна соответствовать требованием параграфа 11 главы 2 настоящего Приложения.
194. Дополнительные требования к транспортным средствам, предназначенным для заправки топливом воздушных судов (авиатопливозаправщикам):
а) габаритные размеры авиатопливозаправщиков не должны превышать:
по высоте — 4 м;
по ширине — 3,5 м.
б) радиус поворота авиатопливозаправщиков не должен превышать 15 м.
в) самая низкая точка конструкции авиатопливозаправщика (с заполненной цистерной) должна находиться на расстоянии не менее 0,2 м над опорной поверхностью.
г) высота расположения центра масс полностью загруженного авиатопливозаправщиков не должна превышать 95 процентов колеи базового транспортного средства.
д) авиатопливозаправщики должны оснащаться дизельными двигателями с защитой от попадания авиатоплива и противоводокристаллизационных жидкостей — присадок на узлы и агрегаты двигателей.
е) расположение системы забора воздуха в двигатель должно исключать возможность попадания в нее пожароопасных концентраций паров авиатоплива из дыхательных клапанов цистерн, а также авиатоплива и противоводокристаллизационных жидкостей — присадок при их проливах и утечках в процессе заправки воздушного судна или в случае повреждения раздаточных рукавов и других узлов технологического оборудования.
ж) выпускная труба авиатопливозаправщика должна быть вынесена в правую сторону вперед. Конструкция выпускной трубы должна обеспечивать возможность установки съемного искрогасителя. Допускается выносить выпускную трубу в правую сторону или вверх за кабину вне зоны цистерны и зоны топливных коммуникаций. Выпускная труба не должна располагаться в непосредственной близости от топливного бака.
з) расстояние между кабиной водителя авиатопливозаправщика и передней стенкой технологического отсека (при его расположении между цистерной и кабиной) должно быть не менее 150 мм.
и) наличие электроприкуривателей и пепельниц в кабине авиатопливозаправщика не допускается.
к) прохождение топливных трубопроводов, шлангов пневматических и гидравлических систем над или рядом с источниками тепла не допускается. В случае невозможности выполнения данного требования между трубопроводом (шлангом) и источником тепла следует установить теплозащитный экран.
л) для цистерны с эллиптическим и чемоданообразным поперечным сечением радиусы кривизны боковых поверхностей стенок не должны превышать 3500 мм, а радиусы кривизны поверхности стенок сверху и снизу — 5500 мм. Прямоугольная форма поперечного сечения цистерны не допускается.
м) расстояние между двумя соседними усиливающими элементами внутри цистерны (перегородки или волнорезы) должно быть не более 1750 мм; вместимость отсека между соседними внутренними усиливающими элементами должна быть не более 7500 куб.дм.
н) закрытая площадь перегородок (волнорезов) должна составлять не менее 70 % поперечного сечения цистерны по месту их установки. Конструкция перегородок (волнорезов) не должна препятствовать наполнению (опорожнению) цистерны, а также возможности зачистки ее внутренней поверхности при техническом обслуживании. С этой целью в каждой перегородке (сверху и снизу) должны быть предусмотрены отверстия для перемещения авиатоплива, а также технологический лаз размером не менее 600 мм, форма которого должна обеспечивать свободное и безопасное перемещение персонала в рабочей одежде из отсека в отсек. Цистерна должна быть оборудована лестницей или скобами для спуска в нее при проведении операций технического обслуживания и зачистки внутренней поверхности. Допустимая нагрузка на ступени лестницы или скобы должна быть не менее 120 кгс.
о) цистерна и устройства ее крепления на транспортном средстве при ее заполнении авиатопливом до номинального уровня должны выдерживать нагрузки, равные:
удвоенной массе цистерны и авиатоплива — в направлении движения;
общей массе цистерны и авиатоплива — в направлении, перпендикулярном к направлению движения;
удвоенной массе цистерны и авиатоплива — в вертикальном направлении сверху вниз;
общей массе цистерны и авиатоплива — в вертикальном направлении снизу вверх.
п) для обеспечения защиты от повреждений, вызываемых ударами сбоку или при опрокидывании, цистерны с радиусом кривизны боковых стенок более 2,0 м, а также чемоданообразного сечения должны иметь дополнительную защиту на боковых поверхностях цистерны шириной не менее 30 % высоты поперечного сечения цистерны.
р) полная вместимость цистерны должна предусматривать возможность увеличения объема авиатоплива за счет температурного расширения не менее 2 % ее номинальной вместимости.
с) Требования к люкам:
в зависимости от вместимости цистерн должно быть предусмотрено:
для цистерн номинальной вместимостью не более 15000 дм 3 — не менее одного люка;
для цистерн номинальной вместимостью не более 40000 дм 3 — не менее двух люков;
для цистерн номинальной вместимостью свыше 40000 дм 3 — не менее трех люков.
Диаметр люка должен быть не менее 600 мм.
Один из люков (смотровой) должен быть оснащен откидной крышкой меньшего диаметра с устройством, обеспечивающим ее открытие без применения инструмента.
Должна быть обеспечена герметичность крышек люков.
Оборудование, размещенное на крышках люков, должно быть защищено на случай опрокидывания цистерны.
т) конструкция цистерны должна обеспечивать полный слив авиатоплива самотеком через дренажное устройство.
у) цистерна должна выдерживать внутреннее давление, равное давлению наполнения (опорожнения), на которое отрегулировано дыхательное устройство, но не менее 0,015 МПа. Пропускная способность дыхательного устройства должна соответствовать максимально допустимой скорости налива (слива).
ф) конструкция дыхательного устройства должна обеспечивать герметичность цистерны и исключать возможность истечения авиатоплива из нее при опрокидывании.
х) цистерна должна оснащаться аварийным устройством вентиляции с ограничением внутреннего избыточного давления до 0,036 МПа.
ц) цистерна должна иметь указатель (индикатор) уровня авиатоплива, обеспечивающий визуальный контроль ее наполнения или опорожнения. Расположение указателя уровня авиатоплива должно быть удобным для обзора оператором.
ч) цистерна должна быть оборудована донным клапаном для ее наполнения сторонним насосом нижним наливом и устройством ограничения наполнения цистерны.
ш) выдача авиатоплива из цистерны должна производиться через сливной донный клапан, расположение которого должно обеспечивать минимальный невыбираемый насосом остаток авиатоплива.
§19. Требования к транспортным средствам, предназначенным для перевозки пищевых жидкостей
195. Цистерна может быть с одним или несколькими отсеками. Каждый отсек должен иметь, по крайней мере, один люк и одно сливное отверстие. При наличии нескольких отсеков они должны отделяться один от другого вертикальными неизолированными перегородками.
196. Соответствие цистерн, работающих под давлением, требованиям безопасности должно быть подтверждено документом, выдаваемым ГИ «Саноатгеоконтехназорат».
197. Электрические провода, относящиеся собственно к цистернам, и места их соединения должны быть защищены от механических повреждений.
198. Конструкция цистерн должна обеспечивать удобную безопасную санитарную обработку внутренних и наружных поверхностей без пребывания людей внутри цистерн.
199. Цистерны должны быть оборудованы площадками обслуживания люков, стационарными или откидными поручнями в зоне обслуживания, иметь лестницы или подножки для подъема на площадки обслуживания. Опорная поверхность площадок обслуживания, подножек должна исключать скольжение. Поручни от уровня площадки должны быть на высоте 800 — 1000 мм. Высота борта площадки — не менее 25 мм.
200. Усилие на вентилях и рукоятках зажима крышки люка и крышек надлюковых отсеков должно быть не более 98 Н, усилие для их открытия — не более 147 Н.
201. На воздуховодах цистерн, заполняемых с помощью вакуума, должны быть предохранительный и обратный клапаны.
202. Питание цепей управления средств автоматики цистерны должно осуществляться от аккумулятора транспортного средства.
203. При заполнении или опорожнении цистерны пищевыми жидкостями должны применяться устройства, предотвращающие накопление электростатических зарядов.
Цистерны для перевозки спиртосодержащих жидкостей должны быть оснащены устройством для предотвращения накопления электростатических зарядов при транспортировании.
204. Материалы (полимерные, синтетические, стали, сплавы и другие), предназначенные для использования в контакте с пищевыми продуктами и средами, не должны отдавать в контактирующие с ними модельные растворы и воздушную среду вещества в количествах, вредных для здоровья человека, превышающих допустимые количества миграции либо предельно допустимые концентрации в водной и воздушной среде, а также создавать соединения, способные вызвать канцерогенный, мутагенный и другие отдаленные эффекты. Данные материалы подлежат соответствующей гигиенической оценке при проведении санитарно-химических исследований.
§20. Требования к транспортным средствам, предназначенным для перевозки сжиженных нефтяных газов (СНГ) на давление до 1,8 МПа
205. Соответствие сосудов автоцистерн требованиям безопасности должно быть подтверждено документом, выдаваемым ГИ «Саноатгеоконтехназорат».
206. Все органы управления автоцистерн должны быть доступны для ручного управления и удобны для работы в процессе эксплуатации. Все вентили должны легко открываться и закрываться (усилием одной руки) за маховик, обеспечивая полную герметичность. При этом момент, прилагаемый к ним, не должен превышать 4,9 Н/м.
207. Органы управления должны исключать возможность самопроизвольного включения управления под действием транспортной тряски и должны иметь четкие поясняющие надписи.
208. На штуцера при транспортировании и хранении газа должны быть установлены заглушки.
209. Запорная арматура должна быть закрыта защитными кожухами, обеспечивающими возможность пломбирования их на время транспортирования и хранения газа в автоцистернах.
210. На каждом сосуде должно быть установлено не менее двух предохранительных клапанов для предотвращения повышения давления в сосуде более установленной нормы.
211. Трубопроводы слива и налива должны иметь устройства для сброса давления из рукавов перед их отсоединением в продувочную свечу.
Каждый сосуд должен иметь не менее двух устройств.
212. Для предотвращения самопроизвольного перемещения автоцистерн при стоянке в конструкции автоцистерн должны быть предусмотрены противооткатные упоры под колеса, а также фиксаторы рабочего положения опорных устройств.
213. Для предотвращения падения передней части автоцистерн при несрабатывании седельно-сцепного устройства тягача в момент начала движения, на передней опоре автоцистерн должна быть установлена предохранительная цепь или трос.
214. Обеспечение электробезопасности:
а) все оборудование автоцистерн должно быть заземлено.
б) штуцеры резино-тканевых рукавов должны быть соединены между собой припаянной металлической перемычкой, обеспечивающей замкнутость электрической цепи.
в) каждая автоцистерна должна иметь электропроводно соединенные с сосудом заземляющую цепочку с длиной, обеспечивающей при ненагруженной автоцистерне соприкосновение с землей отрезка не менее 200 мм, и заземляющий трос со штырем-струбциной на конце для заглубления в землю или подсоединения к заземляющему контуру.
215. Конструкция автоцистерн должна соответствовать требованиям параграфа 11 главы 2 настоящего приложения.
216. Огнетушители должны устанавливаться вне кабины водителя, замки кронштейнов должны обеспечивать надежное крепление огнетушителей и быстрое снятие их в случае необходимости.
217. В целях предупреждения нагрева газа в автоцистернах свыше расчетной температуры под действием солнечной радиации наружная поверхность сосуда должна окрашиваться эмалью серебристого цвета.
218. На обеих сторонах сосуда от шва переднего днища до шва заднего днища должны быть нанесены отличительные полосы красного цвета шириной 200 мм вниз от продольной оси сосуда.
219. Над отличительными полосами должны быть нанесены надписи черного цвета «PROPAN — YONGʼIN JIXANDAN XAFLI».
На заднем днище сосуда должна быть нанесена надпись «YONGʼIN JIXATDAТ XAFLI».
§21. Требования к транспортным средствам оперативно-служебным для перевозки лиц, находящихся под стражей
220. Требования Правил ЕЭК ООН № 36, 52 и 107 к рабочему салону не применяются.
221. Рабочий салон транспортных средств категорий М 2 и М 3 должен иметь аварийные выходы через аварийно — вентиляционный люк в помещении конвоя и аварийный люк в общей камере (при количестве посадочных мест 6 и более):
а) проем люка должен быть не менее 470 х 500 мм;
б) место установки аварийного люка — не более 500 мм от двери камеры;
в) аварийный люк должен выдерживать, с сохранением работоспособности, статическое усилие, направленное вертикально вверх, не менее 5000 Н в течение 5 минут;
г) аварийно-вентиляционный люк должен открываться изнутри и снаружи;
д) аварийный люк должен открываться только снаружи;
е) при открывании люки должны откидываться наружу на петлях;
ж) на наружной и внутренней поверхностях аварийно — вентиляционного люка и наружной поверхности аварийного люка должны быть нанесены символы и надписи, поясняющие порядок открывания. Открывание люков должно осуществляться без применения инструмента;
з) должно быть предусмотрено пломбирование аварийных люков.
222. Выхлопная труба системы выпуска отработавших газов транспортных средств категорий М 2 и М 3 на базе транспортных средств категории N или шасси должна быть выведена за обрез кузова (с любой стороны) на 40 — 50 мм.
223. Транспортные средства должны комплектоваться:
огнетушителями — один в зоне, досягаемой с рабочего места водителя, емкостью не менее 2 л, другой (другие) — в помещении конвоя, суммарной емкостью не менее 5 л;
аптечками медицинской помощи — 2 шт.;
противооткатными упорами;
знаком аварийной остановки.
§22. Требования к транспортным средствам, оснащенным подъемниками с рабочими платформами
224. Подъемники должны быть оборудованы следующими устройствами безопасности:
а) устройством против перегрузки подъемника;
б) следящей системой ориентации люльки в вертикальном положении;
в) ограничителем зоны обслуживания при необходимости ограничения по прочности или устойчивости;
г) системой блокировки подъема и поворота стрелы при невыставленном на опорах подъемнике;
д) устройством блокировки подъема опор при рабочем положении стрелы;
е) системой аварийного опускания люльки при отказе гидросистемы или двигателя автомобиля;
ж) устройством, предохраняющим выносные опоры подъемника от самопроизвольного выдвижения во время движения подъемника;
з) указателем угла наклона подъемника;
и) системой аварийной остановки двигателя и кнопкой звукового сигнала с управлением с каждого пульта;
к) анемометром (для подъемников с высотой подъема 36 м).
225. Гидрооборудование подъемников должно соответствовать требованиям параграфа 1 главы 3 и должно обеспечивать автоматическую остановку и фиксацию механизмов при обрыве трубопроводов или внезапной потере давления.
226. Выступающие за габарит по длине базового автомобиля части подъемника (передняя и задняя части стрелы, люлька и др.) должны иметь световые приборы и предохранительную окраску в соответствии с параграфом 9 главы 2 и Правилами дорожного движения.
227. Люльки подъемников должны иметь перила высотой 1000 мм. Верхняя поверхность перил должна быть удобна для обхвата рукой и облицована малотеплопроводным материалом. По периметру перил на настиле должна быть сплошная обшивка высотой не менее 100 мм. Между обшивкой и перилами на высоте 500 мм от настила должна быть дополнительная ограждающая планка по всему периметру ограждения. Проем для входа в люльку должен быть защищен съемным ограждением или запирающейся дверью.
228. Уровень звукового давления на рабочем месте у пульта не должен превышать значений, указанных в параграфе 2 главы 3 настоящего приложения.
229. На нижнем колене подъемника должна быть указана грузоподъемность люльки в кг.
§23. Требования к транспортным средствам — фургонам для перевозки пищевых продуктов
230. Кузов-фургон должен быть водопыленепроницаемым.
231. Конструкция кузова-фургона и материалы, используемые для его изготовления, должны обеспечивать возможность легкой и безопасной санитарной обработки.
232. Кузов-фургон должен быть оборудован ступеньками и поручнями для обеспечения безопасного подъема обслуживающего персонала внутрь кузова–фургона. Опорная поверхность ступенек должна исключать скольжение.
233. Материалы (полимерные, синтетические, стали, сплавы и другие), предназначенные для использования в контакте с пищевыми продуктами и средами, не должны отдавать в контактирующую с ними воздушную среду вещества в количествах, вредных для здоровья человека, превышающих допустимые количества миграции либо предельно допустимые концентрации воздушной среде, а также создавать соединения, способные вызвать канцерогенный, мутагенный и другие отдаленные эффекты. Данные материалы подлежат соответствующей гигиенической оценке при проведении санитарно-химических исследований.
§24. Требования к транспортным средствам для отдыха (караваны)
234. Если караван неподвижен и опирается на выдвинутые до опорной поверхности угловые опоры, то действующая вверх сила реакции опоры 1500 Н, приложенная к любому углу каравана, не должна вызывать деформацию каравана, при которой могут возникнуть затруднения при открывании любых дверей или окон.
235. Каждый караван должен быть оборудован четырьмя опорами, по одной в каждом углу. Они должны быть убирающимися, регулируемыми по высоте, и каждая опора в выдвинутом состоянии должна выдерживать нагрузку, составляющую не менее 25 % технически допустимой общей массы каравана. Караван должен быть укомплектован регулировочным инструментом.
236. Четыре внешних поручня для перемещения каравана должны быть установлены на внешней стороне кузова, по одному с каждой стороны, спереди и сзади. Свободное пространство для руки должно быть не менее 30×120 мм. Каждый установленный поручень должен выдерживать усилие 600 Н, приложенное к поручню перпендикулярно к осям крепежных винтов или мест крепления, и усилие 1000 Н, приложенное к поручню параллельно осям винтов или мест крепления.
237. Если вход в караван имеет стационарную ступеньку, то установленная и закрепленная в рабочем положении ступенька после приложения нагрузки 2000 Н к поверхности 100×150 мм (вне зависимости от зоны приложения) не должна иметь остаточной деформации.
238. Дверные проемы должны иметь минимальную высоту 1650 мм и минимальную ширину 500 мм, кроме складывающихся караванов, для которых минимальная высота должна быть 1360 мм.
239. Все двери (включая сдвижные), как внутренние, так и наружные, должны быть оснащены фиксирующим или запорным устройством, удерживающим их закрытыми, когда они подвержены всем усилиям, вызванным движением каравана. Боковые одностворчатые двери каравана следует навешивать на переднюю сторону дверного проема.
240. Если навешиваемые двустворчатые двери установлены на боковой стороне каравана, то передняя створка должна перекрывать заднюю створку, имеющую запирающую задвижку.
241. Если караван имеет только одну входную дверь, то она должна быть установлена на задней стенке каравана или на боковой стороне, противоположной центру проезжей части (в зависимости от страны продажи) при буксировании каравана. Если караван имеет несколько входных дверей, то не менее одной двери должно быть установлено в одной из позиций, определенных выше.
242. Входная дверь, находящаяся со стороны центра проезжей части (в зависимости от страны продажи) при буксировании каравана, должна быть оснащена блокируемым замком.
243. Крепления потолочного люка не должны ослабляться во время движения каравана. Изнутри проема люка должна быть установлена противомоскитная сетка.
244. Отверстия в полу, например для вентиляции, должны быть защищены от попадания воды, разбрызгиваемой снизу при движении каравана.
245. Запасные двери должны открываться наружу, обеспечивая свободный от препятствий дверной проем размерами по пункту 236 . Дверные замки внутренних и наружных дверей должны иметь возможность открывания с обеих сторон дверей. Фалевые ручки должны открывать внутренние и входные двери при нажатии их вниз. Если внутренняя дверь оснащена запирающим механизмом, то с другой стороны должна быть установлена аварийная разблокирующая система.
246. Аварийные окна и панели должны открываться наружу или сдвигаться горизонтально, обеспечивая полностью открытый проем, свободный от препятствий, площадью не менее 0,25 м 2 и минимальным размером любой стороны 450 мм. Нижняя кромка должна располагаться на высоте не более 950 мм от уровня пола. Если аварийные окна или панели навешены на верхних петлях, то они должны открываться на угол не менее 70° и оставаться полностью открытыми до их закрытия вручную. Пути эвакуации могут проходить только через окна, горизонтально поворачивающиеся относительно верхней кромки.
247. Любая рабочая поверхность, которая открывается по направлению к дверному проходу, не должна преграждать его, оставляя свободным проем.
248. Отопительное или кухонное оборудование не должно быть установлено около дверей или перед аварийными выходами.
249. В караване должен быть установлен огнетушитель
§25. Требования к авторефрижераторам.
250. Холодильная система авторефрижераторов должна заправляться, озонобезопасными веществами с нулевым или низким потенциалом глобального потепления.
Глава 2. Требования к совокупности типов транспортных средств
§1. Требования к машинам строительным, дорожным и землеройным
251. Машины должны быть окрашены в контрастный цвет по сравнению с фоном окружающей среды. Цвет окраски машины определяет изготовитель машин.
252. Элементы конструкции машин, которые могут представлять опасность при работе, обслуживании или транспортировании, должны иметь сигнальную окраску. Сигнальные цвета и знаки безопасности должны соответствовать параграфу 9 главы 2 настоящего приложения.
253. На машинах, работа которых без принятия специальных мер безопасности может привести к возникновению аварийной ситуации или представлять опасность для работающих, должны быть нанесены необходимые предупредительные надписи.
254. Машины должны быть снабжены устройствами безопасности и блокировки, предохраняющими их от перегрузок и исключающими несовместимое одновременное движение механизмов. В качестве таких устройств могут быть использованы муфты предельного момента, конечные выключатели, ограничители грузоподъемности и т.п.
255. Конструкция машин должна исключать самопроизвольное ослабление или разъединение креплений сборочных единиц и деталей, а также исключать перемещение подвижных частей за пределы, предусмотренные конструкцией, если это может повлечь за собой создание опасной ситуации.
Конструкция противовесов машин должна исключать возможность их смещения и падения.
256. Сборочные единицы и детали машин, которые могут самопроизвольно перемещаться при погрузке, транспортировании и выгрузке, должны иметь средства фиксации или быть легкосъемными.
257. Каждая машина должна быть укомплектована эксплуатационной документацией, содержащей требования (правила), предотвращающие возникновение опасных ситуаций при транспортировании, монтаже (демонтаже) и эксплуатации.
§2. Требования к силовым установкам, рабочим органам, пневмо — и гидроприводам
258. Запуск двигателя должен осуществляться непосредственно с рабочего места и кабины оператора. Допускается осуществление запуска вне кабины при наличии устройств, выключающих трансмиссию и исключающих обратный ход вращаемых элементов.
Машины должны быть оборудованы устройством, исключающим запуск двигателя при включенной передаче.
259. Двигатели должны быть оборудованы устройством для экстренной остановки при аварийной ситуации.
260. Доступ посторонних лиц к силовым агрегатам машин должен быть защищен одним из следующих устройств:
устройством, которое может быть открыто только с помощью инструмента или ключа;
устройством отпирания изнутри кабины оператора.
261. Выпускная система двигателя должна обеспечивать гашение искр до выхода отработавших газов в атмосферу.
Струя отработавших газов не должна быть направлена на оператора или горючие материалы. В местах соединений выпускной системы прорыв газов и искр не допускается.
262. В приводах рабочих органов должно быть предусмотрено устройство, позволяющее отключать рабочие органы от двигателя. Конструкция устройства должна исключать возможность самопроизвольного включения и выключения.
263. В машинах, при работе которых возникает опасность выброса обрабатываемого материала, рабочие органы или рабочая зона должны быть закрыты специальными защитными устройствами (кожухами).
264. Гидроприводы и другие гидравлические устройства машин должны соответствовать требованиям параграфа 1 главы 3 настоящего приложения.
265. Детали и сборочные единицы пневмо — и гидросистем следует располагать в местах, исключающих возможность их механического повреждения, или ограждать в необходимых случаях специальными защитными устройствами.
266. Конструкция пневмо — и гидросистем и рабочих органов должна обеспечивать безопасность обслуживающего персонала в случае их повреждения.
§3. Требования к органам управления
267. Расстояние от рукояток рычагов управления (во всех положениях) до элементов рабочего места и между рукоятками рычагов, приводимых в движение кистью, должно быть не менее 50 мм; для приводимых в движение пальцами — не менее 25 мм.
Минимальная длина свободной части рычага вместе с рукояткой в любом положении должна быть не менее 50 мм, если он приводится в движение пальцами, и не менее 100 мм, если он приводится в движение кистью.
268. Размеры, форма и угол наклона опорной поверхности педали должны обеспечивать устойчивое положение ноги оператора. Угол разворота от продольной оси сиденья опорных площадок педалей, приводимых в действие стопой ноги, не должен превышать 15°. Педали должны иметь поверхность, которая препятствует скольжению и легко очищается.
Ширина педали должна быть, мм, не менее:
40, если усилие нажатия на педаль не более 60 Н;
60, если усилие нажатия на педаль более 60 Н.
Просвет между расположенными рядом педалями должен быть, мм, не менее:
20, если усилие нажатия на педаль не более 60 Н;
50, если усилие нажатия на педаль более 60 Н.
269. Усилия на органах управления должны быть:
на органах управления рабочим оборудованием, используемым в каждом рабочем цикле, не более: 60 Н — для рычагов, маховиков управления и штурвалов, 120 Н — для педалей;
на органах управления, используемых не более пяти раз в смену, не более 200 Н для рычагов, маховиков управления и штурвалов, 300 Н — для педалей;
на маховиках ручного привода арматуры трубопроводов в момент запирания запорного органа (или страгивания при открытии) — не более 450 — Н.
270. Органы управления должны возвращаться в нейтральное положение сразу после прекращения оператором воздействия на них, если только управление машиной или ее рабочим оборудованием не требует иного.
271. Органы управления, воздействие на которые одновременно или не в установленной последовательности может приводить к аварийной ситуации или повреждению машины, должны взаимно блокироваться.
Блокировка не должна распространяться на органы управления, служащие для остановки машины или любого элемента оборудования.
272. Конструкция органов управления должна исключать их самопроизвольное включение.
273. Элементы органов управления, с которыми соприкасаются руки оператора или обслуживающего персонала, следует изготавливать из материала с теплопроводностью не более 0,2 Вт/(м К), или они должны иметь покрытие из такого материала толщиной не менее 0,5 мм.
§ 4. Требования к рабочему месту оператора, кабинету и его оборудованию
274. Постоянное рабочее место оператора самоходных машин должно быть оборудовано сиденьем со спинкой.
275. Сиденье должно иметь размеры, мм, не менее:
400 — ширина;
380 — глубина;
350 — высота передней кромки подушки сиденья от пола.
276. Покрытия подушек сидений следует изготавливать из умягченного воздухопроницаемого нетоксичного материала.
277. Конструкция сиденья должна обеспечивать регулировку в продольном и вертикальном направлениях, а также изменение угла наклона спинки.
278. Для машин с реверсивным постом управления должен обеспечиваться поворот сиденья на 180° с фиксацией его в рабочих положениях.
279. С рабочего места оператора должна быть обеспечена возможность наблюдения рабочего оборудования в его основных технологических и транспортных положениях, а также рабочей зоны машины.
При невозможности обеспечения визуального контроля за органами рабочего оборудования они должны быть оборудованы маркерами или указателями положения, просматриваемыми с рабочего места оператора.
280. Панель контрольных приборов следует располагать в месте, удобном для наблюдения с рабочего места оператора.
При отсутствии кабины панель контрольных приборов должна закрываться съемным (откидным) щитком, снабженным запорным устройством, препятствующим доступ к ним посторонних лиц на неохраняемой стоянке.
281. Пол в передней части рабочей площадки (кабины), если на машине не предусмотрены педали управления, должен иметь наклонные упоры или опорные площадки для ног под углом 25 0 — 40 0 . Размеры их должны обеспечивать устойчивое положение ноги оператора.
282. Двери кабин машин должны иметь замки, запирающиеся на ключ, и фиксатор для удержания их в крайнем открытом положении. Допускается устанавливать замок на одной двери при наличии на другой двери внутреннего запора.
283. Аварийные люки (при их наличии) должны иметь внутренние запоры и открываться без помощи инструмента.
284. Кабины должны иметь световые проемы не менее чем с трех сторон. Для остекления кабины должно применяться стекло соответствующее Правилам ЕЭК ООН № 43.
285. Открывающиеся окна должны фиксироваться в нужном положении.
286. Во время работы открытые окна и двери не должны выступать за габариты машины.
287. У переднего стекла кабин должен быть солнцезащитный щиток и стеклоочиститель с автономным приводом.
Видимость через переднее стекло должна быть обеспечена во всем диапазоне рабочих температур.
288. Кабины машин должны быть оборудованы зеркалом заднего вида.
289. Кабины машин должны быть оборудованы плафонами внутреннего освещения с автономным включением.
Освещенность на уровне пульта управления и панели приборов от внутреннего освещения кабины должна быть не менее 5 лк.
290. Самоходные машины должны иметь место для аптечки первой медицинской помощи.
Снятие и извлечение аптечки должно осуществляться без применения инструмента.
При наличии кабины место для аптечки должно быть размещено внутри кабины.
§5. Требования к параметрам микроклимата в кабинах машин
291. В кабине оператора при ее закрытых дверях должен быть обеспечен необходимый воздухообмен, для чего могут быть использованы приточный вентилятор или кондиционер, открывающиеся окна и открывающиеся люки, в том числе предназначенные для аварийного выхода. При использовании открывающихся окон и люков они должны фиксироваться в нужном положении.
§6. Требования к электрооборудованию, освещению и сигнализации
292. Электропроводка в местах перехода через острые углы и кромки деталей, а также шарнирные соединения должны иметь дополнительную изоляцию от механических повреждений.
293. Монтаж и крепление электропроводки должны исключать возможность повреждения ее изоляции.
294. Система электрооборудования должна иметь устройство для отключения аккумуляторной батареи.
295. При использовании машины в технологическом режиме установленные на ней внешние световые приборы должны обеспечивать освещенность рабочих органов и рабочей зоны на расстоянии 20 м.
296. Самоходные колесные машины, передвигающиеся по дорогам общего пользования со скоростью 20 км/ч и более и имеющие ширину более 2,55 м, а также машины, предназначенные для выполнения работ на проезжей части автодорог, должны быть оборудованы специальными световыми сигналами (проблесковыми маячками) желтого или оранжевого цвета.
Количество и расположение проблесковых маячков должны обеспечивать их видимость на угол 360 0 в горизонтальной плоскости, проходящей через центр источника излучения света.
297. На самоходных машинах должна быть установлена звуковая сигнализация, включаемая с рабочего места оператора.
§7. Пожарная безопасность
298. Элементы шумо- и теплоизоляции, внутреннюю обивку и пол кабины должны быть изготовлены из огнестойкого материала, который имеет линейную скорость распространения фронта пламени не более 250 мм/мин.
299. На самоходных машинах в легкодоступном месте должно быть предусмотрено устройство для крепления огнетушителя, конструкция которого должна обеспечивать снятие его без применения инструмента.
§8. Требования к охране труда и эргономике
300. Органы управления, воздействие на которые одновременно или не в установленной очередности может приводить к аварийной ситуации или повреждению оборудования, должны взаимно блокироваться.
Блокировка не должна распространяться на органы управления, служащие для остановки оборудования или любого его элемента.
301. Конструкция органа управления должна исключать возможность его перемещения из установленного положения вследствие вибрации машины.
302. Органы управления элементами конструкций прерывного действия после прекращения воздействия на них должны вернуться в нейтральное положение в течение не более 1 с. Если резкая остановка может привести к аварийной ситуации или повреждению машины, то это значение может быть повышено до 2 с.
303. Органы управления и контрольно-сигнальные устройства специализированных кузовов должны располагаться отдельно от органов управления и контрольно-сигнальных устройств для управления непосредственно автомобилем.
304. Аварийные органы управления должны быть без зрительного контроля различимыми от других органов управления.
305. Для обозначения режимов работы механизмов, которые могут создавать опасность для находящихся вблизи людей, должны применяться предупреждающие или аварийные световые и (или) акустические сигналы.
306. Приборы освещения должны быть расположены так, чтобы они даже при наиболее неблагоприятных условиях не ослепляли оператора оборудования, причем отраженный свет не должен препятствовать наблюдению за работой оборудования с рабочего места оператора.
307. Ограждение в любой точке должно выдерживать сосредоточенное усилие 1000 Н, направленное к источнику опасности. Безопасное расстояние от источника опасности, даже при упругой деформации ограждения, должно быть соблюдено. Усилие такой же величины, но противоположного направления не должно вызывать пластической деформации ограждения.
308. Если требуется привод механизмов при движении автомобиля, то органы управления должны быть расположены в кабине водителя, причем они должны быть вне зоны действия, связанной с управлением непосредственно автомобилем.
309. Если привод механизмов осуществляется на неподвижном автомобиле, то пост управления должен быть расположен так, чтобы оператор видел всю рабочую площадку.
310. Шумовые характеристики на посту управления должны соответствовать требованиям параграфа 2 главы 3 настоящего приложения.
311. Гидравлический привод должен иметь масляный бак (бак гидравлической жидкости), оснащенный заправочным отверстием с фильтром, клапаном, выравнивающим давление воздуха, указателем уровня, магнитным фильтром.
312. Баки, в которых при работе может возникать избыточное давление, превышающее 0,07 МПа, должны оснащаться предохранительным клапаном, а также устройством, исключающим возможность открывания заправочного или очистительного отверстий бака при наличии в нем избыточного давления. Давление в баке должно быть указано вблизи заправочного отверстия.
313. Предохранительные клапаны и выходные патрубки пневмосистемы должны быть расположены так, чтобы выходящий из них воздух ни прямо, ни отраженно не был направлен на оператора. Предохранительные устройства не должны замерзать при низкой температуре. Допускается применение только автоматического размораживающего устройства.
314. Воздушные баллоны и узлы пневмосистемы должны удовлетворять требованиям, предъявляемым к сосудам, работающим под давлением.
315. Использование пневмосистемы тормозов автомобиля для привода вспомогательного оборудования допускается только в том случае, если обеспечено, чтобы при любом режиме работы вспомогательного оборудования сохранялось такое давление и количество воздуха в пневмосистеме тормозов, которое достаточно для торможения автомобиля с эффективностью аварийного торможения.
316. Гидроцилиндры одностороннего действия, в которых перемещение вверх осуществляется за счет давления в системе, а перемещение вниз — под действием массы поднятого элемента, должны иметь регулировочный клапан, который при любом режиме обеспечивает скорость опускания любой точки поднятого элемента, не превышающую 0,3 м/с.
Для предотвращения критических случаев должен устанавливаться автоматический клапан, препятствующий самопроизвольному вытеканию жидкости из гидроцилиндра.
317. Гидроцилиндры двустороннего действия должны применяться в случае, если фиксация положения обеспечивается в обоих направлениях.
318. У пневматического оборудования необходимо применять только механическую фиксацию положения.
§9. Требования к цветам сигнальным, знакам безопасности и разметке сигнальной
319. Сигнальные цвета, знаки безопасности и сигнальная разметка применяется для обеспечения однозначного понимания определенных требований, касающихся безопасности, сохранения жизни и здоровья людей, снижения материального ущерба, без применения слов или с их минимальным количеством.
320. Для предотвращения опасных ситуаций необходимо:
обозначать виды опасности, опасные места и возможные опасные ситуации сигнальными цветами, знаками безопасности и сигнальной разметкой;
обозначать с помощью знаков безопасности места размещения средств личной безопасности и средств, способствующих сокращению возможного материального ущерба в случаях возникновения пожара, аварий или других чрезвычайных ситуаций.
321. Окрашивание узлов и элементов оборудования, машин, механизмов и т.п. лакокрасочными материалами сигнальных цветов и нанесение на них сигнальной разметки должен проводить их изготовитель.
Размещение (установку) знаков безопасности на оборудовании, машинах, механизмах должен проводить изготовитель.
322. Необходимо применять следующие сигнальные цвета: красный, желтый, зеленый, синий. Для усиления зрительного восприятия цветографических изображений знаков безопасности и сигнальной разметки сигнальные цвета следует применять в сочетании с контрастными цветами — белым или черным. Контрастные цвета необходимо использовать для выполнения графических символов и поясняющих надписей.
§10. Требования к цветографическим схемам, опознавательным знакам, надписям, специальным световым и звуковым сигналам транспортных средств оперативных служб
323. Требования настоящего пункта распространяются на транспортные средства оперативных служб:
скорой медицинской помощи;
пожарной охраны;
аварийно-спасательных.
В части требований к специальным световым (проблесковым маячкам синего цвета) и звуковым сигналам требования настоящего пункта также распространяются на транспортные средства министерств, ведомств и организаций по перечню, утверждаемому Кабинетом Министров Республики Узбекистан, на которые, при отсутствии цветографических схем, могут устанавливаться специальные световые и звуковые сигналы.
324. На наружных поверхностях транспортных средств оперативных служб надписи и рисунки рекламного содержания не допускаются.
325. Не допускается использование цветографических схем, специальных световых и звуковых сигналов на транспортных средствах, не относящихся к оперативным службам.
326. Состав цветографических схем:
а) цветографические схемы наружных поверхностей транспортных средств оперативных служб состоят из следующих элементов:
основного цвета наружных поверхностей транспортного средства;
декоративных полос;
информационных надписей;
опознавательных знаков.
б) на правую и левую стороны транспортных средств наносят одинаковые по виду, цвету, размеру и размещению цветографические схемы.
327. Цвета основных покрытий и декоративных полос:
а) основные цвета покрытий наружных поверхностей транспортных средств оперативных служб должны соответствовать указанным в таблице № 16 ;
б) цветовые сочетания основных покрытий и декоративных полос могут быть любыми из приведенных в таблице для оперативной службы конкретного вида, но должны быть одинаковы для всех наружных элементов одного транспортного средства;
в) ширина декоративных полос, нанесенных на боковые поверхности транспортных средств категорий М 2 , М 3 , N 2 , N 3 , должна быть от 150 до 230 мм. Ширину декоративных полос, наносимых на боковые поверхности транспортных средств категорий М 1 и N 1 , определяется с учетом конфигурации указанных поверхностей;
Таблица №16 Требования к основным цветам покрытий наружных поверхностей транспортных средств оперативных служб Вид оперативной службы Основные цвета покрытия Цвета декоративных полос Скорая медицинская помощь: а) автомобили классов А и В Белый Красный б) автомобили класса С (реанимобили) Лимонный Красный Пожарная охрана Красный Белый Аварийно-спасательные службы Белый Двухцветный: оранжевый, синий )
г) ширина каждой из двух параллельных декоративных полос, нанесенных на переднюю и заднюю части транспортного средства симметрично относительно его продольной оси, должна быть от 120 до 180 мм с расстоянием между полосами 90 ± 5 мм.
328. Информационные надписи и опознавательные знаки (за исключением гербов и эмблем), наносимые на поверхности транспортного средства, имеющие основной цвет, должны иметь цвет декоративной полосы: на декоративной полосе белого цвета — основного цвета; на декоративной полосе прочих цветов — белого цвета.
329. Способ нанесения информационных надписей и опознавательных знаков не нормируется.
330. Изображения и цвета гербов и эмблем должны соответствовать требованиям нормативных правовых актов о порядке их применения, описании и изображении.
331. Информационные надписи должны быть на государственном языке.
332. Оснащение сигналами:
а) транспортные средства оперативных и специальных служб оснащаются специальными световыми и звуковыми сигналами в порядке, определенном нормативными правовыми актами;
б) проблесковый маячок должен устанавливаться на крышу транспортного средства или над ней. При этом угол видимости специального светового сигнала в горизонтальной плоскости, проходящей через центр источника излучения света, должен быть равен 360 0 ;
в) проблесковые маячки в других местах транспортного средства устанавливать не допускается. Способы установки проблескового маячка должны обеспечивать надежность его крепления на всех режимах движения и торможения транспортного средства;
г) допускается применение проблесковых маячков, конструктивно объединенных в одном корпусе с излучателем звука специального звукового сигнала при условии обеспечения соответствия каждого устройства в отдельности требованиям настоящего документа. Такие объединенные устройства должны устанавливаться на крыше транспортного средства и приводиться в действие с помощью одного блока управления;
д) допускается установка излучателей звука специальных звуковых сигналов в подкапотном пространстве передней части транспортного средства;
е) при установке блоков управления устройствами для подачи специальных световых и звуковых сигналов в салоне (кабине) транспортного средства должны выполняться требования Правил ЕЭК ООН № 21;
333. Световые сигналы (проблесковые маячки) должны соответствовать требованиям Правил ЕЭК ООН № 65.
334. Требования к звуковым сигналам:
а) специальный звуковой сигнал должен иметь изменяющуюся основную частоту. Изменения основной частоты должны быть от 150 до 2000 Гц;
б) продолжительность цикла изменения основной частоты специального звукового сигнала — от 0,5 до 6,0 с;
в) уровень звукового давления сигнального устройства на расстоянии 2 м от излучателя звука по оси, перпендикулярной к плоскости его выходного отверстия при подаче специального звукового сигнала не должен быть ниже:
116 дБ А — при установке излучателя звука на крыше транспортного средства;
122 дБ А — при установке излучателя звука в подкапотное пространство;
г) направление максимального уровня звукового давления специального звукового сигнала должно совпадать с продольной осью транспортного средства в направлении его движения вперед.
§11. Требования к транспортным средствам для перевозки опасных грузов
335. Конструкция транспортных средств для перевозки опасных грузов должна соответствовать Правилам ЕЭК ООН № 105 — 03, 105 — 04, а также требованиям установленных в нормативно-правовых актах Республики Узбекистан.
Глава 3. Требования к оборудованию специализированных и специальных транспортных средств
§1. Требования к объемным гидроприводам
336. Гидроприводы должны оборудоваться устройствами, обеспечивающими защиту гидросистемы от перегрузки давлением свыше максимального, уменьшение пульсаций давления, компенсацию изменения объема рабочей жидкости при изменении температуры и диагностирование технического состояния.
337. Гидроприводы и гидроустройства должны быть прочными при давлении не менее максимального или 1,25 от номинального, если максимальное давление не установлено.
338. Неподвижные сопряжения, наружные стенки, сварные и резьбовые соединения гидроустройств должны быть герметичными в диапазоне давлений от минимального до максимального значения.
Не допускается подсос воздуха в гидросистему.
339. Применяемые конструкционные материалы и покрытия должны быть совместимы между собой и с рабочей жидкостью.
340. При возникновении опасной ситуации должно автоматически происходить полное отключение гидропривода (гидросистемы) от источника энергии, должна автоматически происходить нейтрализация накопленной в гидроприводе (гидросистеме) энергии при остановке, должно наблюдаться отсутствие самозапуска, а переключатель вида работ должен запираться.
341. Для фиксирования в заданном положении выходных звеньев гидродвигателей должны быть установлены гидрозамки или другие фиксирующие устройства.
342. Преднамеренные или непреднамеренные механические движения с участием гидроустройств не должны приводить к ситуациям, угрожающим людям.
При необходимости делается ограждение открытых движущихся частей с окраской опасных частей и установкой знаков безопасности.
343. Если при снижении давления создается опасность, то должны быть предусмотрены блокировки для предотвращения опасного поведения машины (агрегата). При этом не должны отключаться такие гидроустройства, как зажимные, тормозные и т.п.
344. Гидроприводы (гидросистемы) с несколькими источниками гидравлической энергии должны иметь схемные блокировки, исключающие появление опасных факторов в случае отключения одного из источников энергии (одного из насосов) или разновременного их включения.
345. Все гидроустройства, гидросистема и гидропривод не должны вызывать опасность при снижении параметров питающей гидросистему энергии, при включении и отключении энергоснабжения или управления. При включении все управляющие устройства должны находиться в исходном положении, не обеспечивающем подачу гидравлической энергии к рабочему органу, а при отключении должны возвращаться в исходное положение.
346. Конструкцией гидроустройств управления должно быть предусмотрено исключение самопроизвольного включения гидропривода, гидросистемы или гидроустройства под действием собственной массы их элементов или вибрации, или ускорений, вызванных и связанных с функционированием гидроприводов (гидросистем) в составе машины (агрегата).
347. Управляемые вручную гидроустройства должны быть расположены на машине (агрегате) так, чтобы действия для оператора были безопасны, а гидроустройства защищены от непреднамеренного включения и выключения.
348. Если несколько гидроустройств с автоматическим или ручным управлением соединены между собой, и если отказ одного из них может вызвать опасность, то должны быть предусмотрены блокировки или другие меры безопасности (блокировочные устройства). Если такое осуществимо, то эти блокировки должны прерывать все рабочие операции при условии, что такое прерывание само не повлечет за собой опасность.
349. Блокировочные устройства не должны влиять непосредственно на контуры управления гидроприводом (гидросистемой).
350. Конструкцией гидроустройства должно быть предусмотрено исключение самопроизвольного или преднамеренного изменения положения деталей крепления и соединений, элементов регулирования и настройки при транспортировании и эксплуатации.
351. Конструкцией регулирующих гидроустройств должно быть предусмотрено обеспечение надежной фиксации и возможность пломбирования или запирания регулирующих элементов встроенным замком для предотвращения постороннего вмешательства или случайного включения.
§2. Требования к шуму на рабочем месте оператора строительно-дорожных и других аналогичных машин
352. Характер шума:
а) по характеру спектра шум подразделяется на:
широкополосный с непрерывным спектром шириной более одной октавы;
тональный, в спектре которого имеются выраженные дискретные тона. Тональный характер шума для практических целей (при контроле его параметров на рабочих местах) устанавливают измерением в третьоктавных полосах частот по превышению уровня звукового давления в одной полосе над соседними не менее чем на 10 дБ;
б) по временным характеристикам шум подразделяется на:
постоянный, уровень звука которого за восьмичасовой рабочий день (рабочую смену) изменяется во времени не более чем на 5 дБ А при измерениях на временной характеристике «медленно» шумомера;
непостоянный, уровень звука которого за восьмичасовой рабочий день (рабочую смену) изменяется во времени более чем на 5 дБ А при измерениях на временной характеристике «медленно» шумомера;
в) непостоянный шум подразделяется на:
колеблющийся во времени, уровень звука которого непрерывно изменяется во времени;
прерывистый, уровень звука которого ступенчато изменяется (на 5 дБ А и более), причем длительность интервалов, в течение которых уровень остается постоянным, составляет 1 с и более;
импульсный, состоящий из одного или нескольких звуковых сигналов, каждый длительностью менее 1 с, при этом уровни звука, измеренные в дБ AI и дБ А соответственно на временных характеристиках «импульс» и «медленно» шумомера, отличаются не менее чем на 7 дБ.
353. Характеристики и допустимые уровни шума на рабочих местах:
а) характеристикой постоянного шума на рабочих местах являются уровни звукового давления L в дБ в октавных полосах со среднегеометрическими частотами 31,5, 63, 125, 250, 500, 1000, 2000, 4000, 8000 Гц;
б) Допускаемые уровни звукового давления в октавных полосах частот и уровни звука на рабочих местах следует принимать:
для широкополосного постоянного и непостоянного (кроме импульсного) шума — по таблице № 17 ;
для тонального и импульсного шума — на 5 дБ меньше значений, указанных в таблице № 17 ;
Таблица № 17 Допускаемые уровни звукового давления в октавных полосах частот Уровни звукового давления, дБ, в октавных полосах со среднегеометрическими частотами, Гц Уровни звука, дБ А 31,5 63 125 250 500 1000 2000 4000 8000 107 95 87 82 78 75 73 71 69 80
в) Шумовые характеристики машин или предельные значения шумовых характеристик должны быть указаны в паспорте на них, руководстве (инструкции) по эксплуатации или другой сопроводительной документации.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 7 к Общему техническому регламенту о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение
Требования в отношении выпускаемых в обращение транспортных средств повышенной проходимости (категории G)
1. К транспортным средствам повышенной проходимости (категории G), могут быть отнесены транспортные средства категорий М и N, если они удовлетворяют следующим требованиям:
транспортные средства категории N 1 , полная масса которых не более 2 т, а также транспортные средства категории М 1 считают транспортными средствами повышенной проходимости, если они имеют:
хотя бы одну переднюю и одну заднюю оси, конструкция которых обеспечивает их одновременный привод, включая и транспортные средства, в которых привод одной оси может отключаться;
хотя бы один механизм блокировки дифференциала или один механизм аналогичного действия, и если они (в случае одиночного транспортного средства) могут преодолевать подъем 30 процентов.
они также должны удовлетворять, хотя бы пяти из шести приведенных ниже требований:
угол въезда должен быть не менее 25°;
угол съезда должен быть не менее 20°;
угол продольной проходимости должен быть не менее 20°;
дорожный просвет под передней осью должен быть не менее 180 мм;
дорожный просвет под задней осью должен быть не менее 180 мм;
межосевой дорожный просвет должен быть не менее 200 мм.
2. Транспортные средства категории N 1 , технически допустимая максимальная масса которых свыше 2 т, или транспортные средства категорий N 2 , М 2 или М 3 , полная масса которых не более 12 т, считают транспортными средствами повышенной проходимости, если их конструкция обеспечивает одновременный привод всех колес, включая транспортные средства, в которых привод одной оси может отключаться, либо если они удовлетворяют следующим требованиям:
по меньшей мере одна передняя и одна задняя оси имеют одновременный привод, включая и транспортные средства, в которых привод одной оси может отключаться;
имеется, по меньшей мере, один механизм блокировки дифференциала или один механизм аналогичного действия;
транспортные средства (в случае одиночного транспортного средства) могут преодолевать подъем 25 процентов.
3. Транспортные средства категории М 3 , максимальная масса которых свыше 12 т, и транспортные средства категории N 3 считают транспортными средствами повышенной проходимости, если они имеют одновременный привод всех колес, включая транспортные средства, в которых привод одной оси может отключаться, либо если соблюдаются следующие требования:
по меньшей мере, половина осей имеет привод;
имеется, по меньшей мере, один механизм блокировки дифференциала или один механизм аналогичного действия;
транспортные средства (в случае одиночного транспортного средства) могут преодолевать подъем 25 процентов.
соблюдаются, по меньшей мере, четыре из шести следующих требований:
угол въезда должен быть не менее 25°;
угол съезда должен быть не менее 25°;
угол продольной проходимости должен быть не менее 25°;
дорожный просвет под передней осью должен быть не менее 250 мм;
межосевой дорожный просвет должен быть не менее 300 мм;
дорожный просвет под задней осью должен быть не менее 250 мм.
4. Специальные и специализированные транспортные средства, изготовленные на базе (шасси) транспортных средств категории G, также относятся к категории G.
5. При обозначении категории транспортных средств повышенной проходимости буква G должна сочетаться с буквами M или N (например, N 1 G).
ПРИЛОЖЕНИЕ № 8 к Общему техническому регламенту о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение
Экологический класс Категории транспортных средств Требования или документы, содержащие требования 0 М 1 , М 2 , N 1 , N 2 с бензиновыми и газовыми двигателями Правила ЕЭК ООН № 83–02 (уровень выбросов А) М 1 максимальной массой свыше 3,5 т, М 2 , М 3 , N 1 , N 2 , N 3 с дизельными двигателями Правила ЕЭК ООН № 49–01 М 1 максимальной массой свыше 3,5 т, М 2 , М 3 , N 2 , N 3 с бензиновыми двигателями СО — 85 г/кВт·ч, НC — 5 г/кВт·ч, NO х — 17 г/кВт·ч (9-режимный испытательный цикл) 1. М 1 , М 2 , N 1 , N 2 с бензиновыми, газовыми и дизельными двигателями Правила ЕЭК ООН № 83 — 02 (уровни выбросов В, С соответственно) М 1 максимальной массой свыше 3,5 т, М 2 , М 3 , N 1 , N 2 , N 3 с газовыми и дизельными двигателями Правила ЕЭК ООН № 49–02 (уровень выбросов А) М 1 максимальной массой свыше 3,5 т, М 2 , М 3 , N 2 , N 3 с бензиновыми двигателями СО — 72 г/кВт·ч, НC — 4 г/кВт·ч, NO x — 14 г/кВт·ч (9-режимный испытательный цикл) 2. М 1 , М 2 , N 1 , N 2 с бензиновыми, газовыми и дизельными двигателями Правила ЕЭК ООН № 83–02 (уровни выбросов В, С, D соответственно) М 1 максимальной массой свыше 3,5 т, М 2 , М 3 , N 1 , N 2 , N 3 с газовыми и дизельными двигателями Правила ЕЭК ООН № 49 (уровень выбросов В) М 1 максимальной массой свыше 3,5 т, М 2 , М З , N 2 , N 3 с бензиновыми двигателями СО — 55 г/кВт·ч, НC — 2,4 г/кВт·ч, NOx — 10 г/кВт·ч (при испытаниях по Правилам ЕЭК ООН № 49–04) (испытательный цикл ESC)) 3. М 1 , М 2 , N 1 , N 2 с бензиновыми, газовыми и дизельными двигателями Правила ЕЭК ООН № 83–05 (уровень выбросов А) М 1 максимальной массой свыше 3,5 т, М 2 , М 3 , N 1 , N 2 , N 3 с газовыми и дизельными двигателями Правила ЕЭК ООН № 49–04 (уровень выбросов А) М 1 G и М 2 G максимальной массой свыше 3,5 т, М 3 G, N 2 G, N 3 G с дизельными двигателями Правила ЕЭК ООН № 96–01 М 1 максимальной массой свыше 3,5 т, М 2 , М 3 , N 2 , N 3 с бензиновыми двигателями СО — 20 г/кВт·ч, НC — 1,1 г/кВт·ч, NOx — 7 г/кВт·ч (при испытаниях по Правилам ЕЭК ООН № 49–04 (испытательный цикл ESC)) 4. М 1 , М 2 , N 1 , N 2 с двигателями с принудительным зажиганием и дизельными двигателями Правила ЕЭК ООН № 83–05 (уровень выбросов B) М 1 максимальной массой свыше 3,5 т, М 2 , М 3 , N 1 , N 2 , N 3 с газовыми и дизельными двигателями Правила ЕЭК ООН № 49–05 (уровень выбросов B1, уровень требований в отношении бортовой диагностики, lолговечности и эксплуатационной пригодности, контроля NO x — «С») М 1 G и М 2 G максимальной массой свыше 3,5 т, М 3 G, N 2 G, N 3 G с приводом на все колеса, в том числе, с отключаемым приводом одной из осей, с дизельными двигателями М 1 максимальной массой свыше 3,5 т, М 2 , М 3 , N 2 , N 3 с бензиновыми двигателями Правила ЕЭК ООН № 96–02СО — 4 г/кВт·ч, НC — 0,55 г/кВт·ч, NOx — 2 г/кВт·ч (при испытаниях по Правилам ЕЭК ООН № 49–05) (испытательный цикл ESC)) 5. М 1 , М 2 , N 1 , N 2 с двигателями с принудительным зажиганием и дизельными двигателями Правила ЕЭК ООН № 83–06 М 1 максимальной массой свыше 3,5 т, М 2 , М 3 , N 1 , N 2 , N 3 с газовыми и дизельными двигателями Правила ЕЭК ООН № 49–05 (уровень выбросов В2 * , С, уровень требований в отношении бортовой диагностики, долговечности, контроля NO x — «G», «K»)
ПРИЛОЖЕНИЕ № 9 к Общему техническому регламенту о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение
документов, представляемых заявителем для оценки соответствия типов транспортных средств (шасси), выпускаемых в обращение
§1. Документы, представляемые для оценки соответствия в форме сертификации с последующей выдачей одобрения типа транспортного средства (шасси)
1. С целью получения одобрения типа транспортного средства (шасси) заявитель представляет в орган по сертификации:
а) нормативные документы на транспортные средства (шасси) (при наличии);
б) общее техническое описание типа транспортного средства (шасси), включающее необходимые для идентификации транспортного средства чертежи общего вида, а также перечень компонентов, подтверждающую их соответствие требованиям нормативных документов в области технического регулирования (устройства световой и звуковой сигнализации, ремни безопасности, стекла, шины, зеркала заднего вида),с указанием маркировки (номеров подтверждающих документов).
Документы представляются в двух экземплярах, с указанием даты их составления, фамилии и должности подписавшего их лица;
в) имеющиеся на дату подачи заявки протоколы испытаний, выданные испытательной лабораторией, а также иные доказательственные материалы в отношении отдельных требований по перечню Приложения № 3 , № 4 и № 6 к Техническому регламенту.
В случае:
специальных и специализированных транспортных средств доказательственными материалами являются документы, удостоверяющие соответствие требованиям Технического регламента базовых транспортных средств или шасси (одобрение типа транспортного средства, одобрения типа шасси, сертификаты соответствия), заверенные их изготовителями или выдавшими их органами;
шасси — выданные аккредитованной испытательной лабораторией протоколы идентификации и сертификационных испытаний в отношении отдельных требований по перечню приложения № 3 к Техническому регламенту полнокомплектного транспортного средства с шасси того же типа либо протоколы испытаний незавершенного изготовлением транспортного средства (если его конструкция позволяет провести такие испытания в соответствии с установленными методами) и (или) его компонентов;
г) сертификат соответствия системы менеджмента, применяемой изготовителем. При отсутствии такого сертификата представляется описание условий производства в объеме, обеспечивающем возможность проведения анализа документов в соответствии с приложением № 11 Технического регламента;
д) документ о присвоении в установленном порядке международного идентификационного кода изготовителя транспортных средств (шасси);
е) руководство (инструкцию) по эксплуатации транспортного средства.
2. В случаи импортируемых транспортных средств, заявитель представляет в орган по сертификации соглашение между изготовителем и заявителем о предоставлении изготовителем полномочий заявителю на осуществление проведения оценки соответствия и о солидарной с изготовителем ответственности за обеспечение безопасности транспортных средств (шасси) в соответствии с требованиями Технического регламента.
3. В случае оценки соответствия транспортных средств, изготавливаемых на базе шасси или транспортных средств, приобретаемых у стороннего изготовителя, дополнительно к документам, перечисленным в пункте 1 настоящего Приложения, представляются:
документ, подтверждающий согласование изменения (сохранения) торговой марки и коммерческого названия транспортного средства на текущей стадии изготовления;
подробное описание всех изменений и дополнений, внесенных в конструкцию базового транспортного средства (шасси);
документ (копию документа) изготовителя шасси или базового транспортного средства, устанавливающий правила и ограничения в отношении достройки шасси или транспортного средства;
документ (разделительный перечень), в котором обоими изготовителями согласована их ответственность за обеспечение соответствия каждому требованию безопасности, входящему в номенклатуру приложения № 3 Технического регламента, а также закрепление за ними соответствующих контрольных испытаний транспортных средств.
§2. Документы, представляемые для оценки соответствия в форме сертификации единичного транспортного средства и малой партии транспортных средств, выпускаемых в обращение
4. С целью получения сертификата соответствия на единичное транспортное средство и малую партию транспортных средств, выпускаемых, в обращение, заявитель представляет в орган по сертификации:
а) заявку на проведение оценки соответствия по форме, установленной порядке законодательством, в которой должны быть дополнительно указаны наименование заявителя, название и условное обозначение транспортного средства, идентификационный номер транспортного средства, название изготовителя транспортного средства;
б) документ, удостоверяющий личность заявителя;
в) для транспортных средств, являющихся результатом индивидуального технического творчества, документ о присвоении идентификационного номера транспортного средства;
г) общее техническое описание транспортного средства;
д) доказательственные материалы, которые, подтверждают соответствие транспортного средства требованиям Технического регламента.
5. При оценке соответствия единичного транспортного средства, изготовленного с использованием транспортного средства и малой партии транспортных средств, изготовленных, соответствие которого требованиям Технического регламента было ранее подтверждено, дополнительно предоставляется:
а) техническое описание, содержащее перечень внесенных в конструкцию базового транспортного средства изменений;
б) конструкторская или иная техническая документация на изменяемые элементы конструкции транспортного средства;
в) документ о согласовании конструкции с держателем подлинников конструкторской документации на базовое транспортное средство, подтверждающий возможность конструктивного применения базового транспортного средства в новой разработке или заключение изготовителя базового транспортного средства о возможности его использования для измененной конструкции (при наличии);
г) копия одобрения типа транспортного средства на базовое транспортное средство.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 10 к Общему техническому регламенту о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение
основных вопросов, изучаемых при обследовании состояния производства
1. Перед проведением обследования состояния производства проводится изучение документации и составляется план обследования состояния производства, который включает изучение следующих вопросов:
а) организация работы изготовителя (структура управления, ответственность и полномочия руководства и исполнителей);
б) управление разработкой и оценкой соответствия транспортных средств (шасси);
в) обеспечение качества транспортных средств (шасси) в процессе производства;
г) обеспечение соответствия транспортных средств (шасси), выпускаемых в обращение требованиям технического регламента;
д) организация финишного (приемочного) контроля продукции;
е) регистрация данных о качестве;
ж) выполнение процедур корректирующих действий;
з) наличие доступа к оборудованию для оценки соответствия продукции требованиям настоящего технического регламента;
и) организация системы метрологического обеспечения производства.
2. Обследование состояния производства проводит орган по сертификации, при необходимости к обследованию могут привлекаться специалисты других компетентных организаций.
3. Обследование состояния производства транспортных средства (шасси) осуществляется по плану, утверждаемым органом по сертификации. При проведении обследования, перечень и глубина изучения вопросов должны корректироваться с учетом индивидуальных особенностей обследуемого изготовителя (вид и объем производства, объемы и способ организации поставок комплектующих и т.д.).
4. Заявитель обеспечивают необходимые условия для проведения обследования состояния производства, в том числе, беспрепятственный доступ аудиторов к объектам оценки, а также к документации, которая ведется изготовителем в целях выполнения требований настоящего технического регламента.
Уклонение изготовителя от выполнения настоящего пункта может служить основанием для решения о приостановлении или прекращении процедуры оценки соответствия.
5. Изготовитель продукции принимает участие в осуществлении необходимых мероприятий по обследованию состояния производства, а также организаций, привлекаемых им для осуществления технологических операций, поставщиков компонентов, если органом по сертификации принято решение о необходимости обследования состояния производства в этих организациях.
6. Результаты обследования состояния производства оформляются актом, в котором даются оценки по всем позициям плана, на основании которых делается заключение.
Отрицательные результаты обследования являются основанием для приостановления оформления документов, удостоверяющих соответствие требованиям настоящего технического регламента, вплоть до реализации намеченных корректирующих мероприятий.
7. Результаты обследования состояния производства учитываются при установлении периодичности проведения инспекционного контроля на соответствие транспортных средств (шасси) требованиям настоящего технического регламента.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 11 к Общему техническому регламенту о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение
Национальная система сертификации Республики Узбекистан Орган по сертификации _______________________________________________________ (полное и сокращенное наименование, почтовый адрес, номер и дата окончания срока действия свидетельства об аккредитации) Одобрение типа транспортного средства, выпускаемого в обращение № _______________________________ номер государственного реестра Срок действия до «___»__________ 20___ г. Марка ____________________________________ Коммерческое наименование ____________________________________ Тип ____________________________________ Базовое транспортное средство / шасси (при использовании базового транспортного средства / шасси другого изготовителя) ____________________________________ Модификации ____________________________________ Категория ____________________________________ Экологический класс ____________________________________ Заявитель и его почтовый адрес ____________________________________ Изготовитель и его адрес ____________________________________ Представитель изготовителя и его адрес ____________________________________ Сборочный завод и его адрес ____________________________________ Поставщик сборочных комплектов и его почтовый адрес (при использовании базового транспортного средства / шасси другого изготовителя) ____________________________________ соответствует требованиям Технического регламента о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение. Действие настоящего одобрения типа транспортного средства распространяется на транспортное средство: а) выпускаемое серийно б) ввозимое партиями в количестве ______ шт. (ненужное вычеркнуть) Идентификационные номера (VIN): ______________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ Данное одобрение типа транспортного средства без приложений недействительно. Приложение № 1. Приложение № 2. Приложение № 3. Приложение № 4. Общие характеристики транспортного средства Перечень документов, являющихся основанием для оформления одобрения типа транспортного средства. Описание маркировки транспортного средства Общий вид транспортного средства на ____ страницах Дополнительная информация __________________________________________________ ____________________________________________________________________________ (при необходимости указываются ограничения на запрет перемещения своим ходом, возможность использования на дорогах общего пользования и др.) Руководитель органа по сертификации __________ ___________________________ (подпись) (Ф.И.О.) М.П. Дата оформления «___» __________ 20___г. ОДОБРЕНИЕ ТИПА ТРАНСПОРТНОГО СРЕДСТВА УТВЕРЖДЕНО. Зарегистрировано в Государственном реестре за № UZ.SMT.__________________ от «___» __________ 20___г. Руководитель (заместитель руководителя) (наименование уполномоченного органа государственного управления) __________ ___________________________ (подпись) (Ф.И.О.) М.П.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к Одобрению типа транспортного средства
Общие характеристики транспортного средства Количество и расположение осей (для транспортных средств категории L) ......................................................................................... Количество осей/колес (для транспортных средств категории О) ......................................................................................... Колесная формула/ведущие колеса (за исключением транспортных средств категории О) ......................................................................................... Схема компоновки транспортного средства (за исключением транспортных средств категории О) ......................................................................................... Тип кузова/количество дверей (для транспортных средств категории М) ......................................................................................... Исполнение загрузочного пространства (для транспортных средств категории N и O) ......................................................................................... Назначение (для специальных и специализированных транспортных средств) ......................................................................................... Количество мест для сиденья (только для транспортных средств категории M и L, для транспортных средств категорий М 1 с распределением по рядам) ......................................................................................... Пассажировместимость (для транспортных средств категории М 2 и М 3 ) ......................................................................................... Общий объем багажных отделений (для транспортных средств категории М 3 класса III) ......................................................................................... Кабина (для транспортных средств категории N) ......................................................................................... Рама (для транспортных средств категории L) ......................................................................................... Габаритные размеры, мм: ......................................................................................... длина ......................................................................................... ширина ......................................................................................... высота (для контейнеровозов – погрузочная, максимальная допустимая) ......................................................................................... База, мм ...................................................................... Колея передних/задних колес, мм (за исключением одноколейных транспортных средств категории L) ......................................................................................... Масса транспортного средства в снаряженном состоянии, кг ......................................................................................... Технически допустимая максимальная масса транспортного средства, кг ......................................................................................... Технически допустимая ма � симальная масса, приходящаяся на каждую из осей транспортного средства, начиная с передней оси, кг ......................................................................................... Технически допустимая максимальная масса автопоезда (для транспортных средств категорий N) ......................................................................................... Максимальная масса прицепа, кг ......................................................................................... прицеп без тормозной системы ......................................................................................... прицеп с тормозной системой ......................................................................................... Технически допустимая максимальная нагрузка на опорно-сцепное устройство ......................................................................................... Описание гибридного транспортного средства: (требование подзарядки от внешнего источника; режимы работы, описание используемого двигателя и его режима работы) ......................................................................................... Двигатель внутреннего сгорания (марка, тип) ......................................................................................... количество и расположение цилиндров ......................................................................................... рабочий объем, см 3 ......................................................................................... степень сжатия ......................................................................................... максимальная мощность, кВт (мин-1) ......................................................................................... максимальный крутящий момент, Н-м (мин -1 ) ......................................................................................... Марка топлива ......................................................................................... Система питания (тип) ......................................................................................... Карбюратор (марка, тип) ......................................................................................... (для карбюраторных двигателей) Блок управления (марка) ......................................................................................... Система впрыска (марка, тип) .......................................................................................... (для бензиновых двигателей с системой впрыска топлива) Топливный насос высокого давления (ТНВД (марка, тип)) ......................................................................................... (для дизельных двигателей) Форсунки (марка, тип) ......................................................................................... (для дизельных двигателей) Турбокомпрессор (марка, тип) ......................................................................................... Воздушный фильтр (марка, тип) ......................................................................................... Глушитель шума впуска (марка) ......................................................................................... 1-я ступень 2-я ступень 3-я ступень ......................................................................................... ......................................................................................... ......................................................................................... Система зажигания (тип) ......................................................................................... Распределитель (марка) ......................................................................................... Коммутатор (марка) ......................................................................................... Катушка зажигания (марка, тип) ......................................................................................... Модуль зажигания (марка, тип) .......................................................................................... (для бензиновых двигателей с системой впрыска топлива) Свечи зажигания (марка) ......................................................................................... Система выпуска и нейтрализации отработавших газов ......................................................................................... Основной глушитель (марка) ......................................................................................... Дополнительный глушитель (марка) ......................................................................................... Нейтрализатор (марка) ......................................................................................... Фильтр твердых частиц ......................................................................................... Электродвигатель электромобиля (марка, тип) (постоянного или переменного тока, в случае переменного тока — синхронный или асинхронный, количество фаз) ......................................................................................... Рабочее напряжение, В ......................................................................................... Максимальная 30-минутная мощность, кВт ......................................................................................... Устройство накопления энергии (только для электромобилей и гибридных транспортных средств) (батарея, конденсатор, маховик/генератор) ......................................................................................... Батарея (марка, тип) (только для электромобилей и гибридных транспортных средств) (батарея, конденсатор, маховик/генератор) ......................................................................................... Электрохимическая пара ......................................................................................... Количество элементов ......................................................................................... Масса, кг ......................................................................................... Рабочее напряжение, В ......................................................................................... Емкость, А-ч ......................................................................................... Место расположения ......................................................................................... ......................................................................................... Конденсатор (марка, тип) Энергоемкость, Дж ......................................................................................... Маховик/генератор (марка, тип) ......................................................................................... Запас хода, км ......................................................................................... Трансмиссия (тип и описание схемы трансмиссии) ......................................................................................... Электромашина (марка, тип) (описание каждой электромашины: основная функция (двигатель или генератор), постоянного или переменного тока, в случае переменного тока синхронный или асинхронный, количество фаз) ......................................................................................... Рабочее напряжение, В ......................................................................................... Максимальная 30-минутная мощность, кВт ......................................................................................... Сцепление (марка, тип) ......................................................................................... Коробка передач (марка, тип): ......................................................................................... число передач и передаточные числа ......................................................................................... Раздаточная коробка (тип): ......................................................................................... число передач и передаточные числа раздаточной коробки ......................................................................................... Главная передача (тип): ......................................................................................... передаточное число ......................................................................................... Подвеска: передняя (описание) ......................................................................................... задняя (описание) ......................................................................................... Рулевое управление (описание): ......................................................................................... рулевой механизм (тип) ......................................................................................... Тормозные системы: ......................................................................................... рабочая (описание) ......................................................................................... запасная (описание) ......................................................................................... стояночная (описание) ......................................................................................... вспомогательная (износостойкая (марка, тип)) ......................................................................................... Шины (размерность, марка, минимально допустимый индекс нагрузки и скоростная категория) ......................................................................................... Оборудование шасси (кондиционер, электроблокировка замков дверей, радиооборудование, антенна) ......................................................................................... Руководитель органа по сертификации ________ (подпись) _______________________________________ (Ф.И.О.) М.П. Зарегистрировано в Государственном реестре за № UZ.SMT.__________________ от «___» __________ 20___г.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к Одобрению типа транспортного средства
документов, явившихся основанием для оформления одобрения типа транспортного средства
№ п/п Документ Орган, выдавший документ Номер документа, дата выдачи 1 2 3 4 1 Руководитель органа по сертификации _________ (подпись) _______________________________________ (Ф.И.О.) М.П. Зарегистрировано в Государственном реестре за № UZ.SMT.__________________ от «___» __________ 20___г.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к Одобрению типа транспортного средства
Описание маркировки транспортного средства
1. Место расположения и форма знака соответствия: ....... ...... ........................................ 2. Место расположения таблички изготовителя: ....... ...... ........................................ 3. Место расположения идентификационного номера (код VIN): ....... ...... ........................................ 4. Структура и содержание идентификационного номера (номеров) транспортных средств: ....... ...... ........................................ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 1 поз. 1 — 3: WMI (международный код изготовителя) поз. 4 — 9: описательная часть идентификационного номера поз. 10: год выпуска поз. 11 — 17: производственный номер транспортного средства 1 Руководитель органа по сертификации _________ (подпись) _______________ ________ ________________________ (Ф.И.О.) М.П. Зарегистрировано в Государственном реестре за № UZ.SMT.__________________ от «___» __________ 20___г.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 4 к Одобрению типа транспортного средства
Общий вид транспортного средства
Вид спереди, справа, слева, сзади, сверху (при необходимости приводятся дополнительные виды) Руководитель органа по сертификации _________ (подпись) ____________________________ (Ф.И.О.) М.П. Зарегистрировано в Государственном реестре за № UZ.SMT._______________ от «___» __________ 20___г. Национальная система сертификации Республики Узбекистан Орган по сертификации _______________________________________________________ (полное и сокращенное наименование, почтовый адрес, номер и дата окончания срока действия свидетельства об аккредитации) Одобрение типа шасси, выпускаемого в обращение № _______________________________ номер государственного реестра Срок действия до «___»__________ 20___ г. Марка ____________________________________ Коммерческое наименование ____________________________________ Тип ____________________________________ Модификации ____________________________________ Категория ____________________________________ Экологический класс ____________________________________ Вариант изготовления ____________________________________ шасси с кабиной и двигателем, автобусное шасси без кузова для автобусов рамной конструкции, автобусное шасси без кузова для автобусов каркасной конструкции, грузовое шасси без кабины для изготовления транспортных средств со специальной кабиной, грузовое шасси с частично собранной кабиной (без задней стенки), шасси с передней частью кабины для изготовления автомобилей-домов, передняя часть шасси без кабины для изготовления автомобилей-домов, шасси прицепа Заявитель и его адрес ____________________________________ Изготовитель и его адрес ____________________________________ Представитель изготовителя и его адрес ____________________________________ Сборочный завод и его адрес ____________________________________ Поставщик сборочных комплектов и его почтовый адрес ____________________________________ (при применении процедуры, предусмотренной пунктом 29 Технического регламента) соответствуют требованиям Технического регламента о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение. Действие данного одобрения типа шасси распространяется на шасси: а) выпускаемое серийно б) ввозимое партиями в количестве ______ шт. (не нужное вычеркнуть) Идентификационные номера (VIN): ____________________________________________ ____________________________________________________________________________ Данное одобрение типа шасси без приложений недействительно. Приложение № 1. Приложение № 2. Приложение № 3. Приложение № 4. Общие характеристики шасси Перечень документов, являющихся основанием для оформления одобрения типа шасси Описание маркировки шасси Общий вид шасси на _____страницах Дополнительная информация _________________________________________________ ____________________________________________________________________________ (при необходимости указываются ограничения на запрет перемещения своим ходом, возможность использования на дорогах общего пользования и др.) Руководитель органа по сертификации _________ (подпись) ____________________________ (Ф.И.О.) М.П. Дата оформления «___» __________ 20___г. ОДОБРЕНИЕ ТИПА ШАССИ ТРАНСПОРТНОГО СРЕДСТВА УТВЕРЖДЕНО. Зарегистрировано в Государственном реестре за № UZ.SMT.__________________ от «___» __________ 20___г. Руководитель (заместитель руководителя) _________________________________ _________ ____________________________ (наименование уполномоченного органа государственного управления) (подпись) (Ф.И.О.) М.П.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к Одобрению типа шасси
Общие характеристики шасси Количество осей/колес (для транспортных средств категории О) ............................................................................... Колесная формула/ведущие колеса (за исключением транспортных средств категории О) ............................................................................... Схема компоновки транспортного средства (за исключением транспортных средств категории О) ............................................................................... Расположение двигателя ............................................................................... Тип кузова/количество дверей (только для транспортных средств категории М и О) ............................................................................... Кабина (для транспортных средств категории N) ............................................................................... Габаритные размеры, мм: длина ............................................................................... ширина ............................................................................... высота ............................................................................... База, мм ............................................................................... Колея передних/задних колес, мм ............................................................................... Масса шасси в снаряженном состоянии, кг ............................................................................... Технически допустимая максимальная масса, кг ............................................................................... Технически допустимая максимальная масса приходящаяся на каждую из осей, начиная с передней оси, кг ............................................................................... Описание гибридного транспортного средства: (требование подзарядки от внешнего источника; режимы работы, описание используемого двигателя и его режим работы) Двигатель внутреннего сгорания (марка, тип) ............................................................................... количество и расположение цилиндров ............................................................................... рабочий объем, см 3 ............................................................................... степень сжатия ............................................................................... максимальная мощность, кВт (мин -1 ) ............................................................................... максимальный крутящий момент, Н-м (мин -1 ) ............................................................................... Топливо ............................................................................... Система питания (тип) ............................................................................... Карбюратор (марка, тип) ............................................................................... (для карбюраторных двигателей) Блок управления (марка) ............................................................................... Топливный насос высокого давления (ТНВД (марка, тип)) ............................................................................... (для дизельных двигателей) Форсунки (марка, тип) ............................................................................... (для дизельных двигателей) Турбокомпрессор (марка, тип) ............................................................................... Воздушный фильтр (марка, тип) ............................................................................... Глушитель шума впуска (марка) ............................................................................... 1-я ступень 2-я ступень 3-я ступень Система зажигания (тип) ............................................................................... Распределитель (марка) ............................................................................... Коммутатор (марка) ............................................................................... Катушка зажигания (марка, тип) ............................................................................... Модуль зажигания (марка, тип) ...................................................................................................... (для бензиновых двигателей с системой впрыска топлива) Свечи зажигания (марка) ............................................................................... Система выпуска и нейтрализации отработавших газов ............................................................................... Основной глушитель (марка) ............................................................................... Дополнительный глушитель (марка) ............................................................................... Нейтрализатор (марка) ............................................................................... Фильтр твердых частиц ............................................................................... Электродвигатель электромобиля (марка, тип) (постоянного или переменного тока, в случае переменного тока — синхронный или асинхронный, количество фаз) ............................................................................... Рабочее напряжение, В ............................................................................... Максимальная 30-минутная мощность, кВт ............................................................................... Устройство накопления энергии (только для электромобилей и гибридных транспортных средств) (батарея, конденсатор, маховик/генератор) ............................................................................... Батарея (марка, тип) (только для электромобилей и гибридных транспортных средств) (батарея, конденсатор, маховик/генератор) ............................................................................... Электрохимическая пара ............................................................................... Количество элементов ............................................................................... Масса, кг ............................................................................... Рабочее напряжение, В ............................................................................... Емкость, А-ч ............................................................................... Место расположения ............................................................................... Конденсатор (марка, тип) ............................................................................... Энергоемкость, Дж ............................................................................... Маховик/генератор (марка, тип) ............................................................................... Запас хода, км ............................................................................... Трансмиссия (тип и описание схемы трансмиссии) ............................................................................... Электромашина (марка, тип) (описание каждой электромашины: основная функция (двигатель или генератор), постоянного или переменного тока, в случае переменного тока синхронный или асинхронный, количество фаз) ............................................................................... Рабочее напряжение, В ............................................................................... Максимальная 30-минутная мощность, кВт ............................................................................... Сцепление (марка, тип) ............................................................................... Коробка передач (марка, тип): ............................................................................... число передач и передаточные числа ............................................................................... Раздаточная коробка (тип): ............................................................................... число передач и передаточные числа раздаточной коробки ............................................................................... Главная передача (тип): ............................................................................... передаточное число ............................................................................... передаточное число промежуточной передачи (только для транспортных средств категорий L) ............................................................................... Подвеска: передняя (описание) ............................................................................... задняя (описание) ............................................................................... Рулевое управление (описание): ............................................................................... рулевой механизм (тип) ............................................................................... Тормозные системы: ............................................................................... рабочая (описание) ............................................................................... запасная (описание) ............................................................................... стояночная (описание) ............................................................................... вспомогательная (износостойкая (марка, тип)) ............................................................................... Шины (размерность, марка, минимально допустимый индекс нагрузки и скоростная категория) ............................................................................... Оборудование шасси (кондиционер, электроблокировка замков дверей, радиооборудование, антенна) ............................................................................... Руководитель органа по сертификации _________ (подпись) _______________________________________ (Ф.И.О.) М.П. Зарегистрировано в Государственном реестре за № UZ.SMT.__________________ от «___» __________ 20___г.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к Одобрению типа шасси
документов, явившихся основанием для оформления одобрения типа шасси
№ п/п Документ Орган, выдавший документ Номер документа, дата выдачи 1 2 3 4 1 1 Руководитель органа по сертификации _________ (подпись) _______________________________________ (Ф.И.О.) М.П. Зарегистрировано в Государственном реестре за № UZ.SMT.__________________ от «___» __________ 20___г.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к Одобрению типа шасси
Описание маркировки шасси
1. Место расположения и форма знака соответствия: ....... ...... ........................................ 2. Место расположения таблички изготовителя: ....... ...... ........................................ 3. Место расположения идентификационного номера (код VIN): ....... ...... ........................................ 4. Структура и содержание идентификационного номера (номеров) транспортных средств: ....... ...... ........................................ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 1 поз. 1 — 3: WMI (международный код изготовителя) поз. 4 — 9: описательная часть идентификационного номера поз. 10: год выпуска поз. 11 — 17: производственный номер транспортного средства 1 Руководитель органа по сертификации _________ (подпись) _______________ ________ ________________________ (Ф.И.О.) М.П. Зарегистрировано в Государственном реестре за № UZ.SMT.__________________ от «___» __________ 20___г.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 4 к Одобрению типа шасси
Общий вид шасси
Вид спереди, справа, слева, сзади, сверху (при необходимости приводятся дополнительные виды) 1 Руководитель органа по сертификации _________ (подпись) _______________________________________________ (Ф.И.О.) М.П. Зарегистрировано в Государственном реестре за № UZ.SMT.__________________ от «___» __________ 20___г.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к постановлению Кабинета Министров от 25 апреля 2017 года № 237
Изменения и дополнения, вносимые в некоторые решения Правительства Республики Узбекистан
1. В Положении о порядке проведения сертификации продукции, утвержденном постановлением Кабинета Министров от 6 июля 2004 г. № 318 (СП Республики Узбекистан, 2004 г., № 7, ст. 63):
а) пункт 1 дополнить абзацем следующего содержания:
«Сертификация транспортных средств проводится в соответствии с Общим техническим регламентом о безопасности колесных транспортных средств, выпускаемых в обращение, утвержденным постановлением Кабинета Министров от 25 апреля 2017 г. № 237»;
б) абзацы второй и третий пункта 5 после слов «продукцию» дополнить словами «(кроме транспортных средств)».
2. В Общем техническом регламенте о безопасности автотранспортных средств, работающих на сжатом природном, сжиженном нефтяном газах или на смеси дизельного и газообразного топлива, утвержденном постановлением Кабинета Министров от 11 ноября 2015 г. № 326 (СЗ Республики Узбекистан, 2015 г., № 45, ст. 578):
а) пункт 6 дополнить абзацем следующего содержания:
«газонепроницаемый кожух — защитное устройство, надеваемое поверх арматуры баллона и закрепленное на горловине или оболочке, исключающее утечку газа в салон и отводящее его за пределы автотранспортного средства»;
б) абзац первый пункта 8 изложить в следующей редакции:
«При первичной установке газобаллонного оборудования на транспортное средство или постановке на производство автотранспортного средства, работающего на газообразном топливе, организация, оказывающая услуги по установке газобаллонного оборудования на автотранспортные средства, завод-изготовитель автотранспортных средств должны (по каждой модели автотранспортного средства в отдельности):».
в) дополнить пунктом 8 1 следующего содержания:
«8 1 . Завод-изготовитель автотранспортных средств с газобаллонным оборудованием при отгрузке транспортных средств официальным дилерам дополнительно выдает паспортные данные установленных газовых баллонов по форме, приведенной в приложении № 7 к настоящему Техническому регламенту»;
г) абзац второй пункта 44 после слов «газонепроницаемым кожухом» дополнить словами «устанавливаемым поверх арматуры газового баллона»;
д) абзац второй пункта 55 изложить в следующей редакции:
«завершении процесса установки газобаллонного оборудования на автотранспортное средство»;
е) в пункте 81 :
дополнить абзацем десятым следующего содержания:
«проведение сушки и покраска баллона»;
абзацы десятый и одиннадцатый считать соответственно абзацами одиннадцатым и двенадцатым;
ж) абзац четвёртый пункта 85 после слов «2 мин.» дополнить словами «но не более 5 мин.»;
з) пункт 94 дополнить абзацем следующего содержания:
«ёмкость баллона»;
и) абзац первый пункта 96 изложить в следующей редакции:
«96. Идентификационное клеймо организации имеет четыре знака одного размера (высотой 5 мм), располагаемые по два знака в дробном расположении в круге диаметром 12 мм, и состоит из двух цифр от 01 до 99 (цифровая часть) в знаменателе и двух заглавных букв латинского алфавита (буквенная часть) в числителе согласно следующему:»;
к) в приложении № 1 :
из абзаца четвертого пункта 2 слова «согласованные с местным органом пожарного надзора и ГИ «Саноатгеоконтехназорат»» исключить;
в пункте 28 Рекомендуемого перечня участков и оборудования организации слова «Компрессорная установка производительностью 10м 3 /мин, Р=250 кг/см 2 » заменить словами «Компрессорная установка производительностью не менее 2 м 3 /мин, Р=250 кг/см 2 »;
пункт 8 изложить в следующей редакции:
«8. Высота помещения производственного корпуса для легковых автомобилей должна составлять не менее 4,0 м до выступающих строительных конструкций и не менее 7,0 м для грузовых автомобилей и автобусов»;
пункт 30 изложить в следующей редакции:
«30. Пост управления подачей сжатого воздуха должен закрываться и иметь надежные запоры для исключения случаев подачи воздуха случайными людьми»;
в абзаце первом пункта 39 аббревиатуру «СУГ» заменить аббревиатурой «СНГ»;
л) в приложении № 6 аббревиатуру «СУГ» заменить аббревиатурой «СНГ»;
м) дополнить приложением № 7 следующего содержания:
«ПРИЛОЖЕНИЕ № 7 к Общему техническому регламенту о безопасности автотранспортных средств, работающих на сжатом природном, сжиженном нефтяном газах или на смеси дизельного и газообразного топлива
Паспортные данные установленных газовых баллонов
Модель автотранспортного средства__________________________________________________ Год выпуска _______________ Двигатель, модель______________________________________ Шасси № _______________________________________________________________________ Паспортные данные установленных баллонов: № п/п Тип и модель Номер баллона Изготовитель (страна) Объем (л) Месяц, год выпуска Дата истечения срока службы Дата очередного технического освидетельствования Особые отметки________________________________________________________________________ (приводятся другие сведения, которые необходимо отметить) Уполномоченный представитель организации ___________ ___________ _______________________ (должность) (подпись) (Ф.И.О.) М.П.».
Премьер-министр Республики Узбекистан А. АРИПОВ
г. Ташкент,
25 апреля 2017 г.,
№ 237