📅 2017-yil 17-aprel · Markaziy bank hujjatlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2017-yil 17-aprel · Markaziy bank hujjatlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2017 йил 17 апрель · Марказий банк ҳужжатлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 17 апреля 2017 г. · Документы Центрального банка
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 17 April 2017 · Central Bank documents
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги солиқ, валютага оид жиноятларга ва жиноий даромадларни легаллаштиришга қарши курашиш департаментининг
Қарори
қоидалари
МАЪЛУМОТЛАР
МАЪЛУМОТЛАР
МАЪЛУМОТЛАР
Тижорат банкларида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат қоидаларини тасдиқлаш ҳақида
Ўзбекистон Республикасининг « Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида »ги, « Банклар ва банк фаолияти тўғрисида »ги, « Банк сири тўғрисида »ги ва « Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисида »ги қонунларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқаруви ва Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Солиқ, валютага оид жиноятларга ва жиноий даромадларни легаллаштиришга қарши курашиш департаменти қарор қиладилар:
1. Тижорат банкларида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқаруви ва Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Солиқ, валютага оид жиноятларга ва жиноий даромадларни легаллаштиришга қарши курашиш департаментининг 2013 йил 2 октябрдаги 328-B ва 20-сонли «Тижорат банкларида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат қоидаларини тасдиқлаш ҳақида»ги қарори (рўйхат рақами 2528, 2013 йил 21 ноябрь) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2013 йил, 47-сон, 623-модда) ўз кучини йўқотган деб топилсин.
3. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқаруви ва Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Солиқ, валютага оид жиноятларга ва жиноий даромадларни легаллаштиришга қарши курашиш департаментининг 2017 йил 17 апрелдаги 343-В ва 14-сон қарорига ИЛОВА
Тижорат банкларида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат
Мазкур Қоидалар Ўзбекистон Республикасининг « Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида »ги, « Банклар ва банк фаолияти тўғрисида »ги, « Банк сири тўғрисида »ги ва « Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисида »ги қонунларига мувофиқ тижорат банкларида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш мақсадида ички назоратни ташкил қилиш ва амалга ошириш ҳамда террорчилик фаолиятида ёки оммавий қирғин қуролини тарқатишда иштирок этаётган ёки иштирок этишда гумон қилинаётган шахслар рўйхатига киритилган шахсларнинг операцияларини тўхтатиб туриш, пул маблағларини ёки бошқа мол-мулкини ишга солмай тўхтатиб қўйиш, ишга солмай тўхтатиб қўйилган мол-мулкидан фойдаланишга рухсат бериш ва операцияларини тиклаш тартибини белгилайди.
1-боб. Умумий қоидалар
1. Мазкур Қоидаларда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
тижорат банки — Ўзбекистон Республикасининг резиденти бўлган ва тегишли фаолият турини амалга ошириш лицензиясига эга бўлган банк, шу жумладан микромолия банки;
ички назорат — тижорат банкининг мижозларни лозим даражада текшириш, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш билан боғлиқ хатарларни бошқариш, гумонли ва шубҳали операцияларни аниқлаш ҳамда террорчилик ёки оммавий қирғин қуролларини тарқатиш фаолияти иштирокчиси ёхуд иштирок этишда гумон қилинаётган шахслар билан боғлиқ операцияларни аниқлашга доир фаолияти;
Ички назорат хизмати — тижорат банкининг ички назорат тизимини бошқаришга жавобгар бўлган тижорат банкининг махсус бўлинмаси;
масъул ходим — тижорат банки филиалида ички назоратнинг амалга оширилиши учун масъул бўлган шахс;
Ички назорат хизмати ходимлари — ички назоратнинг амалга оширилиши учун масъул бўлган тижорат банки бош офисидаги Ички назорат хизмати ходимлари, тижорат банки филиалидаги масъул ходим ёки Ички назорат хизмати раҳбари ва ходимлари;
тижорат банкининг ички назорат тизими — жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш соҳасидаги қонунчилик ҳужжатлари талабларига риоя этишга қаратилган ташкилий тузилма, методика ва тартиб-таомиллар мажмуи;
ички ҳужжатлар — тижорат банки фаолиятини тартибга солувчи ва унинг раҳбарияти томонидан қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ тасдиқланадиган ҳужжатлар;
ички қоидалар — тижорат банкида ва унинг филиалларида ички назоратни ташкил этиш ва амалга ошириш тартибини белгилаб берувчи ички ҳужжатдир;
махсус ваколатли давлат органи — Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти;
мижоз — пул маблағлари ёки бошқа мол-мулк билан боғлиқ операцияни (бундан буён матнда операция деб юритилади) амалга ошириш тўғрисида тижорат банкига топшириқнома (ариза, илтимоснома) билан мурожаат қилган жисмоний ёки юридик шахс;
бенефициар мулкдор — мижозга нисбатан пировард назоратни амалга оширувчи ёки унга бевосита ёхуд билвосита эгалик қилувчи жисмоний шахс(лар), шунингдек номидан операция амалга оширилаётган жисмоний шахс;
операция иштирокчилари — мижозлар, уларнинг вакиллари ҳамда мижознинг операцияда иштирок этувчи ҳамкорлари;
гумонли операция — ички назоратни ўтказиш жараёнида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва (ёки) оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш мақсадида амалга оширилганлиги тўғрисида тижорат банкида гумон уйғотувчи ҳамда уни шубҳали операциялар туркумига киритиш (киритмаслик) ҳақида қарор қабул қилгунга қадар бўлган операция;
шубҳали операция — тайёрлаш, содир этиш жараёнида бўлган ёки содир этиб бўлинган, ички назоратни ўтказиш вақтида тижорат банкида унинг жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва (ёки) оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш мақсадида амалга оширилганлигига шубҳа пайдо бўлган операция;
бир маротабалик операциялар — мижозлар томонидан банк ҳисобварағини очмаган ҳолда, камида бир ой давомида такрорланмайдиган, бир маротабалик тартибда амалга ошириладиган операциялар;
мижозни лозим даражада текшириш — мижознинг ва қайси шахслар номидан иш кўраётган бўлса, ўша шахсларнинг шахсини ҳамда ваколатларини текшириш, мижознинг бенефициар мулкдорини идентификациялаш, шунингдек мижоз томонидан амалга ошириладиган амалий иш муносабатлари ва операцияларни, уларнинг бундай мижоз ва унинг фаолияти тўғрисидаги маълумотларга мувофиқлигини текшириш мақсадида, доимий асосда ўрганишларни ўтказиш;
мижозни идентификациялаш — тижорат банки томонидан мижозни лозим даражада текшириш мақсадида мижозлар ҳақидаги маълумотларни улар томонидан тақдим этилган ҳужжатлар, очиқ манбалар ва маълумотлар базаларида мавжуд бўлган қўшимча тасдиқланган маълумотлар асосида аниқлаш;
мижознинг бенефициар мулкдорини идентификациялаш — тижорат банки томонидан қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланган таъсис ҳужжатлари (устав ва (ёки) таъсис шартномаси, низом) асосида мулк ва бошқарув тузилмасини тушуниш орқали юридик шахс бўлган мижознинг мулкдори, шу жумладан уни назорат қилувчи шахсни аниқлаш;
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш соҳасида халқаро ҳамкорликда иштирок этмаётган давлатлар — халқаро молиявий тизимга хавф туғдирувчи ҳамда жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тизимларида стратегик камчиликлари мавжудлиги сабабли Жиноий даромадларни легаллаштиришга қарши курашиш бўйича молиявий чораларни ишлаб чиқиш гуруҳининг (бундан буён матнда ФАТФ деб юритилади) расмий баёнотларида чоралар кўришга чақириқ эълон қилинган юқори хавфли давлатлар ва ҳудудлар;
кучайтирилган мониторинг остидаги давлатлар — ФАТФнинг расмий баёнотларида кучайтирилган мониторинг остида деб кўрсатилган ҳамда жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш режимларида аниқланган стратегик камчиликларни белгиланган муддатда бартараф этиш бўйича мажбурият олган ва ФАТФ билан фаол ҳамкорлик қилиб келаётган давлатлар ва ҳудудлар;
оффшор ҳудуд — имтиёзли солиқ режимини тақдим қилувчи ва (ёки) молиявий операцияларни амалга оширишда улар ҳақидаги маълумотларни ошкор этмасликни ва тақдим қилмасликни кўзда тутувчи давлатлар ва ҳудудлар;
таваккалчилик — мижозлар томонидан жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш мақсадида операцияларни амалга ошириш таваккалчилиги;
масофавий хизматлар — мижознинг тижорат банкига келмаган ҳолда операцияни амалга ошириш имконини берувчи дастурлар ёрдамида операцияларни ўтказиш бўйича банк хизматлари;
юқори мансабдор шахслар — чет давлатнинг қонун чиқарувчи, ижро этувчи, маъмурий ёки суд органида, шу жумладан ҳарбий тузилмаларида, ёхуд халқаро ташкилотда доимий, вақтинча ёки махсус ваколат бўйича тайинланадиган ёки сайланадиган, ташкилий-бошқарув вазифаларини бажарувчи ва юридик аҳамиятга эга бўлган ҳаракатларни содир этишга ваколатли шахслар, шунингдек чет давлат корхоналарининг юқори мартабали раҳбарлари, чет давлатнинг таниқли сиёсатчилари ва сиёсий партияларининг таниқли аъзолари (шу жумладан собиқ);
пул маблағларини ёки бошқа мол-мулкни ишга солмай тўхтатиб қўйиш — пул маблағларини ёки бошқа мол-мулкни ўтказишни, конверсиялашни, тасарруф этишни ёхуд кўчиришни тақиқлаш;
операцияларни тўхтатиб туриш — мижознинг пул маблағларини ёки бошқа мол-мулкни кўчириш, конверсиялаш, ўзга шахсларга эгалик қилиш ва фойдаланиш учун бериш, шунингдек юридик аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳаракатларни бажариш тўғрисидаги топшириқномалари ижросини тўхтатиб туриш;
террорчилик фаолиятида иштирок этаётган ёки иштирок этишда гумон қилинаётган шахс — террорчилик фаолиятида иштирок этаётган ёхуд иштирок этишда гумон қилинаётган юридик ёки жисмоний шахс, террорчилик фаолиятини амалга ошираётган ёхуд амалга оширишда гумон қилинаётган ташкилотнинг бевосита ёки билвосита мулкдори бўлган ёхуд уни назорат қилаётган юридик ёки жисмоний шахс, шунингдек, террорчилик фаолиятида иштирок этаётган ёхуд иштирок этишда гумон қилинаётган жисмоний шахснинг ёхуд ташкилотнинг мулкидаги ёки назорати остидаги юридик шахс;
оммавий қирғин қуролини тарқатишда иштирок этаётган ёки иштирок этишда гумон қилинаётган шахс — Ўзбекистон Республикаси томонидан тан олинган, оммавий қирғин қуролини тарқатишини олдини олишга қаратилган БМТ Хавфсизлик Кенгашининг резолюциялари ҳамда бошқа халқаро-ҳуқуқий ҳужжатлари билан белгиланган жисмоний ёки юридик шахс;
Рўйхат — терроризмга, оммавий қирғин қуролини тарқатишга қарши курашишни амалга оширувчи давлат органлари ва Ўзбекистон Республикасининг бошқа ваколатли органларидан тақдим этилаётган маълумотлар, шунингдек, чет давлатларнинг ваколатли органлари ва халқаро ташкилотларидан расмий каналлар орқали тақдим этилаётган маълумотлар асосида махсус ваколатли давлат органи томонидан тузилган террорчилик фаолиятида ёки оммавий қирғин қуролини тарқатишда иштирок этаётган ёки иштирок этишда гумон қилинаётган шахслар рўйхати.
учинчи томон — Ўзбекистон Республикасида рўйхатга олинган ва пул маблағлари ёки бошқа мол-мулк билан боғлиқ операцияларни амалга оширувчи Ўзбекистон Республикасининг «Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисида»ги Қонунининг 12-моддасида кўрсатилган ташкилотлар;
юридик шахсни ташкил этмаган чет эл тузилмаси — чет давлатнинг қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ юридик шахс ташкил этмаган ҳолда ташкил этилган ва ўз иштирокчиларининг (пайчиларнинг, ишонч билдирувчиларнинг ёки бошқа шахсларнинг) ёхуд бошқа бенефициарларнинг манфаатларини кўзлаб даромад (фойда) олишга қаратилган фаолиятни амалга ошириш ҳуқуқига эга бўлган ташкилий тузилмадир (фондлар, шерикликлар, ширкатлар, трастлар, жамоавий инвестициялар ва (ёки) ишончли бошқарувнинг бошқа шакллари);
электрон ҳамён — электрон пуллар сақланадиган ва улардан фойдаланиш имконини берадиган электрон пуллар тизимининг дастурий таъминоти, микропроцессор (чип) ва дастурий-техник воситалар;
аккаунт — банкнинг мобил иловасида мижоз тўғрисидаги маълумотлар мажмуини ўз ичига оладиган ҳисобга олиш ёзуви.
номинант — жисмоний (жисмоний шахслар гуруҳи) ёки юридик шахс томонидан унинг номидан ташкилотга нисбатан муайян мақомда иш юритиш учун тайинланган жисмоний ёки юридик шахс;
номинатор — номинантга бевосита ёки билвосита ўз номидан директор ёки акциядор сифатида ҳаракат қилиш тўғрисида кўрсатма берадиган жисмоний (жисмоний шахслар гуруҳи) ёки юридик шахс;
аниқлик даражаси — тижорат банкининг автоматлаштирилган ахборот тизимларида операция иштирокчиларидан бирининг идентификация маълумотлари Рўйхатдаги шахсларнинг идентификация маълумотлари билан солиштириш жараёнида мос келиш даражасини ифодаловчи кўрсаткич;
пакетли ўтказма — бир нечта алоҳида тўловлар ёки ўтказмалардан иборат бўлиб, айни бир молиявий муассасага (тижорат банклари, тўлов тизимлари операторлари, тўлов ташкилотлари ва бошқалар) юбориладиган, якунда бир шахсга ёки турли шахсларга мўлжалланган ўтказма.
2. Тижорат банкларининг ички назорат тизими мақсади қуйидагилар ҳисобланади:
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризм ва оммавий қирғин қуролларни тарқатишни молиялаштиришга йўналтирилган операцияларни самарали аниқлаш ва олдини олиш;
тижорат банкининг қасддан ёки қасддан бўлмаган ҳолда жиноий фаолиятга жалб қилинишига, унинг устав фонди (капитали)га жиноий фаолият натижасида олинган капиталнинг, шунингдек тижорат банкини бошқаришга жиноятчи шахсларнинг кириб келишига йўл қўймаслик;
таваккалчиликларни аниқлаш, уларни баҳолаш, ҳужжатлаштириш ва пасайтириш;
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари талабларига қатъий риоя этилишини таъминлаш.
3. Тижорат банкларининг ички назорат тизимининг асосий вазифалари, улар тўғридан-тўғри ёки тўлов агентлари ва (ёки) тўлов субагентлари орқали ҳаракат қилишидан қатъи назар, қуйидагилардан иборат:
таваккалчиликларни аниқлаш ва баҳолаш, ҳужжатлаштириш ва уларни камайтириш бўйича тегишли чораларни кўриш;
мижозларни лозим даражада текшириш бўйича ва идентификациялаш чора-тадбирларни амалга ошириш, шунингдек мижозлар ва уларнинг бенефициар мулкдорлари ҳақидаги маълумотларни мунтазам янгилаш ва верификациялаш;
бенефициар мулкдорларни идентификациялаш, уларни шахсини ўрганиш бўйича тегишли чораларни кўриш ва операцияни амалга оширишда фойдаланиладиган пул маблағлари ёки бошқа мол-мулкларнинг манбасини аниқлаш;
юқори мансабдор шахслар, уларнинг оила аъзолари ва юқори мансабдор шахсларга яқин шахсларнинг амалга ошираётган операцияларини чуқур мониторинг қилиш;
мазкур Қоидалар ва ички ҳужжатлар билан белгиланган тартибда гумонли ва шубҳали операцияларни аниқлаш;
ички назоратни амалга ошириш давомида аниқланган шубҳали операциялар тўғрисидаги ахборотлар (ҳужжатлар)ни махсус ваколатли давлат органига ўз вақтида тақдим этиш;
Рўйхат билан солиштириш орқали операция иштирокчилари орасида террорчилик фаолиятида ёки оммавий қирғин қуролини тарқатишда иштирок этаётган ёки иштирок этишда гумон қилинаётган шахсларни аниқлаш;
Рўйхатга киритилган шахсларнинг операциясини кечиктирмасдан ва олдиндан хабар қилмасдан тўхтатиб туриш, бундан юридик ёки жисмоний шахснинг ҳисобварағига тушган пул маблағларини ҳисобга киритиш бўйича операциялар мустасно ва (ёки) пул маблағларини ёки бошқа мол-мулкини ишга солмай тўхтатиб қўйиш;
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш билан боғлиқ маълумотларнинг махфийлигини таъминлаш;
операциялар тўғрисидаги ахборотни, шунингдек идентификациялаш маълумотларини ва мижозларни лозим даражада текширишга доир материалларнинг қонунчилик ҳужжатларида белгиланган муддатлар давомида сақланишини таъминлаш;
тижорат банки раҳбариятини тегишли қарорлар қабул қилиш учун зарур бўлган аниқ ахборотлар ва материаллар билан оператив ва мунтазам равишда таъминлаб бориш;
шубҳали операциялар амалга оширилган ёки амалга оширишга бўлган уринишлар, шубҳали операцияларни амалга оширган мижозлар билан алоқадор бўлган шахслар (раҳбарлар, таъсисчилар, жамият акцияларининг камида ўн фоизига эга бўлган акциядорлар, иштирокчилар) тўғрисидаги маълумотлар базасини шакллантириш, шунингдек бундай маълумотларни бошқа тижорат банклари ҳамда давлат органлари билан қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ўзаро алмашиб бориш;
чет элдаги банклар билан корреспондентлик алоқаларини ўрнатишда уларнинг ички назорат тизимини ўрганиш;
операцияларнинг анонимлигини оширувчи янги технологиялар ёрдамида қонунга хилоф иш қилиш, хусусан, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва (ёки) оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш учун тижорат банки хизматларидан фойдаланиш таҳдидининг олдини олишга алоҳида эътибор қаратилиши мақсадида зарур бўлган тадбирлар қўллаш;
сўровлар бўйича мижозлар базасидан жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, террорчилик фаолиятини молиялаштиришга ва (ёки) оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга алоқадор шахсларни аниқлашдан иборат.
4. Ички назорат тизими мақсад ва вазифаларига эришиш учун Ички назорат хизмати қуйидагилар бўйича функцияларни бажаради:
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва (ёки) оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш билан боғлиқ ҳуқуқбузарликни содир этилишида тижорат банки хизматларидан фойдаланиш хавфининг олдини олиш учун қонунчилик ҳужжатларида, мазкур Қоидаларда, ички ҳужжатларда назарда тутилган чораларни кўриш;
тижорат банки томонидан жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари ва ички ҳужжатлар талабларига риоя этилишини мониторинг қилиш;
тижорат банки фаолиятидаги жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари ва ички ҳужжатлар талабларига риоя қилинмаганлиги бўйича аниқланган камчилик ва қоидабузарликларни бартараф этиш юзасидан раҳбарият кўриб чиқиши учун таклифлар тайёрлаш ва киритиш;
Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг (бундан буён матнда Марказий банк деб юритилади) ваколатли вакиллари, тижорат банкининг ички аудит хизмати ходимлари, ташқи аудиторлар ҳамда махсус ваколатли давлат органи ходимлари томонидан ўтказилган текширувлар жараёнида аниқланган ички назорат тизимини ташкил этишда ва унинг фаолиятидаги хато ва камчиликларнинг бартараф этилишини мониторинг қилиш;
ички назоратни ташкил этиш, ходимлар томонидан қонунчилик ҳужжатлари, мазкур Қоидалар ва ички ҳужжатлар талабларини бузиш ҳолатларининг олдини олиш ва бартараф этиш масалалари бўйича Марказий банк ва махсус ваколатли давлат органи билан биргаликда ҳаракат қилиш.
5. Ҳар бир тижорат банки қонунчилик ҳужжатлари ва мазкур Қоидалар асосида Ички назорат хизматининг вазифалари, ҳуқуқлари ва жавобгарлигини белгилайдиган низомни ишлаб чиқиши, банк кузатув кенгашида тасдиқлаши ва амалга киритиши лозим.
Ушбу Низом ўзида Ички назорат хизматига бўлган қуйидаги талабларни акс эттириши керак:
унинг мақсади ва вазифалари;
унинг тижорат банкининг бошқа бўлинмаларидан мустақил бўлишини таъминлаш усуллари;
унинг тижорат банкининг раҳбарияти, шу жумладан кузатув кенгаши, унинг қўмиталари ва бошқарув билан, шунингдек, бошқа бўлинмалари, ички аудит хизмати ҳамда тўлов агентлари ва тўлов субагентлари, чет элдаги шуъба банклари, филиаллари ва ваколатхоналари билан ўзаро муносабати;
ўзининг функцияларини бажариш учун зарур бўлган маълумотларни олиш ҳуқуқига эга бўлиши, шунингдек мазкур маълумотларни тақдим этиш масалалари юзасидан ҳамкорлик қилиш бўйича тижорат банкининг бошқа бўлинмалари ва шуъба банклари, чет элдаги филиаллари ва ваколатхоналари, тўлов агентлари ва тўлов субагентлари ходимларининг мажбурияти;
қонунчилик ҳужжатлари ва ички ҳужжатлар талаблари бузилишларини ўрганишни ўтказиш ҳуқуқи;
олинган маълумотларни тижорат банки бошқаруви раисига ва зарур бўлганда тижорат банки кенгашига эркин ифодалаш ва ошкор этиш ҳуқуқига эга бўлиши;
тижорат банкининг бошқарув раисига тегишли ҳисоботни тақдим қилиш мажбурияти;
тижорат банки бошқарувига қонунчилик ҳужжатлари ва халқаро стандартларга мувофиқлик масалалари бўйича маслаҳатлар бериш, шу жумладан, мазкур соҳадаги ўзгаришлар тўғрисида хабардор қилиш мажбурияти;
ходимларни танлаш бўйича малака талаблари ва тартиблари;
малакани ошириш бўйича махсус курсларда мунтазам равишда ўқиб бориш мажбурияти.
5 1. Ички назорат хизмати ўз функцияларини бажаришга тўсқинлик қилувчи ҳар қандай таъсирлардан қочиш мақсадида банкнинг фойда олишга қаратилган бўлинмалари раҳбарларидан мустақил ҳисобланади.
Ушбу мустақиллик қуйидаги жиҳатлар билан таъминланади:
Ички назорат хизмати раҳбари ва ходимларини тайинлаш, лавозимидан озод этиш, шунингдек уларнинг фаолиятини баҳолаш ва мукофот тўловлари миқдори (иш ҳақи, бонуслар ва бошқалар) тўғрисидаги қарорлар фақат кузатув кенгаши томонидан қабул қилинади;
Ички назорат хизмати раҳбари банкнинг фойда олишга қаратилган бўлинмаларини бошқариш ва операцияларни амалга ошириш бўйича ваколатга ва молиявий мажбуриятларга эга бўла олмайди, шунингдек лавозимларни қўшиб олиб боришга йўл қўйилмайди.
6. Тижорат банклари мазкур Қоидалар талабларидан келиб чиқиб, қуйидагиларни акс эттирган ҳолда ички қоидаларни ишлаб чиқиши лозим:
таваккалчиликларни аниқлаш, баҳолаш, мониторинг қилиш, бошқариш, камайтириш ва ҳужжатлаштириш бўйича тегишли чораларни кўриш тартиби;
мижозларни лозим даражада текшириш, шу жумладан, мижозларни ва уларнинг бенефициар мулкдори идентификациялаш, шунингдек мижозларнинг операциялари устидан доимий мониторингни амалга ошириш қоидалари;
зарур бўлган ахборотни расмийлаштириш ва унинг махфийлигини таъминлаш тартиби;
Ички назорат хизмати ходимлари томонидан тижорат банки бош офисидаги Ички назорат хизмати раҳбарига (бундан буён матнда Ички назорат хизмати раҳбари деб юритилади) жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга оид қонунчилик ҳужжатлари бузилиши далиллари тўғрисида ахборот тақдим этиш тартиби;
Ички назорат хизматининг тўлов агентлари ва тўлов субагентлари билан ўзаро ишлаш тартиби;
кадрларни тайёрлаш ва ўқитишга доир малака талаблари;
гумонли ва шубҳали операцияларни аниқлаш тартиби;
шубҳали операциялар тўғрисидаги хабарларни тайёрлаш ва уларни махсус ваколатли давлат органига юбориш тартиби;
Рўйхатга киритилган шахсларнинг операциясини аниқлаш ҳамда ушбу операцияларни кечиктирмасдан ва олдиндан хабар қилмасдан тўхтатиб туриш (юридик ёки жисмоний шахснинг ҳисобварағига тушган пул маблағларини ҳисобга киритиш бўйича операциялар бундан мустасно) ва (ёки) пул маблағларини ёки бошқа мол-мулкини ишга солмай тўхтатиб қўйиш ҳамда тўхтатиб турилган операцияларни ҳамда ишга солмай тўхтатиб қўйилган пул маблағлари ёки бошқа мол-мулкларни доимий назорат ва мониторинг қилиш тартиби;
Рўйхатга киритилган шахсларнинг тўхтатиб қўйилган пул маблағлари ёки бошқа мол-мулкдан фойдаланишига рухсат олиш учун берган мурожаатларини махсус ваколатли давлат органига юбориш тартиби;
юқори таваккалчилик даражаси тоифасига киритилган мижозларнинг ҳисобини юритиш ва мониторинг қилиш ҳамда бундай мижозлар операцияларини мониторинг қилиш тартиби;
юқори мансабдор шахслар, уларнинг оила аъзолари ва юқори мансабдор шахсларга яқин шахслар билан амалий иш муносабатларига киришиш ва улар томонидан амалга оширилаётган операцияларни чуқур мониторинг қилиш тартиби;
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва (ёки) оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш мақсадида технологик ютуқлардан фойдаланилишининг олдини олишга қаратилган чоралар;
пул маблағларини олувчиси ва (ёки) жўнатувчиси ҳақида талаб қилинган маълумотлари мавжуд бўлмаган чет эл валютасидаги пул ўтказмалари аниқланган ҳолларда кўриладиган чоралар;
ходимларни ишга қабул қилишда номзодларнинг лавозимга муносиблигини баҳолашга қаратилган жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш ва терроризмни молиялаштириш бўйича рискка асосланган текширув тартиб-таомиллари;
қонунчилик ҳужжатларига зид бўлмаган бошқа қоидалар.
Ички қоидалар мазкур Қоидалар ва бошқа қонунчилик ҳужжатларининг талабларига мувофиқ бўлиши ҳамда аниқланган таваккалчиликлар ва уларнинг баҳосидан келиб чиқиб тузилиши керак. Ички қоидалар, уларга киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар тижорат банкининг кенгаши томонидан тасдиқланади.
Ички қоидалар тўлов агентлари ва тўлов субагентларига, шунингдек тижорат банкининг барча бўлинмаларига ҳамда шуъба банкларига ижро учун мажбурийдир.
Тижорат банкининг чет давлатдаги шуъба банки, филиали ва ваколатхоналари ички назорат қоидалари, уларни рўйхатга олаётган давлат қонунчилиги талаблари инобатга олинган ҳолда тасдиқланади.
6 1. Банк гуруҳининг ички қоидалари қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва (ёки) оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш билан боғлиқ таваккалчиликларни бошқариш ва мижозларни лозим даражада текшириш учун зарур бўлган маълумотларни алмашиш қоидалари ва тартиб-таомиллари;
комплаенс назоратни, аудитни ва (ёки) жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва (ёки) оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш функцияларини гуруҳ даражасида таъминлаш, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва (ёки) оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш мақсадлари учун зарур бўлган ҳолларда филиаллардан ва шуъба корхоналардан уларнинг мижозлари, ҳисобварақлари ва операциялари тўғрисидаги маълумотларни олинишини таъминлаш;
махфийликни ва маълумотлардан фойдаланишни етарли даражада ҳимоя қилиш.
6 2. Банклар, улар ва уларнинг агентлари ва субагентлари фаолият кўрсатадиган мамлакатларнинг ваколатли органлари фойдаланиши мумкин бўлган тўлов агентлари ва тўлов субагентларининг янгиланган реестрини юритиши керак.
2-боб. Ички назорат тизимини ташкил этиш
7. Тижорат банкининг ички назорат тизими банк ишининг жиҳатлари, фаолиятининг асосий йўналишлари, агентлар, субагентлар, мижозлар базаси ва мижозлар ҳамда уларнинг операциялари билан боғлиқ таваккалчилик даражасини ҳисобга олган ҳолда ташкил этилади.
8. Тижорат банкининг, шу жумладан, унинг филиалларининг ички назорат тизими таркибий тузилмаси тижорат банки бошқаруви қарори билан белгиланади. Тижорат банкининг ички назорат тизими таркибий тузилмаси аниқланган таваккалчиликлар ва уларнинг баҳосидан келиб чиқиб ҳамда Марказий банкнинг талабларига мувофиқ қайта кўриб чиқилиши лозим.
9. Тижорат банкининг ички назорат тизимининг таркибий тузилмаси тижорат банкининг бош офисининг Ички назорат хизматини, шунингдек тижорат банкининг ҳар бир филиалидаги Ички назорат хизматини ёки масъул ходимни ўз ичига олади.
Тижорат банкининг чет элда шуъба банки, филиали ва ваколатхонаси мавжуд бўлган ҳолатда, чет элдаги шуъба банкининг, филиалнинг ва ваколатхонанинг ички назоратни амалга оширишга масъул бўлинмаси тижорат банкининг бош офисидаги Ички назорат хизматига ҳисобдордир.
10. Ички назорат хизмати ички назорат мақсадларига самарали эришиш ва вазифаларни унумли бажариш учун етарли миқдорда ходимлар билан шакллантирилади.
Ички назорат хизмати ходимлари сони таваккалчиликларни ҳисобга олган ҳолда шакллантирилиши керак.
Филиаллари ва/ёки банк хизматлари офислари сони 50 та ёки ундан ортиқ бўлган тижорат банкларининг бош офисидаги Ички назорат хизмати штат бирлиги 10 тадан кам бўлмаслиги лозим.
11. Ички назорат хизмати раҳбари ва ходимлари тижорат банки бош офисининг штат жадвалига киради ҳамда уларнинг иш ҳақи ва унга тенглаштирилган тўловлари тижорат банкининг бош офиси харажатлари ҳисобидан амалга оширилади.
Ички назорат хизмати раҳбари олий иқтисодий ёки юридик маълумотга ва тижорат банкининг банк операцияларини амалга ошириш билан боғлиқ бўлинмасида камида икки йиллик раҳбарлик тажрибасига ёхуд Ички назорат хизматида камида бир йиллик иш стажига эга бўлиши керак.
Ички назорат хизматининг раҳбари ва ходими лавозимига тайинланувчи шахс:
банк ва молия қонунчилик ҳужжатларини билиши;
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича халқаро стандартларни билиши;
бухгалтерия ҳисоби қоидалари ҳақидаги билимга эга бўлиш, шунингдек мунтазам равишда малакани ошириш бўйича махсус ўқув курсларидан ўтиши шарт.
Ички назорат хизмати раҳбари сифатида фақат банкнинг бошқарув аъзоларидан бири тайинланади.
12. Ички назорат хизмати раҳбари ёки ходими лавозимига қуйидаги шахслар тайинланиши мумкин эмас:
ўз фаолияти ва шахсий хулқ атворида ишониб топширилган бўлинмани нотўғри бошқаргани ёки ишни виждонан юритмаганини намоён этган шахслар;
иқтисодиёт соҳасидаги, бошқарув тартибига қарши, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш ва терроризмни молиялаштириш билан боғлиқ жиноятлари учун аввал суд томонидан жиноий жавобгарликка тортилган шахслар.
13. Тижорат банки ички назорат тизими тузилмасини шакллантириш, Ички назорат хизмати раҳбарини тайинлаш тўғрисидаги қарорни қабул қилгандан сўнг 10 (ўн) иш куни мобайнида тайинланган шахслар тўғрисидаги анкета маълумотларини илова қилган ҳолда бу ҳақда Марказий банкка хабар бериши лозим.
14. Ички назорат хизмати раҳбари ва ходимлари:
ички назоратни амалга ошириш мақсадида тижорат банки бўлинмалари раҳбарлари ва ходимларидан керакли бошқарувчилик ва бухгалтерия ҳужжатларини талаб қилиб олиш;
ички назоратни амалга ошириш мақсадида олинган ҳужжатлардан нусха кўчириш, тижорат банкининг электрон маълумотлар базаларида, локал ҳисоблаш тармоқлари ва автоном компьютер тизимларида сақланадиган файллардан ва бошқа ёзувлардан нусхалар олиш;
тижорат банкининг бошқа бўлинмалари мутахассисларидан ёрдам сўраш ва олиш;
тижорат банки бўлинмаларининг хоналарига кириш, шунингдек тижорат банки бошқаруви раисининг ёзма рухсатномаси билан ҳужжатлар сақланиши учун фойдаланиладиган (архивлар), нақд пул ва қимматликлар сақланадиган (пул омборлари), компьютер маълумотларини қайта ишлаш ва маълумотларни электрон шаклда сақлаш хоналарига кириш;
бошқарув раиси ёки тегишли ваколатга эга бўлган унинг ўринбосарига юридик ва жисмоний шахснинг ҳисобварағига келиб тушаётган маблағлар бўйича операцияларни истисно қилган ҳолда Рўйхатга киритилган шахсларнинг пул маблағлари ёки бошқа мол-мулк билан боғлиқ операцияларини тўхтатиб туриш тўғрисида қарор лойиҳасини киритиши;
мижозларнинг операцияларига нисбатан келгуси ҳаракатлари, жумладан, қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ қўшимча маълумот олиш ёки мавжуд маълумотларни текшириш бўйича тижорат банки бошқаруви раисига таклифлар тақдим этиш;
мазкур Қоидалар ва ички ҳужжатларга мувофиқ бошқа ҳаракатларни амалга ошириш ҳуқуқига эга.
15. Ички назорат хизмати раҳбари ва ходимлари тижорат банки номидан тўлов (ҳисоб-китоб), кредит ва бухгалтерия ҳужжатларини имзолаш ёки визалаш ҳуқуқига эга эмас.
16. Ички назорат хизматининг раҳбари ва ходимлари ўз вазифаларини бажаришда қуйидагиларга мажбурдирлар:
ўз ваколати доирасида мазкур Қоидалар ва ички ҳужжатлар билан юклатилган мақсадларга эришиш ва вазифаларни бажариш учун зарур чораларни кўриш;
тижорат банкининг тегишли бўлинмаларидан олинган ҳужжатларнинг сақланишини ва қайтарилишини таъминлаш;
ўз вазифаларини амалга оширишда олинган маълумотларнинг махфийлигига риоя қилиш;
мазкур Қоидалар ва ички ҳужжатларга мувофиқ бошқа мажбуриятларни амалга ошириш.
17. Ички назорат хизмати раҳбари бевосита тижорат банки бошқаруви раисига ҳисобдордир ва тижорат банкининг бошқа бўлинмаларидан мустақилдир.
Ички назорат хизмати ходимлари бевосита Ички назорат хизмати раҳбарига ҳисобдордир.
18. Тижорат банки бўлинмаларининг ходимлари Ички назорат хизматининг вазифаларининг амалга оширилишида мазкур Қоидалар ва ички ҳужжатларга мувофиқ кўмаклашадилар.
19. Тижорат банки бўлинмаларининг ходимлари Ички назорат хизмати раҳбари ёки ходимлари ўртасидаги ўзаро муносабат тартиби ички ҳужжатлар билан белгиланади.
20. Ички назорат хизмати, мижозларга бевосита хизмат кўрсатувчи банк бўлинмалари (масъул ижрочилар, кассирлар ва шу кабилар), юридик хизмат, ички аудит ва хавфсизлик хизмати ходимларининг сўнгги янгиликларга, жумладан, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришнинг, терроризмни молиялаштиришнинг ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришнинг замонавий усуллари, услублари ва йўналишлари ҳақидаги ахборотга эга бўлишларини таъминлаш, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш борасидаги қонунчилик ҳужжатлари ва мажбуриятларнинг барча жиҳатларини аниқ тушунтириб бериш мақсадида тижорат банклари мунтазам равишда ходимларни қайта тайёргарликдан ўтказишлари шарт.
21. Ички назорат хизмати тижорат банкининг бошқа тегишли бўлинмалари билан ҳамкорликда ҳар йили жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш масалалари бўйича тижорат банки ходимларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва ўқитиш дастурини (бундан буён матнда ўқув дастури деб юритилади) ишлаб чиқади. Ушбу дастурда қуйидагилар акс эттирилиши керак:
ўқувни ўтказиш тартиби, унинг шакллари (бирламчи инструктаж, режали, режадан ташқари ўқитиш) ва муддатлари;
ўқувни ўтказишни ташкил этишга масъул шахсларни тайинлаш;
ходимларнинг билимини текшириш тартиби.
Ўқув дастури тижорат банкининг бошқаруви томонидан тасдиқланади.
3-боб. Мижозларни лозим даражада текшириш
22. Тижорат банклари қуйидаги ҳолларда мижозларни лозим даражада текшириш бўйича мустақил равишда чора-тадбирларни кўришлари керак :
а) хўжалик ва фуқаровий-ҳуқуқий муносабатларни ўрнатишда, шу жумладан:
юридик ёки жисмоний шахс банк ҳисобварағини (омонатни) очиш учун ариза билан мурожаат қилганда;
жисмоний шахс банк картасини олиш учун ариза билан мурожаат қилганда;
юридик ва (ёки) жисмоний шахслар тижорат банки томонидан эмиссия қилинган қимматли қоғозларни харид қилиш учун ариза билан мурожаат қилганда;
юридик ва (ёки) жисмоний шахслар тижорат банки устав капиталининг бир фоизга тенг ёки ошадиган суммадаги унинг акцияларига эгалик қилганда;
жисмоний шахс кредит олиш ёки банк депозит ячейкаларида қимматбаҳо буюмларни сақлаш хизматларидан фойдаланиш учун мурожаат қилганда;
жисмоний шахс банк мобил иловаси орқали аккаунт очиш учун мурожаат қилганда;
б) бир марталик операциялар, шу жумладан улар ўзаро боғлиқ бўлган бир ёки бир нечта операцияни бажариш орқали амалга оширилаётган қуйидаги ҳолларда:
базавий ҳисоблаш миқдорининг 100 бараварига тенг ёки ундан ошган суммада мижозлар томонидан банк кассаларидан бошқа банк томонидан берилган банк карталари орқали нақд чет эл валютаси олинишида;
жисмоний шахслар томонидан эквиваленти 500 АҚШ долларидан ошган миқдорда чет эл валютасининг сотиб олиниши;
175 миллион сўмга тенг ёки ундан ошган суммада банк ҳисобварағини очмасдан ёки ҳисобварақдан фойдаланмасдан, операцияларни амалга оширишда;
мазкур Қоидаларнинг 38 1 -банди биринчи хатбошисида назарда тутилган пул ўтказмаларини бажаришда ёки қабул қилишда.
в) мазкур Қоидаларда ўрнатилган ҳар қандай истисноларга қарамасдан, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш ва терроризмни молиялаштириш бўйича шубҳалар мавжуд бўлганда;
г) мижоз тўғрисида аввал олинган маълумотларнинг тўғрилигига ёки етарли эканлигига нисбатан гумонлар мавжуд бўлганда.
22 1 . Тўлов агентлари ва тўлов субагентлари, агар агентлик ва (ёки) субагентлик шартномасида кўрсатилган бўлса, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари талабларига риоя қилган ҳолда, мижозни лозим даражада текшириш бўйича чораларни кўриш мақсадида мижознинг шахсини текшириш ва идентификация қилишни мумкин.
23. Тижорат банклари томонидан мижозни лозим даражада текшириш бўйича кўриладиган чора-тадбирлар қуйидагиларни ўз ичига олиши шарт:
мижознинг шахсини текшириш ва идентификация қилиш;
мижоз номидан иш кўраётган шахсни идентификация қилиш, шахсини ва ваколатларини тегишли ҳужжатлар асосида текшириш;
мижознинг бенефициар мулкдорини идентификациялашни;
ўрнатилган иш муносабатлари ёки ўтказилиши режалаштирилаётган операцияларнинг мақсади ва характерини ўрганиш;
мижоз томонидан амалга ошириладиган иш муносабатлари ва операцияларни, уларнинг бундай мижоз ва унинг фаолияти, таваккалчилик хусусияти, шу жумладан зарур бўлганда маблағлар манбаси тўғрисидаги маълумотларга мувофиқлигини текшириш мақсадида доимий асосда ўрганиш ўтказиш.
Тижорат банклари мижоз ёки бенефициар мулкдорнинг юқори мансабдор шахс эканлигини аниқлаш мақсадида таваккалчиликларни бошқариш тизимларидан фойдаланишлари шарт ва мижозни лозим даражада текшириш бўйича юқорида кўрсатиб ўтилган чораларни кўриш билан бирга, мижоз ёки бенефициар мулкдор сифатида қатнашаётган юқори мансабдор шахсларга нисбатан:
юқори мансабдор шахснинг мавқеи тўғрисидаги маълумотларни текшириш ва ўтказилаётган операциядаги пул маблағлари ёки бошқа мол-мулкни манбаларини аниқлаш бўйича тегишли чораларни кўриш;
юқори мансабдор шахс билан амалий иш муносабатларига фақатгина банкнинг бошқаруви раиси ёки тегишли ваколатга эга бўлган унинг ўринбосари рухсати билан киришиш (ёки мавжуд мижозлар учун давом эттириш);
амалий иш муносабатларини мунтазам равишда чуқур мониторинг қилиб боришлари лозим.
Тижорат банклари юқоридаги чораларни юқори мансабдор шахсларнинг оила аъзоларига ёки юқори мансабдор шахсга яқин шахсларга нисбатан ҳам кўришлари керак.
Мижозни лозим даражада текшириш имконияти мавжуд бўлмаган тақдирда тижорат банки, шу жумладан, у ўзининг тўлов агентлари ва (ёки) субагентлари орқали ҳаракат қилганда, бу ҳақда махсус ваколатли давлат органига хабар бериши ва бундай мижоз билан ҳамкорлик муносабатларига киришиш ёки бундай мижознинг операцияларини амалга оширишдан воз кечиши ёхуд у билан ҳар қандай амалий иш муносабатларини тўхтатиши лозим.
23 1 . Таъсисчилари Ўзбекистон Республикаси резиденти бўлган юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар давлат рўйхатидан ўтиш жараёнида масофадан банк ҳисобварағини очиш учун ариза билан мурожаат қилганда, мазкур Қоидаларнинг 23-банди иккинчи хатбошида келтирилган мижозни лозим даражада текшириш бўйича кўриладиган чора-тадбирлар Давлат хизматлари марказлари (бундан буён матнда рўйхатдан ўтказувчи орган деб юритилади) томонидан амалга оширилиши ва тижорат банклари кўрилган чора-тадбирлар натижасига ишонишлари мумкин. Бунда тижорат банклари:
мижозларни лозим даражада текшириш бўйича чора-тадбирлар юзасидан зарур бўлган маълумотларни тадбиркорлик субъектларини давлат рўйхатидан ўтказиш ва ҳисобга қўйишнинг автоматлаштирилган тизими орқали кечиктирмасдан олиш имкониятига эга бўлишига;
рўйхатдан ўтказувчи органнинг мижозларни лозим даражада текшириш бўйича қонунчилик ҳужжатларида белгиланган талабларга амал қилинишига ишонч ҳосил қилишлари керак.
Тижорат банклари мазкур банднинг иккинчи ва учинчи хатбошиларида кўрсатилган талаблардан бири бажарилмаган тақдирда мижозларни лозим даражада текшириш бўйича чора-тадбирларни мустақил равишда амалга оширади.
Мижозларни лозим даражада текшириш бўйича чора-тадбирлар рўйхатдан ўтказувчи орган томонидан амалга оширилганда, тижорат банклари мижоз билан иш муносабатларига киришиш тўғрисидаги қарорни ўз таваккалчиликларидан келиб чиқиб, мустақил равишда қабул қилади. Бунда банк ҳисобварағи шартнома офертасида мижозларни лозим даражада текшириш бўйича чора-тадбирлар тижорат банклари томонидан амалга оширилиши мумкинлиги кўрсатилиши лозим.
23 2 . Тижорат банклари мазкур Қоидаларнинг 23-банди иккинчи — тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган мижозларни лозим даражада текшириш бўйича чора-тадбирларни амалга оширган учинчи томонларнинг лозим даражада текшириш натижаларига ишонишлари мумкин. Мазкур ҳолларда мижозларни лозим даражада текшириш натижалари бўйича сўнгги жавобгарлик тижорат банкларининг зиммасида қолади. Бунда тижорат банклари:
мижозларни лозим даражада текшириш бўйича чора-тадбирлар юзасидан зарур бўлган маълумотларни (электрон тизимлар орқали) кечиктирмасдан олиш имкониятига эга бўлиши;
мижозларни лозим даражада текшириш бўйича чора-тадбирлар юзасидан идентификациялаш маълумотлари ва бошқа тегишли ҳужжатлар нусхасини сўров асосида кечиктирмасдан олиш имкониятига эга бўлиши;
учинчи томон жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат қоидалари асосида ишлашига ишонч ҳосил қилишлари керак.
Тижорат банклари мазкур банднинг иккинчи — тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган талаблардан бирига риоя қилинмаган тақдирда, мижозларни лозим даражада текшириш бўйича чора-тадбирларни мустақил равишда амалга ошириши керак.
Тижорат банклари мижоз билан иш муносабатларига киришиш тўғрисидаги қарорни ўз таваккалчиликларидан келиб чиқиб, мустақил равишда қабул қилади ҳамда мижозни лозим даражада текшириш бўйича чора-тадбирларни амалга оширишга ҳақли.
Тижорат банклари шартномада ва (ёки) шартнома офертасида мижозларни лозим даражада текшириш бўйича чора-тадбирлар тижорат банклари томонидан амалга оширилиши мумкинлигини кўрсатиши лозим.
24. Мижоз ёки мижоз томонидан амалга оширилаётган операция юқори даражадаги таваккалчилик тоифасига киритилган тақдирда тижорат банклари ушбу мижозга нисбатан қуйидаги лозим даражада текширишнинг кучайтирилган чора-тадбирларини кўришлари шарт:
мижоз ҳақида очиқ манбалар ва маълумотлар базаларидан қўшимча тасдиқланган маълумотларни тўплаш ва қайд этиш;
мижоздан у томонидан амалга оширилаётган операциялар бўйича пул маблағлари ёки бошқа мол-мулкнинг манбалари ҳақидаги маълумотларни олиш;
мазкур мижоз томонидан ўтказилиши режалаштирилган ёки ўтказилган операцияларнинг мақсадларини ўрганиш;
ушбу мижоз томонидан амалга оширилаётган операциялар устидан доимий мониторинг юритиш.
Мижозни лозим даражада текширишнинг кучайтирилган чора-тадбирларини, айнан мижоздан, у томонидан амалга оширилаётган операциялар бўйича пул маблағлари ёки бошқа мол-мулкнинг манбалари ҳақидаги маълумотларни олиш ва (ёки) мазкур мижоз томонидан ўтказилиши режалаштирилган ёки ўтказилган операцияларнинг мақсадларини ўрганишни амалга ошириш имкони бўлмаган тақдирда тижорат банки бу ҳақда махсус ваколатли давлат органига хабар бериши ва бундай мижоз билан амалий иш муносабатларига киришиш ёки бундай мижознинг операцияларини амалга оширишни рад этиши керак.
24 1 .Тижорат банклари ахборот тизимларидаги аниқлик даражасини ҳар бир хизмат ёки операция тоифасининг таваккалчилик даражасидан келиб чиққан ҳолда белгилаши керак.
Аниқлик даражаси операция иштирокчилари идентификация маълумотларининг ҳар бир элементи бўйича алоҳида белгиланиши лозим.
25. Мижоз ва мижознинг бенефициар мулкдори идентификацияси мазкур Қоидаларнинг 1 ва 2-иловаларида кўзда тутилган маълумотлар, шунингдек операциялар ва бошқа битимларнинг бажарилиши учун асос ҳисобланувчи ҳужжатлар ва бошқа зарур маълумотлар асосида амалга оширилади.
26. Тижорат банки томонидан жисмоний шахс — мижозни идентификациялаш шахсни тасдиқловчи ҳужжат ёки рақамли идентификация асосида амалга оширилади. Бунда тижорат банки жисмоний шахс — мижоз идентификацияси:
шахсни тасдиқловчи ҳужжат (биометрик паспорт ёки идентификацияловчи ИД-карта ёхуд уларнинг ўрнини босадиган бошқа ҳужжат) асосида амалга оширилганда ушбу ҳужжатнинг асли ёки Ўзбекистон Республикаси Ягона интерактив давлат хизматлари портали ва (ёки) «Ижтимоий карта» мобил иловаси орқали бериладиган электрон шакли билан танишиб чиқиши;
рақамли идентификация асосида амалга оширилганда Мижозларни рақамли идентификация қилиш тартиби тўғрисидаги низомда (рўйхат рақами 3322, 2021 йил 30 сентябрь) белгиланган чораларни кўриши лозим.
27. Юридик шахсларга ва якка тартибдаги тадбиркорларга нисбатан мижозларни лозим даражада текшириш бўйича чора-тадбирлар амалга оширилаётганда тижорат банклари улардан қуйидагиларни олишлари лозим:
юридик шахсларнинг ва якка тартибдаги тадбиркорларнинг давлат рўйхатидан ўтганлиги тўғрисидаги тегишли ҳужжатлари;
юридик шахсларнинг раҳбарлари тўғрисидаги ҳамда таъсис ҳужжатларида кўрсатилган маълумотлар.
Мазкур маълумотлар тадбиркорлик субъектларини давлат рўйхатидан ўтказиш ва ҳисобга қўйишни автоматлаштирилган тизими орқали олинади, ушбу тизимдан маълумотларни олиш имконияти бўлмаган тақдирда, улар бевосита мижозни ўзидан олинади.
Юридик шахс бўлган мижозларга нисбатан тижорат банклари уларнинг хўжалик фаолияти хусусиятини, шунингдек мулкчилик шакли ва бошқарув тузилмасини тушунишлари керак.
Юридик шахсларни лозим даражада текшириш жараёнида тижорат банки пировард натижада мижознинг мулкдори бўлган ёки мижозни назорат қилувчи мижознинг бенефициар мулкдори – жисмоний шахсни идентификация қилиши, ишончли манбадан олинган маълумотлардан фойдаланган ҳолда, шу жумладан қуйида келтирилган маълумотларни ўрганиш орқали, бенефициар мулкдорнинг шахсини текшириш юзасидан ўринли чораларни кўриши керак:
мижознинг мулк ва бошқарув тузилмаси;
мижознинг таъсисчилари (жамият акцияларининг/улушларининг камида ўн фоизига эга бўлган акциядорлари/иштирокчилари) тўғрисидаги;
пировардида юридик шахснинг улушига (камида ўн фоиз) эгалик қилувчи жисмоний шахс (лар)нинг (агар мавжуд бўлса) шахсий маълумотлари;
агар кўрилган чоралар бўйича назорат қилувчи улушга эга бўлган шахс бенефициар мулкдор эканлигига шубҳа туғилса ёки улушга бўлган мулк ҳуқуқи бошқарувини амалга оширувчи шахслар бўлмаса, юридик шахс устидан назоратни бошқа усуллар билан амалга ошираётган шахс(лар)нинг (агар мавжуд бўлса) шахсий маълумотлари.
Тижорат банклари томонидан кўрилган тегишли чоралар бенефициар мулкдорни аниқлаш имконини бермаса, тижорат банклари юқори раҳбарлик лавозимини эгаллаб турган шахсни идентификация қилиши ва унинг шахсини текшириш юзасидан ўринли чораларни кўриши керак.
27 1 . Тижорат банклари юридик шахсларни лозим даражада текшириш жараёнида мижознинг директори ёки таъсисчилари (акциядорлари, иштирокчилари) номинант эканлиги аниқлаган тақдирда, бу ҳақида ва номинатор тўғрисида махсус ваколатли давлат органига хабар бериши лозим.
28. Агар мижоз ёки мижознинг бенефициар мулкдори мулкчилик таркиби тўғрисида маълумотни ошкор қилиш бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талаблари татбиқ қилинувчи юридик шахс ҳисобланса, бундай юридик шахснинг таъсисчилари (жамият акцияларининг камида ўн фоизига эга бўлган акциядорлари, иштирокчилари)ни аниқлаш ва тасдиқлаш талаб этилмайди.
29 1. Юридик шахсни ташкил этмаган чет эл тузилмаларига нисбатан ушбу Қоидалар билан юридик шахслар учун ўрнатилган талаблар қўлланилади.
29. Тижорат банки юридик шахс — мижозни батафсил ўрганиш мақсадида қуйидагиларга алоҳида эътибор қаратиши лозим:
мижознинг таъсисчилари (жамият акцияларининг камида ўн фоизига эга бўлган акциядорлари, иштирокчилари) таркибига, мижознинг устав фонди (капитали)нинг 10 фоиздан ортиқ улушига эгалик қилаётган шахсларни аниқлашга;
мижоз бошқаруви органлари тузилмасига ва уларнинг ваколатларига;
мижоз устав фонди (капитали)нинг рўйхатга олинган миқдорига.
30. Мижозни ва операциянинг бошқа иштирокчиларини идентификациялаш имконини берувчи барча ҳужжатлар улар тақдим этилган санада амалда бўлиши шарт.
32. Тижорат банклари мижозлардан олинган ахборотлар (ҳужжатлар) ишончлилигига шубҳалар мавжуд бўлганда, ушбу ахборотларни (ҳужжатларни) текшириш (верификациялаш) бўйича чораларни кўришлари лозим. Бундай ҳолатларда, тижорат банклари тегишли ташкилотларга мижозлар ҳақидаги ахборотларнинг (ҳужжатларнинг) ишончлилигини (ҳақиқийлигини) аниқлаштириш учун мурожаат қилишлари мумкин.
33. Норезидент-банк билан вакиллик муносабатлар ўрнатилишида ва амалга оширилишида норезидент-банкни идентификациялашдан ташқари, тижорат банки қуйидагиларни амалга ошириши керак:
норезидент-банкнинг иш фаолияти хусусиятлари тўғрисида тўлиқ маълумотга эга бўлиш учун у ҳақидаги ахборотларни йиғиш;
очиқ маълумотлар асосида норезидент-банкнинг обрўсини ва назорат сифатини, шу жумладан, ушбу банкка нисбатан жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга оид қоидабузарликлар юзасидан тергов ҳаракатлари олиб борилган ёки борилмаганлигини ёҳуд назорат қилувчи органлар томонидан унга нисбатан чоралар кўрилганини аниқлаш;
норезидент банк томонидан жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича кўрилаётган чора-тадбирларни баҳолаш;
транзит ҳисобварақлар»га нисбатан — банк-респондент банк-корреспондентдаги ҳисобварақлардан тўғридан-тўғри фойдаланиш имкониятига эга ўз мижозини лозим даражада текшириш бўйича чора-тадбирларни кўрганлиги, шунингдек мижоз тўғрисида зарур бўлган идентификация натижасида олинган маълумотларни банк-корреспондентнинг сўровига асосан тақдим қилиш имкони мавжудлиги бўйича тегишли тасдиқни олиш;
транзит ўтказмаларини амалга ошириш мақсадида бошқа банклар билан муносабатларни ўрнатишда электрон тўловлар тўғрисидаги барча маълумотларни сақлаш.
корреспондентлар ўртасида мажбуриятларнинг аниқ ва тўлиқ тақсимланишини таъминлаш.
Норезидент-банк билан вакиллик муносабатларини ўрнатиш тўғрисида қарор тижорат банки бошқаруви томонидан қабул қилинади.
33 1 . Транзит молиявий муассаса сифатида фаолият юритаётган тижорат банклари, техник чекловлар халқаро электрон ўтказма бўйича ички электрон пул ўтказмага боғланган жўнатувчи ва олувчи тўғрисидаги талаб қилинаётган маълумотнинг сақланишига тўсқинлик қилган ҳолларда, жўнатувчи молиявий муассасадан ёки бошқа транзит молиявий муассасадан олинган барча маълумотлар бўйича ёзувларни беш йилдан кам бўлмаган муддат давомида сақлашлари керак.
34. Тижорат банклари вакиллик муносабатлари ўрнатилаётган норезидент-банклар томонидан жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича халқаро стандартлар қўлланилаётганлиги ҳақида ишонч ҳосил қилишлари керак.
35. Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш соҳасида халқаро ҳамкорликда иштирок этмаётган давлатлар ҳудудида жойлашган норезидент-банклар ёки уларнинг шуъба банклари, филиаллари ва ваколатхоналари билан вакиллик муносабатларини давом эттириш жараёнида тижорат банклари улар билан амалга оширилаётган барча операцияларга алоҳида эътибор қаратишлари лозим.
36. Тижорат банклари:
улар рўйхатдан ўтган давлатларнинг ҳудудида доимий фаолият юритувчи бошқарув органлари бўлмаган банклар томонидан ҳисобварақлари фойдаланаётганлиги тўғрисида маълумот мавжуд бўлган норезидент-банклар билан муносабатлар ўрнатилишининг олдини олишга қаратилган чора-тадбирлар кўришлари шарт;
халқаро ҳисоб-китоблар амалга оширилишида мазкур ҳисоб-китоблар билан боғлиқ тўлов тафсилотлари ва бошқа маълумотларни банк-корреспондентлар билан ўзаро алмашишлари мумкин;
жўнатувчи тўғрисидаги маълумотлар (жисмоний шахсларнинг фамилияси, исми, отасининг исми, юридик шахсларнинг номи, жўнатувчининг жойлашган ери (почта манзили) ва ҳисоб рақами) тақдим этилмаган ёхуд қисман тақдим этилган халқаро пул ўтказмалари билан боғлиқ операцияларга алоҳида эътибор қаратишлари ва батафсил таҳлил қилишлари лозим;
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш соҳасида халқаро ҳамкорликда иштирок этмаётган давлатларда жойлашган ўзларининг чет элдаги шуъба банклари, филиаллари ва ваколатхоналари фаолияти устидан назоратни кучайтиришлари керак;
ўзларининг чет элдаги шуъба банклари, филиаллари ва ваколатхоналаридан улар жойлашган мамлакатлар қонунчилик ҳужжатларида тақиқ мавжудлиги сабабли, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича тегишли чораларни кўриш имконияти бўлмаган тақдирда, тижорат банкининг бош офисига ахборот берилишини талаб қилишга мажбурдирлар. Ўз навбатида тижорат банклари бу ҳақда Марказий банкка ва махсус ваколатли давлат органига хабар беришлари ва жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва (ёки) оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш билан боғлиқ таваккалчиликларни бошқариш бўйича тегишли қўшимча чораларни кўришлари шарт.
Тижорат банкларининг чет элдаги шуъба банклари, филиаллари ва ваколатхоналари агарда улар жойлашган мамлакатнинг қонунчилик ҳужжатларида тижорат банкининг ички қоидаларига нисбатан енгилроқ ички назорат чоралари белгиланган бўлса, улар жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш борасидаги чора-тадбирларни амалга оширишда тижорат банкининг ички қоидаларига риоя қилишлари керак.
37. Халқаро пул ўтказмалари тизимлари бўйича хизматларни кўрсатувчи компаниялар (бундан буён матнда халқаро пул ўтказмалари тизимлари деб юритилади) билан муносабатлар ўрнатилишида ва амалга оширилишида бундай ташкилотни идентификациялашдан ташқари, тижорат банки қуйидагиларни амалга ошириши лозим:
халқаро пул ўтказмалари бўйича шеригининг иш фаолияти хусусиятлари тўғрисида тўлиқ маълумотга эга бўлиш учун у ҳақидаги ахборотларни йиғиш;
очиқ маълумотлар асосида ташкилотнинг обрўсини, жумладан, ушбу ташкилотга нисбатан жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга оид камчиликлар юзасидан тергов олиб борилган ёки борилмаганлигини аниқлаш;
электрон тўловлар тўғрисидаги барча маълумотларни сақлаш.
Халқаро пул ўтказмалари тизимлари билан вакиллик муносабатларини ўрнатиш тўғрисидаги қарор тижорат банки бошқаруви томонидан қабул қилинади.
38. Халқаро пул ўтказмалари бўйича, шу жумладан, халқаро пул ўтказмалари тизимлари орқали операцияларни амалга оширувчи тижорат банклари:
ўзларининг бундай хизматларни кўрсатувчи бўлинмалари (тўлов агентлари, тўлов субагентлари, шохобча, бўлим ва шу кабилар) ва ушбу бўлинмалар ходимларининг ҳисобини юритишлари;
пул ўтказмаларига оид операцияларни жисмоний шахс — мижозларни лозим даражада текширгандан сўнг амалга оширишлари;
жўнатиладиган пул ўтказмаларини мижоз-жўнатувчи ҳақидаги (жўнатувчининг номи, манзили, солиқ тўловчининг идентификацион рақами ёки мижознинг идентификация рақами; агар операция жараёнида ҳисобварақ ишлатилган бўлса, унинг рақами ёки операцияни жўнатувчидан олувчигача кузатиб бориш имконини берадиган операциянинг хос рақами; жисмоний шахслар учун — исми, фамилияси, отасининг исми, биометрик паспорти ёки идентификацияловчи ИД-картаси ёхуд уларнинг ўрнини босадиган бошқа ҳужжатнинг серияси ва рақами, туғилган санаси ва яшаш жойи) ва олувчи ҳақидаги (олувчининг номи, мамлакати ва шаҳри, солиқ тўловчининг идентификацион рақами ёки мижознинг идентификация рақами; агар операция жараёнида ҳисобварақ ишлатилган бўлса, унинг рақами ёки операцияни жўнатувчидан олувчигача кузатиб бориш имконини берадиган операциянинг хос рақами; жисмоний шахслар учун — унинг исми, фамилияси, отасининг исми ва яшаш жойи) аниқ маълумотлар билан бирга юборилишини таъминлашлари;
норезидент-банклардан ва халқаро пул ўтказмалари тизимларидан базавий ҳисоблаш миқдорининг 50 бараваригача бўлган суммадаги пул маблағларини жўнатувчилари ҳақидаги минимал маълумотларни (жўнатувчининг номи); агар операция жараёнида ҳисобварақ ишлатилган бўлса, у ҳолда унинг рақами ёки операциянинг хос рақами) тақдим этилишини талаб қилишлари;
норезидент-банклардан ва халқаро пул ўтказмалари тизимларидан базавий ҳисоблаш миқдорининг 50 бараварига тенг ёки ундан ошадиган суммадаги пул маблағларини жўнатувчилари ҳақидаги минимал маълумотларни (жўнатувчининг номи, шахсни тасдиқловчи ҳужжат (паспорт ёки идентификацияловчи ID-карта ёхуд уларнинг ўрнини босадиган бошқа ҳужжат) серияси ва рақами — жисмоний шахслар учун; жўнатувчининг манзили ёки давлат идентификация рақами ёки мижознинг идентификация рақами ёки жисмоний шахслар учун туғилган санаси ва жойи; агар операция жараёнида ҳисобварақ ишлатилган бўлса, у ҳолда унинг рақами ёки операциянинг хос рақами) тақдим этилишини талаб қилишлари;
олувчиси ва (ёки) жўнатувчиси ҳақидаги талаб қилинган маълумотларга эга бўлмаган халқаро пул ўтказмаларини аниқлаш бўйича асосли ва имкони мавжуд бўлган чораларни кўришлари;
олувчиси ва (ёки) жўнатувчиси ҳақидаги талаб қилинган маълумотларга эга бўлмаган халқаро пул ўтказмалари аниқланганда тижорат банки томонидан кўриладиган чоралар (ижро қилиш, рад этиш, тўхтатиш ёки бошқалар) тартибини белгиловчи, таваккалчиликларни баҳолашга асосланган ички ҳужжатни ишлаб чиқишлари керак.
Қабул қилувчи тижорат банклари қуйидагиларни аниқлаш мақсадида таваккалчиликка асосланган сиёсат ва тартиб-таомилга эга бўлишлари лозим:
олувчиси ёки жўнатувчиси ҳақидаги талаб қилинган маълумотларга эга бўлмаган электрон пул ўтказмасини қачон ижро қилиш ва рад этиш ёки тўхтатишни;
тегишли кейинги хатти-ҳаракатларни (таваккалчилик даражасини қайта кўриб чиқиш, махсус ваколатли давлат органига хабар бериш масаласини кўриб чиқиш ва бошқалар).
Жўнатувчи тижорат банкларига, пул ўтказмаси мазкур бандда белгиланган талабларга жавоб бермаса, пул ўтказмалари бўйича, шу жумладан халқаро пул ўтказмалари тизимлари орқали хизматларни кўрсатиш тақиқланади.
38 1 . Базавий ҳисоблаш миқдорининг 28 бараварига тенг ёки ундан ошган суммадаги юборилаётган ички тўловлар ва пул ўтказмалари бўйича маълумотлар халқаро пул ўтказмалари учун қайд этилгани каби жўнатувчи тўғрисидаги идентификация жараёнида олинган маълумотларни ҳамда олувчи тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олиши керак, жўнатувчи тўғрисидаги тўлиқ маълумот олувчи тижорат банки томонидан бошқа манбалар орқали олиниши мумкин бўлган ҳолатлар бундан мустасно. Бу ҳолатда жўнатувчи тижорат банкига жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақамини, шунингдек ҳисобварақнинг рақами ёки операцияни жўнатувчидан олувчигача кузатиб бориш имконини берадиган операциянинг хос рақамини қўшиб қўйиш етарли ҳисобланади.
Тижорат банклари базавий ҳисоблаш миқдорининг 28 бараваридан ошмаган суммадаги ички тўловлар ва пул ўтказмаларини жўнатувчи ҳақидаги (жўнатувчининг номи; агар операция жараёнида ҳисобварақ ишлатилган бўлса, у ҳолда ушбу ҳисобварақнинг рақами ёки операциянинг хос рақами) ва олувчи ҳақидаги (олувчининг номи; агар операция жараёнида ҳисобварақ ишлатилган бўлса, у ҳолда ушбу ҳисобварақнинг рақами ёки операцияни жўнатувчидан олувчигача кузатиб бориш имконини берадиган операциянинг хос рақами) маълумотлар билан бирга юборилишини таъминлашлари керак.
Тижорат банклари мазкур Қоидаларнинг 76-бандига мувофиқ пул маблағлари ёки бошқа мол-мулкдан фойдаланишга рухсат берилган операция сифатида ички электрон пул ўтказмаларини амалга оширишда уларни томонлардан бири Рўйхатга киритилган шахс эканлиги ҳақидаги маълумотлар билан бирга олувчи банкка юборилишини таъминлашлари керак.
38 2 . Тижорат банклари мижоз томонидан банк картаси орқали товар ёки хизмат учун тўлов амалга оширилганда банк картасининг рақамини жўнатувчи молиявий муассасадан олувчи молиявий муассасагача кузатиб борилишини таъминлаши шарт.
38 3 . Тижорат банклари мамлакат ичидаги нақд пул ечиб олиш билан боғлиқ операциялар бўйича мижознинг банк ҳисобварағи ёки банк картаси рақамини молиявий муассасага тақдим этишлари керак.
Тижорат банклари Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқаридаги бошқа молиявий муассаса орқали нақд пул ечиб олиш билан боғлиқ операциялар бўйича тўловларнинг мижознинг банк картаси рақами тўғрисидаги маълумотлар билан бирга юборилишини таъминлашлари ҳамда мижознинг номи тўғрисидаги маълумотларни хорижий молиявий муассасанинг сўрови олинган санадан эътиборан уч иш кунидан кечиктирмаган ҳолда тақдим этишлари керак.
38 4 . Тижорат банклари айни бир жўнатувчидан халқаро пул ўтказмалари бўйича пакетли ўтказма амалга оширилганда, бундай ўтказмалар жўнатувчининг ҳисобварағи ёки операцияни жўнатувчидан олувчигача кузатиб бориш имконини берадиган операциянинг хос рақамини ўз ичига олса ҳамда пакетли ўтказмада жўнатувчи тўғрисидаги зарур ва аниқ маълумотлар, шунингдек олувчи тўғрисида қабул қилувчи мамлакатда уни тўлиқ кузатиб бориш имконини берувчи маълумотлар мавжуд бўлса, мазкур Қоидаларнинг 38-бандида белгиланган жўнатувчи тўғрисидаги маълумотларга доир талабларни қўлламасликлари мумкин.
39. Тижорат банклари норезидент-вакил банклардан ва халқаро пул ўтказмалари тизимларидан улар билан тузилган шартномаларга мувофиқ пул маблағларини жўнатувчилари ва қабул қилувчилари ҳақидаги қўшимча маълумотларни уч иш куни давомида олиш имкониятига эга бўлишлари керак.
Бундай имконият мавжуд бўлмаганда, тижорат банклари бундай халқаро пул ўтказмалари тизимлари билан шартномани бекор қилиш масаласини кўриб чиқишлари лозим.
39 1. Тижорат банклари, пул ўтказмаси бўйича ҳам жўнатувчи ва ҳам қабул қилувчи томонларга хизмат кўрсатган тақдирда, қуйидагиларга мажбурдирлар:
шубҳали операция тўғрисида хабар юбориш заруриятини аниқлаш мақсадида ҳам жўнатувчи томондан, ҳам қабул қилувчи томондан олинган барча маълумотларни ҳисобга олиш;
шубҳали пул ўтказмаси билан боғлиқ бўлган ҳар қандай мамлакатда шубҳали операция тўғрисидаги хабарни ваколатли органларга юбориш ва пул ўтказмаси тўғрисидаги тегишли маълумотларни тақдим этиш.
40. Пул ўтказилишида воситачи (транзит банк) сифатида иштирок этувчи тижорат банклари:
электрон тўловларга илова қилинадиган жўнатувчи ва олувчи ҳақидаги барча маълумотларни, жўнатув тўғрисидаги маълумотлар билан бирга юборилишини ва беш йилдан кам бўлмаган муддат давомида сақланишини таъминлашлари;
олувчиси ва (ёки) жўнатувчиси ҳақидаги талаб қилинган маълумотларга эга бўлмаган халқаро пул ўтказмаларини аниқлаш бўйича асосли ва имкони мавжуд бўлган чораларни кўришлари;
таваккалчиликларни баҳолашга асосланган ҳолда олувчиси ва (ёки) жўнатувчиси ҳақидаги талаб қилинган маълумотларга эга бўлмаган халқаро пул ўтказмалари аниқланганда тижорат банки томонидан амалга ошириладиган чоралар тартибини белгиловчи дастурни ишлаб чиқишлари;
олувчиси ва (ёки) жўнатувчиси ҳақидаги талаб қилинган маълумотларга эга бўлмаган халқаро пул ўтказмалари аниқланганда, бундай ўтказмалар ҳақида махсус ваколатли давлат органига хабар бериш масаласини кўриб чиқишлари керак.
41. Тижорат банклари мавжуд мижозларга нисбатан уларнинг аҳамияти ва таваккалчиликлардан келиб чиққан ҳолда лозим даражада текшириш бўйича чора-тадбирларни кўриши ва тегишли вақтда бундай мавжуд муносабатларни лозим даражада текширишни, бундай текширишлар қачон ўтказилганлиги ва умуман ўтказилган ёки ўтказилмаганлигини ҳамда олинган маълумотларни етарлилигини ҳисобга олган ҳолда ўтказишлари керак.
42. Мижоз ва мижознинг бенефициар мулкдорини қайта идентификациялаш аввалги идентификациялаш натижасида олинган маълумотлар ишончлилигига гумон туғилган тақдирда амалга оширилиши лозим.
43. Мижоз ва мижознинг бенефициар мулкдорини идентификациялашда тижорат банки, шу жумладан, у ўзининг тўлов агентлари ва (ёки) тўлов субагентлари орқали ҳаракат қилганда, олинган маълумотларни қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда махсус ваколатли давлат органи томонидан шакллантириладиган ва тижорат банкларига тақдим қилинадиган Рўйхат ҳамда жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш соҳасида халқаро ҳамкорликда иштирок этмаётган давлатлар рўйхати билан солиштириб чиқиши шарт.
Мижоз ва мижознинг бенефициар мулкдорини идентификациялаш жараёнида Рўйхатга киритилган шахслар аниқланган тақдирда тижорат банки мазкур Қоидаларнинг 8-бобида ўрнатилган чора-тадбирларни амалга ошириши шарт.
44. Тижорат банклари қуйидаги ҳолларда мижозга операцияларни амалга оширишни рад этишга ҳақлидирлар:
юридик шахснинг бошқарув органи ёки юридик шахс номидан ишончномасиз фаолият кўрсатиш ҳуқуқига эга бўлган шахс ўзининг жойлашган ери (почта манзили) бўйича мавжуд бўлмаганида;
атайин нотўғри бўлган ҳужжатлар тақдим этилганда ёки қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ сўраладиган ҳужжатлар тақдим этилмаганда;
қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган бошқа ҳолларда.
45. Тижорат банкларига қуйидагилар тақиқланади:
аноним шахсларга, яъни, ҳисобварақ (омонат) очаётган жисмоний ёки юридик шахслар томонидан уни идентификациялаш учун зарур бўлган ҳужжатлар тақдим этилмаган ҳолда, ҳисобварақ (омонат) очиш;
ўйлаб чиқарилганлиги аниқ бўлган ҳужжатлар билан тасдиқланмаган номларга ҳисобварақлар очиш;
ҳисобварақ очаётган шахснинг ёхуд унинг ваколатли вакилининг шахсан иштирокисиз ҳисобварақ очиш, тижорат банки аввал тақдим этилган, текширув даврига ҳақиқий ва верификация қилинган ҳужжатлар асосида идентификация қилиш имконияти мавжуд бўлган ҳамда мижозларни лозим даражада текшириш бўйича чора-тадбирлар рўйхатдан ўтказувчи орган томонидан амалга оширилган ёки тижорат банклари томонидан биометрик маълумотлар асосида идентификация қилинган, шунингдек учинчи томонлар амалга оширган мижозларни лозим даражада текшириш натижаларига тижорат банкларининг ишонган ҳолатлар бундан мустасно;
ўзлари ва доимий фаолият юритувчи бошқарув органлари улар рўйхатдан ўтган давлатларнинг ҳудудида жойлашмаган норезидент-банклар билан муносабат ўрнатиш ва давом эттириш;
тақдим этувчига бўлган қимматли қоғозлар ва бошқа молиявий инструментлар чиқариш;
мижозни идентификацияламасдан чет эл валютасидаги пул маблағларини олиш ёки жўнатиш бўйича хизматларни кўрсатиш, шу жумладан, халқаро пул ўтказмалари тизимлари орқали;
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш соҳасида халқаро ҳамкорликда иштирок этмайдиган давлатлар ҳудудида шуъба банклари, филиаллар ёки ваколатхоналар ташкил этиш.
46 1. Тижорат банклари, бир вақтнинг ўзида мазкур Қоидаларнинг 49-бандида келтирилган мезонларга эга бўлган пул маблағлари ёки бошқа мол-мулк манбаларини шаклланиши билан боғлиқ ва ўтказилиши режалаштирилган операциялар ҳақида махсус ваколатли давлат органига дархол хабар беради ҳамда узоғи билан уч иш куни мобайнида уларнинг ўзаро алоқадорлигининг таваккалчилик даражасини аниқлаш мақсадида тўлиқ таҳлил қилганидан сўнг бундай операцияларни амалга оширади.
46 2 . Мижозни лозим даражада текшириш жараёнида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш ва терроризмни молиялаштириш бўйича шубҳалар мавжуд бўлган ҳолларда лозим даражада текширишни амалга ошириш мижозга бу ҳақидаги маълумотнинг ошкор бўлиб қолишига олиб келадиган бўлса, тижорат банклари лозим даражада текширишни амалга оширмаслиги мумкин, бунда тижорат банклари шубҳали операция тўғрисида махсус ваколатли давлат органига хабар юборишлари шарт.
47. Норезидент-банк томонидан жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича халқаро стандартлар талаблари бузилиши ҳолатлари ҳақида ахборот мавжуд бўлган тақдирда, тижорат банки ушбу вакил банк билан ҳамкорликни тўхтатишгача бўлган тегишли чоралар кўриш тўғрисидаги масалани кўриб чиқиши керак.
4-боб. Гумонли ва шубҳали операциялар мезонлари ва аломатлари
48. Операциялар қуйидаги мезон ва аломатларнинг бири мавжуд бўлганда гумонли операция деб тан олинади:
тижорат банки томонидан таваккалчилик даражаси юқори деб берилган операция ёки уни амалга ошираётган мижоз;
резидент-мижоз томонидан товар етказиб бериш (иш бажариш, хизмат кўрсатиш) шартномаси бўйича аввал олинган сумманинг норезидент фойдасига мунтазам равишда қайтариб берилиши;
операцияни амалга ошириш учун тақдим қилинган ҳужжатларнинг ҳақиқийлигига (ишончлилигига) гумон туғилиши ва (ёки) операция тўғрисидаги, шу жумладан, операция бажарувчи томонларнинг бири ҳақидаги маълумотлар тижорат банкида мавжуд бўлган маълумотларга мувофиқ келмаслиги;
операцияни амалга ошириш учун ариза (топшириқ, илтимоснома) билан мурожаат қилинганда мижознинг хатти-ҳаракатларининг ғайриоддийлиги, масалан: асабийлашиши, иккиланиш, мижознинг ҳаракатларини бошқариб турувчи шахсларнинг мавжудлигида унинг агрессивлиги ёки унинг бошқа шахсларга арзимас сабаб юзасидан телефон орқали маслаҳат учун мурожаат қилиши;
мижознинг махфийлик масалалари юзасидан ғайриоддий ташвишланиши ёки тижорат банки томонидан операция ҳақида сўралган маълумотларнинг мижоз томонидан асоссиз рад этилиши ёхуд тақдим этилишида асоссиз кечиктирилиши;
амалга оширилаётган операция бўйича мижоз ҳамкорларини аниқлаш имкони йўқлиги;
операция аниқ иқтисодий моҳиятга эга эмаслиги ва мижоз фаолиятининг тавсифи ва фаолият турига мувофиқ келмаслиги;
мижоз фаолияти тавсифига боғлиқ бўлмаган ҳолда ва (ёки) мижоз ҳисобварағининг фаоллиги уч ойдан ортиқ муддат мобайнида паст бўлиб ёки фаоллиги тўхтаб, сўнг унинг ҳисобварағида пул маблағлари айланмасининг асоссиз кўпайиши;
мижозни ташаббуси билан барча маблағларни ечиб олиш ёки уларни бошқа тижорат банкларига ўтказиш орқали амалий иш муносабатларини асоссиз ва (ёки) муддатидан олдин тўхтатилиши;
тижорат банк томонидан мижозга нисбатан мазкур Қоидаларда кўрсатилган чораларни асосли қўлланилганида, мижоз ташаббуси билан дарҳол амалий иш муносабатларини тўхтатилиши;
тижорат банки иштирокида мижоз томонидан бажарилаётган операцияларнинг операцияларни амалга оширишнинг умум қабул қилинган амалиётига яққол номувофиқлиги;
мижоз томонидан операция амалга оширилиш кунига белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг 1000 бараварига тенг ёки ундан ошадиган умумий суммада бажарилаётган операцияларга ўхшаш операцияларнинг суммалари асоссиз тақсимланиши;
жисмоний шахс томонидан айирбошлаш кунига белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг 1000 бараварига тенг бўлган ёки ундан ошадиган суммада бир қийматдаги банкнотларни бошқа қийматдаги банкнотларга айирбошлаш;
жисмоний шахс томонидан операция амалга оширилиш кунига белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг 1000 бараварига тенг ёки ундан ошадиган суммада нақд пул кўринишидаги пул маблағларини юридик шахснинг ёки якка тартибдаги тадбиркорнинг банк ҳисобварағига қарз, молиявий ёрдам, устав фонди (капитал)га қўйилма сифатида киритилиши ёхуд айланма маблағларини тўлдирилиши;
жисмоний шахсларнинг фойдасига юридик шахслар ёки якка тартибдаги тадбиркорлар ҳисобварақларидан операция амалга оширилиш кунига белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг 1000 бараварига тенг ёки ундан ошадиган суммадаги пул маблағларининг дивиденд ёки даромад сифатида кўчирилиши;
жисмоний шахснинг ҳисобварағидан операция амалга оширилиш кунига белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг 1000 бараварига тенг ёки ундан ошадиган суммадаги пул маблағларининг нақд кўринишда ечилиши;
бир контрагентнинг терминалидан бир кун давомида беш ва ундан ортиқ халқаро тўлов карталаридан ҳар бир картанинг операцияси базавий ҳисоблаш миқдорининг 25 бараварига тенг бўлган ёки ундан ошадиган суммадаги операциялар (тўлов ёки нақд пул ечилиши) амалга оширилиши.
пул маблағларини Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига, олувчи рўйхатдан ўтган жойдан фарқланувчи ҳудудда жойлашган банкда очилган олувчининг ҳисобварағига операция амалга оширилиш кунига белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг 1000 бараварига тенг ёки ундан ошадиган суммада ўтказилиши;
16 ёшга тўлмаган жисмоний шахснинг ҳисобварағидан икки иш куни мобайнида базавий ҳисоблаш миқдорининг 40 бараваридан ортиқ суммадаги пул маблағларини кирим ёки чиқим қилиш ёхуд ечиб олиш билан боғлиқ операцияларнинг амалга оширилиши.
49. Операциялар қуйидаги мезон ва аломатларнинг бири мавжуд бўлганда шубҳали операция деб тан олинади:
операция бажарувчи томонлардан бири жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш соҳасида халқаро ҳамкорликда иштирок этмаётган давлатда доимий яшаётган, турган ёки рўйхатга олинган шахс бўлса;
30 кундан ошмаган муддат давомида бир вақтда ёки кўп маротаба базавий ҳисоблаш миқдорининг 1000 бараварига тенг ёки ундан ошадиган умумий суммадаги пул маблағларининг кучайтирилган мониторинг остидаги давлатлардан мижознинг ҳисобварақларига келиб тушиши ёки мижознинг ҳисобварақларидан бундай давлатларга пул маблағларининг ўтказилиши;
жисмоний шахслар томонидан (шу жумладан, бир нечта жисмоний шахслар томонидан бир контрагент номига), шу жумладан, пул ўтказмалари тизимлари орқали бир вақтда ёки кўп маротаба 30 кундан ошмаган муддат давомида базавий ҳисоблаш миқдорининг 1000 бараварига тенг ёки ундан ошадиган умумий суммада чет эл валютасида чет элдан жўнатилган пул маблағлари олиниши ёки чет элга пул маблағлари жўнатилиши;
жисмоний шахслар ва/ёки якка тартибдаги тадбиркорлар томонидан бир вақтда ёки кўп маротаба 30 кундан ошмаган муддат давомида базавий ҳисоблаш миқдорининг 1000 бараварига тенг ёки ундан ошадиган умумий суммада чет эл валютасидаги пул маблағлари сотилиши, сотиб олиниши ёки халқаро тўлов карталаридан нақд пул кўринишида ечиб олиниши;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига аноним шахсга очилган ҳисобвараққа пул маблағлари кўчирилиши ҳамда Ўзбекистон Республикасига аноним шахсга очилган ҳисобварақдан ёки жўнатувчиси тўғрисидаги маълумотлар мавжуд бўлмаган пул маблағларининг ўтказилиши;
пул маблағларини Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига, олувчи рўйхатдан ўтган жойдан фарқланувчи оффшор ҳудудда рўйхатга олинган банкда очилган олувчининг ҳисобварағига ўтказилиши;
пул маблағлари Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига оффшор ҳудудларда доимий яшовчи ёки рўйхатга олинган шахсларнинг ҳисобварағига ёки фойдасига ўтказилиши, ёхуд бундай шахсларнинг ҳисобварағидан Ўзбекистон Республикасига 30 кун давомида охирги ўтказиш (келиб тушиш) кунида белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг 1000 бараварига тенг бўлган ёки ундан ошадиган умумий суммада маблағлар бир маротаба ёки кўп маротаба ўтказилиши (келиб тушиши);
таъсисчилари ҳақидаги маълумотлар мавжуд бўлмаган ва (ёки) уларни барча мумкин бўлган усуллар орқали олиш имконияти йўқ бўлган норезидент шахслар билан операциялар;
махсус ваколатли давлат органи томонидан пул маблағлари ёки бошқа мол-мулкдан фойдаланишга рухсат берилган операция, шу жумладан уни ўтказишга уриниш;
мазкур бандда назарда тутилган мезон ва аломатларга эга бўлмаган, мазкур Қоидалар ва тижорат банкининг ички қоидалари билан белгиланган гумонли операциялар тоифасига кирмайдиган, бироқ жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва (ёки) терроризмни молиялаштиришга алоқадорлигига тижорат банкида шубҳа мавжуд бўлган операциялар.
норезидент томонидан резидентга грантлар, молиявий ёрдам, қарз ёки беғараз ёрдам сифатида пул маблағлари берилиши;
фаол террористик ҳаракатлар олиб борилаётган ҳудудларда бўлган Ўзбекистон Республикаси фуқаролари томонидан халқаро пул ўтказмалари тизимлари орқали пул маблағларини жўнатилиши ва олиниши (мамлакатлар ва ҳудудлар рўйхати махсус ваколатли давлат органи томонидан тақдим қилинади);
террористик тусдаги жиноятни содир этганлиги учун халқаро қидирувда бўлган шахсларнинг операциялари (шахслар рўйхати махсус ваколатли давлат органи томонидан тақдим қилинади);
давлат рўйхатидан ўтганига ёки қайта рўйхатдан ўтганига ёхуд банкда ҳисобварақ очганига уч ойдан кўп бўлмаган юридик шахснинг пул айланмаси базавий ҳисоблаш миқдорининг 20000 бараварига тенг ёки ундан ошса;
жисмоний шахслар томонидан бир вақтда ёки 1 ойдан ошмаган муддат давомида кўп маротаба базавий ҳисоблаш миқдорининг 1000 бараварига тенг ёки ундан ошадиган умумий суммада Марказий банкнинг қимматбаҳо металлардан тайёрланган тангаларини, ўлчовли ёмбиларини сотиб олиниши.
мижознинг банк картасидан банк мобил иловаси орқали бир вақтда ёки кўп маротаба 30 кундан ошмаган муддат давомида базавий ҳисоблаш миқдорининг 500 бараварига тенг ёки ундан ошадиган умумий суммада пул маблағларининг бир ёки бир нечта банк карталарига ёхуд электрон ҳамёнларга ўтказилиши, бундан кўчмас мулк ва транспорт воситаларининг олди-сотдиси бўйича эскроу ҳисобварақлар орқали амалга оширилган операциялар мустасно;
мижознинг банк картасига бир вақтда ёки кўп маротаба 30 кундан ошмаган муддат давомида базавий ҳисоблаш миқдорининг 1000 бараварига тенг ёки ундан ошадиган умумий суммада пул маблағларининг бир ёки бир нечта банк карталаридан ёхуд электрон ҳамёнлардан келиб тушиши, бундан кўчмас мулк ва транспорт воситаларининг олди-сотдиси бўйича эскроу ҳисобварақлар орқали амалга оширилган операциялар мустасно;
5 та ва ундан ортиқ банк картасидан (электрон ҳамёндан) банк мобил иловаси орқали бир вақтда ёки кўп маротаба 30 кундан ошмаган муддат давомида 1 та хорижий электрон ҳамёнга пул маблағларини ўтказилиши;
5 та ва ундан ортиқ банк карталарига (электрон ҳамёнларга) бир вақтда ёки кўп маротаба 30 кундан ошмаган муддат давомида 1 та хорижий электрон ҳамёндан пул маблағларини келиб тушиши;
1 та банк картасидан (электрон ҳамёндан) банк мобил иловаси орқали бир вақтда ёки кўп маротаба 30 кундан ошмаган муддат давомида 5 та ва ундан ортиқ хорижий банк картасига ёки хорижий электрон ҳамёнга пул маблағларини ўтказилиши;
1 та банк картасига (электрон ҳамёнга) бир вақтда ёки кўп маротаба 30 кундан ошмаган муддат давомида 5 та ва ундан ортиқ хорижий банк картасидан ёки хорижий электрон ҳамёндан пул маблағларини келиб тушиши.
норезидент шахсдан (агар бундай маълумотлар тижорат банкига маълум бўлса) резидент жисмоний шахсга бир вақтда ёки кўп маротаба 30 кундан ошмаган муддат давомида базавий ҳисоблаш миқдорининг 1000 бараварига тенг ёки ундан ошадиган умумий суммада чет эл валютасидаги пул маблағларининг келиб тушиши;
ҳисоб-китобларни амалга ошириш тартиби мижознинг одатий фаолиятидан фарқ қилувчи ностандарт ёки ғайриоддий мураккаб схемалардан иборат бўлиши;
юридик шахслар ёки якка тартибдаги тадбиркорлар ҳисобварақларидан жисмоний шахс ҳисобварағига операция амалга оширилиш кунига белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг 1000 бараварига тенг ёки ундан ошадиган суммадаги пул маблағларининг молиявий ёрдам ёки қарз сифатида кўчирилиши;
юридик шахслар ёки якка тартибдаги тадбиркорларнинг ҳисобварақларидан фақат товарлар импорти учун чиқарилган хорижий валюталар бўйича битта шартнома доирасида унинг предмети қисман ёки тўлиқ хизмат кўрсатишга ўзгартирилиши ёки дебитор қарздорликнинг хизмат кўрсатиш орқали сўндирилиши, башарти унинг қиймати базавий ҳисоблаш миқдорининг 5000 бараварига тенг ёки ундан ошса.
49 1 . Мазкур Қоидаларнинг 49-бандида кўрсатилган ва миқдорий чегараларга эга бўлмаган шубҳали операциялар бўйича тижорат банклари махсус ваколатли давлат органига хабар юборгандан сўнг, ўн иш кунидан ошмаган муддатда қуйидаги комплекс таҳлил чораларини кўришлари шарт:
операция иштирокчилари тўғрисида маълумотларни олиш ва таҳлил қилиш;
очиқ манбалардан фойдаланган ҳолда операция иштирокчиларининг ишчанлик обрўсини ўрганиш;
пул маблағларининг келиб чиқиш манбалари, операция тузилиши, операция иштирокчиларининг географик жойлашуви, операция вақти ва ҳажмини таҳлил қилиш;
операциянинг мижоз одатий хўжалик фаолияти ва молиявий профилига мувофиқлигини, олдин амалга оширилган операцияларни ҳисобга олган ҳолда баҳолаш;
операция иштирокчилари ўртасидаги ўзаро боғлиқликларни таҳлил қилиш, аффилланганлик, назорат остида бўлиш ёки бошқа ўзаро назорат шаклларини аниқлаш, шунингдек бенефициар мулкдорни, маблағларнинг келиб чиқиш манбасини ёки операциянинг ҳақиқий мақсадини яширишга қаратилган мураккаб ёки кўп босқичли транзакция занжирларини ўрганиш.
Тижорат банклари комплекс таҳлил якунлангандан сўнг:
мижознинг таваккалчилик даражасини кўриб чиқишлари ва зарур бўлганда унга ўзгартириш киритишлари;
комплекс таҳлил натижалари тўғрисида махсус ваколатли давлат органига мазкур Қоидаларнинг 70-бандига мувофиқ хабар юборишлари;
таваккалчилик даражасини камайтириш юзасидан чоралар кўришлари зарур.
50. Ички қоидалар билан гумонли ва шубҳали операцияларни қўшимча мезонлари ва аломатлари белгиланиши мумкин.
Тижорат банклари махсус ваколатли давлат органи билан келишилган ҳолда Марказий банк томонидан ишлаб чиқиладиган ва тавсиявий характерга эга бўлган услубий қўлланмалар асосида гумонли ва шубҳали операцияларни дастлабки аниқлаш индикаторлари тизимини йўлга қўйишлари мумкин.
51. Тижорат банклари барча мураккаб, ғайриоддий йирик операцияларга, шунингдек аниқ иқтисодий ёки қонуний мақсадга эга бўлмаган операцияни амалга оширишнинг ғайриоддий схемаларига кучайтирилган эътибор қаратишлари керак.
5-боб. Террорчилик фаолияти ёки оммавий қирғин қуролларини тарқатишда қатнашаётган ёки қатнашишда гумон қилинаётган шахслар иштирокида амалга оширилаётган операциялар
52. Тижорат банклар, шу жумладан, улар ўзининг тўлов агентлари ва (ёки) тўлов субагентлари орқали операцияларни амалга оширишда уларнинг иштирокчилари идентификация маълумотларини Рўйхат билан солиштиришлари шарт.
Мижоз ёки операция қатнашчиларидан бирининг барча идентификация маълумотлари Рўйхатга киритилган шахснинг маълумотлари билан тўлиқ мос келган тақдирда тижорат банки бу операцияни кечиктирмасдан ва олдиндан хабар қилмасдан тўхтатиб туради (юридик ёки жисмоний шахснинг ҳисобварағига тушган пул маблағларини ҳисобга киритиш бўйича операциялар бундан мустасно) ва (ёки) пул маблағларини ёки бошқа мол-мулкини ишга солмай тўхтатиб қўяди.
Барча идентификация маълумотлари Рўйхатга киритилган шахснинг маълумотлари билан тўлиқ мос келган мижоз ҳисобварақ очиш учун қилган мурожаати билан очиш сўралган ҳисобвараққа кирим қилиниши лозим бўлган пул маблағларини тақдим қилса, тижорат банки бу операцияни кечиктирмасдан ва олдиндан хабар қилмасдан тўхтатиб туради ва пул маблағларини алоҳида транзит ҳисобвараққа кирим қилиб, ишга солмай тўхтатиб қўяди.
Тўлиқ мос келиши тушунчаси остида мижоз ёки операция иштирокчисининг идентификация маълумотлари Рўйхатда келтирилган барча тегишли маълумотлар билан аниқ ва бир хилда бўлишини англатади.
Қуйидаги ҳолатларда ҳам операцияни тўхтатиб туриш ва пул маблағларини ёки бошқа мол-мулкни ишга солмай тўхтатиб қўйиш лозим:
агарда операция қатнашчиларидан бири Рўйхатга киритилган шахс номидан ёки унинг топшириғига биноан фаолият кўрсатаётган бўлса;
операцияни амалга оширишда фойдаланаётган пул маблағлари ёки бошқа мол-мулк тўлиқ ёки қисман Рўйхатга киритилган шахсга тегишли бўлса;
операция қатнашчиси — юридик шахс Рўйхатга киритилган шахснинг мулкида ёки назорат остида бўлса.
53. Рўйхатга киритилган шахснинг операцияси тўхтатиб турилганда ва (ёки) пул маблағларини ёки бошқа мол-мулкини ишга солмай тўхтатиб қўйилганда тижорат банки ишга солмай тўхтатиб қўйилган мулкнинг миқдори кўрсатилган ҳолда бу ҳақда махсус ваколатли давлат органига шубҳали операция тўғрисида хабар юбориш лозим.
6-боб. Таваккалчилик даражасини аниқлаш ва баҳолаш
54. Тижорат банклари таваккалчилик даражасини ўрганиш, таҳлил қилиш, аниқлаш, баҳолаш, мониторинг қилиш, бошқариш, ҳужжатлаштириш ва уни камайтириш бўйича тегишли чоралар кўриши керак .
Тижорат банклари жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш юзасидан эҳтимол тутилган таваккалчиликларни ўрганишни, таҳлил қилишни ва аниқлашни ўз фаолиятида тизимли равишда, йилига камида бир марта амалга ошириши, ўрганиш натижаларини ҳужжатлар билан қайд этиши шарт.
Тижорат банки таваккалчиликлар тури ва даражасидан келиб чиққан ҳолда таваккалчиликнинг умумий даражасини, унинг талаб қилинган пасайтириш даражасини аниқлаши ва тегишли чора-тадбирлар дастурини амалга ошириши керак.
Аниқланган таваккалчиликлар назорат қилишнинг кенгайтирилган ёки соддалаштирилган чораларини қўллаш ҳамда ресурсларни самарали тақсимлаш тўғрисида қарор қабул қилиш имконини бериши керак.
Таваккалчилик даражаси мижознинг амалга оширадиган фаолият ва операциялари турларини, мазкур Қоидаларда белгиланган мезонлар, мижозни лозим даражада текшириш натижаларини, таваккалчилик (мижозларнинг турлари ва фаолияти, банк маҳсулотлари ва хизматлари, уларни тақдим этиш каналлари, географик ҳудудлар бўйича ва бошқа) омилларини инобатга олган ҳолда маълумотларни, шу жумладан, мижоз томонидан тақдим қилинган маълумотларни ўрганиш ва таҳлил қилиш асосида, масъул ходим томонидан аниқланади ва баҳоланади.
Мижозлар ва операциялар бўйича таваккалчиликларни ўрганиш, таҳлил қилиш, аниқлаш, баҳолаш, мониторинг қилиш, бошқариш, камайтириш ва ҳужжатлаштириш бўйича тегишли чораларни кўриш тартиби тижорат банкининг ички қоидалари билан белгиланади.
Таваккалчиликларни баҳолаш натижалари Ўзбекистон Республикаси Марказий банкига тақдим этилиши керак.
55. Тижорат банки аввалдан қуйидаги мезонларга жавоб берадиган мижозларни юқори даражадаги таваккалчилик тоифасига киритиб, уларга нисбатан кучайтирилган эътибор қаратиши лозим:
а) Рўйхатга киритилган шахслар ёхуд Рўйхатга киритилган шахснинг эгалиги ёки назоратидаги ташкилотлар, Рўйхатга киритилган ташкилотнинг бевосита ёхуд билвосита мулкдори ёки назорат қилувчи шахслар;
б) жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш соҳасида халқаро ҳамкорликда иштирок этмаётган давлатда доимий яшаётган, турган ёки рўйхатга олинган шахслар;
в) чет эл корхоналарининг ваколатхоналари ва Ўзбекистон Республикасининг норезидент — жисмоний шахслари (Ўзбекистон Республикасининг ваколатли давлат органи томонидан тақдим этилган жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақамига эга мижозлар бундан мустасно);
г) оффшор ҳудудда доимий яшаётган, турган ёки рўйхатга олинган шахслар;
д) оффшор ҳудудларда ҳисобвараққа эга бўлган резидент ва норезидентлар;
е) ҳақиқатда жойлашган жойи таъсис ёки рўйхатга олиш ҳужжатларида кўрсатилган маълумотларга мувофиқ бўлмаган ташкилотлар ва якка тартибдаги тадбиркорлар;
з) бенефициар мулкдори мазкур банднинг «а» ва «б» кичик бандларида кўрсатилган шахслар ҳисобланган ташкилотлар;
и) мунтазам равишда (масалан, 3 ой ичида кетма-кет) шубҳали ёки гумонли операцияларни амалга оширувчи мижозлар;
к) мижозни лозим даражада текшириш имконияти мавжуд бўлмаган дастурий мажмуалардан фойдаланувчи мижозлар;
л) юқори мансабдор шахслар, уларнинг яқин қариндошлари ва юқори мансабдор шахсларга яқин шахслар;
л 1 ) юридик шахсни ташкил этмаган чет эл тузилмаси;
л 2 ) аккаунтларига 20 та ва ундан ортиқ банк карталари бириктирилган шахслар;
л 3 ) бир вақтнинг ўзида раҳбари ва таъсисчилари/бенефициар мулкдорлари ўзгарган юридик шахслар (агар бундай маълумотлар тижорат банкига маълум бўлса);
м) ички қоидаларда белгиланадиган бошқа шахслар.
56. Тижорат банки қуйидаги мезонларга жавоб берадиган операцияларни юқори даражадаги таваккалчилик тоифасига киритиши ва уларга нисбатан кучайтирилган эътибор қаратиши лозим:
а) иштирокчилари мазкур Қоидаларнинг 55-банди «а» , «б» , «з» ва «л» кичик бандларида кўрсатилган шахслар ҳисобланган операциялар;
б) оффшор ҳудудда очилган ҳисобварақлар орқали амалга ошириладиган операциялар;
в) қимматбаҳо металлар, қимматбаҳо тошлар, шунингдек таркибида қимматбаҳо металлар, қимматбаҳо тошлар мавжуд бўлган заргарлик буюмлари билан операциялар, тижорат банклари ўзлари амалга оширадиган бундай операциялардан ташқари;
г) жўнатувчи тўғрисидаги маълумотлари (жисмоний шахсларнинг фамилияси, исми, отасининг исми, юридик шахсларнинг номи, жўнатувчининг жойлашган ери (почта манзили) ва ҳисоб рақами) тўлиқ ҳажмда тақдим этилмаган пул маблағларини ўтказиш билан боғлиқ бўлган операциялар;
д) ички қоидаларда белгиланадиган бошқа операциялар.
58. Мижоз томонидан амалга оширилаётган операцияларнинг тавсифи ўзгаришига қараб, Ички назорат хизмати зарур ҳолларда у билан ишлаш бўйича таваккалчилик даражасини қайта кўриб бориши лозим.
59. Ички назорат хизмати ички қоидаларда белгиланган тартибда юқори таваккалчилик даражаси тоифасига киритилган барча мижозларнинг ҳисобини юритиши керак.
60. Тижорат банки жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва (ёки) оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш мақсадида технологик ютуқлардан фойдаланилишининг олдини олишга қаратилган чораларни кўриши керак. Ушбу мақсадда тижорат банки:
янги хизмат турлари ва янги иш амалиёти ишлаб чиқилиши;
янги ва мавжуд хизмат турлари учун янги ёки ривожланаётган технологиялардан фойдаланилиши сабабли юзага келиши мумкин бўлган таваккалчилик даражаларини аниқлаши ва баҳолаши керак.
61. Таваккалчиликни бундай баҳолаш янги хизмат турларини, иш амалиётини татбиқ қилишдан ёки янги ёхуд ривожланаётган технологиялардан фойдаланишдан аввал ўтказилиши керак. Бунда, бундай таваккалчиликни аниқлаш ва баҳолаш тижорат банкининг янги хизмат турларини (янги технологияни) бевосита жорий қилаётган бўлинмаси томонидан Ички назорат хизмати билан биргаликда амалга оширилади.
Тижорат банкининг мазкур бўлинмаси ва Ички назорат хизмати ушбу таваккалчиликларни мониторинг қилиш ва камайтириш учун тегишли чораларни кўришлари лозим.
Кўрилган чоралар натижалари тўғрисидаги маълумот банк бошқарувига тақдим қилиниши керак.
62. Масофавий хизматларни кўрсатувчи тижорат банклари таваккалчиликни камайтириш мақсадида:
масофавий хизматларни кўрсатиш тўғрисида мижозлар билан имзоланадиган шартномаларда мижоз томонидан ушбу хизматлардан фойдаланган ҳолда амалга оширилган шубҳали операциялар аниқланган тақдирда кўриладиган чоралар (бажарилган операцияларнинг қонунийлиги ҳақида мижоз ёзма тушунтириш бергунга қадар ушбу хизматларни кўрсатишни тўхтатиб туриш; ушбу хизматларни кўрсатишни рад этиш)ни кўзда тутишлари керак;
масофавий хизматлардан фойдаланилган ҳолда шубҳали операциялар амалга оширилганда, бундай хизматларни кўрсатиш тўғрисидаги шартномада кўрсатилган муддатга масофавий хизматларни кўрсатишни тўхтатишлари керак;
жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштириш мақсадида масофавий хизматлардан фойдаланилганлиги ҳақида асослантирилган шубҳалар мавжуд бўлганида бундай хизматларни кўрсатиш тўғрисидаги шартномаларни ўрнатилган тартибда бекор қилишлари керак.
7-боб. Гумонли ва шубҳали операцияларни аниқлаш
63. Идентификациялаш жараёнида олинган маълумотлар, шунингдек мижоз билан ишлашга берилган таваккалчилик даражаси мижоз томонидан амалга ошириладиган (оширилган) операцияларнинг мижоз фаолиятининг асосий йўналишларига мувофиқлигига ишонч ҳосил қилиш учун ва зарур ҳолларда маблағлар манбаларини ўрганиш учун мониторингга асос бўлиб ҳисобланади.
64. Мижозларни идентификациялаш ва улар операцияларининг жорий текшируви лавозим мажбуриятларига мувофиқ тижорат банкининг мижозларга бевосита хизмат кўрсатувчи (масъул ижрочилар, кассирлар ва шу каби) ходимлар томонидан ўтказилади, улар шубҳали ва (ёки) гумонли аломатлари мавжуд операциялар аниқлаган тақдирда бундай операциялар ҳақида бевосита ўз раҳбарига ва Ички назорат хизмати ходимларига ёзма равишда зудлик билан хабар бериши лозим.
Мижозлар операцияларининг кейинги текшируви Ички назорат хизмати ходимлари томонидан жорий текширув жараёнида аниқланмайдиган шубҳали операцияларни аниқлаш мақсадида, мижознинг ўтган давр мобайнида бажарган операцияларини таҳлил қилиш орқали амалга оширилади.
65. Гумонли ва (ёки) шубҳали операциялар аломатлари мавжуд операциялар аниқланганда тижорат банкининг мижозларга бевосита хизмат кўрсатувчи ходимлари Ички назорат хизматининг топшириғига биноан зарур ҳолларда ўтказилаётган операция ҳақидаги қўшимча маълумотлар юзасидан мижозга мурожаат қиладилар.
66. Ички назорат хизмати ходимлари мижоз ва операция ҳақидаги маълумотларни ўрганадилар, тегишли маълумотларни махсус журналга ва мижоз анкетасида қайд этадилар ҳамда етарли асослар мавжуд бўлганда Ички назорат хизмати раҳбарига операцияни гумонли ёки шубҳали сифатида таснифлаш ҳақида таклиф юборадилар.
67. Асосли шубҳалар мавжуд бўлган тақдирда Ички назорат хизмати раҳбари мижоз операциясини шубҳали деб ҳисоблаш тўғрисида ёзма қарор қабул қилади ҳамда бу ҳақда тижорат банки раҳбариятига маълум қилади.
Раҳбариятни хабардор қилиш тартиби ва шакли тижорат банкининг ички қоидалари билан белгиланади.
68. Операцияларни шубҳали деб тан олиш ҳар бир алоҳида ҳолатда мазкур Қоидалар ҳамда тижорат банкининг ички қоидалари билан белгиланган мезонлар ва аломатлардан фойдаланган ҳолда комплекс таҳлил асосида амалга оширилади.
69. Мижоз операцияси шубҳали деб тан олингандан сўнг, Ички назорат хизмати қуйидаги чораларни кўриши керак:
шубҳали операция тўғрисида махсус ваколатли давлат органига хабар бериш;
мижоз тўғрисида қўшимча маълумот олиш;
мижознинг таваккалчилик даражасини қайта кўриб чиқиш;
мижознинг операциялари устидан мониторингни кучайтириш;
70. Шубҳали операция ҳақидаги хабар Ички назорат хизмати томонидан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 29 июндаги 402-сон қарори билан тасдиқланган Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш билан боғлиқ маълумотларни тақдим этиш тартиби тўғрисидаги низом талабларига мувофиқ махсус ваколатли давлат органига берилади.
71. Ҳар бир хабар тўғрисидаги маълумот махсус журналга киритилади.
Махсус журнал банкнинг автоматлаштирилган ахборот тизимларида электрон шаклда юритилади.
73. Тижорат банклари, шунингдек тегишли операциянинг шубҳали эканлигини тасдиқловчи ёки шубҳалилигини олиб ташловчи ҳар қандай маълумот юзасидан дарҳол махсус ваколатли давлат органига хабар беришлари зарур.
8-боб. Рўйхатга киритилган шахслар иштирокидаги операциялар аниқланганда амалга ошириладиган чора-тадбирлар
74. Агар мижоз билан муносабатларни ўрнатиш даврида ёки операцияни амалга оширишда тижорат банкининг ходимлари томонидан мижоз ёки операция қатнашчиларидан бирининг барча идентификация маълумотлари Рўйхатга киритилган шахснинг маълумотлари билан тўлиқ мос келганлиги аниқланган тақдирда, бу ҳақда зудлик билан ва мижозни хабардор қилмасдан Ички назорат хизматига хабар берилиши керак. Ўз навбатида Ички назорат хизмати қуйидаги чора-тадбирларни кўриши лозим:
мижоз ва мижознинг бенефициар мулкдори ёки операция қатнашчиларидан бирининг шахсини имкон даражасида батафсил идентификациялаш;
қонунчилик ҳужжатларида ва мазкур Қоидаларда белгиланган тартибда ишга солмай тўхтатиб қўйиш лозим бўлган пул маблағлари ёки бошқа мол-мулк билан боғлиқ бўлган операцияни аниқлаш;
юридик ёки жисмоний шахс ҳисобварағига тушган пул маблағларини ҳисобга киритиш бўйича операцияларни истисно этганда, пул маблағлари ёки бошқа мол-мулк билан боғлиқ бўлган операция бажарилишини тўхтатиб туриш тўғрисида тижорат банки раҳбариятига имзолаш учун фармойиш тайёрлаш ва киритиш;
пул маблағлари ёки бошқа мол-мулк билан боғлиқ бўлган шубҳали операция тўғрисидаги хабарни махсус ваколатли давлат органига юбориш учун тайёрлаш;
мижоз ҳақида қўшимча маълумотларни олиш (шу жумладан, фаолият тури, активлари миқдори, очиқ маълумотлар базаси орқали олиш мумкин бўлган маълумотлар ва шу кабилар);
мижознинг пул маблағлари ёки молиявий ҳолатининг манбасини, шу жумладан, мижоздан маълумот олиш орқали аниқлаш бўйича чораларни кўриш;
операция ҳақидаги маълумотни махсус журналга киритиш.
Тижорат банки фақат мазкур бандда кўрсатилган чоралар қўлланилганидан сўнг, Рўйхатга киритилган шахсни унинг операцияси тўхтатиб турилганлиги ва (ёки) пул маблағларини ёки бошқа мол-мулкини ишга солмай тўхтатиб қўйилганлиги ҳақида хабардор қилиши лозим.
75. Операция тўхтатилган тақдирда мижознинг топшириғи асосида ҳисобварақлардан пул маблағларини ҳисобдан чиқариш амалга оширилмайди.
Мижоз топшириғи операциялари тўхтатилган мижозларнинг топшириқлари рўйхатга олинадиган алоҳида журналда рўйхатга олиниши, шунингдек операция тикланишига қадар махсус жилдга жойлаштирилиши лозим.
Тижорат банки томонидан ишга солмай тўхтатиб қўйиш унинг бевосита эгалик қилаётган пул маблағлари ёки бошқа мол-мулкларга нисбатан амалга оширилади.
Операциялари тўхтатилган мижозларнинг топшириқларини рўйхатга олиш учун алоҳида журналда тўхтатилган операцияни, шунингдек ушбу операция иштирокчиларини идентификациялаш имконини берувчи маълумотлар қайд этиб борилади.
76. Тижорат банки тўхтатилган операцияни ўтказишни тиклашни ва ишга солмай тўхтатиб қўйилган мол-мулкдан фойдаланишга рухсат беришни Террорчилик фаолиятида ёки оммавий қирғин қуролини тарқатишда иштирок этаётган ёки иштирок этишда гумон қилинаётган шахслар рўйхатига киритилган шахсларнинг операцияларини тўхтатиб туриш, пул маблағларини ёки бошқа мол-мулкини ишга солмай тўхтатиб қўйиш, ишга солмай тўхтатиб қўйилган мол-мулкидан фойдаланишга рухсат бериш ва операцияларини тиклаш тартиби тўғрисидаги низомда (рўйхат рақами 3327, 2021 йил 19 октябрь) белгиланган тартибда амалга оширади.
9-боб. Тижорат банклари томонидан махсус ваколатли давлат органи сўровларининг бажарилиши
77. Махсус ваколатли давлат органи жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш учун зарур бўлган ахборотни, шу жумладан, тижорат банкларининг автоматлаштирилган ахборот, маълумотнома тизимларидан ҳамда маълумотлар базаларидан ёзма сўраш ва бепул олиш ҳуқуқига эга.
78. Тижорат банклари махсус ваколатли давлат органининг ёзма сўровлари бўйича қўшимча маълумотларни тақдим қиладилар.
79. Хорижий давлатнинг жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашишда иштирок этувчи ваколатли органининг сўрови мавжуд бўлганда, махсус ваколатли давлат органи Марказий банк орқали тегишли сўровни тижорат банкларига тақдим этади. Тижорат банклари бундай сўров асосида сўралаётган маълумотни махсус ваколатли давлат органига тақдим этадилар.
10-боб. Маълумотлар ва ҳужжатларни расмийлаштириш, сақлаш ва махфийлигини таъминлаш
80. Мижозларни лозим даражада текшириш билан боғлиқ бўлган тўлиқ ёки қисман хорижий тилда тузилган ҳужжатлар тижорат банки томонидан, зарур ҳолларда, давлат тилига ёки рус тилига таржимаси билан талаб этилиши шарт.
81. Тақдим қилинган ҳужжатлар нусхаларининг тўғрилигига гумон ёки бошқа зарурат пайдо бўлган тақдирда, тижорат банки танишиш учун ҳужжатларнинг асл нусхалари тақдим қилинишини талаб қилиш ҳуқуқига эга.
82. Махсус журналга операция ҳақидаги барча маълумотлар киритилади, хусусан махсус журналга киритиладиган маълумот тартиб рақами ва санаси, мижоз номи (мижоз хос рақамини кўрсатган ҳолда), операция тури, суммаси ва амалга оширилган санаси, мижоз контрагенти ҳақидаги маълумотлар, операция юзасидан маълумот тақдим қилган бўлинма номи, операция бўйича амалга оширилган чоралар тўғрисида маълумот, шу жумладан хабар берилган сана ва рақами ва бошқалар.
83. Мижозни лозим даражада текшириш жараёнида олинган мижоз тўғрисидаги маълумотлар мазкур Қоидаларнинг 3-иловасига мувофиқ мижоз анкетасида қайд этилади. Тижорат банки ички ҳужжатларга мувофиқ мижоз анкетасига бошқа маълумотларни киритиш ҳуқуқига эга.
84. Барча мижозлар (лозим даражада текшириш талаб этилмайдиган мижозлар бундан мустасно) бўйича анкеталар махсус дастурлар ёрдамида электрон шаклда тўлдирилади. Гумонли ва (ёки) шубҳали операцияларни амалга оширувчи ва юқори таваккалчилик даражаси тоифасига киритилган мижозлар бўйича анкеталар реестри электрон шаклда юритилади.
85. Электрон шаклда тўлдирилган анкеталар тижорат банкининг мижозларнинг идентификациясини амалга оширувчи ходимларига, шу жумладан, тўлов агентлари ва тўлов субагентларига мижоз тўғрисидаги маълумотларни текшириш учун доимий режимда тезкор фойдаланиш имкониятини берувчи электрон базада сақланади.
86. Мижоз анкетаси тижорат банкида мижоз билан муносабатлар тўхтатилган кундан бошлаб беш йилдан кам бўлмаган муддат давомида сақланади.
87. Мижоз анкетасида кўрсатиладиган маълумотларнинг ўзгаришига, шунингдек у томонидан амалга оширилаётган молиявий операцияларнинг тавсифи ўзгаришига қараб, тижорат банклари зарур ҳолларда мижоз билан ишлаш бўйича таваккалчилик даражасини қайта кўриб бориши лозим.
88. Операциялар тўғрисидаги ахборот, зарурат туғилган тақдирда, операция тафсилотларини қайта тиклаш мумкин бўлган тарзда расмийлаштирилиши лозим.
89. Тижорат банклари операциялар тўғрисидаги ахборотни, шунингдек идентификациялаш маълумотларини ва мижозларни лозим даражада текширишга доир материалларни, ҳисобрақамлар бўйича файлларни ва хизмат ёзишмаларини, ўтказилган ҳар қандай таҳлил натижаларини қонунчилик ҳужжатларида белгиланган муддатлар давомида, лекин бундай операциялар амалга оширилганидан ёки мижозлар билан амалий иш муносабатлари тўхтатилганидан кейин камида беш йил мобайнида сақлашлари шарт.
Мазкур маълумотлар ва ҳужжатлар ваколатли давлат органлари ва Марказий банкка ўз вақтида тақдим этилишини таъминлайдиган шаклда қоғоз кўринишида ва (ёки) электрон ташувчи воситаларда сақланиши лозим.
90. Ички назорат хизмати фаолиятида ишлатилган ҳужжатлардан (Марказий банк ва махсус ваколатли давлат органи билан ёзишмалар, шу жумладан махсус ваколатли давлат органига берилган электрон шаклдаги хабарлар, мижозларнинг электрон шаклидаги анкеталари, журналлар ва бошқалар) фойдаланиш имкониятини чегаралаш мақсадида бундай ҳужжатлар ва уларнинг рўйхати бевосита Ички назорат хизмати (масъул ходим) томонидан махсус жиҳозланган хонада ёки сейфда қонунчилик ҳужжатларида белгиланган муддатлар давомида, лекин камида беш йил мобайнида сақланиши керак.
92. Тижорат банклари жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш билан боғлиқ бўлган ахборотга, шу жумладан, тижорат банки архивида сақланаётган ҳужжатларга кириш имкониятини чеклайдилар, унинг тарқалиб кетмаслигини таъминлайдилар ҳамда юридик ва жисмоний шахсларга уларнинг операциялари ҳақида махсус ваколатли давлат органига хабар берилганлиги тўғрисида маълум қилиш ҳуқуқига эга эмаслар.
Тижорат банки ички назорат вазифаларини бажариш жараёнида олинган маълумотларнинг унинг ходимлари томонидан ошкор қилинмаслигини (ёки шахсий мақсадда ёхуд учинчи шахслар манфаатларида фойдаланмаслигини) таъминлайди, мазкур Қоидаларнинг 74-бандида кўрсатиб ўтилган ҳолатлар бундан мустасно.
93. Учинчи шахсларга маълумотлар, шу жумладан, анкетадан мижознинг идентификация маълумотларининг тақдим қилиниши қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.
94. Мижозларни лозим даражада текшириш натижасида олинган маълумотлар аҳамияти ва таваккалчиликлардан келиб чиққан ҳолда ҳамда мижоз маълумотларида ўзгаришлар бўлганда, бироқ мижоз томонидан жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришни амалга ошириш таваккалчилиги банк томонидан юқори баҳоланганда йилига камида бир маротаба, бошқа ҳолларда икки йилда камида бир маротаба янгиланиши лозим.
95. Бир маротабалик операцияларни амалга оширган мижозларни лозим даражада текшириш натижасида олинган маълумотлар, мижозни лозим даражада текшириш чораларини кўриш талаб қилинган кейинги операцияларни бажаришда янгиланади.
11-боб. Тижорат банкининг, ички назорат хизмати ҳамда бошқа бўлинмалар раҳбар ва ходимларининг жавобгарлиги
96. Тижорат банклари, шу жумладан, Ички назорат хизмати ва бошқа бўлинмалар раҳбар ва ходимлари мазкур Қоидаларни бузганлиги учун қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўладилар.
96 1 . Тижорат банклари тўлов агентлари ва субагентларини ушбу Қоидалар ва банкнинг ички қоидалари талабларига риоя қилишларини таъминлашлари шарт.
Тижорат банклари ўз тўлов агентлари ва тўлов субагентлари томонидан ушбу Қоидаларнинг талабларини бузганлик учун жавобгар ҳисобланади.
97. Қонунчилик ҳужжатлари, шунингдек жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш соҳасидаги қонунчилик ҳужжатларини тижорат банки ходимлари томонидан операцияларни амалга ошириш жараёнида бузиш ҳолатларига йўл қўйилганлиги тўғрисида далиллар маълум бўлиб қолган тижорат банки ходимлари ушбу далилларни дарҳол Ички назорат хизмати раҳбарига ёки ходимларига ёзма равишда етказадилар.
12-боб. Якуний қоидалар
98. Тижорат банклари томонидан мазкур Қоидалар талабларига риоя этилиши устидан мониторинг ва назорат Марказий банк томонидан ва зарур ҳолларда махсус ваколатли давлат органи билан биргаликда амалга оширилади.
Марказий банк тижорат банклари томонидан белгиланган тартибда тақдим этилаётган ҳисоботлар асосида ички назоратни ташкил этилиши ва унинг самарадорлиги бўйича мазкур Қоидаларга риоя қилиниши устидан дистанцион мониторинг олиб боради.
99. Тижорат банки бошқаруви ички ва ташқи вазиятларнинг ўзгаришини инобатга олган ҳолда, тижорат банки ички назорат тизимини доимий равишда мониторинг қилади ва самарадорлигини баҳолаб боради, шунингдек самарали ишлашини таъминлаш учун заруратга қараб уни мустаҳкамлайди.
Ички назорат тизими самарадорлигини мониторинг қилиш тижорат банки ички аудит хизмати томонидан ҳам олиб борилиши мумкин.
100. Ички аудит хизмати ёки бошқа назорат хизматлари томонидан аниқланган ички назорат тизимининг камчиликлари ўз вақтида тижорат банки бошқаруви раисига маълум қилинади. Маълумотни олгандан сўнг тижорат банки бошқаруви раиси аниқланган камчиликларнинг ўз вақтида бартараф қилинишини таъминлаши лозим.
Тижорат банкларида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат қоидаларига 1-ИЛОВА
Жисмоний шахсларни идентификациялашда зарур бўладиган
1. Фамилияси, исми ва отасининг исми.
2. Туғилган санаси ва жойи.
3. Фуқаролиги.
4. Доимий ва (ёки) вақтинчалик яшаш жойи.
5. Паспорт ёки идентификацияловчи ID-карта ёхуд уларнинг ўрнини босадиган бошқа ҳужжат реквизитлари: ҳужжат серияси ва рақами, ҳужжат берилган сана, ҳужжатни берган орган номи.
6. Жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами.
7. Телефон рақами (агар мавжуд бўлса).
Тижорат банкларида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат қоидаларига 2-ИЛОВА
Юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорларни идентификациялашда зарур бўладиган
1. Юридик шахсларни идентификациялашда зарур бўладиган маълумотлар:
а) тўлиқ, шунингдек, агар давлат рўйхатидан ўтганлиги тўғрисидаги гувоҳномасида кўрсатилган бўлса, қисқартирилган номи;
б) давлат рўйхатидан ўтганлиги тўғрисидаги маълумот: сана, рақам, рўйхатга олувчи орган номи;
в) солиқ тўловчининг идентификацион рақами;
г) жойлашган ери (почта манзили), шунингдек рўйхатдан ўтган офисининг манзили ва бош офисининг манзили, агар у биринчисидан фарқ қилса;
д) давлат рўйхатидан ўтганлиги тўғрисидаги гувоҳномада кўрсатилган бошқа маълумотлар;
е) лицензияланиши лозим бўлган фаолият турларини амалга ошириш учун мавжуд бўлган лицензиялар тўғрисида маълумотлар: фаолият тури, лицензиянинг рақами ва берилган санаси; ким томонидан берилганлиги; амал қилиш муддати;
ж) имзо ҳуқуқига эга бўлган жисмоний шахслар ёки юридик шахс номидан иш кўрувчи жисмоний шахснинг идентификацияси тўғрисида маълумотлар;
з) юридик шахс таъсисчилари (йирик акциядорлари, иштирокчилари) ҳақидаги ҳамда мижознинг устав фонди (капитали)даги уларнинг улушлари тўғрисида маълумотлар;
и) рўйхатга олинган ва тўланган устав фонди (капитали) миқдори тўғрисидаги маълумотлар;
к) юридик шахс бошқарув органлари (юридик шахснинг бошқарув органларининг тузилмаси ва шахсий таркиби) тўғрисидаги маълумотлар;
л) телефон рақамлари.
2. Якка тартибдаги тадбиркорларни идентификациялашда зарур бўладиган маълумотлар:
а) Тижорат банкларида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат қоидаларнинг 1-иловасида кўзда тутилган маълумотлар;
б) давлат рўйхатидан ўтганлиги тўғрисидаги маълумот: сана, рақам, рўйхатга олувчи орган номи;
в) фаолият амалга ошириладиган жой;
г) давлат рўйхатидан ўтганлиги тўғрисидаги гувоҳномада кўрсатилган бошқа маълумотлар;
д) фаолият турларини амалга ошириш учун мавжуд гувоҳномалар ва лицензиялар тўғрисидаги маълумотлар: фаолият тури, лицензия рақами, берилган санаси; ким томонидан берилганлиги; амал қилиш муддати;
е) телефон рақамлари.
Тижорат банкларида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат қоидаларига 3-ИЛОВА
Мижоз анкетасида кўрсатиладиган
1. Мижозни идентификациялаш жараёнида олинган, Тижорат банкларида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат қоидаларнинг 1 , 2-иловаларида кўрсатилган маълумотлар.
1 1. Мижознинг бенефициар мулкдори тўғрисидаги маълумотлар.
1 2. Мижознинг юқори мансабдор шахс (унинг оила аъзоси ёки унга яқин шахс) эканлиги тўғрисида белги.
2. Таваккалчилик даражаси ҳақида маълумот, шу жумладан, таваккалчиликни баҳолаш асослари.
3. Банк томонидан мижозни идентификациялашда амалга оширилган қўшимча чора-тадбирлар натижалари.
4. Мижоз билан муносабатлар ўрнатилган сана — тижорат банкидаги биринчи банк ҳисобварағи (омонати) очилган сана.
5. Мижоз анкетаси тўлдирилган ва ўзгартириш киритилган сана.
6. Мижоз билан ишлашга масъул ходим, хусусан, ҳисобварақ очган ва ҳисобварақ очилганлигини тасдиқлаган ходим (бош бухгалтер ва унинг муовини) фамилияси, исми, отасининг исми, лавозими.
7. Мижоз анкетасини тўлдирган ходимнинг фамилияси, исми, отасининг исми ва лавозими.
8. Ички қоидаларда белгиланадиган бошқа маълумотлар.
Марказий банк раиси Ф. МУЛЛАЖОНОВ
Бош прокуратура ҳузуридаги Солиқ, валютага оид жиноятларга ва жиноий даромадларни легаллаштиришга қарши курашиш департаменти бошлиғи З. ДУСАНОВ
Тошкент ш.,
2017 йил 17 апрель,
Тошкент ш.,
2017 йил 17 апрель,
343-B-сон
14-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi soliq, valyutaga oid jinoyatlarga va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish departamentining
Qarori
qoidalari
MAʼLUMOTLAR
MAʼLUMOTLAR
MAʼLUMOTLAR
Tijorat banklarida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalarini tasdiqlash haqida
Oʻzbekiston Respublikasining “ Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida ”gi, “ Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida ”gi, “ Bank siri toʻgʻrisida ”gi va “ Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida ”gi qonunlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi va Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Soliq, valyutaga oid jinoyatlarga va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish departamenti qaror qiladilar:
1. Tijorat banklarida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi va Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Soliq, valyutaga oid jinoyatlarga va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish departamentining 2013-yil 2-oktabrdagi 328-B va 20-sonli “Tijorat banklarida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalarini tasdiqlash haqida”gi qarori (roʻyxat raqami 2528, 2013-yil 21-noyabr) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2013-yil, 47-son, 623-modda) oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
3. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi va Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Soliq, valyutaga oid jinoyatlarga va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish departamentining 2017-yil 17-apreldagi 343-V va 14-son qaroriga ILOVA
Tijorat banklarida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat
Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasining “ Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida ”gi, “ Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida ”gi, “ Bank siri toʻgʻrisida ”gi va “ Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida ”gi qonunlariga muvofiq tijorat banklarida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish maqsadida ichki nazoratni tashkil qilish va amalga oshirish hamda terrorchilik faoliyatida yoki ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoki ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxslar roʻyxatiga kiritilgan shaxslarning operatsiyalarini toʻxtatib turish, pul mablagʻlarini yoki boshqa mol-mulkini ishga solmay toʻxtatib qoʻyish, ishga solmay toʻxtatib qoʻyilgan mol-mulkidan foydalanishga ruxsat berish va operatsiyalarini tiklash tartibini belgilaydi.
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Mazkur Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
tijorat banki — Oʻzbekiston Respublikasining rezidenti boʻlgan va tegishli faoliyat turini amalga oshirish litsenziyasiga ega boʻlgan bank, shu jumladan mikromoliya banki;
ichki nazorat — tijorat bankining mijozlarni lozim darajada tekshirish, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish bilan bogʻliq xatarlarni boshqarish, gumonli va shubhali operatsiyalarni aniqlash hamda terrorchilik yoki ommaviy qirgʻin qurollarini tarqatish faoliyati ishtirokchisi yoxud ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxslar bilan bogʻliq operatsiyalarni aniqlashga doir faoliyati;
Ichki nazorat xizmati — tijorat bankining ichki nazorat tizimini boshqarishga javobgar boʻlgan tijorat bankining maxsus boʻlinmasi;
masʼul xodim — tijorat banki filialida ichki nazoratning amalga oshirilishi uchun masʼul boʻlgan shaxs;
Ichki nazorat xizmati xodimlari — ichki nazoratning amalga oshirilishi uchun masʼul boʻlgan tijorat banki bosh ofisidagi Ichki nazorat xizmati xodimlari, tijorat banki filialidagi masʼul xodim yoki Ichki nazorat xizmati rahbari va xodimlari;
tijorat bankining ichki nazorat tizimi — jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasidagi qonunchilik hujjatlari talablariga rioya etishga qaratilgan tashkiliy tuzilma, metodika va tartib-taomillar majmui;
ichki hujjatlar — tijorat banki faoliyatini tartibga soluvchi va uning rahbariyati tomonidan qonunchilik hujjatlariga muvofiq tasdiqlanadigan hujjatlar;
ichki qoidalar — tijorat bankida va uning filiallarida ichki nazoratni tashkil etish va amalga oshirish tartibini belgilab beruvchi ichki hujjatdir;
maxsus vakolatli davlat organi — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti;
mijoz — pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyani (bundan buyon matnda operatsiya deb yuritiladi) amalga oshirish toʻgʻrisida tijorat bankiga topshiriqnoma (ariza, iltimosnoma) bilan murojaat qilgan jismoniy yoki yuridik shaxs;
benefitsiar mulkdor — mijozga nisbatan pirovard nazoratni amalga oshiruvchi yoki unga bevosita yoxud bilvosita egalik qiluvchi jismoniy shaxs(lar), shuningdek nomidan operatsiya amalga oshirilayotgan jismoniy shaxs;
operatsiya ishtirokchilari — mijozlar, ularning vakillari hamda mijozning operatsiyada ishtirok etuvchi hamkorlari;
gumonli operatsiya — ichki nazoratni oʻtkazish jarayonida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va (yoki) ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish maqsadida amalga oshirilganligi toʻgʻrisida tijorat bankida gumon uygʻotuvchi hamda uni shubhali operatsiyalar turkumiga kiritish (kiritmaslik) haqida qaror qabul qilgunga qadar boʻlgan operatsiya;
shubhali operatsiya — tayyorlash, sodir etish jarayonida boʻlgan yoki sodir etib boʻlingan, ichki nazoratni oʻtkazish vaqtida tijorat bankida uning jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va (yoki) ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish maqsadida amalga oshirilganligiga shubha paydo boʻlgan operatsiya;
bir marotabalik operatsiyalar — mijozlar tomonidan bank hisobvaragʻini ochmagan holda, kamida bir oy davomida takrorlanmaydigan, bir marotabalik tartibda amalga oshiriladigan operatsiyalar;
mijozni lozim darajada tekshirish — mijozning va qaysi shaxslar nomidan ish koʻrayotgan boʻlsa, oʻsha shaxslarning shaxsini hamda vakolatlarini tekshirish, mijozning benefitsiar mulkdorini identifikatsiyalash, shuningdek mijoz tomonidan amalga oshiriladigan amaliy ish munosabatlari va operatsiyalarni, ularning bunday mijoz va uning faoliyati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga muvofiqligini tekshirish maqsadida, doimiy asosda oʻrganishlarni oʻtkazish;
mijozni identifikatsiyalash — tijorat banki tomonidan mijozni lozim darajada tekshirish maqsadida mijozlar haqidagi maʼlumotlarni ular tomonidan taqdim etilgan hujjatlar, ochiq manbalar va maʼlumotlar bazalarida mavjud boʻlgan qoʻshimcha tasdiqlangan maʼlumotlar asosida aniqlash;
mijozning benefitsiar mulkdorini identifikatsiyalash — tijorat banki tomonidan qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan taʼsis hujjatlari (ustav va (yoki) taʼsis shartnomasi, nizom) asosida mulk va boshqaruv tuzilmasini tushunish orqali yuridik shaxs boʻlgan mijozning mulkdori, shu jumladan uni nazorat qiluvchi shaxsni aniqlash;
jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikda ishtirok etmayotgan davlatlar — xalqaro moliyaviy tizimga xavf tugʻdiruvchi hamda jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish tizimlarida strategik kamchiliklari mavjudligi sababli Jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish boʻyicha moliyaviy choralarni ishlab chiqish guruhining (bundan buyon matnda FATF deb yuritiladi) rasmiy bayonotlarida choralar koʻrishga chaqiriq eʼlon qilingan yuqori xavfli davlatlar va hududlar;
kuchaytirilgan monitoring ostidagi davlatlar — FATFning rasmiy bayonotlarida kuchaytirilgan monitoring ostida deb koʻrsatilgan hamda jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish rejimlarida aniqlangan strategik kamchiliklarni belgilangan muddatda bartaraf etish boʻyicha majburiyat olgan va FATF bilan faol hamkorlik qilib kelayotgan davlatlar va hududlar;
offshor hudud — imtiyozli soliq rejimini taqdim qiluvchi va (yoki) moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirishda ular haqidagi maʼlumotlarni oshkor etmaslikni va taqdim qilmaslikni koʻzda tutuvchi davlatlar va hududlar;
tavakkalchilik — mijozlar tomonidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish maqsadida operatsiyalarni amalga oshirish tavakkalchiligi;
masofaviy xizmatlar — mijozning tijorat bankiga kelmagan holda operatsiyani amalga oshirish imkonini beruvchi dasturlar yordamida operatsiyalarni oʻtkazish boʻyicha bank xizmatlari;
yuqori mansabdor shaxslar — chet davlatning qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi, maʼmuriy yoki sud organida, shu jumladan harbiy tuzilmalarida, yoxud xalqaro tashkilotda doimiy, vaqtincha yoki maxsus vakolat boʻyicha tayinlanadigan yoki saylanadigan, tashkiliy-boshqaruv vazifalarini bajaruvchi va yuridik ahamiyatga ega boʻlgan harakatlarni sodir etishga vakolatli shaxslar, shuningdek chet davlat korxonalarining yuqori martabali rahbarlari, chet davlatning taniqli siyosatchilari va siyosiy partiyalarining taniqli aʼzolari (shu jumladan sobiq);
pul mablagʻlarini yoki boshqa mol-mulkni ishga solmay toʻxtatib qoʻyish — pul mablagʻlarini yoki boshqa mol-mulkni oʻtkazishni, konversiyalashni, tasarruf etishni yoxud koʻchirishni taqiqlash;
operatsiyalarni toʻxtatib turish — mijozning pul mablagʻlarini yoki boshqa mol-mulkni koʻchirish, konversiyalash, oʻzga shaxslarga egalik qilish va foydalanish uchun berish, shuningdek yuridik ahamiyatga ega boʻlgan boshqa harakatlarni bajarish toʻgʻrisidagi topshiriqnomalari ijrosini toʻxtatib turish;
terrorchilik faoliyatida ishtirok etayotgan yoki ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxs — terrorchilik faoliyatida ishtirok etayotgan yoxud ishtirok etishda gumon qilinayotgan yuridik yoki jismoniy shaxs, terrorchilik faoliyatini amalga oshirayotgan yoxud amalga oshirishda gumon qilinayotgan tashkilotning bevosita yoki bilvosita mulkdori boʻlgan yoxud uni nazorat qilayotgan yuridik yoki jismoniy shaxs, shuningdek, terrorchilik faoliyatida ishtirok etayotgan yoxud ishtirok etishda gumon qilinayotgan jismoniy shaxsning yoxud tashkilotning mulkidagi yoki nazorati ostidagi yuridik shaxs;
ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoki ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxs — Oʻzbekiston Respublikasi tomonidan tan olingan, ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishini oldini olishga qaratilgan BMT Xavfsizlik Kengashining rezolyutsiyalari hamda boshqa xalqaro-huquqiy hujjatlari bilan belgilangan jismoniy yoki yuridik shaxs;
Roʻyxat — terrorizmga, ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishga qarshi kurashishni amalga oshiruvchi davlat organlari va Oʻzbekiston Respublikasining boshqa vakolatli organlaridan taqdim etilayotgan maʼlumotlar, shuningdek, chet davlatlarning vakolatli organlari va xalqaro tashkilotlaridan rasmiy kanallar orqali taqdim etilayotgan maʼlumotlar asosida maxsus vakolatli davlat organi tomonidan tuzilgan terrorchilik faoliyatida yoki ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoki ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxslar roʻyxati.
uchinchi tomon — Oʻzbekiston Respublikasida roʻyxatga olingan va pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalarni amalga oshiruvchi Oʻzbekiston Respublikasining “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi Qonunining 12-moddasida koʻrsatilgan tashkilotlar;
yuridik shaxsni tashkil etmagan chet el tuzilmasi — chet davlatning qonunchilik hujjatlariga muvofiq yuridik shaxs tashkil etmagan holda tashkil etilgan va oʻz ishtirokchilarining (paychilarning, ishonch bildiruvchilarning yoki boshqa shaxslarning) yoxud boshqa benefitsiarlarning manfaatlarini koʻzlab daromad (foyda) olishga qaratilgan faoliyatni amalga oshirish huquqiga ega boʻlgan tashkiliy tuzilmadir (fondlar, sherikliklar, shirkatlar, trastlar, jamoaviy investitsiyalar va (yoki) ishonchli boshqaruvning boshqa shakllari);
elektron hamyon — elektron pullar saqlanadigan va ulardan foydalanish imkonini beradigan elektron pullar tizimining dasturiy taʼminoti, mikroprotsessor (chip) va dasturiy-texnik vositalar;
akkaunt — bankning mobil ilovasida mijoz toʻgʻrisidagi maʼlumotlar majmuini oʻz ichiga oladigan hisobga olish yozuvi.
nominant — jismoniy (jismoniy shaxslar guruhi) yoki yuridik shaxs tomonidan uning nomidan tashkilotga nisbatan muayyan maqomda ish yuritish uchun tayinlangan jismoniy yoki yuridik shaxs;
nominator — nominantga bevosita yoki bilvosita oʻz nomidan direktor yoki aksiyador sifatida harakat qilish toʻgʻrisida koʻrsatma beradigan jismoniy (jismoniy shaxslar guruhi) yoki yuridik shaxs;
aniqlik darajasi — tijorat bankining avtomatlashtirilgan axborot tizimlarida operatsiya ishtirokchilaridan birining identifikatsiya maʼlumotlari Roʻyxatdagi shaxslarning identifikatsiya maʼlumotlari bilan solishtirish jarayonida mos kelish darajasini ifodalovchi koʻrsatkich;
paketli oʻtkazma — bir nechta alohida toʻlovlar yoki oʻtkazmalardan iborat boʻlib, ayni bir moliyaviy muassasaga (tijorat banklari, toʻlov tizimlari operatorlari, toʻlov tashkilotlari va boshqalar) yuboriladigan, yakunda bir shaxsga yoki turli shaxslarga moʻljallangan oʻtkazma.
2. Tijorat banklarining ichki nazorat tizimi maqsadi quyidagilar hisoblanadi:
jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizm va ommaviy qirgʻin qurollarni tarqatishni moliyalashtirishga yoʻnaltirilgan operatsiyalarni samarali aniqlash va oldini olish;
tijorat bankining qasddan yoki qasddan boʻlmagan holda jinoiy faoliyatga jalb qilinishiga, uning ustav fondi (kapitali)ga jinoiy faoliyat natijasida olingan kapitalning, shuningdek tijorat bankini boshqarishga jinoyatchi shaxslarning kirib kelishiga yoʻl qoʻymaslik;
tavakkalchiliklarni aniqlash, ularni baholash, hujjatlashtirish va pasaytirish;
jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari talablariga qatʼiy rioya etilishini taʼminlash.
3. Tijorat banklarining ichki nazorat tizimining asosiy vazifalari, ular toʻgʻridan-toʻgʻri yoki toʻlov agentlari va (yoki) toʻlov subagentlari orqali harakat qilishidan qatʼi nazar, quyidagilardan iborat:
tavakkalchiliklarni aniqlash va baholash, hujjatlashtirish va ularni kamaytirish boʻyicha tegishli choralarni koʻrish;
mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha va identifikatsiyalash chora-tadbirlarni amalga oshirish, shuningdek mijozlar va ularning benefitsiar mulkdorlari haqidagi maʼlumotlarni muntazam yangilash va verifikatsiyalash;
benefitsiar mulkdorlarni identifikatsiyalash, ularni shaxsini oʻrganish boʻyicha tegishli choralarni koʻrish va operatsiyani amalga oshirishda foydalaniladigan pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulklarning manbasini aniqlash;
yuqori mansabdor shaxslar, ularning oila aʼzolari va yuqori mansabdor shaxslarga yaqin shaxslarning amalga oshirayotgan operatsiyalarini chuqur monitoring qilish;
mazkur Qoidalar va ichki hujjatlar bilan belgilangan tartibda gumonli va shubhali operatsiyalarni aniqlash;
ichki nazoratni amalga oshirish davomida aniqlangan shubhali operatsiyalar toʻgʻrisidagi axborotlar (hujjatlar)ni maxsus vakolatli davlat organiga oʻz vaqtida taqdim etish;
Roʻyxat bilan solishtirish orqali operatsiya ishtirokchilari orasida terrorchilik faoliyatida yoki ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoki ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxslarni aniqlash;
Roʻyxatga kiritilgan shaxslarning operatsiyasini kechiktirmasdan va oldindan xabar qilmasdan toʻxtatib turish, bundan yuridik yoki jismoniy shaxsning hisobvaragʻiga tushgan pul mablagʻlarini hisobga kiritish boʻyicha operatsiyalar mustasno va (yoki) pul mablagʻlarini yoki boshqa mol-mulkini ishga solmay toʻxtatib qoʻyish;
jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bogʻliq maʼlumotlarning maxfiyligini taʼminlash;
operatsiyalar toʻgʻrisidagi axborotni, shuningdek identifikatsiyalash maʼlumotlarini va mijozlarni lozim darajada tekshirishga doir materiallarning qonunchilik hujjatlarida belgilangan muddatlar davomida saqlanishini taʼminlash;
tijorat banki rahbariyatini tegishli qarorlar qabul qilish uchun zarur boʻlgan aniq axborotlar va materiallar bilan operativ va muntazam ravishda taʼminlab borish;
shubhali operatsiyalar amalga oshirilgan yoki amalga oshirishga boʻlgan urinishlar, shubhali operatsiyalarni amalga oshirgan mijozlar bilan aloqador boʻlgan shaxslar (rahbarlar, taʼsischilar, jamiyat aksiyalarining kamida oʻn foiziga ega boʻlgan aksiyadorlar, ishtirokchilar) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasini shakllantirish, shuningdek bunday maʼlumotlarni boshqa tijorat banklari hamda davlat organlari bilan qonunchilik hujjatlariga muvofiq oʻzaro almashib borish;
chet eldagi banklar bilan korrespondentlik aloqalarini oʻrnatishda ularning ichki nazorat tizimini oʻrganish;
operatsiyalarning anonimligini oshiruvchi yangi texnologiyalar yordamida qonunga xilof ish qilish, xususan, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va (yoki) ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish uchun tijorat banki xizmatlaridan foydalanish tahdidining oldini olishga alohida eʼtibor qaratilishi maqsadida zarur boʻlgan tadbirlar qoʻllash;
soʻrovlar boʻyicha mijozlar bazasidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorchilik faoliyatini moliyalashtirishga va (yoki) ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga aloqador shaxslarni aniqlashdan iborat.
4. Ichki nazorat tizimi maqsad va vazifalariga erishish uchun Ichki nazorat xizmati quyidagilar boʻyicha funksiyalarni bajaradi:
jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va (yoki) ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish bilan bogʻliq huquqbuzarlikni sodir etilishida tijorat banki xizmatlaridan foydalanish xavfining oldini olish uchun qonunchilik hujjatlarida, mazkur Qoidalarda, ichki hujjatlarda nazarda tutilgan choralarni koʻrish;
tijorat banki tomonidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari va ichki hujjatlar talablariga rioya etilishini monitoring qilish;
tijorat banki faoliyatidagi jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari va ichki hujjatlar talablariga rioya qilinmaganligi boʻyicha aniqlangan kamchilik va qoidabuzarliklarni bartaraf etish yuzasidan rahbariyat koʻrib chiqishi uchun takliflar tayyorlash va kiritish;
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining (bundan buyon matnda Markaziy bank deb yuritiladi) vakolatli vakillari, tijorat bankining ichki audit xizmati xodimlari, tashqi auditorlar hamda maxsus vakolatli davlat organi xodimlari tomonidan oʻtkazilgan tekshiruvlar jarayonida aniqlangan ichki nazorat tizimini tashkil etishda va uning faoliyatidagi xato va kamchiliklarning bartaraf etilishini monitoring qilish;
ichki nazoratni tashkil etish, xodimlar tomonidan qonunchilik hujjatlari, mazkur Qoidalar va ichki hujjatlar talablarini buzish holatlarining oldini olish va bartaraf etish masalalari boʻyicha Markaziy bank va maxsus vakolatli davlat organi bilan birgalikda harakat qilish.
5. Har bir tijorat banki qonunchilik hujjatlari va mazkur Qoidalar asosida Ichki nazorat xizmatining vazifalari, huquqlari va javobgarligini belgilaydigan nizomni ishlab chiqishi, bank kuzatuv kengashida tasdiqlashi va amalga kiritishi lozim.
Ushbu Nizom oʻzida Ichki nazorat xizmatiga boʻlgan quyidagi talablarni aks ettirishi kerak:
uning maqsadi va vazifalari;
uning tijorat bankining boshqa boʻlinmalaridan mustaqil boʻlishini taʼminlash usullari;
uning tijorat bankining rahbariyati, shu jumladan kuzatuv kengashi, uning qoʻmitalari va boshqaruv bilan, shuningdek, boshqa boʻlinmalari, ichki audit xizmati hamda toʻlov agentlari va toʻlov subagentlari, chet eldagi shuʼba banklari, filiallari va vakolatxonalari bilan oʻzaro munosabati;
oʻzining funksiyalarini bajarish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni olish huquqiga ega boʻlishi, shuningdek mazkur maʼlumotlarni taqdim etish masalalari yuzasidan hamkorlik qilish boʻyicha tijorat bankining boshqa boʻlinmalari va shuʼba banklari, chet eldagi filiallari va vakolatxonalari, toʻlov agentlari va toʻlov subagentlari xodimlarining majburiyati;
qonunchilik hujjatlari va ichki hujjatlar talablari buzilishlarini oʻrganishni oʻtkazish huquqi;
olingan maʼlumotlarni tijorat banki boshqaruvi raisiga va zarur boʻlganda tijorat banki kengashiga erkin ifodalash va oshkor etish huquqiga ega boʻlishi;
tijorat bankining boshqaruv raisiga tegishli hisobotni taqdim qilish majburiyati;
tijorat banki boshqaruviga qonunchilik hujjatlari va xalqaro standartlarga muvofiqlik masalalari boʻyicha maslahatlar berish, shu jumladan, mazkur sohadagi oʻzgarishlar toʻgʻrisida xabardor qilish majburiyati;
xodimlarni tanlash boʻyicha malaka talablari va tartiblari;
malakani oshirish boʻyicha maxsus kurslarda muntazam ravishda oʻqib borish majburiyati.
5 1. Ichki nazorat xizmati oʻz funksiyalarini bajarishga toʻsqinlik qiluvchi har qanday taʼsirlardan qochish maqsadida bankning foyda olishga qaratilgan boʻlinmalari rahbarlaridan mustaqil hisoblanadi.
Ushbu mustaqillik quyidagi jihatlar bilan taʼminlanadi:
Ichki nazorat xizmati rahbari va xodimlarini tayinlash, lavozimidan ozod etish, shuningdek ularning faoliyatini baholash va mukofot toʻlovlari miqdori (ish haqi, bonuslar va boshqalar) toʻgʻrisidagi qarorlar faqat kuzatuv kengashi tomonidan qabul qilinadi;
Ichki nazorat xizmati rahbari bankning foyda olishga qaratilgan boʻlinmalarini boshqarish va operatsiyalarni amalga oshirish boʻyicha vakolatga va moliyaviy majburiyatlarga ega boʻla olmaydi, shuningdek lavozimlarni qoʻshib olib borishga yoʻl qoʻyilmaydi.
6. Tijorat banklari mazkur Qoidalar talablaridan kelib chiqib, quyidagilarni aks ettirgan holda ichki qoidalarni ishlab chiqishi lozim:
tavakkalchiliklarni aniqlash, baholash, monitoring qilish, boshqarish, kamaytirish va hujjatlashtirish boʻyicha tegishli choralarni koʻrish tartibi;
mijozlarni lozim darajada tekshirish, shu jumladan, mijozlarni va ularning benefitsiar mulkdori identifikatsiyalash, shuningdek mijozlarning operatsiyalari ustidan doimiy monitoringni amalga oshirish qoidalari;
zarur boʻlgan axborotni rasmiylashtirish va uning maxfiyligini taʼminlash tartibi;
Ichki nazorat xizmati xodimlari tomonidan tijorat banki bosh ofisidagi Ichki nazorat xizmati rahbariga (bundan buyon matnda Ichki nazorat xizmati rahbari deb yuritiladi) jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga oid qonunchilik hujjatlari buzilishi dalillari toʻgʻrisida axborot taqdim etish tartibi;
Ichki nazorat xizmatining toʻlov agentlari va toʻlov subagentlari bilan oʻzaro ishlash tartibi;
kadrlarni tayyorlash va oʻqitishga doir malaka talablari;
gumonli va shubhali operatsiyalarni aniqlash tartibi;
shubhali operatsiyalar toʻgʻrisidagi xabarlarni tayyorlash va ularni maxsus vakolatli davlat organiga yuborish tartibi;
Roʻyxatga kiritilgan shaxslarning operatsiyasini aniqlash hamda ushbu operatsiyalarni kechiktirmasdan va oldindan xabar qilmasdan toʻxtatib turish (yuridik yoki jismoniy shaxsning hisobvaragʻiga tushgan pul mablagʻlarini hisobga kiritish boʻyicha operatsiyalar bundan mustasno) va (yoki) pul mablagʻlarini yoki boshqa mol-mulkini ishga solmay toʻxtatib qoʻyish hamda toʻxtatib turilgan operatsiyalarni hamda ishga solmay toʻxtatib qoʻyilgan pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulklarni doimiy nazorat va monitoring qilish tartibi;
Roʻyxatga kiritilgan shaxslarning toʻxtatib qoʻyilgan pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulkdan foydalanishiga ruxsat olish uchun bergan murojaatlarini maxsus vakolatli davlat organiga yuborish tartibi;
yuqori tavakkalchilik darajasi toifasiga kiritilgan mijozlarning hisobini yuritish va monitoring qilish hamda bunday mijozlar operatsiyalarini monitoring qilish tartibi;
yuqori mansabdor shaxslar, ularning oila aʼzolari va yuqori mansabdor shaxslarga yaqin shaxslar bilan amaliy ish munosabatlariga kirishish va ular tomonidan amalga oshirilayotgan operatsiyalarni chuqur monitoring qilish tartibi;
jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va (yoki) ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish maqsadida texnologik yutuqlardan foydalanilishining oldini olishga qaratilgan choralar;
pul mablagʻlarini oluvchisi va (yoki) joʻnatuvchisi haqida talab qilingan maʼlumotlari mavjud boʻlmagan chet el valyutasidagi pul oʻtkazmalari aniqlangan hollarda koʻriladigan choralar;
xodimlarni ishga qabul qilishda nomzodlarning lavozimga munosibligini baholashga qaratilgan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirish boʻyicha riskka asoslangan tekshiruv tartib-taomillari;
qonunchilik hujjatlariga zid boʻlmagan boshqa qoidalar.
Ichki qoidalar mazkur Qoidalar va boshqa qonunchilik hujjatlarining talablariga muvofiq boʻlishi hamda aniqlangan tavakkalchiliklar va ularning bahosidan kelib chiqib tuzilishi kerak. Ichki qoidalar, ularga kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar tijorat bankining kengashi tomonidan tasdiqlanadi.
Ichki qoidalar toʻlov agentlari va toʻlov subagentlariga, shuningdek tijorat bankining barcha boʻlinmalariga hamda shuʼba banklariga ijro uchun majburiydir.
Tijorat bankining chet davlatdagi shuʼba banki, filiali va vakolatxonalari ichki nazorat qoidalari, ularni roʻyxatga olayotgan davlat qonunchiligi talablari inobatga olingan holda tasdiqlanadi.
6 1. Bank guruhining ichki qoidalari quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va (yoki) ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish bilan bogʻliq tavakkalchiliklarni boshqarish va mijozlarni lozim darajada tekshirish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni almashish qoidalari va tartib-taomillari;
komplayens nazoratni, auditni va (yoki) jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va (yoki) ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish funksiyalarini guruh darajasida taʼminlash, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va (yoki) ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish maqsadlari uchun zarur boʻlgan hollarda filiallardan va shuʼba korxonalardan ularning mijozlari, hisobvaraqlari va operatsiyalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni olinishini taʼminlash;
maxfiylikni va maʼlumotlardan foydalanishni yetarli darajada himoya qilish.
6 2. Banklar, ular va ularning agentlari va subagentlari faoliyat koʻrsatadigan mamlakatlarning vakolatli organlari foydalanishi mumkin boʻlgan toʻlov agentlari va toʻlov subagentlarining yangilangan reyestrini yuritishi kerak.
2-bob. Ichki nazorat tizimini tashkil etish
7. Tijorat bankining ichki nazorat tizimi bank ishining jihatlari, faoliyatining asosiy yoʻnalishlari, agentlar, subagentlar, mijozlar bazasi va mijozlar hamda ularning operatsiyalari bilan bogʻliq tavakkalchilik darajasini hisobga olgan holda tashkil etiladi.
8. Tijorat bankining, shu jumladan, uning filiallarining ichki nazorat tizimi tarkibiy tuzilmasi tijorat banki boshqaruvi qarori bilan belgilanadi. Tijorat bankining ichki nazorat tizimi tarkibiy tuzilmasi aniqlangan tavakkalchiliklar va ularning bahosidan kelib chiqib hamda Markaziy bankning talablariga muvofiq qayta koʻrib chiqilishi lozim.
9. Tijorat bankining ichki nazorat tizimining tarkibiy tuzilmasi tijorat bankining bosh ofisining Ichki nazorat xizmatini, shuningdek tijorat bankining har bir filialidagi Ichki nazorat xizmatini yoki masʼul xodimni oʻz ichiga oladi.
Tijorat bankining chet elda shuʼba banki, filiali va vakolatxonasi mavjud boʻlgan holatda, chet eldagi shuʼba bankining, filialning va vakolatxonaning ichki nazoratni amalga oshirishga masʼul boʻlinmasi tijorat bankining bosh ofisidagi Ichki nazorat xizmatiga hisobdordir.
10. Ichki nazorat xizmati ichki nazorat maqsadlariga samarali erishish va vazifalarni unumli bajarish uchun yetarli miqdorda xodimlar bilan shakllantiriladi.
Ichki nazorat xizmati xodimlari soni tavakkalchiliklarni hisobga olgan holda shakllantirilishi kerak.
Filiallari va/yoki bank xizmatlari ofislari soni 50 ta yoki undan ortiq boʻlgan tijorat banklarining bosh ofisidagi Ichki nazorat xizmati shtat birligi 10 tadan kam boʻlmasligi lozim.
11. Ichki nazorat xizmati rahbari va xodimlari tijorat banki bosh ofisining shtat jadvaliga kiradi hamda ularning ish haqi va unga tenglashtirilgan toʻlovlari tijorat bankining bosh ofisi xarajatlari hisobidan amalga oshiriladi.
Ichki nazorat xizmati rahbari oliy iqtisodiy yoki yuridik maʼlumotga va tijorat bankining bank operatsiyalarini amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlinmasida kamida ikki yillik rahbarlik tajribasiga yoxud Ichki nazorat xizmatida kamida bir yillik ish stajiga ega boʻlishi kerak.
Ichki nazorat xizmatining rahbari va xodimi lavozimiga tayinlanuvchi shaxs:
bank va moliya qonunchilik hujjatlarini bilishi;
jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha xalqaro standartlarni bilishi;
buxgalteriya hisobi qoidalari haqidagi bilimga ega boʻlish, shuningdek muntazam ravishda malakani oshirish boʻyicha maxsus oʻquv kurslaridan oʻtishi shart.
Ichki nazorat xizmati rahbari sifatida faqat bankning boshqaruv aʼzolaridan biri tayinlanadi.
12. Ichki nazorat xizmati rahbari yoki xodimi lavozimiga quyidagi shaxslar tayinlanishi mumkin emas:
oʻz faoliyati va shaxsiy xulq atvorida ishonib topshirilgan boʻlinmani notoʻgʻri boshqargani yoki ishni vijdonan yuritmaganini namoyon etgan shaxslar;
iqtisodiyot sohasidagi, boshqaruv tartibiga qarshi, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirish bilan bogʻliq jinoyatlari uchun avval sud tomonidan jinoiy javobgarlikka tortilgan shaxslar.
13. Tijorat banki ichki nazorat tizimi tuzilmasini shakllantirish, Ichki nazorat xizmati rahbarini tayinlash toʻgʻrisidagi qarorni qabul qilgandan soʻng 10 (oʻn) ish kuni mobaynida tayinlangan shaxslar toʻgʻrisidagi anketa maʼlumotlarini ilova qilgan holda bu haqda Markaziy bankka xabar berishi lozim.
14. Ichki nazorat xizmati rahbari va xodimlari:
ichki nazoratni amalga oshirish maqsadida tijorat banki boʻlinmalari rahbarlari va xodimlaridan kerakli boshqaruvchilik va buxgalteriya hujjatlarini talab qilib olish;
ichki nazoratni amalga oshirish maqsadida olingan hujjatlardan nusxa koʻchirish, tijorat bankining elektron maʼlumotlar bazalarida, lokal hisoblash tarmoqlari va avtonom kompyuter tizimlarida saqlanadigan fayllardan va boshqa yozuvlardan nusxalar olish;
tijorat bankining boshqa boʻlinmalari mutaxassislaridan yordam soʻrash va olish;
tijorat banki boʻlinmalarining xonalariga kirish, shuningdek tijorat banki boshqaruvi raisining yozma ruxsatnomasi bilan hujjatlar saqlanishi uchun foydalaniladigan (arxivlar), naqd pul va qimmatliklar saqlanadigan (pul omborlari), kompyuter maʼlumotlarini qayta ishlash va maʼlumotlarni elektron shaklda saqlash xonalariga kirish;
boshqaruv raisi yoki tegishli vakolatga ega boʻlgan uning oʻrinbosariga yuridik va jismoniy shaxsning hisobvaragʻiga kelib tushayotgan mablagʻlar boʻyicha operatsiyalarni istisno qilgan holda Roʻyxatga kiritilgan shaxslarning pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalarini toʻxtatib turish toʻgʻrisida qaror loyihasini kiritishi;
mijozlarning operatsiyalariga nisbatan kelgusi harakatlari, jumladan, qonunchilik hujjatlariga muvofiq qoʻshimcha maʼlumot olish yoki mavjud maʼlumotlarni tekshirish boʻyicha tijorat banki boshqaruvi raisiga takliflar taqdim etish;
mazkur Qoidalar va ichki hujjatlarga muvofiq boshqa harakatlarni amalga oshirish huquqiga ega.
15. Ichki nazorat xizmati rahbari va xodimlari tijorat banki nomidan toʻlov (hisob-kitob), kredit va buxgalteriya hujjatlarini imzolash yoki vizalash huquqiga ega emas.
16. Ichki nazorat xizmatining rahbari va xodimlari oʻz vazifalarini bajarishda quyidagilarga majburdirlar:
oʻz vakolati doirasida mazkur Qoidalar va ichki hujjatlar bilan yuklatilgan maqsadlarga erishish va vazifalarni bajarish uchun zarur choralarni koʻrish;
tijorat bankining tegishli boʻlinmalaridan olingan hujjatlarning saqlanishini va qaytarilishini taʼminlash;
oʻz vazifalarini amalga oshirishda olingan maʼlumotlarning maxfiyligiga rioya qilish;
mazkur Qoidalar va ichki hujjatlarga muvofiq boshqa majburiyatlarni amalga oshirish.
17. Ichki nazorat xizmati rahbari bevosita tijorat banki boshqaruvi raisiga hisobdordir va tijorat bankining boshqa boʻlinmalaridan mustaqildir.
Ichki nazorat xizmati xodimlari bevosita Ichki nazorat xizmati rahbariga hisobdordir.
18. Tijorat banki boʻlinmalarining xodimlari Ichki nazorat xizmatining vazifalarining amalga oshirilishida mazkur Qoidalar va ichki hujjatlarga muvofiq koʻmaklashadilar.
19. Tijorat banki boʻlinmalarining xodimlari Ichki nazorat xizmati rahbari yoki xodimlari oʻrtasidagi oʻzaro munosabat tartibi ichki hujjatlar bilan belgilanadi.
20. Ichki nazorat xizmati, mijozlarga bevosita xizmat koʻrsatuvchi bank boʻlinmalari (masʼul ijrochilar, kassirlar va shu kabilar), yuridik xizmat, ichki audit va xavfsizlik xizmati xodimlarining soʻnggi yangiliklarga, jumladan, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishning, terrorizmni moliyalashtirishning va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishning zamonaviy usullari, uslublari va yoʻnalishlari haqidagi axborotga ega boʻlishlarini taʼminlash, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish borasidagi qonunchilik hujjatlari va majburiyatlarning barcha jihatlarini aniq tushuntirib berish maqsadida tijorat banklari muntazam ravishda xodimlarni qayta tayyorgarlikdan oʻtkazishlari shart.
21. Ichki nazorat xizmati tijorat bankining boshqa tegishli boʻlinmalari bilan hamkorlikda har yili jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish masalalari boʻyicha tijorat banki xodimlarini tayyorlash, qayta tayyorlash va oʻqitish dasturini (bundan buyon matnda oʻquv dasturi deb yuritiladi) ishlab chiqadi. Ushbu dasturda quyidagilar aks ettirilishi kerak:
oʻquvni oʻtkazish tartibi, uning shakllari (birlamchi instruktaj, rejali, rejadan tashqari oʻqitish) va muddatlari;
oʻquvni oʻtkazishni tashkil etishga masʼul shaxslarni tayinlash;
xodimlarning bilimini tekshirish tartibi.
Oʻquv dasturi tijorat bankining boshqaruvi tomonidan tasdiqlanadi.
3-bob. Mijozlarni lozim darajada tekshirish
22. Tijorat banklari quyidagi hollarda mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha mustaqil ravishda chora-tadbirlarni koʻrishlari kerak :
a) xoʻjalik va fuqaroviy-huquqiy munosabatlarni oʻrnatishda, shu jumladan:
yuridik yoki jismoniy shaxs bank hisobvaragʻini (omonatni) ochish uchun ariza bilan murojaat qilganda;
jismoniy shaxs bank kartasini olish uchun ariza bilan murojaat qilganda;
yuridik va (yoki) jismoniy shaxslar tijorat banki tomonidan emissiya qilingan qimmatli qogʻozlarni xarid qilish uchun ariza bilan murojaat qilganda;
yuridik va (yoki) jismoniy shaxslar tijorat banki ustav kapitalining bir foizga teng yoki oshadigan summadagi uning aksiyalariga egalik qilganda;
jismoniy shaxs kredit olish yoki bank depozit yacheykalarida qimmatbaho buyumlarni saqlash xizmatlaridan foydalanish uchun murojaat qilganda;
jismoniy shaxs bank mobil ilovasi orqali akkaunt ochish uchun murojaat qilganda;
b) bir martalik operatsiyalar, shu jumladan ular oʻzaro bogʻliq boʻlgan bir yoki bir nechta operatsiyani bajarish orqali amalga oshirilayotgan quyidagi hollarda:
bazaviy hisoblash miqdorining 100 baravariga teng yoki undan oshgan summada mijozlar tomonidan bank kassalaridan boshqa bank tomonidan berilgan bank kartalari orqali naqd chet el valyutasi olinishida;
jismoniy shaxslar tomonidan ekvivalenti 500 AQSH dollaridan oshgan miqdorda chet el valyutasining sotib olinishi;
175 million soʻmga teng yoki undan oshgan summada bank hisobvaragʻini ochmasdan yoki hisobvaraqdan foydalanmasdan, operatsiyalarni amalga oshirishda;
mazkur Qoidalarning 38 1 -bandi birinchi xatboshisida nazarda tutilgan pul oʻtkazmalarini bajarishda yoki qabul qilishda.
v) mazkur Qoidalarda oʻrnatilgan har qanday istisnolarga qaramasdan, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirish boʻyicha shubhalar mavjud boʻlganda;
g) mijoz toʻgʻrisida avval olingan maʼlumotlarning toʻgʻriligiga yoki yetarli ekanligiga nisbatan gumonlar mavjud boʻlganda.
22 1 . Toʻlov agentlari va toʻlov subagentlari, agar agentlik va (yoki) subagentlik shartnomasida koʻrsatilgan boʻlsa, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari talablariga rioya qilgan holda, mijozni lozim darajada tekshirish boʻyicha choralarni koʻrish maqsadida mijozning shaxsini tekshirish va identifikatsiya qilishni mumkin.
23. Tijorat banklari tomonidan mijozni lozim darajada tekshirish boʻyicha koʻriladigan chora-tadbirlar quyidagilarni oʻz ichiga olishi shart:
mijozning shaxsini tekshirish va identifikatsiya qilish;
mijoz nomidan ish koʻrayotgan shaxsni identifikatsiya qilish, shaxsini va vakolatlarini tegishli hujjatlar asosida tekshirish;
mijozning benefitsiar mulkdorini identifikatsiyalashni;
oʻrnatilgan ish munosabatlari yoki oʻtkazilishi rejalashtirilayotgan operatsiyalarning maqsadi va xarakterini oʻrganish;
mijoz tomonidan amalga oshiriladigan ish munosabatlari va operatsiyalarni, ularning bunday mijoz va uning faoliyati, tavakkalchilik xususiyati, shu jumladan zarur boʻlganda mablagʻlar manbasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga muvofiqligini tekshirish maqsadida doimiy asosda oʻrganish oʻtkazish.
Tijorat banklari mijoz yoki benefitsiar mulkdorning yuqori mansabdor shaxs ekanligini aniqlash maqsadida tavakkalchiliklarni boshqarish tizimlaridan foydalanishlari shart va mijozni lozim darajada tekshirish boʻyicha yuqorida koʻrsatib oʻtilgan choralarni koʻrish bilan birga, mijoz yoki benefitsiar mulkdor sifatida qatnashayotgan yuqori mansabdor shaxslarga nisbatan:
yuqori mansabdor shaxsning mavqeyi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tekshirish va oʻtkazilayotgan operatsiyadagi pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulkni manbalarini aniqlash boʻyicha tegishli choralarni koʻrish;
yuqori mansabdor shaxs bilan amaliy ish munosabatlariga faqatgina bankning boshqaruvi raisi yoki tegishli vakolatga ega boʻlgan uning oʻrinbosari ruxsati bilan kirishish (yoki mavjud mijozlar uchun davom ettirish);
amaliy ish munosabatlarini muntazam ravishda chuqur monitoring qilib borishlari lozim.
Tijorat banklari yuqoridagi choralarni yuqori mansabdor shaxslarning oila aʼzolariga yoki yuqori mansabdor shaxsga yaqin shaxslarga nisbatan ham koʻrishlari kerak.
Mijozni lozim darajada tekshirish imkoniyati mavjud boʻlmagan taqdirda tijorat banki, shu jumladan, u oʻzining toʻlov agentlari va (yoki) subagentlari orqali harakat qilganda, bu haqda maxsus vakolatli davlat organiga xabar berishi va bunday mijoz bilan hamkorlik munosabatlariga kirishish yoki bunday mijozning operatsiyalarini amalga oshirishdan voz kechishi yoxud u bilan har qanday amaliy ish munosabatlarini toʻxtatishi lozim.
23 1 . Taʼsischilari Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti boʻlgan yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar davlat roʻyxatidan oʻtish jarayonida masofadan bank hisobvaragʻini ochish uchun ariza bilan murojaat qilganda, mazkur Qoidalarning 23-bandi ikkinchi xatboshida keltirilgan mijozni lozim darajada tekshirish boʻyicha koʻriladigan chora-tadbirlar Davlat xizmatlari markazlari (bundan buyon matnda roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ deb yuritiladi) tomonidan amalga oshirilishi va tijorat banklari koʻrilgan chora-tadbirlar natijasiga ishonishlari mumkin. Bunda tijorat banklari:
mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlar yuzasidan zarur boʻlgan maʼlumotlarni tadbirkorlik subyektlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish va hisobga qoʻyishning avtomatlashtirilgan tizimi orqali kechiktirmasdan olish imkoniyatiga ega boʻlishiga;
roʻyxatdan oʻtkazuvchi organning mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha qonunchilik hujjatlarida belgilangan talablarga amal qilinishiga ishonch hosil qilishlari kerak.
Tijorat banklari mazkur bandning ikkinchi va uchinchi xatboshilarida koʻrsatilgan talablardan biri bajarilmagan taqdirda mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlarni mustaqil ravishda amalga oshiradi.
Mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlar roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ tomonidan amalga oshirilganda, tijorat banklari mijoz bilan ish munosabatlariga kirishish toʻgʻrisidagi qarorni oʻz tavakkalchiliklaridan kelib chiqib, mustaqil ravishda qabul qiladi. Bunda bank hisobvaragʻi shartnoma ofertasida mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlar tijorat banklari tomonidan amalga oshirilishi mumkinligi koʻrsatilishi lozim.
23 2 . Tijorat banklari mazkur Qoidalarning 23-bandi ikkinchi — toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirgan uchinchi tomonlarning lozim darajada tekshirish natijalariga ishonishlari mumkin. Mazkur hollarda mijozlarni lozim darajada tekshirish natijalari boʻyicha soʻnggi javobgarlik tijorat banklarining zimmasida qoladi. Bunda tijorat banklari:
mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlar yuzasidan zarur boʻlgan maʼlumotlarni (elektron tizimlar orqali) kechiktirmasdan olish imkoniyatiga ega boʻlishi;
mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlar yuzasidan identifikatsiyalash maʼlumotlari va boshqa tegishli hujjatlar nusxasini soʻrov asosida kechiktirmasdan olish imkoniyatiga ega boʻlishi;
uchinchi tomon jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalari asosida ishlashiga ishonch hosil qilishlari kerak.
Tijorat banklari mazkur bandning ikkinchi — toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan talablardan biriga rioya qilinmagan taqdirda, mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlarni mustaqil ravishda amalga oshirishi kerak.
Tijorat banklari mijoz bilan ish munosabatlariga kirishish toʻgʻrisidagi qarorni oʻz tavakkalchiliklaridan kelib chiqib, mustaqil ravishda qabul qiladi hamda mijozni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirishga haqli.
Tijorat banklari shartnomada va (yoki) shartnoma ofertasida mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlar tijorat banklari tomonidan amalga oshirilishi mumkinligini koʻrsatishi lozim.
24. Mijoz yoki mijoz tomonidan amalga oshirilayotgan operatsiya yuqori darajadagi tavakkalchilik toifasiga kiritilgan taqdirda tijorat banklari ushbu mijozga nisbatan quyidagi lozim darajada tekshirishning kuchaytirilgan chora-tadbirlarini koʻrishlari shart:
mijoz haqida ochiq manbalar va maʼlumotlar bazalaridan qoʻshimcha tasdiqlangan maʼlumotlarni toʻplash va qayd etish;
mijozdan u tomonidan amalga oshirilayotgan operatsiyalar boʻyicha pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulkning manbalari haqidagi maʼlumotlarni olish;
mazkur mijoz tomonidan oʻtkazilishi rejalashtirilgan yoki oʻtkazilgan operatsiyalarning maqsadlarini oʻrganish;
ushbu mijoz tomonidan amalga oshirilayotgan operatsiyalar ustidan doimiy monitoring yuritish.
Mijozni lozim darajada tekshirishning kuchaytirilgan chora-tadbirlarini, aynan mijozdan, u tomonidan amalga oshirilayotgan operatsiyalar boʻyicha pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulkning manbalari haqidagi maʼlumotlarni olish va (yoki) mazkur mijoz tomonidan oʻtkazilishi rejalashtirilgan yoki oʻtkazilgan operatsiyalarning maqsadlarini oʻrganishni amalga oshirish imkoni boʻlmagan taqdirda tijorat banki bu haqda maxsus vakolatli davlat organiga xabar berishi va bunday mijoz bilan amaliy ish munosabatlariga kirishish yoki bunday mijozning operatsiyalarini amalga oshirishni rad etishi kerak.
24 1 .Tijorat banklari axborot tizimlaridagi aniqlik darajasini har bir xizmat yoki operatsiya toifasining tavakkalchilik darajasidan kelib chiqqan holda belgilashi kerak.
Aniqlik darajasi operatsiya ishtirokchilari identifikatsiya maʼlumotlarining har bir elementi boʻyicha alohida belgilanishi lozim.
25. Mijoz va mijozning benefitsiar mulkdori identifikatsiyasi mazkur Qoidalarning 1 va 2-ilovalarida koʻzda tutilgan maʼlumotlar, shuningdek operatsiyalar va boshqa bitimlarning bajarilishi uchun asos hisoblanuvchi hujjatlar va boshqa zarur maʼlumotlar asosida amalga oshiriladi.
26. Tijorat banki tomonidan jismoniy shaxs — mijozni identifikatsiyalash shaxsni tasdiqlovchi hujjat yoki raqamli identifikatsiya asosida amalga oshiriladi. Bunda tijorat banki jismoniy shaxs — mijoz identifikatsiyasi:
shaxsni tasdiqlovchi hujjat (biometrik pasport yoki identifikatsiyalovchi ID-karta yoxud ularning oʻrnini bosadigan boshqa hujjat) asosida amalga oshirilganda ushbu hujjatning asli yoki Oʻzbekiston Respublikasi Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali va (yoki) “Ijtimoiy karta” mobil ilovasi orqali beriladigan elektron shakli bilan tanishib chiqishi;
raqamli identifikatsiya asosida amalga oshirilganda Mijozlarni raqamli identifikatsiya qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda (roʻyxat raqami 3322, 2021-yil 30-sentabr) belgilangan choralarni koʻrishi lozim.
27. Yuridik shaxslarga va yakka tartibdagi tadbirkorlarga nisbatan mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlar amalga oshirilayotganda tijorat banklari ulardan quyidagilarni olishlari lozim:
yuridik shaxslarning va yakka tartibdagi tadbirkorlarning davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi tegishli hujjatlari;
yuridik shaxslarning rahbarlari toʻgʻrisidagi hamda taʼsis hujjatlarida koʻrsatilgan maʼlumotlar.
Mazkur maʼlumotlar tadbirkorlik subyektlarini davlat roʻyxatidan oʻtkazish va hisobga qoʻyishni avtomatlashtirilgan tizimi orqali olinadi, ushbu tizimdan maʼlumotlarni olish imkoniyati boʻlmagan taqdirda, ular bevosita mijozni oʻzidan olinadi.
Yuridik shaxs boʻlgan mijozlarga nisbatan tijorat banklari ularning xoʻjalik faoliyati xususiyatini, shuningdek mulkchilik shakli va boshqaruv tuzilmasini tushunishlari kerak.
Yuridik shaxslarni lozim darajada tekshirish jarayonida tijorat banki pirovard natijada mijozning mulkdori boʻlgan yoki mijozni nazorat qiluvchi mijozning benefitsiar mulkdori – jismoniy shaxsni identifikatsiya qilishi, ishonchli manbadan olingan maʼlumotlardan foydalangan holda, shu jumladan quyida keltirilgan maʼlumotlarni oʻrganish orqali, benefitsiar mulkdorning shaxsini tekshirish yuzasidan oʻrinli choralarni koʻrishi kerak:
mijozning mulk va boshqaruv tuzilmasi;
mijozning taʼsischilari (jamiyat aksiyalarining/ulushlarining kamida oʻn foiziga ega boʻlgan aksiyadorlari/ishtirokchilari) toʻgʻrisidagi;
pirovardida yuridik shaxsning ulushiga (kamida oʻn foiz) egalik qiluvchi jismoniy shaxs (lar)ning (agar mavjud boʻlsa) shaxsiy maʼlumotlari;
agar koʻrilgan choralar boʻyicha nazorat qiluvchi ulushga ega boʻlgan shaxs benefitsiar mulkdor ekanligiga shubha tugʻilsa yoki ulushga boʻlgan mulk huquqi boshqaruvini amalga oshiruvchi shaxslar boʻlmasa, yuridik shaxs ustidan nazoratni boshqa usullar bilan amalga oshirayotgan shaxs(lar)ning (agar mavjud boʻlsa) shaxsiy maʼlumotlari.
Tijorat banklari tomonidan koʻrilgan tegishli choralar benefitsiar mulkdorni aniqlash imkonini bermasa, tijorat banklari yuqori rahbarlik lavozimini egallab turgan shaxsni identifikatsiya qilishi va uning shaxsini tekshirish yuzasidan oʻrinli choralarni koʻrishi kerak.
27 1 . Tijorat banklari yuridik shaxslarni lozim darajada tekshirish jarayonida mijozning direktori yoki taʼsischilari (aksiyadorlari, ishtirokchilari) nominant ekanligi aniqlagan taqdirda, bu haqida va nominator toʻgʻrisida maxsus vakolatli davlat organiga xabar berishi lozim.
28. Agar mijoz yoki mijozning benefitsiar mulkdori mulkchilik tarkibi toʻgʻrisida maʼlumotni oshkor qilish boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar talablari tatbiq qilinuvchi yuridik shaxs hisoblansa, bunday yuridik shaxsning taʼsischilari (jamiyat aksiyalarining kamida oʻn foiziga ega boʻlgan aksiyadorlari, ishtirokchilari)ni aniqlash va tasdiqlash talab etilmaydi.
29 1. Yuridik shaxsni tashkil etmagan chet el tuzilmalariga nisbatan ushbu Qoidalar bilan yuridik shaxslar uchun oʻrnatilgan talablar qoʻllaniladi.
29. Tijorat banki yuridik shaxs — mijozni batafsil oʻrganish maqsadida quyidagilarga alohida eʼtibor qaratishi lozim:
mijozning taʼsischilari (jamiyat aksiyalarining kamida oʻn foiziga ega boʻlgan aksiyadorlari, ishtirokchilari) tarkibiga, mijozning ustav fondi (kapitali)ning 10 foizdan ortiq ulushiga egalik qilayotgan shaxslarni aniqlashga;
mijoz boshqaruvi organlari tuzilmasiga va ularning vakolatlariga;
mijoz ustav fondi (kapitali)ning roʻyxatga olingan miqdoriga.
30. Mijozni va operatsiyaning boshqa ishtirokchilarini identifikatsiyalash imkonini beruvchi barcha hujjatlar ular taqdim etilgan sanada amalda boʻlishi shart.
32. Tijorat banklari mijozlardan olingan axborotlar (hujjatlar) ishonchliligiga shubhalar mavjud boʻlganda, ushbu axborotlarni (hujjatlarni) tekshirish (verifikatsiyalash) boʻyicha choralarni koʻrishlari lozim. Bunday holatlarda, tijorat banklari tegishli tashkilotlarga mijozlar haqidagi axborotlarning (hujjatlarning) ishonchliligini (haqiqiyligini) aniqlashtirish uchun murojaat qilishlari mumkin.
33. Norezident-bank bilan vakillik munosabatlar oʻrnatilishida va amalga oshirilishida norezident-bankni identifikatsiyalashdan tashqari, tijorat banki quyidagilarni amalga oshirishi kerak:
norezident-bankning ish faoliyati xususiyatlari toʻgʻrisida toʻliq maʼlumotga ega boʻlish uchun u haqidagi axborotlarni yigʻish;
ochiq maʼlumotlar asosida norezident-bankning obroʻsini va nazorat sifatini, shu jumladan, ushbu bankka nisbatan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga oid qoidabuzarliklar yuzasidan tergov harakatlari olib borilgan yoki borilmaganligini yohud nazorat qiluvchi organlar tomonidan unga nisbatan choralar koʻrilganini aniqlash;
norezident bank tomonidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha koʻrilayotgan chora-tadbirlarni baholash;
tranzit hisobvaraqlar”ga nisbatan — bank-respondent bank-korrespondentdagi hisobvaraqlardan toʻgʻridan-toʻgʻri foydalanish imkoniyatiga ega oʻz mijozini lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlarni koʻrganligi, shuningdek mijoz toʻgʻrisida zarur boʻlgan identifikatsiya natijasida olingan maʼlumotlarni bank-korrespondentning soʻroviga asosan taqdim qilish imkoni mavjudligi boʻyicha tegishli tasdiqni olish;
tranzit oʻtkazmalarini amalga oshirish maqsadida boshqa banklar bilan munosabatlarni oʻrnatishda elektron toʻlovlar toʻgʻrisidagi barcha maʼlumotlarni saqlash.
korrespondentlar oʻrtasida majburiyatlarning aniq va toʻliq taqsimlanishini taʼminlash.
Norezident-bank bilan vakillik munosabatlarini oʻrnatish toʻgʻrisida qaror tijorat banki boshqaruvi tomonidan qabul qilinadi.
33 1 . Tranzit moliyaviy muassasa sifatida faoliyat yuritayotgan tijorat banklari, texnik cheklovlar xalqaro elektron oʻtkazma boʻyicha ichki elektron pul oʻtkazmaga bogʻlangan joʻnatuvchi va oluvchi toʻgʻrisidagi talab qilinayotgan maʼlumotning saqlanishiga toʻsqinlik qilgan hollarda, joʻnatuvchi moliyaviy muassasadan yoki boshqa tranzit moliyaviy muassasadan olingan barcha maʼlumotlar boʻyicha yozuvlarni besh yildan kam boʻlmagan muddat davomida saqlashlari kerak.
34. Tijorat banklari vakillik munosabatlari oʻrnatilayotgan norezident-banklar tomonidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha xalqaro standartlar qoʻllanilayotganligi haqida ishonch hosil qilishlari kerak.
35. Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikda ishtirok etmayotgan davlatlar hududida joylashgan norezident-banklar yoki ularning shuʼba banklari, filiallari va vakolatxonalari bilan vakillik munosabatlarini davom ettirish jarayonida tijorat banklari ular bilan amalga oshirilayotgan barcha operatsiyalarga alohida eʼtibor qaratishlari lozim.
36. Tijorat banklari:
ular roʻyxatdan oʻtgan davlatlarning hududida doimiy faoliyat yurituvchi boshqaruv organlari boʻlmagan banklar tomonidan hisobvaraqlari foydalanayotganligi toʻgʻrisida maʼlumot mavjud boʻlgan norezident-banklar bilan munosabatlar oʻrnatilishining oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar koʻrishlari shart;
xalqaro hisob-kitoblar amalga oshirilishida mazkur hisob-kitoblar bilan bogʻliq toʻlov tafsilotlari va boshqa maʼlumotlarni bank-korrespondentlar bilan oʻzaro almashishlari mumkin;
joʻnatuvchi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (jismoniy shaxslarning familiyasi, ismi, otasining ismi, yuridik shaxslarning nomi, joʻnatuvchining joylashgan yeri (pochta manzili) va hisob raqami) taqdim etilmagan yoxud qisman taqdim etilgan xalqaro pul oʻtkazmalari bilan bogʻliq operatsiyalarga alohida eʼtibor qaratishlari va batafsil tahlil qilishlari lozim;
jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikda ishtirok etmayotgan davlatlarda joylashgan oʻzlarining chet eldagi shuʼba banklari, filiallari va vakolatxonalari faoliyati ustidan nazoratni kuchaytirishlari kerak;
oʻzlarining chet eldagi shuʼba banklari, filiallari va vakolatxonalaridan ular joylashgan mamlakatlar qonunchilik hujjatlarida taqiq mavjudligi sababli, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha tegishli choralarni koʻrish imkoniyati boʻlmagan taqdirda, tijorat bankining bosh ofisiga axborot berilishini talab qilishga majburdirlar. Oʻz navbatida tijorat banklari bu haqda Markaziy bankka va maxsus vakolatli davlat organiga xabar berishlari va jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va (yoki) ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish bilan bogʻliq tavakkalchiliklarni boshqarish boʻyicha tegishli qoʻshimcha choralarni koʻrishlari shart.
Tijorat banklarining chet eldagi shuʼba banklari, filiallari va vakolatxonalari agarda ular joylashgan mamlakatning qonunchilik hujjatlarida tijorat bankining ichki qoidalariga nisbatan yengilroq ichki nazorat choralari belgilangan boʻlsa, ular jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish borasidagi chora-tadbirlarni amalga oshirishda tijorat bankining ichki qoidalariga rioya qilishlari kerak.
37. Xalqaro pul oʻtkazmalari tizimlari boʻyicha xizmatlarni koʻrsatuvchi kompaniyalar (bundan buyon matnda xalqaro pul oʻtkazmalari tizimlari deb yuritiladi) bilan munosabatlar oʻrnatilishida va amalga oshirilishida bunday tashkilotni identifikatsiyalashdan tashqari, tijorat banki quyidagilarni amalga oshirishi lozim:
xalqaro pul oʻtkazmalari boʻyicha sherigining ish faoliyati xususiyatlari toʻgʻrisida toʻliq maʼlumotga ega boʻlish uchun u haqidagi axborotlarni yigʻish;
ochiq maʼlumotlar asosida tashkilotning obroʻsini, jumladan, ushbu tashkilotga nisbatan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga oid kamchiliklar yuzasidan tergov olib borilgan yoki borilmaganligini aniqlash;
elektron toʻlovlar toʻgʻrisidagi barcha maʼlumotlarni saqlash.
Xalqaro pul oʻtkazmalari tizimlari bilan vakillik munosabatlarini oʻrnatish toʻgʻrisidagi qaror tijorat banki boshqaruvi tomonidan qabul qilinadi.
38. Xalqaro pul oʻtkazmalari boʻyicha, shu jumladan, xalqaro pul oʻtkazmalari tizimlari orqali operatsiyalarni amalga oshiruvchi tijorat banklari:
oʻzlarining bunday xizmatlarni koʻrsatuvchi boʻlinmalari (toʻlov agentlari, toʻlov subagentlari, shoxobcha, boʻlim va shu kabilar) va ushbu boʻlinmalar xodimlarining hisobini yuritishlari;
pul oʻtkazmalariga oid operatsiyalarni jismoniy shaxs — mijozlarni lozim darajada tekshirgandan soʻng amalga oshirishlari;
joʻnatiladigan pul oʻtkazmalarini mijoz-joʻnatuvchi haqidagi (joʻnatuvchining nomi, manzili, soliq toʻlovchining identifikatsion raqami yoki mijozning identifikatsiya raqami; agar operatsiya jarayonida hisobvaraq ishlatilgan boʻlsa, uning raqami yoki operatsiyani joʻnatuvchidan oluvchigacha kuzatib borish imkonini beradigan operatsiyaning xos raqami; jismoniy shaxslar uchun — ismi, familiyasi, otasining ismi, biometrik pasporti yoki identifikatsiyalovchi ID-kartasi yoxud ularning oʻrnini bosadigan boshqa hujjatning seriyasi va raqami, tugʻilgan sanasi va yashash joyi) va oluvchi haqidagi (oluvchining nomi, mamlakati va shahri, soliq toʻlovchining identifikatsion raqami yoki mijozning identifikatsiya raqami; agar operatsiya jarayonida hisobvaraq ishlatilgan boʻlsa, uning raqami yoki operatsiyani joʻnatuvchidan oluvchigacha kuzatib borish imkonini beradigan operatsiyaning xos raqami; jismoniy shaxslar uchun — uning ismi, familiyasi, otasining ismi va yashash joyi) aniq maʼlumotlar bilan birga yuborilishini taʼminlashlari;
norezident-banklardan va xalqaro pul oʻtkazmalari tizimlaridan bazaviy hisoblash miqdorining 50 baravarigacha boʻlgan summadagi pul mablagʻlarini joʻnatuvchilari haqidagi minimal maʼlumotlarni (joʻnatuvchining nomi); agar operatsiya jarayonida hisobvaraq ishlatilgan boʻlsa, u holda uning raqami yoki operatsiyaning xos raqami) taqdim etilishini talab qilishlari;
norezident-banklardan va xalqaro pul oʻtkazmalari tizimlaridan bazaviy hisoblash miqdorining 50 baravariga teng yoki undan oshadigan summadagi pul mablagʻlarini joʻnatuvchilari haqidagi minimal maʼlumotlarni (joʻnatuvchining nomi, shaxsni tasdiqlovchi hujjat (pasport yoki identifikatsiyalovchi ID-karta yoxud ularning oʻrnini bosadigan boshqa hujjat) seriyasi va raqami — jismoniy shaxslar uchun; joʻnatuvchining manzili yoki davlat identifikatsiya raqami yoki mijozning identifikatsiya raqami yoki jismoniy shaxslar uchun tugʻilgan sanasi va joyi; agar operatsiya jarayonida hisobvaraq ishlatilgan boʻlsa, u holda uning raqami yoki operatsiyaning xos raqami) taqdim etilishini talab qilishlari;
oluvchisi va (yoki) joʻnatuvchisi haqidagi talab qilingan maʼlumotlarga ega boʻlmagan xalqaro pul oʻtkazmalarini aniqlash boʻyicha asosli va imkoni mavjud boʻlgan choralarni koʻrishlari;
oluvchisi va (yoki) joʻnatuvchisi haqidagi talab qilingan maʼlumotlarga ega boʻlmagan xalqaro pul oʻtkazmalari aniqlanganda tijorat banki tomonidan koʻriladigan choralar (ijro qilish, rad etish, toʻxtatish yoki boshqalar) tartibini belgilovchi, tavakkalchiliklarni baholashga asoslangan ichki hujjatni ishlab chiqishlari kerak.
Qabul qiluvchi tijorat banklari quyidagilarni aniqlash maqsadida tavakkalchilikka asoslangan siyosat va tartib-taomilga ega boʻlishlari lozim:
oluvchisi yoki joʻnatuvchisi haqidagi talab qilingan maʼlumotlarga ega boʻlmagan elektron pul oʻtkazmasini qachon ijro qilish va rad etish yoki toʻxtatishni;
tegishli keyingi xatti-harakatlarni (tavakkalchilik darajasini qayta koʻrib chiqish, maxsus vakolatli davlat organiga xabar berish masalasini koʻrib chiqish va boshqalar).
Joʻnatuvchi tijorat banklariga, pul oʻtkazmasi mazkur bandda belgilangan talablarga javob bermasa, pul oʻtkazmalari boʻyicha, shu jumladan xalqaro pul oʻtkazmalari tizimlari orqali xizmatlarni koʻrsatish taqiqlanadi.
38 1 . Bazaviy hisoblash miqdorining 28 baravariga teng yoki undan oshgan summadagi yuborilayotgan ichki toʻlovlar va pul oʻtkazmalari boʻyicha maʼlumotlar xalqaro pul oʻtkazmalari uchun qayd etilgani kabi joʻnatuvchi toʻgʻrisidagi identifikatsiya jarayonida olingan maʼlumotlarni hamda oluvchi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi kerak, joʻnatuvchi toʻgʻrisidagi toʻliq maʼlumot oluvchi tijorat banki tomonidan boshqa manbalar orqali olinishi mumkin boʻlgan holatlar bundan mustasno. Bu holatda joʻnatuvchi tijorat bankiga jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqamini, shuningdek hisobvaraqning raqami yoki operatsiyani joʻnatuvchidan oluvchigacha kuzatib borish imkonini beradigan operatsiyaning xos raqamini qoʻshib qoʻyish yetarli hisoblanadi.
Tijorat banklari bazaviy hisoblash miqdorining 28 baravaridan oshmagan summadagi ichki toʻlovlar va pul oʻtkazmalarini joʻnatuvchi haqidagi (joʻnatuvchining nomi; agar operatsiya jarayonida hisobvaraq ishlatilgan boʻlsa, u holda ushbu hisobvaraqning raqami yoki operatsiyaning xos raqami) va oluvchi haqidagi (oluvchining nomi; agar operatsiya jarayonida hisobvaraq ishlatilgan boʻlsa, u holda ushbu hisobvaraqning raqami yoki operatsiyani joʻnatuvchidan oluvchigacha kuzatib borish imkonini beradigan operatsiyaning xos raqami) maʼlumotlar bilan birga yuborilishini taʼminlashlari kerak.
Tijorat banklari mazkur Qoidalarning 76-bandiga muvofiq pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulkdan foydalanishga ruxsat berilgan operatsiya sifatida ichki elektron pul oʻtkazmalarini amalga oshirishda ularni tomonlardan biri Roʻyxatga kiritilgan shaxs ekanligi haqidagi maʼlumotlar bilan birga oluvchi bankka yuborilishini taʼminlashlari kerak.
38 2 . Tijorat banklari mijoz tomonidan bank kartasi orqali tovar yoki xizmat uchun toʻlov amalga oshirilganda bank kartasining raqamini joʻnatuvchi moliyaviy muassasadan oluvchi moliyaviy muassasagacha kuzatib borilishini taʼminlashi shart.
38 3 . Tijorat banklari mamlakat ichidagi naqd pul yechib olish bilan bogʻliq operatsiyalar boʻyicha mijozning bank hisobvaragʻi yoki bank kartasi raqamini moliyaviy muassasaga taqdim etishlari kerak.
Tijorat banklari Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqaridagi boshqa moliyaviy muassasa orqali naqd pul yechib olish bilan bogʻliq operatsiyalar boʻyicha toʻlovlarning mijozning bank kartasi raqami toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bilan birga yuborilishini taʼminlashlari hamda mijozning nomi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni xorijiy moliyaviy muassasaning soʻrovi olingan sanadan eʼtiboran uch ish kunidan kechiktirmagan holda taqdim etishlari kerak.
38 4 . Tijorat banklari ayni bir joʻnatuvchidan xalqaro pul oʻtkazmalari boʻyicha paketli oʻtkazma amalga oshirilganda, bunday oʻtkazmalar joʻnatuvchining hisobvaragʻi yoki operatsiyani joʻnatuvchidan oluvchigacha kuzatib borish imkonini beradigan operatsiyaning xos raqamini oʻz ichiga olsa hamda paketli oʻtkazmada joʻnatuvchi toʻgʻrisidagi zarur va aniq maʼlumotlar, shuningdek oluvchi toʻgʻrisida qabul qiluvchi mamlakatda uni toʻliq kuzatib borish imkonini beruvchi maʼlumotlar mavjud boʻlsa, mazkur Qoidalarning 38-bandida belgilangan joʻnatuvchi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga doir talablarni qoʻllamasliklari mumkin.
39. Tijorat banklari norezident-vakil banklardan va xalqaro pul oʻtkazmalari tizimlaridan ular bilan tuzilgan shartnomalarga muvofiq pul mablagʻlarini joʻnatuvchilari va qabul qiluvchilari haqidagi qoʻshimcha maʼlumotlarni uch ish kuni davomida olish imkoniyatiga ega boʻlishlari kerak.
Bunday imkoniyat mavjud boʻlmaganda, tijorat banklari bunday xalqaro pul oʻtkazmalari tizimlari bilan shartnomani bekor qilish masalasini koʻrib chiqishlari lozim.
39 1. Tijorat banklari, pul oʻtkazmasi boʻyicha ham joʻnatuvchi va ham qabul qiluvchi tomonlarga xizmat koʻrsatgan taqdirda, quyidagilarga majburdirlar:
shubhali operatsiya toʻgʻrisida xabar yuborish zaruriyatini aniqlash maqsadida ham joʻnatuvchi tomondan, ham qabul qiluvchi tomondan olingan barcha maʼlumotlarni hisobga olish;
shubhali pul oʻtkazmasi bilan bogʻliq boʻlgan har qanday mamlakatda shubhali operatsiya toʻgʻrisidagi xabarni vakolatli organlarga yuborish va pul oʻtkazmasi toʻgʻrisidagi tegishli maʼlumotlarni taqdim etish.
40. Pul oʻtkazilishida vositachi (tranzit bank) sifatida ishtirok etuvchi tijorat banklari:
elektron toʻlovlarga ilova qilinadigan joʻnatuvchi va oluvchi haqidagi barcha maʼlumotlarni, joʻnatuv toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bilan birga yuborilishini va besh yildan kam boʻlmagan muddat davomida saqlanishini taʼminlashlari;
oluvchisi va (yoki) joʻnatuvchisi haqidagi talab qilingan maʼlumotlarga ega boʻlmagan xalqaro pul oʻtkazmalarini aniqlash boʻyicha asosli va imkoni mavjud boʻlgan choralarni koʻrishlari;
tavakkalchiliklarni baholashga asoslangan holda oluvchisi va (yoki) joʻnatuvchisi haqidagi talab qilingan maʼlumotlarga ega boʻlmagan xalqaro pul oʻtkazmalari aniqlanganda tijorat banki tomonidan amalga oshiriladigan choralar tartibini belgilovchi dasturni ishlab chiqishlari;
oluvchisi va (yoki) joʻnatuvchisi haqidagi talab qilingan maʼlumotlarga ega boʻlmagan xalqaro pul oʻtkazmalari aniqlanganda, bunday oʻtkazmalar haqida maxsus vakolatli davlat organiga xabar berish masalasini koʻrib chiqishlari kerak.
41. Tijorat banklari mavjud mijozlarga nisbatan ularning ahamiyati va tavakkalchiliklardan kelib chiqqan holda lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlarni koʻrishi va tegishli vaqtda bunday mavjud munosabatlarni lozim darajada tekshirishni, bunday tekshirishlar qachon oʻtkazilganligi va umuman oʻtkazilgan yoki oʻtkazilmaganligini hamda olingan maʼlumotlarni yetarliligini hisobga olgan holda oʻtkazishlari kerak.
42. Mijoz va mijozning benefitsiar mulkdorini qayta identifikatsiyalash avvalgi identifikatsiyalash natijasida olingan maʼlumotlar ishonchliligiga gumon tugʻilgan taqdirda amalga oshirilishi lozim.
43. Mijoz va mijozning benefitsiar mulkdorini identifikatsiyalashda tijorat banki, shu jumladan, u oʻzining toʻlov agentlari va (yoki) toʻlov subagentlari orqali harakat qilganda, olingan maʼlumotlarni qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda maxsus vakolatli davlat organi tomonidan shakllantiriladigan va tijorat banklariga taqdim qilinadigan Roʻyxat hamda jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikda ishtirok etmayotgan davlatlar roʻyxati bilan solishtirib chiqishi shart.
Mijoz va mijozning benefitsiar mulkdorini identifikatsiyalash jarayonida Roʻyxatga kiritilgan shaxslar aniqlangan taqdirda tijorat banki mazkur Qoidalarning 8-bobida oʻrnatilgan chora-tadbirlarni amalga oshirishi shart.
44. Tijorat banklari quyidagi hollarda mijozga operatsiyalarni amalga oshirishni rad etishga haqlidirlar:
yuridik shaxsning boshqaruv organi yoki yuridik shaxs nomidan ishonchnomasiz faoliyat koʻrsatish huquqiga ega boʻlgan shaxs oʻzining joylashgan yeri (pochta manzili) boʻyicha mavjud boʻlmaganida;
atayin notoʻgʻri boʻlgan hujjatlar taqdim etilganda yoki qonunchilik hujjatlariga muvofiq soʻraladigan hujjatlar taqdim etilmaganda;
qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa hollarda.
45. Tijorat banklariga quyidagilar taqiqlanadi:
anonim shaxslarga, yaʼni, hisobvaraq (omonat) ochayotgan jismoniy yoki yuridik shaxslar tomonidan uni identifikatsiyalash uchun zarur boʻlgan hujjatlar taqdim etilmagan holda, hisobvaraq (omonat) ochish;
oʻylab chiqarilganligi aniq boʻlgan hujjatlar bilan tasdiqlanmagan nomlarga hisobvaraqlar ochish;
hisobvaraq ochayotgan shaxsning yoxud uning vakolatli vakilining shaxsan ishtirokisiz hisobvaraq ochish, tijorat banki avval taqdim etilgan, tekshiruv davriga haqiqiy va verifikatsiya qilingan hujjatlar asosida identifikatsiya qilish imkoniyati mavjud boʻlgan hamda mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlar roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ tomonidan amalga oshirilgan yoki tijorat banklari tomonidan biometrik maʼlumotlar asosida identifikatsiya qilingan, shuningdek uchinchi tomonlar amalga oshirgan mijozlarni lozim darajada tekshirish natijalariga tijorat banklarining ishongan holatlar bundan mustasno;
oʻzlari va doimiy faoliyat yurituvchi boshqaruv organlari ular roʻyxatdan oʻtgan davlatlarning hududida joylashmagan norezident-banklar bilan munosabat oʻrnatish va davom ettirish;
taqdim etuvchiga boʻlgan qimmatli qogʻozlar va boshqa moliyaviy instrumentlar chiqarish;
mijozni identifikatsiyalamasdan chet el valyutasidagi pul mablagʻlarini olish yoki joʻnatish boʻyicha xizmatlarni koʻrsatish, shu jumladan, xalqaro pul oʻtkazmalari tizimlari orqali;
jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikda ishtirok etmaydigan davlatlar hududida shuʼba banklari, filiallar yoki vakolatxonalar tashkil etish.
46 1. Tijorat banklari, bir vaqtning oʻzida mazkur Qoidalarning 49-bandida keltirilgan mezonlarga ega boʻlgan pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk manbalarini shakllanishi bilan bogʻliq va oʻtkazilishi rejalashtirilgan operatsiyalar haqida maxsus vakolatli davlat organiga darxol xabar beradi hamda uzogʻi bilan uch ish kuni mobaynida ularning oʻzaro aloqadorligining tavakkalchilik darajasini aniqlash maqsadida toʻliq tahlil qilganidan soʻng bunday operatsiyalarni amalga oshiradi.
46 2 . Mijozni lozim darajada tekshirish jarayonida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirish boʻyicha shubhalar mavjud boʻlgan hollarda lozim darajada tekshirishni amalga oshirish mijozga bu haqidagi maʼlumotning oshkor boʻlib qolishiga olib keladigan boʻlsa, tijorat banklari lozim darajada tekshirishni amalga oshirmasligi mumkin, bunda tijorat banklari shubhali operatsiya toʻgʻrisida maxsus vakolatli davlat organiga xabar yuborishlari shart.
47. Norezident-bank tomonidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha xalqaro standartlar talablari buzilishi holatlari haqida axborot mavjud boʻlgan taqdirda, tijorat banki ushbu vakil bank bilan hamkorlikni toʻxtatishgacha boʻlgan tegishli choralar koʻrish toʻgʻrisidagi masalani koʻrib chiqishi kerak.
4-bob. Gumonli va shubhali operatsiyalar mezonlari va alomatlari
48. Operatsiyalar quyidagi mezon va alomatlarning biri mavjud boʻlganda gumonli operatsiya deb tan olinadi:
tijorat banki tomonidan tavakkalchilik darajasi yuqori deb berilgan operatsiya yoki uni amalga oshirayotgan mijoz;
rezident-mijoz tomonidan tovar yetkazib berish (ish bajarish, xizmat koʻrsatish) shartnomasi boʻyicha avval olingan summaning norezident foydasiga muntazam ravishda qaytarib berilishi;
operatsiyani amalga oshirish uchun taqdim qilingan hujjatlarning haqiqiyligiga (ishonchliligiga) gumon tugʻilishi va (yoki) operatsiya toʻgʻrisidagi, shu jumladan, operatsiya bajaruvchi tomonlarning biri haqidagi maʼlumotlar tijorat bankida mavjud boʻlgan maʼlumotlarga muvofiq kelmasligi;
operatsiyani amalga oshirish uchun ariza (topshiriq, iltimosnoma) bilan murojaat qilinganda mijozning xatti-harakatlarining gʻayrioddiyligi, masalan: asabiylashishi, ikkilanish, mijozning harakatlarini boshqarib turuvchi shaxslarning mavjudligida uning agressivligi yoki uning boshqa shaxslarga arzimas sabab yuzasidan telefon orqali maslahat uchun murojaat qilishi;
mijozning maxfiylik masalalari yuzasidan gʻayrioddiy tashvishlanishi yoki tijorat banki tomonidan operatsiya haqida soʻralgan maʼlumotlarning mijoz tomonidan asossiz rad etilishi yoxud taqdim etilishida asossiz kechiktirilishi;
amalga oshirilayotgan operatsiya boʻyicha mijoz hamkorlarini aniqlash imkoni yoʻqligi;
operatsiya aniq iqtisodiy mohiyatga ega emasligi va mijoz faoliyatining tavsifi va faoliyat turiga muvofiq kelmasligi;
mijoz faoliyati tavsifiga bogʻliq boʻlmagan holda va (yoki) mijoz hisobvaragʻining faolligi uch oydan ortiq muddat mobaynida past boʻlib yoki faolligi toʻxtab, soʻng uning hisobvaragʻida pul mablagʻlari aylanmasining asossiz koʻpayishi;
mijozni tashabbusi bilan barcha mablagʻlarni yechib olish yoki ularni boshqa tijorat banklariga oʻtkazish orqali amaliy ish munosabatlarini asossiz va (yoki) muddatidan oldin toʻxtatilishi;
tijorat bank tomonidan mijozga nisbatan mazkur Qoidalarda koʻrsatilgan choralarni asosli qoʻllanilganida, mijoz tashabbusi bilan darhol amaliy ish munosabatlarini toʻxtatilishi;
tijorat banki ishtirokida mijoz tomonidan bajarilayotgan operatsiyalarning operatsiyalarni amalga oshirishning umum qabul qilingan amaliyotiga yaqqol nomuvofiqligi;
mijoz tomonidan operatsiya amalga oshirilish kuniga belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravariga teng yoki undan oshadigan umumiy summada bajarilayotgan operatsiyalarga oʻxshash operatsiyalarning summalari asossiz taqsimlanishi;
jismoniy shaxs tomonidan ayirboshlash kuniga belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravariga teng boʻlgan yoki undan oshadigan summada bir qiymatdagi banknotlarni boshqa qiymatdagi banknotlarga ayirboshlash;
jismoniy shaxs tomonidan operatsiya amalga oshirilish kuniga belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravariga teng yoki undan oshadigan summada naqd pul koʻrinishidagi pul mablagʻlarini yuridik shaxsning yoki yakka tartibdagi tadbirkorning bank hisobvaragʻiga qarz, moliyaviy yordam, ustav fondi (kapital)ga qoʻyilma sifatida kiritilishi yoxud aylanma mablagʻlarini toʻldirilishi;
jismoniy shaxslarning foydasiga yuridik shaxslar yoki yakka tartibdagi tadbirkorlar hisobvaraqlaridan operatsiya amalga oshirilish kuniga belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravariga teng yoki undan oshadigan summadagi pul mablagʻlarining dividend yoki daromad sifatida koʻchirilishi;
jismoniy shaxsning hisobvaragʻidan operatsiya amalga oshirilish kuniga belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravariga teng yoki undan oshadigan summadagi pul mablagʻlarining naqd koʻrinishda yechilishi;
bir kontragentning terminalidan bir kun davomida besh va undan ortiq xalqaro toʻlov kartalaridan har bir kartaning operatsiyasi bazaviy hisoblash miqdorining 25 baravariga teng boʻlgan yoki undan oshadigan summadagi operatsiyalar (toʻlov yoki naqd pul yechilishi) amalga oshirilishi.
pul mablagʻlarini Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqariga, oluvchi roʻyxatdan oʻtgan joydan farqlanuvchi hududda joylashgan bankda ochilgan oluvchining hisobvaragʻiga operatsiya amalga oshirilish kuniga belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravariga teng yoki undan oshadigan summada oʻtkazilishi;
16 yoshga toʻlmagan jismoniy shaxsning hisobvaragʻidan ikki ish kuni mobaynida bazaviy hisoblash miqdorining 40 baravaridan ortiq summadagi pul mablagʻlarini kirim yoki chiqim qilish yoxud yechib olish bilan bogʻliq operatsiyalarning amalga oshirilishi.
49. Operatsiyalar quyidagi mezon va alomatlarning biri mavjud boʻlganda shubhali operatsiya deb tan olinadi:
operatsiya bajaruvchi tomonlardan biri jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikda ishtirok etmayotgan davlatda doimiy yashayotgan, turgan yoki roʻyxatga olingan shaxs boʻlsa;
30 kundan oshmagan muddat davomida bir vaqtda yoki koʻp marotaba bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravariga teng yoki undan oshadigan umumiy summadagi pul mablagʻlarining kuchaytirilgan monitoring ostidagi davlatlardan mijozning hisobvaraqlariga kelib tushishi yoki mijozning hisobvaraqlaridan bunday davlatlarga pul mablagʻlarining oʻtkazilishi;
jismoniy shaxslar tomonidan (shu jumladan, bir nechta jismoniy shaxslar tomonidan bir kontragent nomiga), shu jumladan, pul oʻtkazmalari tizimlari orqali bir vaqtda yoki koʻp marotaba 30 kundan oshmagan muddat davomida bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravariga teng yoki undan oshadigan umumiy summada chet el valyutasida chet eldan joʻnatilgan pul mablagʻlari olinishi yoki chet elga pul mablagʻlari joʻnatilishi;
jismoniy shaxslar va/yoki yakka tartibdagi tadbirkorlar tomonidan bir vaqtda yoki koʻp marotaba 30 kundan oshmagan muddat davomida bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravariga teng yoki undan oshadigan umumiy summada chet el valyutasidagi pul mablagʻlari sotilishi, sotib olinishi yoki xalqaro toʻlov kartalaridan naqd pul koʻrinishida yechib olinishi;
Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqariga anonim shaxsga ochilgan hisobvaraqqa pul mablagʻlari koʻchirilishi hamda Oʻzbekiston Respublikasiga anonim shaxsga ochilgan hisobvaraqdan yoki joʻnatuvchisi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar mavjud boʻlmagan pul mablagʻlarining oʻtkazilishi;
pul mablagʻlarini Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqariga, oluvchi roʻyxatdan oʻtgan joydan farqlanuvchi offshor hududda roʻyxatga olingan bankda ochilgan oluvchining hisobvaragʻiga oʻtkazilishi;
pul mablagʻlari Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqariga offshor hududlarda doimiy yashovchi yoki roʻyxatga olingan shaxslarning hisobvaragʻiga yoki foydasiga oʻtkazilishi, yoxud bunday shaxslarning hisobvaragʻidan Oʻzbekiston Respublikasiga 30 kun davomida oxirgi oʻtkazish (kelib tushish) kunida belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravariga teng boʻlgan yoki undan oshadigan umumiy summada mablagʻlar bir marotaba yoki koʻp marotaba oʻtkazilishi (kelib tushishi);
taʼsischilari haqidagi maʼlumotlar mavjud boʻlmagan va (yoki) ularni barcha mumkin boʻlgan usullar orqali olish imkoniyati yoʻq boʻlgan norezident shaxslar bilan operatsiyalar;
maxsus vakolatli davlat organi tomonidan pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulkdan foydalanishga ruxsat berilgan operatsiya, shu jumladan uni oʻtkazishga urinish;
mazkur bandda nazarda tutilgan mezon va alomatlarga ega boʻlmagan, mazkur Qoidalar va tijorat bankining ichki qoidalari bilan belgilangan gumonli operatsiyalar toifasiga kirmaydigan, biroq jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va (yoki) terrorizmni moliyalashtirishga aloqadorligiga tijorat bankida shubha mavjud boʻlgan operatsiyalar.
norezident tomonidan rezidentga grantlar, moliyaviy yordam, qarz yoki begʻaraz yordam sifatida pul mablagʻlari berilishi;
faol terroristik harakatlar olib borilayotgan hududlarda boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari tomonidan xalqaro pul oʻtkazmalari tizimlari orqali pul mablagʻlarini joʻnatilishi va olinishi (mamlakatlar va hududlar roʻyxati maxsus vakolatli davlat organi tomonidan taqdim qilinadi);
terroristik tusdagi jinoyatni sodir etganligi uchun xalqaro qidiruvda boʻlgan shaxslarning operatsiyalari (shaxslar roʻyxati maxsus vakolatli davlat organi tomonidan taqdim qilinadi);
davlat roʻyxatidan oʻtganiga yoki qayta roʻyxatdan oʻtganiga yoxud bankda hisobvaraq ochganiga uch oydan koʻp boʻlmagan yuridik shaxsning pul aylanmasi bazaviy hisoblash miqdorining 20000 baravariga teng yoki undan oshsa;
jismoniy shaxslar tomonidan bir vaqtda yoki 1 oydan oshmagan muddat davomida koʻp marotaba bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravariga teng yoki undan oshadigan umumiy summada Markaziy bankning qimmatbaho metallardan tayyorlangan tangalarini, oʻlchovli yombilarini sotib olinishi.
mijozning bank kartasidan bank mobil ilovasi orqali bir vaqtda yoki koʻp marotaba 30 kundan oshmagan muddat davomida bazaviy hisoblash miqdorining 500 baravariga teng yoki undan oshadigan umumiy summada pul mablagʻlarining bir yoki bir nechta bank kartalariga yoxud elektron hamyonlarga oʻtkazilishi, bundan koʻchmas mulk va transport vositalarining oldi-sotdisi boʻyicha eskrou hisobvaraqlar orqali amalga oshirilgan operatsiyalar mustasno;
mijozning bank kartasiga bir vaqtda yoki koʻp marotaba 30 kundan oshmagan muddat davomida bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravariga teng yoki undan oshadigan umumiy summada pul mablagʻlarining bir yoki bir nechta bank kartalaridan yoxud elektron hamyonlardan kelib tushishi, bundan koʻchmas mulk va transport vositalarining oldi-sotdisi boʻyicha eskrou hisobvaraqlar orqali amalga oshirilgan operatsiyalar mustasno;
5 ta va undan ortiq bank kartasidan (elektron hamyondan) bank mobil ilovasi orqali bir vaqtda yoki koʻp marotaba 30 kundan oshmagan muddat davomida 1 ta xorijiy elektron hamyonga pul mablagʻlarini oʻtkazilishi;
5 ta va undan ortiq bank kartalariga (elektron hamyonlarga) bir vaqtda yoki koʻp marotaba 30 kundan oshmagan muddat davomida 1 ta xorijiy elektron hamyondan pul mablagʻlarini kelib tushishi;
1 ta bank kartasidan (elektron hamyondan) bank mobil ilovasi orqali bir vaqtda yoki koʻp marotaba 30 kundan oshmagan muddat davomida 5 ta va undan ortiq xorijiy bank kartasiga yoki xorijiy elektron hamyonga pul mablagʻlarini oʻtkazilishi;
1 ta bank kartasiga (elektron hamyonga) bir vaqtda yoki koʻp marotaba 30 kundan oshmagan muddat davomida 5 ta va undan ortiq xorijiy bank kartasidan yoki xorijiy elektron hamyondan pul mablagʻlarini kelib tushishi.
norezident shaxsdan (agar bunday maʼlumotlar tijorat bankiga maʼlum boʻlsa) rezident jismoniy shaxsga bir vaqtda yoki koʻp marotaba 30 kundan oshmagan muddat davomida bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravariga teng yoki undan oshadigan umumiy summada chet el valyutasidagi pul mablagʻlarining kelib tushishi;
hisob-kitoblarni amalga oshirish tartibi mijozning odatiy faoliyatidan farq qiluvchi nostandart yoki gʻayrioddiy murakkab sxemalardan iborat boʻlishi;
yuridik shaxslar yoki yakka tartibdagi tadbirkorlar hisobvaraqlaridan jismoniy shaxs hisobvaragʻiga operatsiya amalga oshirilish kuniga belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining 1000 baravariga teng yoki undan oshadigan summadagi pul mablagʻlarining moliyaviy yordam yoki qarz sifatida koʻchirilishi;
yuridik shaxslar yoki yakka tartibdagi tadbirkorlarning hisobvaraqlaridan faqat tovarlar importi uchun chiqarilgan xorijiy valyutalar boʻyicha bitta shartnoma doirasida uning predmeti qisman yoki toʻliq xizmat koʻrsatishga oʻzgartirilishi yoki debitor qarzdorlikning xizmat koʻrsatish orqali soʻndirilishi, basharti uning qiymati bazaviy hisoblash miqdorining 5000 baravariga teng yoki undan oshsa.
49 1 . Mazkur Qoidalarning 49-bandida koʻrsatilgan va miqdoriy chegaralarga ega boʻlmagan shubhali operatsiyalar boʻyicha tijorat banklari maxsus vakolatli davlat organiga xabar yuborgandan soʻng, oʻn ish kunidan oshmagan muddatda quyidagi kompleks tahlil choralarini koʻrishlari shart:
operatsiya ishtirokchilari toʻgʻrisida maʼlumotlarni olish va tahlil qilish;
ochiq manbalardan foydalangan holda operatsiya ishtirokchilarining ishchanlik obroʻsini oʻrganish;
pul mablagʻlarining kelib chiqish manbalari, operatsiya tuzilishi, operatsiya ishtirokchilarining geografik joylashuvi, operatsiya vaqti va hajmini tahlil qilish;
operatsiyaning mijoz odatiy xoʻjalik faoliyati va moliyaviy profiliga muvofiqligini, oldin amalga oshirilgan operatsiyalarni hisobga olgan holda baholash;
operatsiya ishtirokchilari oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqliklarni tahlil qilish, affillanganlik, nazorat ostida boʻlish yoki boshqa oʻzaro nazorat shakllarini aniqlash, shuningdek benefitsiar mulkdorni, mablagʻlarning kelib chiqish manbasini yoki operatsiyaning haqiqiy maqsadini yashirishga qaratilgan murakkab yoki koʻp bosqichli tranzaksiya zanjirlarini oʻrganish.
Tijorat banklari kompleks tahlil yakunlangandan soʻng:
mijozning tavakkalchilik darajasini koʻrib chiqishlari va zarur boʻlganda unga oʻzgartirish kiritishlari;
kompleks tahlil natijalari toʻgʻrisida maxsus vakolatli davlat organiga mazkur Qoidalarning 70-bandiga muvofiq xabar yuborishlari;
tavakkalchilik darajasini kamaytirish yuzasidan choralar koʻrishlari zarur.
50. Ichki qoidalar bilan gumonli va shubhali operatsiyalarni qoʻshimcha mezonlari va alomatlari belgilanishi mumkin.
Tijorat banklari maxsus vakolatli davlat organi bilan kelishilgan holda Markaziy bank tomonidan ishlab chiqiladigan va tavsiyaviy xarakterga ega boʻlgan uslubiy qoʻllanmalar asosida gumonli va shubhali operatsiyalarni dastlabki aniqlash indikatorlari tizimini yoʻlga qoʻyishlari mumkin.
51. Tijorat banklari barcha murakkab, gʻayrioddiy yirik operatsiyalarga, shuningdek aniq iqtisodiy yoki qonuniy maqsadga ega boʻlmagan operatsiyani amalga oshirishning gʻayrioddiy sxemalariga kuchaytirilgan eʼtibor qaratishlari kerak.
5-bob. Terrorchilik faoliyati yoki ommaviy qirgʻin qurollarini tarqatishda qatnashayotgan yoki qatnashishda gumon qilinayotgan shaxslar ishtirokida amalga oshirilayotgan operatsiyalar
52. Tijorat banklar, shu jumladan, ular oʻzining toʻlov agentlari va (yoki) toʻlov subagentlari orqali operatsiyalarni amalga oshirishda ularning ishtirokchilari identifikatsiya maʼlumotlarini Roʻyxat bilan solishtirishlari shart.
Mijoz yoki operatsiya qatnashchilaridan birining barcha identifikatsiya maʼlumotlari Roʻyxatga kiritilgan shaxsning maʼlumotlari bilan toʻliq mos kelgan taqdirda tijorat banki bu operatsiyani kechiktirmasdan va oldindan xabar qilmasdan toʻxtatib turadi (yuridik yoki jismoniy shaxsning hisobvaragʻiga tushgan pul mablagʻlarini hisobga kiritish boʻyicha operatsiyalar bundan mustasno) va (yoki) pul mablagʻlarini yoki boshqa mol-mulkini ishga solmay toʻxtatib qoʻyadi.
Barcha identifikatsiya maʼlumotlari Roʻyxatga kiritilgan shaxsning maʼlumotlari bilan toʻliq mos kelgan mijoz hisobvaraq ochish uchun qilgan murojaati bilan ochish soʻralgan hisobvaraqqa kirim qilinishi lozim boʻlgan pul mablagʻlarini taqdim qilsa, tijorat banki bu operatsiyani kechiktirmasdan va oldindan xabar qilmasdan toʻxtatib turadi va pul mablagʻlarini alohida tranzit hisobvaraqqa kirim qilib, ishga solmay toʻxtatib qoʻyadi.
Toʻliq mos kelishi tushunchasi ostida mijoz yoki operatsiya ishtirokchisining identifikatsiya maʼlumotlari Roʻyxatda keltirilgan barcha tegishli maʼlumotlar bilan aniq va bir xilda boʻlishini anglatadi.
Quyidagi holatlarda ham operatsiyani toʻxtatib turish va pul mablagʻlarini yoki boshqa mol-mulkni ishga solmay toʻxtatib qoʻyish lozim:
agarda operatsiya qatnashchilaridan biri Roʻyxatga kiritilgan shaxs nomidan yoki uning topshirigʻiga binoan faoliyat koʻrsatayotgan boʻlsa;
operatsiyani amalga oshirishda foydalanayotgan pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk toʻliq yoki qisman Roʻyxatga kiritilgan shaxsga tegishli boʻlsa;
operatsiya qatnashchisi — yuridik shaxs Roʻyxatga kiritilgan shaxsning mulkida yoki nazorat ostida boʻlsa.
53. Roʻyxatga kiritilgan shaxsning operatsiyasi toʻxtatib turilganda va (yoki) pul mablagʻlarini yoki boshqa mol-mulkini ishga solmay toʻxtatib qoʻyilganda tijorat banki ishga solmay toʻxtatib qoʻyilgan mulkning miqdori koʻrsatilgan holda bu haqda maxsus vakolatli davlat organiga shubhali operatsiya toʻgʻrisida xabar yuborish lozim.
6-bob. Tavakkalchilik darajasini aniqlash va baholash
54. Tijorat banklari tavakkalchilik darajasini oʻrganish, tahlil qilish, aniqlash, baholash, monitoring qilish, boshqarish, hujjatlashtirish va uni kamaytirish boʻyicha tegishli choralar koʻrishi kerak .
Tijorat banklari jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish yuzasidan ehtimol tutilgan tavakkalchiliklarni oʻrganishni, tahlil qilishni va aniqlashni oʻz faoliyatida tizimli ravishda, yiliga kamida bir marta amalga oshirishi, oʻrganish natijalarini hujjatlar bilan qayd etishi shart.
Tijorat banki tavakkalchiliklar turi va darajasidan kelib chiqqan holda tavakkalchilikning umumiy darajasini, uning talab qilingan pasaytirish darajasini aniqlashi va tegishli chora-tadbirlar dasturini amalga oshirishi kerak.
Aniqlangan tavakkalchiliklar nazorat qilishning kengaytirilgan yoki soddalashtirilgan choralarini qoʻllash hamda resurslarni samarali taqsimlash toʻgʻrisida qaror qabul qilish imkonini berishi kerak.
Tavakkalchilik darajasi mijozning amalga oshiradigan faoliyat va operatsiyalari turlarini, mazkur Qoidalarda belgilangan mezonlar, mijozni lozim darajada tekshirish natijalarini, tavakkalchilik (mijozlarning turlari va faoliyati, bank mahsulotlari va xizmatlari, ularni taqdim etish kanallari, geografik hududlar boʻyicha va boshqa) omillarini inobatga olgan holda maʼlumotlarni, shu jumladan, mijoz tomonidan taqdim qilingan maʼlumotlarni oʻrganish va tahlil qilish asosida, masʼul xodim tomonidan aniqlanadi va baholanadi.
Mijozlar va operatsiyalar boʻyicha tavakkalchiliklarni oʻrganish, tahlil qilish, aniqlash, baholash, monitoring qilish, boshqarish, kamaytirish va hujjatlashtirish boʻyicha tegishli choralarni koʻrish tartibi tijorat bankining ichki qoidalari bilan belgilanadi.
Tavakkalchiliklarni baholash natijalari Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankiga taqdim etilishi kerak.
55. Tijorat banki avvaldan quyidagi mezonlarga javob beradigan mijozlarni yuqori darajadagi tavakkalchilik toifasiga kiritib, ularga nisbatan kuchaytirilgan eʼtibor qaratishi lozim:
a) Roʻyxatga kiritilgan shaxslar yoxud Roʻyxatga kiritilgan shaxsning egaligi yoki nazoratidagi tashkilotlar, Roʻyxatga kiritilgan tashkilotning bevosita yoxud bilvosita mulkdori yoki nazorat qiluvchi shaxslar;
b) jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikda ishtirok etmayotgan davlatda doimiy yashayotgan, turgan yoki roʻyxatga olingan shaxslar;
v) chet el korxonalarining vakolatxonalari va Oʻzbekiston Respublikasining norezident — jismoniy shaxslari (Oʻzbekiston Respublikasining vakolatli davlat organi tomonidan taqdim etilgan jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqamiga ega mijozlar bundan mustasno);
g) offshor hududda doimiy yashayotgan, turgan yoki roʻyxatga olingan shaxslar;
d) offshor hududlarda hisobvaraqqa ega boʻlgan rezident va norezidentlar;
e) haqiqatda joylashgan joyi taʼsis yoki roʻyxatga olish hujjatlarida koʻrsatilgan maʼlumotlarga muvofiq boʻlmagan tashkilotlar va yakka tartibdagi tadbirkorlar;
z) benefitsiar mulkdori mazkur bandning “a” va “b” kichik bandlarida koʻrsatilgan shaxslar hisoblangan tashkilotlar;
i) muntazam ravishda (masalan, 3 oy ichida ketma-ket) shubhali yoki gumonli operatsiyalarni amalga oshiruvchi mijozlar;
k) mijozni lozim darajada tekshirish imkoniyati mavjud boʻlmagan dasturiy majmualardan foydalanuvchi mijozlar;
l) yuqori mansabdor shaxslar, ularning yaqin qarindoshlari va yuqori mansabdor shaxslarga yaqin shaxslar;
l 1 ) yuridik shaxsni tashkil etmagan chet el tuzilmasi;
l 2 ) akkauntlariga 20 ta va undan ortiq bank kartalari biriktirilgan shaxslar;
l 3 ) bir vaqtning oʻzida rahbari va taʼsischilari/benefitsiar mulkdorlari oʻzgargan yuridik shaxslar (agar bunday maʼlumotlar tijorat bankiga maʼlum boʻlsa);
m) ichki qoidalarda belgilanadigan boshqa shaxslar.
56. Tijorat banki quyidagi mezonlarga javob beradigan operatsiyalarni yuqori darajadagi tavakkalchilik toifasiga kiritishi va ularga nisbatan kuchaytirilgan eʼtibor qaratishi lozim:
a) ishtirokchilari mazkur Qoidalarning 55-bandi “a” , “b” , “z” va “l” kichik bandlarida koʻrsatilgan shaxslar hisoblangan operatsiyalar;
b) offshor hududda ochilgan hisobvaraqlar orqali amalga oshiriladigan operatsiyalar;
v) qimmatbaho metallar, qimmatbaho toshlar, shuningdek tarkibida qimmatbaho metallar, qimmatbaho toshlar mavjud boʻlgan zargarlik buyumlari bilan operatsiyalar, tijorat banklari oʻzlari amalga oshiradigan bunday operatsiyalardan tashqari;
g) joʻnatuvchi toʻgʻrisidagi maʼlumotlari (jismoniy shaxslarning familiyasi, ismi, otasining ismi, yuridik shaxslarning nomi, joʻnatuvchining joylashgan yeri (pochta manzili) va hisob raqami) toʻliq hajmda taqdim etilmagan pul mablagʻlarini oʻtkazish bilan bogʻliq boʻlgan operatsiyalar;
d) ichki qoidalarda belgilanadigan boshqa operatsiyalar.
58. Mijoz tomonidan amalga oshirilayotgan operatsiyalarning tavsifi oʻzgarishiga qarab, Ichki nazorat xizmati zarur hollarda u bilan ishlash boʻyicha tavakkalchilik darajasini qayta koʻrib borishi lozim.
59. Ichki nazorat xizmati ichki qoidalarda belgilangan tartibda yuqori tavakkalchilik darajasi toifasiga kiritilgan barcha mijozlarning hisobini yuritishi kerak.
60. Tijorat banki jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va (yoki) ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish maqsadida texnologik yutuqlardan foydalanilishining oldini olishga qaratilgan choralarni koʻrishi kerak. Ushbu maqsadda tijorat banki:
yangi xizmat turlari va yangi ish amaliyoti ishlab chiqilishi;
yangi va mavjud xizmat turlari uchun yangi yoki rivojlanayotgan texnologiyalardan foydalanilishi sababli yuzaga kelishi mumkin boʻlgan tavakkalchilik darajalarini aniqlashi va baholashi kerak.
61. Tavakkalchilikni bunday baholash yangi xizmat turlarini, ish amaliyotini tatbiq qilishdan yoki yangi yoxud rivojlanayotgan texnologiyalardan foydalanishdan avval oʻtkazilishi kerak. Bunda, bunday tavakkalchilikni aniqlash va baholash tijorat bankining yangi xizmat turlarini (yangi texnologiyani) bevosita joriy qilayotgan boʻlinmasi tomonidan Ichki nazorat xizmati bilan birgalikda amalga oshiriladi.
Tijorat bankining mazkur boʻlinmasi va Ichki nazorat xizmati ushbu tavakkalchiliklarni monitoring qilish va kamaytirish uchun tegishli choralarni koʻrishlari lozim.
Koʻrilgan choralar natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumot bank boshqaruviga taqdim qilinishi kerak.
62. Masofaviy xizmatlarni koʻrsatuvchi tijorat banklari tavakkalchilikni kamaytirish maqsadida:
masofaviy xizmatlarni koʻrsatish toʻgʻrisida mijozlar bilan imzolanadigan shartnomalarda mijoz tomonidan ushbu xizmatlardan foydalangan holda amalga oshirilgan shubhali operatsiyalar aniqlangan taqdirda koʻriladigan choralar (bajarilgan operatsiyalarning qonuniyligi haqida mijoz yozma tushuntirish bergunga qadar ushbu xizmatlarni koʻrsatishni toʻxtatib turish; ushbu xizmatlarni koʻrsatishni rad etish)ni koʻzda tutishlari kerak;
masofaviy xizmatlardan foydalanilgan holda shubhali operatsiyalar amalga oshirilganda, bunday xizmatlarni koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomada koʻrsatilgan muddatga masofaviy xizmatlarni koʻrsatishni toʻxtatishlari kerak;
jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirish maqsadida masofaviy xizmatlardan foydalanilganligi haqida asoslantirilgan shubhalar mavjud boʻlganida bunday xizmatlarni koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomalarni oʻrnatilgan tartibda bekor qilishlari kerak.
7-bob. Gumonli va shubhali operatsiyalarni aniqlash
63. Identifikatsiyalash jarayonida olingan maʼlumotlar, shuningdek mijoz bilan ishlashga berilgan tavakkalchilik darajasi mijoz tomonidan amalga oshiriladigan (oshirilgan) operatsiyalarning mijoz faoliyatining asosiy yoʻnalishlariga muvofiqligiga ishonch hosil qilish uchun va zarur hollarda mablagʻlar manbalarini oʻrganish uchun monitoringga asos boʻlib hisoblanadi.
64. Mijozlarni identifikatsiyalash va ular operatsiyalarining joriy tekshiruvi lavozim majburiyatlariga muvofiq tijorat bankining mijozlarga bevosita xizmat koʻrsatuvchi (masʼul ijrochilar, kassirlar va shu kabi) xodimlar tomonidan oʻtkaziladi, ular shubhali va (yoki) gumonli alomatlari mavjud operatsiyalar aniqlagan taqdirda bunday operatsiyalar haqida bevosita oʻz rahbariga va Ichki nazorat xizmati xodimlariga yozma ravishda zudlik bilan xabar berishi lozim.
Mijozlar operatsiyalarining keyingi tekshiruvi Ichki nazorat xizmati xodimlari tomonidan joriy tekshiruv jarayonida aniqlanmaydigan shubhali operatsiyalarni aniqlash maqsadida, mijozning oʻtgan davr mobaynida bajargan operatsiyalarini tahlil qilish orqali amalga oshiriladi.
65. Gumonli va (yoki) shubhali operatsiyalar alomatlari mavjud operatsiyalar aniqlanganda tijorat bankining mijozlarga bevosita xizmat koʻrsatuvchi xodimlari Ichki nazorat xizmatining topshirigʻiga binoan zarur hollarda oʻtkazilayotgan operatsiya haqidagi qoʻshimcha maʼlumotlar yuzasidan mijozga murojaat qiladilar.
66. Ichki nazorat xizmati xodimlari mijoz va operatsiya haqidagi maʼlumotlarni oʻrganadilar, tegishli maʼlumotlarni maxsus jurnalga va mijoz anketasida qayd etadilar hamda yetarli asoslar mavjud boʻlganda Ichki nazorat xizmati rahbariga operatsiyani gumonli yoki shubhali sifatida tasniflash haqida taklif yuboradilar.
67. Asosli shubhalar mavjud boʻlgan taqdirda Ichki nazorat xizmati rahbari mijoz operatsiyasini shubhali deb hisoblash toʻgʻrisida yozma qaror qabul qiladi hamda bu haqda tijorat banki rahbariyatiga maʼlum qiladi.
Rahbariyatni xabardor qilish tartibi va shakli tijorat bankining ichki qoidalari bilan belgilanadi.
68. Operatsiyalarni shubhali deb tan olish har bir alohida holatda mazkur Qoidalar hamda tijorat bankining ichki qoidalari bilan belgilangan mezonlar va alomatlardan foydalangan holda kompleks tahlil asosida amalga oshiriladi.
69. Mijoz operatsiyasi shubhali deb tan olingandan soʻng, Ichki nazorat xizmati quyidagi choralarni koʻrishi kerak:
shubhali operatsiya toʻgʻrisida maxsus vakolatli davlat organiga xabar berish;
mijoz toʻgʻrisida qoʻshimcha maʼlumot olish;
mijozning tavakkalchilik darajasini qayta koʻrib chiqish;
mijozning operatsiyalari ustidan monitoringni kuchaytirish;
70. Shubhali operatsiya haqidagi xabar Ichki nazorat xizmati tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 29-iyundagi 402-son qarori bilan tasdiqlangan Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bogʻliq maʼlumotlarni taqdim etish tartibi toʻgʻrisidagi nizom talablariga muvofiq maxsus vakolatli davlat organiga beriladi.
71. Har bir xabar toʻgʻrisidagi maʼlumot maxsus jurnalga kiritiladi.
Maxsus jurnal bankning avtomatlashtirilgan axborot tizimlarida elektron shaklda yuritiladi.
73. Tijorat banklari, shuningdek tegishli operatsiyaning shubhali ekanligini tasdiqlovchi yoki shubhaliligini olib tashlovchi har qanday maʼlumot yuzasidan darhol maxsus vakolatli davlat organiga xabar berishlari zarur.
8-bob. Roʻyxatga kiritilgan shaxslar ishtirokidagi operatsiyalar aniqlanganda amalga oshiriladigan chora-tadbirlar
74. Agar mijoz bilan munosabatlarni oʻrnatish davrida yoki operatsiyani amalga oshirishda tijorat bankining xodimlari tomonidan mijoz yoki operatsiya qatnashchilaridan birining barcha identifikatsiya maʼlumotlari Roʻyxatga kiritilgan shaxsning maʼlumotlari bilan toʻliq mos kelganligi aniqlangan taqdirda, bu haqda zudlik bilan va mijozni xabardor qilmasdan Ichki nazorat xizmatiga xabar berilishi kerak. Oʻz navbatida Ichki nazorat xizmati quyidagi chora-tadbirlarni koʻrishi lozim:
mijoz va mijozning benefitsiar mulkdori yoki operatsiya qatnashchilaridan birining shaxsini imkon darajasida batafsil identifikatsiyalash;
qonunchilik hujjatlarida va mazkur Qoidalarda belgilangan tartibda ishga solmay toʻxtatib qoʻyish lozim boʻlgan pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq boʻlgan operatsiyani aniqlash;
yuridik yoki jismoniy shaxs hisobvaragʻiga tushgan pul mablagʻlarini hisobga kiritish boʻyicha operatsiyalarni istisno etganda, pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq boʻlgan operatsiya bajarilishini toʻxtatib turish toʻgʻrisida tijorat banki rahbariyatiga imzolash uchun farmoyish tayyorlash va kiritish;
pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq boʻlgan shubhali operatsiya toʻgʻrisidagi xabarni maxsus vakolatli davlat organiga yuborish uchun tayyorlash;
mijoz haqida qoʻshimcha maʼlumotlarni olish (shu jumladan, faoliyat turi, aktivlari miqdori, ochiq maʼlumotlar bazasi orqali olish mumkin boʻlgan maʼlumotlar va shu kabilar);
mijozning pul mablagʻlari yoki moliyaviy holatining manbasini, shu jumladan, mijozdan maʼlumot olish orqali aniqlash boʻyicha choralarni koʻrish;
operatsiya haqidagi maʼlumotni maxsus jurnalga kiritish.
Tijorat banki faqat mazkur bandda koʻrsatilgan choralar qoʻllanilganidan soʻng, Roʻyxatga kiritilgan shaxsni uning operatsiyasi toʻxtatib turilganligi va (yoki) pul mablagʻlarini yoki boshqa mol-mulkini ishga solmay toʻxtatib qoʻyilganligi haqida xabardor qilishi lozim.
75. Operatsiya toʻxtatilgan taqdirda mijozning topshirigʻi asosida hisobvaraqlardan pul mablagʻlarini hisobdan chiqarish amalga oshirilmaydi.
Mijoz topshirigʻi operatsiyalari toʻxtatilgan mijozlarning topshiriqlari roʻyxatga olinadigan alohida jurnalda roʻyxatga olinishi, shuningdek operatsiya tiklanishiga qadar maxsus jildga joylashtirilishi lozim.
Tijorat banki tomonidan ishga solmay toʻxtatib qoʻyish uning bevosita egalik qilayotgan pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulklarga nisbatan amalga oshiriladi.
Operatsiyalari toʻxtatilgan mijozlarning topshiriqlarini roʻyxatga olish uchun alohida jurnalda toʻxtatilgan operatsiyani, shuningdek ushbu operatsiya ishtirokchilarini identifikatsiyalash imkonini beruvchi maʼlumotlar qayd etib boriladi.
76. Tijorat banki toʻxtatilgan operatsiyani oʻtkazishni tiklashni va ishga solmay toʻxtatib qoʻyilgan mol-mulkdan foydalanishga ruxsat berishni Terrorchilik faoliyatida yoki ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishda ishtirok etayotgan yoki ishtirok etishda gumon qilinayotgan shaxslar roʻyxatiga kiritilgan shaxslarning operatsiyalarini toʻxtatib turish, pul mablagʻlarini yoki boshqa mol-mulkini ishga solmay toʻxtatib qoʻyish, ishga solmay toʻxtatib qoʻyilgan mol-mulkidan foydalanishga ruxsat berish va operatsiyalarini tiklash tartibi toʻgʻrisidagi nizomda (roʻyxat raqami 3327, 2021-yil 19-oktabr) belgilangan tartibda amalga oshiradi.
9-bob. Tijorat banklari tomonidan maxsus vakolatli davlat organi soʻrovlarining bajarilishi
77. Maxsus vakolatli davlat organi jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborotni, shu jumladan, tijorat banklarining avtomatlashtirilgan axborot, maʼlumotnoma tizimlaridan hamda maʼlumotlar bazalaridan yozma soʻrash va bepul olish huquqiga ega.
78. Tijorat banklari maxsus vakolatli davlat organining yozma soʻrovlari boʻyicha qoʻshimcha maʼlumotlarni taqdim qiladilar.
79. Xorijiy davlatning jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashishda ishtirok etuvchi vakolatli organining soʻrovi mavjud boʻlganda, maxsus vakolatli davlat organi Markaziy bank orqali tegishli soʻrovni tijorat banklariga taqdim etadi. Tijorat banklari bunday soʻrov asosida soʻralayotgan maʼlumotni maxsus vakolatli davlat organiga taqdim etadilar.
10-bob. Maʼlumotlar va hujjatlarni rasmiylashtirish, saqlash va maxfiyligini taʼminlash
80. Mijozlarni lozim darajada tekshirish bilan bogʻliq boʻlgan toʻliq yoki qisman xorijiy tilda tuzilgan hujjatlar tijorat banki tomonidan, zarur hollarda, davlat tiliga yoki rus tiliga tarjimasi bilan talab etilishi shart.
81. Taqdim qilingan hujjatlar nusxalarining toʻgʻriligiga gumon yoki boshqa zarurat paydo boʻlgan taqdirda, tijorat banki tanishish uchun hujjatlarning asl nusxalari taqdim qilinishini talab qilish huquqiga ega.
82. Maxsus jurnalga operatsiya haqidagi barcha maʼlumotlar kiritiladi, xususan maxsus jurnalga kiritiladigan maʼlumot tartib raqami va sanasi, mijoz nomi (mijoz xos raqamini koʻrsatgan holda), operatsiya turi, summasi va amalga oshirilgan sanasi, mijoz kontragenti haqidagi maʼlumotlar, operatsiya yuzasidan maʼlumot taqdim qilgan boʻlinma nomi, operatsiya boʻyicha amalga oshirilgan choralar toʻgʻrisida maʼlumot, shu jumladan xabar berilgan sana va raqami va boshqalar.
83. Mijozni lozim darajada tekshirish jarayonida olingan mijoz toʻgʻrisidagi maʼlumotlar mazkur Qoidalarning 3-ilovasiga muvofiq mijoz anketasida qayd etiladi. Tijorat banki ichki hujjatlarga muvofiq mijoz anketasiga boshqa maʼlumotlarni kiritish huquqiga ega.
84. Barcha mijozlar (lozim darajada tekshirish talab etilmaydigan mijozlar bundan mustasno) boʻyicha anketalar maxsus dasturlar yordamida elektron shaklda toʻldiriladi. Gumonli va (yoki) shubhali operatsiyalarni amalga oshiruvchi va yuqori tavakkalchilik darajasi toifasiga kiritilgan mijozlar boʻyicha anketalar reyestri elektron shaklda yuritiladi.
85. Elektron shaklda toʻldirilgan anketalar tijorat bankining mijozlarning identifikatsiyasini amalga oshiruvchi xodimlariga, shu jumladan, toʻlov agentlari va toʻlov subagentlariga mijoz toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni tekshirish uchun doimiy rejimda tezkor foydalanish imkoniyatini beruvchi elektron bazada saqlanadi.
86. Mijoz anketasi tijorat bankida mijoz bilan munosabatlar toʻxtatilgan kundan boshlab besh yildan kam boʻlmagan muddat davomida saqlanadi.
87. Mijoz anketasida koʻrsatiladigan maʼlumotlarning oʻzgarishiga, shuningdek u tomonidan amalga oshirilayotgan moliyaviy operatsiyalarning tavsifi oʻzgarishiga qarab, tijorat banklari zarur hollarda mijoz bilan ishlash boʻyicha tavakkalchilik darajasini qayta koʻrib borishi lozim.
88. Operatsiyalar toʻgʻrisidagi axborot, zarurat tugʻilgan taqdirda, operatsiya tafsilotlarini qayta tiklash mumkin boʻlgan tarzda rasmiylashtirilishi lozim.
89. Tijorat banklari operatsiyalar toʻgʻrisidagi axborotni, shuningdek identifikatsiyalash maʼlumotlarini va mijozlarni lozim darajada tekshirishga doir materiallarni, hisobraqamlar boʻyicha fayllarni va xizmat yozishmalarini, oʻtkazilgan har qanday tahlil natijalarini qonunchilik hujjatlarida belgilangan muddatlar davomida, lekin bunday operatsiyalar amalga oshirilganidan yoki mijozlar bilan amaliy ish munosabatlari toʻxtatilganidan keyin kamida besh yil mobaynida saqlashlari shart.
Mazkur maʼlumotlar va hujjatlar vakolatli davlat organlari va Markaziy bankka oʻz vaqtida taqdim etilishini taʼminlaydigan shaklda qogʻoz koʻrinishida va (yoki) elektron tashuvchi vositalarda saqlanishi lozim.
90. Ichki nazorat xizmati faoliyatida ishlatilgan hujjatlardan (Markaziy bank va maxsus vakolatli davlat organi bilan yozishmalar, shu jumladan maxsus vakolatli davlat organiga berilgan elektron shakldagi xabarlar, mijozlarning elektron shaklidagi anketalari, jurnallar va boshqalar) foydalanish imkoniyatini chegaralash maqsadida bunday hujjatlar va ularning roʻyxati bevosita Ichki nazorat xizmati (masʼul xodim) tomonidan maxsus jihozlangan xonada yoki seyfda qonunchilik hujjatlarida belgilangan muddatlar davomida, lekin kamida besh yil mobaynida saqlanishi kerak.
92. Tijorat banklari jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bogʻliq boʻlgan axborotga, shu jumladan, tijorat banki arxivida saqlanayotgan hujjatlarga kirish imkoniyatini cheklaydilar, uning tarqalib ketmasligini taʼminlaydilar hamda yuridik va jismoniy shaxslarga ularning operatsiyalari haqida maxsus vakolatli davlat organiga xabar berilganligi toʻgʻrisida maʼlum qilish huquqiga ega emaslar.
Tijorat banki ichki nazorat vazifalarini bajarish jarayonida olingan maʼlumotlarning uning xodimlari tomonidan oshkor qilinmasligini (yoki shaxsiy maqsadda yoxud uchinchi shaxslar manfaatlarida foydalanmasligini) taʼminlaydi, mazkur Qoidalarning 74-bandida koʻrsatib oʻtilgan holatlar bundan mustasno.
93. Uchinchi shaxslarga maʼlumotlar, shu jumladan, anketadan mijozning identifikatsiya maʼlumotlarining taqdim qilinishi qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.
94. Mijozlarni lozim darajada tekshirish natijasida olingan maʼlumotlar ahamiyati va tavakkalchiliklardan kelib chiqqan holda hamda mijoz maʼlumotlarida oʻzgarishlar boʻlganda, biroq mijoz tomonidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirish va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishni amalga oshirish tavakkalchiligi bank tomonidan yuqori baholanganda yiliga kamida bir marotaba, boshqa hollarda ikki yilda kamida bir marotaba yangilanishi lozim.
95. Bir marotabalik operatsiyalarni amalga oshirgan mijozlarni lozim darajada tekshirish natijasida olingan maʼlumotlar, mijozni lozim darajada tekshirish choralarini koʻrish talab qilingan keyingi operatsiyalarni bajarishda yangilanadi.
11-bob. Tijorat bankining, ichki nazorat xizmati hamda boshqa boʻlinmalar rahbar va xodimlarining javobgarligi
96. Tijorat banklari, shu jumladan, Ichki nazorat xizmati va boshqa boʻlinmalar rahbar va xodimlari mazkur Qoidalarni buzganligi uchun qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladilar.
96 1 . Tijorat banklari toʻlov agentlari va subagentlarini ushbu Qoidalar va bankning ichki qoidalari talablariga rioya qilishlarini taʼminlashlari shart.
Tijorat banklari oʻz toʻlov agentlari va toʻlov subagentlari tomonidan ushbu Qoidalarning talablarini buzganlik uchun javobgar hisoblanadi.
97. Qonunchilik hujjatlari, shuningdek jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasidagi qonunchilik hujjatlarini tijorat banki xodimlari tomonidan operatsiyalarni amalga oshirish jarayonida buzish holatlariga yoʻl qoʻyilganligi toʻgʻrisida dalillar maʼlum boʻlib qolgan tijorat banki xodimlari ushbu dalillarni darhol Ichki nazorat xizmati rahbariga yoki xodimlariga yozma ravishda yetkazadilar.
12-bob. Yakuniy qoidalar
98. Tijorat banklari tomonidan mazkur Qoidalar talablariga rioya etilishi ustidan monitoring va nazorat Markaziy bank tomonidan va zarur hollarda maxsus vakolatli davlat organi bilan birgalikda amalga oshiriladi.
Markaziy bank tijorat banklari tomonidan belgilangan tartibda taqdim etilayotgan hisobotlar asosida ichki nazoratni tashkil etilishi va uning samaradorligi boʻyicha mazkur Qoidalarga rioya qilinishi ustidan distansion monitoring olib boradi.
99. Tijorat banki boshqaruvi ichki va tashqi vaziyatlarning oʻzgarishini inobatga olgan holda, tijorat banki ichki nazorat tizimini doimiy ravishda monitoring qiladi va samaradorligini baholab boradi, shuningdek samarali ishlashini taʼminlash uchun zaruratga qarab uni mustahkamlaydi.
Ichki nazorat tizimi samaradorligini monitoring qilish tijorat banki ichki audit xizmati tomonidan ham olib borilishi mumkin.
100. Ichki audit xizmati yoki boshqa nazorat xizmatlari tomonidan aniqlangan ichki nazorat tizimining kamchiliklari oʻz vaqtida tijorat banki boshqaruvi raisiga maʼlum qilinadi. Maʼlumotni olgandan soʻng tijorat banki boshqaruvi raisi aniqlangan kamchiliklarning oʻz vaqtida bartaraf qilinishini taʼminlashi lozim.
Tijorat banklarida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalariga 1-ILOVA
Jismoniy shaxslarni identifikatsiyalashda zarur boʻladigan
1. Familiyasi, ismi va otasining ismi.
2. Tugʻilgan sanasi va joyi.
3. Fuqaroligi.
4. Doimiy va (yoki) vaqtinchalik yashash joyi.
5. Pasport yoki identifikatsiyalovchi ID-karta yoxud ularning oʻrnini bosadigan boshqa hujjat rekvizitlari: hujjat seriyasi va raqami, hujjat berilgan sana, hujjatni bergan organ nomi.
6. Jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami.
7. Telefon raqami (agar mavjud boʻlsa).
Tijorat banklarida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalariga 2-ILOVA
Yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlarni identifikatsiyalashda zarur boʻladigan
1. Yuridik shaxslarni identifikatsiyalashda zarur boʻladigan maʼlumotlar:
a) toʻliq, shuningdek, agar davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi guvohnomasida koʻrsatilgan boʻlsa, qisqartirilgan nomi;
b) davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi maʼlumot: sana, raqam, roʻyxatga oluvchi organ nomi;
v) soliq toʻlovchining identifikatsion raqami;
g) joylashgan yeri (pochta manzili), shuningdek roʻyxatdan oʻtgan ofisining manzili va bosh ofisining manzili, agar u birinchisidan farq qilsa;
d) davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi guvohnomada koʻrsatilgan boshqa maʼlumotlar;
e) litsenziyalanishi lozim boʻlgan faoliyat turlarini amalga oshirish uchun mavjud boʻlgan litsenziyalar toʻgʻrisida maʼlumotlar: faoliyat turi, litsenziyaning raqami va berilgan sanasi; kim tomonidan berilganligi; amal qilish muddati;
j) imzo huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxslar yoki yuridik shaxs nomidan ish koʻruvchi jismoniy shaxsning identifikatsiyasi toʻgʻrisida maʼlumotlar;
z) yuridik shaxs taʼsischilari (yirik aksiyadorlari, ishtirokchilari) haqidagi hamda mijozning ustav fondi (kapitali)dagi ularning ulushlari toʻgʻrisida maʼlumotlar;
i) roʻyxatga olingan va toʻlangan ustav fondi (kapitali) miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
k) yuridik shaxs boshqaruv organlari (yuridik shaxsning boshqaruv organlarining tuzilmasi va shaxsiy tarkibi) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
l) telefon raqamlari.
2. Yakka tartibdagi tadbirkorlarni identifikatsiyalashda zarur boʻladigan maʼlumotlar:
a) Tijorat banklarida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalarning 1-ilovasida koʻzda tutilgan maʼlumotlar;
b) davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi maʼlumot: sana, raqam, roʻyxatga oluvchi organ nomi;
v) faoliyat amalga oshiriladigan joy;
g) davlat roʻyxatidan oʻtganligi toʻgʻrisidagi guvohnomada koʻrsatilgan boshqa maʼlumotlar;
d) faoliyat turlarini amalga oshirish uchun mavjud guvohnomalar va litsenziyalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar: faoliyat turi, litsenziya raqami, berilgan sanasi; kim tomonidan berilganligi; amal qilish muddati;
e) telefon raqamlari.
Tijorat banklarida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalariga 3-ILOVA
Mijoz anketasida koʻrsatiladigan
1. Mijozni identifikatsiyalash jarayonida olingan, Tijorat banklarida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalarning 1 , 2-ilovalarida koʻrsatilgan maʼlumotlar.
1 1. Mijozning benefitsiar mulkdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.
1 2. Mijozning yuqori mansabdor shaxs (uning oila aʼzosi yoki unga yaqin shaxs) ekanligi toʻgʻrisida belgi.
2. Tavakkalchilik darajasi haqida maʼlumot, shu jumladan, tavakkalchilikni baholash asoslari.
3. Bank tomonidan mijozni identifikatsiyalashda amalga oshirilgan qoʻshimcha chora-tadbirlar natijalari.
4. Mijoz bilan munosabatlar oʻrnatilgan sana — tijorat bankidagi birinchi bank hisobvaragʻi (omonati) ochilgan sana.
5. Mijoz anketasi toʻldirilgan va oʻzgartirish kiritilgan sana.
6. Mijoz bilan ishlashga masʼul xodim, xususan, hisobvaraq ochgan va hisobvaraq ochilganligini tasdiqlagan xodim (bosh buxgalter va uning muovini) familiyasi, ismi, otasining ismi, lavozimi.
7. Mijoz anketasini toʻldirgan xodimning familiyasi, ismi, otasining ismi va lavozimi.
8. Ichki qoidalarda belgilanadigan boshqa maʼlumotlar.
Markaziy bank raisi F. MULLAJONOV
Bosh prokuratura huzuridagi Soliq, valyutaga oid jinoyatlarga va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish departamenti boshligʻi Z. DUSANOV
Toshkent sh.,
2017-yil 17-aprel,
Toshkent sh.,
2017-yil 17-aprel,
343-B-son
14-son
Правления Центрального банка Республики Узбекистан Департамента по борьбе с налоговыми, валютными преступлениями и легализацией преступных доходов при генеральной прокуратуре Республики Узбекистан
Постановление
Правила
Информация
Информация
Информация
Об утверждении Правил внутреннего контроля по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения в коммерческих банках
В соответствии с законами Республики Узбекистан « О Центральном банке Республики Узбекистан », « О банках и банковской деятельности » и « О противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма » Правление Центрального банка Республики Узбекистан и Департамент по борьбе с налоговыми, валютными преступлениями и легализацией преступных доходов при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан постановляют:
1. Утвердить Правила внутреннего контроля по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения в коммерческих банках согласно приложению .
2. Признать утратившими силу постановление Правления Центрального банка Республики Узбекистан и Департамента по борьбе с налоговыми, валютными преступлениями и легализацией преступных доходов при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан от 2 октября 2013 года №№ 328-В и 20 «Об утверждении Правил внутреннего контроля по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма в коммерческих банках» (рег. № 2528 от 21 ноября 2013 года) (Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2013 г., № 47, ст. 623).
3. Настоящее постановление вступает в силу по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.
ПРИЛОЖЕНИЕ к постановлению Правления Центрального банка Республики Узбекистан и Департамента по борьбе с налоговыми, валютными преступлениями и легализацией преступных доходов при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан №№ 343-В и 14 от 17 апреля 2017 года
внутреннего контроля по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения в коммерческих банках
Настоящие Правила в соответствии с законами Республики Узбекистан « О Центральном банке Республики Узбекистан », « О банках и банковской деятельности », « О банковской тайне » и « О противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения » определяют порядок организации и осуществления внутреннего контроля в коммерческих банках в целях противодействия легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, а также приостановления операций, замораживания денежных средств или иного имущества, возобновления операций и предоставления доступа к замороженному имуществу лиц, включенных в перечень лиц, участвующих или подозреваемых в участии в террористической деятельности или распространении оружия массового уничтожения.
Глава 1. Общие положения
1. В настоящих Правилах используются следующие основные понятия:
коммерческий банк — банк, в том числе микрофинансовый банк, являющийся резидентом Республики Узбекистан и имеющий лицензию на осуществление соответствующей деятельности;
внутренний контроль — деятельность коммерческого банка по надлежащей проверке клиентов, управлению рисками легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, выявлению сомнительных и подозрительных операций, а также операций, участниками которых являются лица, участвующие или подозреваемые в участии в террористической деятельности или распространении оружия массового уничтожения;
Служба внутреннего контроля — специальное подразделение коммерческого банка, ответственное за управление системы внутреннего контроля коммерческого банка;
ответственный сотрудник — лицо, ответственное за осуществление внутреннего контроля в филиале коммерческого банка;
сотрудники Службы внутреннего контроля — сотрудники Службы внутреннего контроля головного офиса коммерческого банка, ответственный сотрудник или руководитель и сотрудники Службы внутреннего контроля филиала коммерческого банка, ответственные за осуществление внутреннего контроля;
система внутреннего контроля коммерческого банка — совокупность организационной структуры, методик и процедур, направленных на соблюдение требований законодательства в сфере противодействия легализации доходов, полученных преступным путем, финансирования терроризма и финансирования распространения оружия массового уничтожения;
внутренние документы — документы, регулирующие деятельность коммерческого банка и утверждаемые его руководством в соответствии с законодательством;
внутренние правила — внутренний документ, регламентирующий порядок организации и осуществления внутреннего контроля в коммерческом банке и его филиалах;
специально уполномоченный государственный орган — Департамент по борьбе с экономическими преступлениями при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан;
клиент — физическое или юридическое лицо, обратившееся в коммерческий банк с поручением (заявлением, ходатайством) об осуществлении операции с денежными средствами или иным имуществом (далее — операции);
бенефициарный собственник — физическое лицо (лица), которое в конечном итоге осуществляет контроль над клиентом либо прямо или косвенно владеет им, а также физическое лицо, от имени которого осуществляется операция;
участники операции — клиенты, их представители, а также партнеры клиента участвующие в операции;
сомнительная операция — операция, в отношении которой у коммерческого банка в процессе осуществления внутреннего контроля возникло сомнение об ее осуществлении с целью легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансирования терроризма и (или) финансирования распространения оружия массового уничтожения, до принятия решения о включении (невключении) ее в категорию подозрительных операций;
подозрительная операция — операция, находящаяся в процессе подготовки, совершения или уже совершенная, в отношении которой у коммерческого банка в процессе осуществления внутреннего контроля возникло подозрение об ее осуществлении с целью легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансирования терроризма и (или) финансирования распространения оружия массового уничтожения;
разовые операции — операции, осуществляемые клиентами в разовом порядке без открытия банковского счета, не повторяющиеся, по меньшей мере, в течение одного месяца;
надлежащая проверка клиента — проверка личности и полномочий клиента и лиц, от имени которых он действует, идентификация бенефициарного собственника клиента, а также проведение на постоянной основе изучения деловых отношений и операций, осуществляемых клиентом, в целях проверки их соответствия сведениям о таком клиенте и его деятельности;
идентификация клиента — определение коммерческим банком данных о клиентах на основе предоставленных ими документов, дополнительно подтвержденных сведений, доступных в открытых источниках и базах данных в целях осуществления надлежащей проверки клиента;
идентификация бенефициарного собственника клиента — определение коммерческим банком юридического лица собственника, в том числе лица контролирующего клиента путем понимания структуры собственности и управления на основании учредительных документов, определенных законодательством (устава и (или) учредительного договора, положения);
государства, не участвующие в международном сотрудничестве в сфере противодействия легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма — государства и территории высокого риска, представляющие угрозу международной финансовой системе, в отношении которых в официальных заявлениях Группы разработки финансовых мер по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности (далее — ФАТФ) содержится призыв к применению мер в связи с наличием стратегических недостатков в их системах противодействия легализации доходов, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения;
государства, находящиеся под усиленным мониторингом — государства и территории, указанные в официальных заявлениях ФАТФ как находящиеся под усиленным мониторингом, которые приняли на себя обязательства по устранению в установленные сроки выявленных стратегических недостатков в своих режимах противодействия легализации доходов, полученных преступным путём, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, и активно сотрудничают с ФАТФ;
оффшорная зона — государства и территории, предоставляющие льготный налоговый режим и (или) не предусматривающие раскрытие и представление информации при проведении финансовых операций;
риск — риск совершения клиентами операций в целях легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансирования терроризма или финансирования распространения оружия массового уничтожения;
дистанционные услуги — банковские услуги, предоставляемые по проведению операций с использованием программ, дающих возможность осуществления операций без явки клиента в коммерческий банк.
публичные должностные лица — лица, назначаемые или избираемые постоянно, временно или по специальному полномочию, выполняющие организационно-распорядительные функции и уполномоченные на совершение юридически значимых действий в законодательном, исполнительном, административном или судебном органе, в том числе военных структурах иностранного государства либо в международной организации, а также высокопоставленные руководители предприятий иностранных государств, известные политики и известные члены политических партий иностранных государств (включая бывших);
замораживание денежных средств или иного имущества — запрет на перевод, конверсию, распоряжение или перемещение денежных средств или иного имущества;
приостановление операции — приостановление исполнения поручений клиента о переводе, конверсии, передаче во владение и пользование другим лицам денежных средств или иного имущества, а также совершении других юридически значимых действий;
лицо, участвующее или подозреваемое в участии в террористической деятельности — физическое или юридическое лицо, которое участвует или подозревается в участии в террористической деятельности, прямо или косвенно является собственником или контролирует организацию, осуществляющую или подозреваемую в осуществлении террористической деятельности, а также юридическое лицо, которое находится в собственности или под контролем физического лица либо организации, осуществляющих или подозреваемых в осуществлении террористической деятельности;
лицо, участвующее или подозреваемое в участии в распространении оружия массового уничтожения — физическое или юридическое лицо, определенное резолюциями Совета Безопасности ООН и международно-правовыми документами, признанными Республикой Узбекистан, направленными на предотвращение распространения оружия массового уничтожения;
Перечень — перечень лиц, участвующих или подозреваемых в участии в террористической деятельности или распространении оружия массового уничтожения, формируемый специально уполномоченным государственным органом на основании сведений, представляемых государственными органами, осуществляющими борьбу с терроризмом, распространением оружия массового уничтожения, и другими компетентными органами Республики Узбекистан, а также сведений, полученных по официальным каналам от компетентных органов иностранных государств и международных организаций.
третья сторона — организации, зарегистрированные в Республике Узбекистан и осуществляющие операции с денежными средствами или иным имуществом, указанные в статье 12 Закона Республики Узбекистан «О противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения»;
иностранная структура без образования юридического лица — организационная структура, созданная в соответствии с законодательством иностранного государства без образования юридического лица и имеющая право осуществлять деятельность, направленную на извлечение дохода (прибыли) в интересах своих участников (пайщиков, доверителей или иных лиц) либо иных бенефициаров (фонды, партнерства, товарищества, трасты, иные формы осуществления коллективных инвестиций и (или) доверительного управления);
электронный кошелёк — программное обеспечение системы электронных денег, микропроцессор (чип), программно-техническое средство, в котором хранятся электронные деньги, и обеспечивается доступ к ним;
аккаунт — учетная запись в мобильном приложении, которая включает в себя совокупность информации о клиенте.
номинант — это физическое или юридическое лицо, которому другое физическое (группа физических лиц) или юридическое лицо поручило действовать от его имени в определенном качестве в отношении организации;
номинатор — физическое лицо (группа физических лиц) или юридическое лицо, которое прямо или косвенно поручает номинанту действовать от его имени в качестве директора или акционера;
уровень точности — показатель, представляющий уровень соответствия в процессе сравнения идентификационных данных одного из участников сделки с идентификационными данными лиц из Перечня в автоматизированных информационных системах коммерческого банка.
пакетный перевод — перевод, состоящий из нескольких отдельных платежей или переводов, направляемых в адрес одного и того же финансового учреждения (коммерческие банки, операторы платежных систем, платежные организации и другие) и в конечном итоге предназначенных для одного или нескольких лиц.
2. Целями системы внутреннего контроля коммерческих банков считаются:
эффективное выявление и пресечение операций, направленных на легализацию доходов, полученных от преступной деятельности, финансирование терроризма и распространение оружия массового уничтожения;
недопущение умышленного или неумышленного вовлечения коммерческого банка в преступную деятельность, проникновения преступного капитала в его уставный фонд (капитал), а также проникновения преступных лиц в управление коммерческим банком;
выявление, оценка, документальное фиксирование и снижение рисков;
обеспечение неукоснительного соблюдения требований законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения.
3. Основными задачами системы внутреннего контроля коммерческих банков, независимо от того действует ли они прямо или через платежных агентов и(или) платежных субагентов, являются:
принятие соответствующих мер по выявлению и оценке, документальному фиксированию и снижению своих рисков;
осуществление процедур идентификации и мер по надлежащей проверке клиентов, в том числе верификации и регулярного обновления данных о клиенте и их бенефициарных собственниках;
идентификация бенефициарных собственников, принятие доступных мер по проверке их личности и определению источников денежных средств или иного имущества, используемого в осуществлении операции;
осуществление углубленного мониторинга операций проводимые публичными должностными лицами, членами их семей и лицами, близкими к публичным должностным лицам;
выявление сомнительных и подозрительных операций в порядке, установленном настоящими Правилами и внутренними документами;
своевременное предоставление в специально уполномоченный государственный орган информации (документов) о подозрительных операциях, выявленных в ходе осуществления внутреннего контроля;
выявление среди участников операции лиц, участвующих или подозреваемых в участии в террористической деятельности или распространении оружия массового уничтожения, путем сверки с Перечнем;
безотлагательное приостановление операции, за исключением операций по зачислению денежных средств, поступивших на счет юридического или физического лица, и (или) замораживание денежных средств или иного имущества лиц, включенных в Перечень, без их предварительного уведомления;
обеспечение конфиденциальности сведений, связанных с противодействием легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения;
обеспечение хранения информации об операциях, а также идентификационных данных и материалов по надлежащей проверке клиентов в течение сроков, установленных законодательством;
оперативное и систематическое обеспечение руководства коммерческого банка достоверной информацией и материалами, необходимыми для принятия соответствующих решений;
формирование базы данных об осуществлении или попытках осуществления подозрительных операций, лицах (руководителях, учредителях, акционерах, являющихся владельцами не менее чем десяти процентов акций общества, участниках), связанных с клиентами, осуществившими подозрительные операции, а также взаимообмен такой информацией с другими коммерческими банками и государственными органами в соответствии с законодательством;
изучение системы внутреннего контроля иностранных банков при установлении с ними корреспондентских отношений;
применение необходимых мер в целях уделения особого внимания пресечению угрозы использования услуг коммерческого банка для совершения правонарушения, в частности, легализации доходов, полученных от преступной деятельности финансированию терроризма и (или) финансирования распространения оружия массового уничтожения, с помощью новейших технологий, повышающих степень анонимности операций;
выявление по запросам в клиентской базе лиц, связанных с легализацией доходов, полученных от преступной деятельности, финансированием террористической деятельности и (или) финансированием распространения оружия массового уничтожения.
4. Для достижения целей и задач системы внутреннего контроля Служба внутреннего контроля осуществляет функции по:
принятию мер, предусмотренных законодательством, настоящими Правилами, внутренними документами, для пресечения угрозы использования услуг коммерческого банка для легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансирования терроризма и (или) финансирования распространения оружия массового уничтожения;
осуществлению мониторинга соблюдения коммерческим банком требований законодательства и внутренних документов о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения;
подготовке и внесению на рассмотрение руководства предложения об устранении выявленных недостатков и правонарушений в деятельности коммерческого банка в части несоблюдения требований законодательства и внутренних документов о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения;
осуществлению мониторинга устранения ошибок и недостатков в организации и функционировании системы внутреннего контроля, обнаруженных в ходе проверок полномочными представителями Центрального банка Республики Узбекистан (далее — Центральный банк), работниками Службы внутреннего аудита коммерческого банка, внешними аудиторами и сотрудниками специально уполномоченного государственного органа;
взаимодействию с Центральным банком и специально уполномоченным государственным органом по вопросам организации внутреннего контроля, предупреждения и устранения нарушений работниками требований законодательства, настоящих Правил и внутренних документов.
5. Каждый коммерческий банк на основании законодательства и настоящих Правил должен разработать, утвердить в наблюдательном совете банка и ввести в действие положение, определяющее задачи, права и ответственность Службы внутреннего контроля.
Указанное положение должно содержать следующие требования, предъявляемые к Службе внутреннего контроля:
ее цели и задачи;
способы обеспечения ее независимости от других подразделений коммерческого банка;
ее взаимоотношения с руководством, в том числе с наблюдательным советом и его комитетами, правлением, другими подразделениями, со службой внутреннего аудита и дочерними банками, филиалами и представительствами коммерческого банка за границей, а также платежными агентами и платежными субагентами;
право получать информацию, необходимую для реализации своих функций, а также обязанность сотрудников других подразделений и дочерних банков, филиалов и представительств коммерческого банка за границей, платежных агентов и платежных субагентов сотрудничать по вопросам предоставления этой информации;
право проводить изучение нарушений требований законодательства и внутренних документов;
право свободно выражать и раскрывать полученные сведения председателю правления коммерческого банка, и, если необходимо, совету банка;
обязанность представлять соответствующий отчет председателю правления коммерческого банка;
обязанность по консультации правления коммерческого банка по вопросам соответствия законодательству и международным стандартам, включая информирование об изменениях в этой области;
квалификационные требования и процедуры по отбору сотрудников;
обязанность регулярного прохождения обучения на специализированных курсах по повышению квалификации.
5 1. Служба внутреннего контроля является независимой от руководителей подразделений банка по получению прибыли во избежание любого влияния, препятствующего выполнению своих функций.
Данная независимость обеспечивается следующими аспектами:
решения о назначении, освобождении от должности руководителя и сотрудников Службы внутреннего контроля, а также оценки их деятельности и суммы вознаграждения (зарплата, бонусы, и т.д.), принимаются исключительно наблюдательным советом;
руководитель Службы внутреннего контроля не может иметь финансовых обязательств и полномочий по управлению и осуществлению операций подразделения банка по получению прибыли, а также не допускается совмещение должностей.
6. Коммерческие банки, исходя из требований настоящих Правил, должны разрабатывать внутренние правила, в которых должны отражаться:
порядок осуществления мер по выявлению, оценке, мониторингу, управлению, снижению и документированию рисков;
правила надлежащей проверки клиентов, в том числе идентификации клиентов и бенефициарных собственников клиентов, а также осуществления постоянного мониторинга за операциями клиентов;
порядок оформления необходимой информации и обеспечения ее конфиденциальности;
порядок предоставления сотрудниками Службы внутреннего контроля информации о фактах нарушений законодательства, связанных с легализацией доходов, полученных от преступной деятельности, финансированием терроризма и финансированием распространения оружия массового уничтожения, руководителю Службы внутреннего контроля головного офиса коммерческого банка (далее — руководитель Службы внутреннего контроля);
порядок взаимодействия Службы внутреннего контроля с платежными агентами и платежными субагентами;
квалификационные требования к подготовке и обучению кадров;
порядок выявления сомнительных и подозрительных операций;
порядок подготовки и отправки сообщений о подозрительных операциях в специально уполномоченный государственный орган;
порядок выявления и безотлагательного приостановления операции лиц, включенных в Перечень (за исключением операций по зачислению денежных средств, поступивших на счет юридического или физического лица) и (или) замораживания денежных средств или иного имущества указанных лиц без их предварительного уведомления, а также постоянного контроля и мониторинга за приостановленными операциями или замороженными денежными средствами или иным имуществом;
порядок направления в специально уполномоченный государственный орган обращений лиц, включенных в Перечень, по предоставлению доступа к замороженным денежным средствам или иному имуществу;
порядок учета и мониторинга клиентов, отнесенных к категории высокого уровня риска, и мониторинга операций таких клиентов;
порядок установления деловых отношений с публичными должностными лицами, членами их семей и лицами, близкими к публичным должностным лицам и осуществления углубленного мониторинга ими проводимых операций;
меры по недопущению злоупотребления технологическими достижениями в целях легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансирования терроризма и (или) финансирования распространения оружия массового уничтожения;
меры, принимаемые в случае выявления денежных переводов в иностранной валюте, не имеющих требуемой информации о получателе и (или) отправителе денежных средств;
процедуры проверки, основанные на оценке рисков в сфере противодействия легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма, направленные на оценку соответствия кандидатов занимаемой должности при приёме на работу;
другие положения, не противоречащие законодательству.
Внутренние правила должны соответствовать требованиям настоящих Правил, других актов законодательства, а также составляться с учетом выявленных рисков и их оценки. Внутренние правила, внесенные в них изменения и дополнения утверждаются советом коммерческого банка.
Внутренние правила обязательны для исполнения платежными агентами и платежными субагентами, а также всеми подразделениями и дочерними банками коммерческого банка.
Внутренние правила для дочерних банков, филиалов и представительств коммерческого банка за границей утверждаются с учетом требований законодательства страны их регистрации.
6 1. Внутренние правила банковской группы должны включать:
правила и процедуры обмена данными, необходимыми для управления рисками, связанными с легализацией доходов, полученных от преступной деятельности, финансированием терроризма и (или) финансированием распространения оружия массового уничтожения, и надлежащей проверки клиентов;
обеспечение на уровне группы комплаенс контроля, аудита и (или) функций по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и (или) финансированию распространения оружия массового уничтожения, получения в случаях, необходимых для целей противодействия легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и (или) финансированию распространения оружия массового уничтожения, сведений от филиалов и дочерних предприятий об их клиентах, счетах и операциях;
защита конфиденциальности и использования данных на достаточном уровне.
6 2. Банки должны вести актуализированный реестр своих платежных агентов и платежных субагентов, доступный компетентным органам в странах, в которых они, их агенты и субагенты действуют.
Глава 2. Организация системы внутреннего контроля
7. Система внутреннего контроля коммерческого банка организуется с учетом особенностей функционирования банка, основных направлений его деятельности, агентской, субагентской, клиентской базы и уровня рисков, связанных с клиентами и их операциями.
8. Структура системы внутреннего контроля коммерческого банка, в том числе в его филиалах, определяется решением правления коммерческого банка. Структура системы внутреннего контроля коммерческого банка должна пересматриваться с учетом выявленных рисков и их оценки, а также в соответствии с требованиями Центрального банка.
9. Структура системы внутреннего контроля коммерческого банка включает Службу внутреннего контроля головного офиса коммерческого банка, а также Службы внутреннего контроля или ответственного сотрудника в каждом филиале коммерческого банка.
В случае наличия у коммерческого банка дочернего банка, филиала и представительства за границей подразделение, ответственное за осуществление внутреннего контроля дочернего банка, филиала и представительства за границей, подотчетно Службе внутреннего контроля головного офиса коммерческого банка.
10. Служба внутреннего контроля формируется в достаточном количестве сотрудников для эффективного достижения целей и решения задач внутреннего контроля.
Количество сотрудников Службы внутреннего контроля должно формироваться с учетом рисков.
Штатная численность Службы внутреннего контроля в головных офисах коммерческих банков, число филиалов и/или офисов банковских услуг которых составляет 50 или более, должна составлять не менее 10 единиц.
11. Руководитель и сотрудники Службы внутреннего контроля входят в штатное расписание головного офиса коммерческого банка, а также их заработная плата и приравненные к ней платежи осуществляются за счет расходов головного офиса коммерческого банка.
Руководитель Службы внутреннего контроля должен иметь высшее экономическое или юридическое образование и опыт руководства подразделением коммерческого банка, связанным с осуществлением банковских операций, не менее двух лет либо стаж работы в Службе внутреннего контроля не менее одного года.
Лицо, назначаемое на должность руководителя и сотрудника Службы внутреннего контроля, должно:
знать банковское и финансовое законодательство;
знать международные стандарты по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения;
владеть знаниями о правилах бухгалтерского учета, а также регулярно проходить повышение квалификации на специализированных курсах.
В качестве руководителя Службы внутреннего контроля назначается только один из членов правления банка.
12. Следующие лица не могут быть назначены на должности руководителя или сотрудника Службы внутреннего контроля:
продемонстрировавшие в своей деятельности и личном поведении неправильное управление вверенным подразделением или нечестное ведение дел;
лица, ранее привлекавшиеся судом к уголовной ответственности за преступления в сфере экономики, против порядка управления, преступления, связанные с легализацией доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированием терроризма.
13. Коммерческий банк в течение 10 (десяти) рабочих дней после принятия решения о формировании структуры системы внутреннего контроля, назначении руководителя Службы внутреннего контроля, должен информировать об этом Центральный банк с приложением анкетных данных назначенных лиц.
14. Руководитель и сотрудники Службы внутреннего контроля вправе:
истребовать от руководителей и сотрудников подразделений коммерческого банка необходимые распорядительные и бухгалтерские документы для целей осуществления внутреннего контроля;
снимать копии с полученных документов, получать копии файлов и других записей, хранящихся в электронных базах данных, локальных вычислительных сетях и автономных компьютерных системах коммерческого банка для целей осуществления внутреннего контроля;
запрашивать и получать помощь специалистов других подразделений коммерческого банка;
входить в помещения подразделений коммерческого банка, а также с письменного разрешения председателя правления коммерческого банка в помещения, используемые для хранения документов (архивы), наличных денег и ценностей (денежные хранилища), компьютерной обработки данных и хранения данных на машинных носителях;
вносить в установленном порядке председателю правления или его заместителю, имеющему соответствующие полномочия, проект решения о приостановлении операций, за исключением операций по зачислению денежных средств, поступивших на счет юридического или физического лица, и (или) замораживании денежных средств или иного имущества лиц, включенных в Перечень;
представлять председателю правления коммерческого банка предложения по дальнейшим действиям в отношении операций клиентов, в том числе по получению дополнительной или проверки имеющейся информации о клиенте или операции в соответствии с законодательством;
совершать иные действия в соответствии с настоящими Правилами и внутренними документами.
15. Руководитель и сотрудники Службы внутреннего контроля не имеют права подписывать от имени коммерческого банка или визировать платежные (расчетные), кредитные и бухгалтерские документы.
16. При осуществлении своих функций руководитель и сотрудники Службы внутреннего контроля обязаны:
принимать необходимые меры в пределах своей компетенции для достижения целей и выполнения задач, возложенных настоящими Правилами и внутренними документами;
обеспечивать сохранность и возврат документов, полученных от соответствующих подразделений коммерческого банка;
соблюдать конфиденциальность информации, полученной при осуществлении своих функций;
выполнять иные обязанности в соответствии с настоящими Правилами и внутренними документами.
17. Руководитель Службы внутреннего контроля подотчетен непосредственно председателю правления коммерческого банка и независим от других подразделений коммерческого банка.
Сотрудники Службы внутреннего контроля подотчетны непосредственно руководителю Службы внутреннего контроля.
18. Сотрудники подразделений коммерческого банка оказывают Службе внутреннего контроля содействие в осуществлении им функций в соответствии с настоящими Правилами и внутренними документами.
19. Порядок взаимодействия сотрудников подразделений коммерческого банка с руководителем или сотрудниками Службы внутреннего контроля устанавливается внутренними документами.
20. Коммерческие банки обязаны проводить регулярную переподготовку сотрудников Службы внутреннего контроля, подразделений банка непосредственно обслуживающих клиентов (ответственные исполнители, кассиры и т. п.), юридических служб, служб внутреннего аудита и безопасности, с целью обеспечения информированности сотрудников о последних новинках, включая информацию по современной технике легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, методах и тенденциях, и четкого разъяснения всех аспектов законодательства и обязательств по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения.
21. Служба внутреннего контроля совместно с соответствующими подразделениями коммерческого банка ежегодно разрабатывает программу подготовки, переподготовки и обучения сотрудников коммерческого банка по вопросам противодействия легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения (далее — программа обучения). Данная программа должна предусматривать следующее:
порядок проведения обучения, его формы (первичный инструктаж, плановое и внеплановое обучение) и сроки;
назначение лиц, ответственных за организацию проведения обучения;
порядок проверки знаний.
Программа обучения утверждается правлением коммерческого банка.
Глава 3. Надлежащая проверка клиентов
22. Коммерческие банки обязаны самостоятельно принимать меры по надлежащей проверке клиентов в следующих случаях :
а) при установлении хозяйственных и гражданско-правовых отношений, в том числе:
при обращении юридического или физического лица с заявлением на открытие банковского счета (вклада);
при обращении физического лица с заявлением на получение банковской карты;
при обращении юридических и (или) физических лиц с заявлением на приобретение ценных бумаг, эмитированных коммерческим банком;
при владении юридическими и (или) физическими лицами акциями коммерческого банка, на сумму, равную или превышающую один процент его уставного капитала;
при обращении физического лица за получением кредита или услуги по хранению ценностей в банковской депозитной ячейке;
при обращении физического лица на открытие аккаунта через мобильное приложение банка;
б) при осуществлении разовых операций, в том числе путем совершения одной или нескольких операций, связанных между собой, в случаях:
получения клиентами из банковской кассы наличной иностранной валюты по банковским картам, эмитированным другими банками, на сумму, равную или превышающую 100-кратный размер базовой расчетной величины;
покупки физическими лицами иностранной валюты в размере, превышающем 500 долларов США в эквиваленте;
осуществления операции без открытия или использования банковского счета на сумму, равную или превышающую 175 миллионов сумов;
при совершении или получении денежных переводов, предусмотренных абзацем первым пункта 38 1 настоящих Правил;
в) при наличии подозрений в легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансировании терроризма независимо от любых исключений, установленных настоящими Правилами;
г) при наличии сомнений относительно достоверности или достаточности ранее полученных данных о клиенте.
22 1. Платежные агенты и платежным субагенты могут проводить проверку личности и идентификацию клиентов в целях применения мер по надлежащей проверки клиента, при соблюдении требований законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, в случаях если это предусмотрено агентским и (или) субагентским договором.
23. Меры по надлежащей проверке клиента, принимаемые коммерческими банками, обязательно включают:
проверку личности и идентификацию клиента;
идентификацию, проверку личности и полномочий лица, действующего от имени клиента, на основании соответствующих документов;
идентификацию бенефициарного собственника клиента;
изучение цели и характера деловых отношений или запланированных операций;
проведение на постоянной основе изучения деловых отношений и операций, осуществляемых клиентом, в целях проверки их соответствия сведениям о таком клиенте и его деятельности, характере риска, в том числе об источнике средств, когда это необходимо.
Коммерческие банки обязаны использовать системы управления рисками в целях определения того, является ли клиент или бенефициарный собственник публичным должностным лицом и вместе с принятием вышеуказанных мер по надлежащей проверке клиента в отношении публичных должностных лиц, выступающих в качестве клиента или бенефициарного собственника:
применять разумные меры для проверки сведений о статусе публичного должностного лица и определения источника денежных средств или иного имущества по операции;
устанавливать (или продолжать для существующих клиентов) деловые отношения с публичным должностным лицом только с разрешения председателя правления банка или его уполномоченного заместителя;
осуществлять постоянный углубленный мониторинг деловых отношений.
Коммерческие банки обязаны применять вышеуказанные меры также к членам семей публичных должностных лиц или лицам, близким к публичным должностным лицам.
При отсутствии возможности осуществить надлежащую проверку клиента коммерческий банк, в том числе, когда он действует через своих платежных агентов и (или) субагентов, должен сообщить об этом специально уполномоченному государственному органу и отказаться от вступления в деловые отношения с таким клиентом или проведения операций такого клиента либо прекратить с ним любые деловые отношения.
23 1 . В случае обращения юридических лиц и индивидуальных предпринимателей, учредителями которых являются резиденты Республики Узбекистан , с заявлением о дистанционном открытии банковского счета в процессе прохождения их государственной регистрации, меры по надлежащей проверке клиента, предусмотренные в абзаце втором пункта 23 настоящих Правил, могут быть проведены Центрами государственных услуг (далее — регистрирующий орган) и коммерческие банки могут доверять результатам проведенных мер. При этом коммерческие банки должны удостовериться:
в возможности незамедлительного получения необходимую информации по мерам надлежащей проверке клиента через автоматизированную систему государственной регистрации и постановки на учет субъектов предпринимательства;
в соблюдении требований по проведению мер надлежащей проверки клиентов, установленных в актах законодательства, регистрирующим органом.
В случае невыполнения требований, указанных в абзацах втором и третьем настоящего пункта, коммерческие банки самостоятельно проводят меры по надлежащей проверке клиента.
При проведении мер по надлежащей проверке клиентов регистрирующим органом решение о вступлении в деловые отношения с клиентом коммерческий банк принимает самостоятельно, исходя от риска. При этом в оферте договора банковского счета должно быть указано возможность проведения мер по надлежащей проверке клиентов коммерческими банками.
23 2 . Коммерческие банки могут доверять результатам надлежащей проверки клиента, проведенной третьими сторонами, по мерам надлежащей проверки, указанным в абзацах втором — четвертом пункта 23 настоящих Правил. В таких случаях конечную ответственность по надлежащей проверке клиента несет коммерческий банк. При этом коммерческие банки должны удостовериться:
в возможности незамедлительного получения (посредством электронных систем) необходимой информации по надлежащей проверке клиентов;
в возможности по запросу незамедлительного получения копий идентификационных данных и других соответствующих документов по надлежащей проверке клиентов;
в том, что третьи стороны руководствуются внутренними правилами по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения.
В случае несоблюдения одного из требований, предусмотренных в абзацах втором — четвертом настоящего пункта, коммерческие банки должны самостоятельно принимать меры по надлежащей проверке клиентов.
Коммерческие банки принимают решение о вступлении в деловые отношения с клиентом самостоятельно, исходя из риска, а также вправе принимать меры по надлежащей проверке.
Коммерческие банки должны оговорить о возможности принятия мер по надлежащей проверке клиентов в договоре и (или) в договоре оферты.
24. При отнесении клиента или операции, осуществляемой клиентом, к категории высокого уровня риска коммерческие банки в отношении такого клиента должны применять следующие усиленные меры по надлежащей проверке:
сбор и фиксирование дополнительной подтвержденной информации о клиенте, доступной в открытых источниках и базах данных;
получение от клиента информации об источниках денежных средств или иного имущества по осуществляемым им операциям;
изучение целей запланированных или проведенных данным клиентом операций;
ведение постоянного мониторинга за осуществляемыми операциями данного клиента.
При отсутствии возможности применения усиленных мер по надлежащей проверке клиента, в частности получения от клиента информации об источниках денежных средств или иного имущества по осуществляемым им операциям и (или) изучения целей, запланированных или проведенных данным клиентом операций, коммерческий банк должен направить сообщение об этом в специально уполномоченный государственный орган и отказаться от вступления в деловые отношения с таким клиентом или от проведения операций такого клиента.
24 1 . Коммерческим банкам необходимо установить уровень точности своих информационных систем исходя из уровня риска по каждой категории услуг или операции.
Уровень точности должен быть установлен отдельно по каждому элементу идентификационных данных участников операции.
25. Идентификация клиента и бенефициарного собственника клиента осуществляется на основе информации, предусмотренной приложениями №№ 1 и 2 к настоящим Правилам, а также документов, являющихся основанием совершения операций и иных сделок, и другой необходимой информации.
26. Идентификация клиента — физического лица коммерческим банком проводится на основании документа, удостоверяющего личность, либо с использованием цифровой идентификации. При этом коммерческий банк при идентификации клиента — физического лица:
на основании документа (биометрического паспорта или идентификационной ID-карты или заменяющего их документа), удостоверяющего личность должен ознакомиться с оригиналом такого документа или электронной формой, предоставляемой через Единый портал интерактивных государственных услуг Республики Узбекистан и (или) мобильное приложение «Социальная карта»;
с использованием цифровой идентификации должен принять меры, предусмотренные Положением о порядке цифровой идентификации клиентов (рег. № 3322 от 30 сентября 2021 года).
27. При применении мер надлежащей проверки клиентов в отношении юридических лиц и индивидуальных предпринимателей коммерческие банки должны получить у них:
соответствующие документы о государственной регистрации юридических лиц и индивидуальных предпринимателей;
сведения о руководителях, а также сведения, указанные в учредительных документах юридических лиц.
Получение данных сведений осуществляется через автоматизированную систему государственной регистрации и постановки на учет субъектов предпринимательства, а в случае невозможности получения данных из этой системы — непосредственно от клиента.
В отношении клиентов, являющихся юридическими лицами, коммерческие банки должны понимать характер их хозяйственной деятельности, а также структуру собственности и управления.
В процессе надлежащей проверки юридических лиц коммерческий банк должен идентифицировать физическое лицо — бенефициарного собственника клиента, являющегося в конечном итоге собственником клиента или контролирующего клиента, применять обоснованные меры по проверке личности бенефициарного собственника, используя сведения, полученные из надежного источника, в том числе путем изучения:
структуры собственности и управления клиента;
учредителей клиента (акционеров/участников, являющихся владельцами не менее десяти процентов акций/долей общества);
личных данных физического лица (лиц), владеющего в конечном итоге долей (не менее десяти процентов) юридического лица (если такие имеются);
если возникают сомнения в результате принятых мер в отношении того, является ли лицо (лица), имеющее контрольную долю, бенефициарным собственником или в случае отсутствия лиц, осуществляющих управление правом собственности долей, личных данных физического лица (лиц), осуществляющего контроль над юридическим лицом другими методами (если такие имеются).
При невозможности выявления бенефициарного собственника соответствующими мерами, принятыми коммерческими банками, коммерческие банки должны идентифицировать лицо, занимающее высокую руководящую должность, и принять обоснованные меры по проверке его личности.
27 1 . В случае выявления номинанта, действующего в качестве директора или учредителя (акционера/участника) в процессе наджежащей проверки клиента, коммерческие банки должны направить сообщение об этом и номинаторе в специально уполномоченный государственный орган.
28. Если клиентом или бенефициарным собственником клиента является юридическое лицо, на которое распространяются требования нормативно-правовых актов о раскрытии информации о структуре собственности, то установление и подтверждение личности учредителей (акционеров, являющихся владельцами не менее чем десяти процентов акций общества, участников) такого юридического лица не требуются.
29. Коммерческий банк в целях более тщательного изучения клиента — юридического лица должен уделять особое внимание:
составу учредителей (акционеров, являющихся владельцами не менее чем десяти процентов акций общества, участников) клиента, определению лиц, владеющих долей свыше 10 процентов уставного фонда (капитала) клиента;
структуре органов управления клиента и их полномочиям;
размеру зарегистрированного уставного фонда (капитала) клиента.
29 1. К иностранным структурам без образования юридического лица применяются требования, установленные настоящими Правилами к юридическим лицам.
30. Все документы, позволяющие идентифицировать клиента и иных участников операции, должны быть действительными на дату их предъявления.
32. Коммерческие банки, при наличии подозрений в достоверности полученной(ых) информации (документов), должны осуществлять меры по проверке (верификации) этой (этих) информации (документов). В таком случае, коммерческие банки вправе обращаться в соответствующие организации с запросом для выяснения достоверности (подлинности) информации (документов) о клиентах.
33. При установлении и осуществлении корреспондентских отношений с банком-нерезидентом, помимо идентификации банка-нерезидента, коммерческому банку необходимо:
собрать информацию о банке-нерезиденте для того, чтобы получить полное представление о характере его деловой деятельности;
определить на основе открытой информации репутацию и качество надзора, в том числе проводились ли в отношении этого банка расследования нарушений, связанных с легализацией доходов, полученных от преступной деятельности, финансированием терроризма и финансированием распространения оружия массового уничтожения или применялись ли в отношении него меры со стороны контролирующих органов;
оценивать применяемые банком-нерезидентом меры по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения;
в отношении «транзитных счетов» — получать соответствующее подтверждение об исполнении банком-респондентом обязанности по проведению надлежащей проверки в отношении своих клиентов, имеющих прямой доступ к счетам банка-корреспондента, а также о возможности предоставления по запросу банка-корреспондента необходимых данных о клиенте, полученных в результате идентификации;
сохранять всю информацию об электронном переводе при установлении отношений с другими банками в целях осуществления транзитных переводов.
Обеспечить четкое и полное распределение обязанностей между корреспондентами.
Решение об установлении корреспондентских отношений с банком-нерезидентом принимается Правлением коммерческого банка.
33 1 . Коммерческие банки, выступающие в качестве транзитного финансового учреждения, в случаях, когда технические ограничения препятствуют сохранению привязанной к внутреннему электронному переводу требуемой информации об отправителе и получателе, сопровождающей международный электронный перевод, должны хранить запись всей информации, полученной от отправлявшего финансового учреждения или другого транзитного финансового учреждения, не менее пяти лет.
34. Коммерческим банкам необходимо убедиться в том, что банки-нерезиденты, с которыми устанавливаются корреспондентские отношения, применяют международные стандарты противодействия легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения.
35. При продолжении корреспондентских отношений с банками-нерезидентами, расположенными на территории государств, не участвующих в международном сотрудничестве в области противодействия легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма, или их дочерними банками, филиалами и представительствами коммерческие банки должны уделять особое внимание всем осуществляемым с ними операциям.
36. Коммерческие банки:
обязаны предпринимать меры, направленные на предотвращение установления отношений с банками-нерезидентами, в отношении которых имеется информация о том, что их счета используются банками, не имеющими на территориях государств, в которых они зарегистрированы, постоянно действующих органов управления;
могут при проведении международных расчетов обмениваться с банками-корреспондентами деталями платежа и другой информацией, связанной с осуществлением вышеуказанных расчетов;
должны уделять особое внимание и проводить тщательный анализ операций, связанных с международными денежными переводами, в которых сведения об отправителе (фамилия, имя, отчество физических лиц, полное наименование юридических лиц, местонахождение (почтовый адрес) и номер счета отправителя) не представлены либо представлены не в полном объеме;
должны усилить контроль за деятельностью их зарубежных дочерних банков, филиалов и представительств, находящихся в государствах, не участвующих в международном сотрудничестве в области противодействия легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма;
обязаны требовать от своих зарубежных дочерних банков, филиалов и представительств информировать головной офис коммерческого банка, в случае невозможности применения соответствующих мер по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения из-за имеющегося запрета актами законодательства страны, в которой находятся дочерние банки, филиалы и представительства. В свою очередь, коммерческие банки должны уведомлять об этом Центральный банк и специально уполномоченный государственный орган и принимать соответствующие дополнительные меры по управлению рисками, связанными с легализацией доходов, полученных от преступной деятельности, финансированием терроризма и (или) финансированием распространения оружия массового уничтожения.
Зарубежные дочерние банки, филиалы и представительства коммерческих банков при осуществлении мер по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения должны соблюдать внутренние правила коммерческого банка, в случае если актами законодательства страны пребывания предусмотрены менее строгие меры внутреннего контроля, по сравнению с внутренними правилами коммерческого банка.
37. Коммерческий банк при установлении и осуществлении отношений с компаниями, предоставляющими услуги по международным денежным переводам (далее — системы международных денежных переводов), помимо идентификации данной организации, должен:
собрать информацию о партнере по международным денежным переводам для того, чтобы получить полное представление о характере его деловой деятельности;
определить на основе открытой информации репутацию, в том числе проводились ли в отношении этой организации расследования нарушений, связанных с легализацией доходов, полученных от преступной деятельности, финансированием терроризма и финансированием распространения оружия массового уничтожения;
сохранять всю информацию об электронном переводе.
Решение об установлении отношений с системами международных денежных переводов, принимается правлением коммерческого банка.
38. Коммерческие банки, осуществляющие операции по международным денежным переводам, в том числе через системы международных денежных переводов, должны:
вести учет своих подразделений (платежных агентов, платежных субагентов, пунктов, отделов и т.п.) и сотрудников этих подразделений, предоставляющих данные услуги;
осуществлять операции по денежным переводам после надлежащей проверки клиентов — физических лиц;
обеспечить сопровождение отправляемых денежных переводов точными сведениями о клиенте-отправителе (наименование, адрес отправителя, идентификационный номер налогоплательщика или идентификационный номер клиента; если в процессе операции использовался счет, его номер или уникальный код операции, позволяющий проследить перевод от отправителя к получателю; для физических лиц — имя, фамилия, отчество, серия и номер биометрического паспорта или идентификационной ID-карты либо иного заменяющего их документа, дата рождения и место жительства), и о получателе (наименование, страна и город получателя, идентификационный номер налогоплательщика или идентификационный номер клиента; если в процессе операции использовался счет клиента или уникальный код операции, позволяющий проследить перевод от отправителя к получателю; для физических лиц — его имя, фамилия, отчество и место жительства);
требовать от банков-нерезидентов и систем международных денежных переводов предоставления минимальной информации (наименование отправителя); номер счета, если в процессе операции использовался счет клиента или уникальный номер операции) об отправителях денежных средств, сумма которых не достигает 50-кратный размер базовой расчетной величины;
требовать от банков-нерезидентов и систем международных денежных переводов предоставления минимальной информации (наименование отправителя; серия и номер документа (паспорта или идентификационной ID-карты или заменяющего их документа), удостоверяющего личность — для физических лиц; адрес отправителя или государственный идентификационный номер либо идентификационный номер отправителя или для физических лиц дата и место рождения; номер счета отправителя, если в процессе операции использовался счет клиента или уникальный номер операции) об отправителях денежных средств, сумма которых равна или превышает 50-кратный размер базовой расчетной величины;
принимать обоснованные и доступные меры по выявлению международных денежных переводов, не имеющих требуемой информации о получателе и (или) отправителе;
на основе оценки рисков разработать внутренний документ, устанавливающий порядок осуществления мер (по исполнению, отклонению, приостановлению или др.) коммерческим банком в случае выявления международных денежных переводов, не имеющих требуемой информации о получателе и (или) отправителе.
Получающие коммерческие банки должны быть обязаны иметь риск-ориентированную политику и процедуру для определения:
когда исполнить и отклонить или приостановать электронный перевод, не имеющий требуемой информации об отправителе или требуемой информации о получателе;
соответствующих последующих действий (пересмотреть уровень риска, рассмотреть вопрос о направлении сообщения в специально уполномоченный государственный орган и другие).
Отправляющим коммерческим банкам запрещается оказывать услуги по переводу денежных средств, в том числе через системы международных денежных переводов, если денежный перевод не соответствуют требованиям, установленным настоящим пунктом.
38 1 . Данные об отправляемых внутренних электронных платежах и денежных переводах, сумма которых равна или превышает 28-кратный размер базовой расчетной величины, должны включать в себя сведения об отправителе, полученные в ходе идентификации клиента и сведения о получателе, как предписано для международных денежных переводов, кроме случаев, когда полная информация об отправителе может быть доступна получающему коммерческому банку с помощью других источников. В этом случае отправляющему коммерческому банку достаточно включать персональный идентификационный номер физического лица, а также номер счета или уникальный код операции, позволяющий проследить перевод от отправителя к получателю.
Коммерческие банки должны обеспечить сопровождение внутренних электронных платежей и денежных переводов, сумма которых не превышает 28-кратного размера базовой расчетной величины, информацией об отправителе (наименование отправителя; номер счета отправителя, когда в процессе операции использовался такой счет или уникальный код операции) и о получателе (наименование получателя; номер счета получателя, когда в процессе операции использовался такой счет или уникальный код операции, позволяющий отследить перевод от отправителя к получателю).
Коммерческие банки при осуществлении внутренних электронных денежных переводов в качестве операции, для совершении которой в соответствии с пунктом 76 настоящих Правил предоставляется доступ к использованию денежных средств или иного имущества, должны обеспечить направление в банк-получатель сведений о том, что одной из сторон является лицо, включенное в Перечень.
38 2 . Коммерческие банки обязаны обеспечивать возможность прослеживания номера банковской карты от отправителя финансового учреждения до получателя финансового учреждения при оплате клиентом товара или услуги посредством банковской карты.
38 3 . Коммерческие банки по операциям, связанным со снятием наличных денежных средств на территории страны, обязаны представлять финансовому учреждению номер банковского счёта либо банковской карты клиента.
Коммерческие банки по операциям, связанным с снятием наличных денег через другое финансовое учреждение за пределами Республики Узбекистан, должны обеспечить направление платежей вместе с данными о номере банковской карты клиента и предоставить сведения о наименовании клиента не позднее трех рабочих дней с даты получения запроса иностранного финансового учреждения.
38 4 . Коммерческие банки вправе не применять требования к информации о плательщике, установленные пунктом 38 настоящих Правил, при осуществлении пакетного перевода по международным денежным переводам от одного и того же отправителя, если такие переводы содержат номер счёта отправителя либо уникальный код операции, а также при условии наличия в пакетном переводе необходимой и достоверной информации об отправителе и полной информации о получателе, позволяющей обеспечить его полную прослеживаемость в стране получателя.
39. Коммерческие банки должны иметь возможность получения дополнительной информации об отправителях и получателях денежных средств в течение трех рабочих дней от корреспондентов банков-нерезидентов и систем международных денежных переводов в соответствии с составленными с ними договорами.
В случае отсутствия такой возможности коммерческим банкам необходимо рассмотреть вопрос расторжения договора с такими системами международных денежных переводов.
39 1. Коммерческие банки, в случае, когда они обслуживают как отправляющую, так и получающую стороны денежного перевода, должны:
принять во внимание всю информацию, полученную как от отправляющей стороны, так и от получающей стороны, для определения необходимости направления сообщения о подозрительной операции;
направить сообщение о подозрительной операции в компетентные органы в любой стране, с которой связан подозрительный денежный перевод, и предоставить соответствующую информацию о денежном переводе.
40. Коммерческие банки, выступающие в качестве посредника (транзитного банка), в денежном переводе должны:
обеспечивать передачу и хранение не менее пяти лет всей информации об отправителе и получателе, сопровождающей электронный перевод, вместе с переводом;
принимать обоснованные и доступные меры по выявлению международных денежных переводов, не имеющих требуемой информации о получателе и (или) отправителе;
на основе оценки рисков разработать внутренний документ, устанавливающий порядок осуществления мер (по исполнению, отклонению, приостановлению или др.) коммерческим банком в случае выявления международных денежных переводов, не имеющих требуемой информации о получателе и (или) отправителе.
рассмотреть вопрос о направлении сообщения в специально уполномоченный государственный орган в случае выявления международных денежных переводов, не имеющих требуемой информации о получателе и (или) отправителе.
41. Коммерческие банки должны применять меры надлежащей проверки в отношении имеющихся клиентов с учетом значимости и рисков, и в соответствующее время проводить надлежащую проверку существующих отношений с учетом того, когда проводились и в целом проводились или не проводились такие проверки, а также достаточности полученных данных.
42. Повторная идентификация клиента и бенефициарного собственника должна проводиться в случаях возникновения сомнения в достоверности информации, полученной в результате предыдущей идентификации.
43. При идентификации клиента и бенефициарного собственника клиента коммерческий банк, в том числе когда он действует через своих платежных агентов и(или) платежных субагентов, обязан сверять полученную информацию с Перечнем, а также со списком государств, не участвующих в международном сотрудничестве в области противодействия легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, формируемыми и предоставляемыми коммерческим банкам специально уполномоченным государственным органом в установленном законодательством порядке.
В случае выявления в ходе идентификации клиента и бенефициарного собственника клиента лиц, включенных в Перечень, коммерческий банк должен принять меры, указанные в главе 8 настоящих Правил.
44. Коммерческие банки вправе отказать клиенту в осуществлении операций в случае:
отсутствия по своему местонахождению (почтовому адресу) органа управления юридического лица или лица, имеющего право действовать от имени юридического лица без доверенности;
предоставления заведомо недостоверных документов или непредставления документов, запрашиваемых в соответствии с законодательством;
в иных случаях, предусмотренных законодательством.
45. Коммерческим банкам запрещается:
открывать счета (вклады) на анонимных владельцев, то есть без предоставления открывающим счет (вклад) физическим или юридическим лицом документов, необходимых для его идентификации;
открывать счета на явно вымышленные имена, не подтвержденные документально;
открывать счета без личного присутствия лица, открывающего счет, либо его уполномоченного представителя, за исключением случаев, когда коммерческий банк имеет возможность провести идентификацию клиента на основании ранее представленных документов, действительных и верифицированных на дату идентификации, а также меры по надлежащей проверке клиентов осуществлены регистрирующим органом либо коммерческим банком на основании биометрических данных, а также коммерческий банк доверяет результатам надлежащей проверки клиентов, проведенной третьей стороной;
устанавливать и продолжать отношения с банками-нерезидентами, не имеющими на территориях государств, в которых они зарегистрированы, физического присутствия и постоянно действующих органов управления;
выпуск ценных бумаг и других финансовых инструментов на предъявителя;
осуществлять услуги по получению и отправке денежных средств в иностранной валюте, в том числе через системы международных денежных переводов, без идентификации клиента;
создавать дочерние банки, филиалы или представительства на территории государств, не участвующих в международном сотрудничестве в области противодействия легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма.
46 1. Коммерческие банки незамедлительно сообщают специально уполномоченному государственному органу о связанных с формированием источников денежных средств или иного имущества и запланированных операциях, одновременно имеющих критерии, приведенные в пункте 49 настоящих Правил, и проводят такие операции в течение не более трех рабочих дней после осуществления полного анализа в целях выявления уровня риска их взаимосвязанности.
46 2 . В случаях, когда в процессе надлежащей проверки клиента имеются подозрения в легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма, коммерческие банки вправе не проводить такую проверку, если её проведение может привести к разглашению информации о ней клиенту. При этом коммерческие банки обязаны направить сообщение о подозрительной операции в специально уполномоченный государственный орган.
47. При наличии информации о нарушении банком-нерезидентом требований международных стандартов по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, коммерческий банк должен рассмотреть вопрос о принятии соответствующих мер, вплоть до прекращения сотрудничества с данным банком-корреспондентом.
Глава 4. Критерии и признаки сомнительных и подозрительных операций
48. Операция признается сомнительной при наличии одного из нижеследующих критериев и признаков:
операции или клиенту, ее осуществляющему, коммерческим банком присвоен высокий уровень риска;
систематически осуществляемый возврат клиентом-резидентом ранее полученной суммы в пользу нерезидента по договору поставки товаров (выполнения работ, оказания услуг);
предоставленные документы на проведение операции вызывают сомнение в их подлинности (достоверности), и (или) сведения об операции, в том числе о какой-либо из ее сторон, не соответствуют имеющейся у коммерческого банка информации;
необычность в поведении клиента при обращении с заявлением (поручением, ходатайством) о совершении операции, например: нервозность, неуверенность, агрессия с одновременным присутствием лиц, руководящих действиями клиента, либо его обращением по телефону к другим лицам за советом по незначительному поводу;
необычная озабоченность клиента вопросами конфиденциальности или необоснованный отказ либо неоправданные задержки в представлении клиентом информации об операции, запрашиваемой коммерческим банком;
невозможность установления партнеров клиента по проводимой операции;
операция не имеет явного экономического смысла и не соответствует характеру и виду деятельности клиента;
необоснованное увеличение оборота денежных средств по счету клиента, не связанное с характером его деятельности и (или) произошедшее после более, чем трехмесячного периода низкой активности либо отсутствия признаков активности на счетах данного клиента;
необоснованное и (или) досрочное прекращение деловых отношений по инициативе клиента, сопровождаемое снятием или переводом всех средств в другие коммерческие банки;
немедленное прекращение деловых отношений по инициативе клиента после обоснованного применения коммерческим банком мер, предусмотренных настоящими Правилами;
явное несоответствие операций, проводимых клиентом с участием коммерческого банка, общепринятой практике совершения операций;
необоснованное дробление сумм аналогичных операций, совершаемых клиентом на общую сумму, равную или превышающую 1000-кратный размер базовой расчетной величины на день осуществления операции;
обмен банкнот одного достоинства на банкноты другого достоинства физическим лицом на сумму, равную или превышающую 1000-кратный размер базовой расчетной величины, установленный на день обмена;
внесение физическим лицом в наличной форме денежных средств на сумму, равную или превышающую 1000-кратный размер базовой расчетной величины на день осуществления операции, на банковский счет юридического лица или индивидуального предпринимателя в качестве займов, финансовой помощи, вклада в уставный фонд (капитал) либо оборотных средств в целях пополнения;
перечисление со счетов юридических лиц и/или индивидуальных предпринимателей в пользу физических лиц денежных средств на сумму, равную или превышающую 1000-кратный размер базовой расчётной величины на день осуществления операции, в качестве дивидендов или прибыли;
снятие со счета физического лица денежных средств в наличной форме на сумму, равную или превышающую 1000-кратный размер базовой расчетной величины на день осуществления операции;
осуществление операций (оплата или снятие наличности) с пяти и более международных платежных карт в течение одного дня по терминалу одного контрагента, когда сумма операций с каждой картой равна или превышает 25-кратный размер базовой расчётной величины.
перечисление денежных средств, сумма которых равна или превышает 1000-кратный размер базовой расчётной величины, за пределы Республики Узбекистан на счет получателя, открытый в банке, местонахождение которого отличается от места регистрации получателя;
осуществление по счету физического лица, не достигшего 16 лет, операций, связанных с зачислением, списанием или снятием денежных средств на сумму, превышающую 40-кратный размер базовой расчётной величины, в течение двух рабочих дней.
49. Операция признается подозрительной при наличии одного из нижеследующих критериев и признаков:
одной из сторон операции является лицо, постоянно проживающее, находящееся или зарегистрированное в государстве, не участвующем в международном сотрудничестве в области противодействия легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма;
поступление денежных средств на банковские счета клиента из государств, находящихся под усиленным мониторингом, либо перевод денежных средств с банковских счетов клиента в такие государства в общей сумме, равной или превышающей 1000-кратный размер базовой расчётной величины, единовременно или многократно в течение срока, не превышающего 30 дней;
получение отправленных из-за рубежа или отправление за рубеж физическими лицами (в том числе несколькими физическими лицами на имя одного контрагента) денежных средств в иностранной валюте, в том числе через системы денежных переводов, на общую сумму, равную или превышающую 1000-кратный размер базовой расчетной величины, единовременно или многократно в течение срока, не превышающего 30 дней;
продажа или покупка, а также снятие в наличной форме с международных платежных карт физическими лицами и/или индивидуальными предпринимателями денежных средств в иностранной валюте на сумму, равную или превышающую 1000-кратный размер базовой расчетной величины, единовременно или многократно в течение срока, не превышающего 30 дней;
перечисление денежных средств за пределы Республики Узбекистан на счет, открытый на анонимного владельца, и поступление денежных средств в Республику Узбекистан со счета, открытого на анонимного владельца или при отсутствии сведений об отправителе;
перечисление денежных средств за пределы Республики Узбекистан на счет получателя, открытого в банке, зарегистрированном в оффшорной зоне, отличающейся от места регистрации получателя;
денежные средства переводятся за пределы Республики Узбекистан на счета или в пользу лиц, постоянно проживающих или зарегистрированных в оффшорных зонах, либо поступают в Республику Узбекистан со счетов таких лиц единовременно или многократно в течение 30 дней, на общую сумму, равную или превышающую 1000-кратный размер базовой расчетной величины, установленный на день последнего перевода (поступления);
операции с клиентами-нерезидентами, информация об учредителях которых отсутствует и получить ее всеми доступными методами невозможно;
операция, в том числе попытка её проведения, с использованием денежных средств или иного имущества, разрешённая специально уполномоченным государственным органом;
другие операции, не имеющие критериев и признаков, предусмотренных в данном пункте, установленных настоящими Правилами и внутренними правилами коммерческого банка, в отношении которых у коммерческого банка имеются подозрения в причастности к легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и (или) финансированию терроризма.
передача нерезидентом резиденту денежных средств в качестве грантов, финансовой помощи, займов или безвозмездной помощи;
отправка и получение денежных средств через системы международных денежных переводов гражданами Республики Узбекистан, находящиеся в зонах с повышенной террористической активностью (список стран и территории предоставляется специально уполномоченным государственным органом);
операции лиц, которые находятся в межгосударственном розыске за совершение преступлении террористического характера (перечень лиц предоставляется специально уполномоченным государственным органом);
оборот юридического лица, прошедшего государственную регистрацию или перерегистрированного либо открывшего банковский счет не более чем на три месяца, равен или превышает 20000-кратный размер базовой расчетной величины;
покупка физическими лицами монет, мерных слитков Центрального банка из драгоценных металлов на сумму, равную или превышающую 1000-кратный размер базовой расчетной величины, единовременно или многократно в течение срока, не превышающего 1 месяца.
перевод клиентом денежных средств с банковской карты через мобильное приложение на одну (один) или несколько банковских карт или электронных кошельков, единовременно или многократно в течение срока, не превышающего 30 дней, на общую сумму, равную или превышающую 500-кратный размер базовой расчетной величины, за исключением операций по купле-продаже недвижимого имущества и транспортных средств, осуществляемых через счета эскроу ;
получение клиентом на банковскую карту денежных средств с одной (одного) или нескольких банковских карт или электронных кошельков, на общую сумму, равную или превышающую 1000-кратный размер базовой расчетной величины, единовременно или многократно в течение срока, не превышающего 30 дней, за исключением операций по купле-продаже недвижимого имущества и транспортных средств, осуществляемых через счета эскроу ;
перевод денежных средств через мобильное приложение с 5 и более банковских карт (электронных кошельков) на один иностранный электронный кошелёк, единовременно или многократно в течение срока не превышающего 30 дней;
поступление денежных средств на 5 и более банковских карт (электронных кошельков) с одного иностранного электронного кошелька, единовременно или многократно в течение срока не превышающего 30 дней;
перевод денежных средств через мобильное приложение с одной (одного) банковской карты (электронного кошелька) на 5 и более иностранных банковских карт или электронных кошельков, единовременно или многократно в течение срока не превышающего 30 дней;
поступление денежных средств с 5 и более иностранных банковских карт или электронных кошельков на 1 банковскую карту (электронный кошелёк) единовременно или многократно в течение срока не превышающего 30 дней.
поступление от физического лица-нерезидента (если такая информация известна коммерческому банку) денежных средств в иностранной валюте в пользу физического лица-резидента единовременно или неоднократно в течение срока, не превышающего 30 дней, в общей сумме, равной или превышающей 1000-кратный размер базовой расчетной величины;
порядок проведения расчетов содержит нестандартные или необычно сложные схемы, отличающиеся от обычной деятельности клиента;
перечисление со счетов юридических лиц или индивидуальных предпринимателей на счет физического лица денежных средств на сумму, равную или превышающую 1000-кратный размер базовой расчетной величины на день осуществления операции, в качестве финансовой помощи или займа;
полное или частичное изменение предмета в рамках одного договора, предусматривающего перечисление иностранной валюты со счетов юридических лиц или индивидуальных предпринимателей исключительно для импорта товаров, на оказание услуг либо погашение дебиторской задолженности путём оказания услуг, при условии, что его стоимость равна или превышает 5000-кратный размер базовой расчетной величины.
49 1 . Коммерческие банки по подозрительным операциям, указанным в пункте 49 настоящих Правил, по которым не установлены количественные пороговые значения, обязаны после направления сообщения в специально уполномоченный государственный орган в срок, не превышающий десяти рабочих дней, осуществить следующие меры комплексного анализа:
сбор и анализ информации об участниках операции;
изучение деловой репутации участников операции с использованием открытых источников;
анализ источников происхождения денежных средств, структуры операции, географического расположения участников, времени и объёма операции;
оценку соответствия операции обычной хозяйственной деятельности и финансовому профилю клиента с учётом ранее совершённых операций;
анализ взаимосвязей между участниками операции, включая выявление аффилированности, нахождения под контролем или иных форм взаимного контроля, а также изучение сложных или многоэтапных цепочек транзакций, направленных на сокрытие бенефициарного собственника, источника происхождения средств или фактической цели операции.
После завершения комплексного анализа коммерческие банки обязаны:
пересмотреть уровень риска клиента и при необходимости внести изменения в уровень риска;
направить сообщение о результатах комплексного анализа в специально уполномоченный государственный орган в соответствии с пункт 70 настоящих Правил;
принять меры по снижению уровня риска.
50. Внутренними правилами могут быть установлены дополнительные критерии и признаки сомнительных и подозрительных операций.
Коммерческие банки могут внедрять индикаторы раннего выявления сомнительных и подозрительных операций на основании методических рекомендаций, разрабатываемых Центральным банком по согласованию со специально уполномоченным государственным органом и имеющих рекомендательный характер.
51. Коммерческие банки должны уделять повышенное внимание всем сложным, необычно крупным операциям, а также всем необычным схемам совершения операций, не имеющим явной экономической или законной цели.
Глава 5. Операции, осуществляемые с участием лиц, участвующих или подозреваемых в участии в террористической деятельности или распространении оружия массового уничтожения
52. Коммерческие банки при проведении операций, в том числе через своих платежных агентов и (или) платежных субагентов, обязаны сверять идентификационные данные их участников с Перечнем.
В случае установления полного совпадения всех идентификационных данных клиента или одного из участников операции с лицом, включенным в Перечень, коммерческий банк безотлагательно и без предварительного уведомления приостанавливает ее проведение (за исключением операций по зачислению денежных средств, поступивших на счет физического или юридического лица) и замораживает денежные средства или иное имущество по такой операции.
В случае, когда клиент, все идентификационные данные которого полностью совпадают с данными лица, включенного в Перечень, обращается с заявлением на открытие счета для осуществления операции по зачислению денежных средств на данный счет, коммерческий банк должен безотлагательно и без предварительного уведомления приостановить ее проведение и заморозить денежные средства, перечислив их на отдельный транзитный счет.
Под полным совпадением понимается точное и однозначное соответствие имеющихся идентификационных данных клиента или одного из участников операции всем соответствующим сведениям, содержащимся в Перечне.
Операция с денежными средствами или иным имуществом также подлежит приостановлению, а денежные средства или иное имущество замораживанию, в случаях, если:
один из ее участников действует от имени или по поручению лица, включенного в Перечень;
денежные средства или иное имущество, используемые для проведения операции, полностью или частично принадлежат лицу, включенному в Перечень;
юридическое лицо — участник операции, находится в собственности или под контролем лица, включенного в Перечень.
53. Коммерческий банк при приостановлении операции и (или) замораживании денежных средств или иного имущества лица, включенного в Перечень, обязан направить сообщение о подозрительной операции в специально уполномоченный государственный орган, с указанием суммы замороженного имущества.
Глава 6. Определение и оценка уровня риска
54. Коммерческие банки должны принимать соответствующие меры по изучению, анализу, выявлению, оценке, мониторингу, управлению, документированию и снижению уровня риска.
Коммерческие банки в своей деятельности обязаны систематически, не менее одного раза в год проводить изучение, анализ и выявление возможных рисков легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансирования терроризма и финансирования распространения оружия массового уничтожения, документально фиксировать результаты изучения.
Коммерческий банк должен определять общий уровень риска, требуемый уровень его снижения и реализовать соответствующую программу мер в зависимости от типов и уровня рисков.
Применяемые меры должны позволять принимать решение о проведении расширенных или упрощенных мер контроля выявленных рисков и эффективном распределении ресурсов.
Уровень риска выявляется и оценивается ответственным сотрудником на основании представленной клиентом информации с учетом видов деятельности и операций, совершаемых клиентом, критериев, установленных настоящими Правилами, результатов надлежащей проверки клиента, факторов риска (по типам и деятельности клиентов, банковским средствам и услугам, каналам поставок, географическим регионам и другие), в том числе на основании изучения и анализа представленных клиентом информаций.
Порядок осуществления мер по изучению, анализу, выявлению, оценке, мониторингу, управлению, снижению и документированию уровня риска клиентов и операций определяется внутренними правилами коммерческого банка.
Результаты оценки риска должны быть представлены Центральный банк Республики Узбекистан.
55. К категории высокого уровня риска коммерческий банк обязан отнести клиентов, отвечающих изначально следующим критериям, в отношении которых должен проявлять повышенное внимание:
а) лица, включенные в Перечень либо организации, находящиеся в собственности или под контролем лица, включенного в Перечень, либо лица, прямо или косвенно являющиеся собственниками или контролирующие организацию, включенную в Перечень;
б) лица, постоянно проживающие, находящиеся или зарегистрированные в государстве, не участвующем в международном сотрудничестве в области противодействия легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма;
в) представительства иностранных компаний и нерезиденты — физические лица Республики Узбекистан (за исключением клиентов, имеющих персональный идентификационный номер физического лица, предоставленный уполномоченным государственным органом Республики Узбекистан);
г) лица, постоянно проживающие, находящиеся или зарегистрированные в оффшорной зоне;
д) резиденты и нерезиденты, имеющие счета в оффшорных зонах;
е) организации и индивидуальные предприниматели, фактическое местонахождение которых не соответствует сведениям, указанным в учредительных или регистрационных документах;
з) организации, бенефициарным собственником которых является лицо, указанное в подпунктах «а» и «б» настоящего пункта;
и) клиенты, осуществляющие подозрительные или сомнительные операции на систематической основе (например, в течение 3 месяцев подряд);
к) клиенты, использующие программные комплексы, исключающие возможность осуществления надлежащей проверки клиента;
л) публичные должностные лица, члены их семей и лица, близкие к публичным должностным лицам;
л 1 ) иностранная структура без образования юридического лица;
л 2 ) лица, на аккаунты которых прикреплены 20 и более банковских карт;
л 3 ) юридические лица, у которых одновременно сменились руководитель и учредители/бенефициарные собственники (если такая информация известна коммерческому банку);
м) иные лица, определяемые внутренними правилами.
56. К категории высокого уровня риска коммерческий банк обязан отнести операции, отвечающие следующим критериям и в отношении которых должен проявлять повышенное внимание:
а) операции, участниками которых являются лица, указанные в подпунктах «а» , «б» , «з» и «л» пункта 55 настоящих Правил;
б) операции, осуществляемые через счета, открытые в оффшорных зонах;
в) операции с драгоценными металлами, драгоценными камнями, а также ювелирными изделиями, содержащими драгоценные металлы и драгоценные камни, за исключением таких операций, проводимых самими коммерческими банками;
г) операции, связанные с переводами денежных средств, в которых сведения об отправителе (фамилия, имя, отчество физических лиц, полное наименование юридических лиц, местонахождение (почтовый адрес) и номер счета отправителя) представлены не в полном объеме;
д) иные операции, определяемые внутренними правилами.
58. По мере изменения характера проводимых клиентом операций Служба внутреннего контроля при необходимости должна пересматривать уровень риска работы с ним.
59. Служба внутреннего контроля должна вести учет всех клиентов, отнесенных к категории высокого уровня риска, в соответствии с порядком, установленным внутренними правилами.
60. Коммерческий банк должен принимать меры по недопущению злоупотребления технологическими достижениями в целях легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансирования терроризма и (или) финансирования распространения оружия массового уничтожения. В этих целях коммерческий банк должен определять и оценивать уровни риска, которые могут возникнуть в связи:
с разработкой новых видов услуг и новой деловой практики;
с использованием новых или развивающихся технологий как для новых, так и для уже существующих видов услуг.
61. Такая оценка риска должна проводиться до запуска новых видов услуг, деловой практики или использования новых или развивающихся технологий. При этом определение и оценка данного риска должны осуществляться подразделением коммерческого банка, непосредственно внедряющим новые виды услуг (новую технологию), совместно со Службой внутреннего контроля.
Данное подразделение коммерческого банка и Служба внутреннего контроля должны принимать соответствующие меры для мониторинга и снижения этих рисков.
Информация о результатах осуществленных мер должна предоставляться правлению банка.
62. В целях снижения риска коммерческие банки, предоставляющие дистанционные услуги:
должны в договорах, заключаемых с клиентами об оказании дистанционных услуг, предусмотреть меры (приостановление предоставления данной услуги клиенту до момента письменного объяснения клиента законности проведенных операций; отказ от предоставления данной услуги), принимаемые в случае выявления подозрительных операций, осуществленных клиентом с использованием таких услуг;
должны приостановить предоставление дистанционных услуг, с использованием которых осуществлялись подозрительные операции, на срок, указанный в договоре об оказании данной услуги;
должны расторгнуть в установленном порядке договор об оказании дистанционных услуг в случае наличия обоснованных подозрений использования таких услуг в целях легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансирования терроризма и финансирования распространения оружия массового уничтожения.
Глава 7. Выявление сомнительных и подозрительных операций
63. Информация, полученная в ходе идентификации, а также присвоенный уровень риска работы с клиентом являются основой для мониторинга операций, осуществляемых (осуществленных) клиентами, проводимого для того, чтобы убедиться о соответствии таких операций основным направлениям деятельности клиента, и изучения при необходимости источников средств.
64. Идентификация клиентов и текущая проверка их операций проводится соответствующими сотрудниками коммерческого банка, непосредственно обслуживающими клиентов (ответственными исполнителями, кассирами и т. п.) в соответствии с должностными обязанностями, которые при выявлении операций, имеющих признаки подозрительных и (или) сомнительных операций, обязаны незамедлительно в письменном виде сообщить о таких операциях своему непосредственному руководителю и сотрудникам Службы внутреннего контроля.
Последующая проверка операций клиентов проводится сотрудниками Службы внутреннего контроля посредством анализа совершенных за предыдущий период операций клиента с целью выявления подозрительных операций, не определяемых на стадии текущей проверки.
65. При выявлении операций, имеющих признаки сомнительных и (или) подозрительных операций, сотрудники коммерческого банка, непосредственно обслуживающие клиентов, по поручению Службы внутреннего контроля при необходимости обращаются к клиенту за дополнительными сведениями о проводимой операции.
66. Сотрудники Службы внутреннего контроля изучают сведения о клиенте и операции, заносят соответствующую информацию в специальный журнал, в анкету клиента и при наличии достаточных оснований, направляют руководителю Службы внутреннего контроля предложение о классификации операции как сомнительной или подозрительной.
67. При наличии обоснованных подозрений руководитель Службы внутреннего контроля принимает письменное решение о признании операции клиента подозрительной, о чем информирует руководство коммерческого банка.
Порядок и форма информирования руководства банка определяется внутренними правилами коммерческого банка.
68. Признание операций подозрительными осуществляется в каждом конкретном случае на основе комплексного анализа, проводимого с использованием критериев и признаков, установленных настоящими Правилами и внутренними правилами коммерческого банка.
69. После признания операции клиента подозрительной Служба внутреннего контроля должна принять нижеследующие меры:
предоставить сообщение о подозрительной операции в специально уполномоченный государственный орган;
получить дополнительную информацию о клиенте;
пересмотреть уровень риска клиента;
усилить мониторинг за операциями клиента;
70. Сообщение о подозрительной операции передается Службой внутреннего контроля в специально уполномоченный государственный орган в соответствии с требованиями Положения о порядке предоставления информации, связанной с противодействием легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, утвержденного постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 29 июня 2021 года № 402.
71. Информация о каждом сообщении заносится в специальный журнал.
Специальный журнал ведется в электронном виде в автоматизированных информационных системах банка.
73. Коммерческие банки должны также незамедлительно сообщать в специально уполномоченный государственный орган любую информацию, которая может подтвердить или снять подозрения с соответствующей операции.
Глава 8. Меры, принимаемые при выявлении операций с участием лиц, включенных в Перечень
74. Если во время установления отношений или при проведении операции, сотрудниками коммерческого банка будет установлено полное совпадение всех идентификационных данных клиента или одного из участников операции с лицом, включенным в Перечень, они должны безотлагательно и без уведомления клиента сообщить об этом Службе внутреннего контроля. В свою очередь Служба внутреннего контроля должна предпринять следующие меры по:
подробной идентификации личности клиента, бенефициарного собственника клиента либо одного из участников операции, по мере возможности;
выявлению денежных средств или иного имущества по операции, подлежащих замораживанию в соответствии с требованиями законодательства и настоящих Правил;
подготовке и внесению на подпись руководства коммерческого банка распоряжения о приостановлении операции, за исключением операций по зачислению денежных средств, поступивших на счет юридического или физического лица, и замораживанию денежных средств или иного имущества по такой операции;
подготовке сообщения о подозрительной операции с указанием суммы замороженных денежных средств или иного имущества, и его отправке в специально уполномоченный государственный орган;
получению дополнительной информации о клиенте (в том числе род деятельности, размер активов, информация, доступная через открытые базы данных и т. п.);
определению источника денежных средств или источника финансового состояния клиента, в том числе путем получения от клиента информации;
занесению информации об операции в специальный журнал.
Коммерческий банк должен уведомить лицо, включенное в Перечень, о приостановлении его операции и (или) замораживании денежных средств или иного имущества, только после выполнения мер, предусмотренных настоящим пунктом.
75. В случае приостановления операции списание денежных средств со счетов, на основании распоряжения клиента не производится.
Распоряжение клиента должно регистрироваться в отдельном журнале по регистрации распоряжений клиентов, операции которых приостановлены, а также помещаться в специальную папку до момента возобновления операции.
Замораживание осуществляется коммерческим банком в отношении денежных средств или иного имущества, которое находится в его непосредственном владении.
В отдельном журнале для регистрации распоряжений клиентов, операции которых приостановлены, фиксируется информация, позволяющая идентифицировать операцию, которая была приостановлена, а также участников данной операции.
76. Коммерческий банк возобновляет проведение приостановленной операции и предоставляет доступ к замороженному имуществу в порядке, установленном Положением о порядке приостановления операций, замораживания денежных средств или иного имущества, предоставления доступа к замороженному имуществу и возобновления операций лиц, включенных в перечень лиц, участвующих или подозреваемых в участии в террористической деятельности или распространении оружия массового уничтожения (рег. № 3327 от 19 октября 2021 года).
Глава 9. Исполнение коммерческими банками запросов специально уполномоченного государственного органа
77. Специально уполномоченный государственный орган вправе письменно запрашивать и получать безвозмездно информацию, необходимую для осуществления мер по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, в том числе из автоматизированных информационных, справочных систем и баз данных коммерческих банков.
78. Коммерческие банки предоставляют дополнительную информацию по письменным запросам специально уполномоченного государственного органа.
79. При наличии запроса компетентного органа иностранного государства, участвующего в противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, для его исполнения специально уполномоченный государственный орган через Центральный банк направляет соответствующий запрос в коммерческие банки. На основании подобного запроса коммерческие банки передают запрашиваемую информацию в специально уполномоченный государственный орган.
Глава 10. Оформление, хранение, обеспечение конфиденциальности информации и документов
80. Документы, связанные с надлежащей проверкой клиентов, составленные полностью или в какой-либо их части на иностранном языке, должны быть истребованы коммерческим банком, при необходимости, с переводом на государственный или русский язык.
81. В случае возникновения сомнений в достоверности представленных копий документов или другой необходимости коммерческий банк вправе потребовать представления подлинников документов для ознакомления.
82. В специальный журнал должна вноситься вся информация об операции, в частности порядковый номер и дата внесения информации в специальный журнал, наименование клиента (с указанием уникального кода клиента), вид, сумма и дата осуществления операции, сведения о контрагенте клиента, наименование подразделения, предоставившего информацию об операции, сведения о принятых мерах по операции, в том числе дата и номер передачи сообщения и др.
83. Информация о клиенте, полученная в процессе надлежащей проверки клиента, указывается в анкете клиента согласно приложению № 3 к настоящим Правилам. Коммерческий банк вправе включить в анкету клиента другие данные согласно внутренним документам.
84. Анкеты заполняются в электронном виде на всех клиентов (за исключением клиентов, по которым не требуется проведения мер надлежащей проверки) с помощью специальных программ. Реестр анкет клиентов, осуществляющих сомнительные и (или) подозрительные операции, и клиентов, отнесенных к категории высокого уровня риска, ведется в электронной форме.
85. Анкеты, заполненные в электронном виде, хранятся в электронной базе данных, позволяющей сотрудникам коммерческого банка, осуществляющим идентификацию клиента, а также платежным агентам и платежным субагентам иметь оперативный доступ в постоянном режиме для проверки информации о клиенте.
86. Анкета клиента хранится в коммерческом банке не менее пяти лет со дня прекращения отношений с клиентом.
87. По мере изменения указываемой в анкете клиента информации, а также характера проводимых им финансовых операций, коммерческие банки при необходимости пересматривают уровень риска работы с ним.
88. Информация об операциях должна быть оформлена таким образом, чтобы в случае необходимости было возможно восстановить детали операции.
89. Коммерческие банки обязаны хранить информацию об операциях, а также идентификационные данные и материалы по надлежащей проверке клиентов, файлы счетов и деловую переписку, результаты любого проведённого анализа в течение сроков, установленных законодательством, но не менее пяти лет после осуществления операций или прекращения деловых отношений с клиентами.
Указанные сведения и документы должны храниться на бумажном и (или) электронном носителях в формате, обеспечивающем их своевременное представление уполномоченным государственным органам и Центральному банку.
90. В целях ограничения доступа к документам (переписка с Центральным банком и специально уполномоченным государственным органом, в том числе электронные копии переданных в специально уполномоченный государственный орган сообщений, электронные анкеты клиентов, журналы и др.), использованным в деятельности Службы внутреннего контроля (ответственного сотрудника), такие документы и их опись должны храниться непосредственно Службой внутреннего контроля (ответственным сотрудником) в специально обустроенных помещениях или в сейфе в течение сроков, установленных законодательством, но не менее пяти лет.
92. Коммерческие банки ограничивают доступ к информации, связанной с противодействием легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, в том числе к документам, хранящимся в архивах коммерческого банка, обеспечивают ее нераспространение и не вправе информировать юридических и физических лиц о предоставлении сообщений об их операциях в специально уполномоченный государственный орган.
Коммерческий банк обеспечивает неразглашение (либо использование в личных целях или интересах третьих лиц) ее сотрудниками информации, полученной в процессе выполнения ими функций по внутреннему контролю, за исключением случаев, предусмотренных пунктом 74 настоящих Правил.
93. Передача информации, в том числе из анкеты, составляющей идентификационные данные клиента, третьим лицам осуществляется в соответствии с законодательством.
94. Сведения, полученные в результате надлежащей проверки клиентов, должны обновляться исходя из значимости и рисков, и при наличии изменений в сведениях клиента, но не реже одного раза в год в случаях, когда коммерческий банк оценивает риск осуществления клиентом легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансирования терроризма и финансирования распространения оружия массового уничтожения, как высокий, в иных случаях не реже одного раза в два года.
95. Сведения, полученные в результате надлежащей проверки клиента, осуществившего разовую операцию, обновляются при следующем осуществлении операции, по которой требуется принятие мер надлежащей проверки клиента.
Глава 11. Ответственность коммерческого банка, руководителя и сотрудников службы внутреннего контроля и других подразделений
96. Коммерческие банки, в том числе руководитель и сотрудники Службы внутреннего контроля и других подразделений за нарушение настоящих Правил несут ответственность в соответствии с законодательством.
96 1 . Коммерческие банки должны обеспечить соблюдение платежными агентами и платежными субагентами требований настоящих Правил и внутренних правил банка.
Коммерческие банки несут ответственность за нарушение своими платежными агентами и платежными субагентами требований настоящих Правил.
97. Сотрудники коммерческого банка, которым стали известны факты нарушений законодательства, в том числе в области противодействия легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, допущенных сотрудниками коммерческого банка при проведении операций, незамедлительно в письменном виде доводят эти факты до руководителя или сотрудников Службы внутреннего контроля.
Глава 12. Заключительные положения
98. Мониторинг и контроль за соблюдением коммерческими банками требований настоящих Правил осуществляются Центральным банком и, при необходимости, совместно со специально уполномоченным государственным органом.
Центральный банк осуществляет дистанционный мониторинг за соблюдением настоящих Правил по организации и эффективности внутреннего контроля на основании отчетов коммерческих банков, представляемых в установленном порядке.
99. Правление коммерческого банка проводит постоянный мониторинг и оценку эффективности системы внутреннего контроля коммерческого банка с учетом изменяющихся внутренних и внешних обстоятельств, а также укрепляют ее по мере необходимости для обеспечения эффективной работы.
Мониторинг эффективности системы внутреннего контроля также может осуществляться службой внутреннего аудита коммерческого банка.
100. Недостатки системы внутреннего контроля, выявленные службой внутреннего аудита или другими контрольными службами, своевременно доводятся до сведения председателя правления коммерческого банка. После получения такой информации председатель правления коммерческого банка должен обеспечить своевременное устранение выявленных недостатков.
ПРИЛОЖЕНИЕ 1 к Правилам внутреннего контроля по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма в коммерческих банках
необходимая при идентификации физических лиц
1. Фамилия, имя и отчество.
2. Дата и место рождения.
3. Гражданство.
4. Место постоянного и (или) временного проживания.
5. Реквизиты паспорта или идентификационной ID-карты или заменяющего их документа: серия и номер документа, дата выдачи документа, наименование органа, выдавшего документ.
6. Персональный идентификационный номер физического лица.
7. Номер телефона (если имеется).
ПРИЛОЖЕНИЕ 2 к Правилам внутреннего контроля по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма в коммерческих банках
необходимая при идентификации юридических лиц и индивидуальных предпринимателей
1. Информация, необходимая при идентификации юридических лиц:
а) полное, а также сокращенное наименование, если оно указано в свидетельстве о государственной регистрации;
б) информация о государственной регистрации: дата, номер, наименование регистрирующего органа;
в) идентификационный номер налогоплательщика;
г) местонахождение (почтовый адрес), а также адрес зарегистрированного офиса и адрес головного офиса, если он отличается от первого;
д) другие данные, указанные в свидетельстве о государственной регистрации;
е) информация об имеющихся лицензиях на осуществление видов деятельности, подлежащих лицензированию: вид деятельности, номер и дата выдачи лицензии; кем выдана; срок действия;
ж) данные об идентификации физических лиц, имеющих право подписи, или физического лица, действующего от имени юридического лица;
з) информация об учредителях (крупных акционерах, участниках) и об их долевых участиях в уставном фонде (капитале) юридического лица;
и) информация о величине зарегистрированного и оплаченного уставного фонда (капитала);
к) информация об органах управления юридического лица (структура и персональный состав органов управления юридического лица);
л) номера телефонов.
2. Информация, необходимая при идентификации индивидуальных предпринимателей:
а) информация, предусмотренная приложением 1 к Правилам внутреннего контроля по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма в коммерческих банках;
б) информация о государственной регистрации: дата, номер, наименование регистрирующего органа;
в) место осуществления деятельности;
г) другие данные, указанные в свидетельстве о государственной регистрации;
д) информация об имеющихся свидетельствах и лицензиях на осуществление видов деятельности: вид деятельности, номер, дата выдачи; кем выдана; срок действия;
е) номера телефонов.
ПРИЛОЖЕНИЕ 3 к Правилам внутреннего контроля по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма в коммерческих банках
указываемая в анкете клиента
1. Информация, полученная в процессе идентификации клиента, указанная в приложениях №№ 1 и 2 к Правилам внутреннего контроля по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, и финансированию терроризма в коммерческих банках.
1 1. Данные о бенефициарном собственнике клиента.
1 2. Отметка о том, является ли клиент публичным должностным лицом (членом его семьи или лицом, близким к публичному должностному лицу).
2. Информация об уровне риска, включая обоснование оценки риска.
3. Результаты дополнительных мероприятий, проведенных банком при идентификации клиента.
4. Дата начала отношений с клиентом — дата открытия первого банковского счета (вклада) в коммерческом банке.
5. Дата заполнения и внесения изменений в анкету клиента.
6. Фамилия, имя и отчество, должность сотрудника, ответственного за работу с клиентом, в частности, сотрудника, открывшего счет (главного бухгалтера или его заместителя) и утвердившего открытие счета.
7. Фамилия, имя и отчество, должность сотрудника, заполнившего анкету клиента.
8. Иные данные, определяемые внутренними правилами.
Председатель Центрального банка Ф. МУЛЛАЖОНОВ
Начальник Департамента по борьбе с налоговыми, валютными преступлениями и легализацией преступных доходов при Генеральной прокуратуре З. ДУСАНОВ
г. Ташкент,
17 апреля 2017 г.,
г. Ташкент,
17 апреля 2017 г.,
№ 343-B
№ 14