📅 2017-yil 29-may · Prezident farmonlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2017-yil 29-may · Prezident farmonlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2017 йил 29 май · Президент фармонлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 29 мая 2017 г. · Указы Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 29 May 2017 · Presidential decrees
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Фармони
ШАРҲ
Электр энергияси ва табиий газ етказиб бериш ҳамда истеъмол қилиш соҳасида тўлов интизомини янада мустаҳкамлаш, шунингдек, ижро иши юритиш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида
Ёқилғи-энергетика комплексини модернизация қилиш ҳамда технологик қайта жиҳозлаш, электр энергияси ва табиий газ (кейинги ўринларда энергия ресурслари деб аталади) етказиб бериш ва истеъмол қилиш соҳасида шартнома мажбуриятларига сўзсиз риоя этиш, шунингдек, суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этишнинг таъсирчан механизмларини яратиш — мамлакатимизда олиб борилаётган, энг аввало, иқтисодиётнинг барча тармоқларини жадал ривожлантириш, инвестициявий жозибадорлик ва ишбилармонлик фаоллигини ошириш, ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш соҳасини кенгайтиришга қаратилган кенг кўламли ислоҳотларни самарали амалга оширишнинг муҳим шартларидан бири ҳисобланади.
Шу билан бирга, мазкур соҳаларда тўпланиб қолган жиддий камчилик ва муаммолар энергия ресурслари бўйича дебитор қарздорликни кескин камайтиришга ва электр энергетика ва газ тармоқларини янада ривожлантириш, ижро иши юритиш самарадорлигини оширишга имкон бермаган. Жумладан:
биринчидан, таъминотчи корхоналар томонидан етарли чоралар кўрилмаганлиги оқибатида истеъмолчиларнинг шартнома мажбуриятларига риоя этиши лозим даражада таъминланмаган, уларнинг аксарияти истеъмол қилинган энергия ресурслари учун тўловларни мунтазам равишда амалга оширмаган;
иккинчидан, энергия ресурслари истеъмолини ҳисобга олиш ва назорат қилишнинг автоматлаштирилган тизимини жорий этиш муддатларининг кечиктириб юборилганлиги етказиб берилган ва истеъмол қилинган ҳажмлар ҳисоби юритилишининг ҳаққонийлигини таъминлашга ҳамда ҳисоб-китобларни ўз вақтида амалга оширишга ўта салбий таъсир кўрсатмоқда;
учинчидан, эскирган электр узатиш тармоқлари, трансформатор подстанциялари ва пунктлари, газ қувурлари ҳамда тегишли инфратузилмани янгилаш суръатларининг сустлиги — технологик йўқотишларнинг кўпайишига ва энергия ресурсларининг, айниқса, жойларда, сурункали узилишлар билан етказиб берилишига олиб келмоқда;
тўртинчидан, энергия ресурслари бўйича қарздорлик ҳолатини онлайн тарзда кузатиб бориш имконини берувчи замонавий электрон тўлов тизимларини ривожлантириш паст даражада қолмоқда;
бешинчидан, «Ўзбекэнерго» АЖ ва «Ўзтрансгаз» АК томонидан назоратчилар ишининг ташкил этилиши устидан идоравий назорат лозим даражада ўрнатилмаганлиги дебитор қарздорликнинг ҳаддан зиёд ўсишига олиб келмоқда;
олтинчидан, қарздорларни электр ва газ тармоғидан узиш бўйича амалий чоралар кўрилмасдан, аслида мавжуд бўлмаган қарздорликни ундириш ҳақида судларга аксарият «бир хил қолипдаги» аризаларнинг киритилиши таъминотчиларнинг энергия ресурслари учун ҳақ ундириш борасидаги ишларни ташкил этишга расмиятчилик билан ёндашаётганлигидан далолат бермоқда;
еттинчидан, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Суд департаменти (кейинги ўринларда Суд департаменти деб аталади) фаолиятини ташкил этишдаги жиддий камчиликлар ижро иши юритилиши самарадорлигига ўзининг салбий таъсирини кўрсатмоқда. Амалдаги ундирув кўрсаткичининг 2016 йилда атиги 45 фоизни ташкил этганлиги ҳам бундан далолат беради;
саккизинчидан, идоралараро ҳамкорликнинг ва Суд департаменти фаолиятига замонавий ахборот-коммуникация технологияларини жорий этишнинг паст даражадалиги ижро ҳужжатлари ҳисоби юритилишида ҳаққонийликни таъминлашга, суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларининг сўзсиз ижро этилишига салбий таъсир кўрсатмоқда;
тўққизинчидан, қонунийликни ва ижро интизомини мустаҳкамлаш ишларида йўл қўйилган камчиликлар оқибатида 2016 йил ва 2017 йилнинг I чораги давомида содир этган ҳуқуқбузарликлари учун «Ўзбекэнерго» АЖ ва «Ўзтрансгаз» АКнинг 665 нафар, Суд департаментининг 36 нафар ходими жиноий жавобгарликка тортилган.
Электр ва газ таъминоти соҳасида ечимини кутаётган муаммоларни ҳал қилиш бўйича таъсирчан чораларнинг кўрилмаганлиги иқтисодиётнинг барча тармоқларини жадал ривожлантириш, ёқилғи-энергетика комплексини модернизациялаш ҳамда технологик қайта жиҳозлаш, инвестициявий жозибадорлик ва ишбилармонлик фаоллигини ошириш, ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш соҳасини кенгайтириш, янги иш ўринлари яратиш, мамлакатнинг энергетика хавфсизлигини таъминлашга тўсқинлик қилувчи омил ҳисобланади.
2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясида белгиланган вазифаларга мувофиқ, шунингдек, электр ва газ таъминоти соҳасида бошқарув тизимини, назорат ва ҳисобга олиш механизмларини янада такомиллаштириш, тўлов интизомини мустаҳкамлаш, жавобгарликни кучайтириш, ижро иши юритишнинг самарадорлигини тубдан ошириш мақсадида:
1. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузурида Мажбурий ижро бюроси (кейинги ўринларда Бюро деб аталади) ташкил этилсин.
2. Қуйидагилар Бюронинг асосий вазифалари этиб белгилансин:
суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларининг сўзсиз ижросини таъминлаш;
ижро иши юритиш тўғрисидаги қонун ҳужжатларига риоя этилиши устидан назоратни амалга ошириш, суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этишдан бўйин товлаш ёки ижро этилишига тўсқинлик қилиш, ижро иши юритиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари бошқа тарзда бузилганлигига доир ҳуқуқбузарликларга қарши курашиш;
замонавий ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланган ҳолда мажбурий ижро тизими тезкорлиги ва самарадорлигини таъминлаш;
суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга ошириш;
суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тизимини такомиллаштириш, давлат ижрочилари фаолиятининг самарадорлигини ошириш.
3. Белгилаб қўйилсинки:
тугатилаётган Суд департаментининг Ўзбекистон Республикасининг «Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида»ги Қонуни ва бошқа қонун ҳужжатларида назарда тутилган вазифалари, функциялари ҳамда ваколатлари Бюрога ўтказилади;
суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини мажбурий ижро этиш Бюронинг давлат ижрочилари томонидан амалга оширилади;
Бюронинг давлат ижрочилари лавозимларига олий ёки ўрта махсус юридик маълумотга эга, айрим ҳолларда бошқа мутахассисликдаги олий маълумотга эга шахслар, Бюронинг бошқа лавозимларига — олий ёки ўрта махсус маълумотли бошқа мутахассисликка (иқтисодчи, молиячи, муҳандислар ва бошқалар) эга шахслар ҳам тайинланади;
давлат органлари, шу жумладан, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва назорат идоралари Бюрога мазкур Фармонга мувофиқ юклатилган вазифа ҳамда функцияларини бажаришда ҳар томонлама кўмаклашишга мажбурдирлар.
5. Суд департаменти тугатилсин ва унинг Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан молиялаштириладиган 1 301 та бўшатилаётган штат бирликлари Бюрога ўтказилсин.
Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги бир ой муддатда Суд департаменти балансида бўлган ва у фойдаланаётган бинолар, воситалар ҳамда бошқа моддий-техника қимматликларининг Бюро балансига ўтказилишини таъминласин.
Белгилаб қўйилсинки, Бюро тугатилаётган Суд департаментининг хўжалик шартномаларидан келиб чиқадиган ҳуқуқлари ва мажбуриятлари бўйича унинг ҳуқуқий вориси ҳисобланади, суд ҳокимияти ёки адлия органларининг балансига ўтказилган ҳамда улар томонидан ишлатиладиган мулк (бинолар, маблағлар ва бошқа моддий-техникавий бойликлар) ва суд ҳокимиятига ёки адлия органларига кўрсатилган хизматлар (ишлар) билан боғлиқ ҳуқуқ ва мажбуриятлар бундан мустасно.
6. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси, Адлия вазирлиги, Иқтисодиёт вазирлиги, Молия вазирлиги, «Ўзбекэнерго» АЖ ва «Ўзтрансгаз» АКнинг:
«Ўзбекэнерго» АЖнинг истеъмолчилар билан ишлаш бўйича 6 562 та электромонтёр штат бирликларини ҳамда «Ўзтрансгаз» АКнинг табиий газни ҳисобга олиш ва реализация қилиш бўйича 4 255 та назоратчи штат бирликларини қисқартириш;
Мажбурий ижро бюросини ривожлантириш жамғармасини (кейинги ўринларда Жамғарма деб аталади) ташкил этиш ҳақидаги таклифлари маъқуллансин.
Қуйидагилар Жамғармани шакллантириш манбалари этиб белгилансин:
ваколатли органлар томонидан олиб кўйилган ва давлат даромадига ўтказилган мол-мулкларни сотишдан, шунингдек, карздорнинг мол-мулкини сотиш ҳисобига солиқ қарздорлигини (давлат божидан ташқари) ундиришдан тушган маблағларнинг 8 фоизи;
Бюро органлари томонидан олиб қўйилган ва қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда давлат даромадига ўтказилган мол-мулкларни сотишдан тушган маблағларнинг 8 фоизи;
ижро иши юритуви бўйича Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетига ундирилган сумманинг 5 фоизи, қарздорнинг мол-мулкини сотиш ҳисобига ундирилган солиқ қарздорлиги бундан мустасно;
давлат ижрочилари томонидан ундириладиган ижро йиғими маблағларининг 100 фоизи;
Бюро ходимлари томонидан кўлланиладиган ва ундириладиган жарималар, шунингдек пул маблағларини ундириш тўғрисидаги ижро ҳужжатини ижро этмаганлиги учун банк ёки бошқа кредит ташкилотларига нисбатан қўлланиладиган ва ундириладиган жарималар суммасининг 80 фоизи;
Жамғарманинг вақтинча бўш маблағларини жойлаштиришдан олинадиган даромадлар;
Бюро бўлинмалари, шунингдек, прокуратура органларининг Жамғарма маблағлари ҳисобидан харид қилинган асосий воситаларини сотишдан олинган маблағларнинг 50 фоизи;
қонун ҳужжатлари билан тақиқланмаган бошқа даромадлар.
8. 2017 йилнинг 1 июлидан бошлаб қуйидаги тартиб жорий этилсин, унга мувофиқ:
истеъмолчилар — жисмоний шахслар ҳар ойнинг 10-санасига қадар ўтган ойда истеъмол қилинган энергия ресурслари учун тўлиқ ҳисоб-китоб қилишлари шарт;
мазкур банднинг иккинчи хатбошисида кўрсатилган муддат ўтгандан кейин қарздорлик мавжуд бўлганда, истеъмолчи — жисмоний шахслар белгиланган тартибда электр ва газ тақсимлаш тармоқларидан мажбурий узилади;
мазкур банднинг иккинчи хатбошисида кўрсатилганлардан ташқари, истеъмолчиларга энергия ресурсларини етказиб бериш 100 фоизлик олдиндан ҳақ тўлаш асосида, улар томонидан хабардор қилиш тартиби орқали тегишли мурожаат тақдим этилган тақдирда эса — 50 фоизлик олдиндан ҳақ тўлаш асосида амалга оширилади. Бунда, олдиндан ҳақ тўланмаган, шунингдек, 50-фоизлик олдиндан ҳақ тўлаш шартларида ҳисоб-китоб қилувчи истеъмолчилар томонидан ойнинг охиригача якуний ҳисоб-китоб амалга оширилмаган ҳолларда мазкур истеъмолчиларга нисбатан электр ва газ тақсимлаш тармоқларидан тўлиқ узишгача бўлган чоралар кўрилади;
истеъмолчи энергия ресурслари истеъмолини ҳисобга олиш ускуналарининг лозим даражада эксплуатация қилиниши ва созлиги учун жавобгар бўлади;
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан рўйхати ҳар йили тасдиқланадиган, юқори ликвидли ва (ёки) экспортга йўналтирилган маҳсулотларни ишлаб чиқарувчи алоҳида тоифадаги истеъмолчиларга энергия ресурсларини сотиш экспорт нархидан паст бўлмаган бозор нархларида амалга оширилади.
9. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
икки ой муддатда танқидий ўрганиш натижасига кўра, «Ўзбекэнерго» АЖ корхоналари томонидан ишлаб чиқариладиган иссиқлик энергиясини етказиб бериш ва истеъмол қилишни ҳисобга олиш ҳамда назорат қилиш тартибини такомиллаштириш бўйича комплекс чора-тадбирларни қабул қилсин;
2017 йил 1 августга қадар муддатда энергия ресурслари учун, шу жумладан, иқтисодиётнинг стратегик тармоқларидаги корхоналар ўртасида 2017 йил 1 июлгача вужудга келган қарздорликнинг тартибга солинишини таъминласин;
уч ой муддатда «Ўздавэнергоназорат» ДИ ва «Ўздавнефтгазинспекция» ДИ фаолиятини қайта ташкил этиш бўйича, шу жумладан, мазкур Фармон қоидаларини инобатга олган ҳолда, таклифлар киритсин.
10. Белгилансинки, Суд департаментининг амалдаги ходимлари, шунингдек, ушбу Фармонга мувофиқ штат бирликлари қисқартирилаётган «Ўзбекэнерго» АЖнинг истеъмолчилар билан ишлаш бўйича электромонтёрлари ҳамда «Ўзтрансгаз» АКнинг табиий газни ҳисобга олиш ва реализация қилиш бўйича назоратчилари Бюрони ташкил этиш даврида меҳнат шартномаси белгиланган тартибда бекор қилингунга қадар юқорида кўрсатилган ташкилотлар маблағлари ҳисобидан меҳнатга ҳақ тўлаш шартлари сақлаб қолинган ҳолда хизмат вазифаларини амалга оширадилар.
11. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси бир ой муддатда:
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги қарори лойиҳасини;
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Мажбурий ижро бюросини ривожлантириш жамғармаси тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарори лойиҳасини ишлаб чиқсин ва киритсин.
12. «Ўзбекэнерго» АЖ ва «Ўзтрансгаз» АК:
2017 йил 1 июндан бошлаб Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги билан биргаликда энергия ресурсларининг сотилишини ҳисобга олиш бўйича амалдаги дастурий маҳсулотлардан Бюронинг доимий фойдаланиш имкониятини таъминласин;
2017 йил 1 июлга қадар туман (шаҳар)лар кесимида 2017 йил 1 июнь ҳолатига энергия ресурсларидан қарздорлиги мавжуд бўлган барча истеъмолчиларнинг рўйхатини, шу жумладан, истеъмолчи — юридик шахслар билан қарздорликни таққослаш далолатномаларини Бюрога тақдим этсин;
2017 йил 1 июлга қадар Ўзбекистон Республикаси Марказий банки билан биргаликда тушумларнинг ҳаққоний ҳисобини юритиш ва пул маблағларининг ҳаракатини Бюро томонидан мониторинг қилишни таъминловчи, энергия ресурсларини сотишдан тушган маблағларни ягона банк ҳисоб рақамларида жамлаш тизимини жорий этсин;
2017 йил 1 августга қадар энергия ресурсларини ишлаб чиқариш, транспортировка қилиш ва тақсимлашни ҳисобга олиш ускуналари ўрнатилган хоналарнинг Бюро томонидан масофадан туриб рухсатсиз аралашувни назорат қилиш имконини берадиган видеокузатув камералари билан жиҳозланишини таъминласин;
2017 йил 1 октябрга қадар энергия ресурсларининг етказиб берилиши ва истеъмолини бевосита тақсимлаш жойларида назорат қилиш ва ҳисобга олиш тизимини такомиллаштириш бўйича Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин;
2018 йил 1 январга қадар энергия ресурсларини ишлаб чиқариш, транспортировка қилиш ва тақсимлашни ҳисоблаш нуқталарида ҳисобга олиш ускуналари кўрсаткичларини ва уларнинг ҳолатини қайд этувчи, ушбу маълумотларни энергия ресурсларини ишлаб чиқариш, транспортировка қилиш ва тақсимлаш ҳажмлари мониторингини амалга ошириш учун Бюрога тақдим этадиган автоматлаштирилган тизимни ўрнатсин, шунингдек, унинг барқарор ишлашини таъминласин.
13. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, Ўзбекистон Республикаси Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси, Давлат солиқ қўмитаси, «Ўзбекэнерго» АЖ, «Ўзтрансгаз» АК, «Ўздавэнергоназорат» ДИ, «Ўздавнефтгазинспекция» ДИ, «Саноатгеоконтехназорат» ДИ, Бюро бошқа манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда 2019 йил 1 январга қадар қуйидагиларни амалга оширган ҳолда турар ва нотурар жой фондини тўлиқ инвентаризациядан ўтказсин:
кадастр ва лойиҳа ҳужжатлари, шартномалар, уланиш схемалари, бошқа зарур ҳужжатлар ҳамда ҳисобга олиш ускуналарининг мавжудлигини, уларнинг созлиги ва меъёрий-техник талабларга мувофиқлигини аниқлаш, истеъмолчини биллинг тизимида рўйхатдан ўтказиш;
энергия ресурсларининг реал истеъмол қилинган ҳажмини ва унинг шартномаларда назарда тутилган ҳажмга, шунингдек, амалга оширилган тўловларга мувофиқлигини аниқлаш;
турар ва нотурар жой фонди объектларининг эгалари, кадастр маълумотлари, коммуникациялар ва иншоотлар ҳақидаги маълумотларни ўзида жамлаган ягона электрон паспортларини тайёрлаш;
инвентаризация якунлари бўйича вазирликлар ва идораларнинг тегишли маълумотлар базаларига зарур аниқликлар киритиш.
Белгилансинки, ушбу банднинг биринчи хатбошисида кўрсатилган вазирликлар ва идоралар инвентаризация ўтказиш жараёнида аниқланган камчиликларни бартараф этиш юзасидан зарур чоралар кўрилишини таъминлайдилар ва бунга ҳар томонлама кўмаклашадилар.
14. Шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси ҳамда унинг ҳудудий тузилмалари кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқлар давлат рўйхатидан ўтказилгандан кейин уч кун муддатда кўчмас мулк эгалари ҳақидаги маълумотларни электр, газ, сув ва иссиқлик таъминоти корхоналари, автоматлаштирилган телефон станцияларига юборади.
Ўзбекистон Республикаси Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси, Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, «Ўзбекэнерго» АЖ, «Ўзтрансгаз» АК уч ой муддатда кўчмас мулк эгалари ҳақидаги идоравий маълумотлар базаларини унификациялаштирсин.
Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, «Ўзбекэнерго» АЖ, «Ўзтрансгаз» АК идоравий маълумотлар базалари унификация қилинганидан кейин икки ой муддатда истеъмолчилар билан тузилган шартномаларнинг қайта расмийлаштирилишини таъминласин.
15. Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, «Ўзбекэнерго» АЖ, «Ўзтрансгаз» АК, бошқа манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда:
икки ой муддатда истеъмолчилар билан ўзаро ҳисоб-китобларнинг ҳолати ҳақидаги ҳаққоний маълумотларни тақдим этадиган ва электрон тўлов тизимлари билан интеграция қилинган Уй-жой коммунал, электр ва газ таъминоти хизматлари кўрсатишнинг ягона биллинг тизимини ташкил этишни, шунингдек, абонентнинг ягона индивидуал рақамини жорий этишни назарда тутувчи Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳасини;
2017 йил 1 октябрга қадар Қарздорликни ундириш масалалари бўйича идоралараро электрон ҳамкорликнинг ягона тизимини ташкил этиш, ушбу тизимни тегишли идораларнинг жисмоний ва юридик шахслар қарздорлиги, уларнинг мулкий аҳволи ҳақидаги маълумотлар базалари билан босқичма-босқич интеграция қилиш юзасидан таклифларни Вазирлар Маҳкамасига киритсин.
16. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт вазирлиги, Молия вазирлиги, «Ўздавэнергоназорат» ДИ, «Ўздавнефтгазинспекция» ДИ Бюро билан биргаликда икки ой муддатда илғор хорижий тажрибани ўрганган ҳолда, энергия ресурсларини етказиб бериш, транспортировка қилиш, тақсимлаш ва сотишдаги йўқотишларни аниқлаш тартибини тасдиқласин.
17. Энергия самарадорлиги ва энергиянинг тикланадиган манбаларини ривожлантириш масалалари бўйича Республика комиссияси (А.Н. Арипов) Ўзбекистон Республикаси Ҳисоб палатаси билан биргаликда икки ой муддатда:
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2015 йил 5 майдаги ПҚ-2343-сон қарори билан тасдиқланган 2015 — 2019 йилларда иқтисодиёт тармоқлари ва ижтимоий соҳада энергия сарфи ҳажмини қисқартириш, энергияни тежайдиган технологияларни жорий этиш чора-тадбирлари Дастурининг амалга оширилишини танқидий ўрганишни;
ушбу дастурда назарда тутилган чора-тадбирларнинг ўз вақтида ва сифатли ижро этилишини таъминламаган айбдор мансабдор шахсларнинг жавобгарлиги бўйича таклифлар киритилишини;
иқтисодиёт тармоқлари ва ижтимоий соҳада энергияни тежайдиган технологияларни жорий этиш бўйича янгиланган дастур тайёрланишини таъминласин, бунда:
энергия тежайдиган технологиялар ва муқобил энергия манбаларини кенг жорий этиш, шу жумладан, уларни шаҳарлар ва қишлоқ жойларда уй-жой қуриш лойиҳаларига мажбурий киритишга;
муқобил энергия манбаларидан фойдаланаётган жисмоний ва юридик шахсларни моддий рағбатлантириш чораларига;
Халқаро қуёш энергияси институти фаолияти самарадорлигини оширишга;
аҳоли ўртасида энергия ресурсларини асраб-авайлаш, энергия тежайдиган технологиялар ва муқобил энергия манбаларидан фойдаланишни тарғиб этиш юзасидан комплекс чораларни ишлаб чиқишга алоҳида эътибор қаратсин.
Вазирлар Маҳкамаси бир ой муддатда мазкур Фармон талабларидан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасига «Муқобил энергия манбалари тўғрисида»ги ҳамда «Газ таъминоти тўғрисида»ги қонунлар лойиҳаларини белгиланган тартибда киритсин.
Белгилансинки, прокуратура органлари балансидаги бўш биноларни сотишдан тушадиган маблағларнинг Ўзбекистон Республикаси республика бюджетига йўналтириладиган қисми мазкур органларда энергия тежайдиган технологиялар ва муқобил энергия манбаларини жорий этишга йўналтириш шарти билан Бош прокуратурани ривожлантириш жамғармасига ўтказилади.
18. «Ўзбекэнерго» АЖ, Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Иқтисодиёт вазирлиги, Молия вазирлиги, «Ўзстандарт» агентлиги, Ҳисоб палатаси, Бош прокуратура Инвестициялар бўйича давлат қўмитаси, «Ўзэлтехсаноат» АК, бошқа манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда:
бир ой муддатда электр энергия назорати ва ҳисобга олишни ягона автоматлаштирилган тизимга интеграция қилиш учун унинг техник кўрсаткичларини унификациялаштиришни инобатга олган ҳолда, электр энергия назорати ва ҳисобининг автоматлаштирилган тизимини жорий этиш бўйича амалга оширилаётган лойиҳаларни ҳар томонлама экспертизадан ўтказсин;
халқаро молиявий донор-институтлар билан уларнинг иштирокида амалга оширилаётган электр энергия назорати ва ҳисобининг автоматлаштирилган тизимини жорий этиш бўйича лойиҳаларнинг техник кўрсаткичларига ўзгартириш киритиш, шунингдек, техник кўрсаткичлари бир хил, электр энергиядан фойдаланишни ҳисобга олувчи замонавий электрон ускуналарни ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириш масалаларини келишсин;
келишиш натижаларига кўра, икки ҳафта муддатда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига электр энергия назорати ва ҳисобининг автоматлаштирилган тизимини 2019 йил 1 январга қадар тўлиқ жорий этишни назарда тутувчи режа-жадвални киритсин.
19. «Ўзбекнефтгаз» МХК, «Саноатгеоконтехназорат» ДИ, Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Иқтисодиёт вазирлиги, Молия вазирлиги, «Ўзстандарт» агентлиги, Ҳисоб палатаси, Бош прокуратура Инвестициялар бўйича давлат қўмитаси, «Ўзэлтехсаноат» АК, бошқа манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда:
икки ой муддатда лойиҳаларни молиялаштиришнинг аниқ манбалари, амалга ошириш муддатлари ва графикларини, шунингдек, табиий газ истеъмолини ҳисобга олишнинг техник жиҳатдан бир хил, замонавий электрон ускуналарини ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштиришни назарда тутувчи Замонавий энергия тежайдиган газдан фойдаланиш асбоб ва ускуналарини, табиий газ назорати ва ҳисобининг автоматлаштирилган тизимини жорий этиш концепцияси лойиҳасини Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритсин;
2017 йил 1 сентябрга қадар ишлаб чиқилган Концепция асосида Ўзбекистон Республикаси Президентининг замонавий энергия тежайдиган газдан фойдаланиш асбоб ва ускуналарини, табиий газ назорати ва ҳисобининг автоматлаштирилган тизимини жорий этиш бўйича лойиҳанинг техник топшириқлари ҳамда дастлабки техник-иқтисодий ҳисоб-китобларини, шунингдек, мазкур тизимнинг тўлиқ жорий қилинишини назарда тутувчи режа-жадвални тасдиқлаш ҳақидаги қарори лойиҳасини киритсин.
20. Белгилансинки, энергия ресурслари назорати ва ҳисобининг автоматлаштирилган тизимини жорий этиш бўйича лойиҳаларни ишлаб чиқишга техник топшириқлар Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги ҳамда «Ўзстандарт» агентлиги билан электр энергия ва табиий газ назорати ҳамда ҳисобининг ягона автоматлаштирилган тизимига мос келиши ва интеграция қилиниши нуқтаи назаридан келишилиши шарт.
21. Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, «Ўзбекэнерго» АЖ, «Ўзтрансгаз» АК бир ой муддатда маълумотларни қайта ишлаш ягона маркази негизида энергия ресурслари назорати ва ҳисобининг автоматлаштирилган тизимлари фаолияти учун маълумотлар узатиш тизимини ташкил этиш бўйича Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
22. «Ўзбекэнерго» АЖ ва «Ўзтрансгаз» АК Ҳисоб палатаси, Молия вазирлиги, Иқтисодиёт вазирлиги, Инвестициялар бўйича давлат қўмитаси, «Ўздавэнергоназорат» ДИ, «Саноатгеоконтехназорат» ДИ, «Ўздавнефтгазинспекция» ДИ, Бюро, бошқа манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда шу турдаги ишларни амалга оширишда халқаро тажрибага эга бўлган чет эл пудратчисини жалб этган ҳолда, электр ва газ таъминоти объектларининг техник ҳолатини аниқлаш нуқтаи назаридан инвентаризация қилинишини таъминласин ҳамда 2018 йил 1 мартга қадар уларни модернизация қилиш Давлат дастури лойиҳасини Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритсин.
23. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси Олий суд ва Адлия вазирлиги билан биргаликда 2017 йил 1 октябрга қадар мазкур Фармон талабларидан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикасининг «Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида»ги Қонунини танқидий қайта кўриб чиқсин ҳамда унинг янги таҳрирдаги лойиҳасини Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасига киритсин.
24. Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Иқтисодиёт вазирлиги Бош прокуратура, «Ўзбекэнерго» АЖ, «Ўзтрансгаз» АК, бошқа манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда мазкур Фармонда белгиланган вазифаларни инобатга олиб, электр энергетикаси ва газ таъминоти соҳасида, заруратга кўра, 2018/2019 ўқув йилида қабул квоталарини кўпайтириш ҳамда янги таълим ва мутахассислик йўналишларини жорий этишни назарда тутган ҳолда, олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими кадрларини тайёрлаш ҳақида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
25. Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ёш авлодда энергия ресурсларига нисбатан тежамкорона муносабатда бўлиш ва ундан оқилона фойдаланиш маданиятини шакллантиришга қаратилган комплекс чора-тадбирлар кўрсин.
26. Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси, Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Бош прокуратура, Молия вазирлиги, Иқтисодиёт вазирлиги, «Ўзбекэнерго» АЖ, «Ўзтрансгаз» АК бошқа манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда мазкур Фармоннинг мазмун-моҳияти, шу жумладан, тўловларни ўз вақтида амалга оширишнинг аҳамияти, энергия ресурсларини истеъмол қилиш соҳасидаги ҳуқуқбузарликлар учун кўриладиган жавобгарлик чоралари, энергия тежайдиган технологиялар ва муқобил энергия манбаларидан фойдаланишнинг афзалликлари оммавий ахборот воситаларида кенг ёритилишини ташкил этсин.
27. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги Бош прокуратура, бошқа манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда:
энергия ресурсларидан фойдаланиш қоидаларини бузганлик учун жавобгарликни кучайтиришни назарда тутувчи «Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексига ҳамда Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги Қонун лойиҳасини;
қонун ҳужжатларига ушбу Фармондан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисидаги таклифларни ишлаб чиқсин ҳамда Вазирлар Маҳкамасига киритсин.
28. Мазкур Фармоннинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов, Ўзбекистон Республикаси Президентининг Давлат маслаҳатчиси О.Б. Муродов ва Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори И.Б. Абдуллаев зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Электр энергияси ва табиий газ етказиб бериш ҳамда истеъмол қилиш соҳасида тўлов интизомини янада мустаҳкамлаш, шунингдек, ижро иши юритиш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги фармонига
Мамлакат ёқилғи-энергетика комплексини модернизация қилиш ҳамда технологик қайта жиҳозлаш, электр энергияси ва табиий газ етказиб бериш ҳамда истеъмол қилиш соҳасида шартнома мажбуриятларига сўзсиз риоя этишнинг таъсирчан механизмларини яратиш — юртимизда амалга оширилаётган, энг аввало, иқтисодиётнинг барча тармоқларини, шу жумладан, тадбиркорликни жадал ривожлантириш, инвестициявий муҳитни яхшилаш, ишлаб чиқариш ва хизматлар кўрсатиш соҳасини кенгайтиришга қаратилган кенг кўламли ислоҳотларнинг муҳим шартларидан бири ҳисобланади. Сўнгги йилларда электр энергияси ва табиий газ ишлаб чиқариш ҳажмини ошириш, аҳоли ва иқтисодиёт тармоқларининг энергия ресурсларига бўлган эҳтиёжини тўлиқ ҳамда узлуксиз таъминлаш, технологик жиҳатдан ва маънавий эскирган инфратузилмаларни модернизация қилиш бўйича амалий чораларни кўришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 23 ноябрдаги қарори билан тасдиқланган 2017 — 2021 йиллар давомида паст кучланишли электр тармоқларини янада модернизация қилиш ва янгилаш дастури доирасида 2,5 миллион нафардан ортиқ истеъмолчиларнинг энергия таъминотини яхшилаш мақсадида 34 минг километр электр тармоқлари ҳамда 6,9 минг дона трансформаторларни модернизация қилиш бўйича 835,9 миллион АҚШ доллари қийматидаги ишлар амалга оширилмоқда. Шу билан бирга, соҳада юзага келган аҳвол ва қонунийлик ҳолатининг таҳлили ўз ечимини кутаётган жиддий муаммо ҳамда камчиликлар мавжудлигига қарамасдан, мутасадди идоралар томонидан уларни бартараф этиш бўйича аниқ чоралар кўрилмаётганлигини кўрсатмоқда. Жумладан, «Ўзбекэнерго» ва «Ўзтрансгаз» компаниялари фаолиятини ташкил этишдаги хато ҳамда камчиликлар, шунингдек, тўлов интизомини мустаҳкамлаш, энергия ресурсларидан ноқонуний фойдаланишнинг олдини олиш ва дебитор қарздорликни камайтириш билан боғлиқ муаммолар энергия таъминоти соҳасини янада ривожлантириш борасида белгиланган мақсад ва вазифаларни изчиллик билан амалга оширишга тўсқинлик қилмоқда. Шартнома мажбуриятларини бажармаётган истеъмолчиларга нисбатан таъсирчан чоралар кўрилмаётгани, ҳисобга олиш ва назорат қилишнинг автоматлаштирилган тизимини жорий этиш ишларининг оқсаётгани дебитор қарздорликнинг кескин ортиши, талон-тарожликлар ва истеъмол қилинган энергия ресурслари учун тўловлардан бўйин товлаш ҳолатларига олиб келмоқда. Масалан, 2016 йилда электр ва газ тармоқларига ўзбошимчалик билан уланиш, ҳисобга олиш асбобларига шикаст етказиш ва уларнинг кўрсаткичларини ўзгартириш каби ҳуқуқбузарликлар 2014 йилга нисбатан 48 фоизга ошган. Шунга қарамасдан, масъул идоралар томонидан бундай ҳолатларга нисбатан тегишли муносабат билдирилмаган. Соҳа инфратузилмасини техник жиҳатдан, шу жумладан, илғор хорижий тажриба ва замонавий ахборот-коммуникация технологиялари имкониятларидан фойдаланган ҳолда янгилаш юзасидан қўйилган вазифаларнинг бажарилмагани технологик йўқотишларнинг тобора ортишига, энергия ресурсларини етказишда сурункали узилишларга сабаб бўлиб, оқибатда иқтисодиёт тармоқларини жадал ривожлантиришга тўсқинлик қилмоқда. Электр ва газ таъминоти корхоналари томонидан истеъмолчиларга хизмат кўрсатиш ҳамда тўловларни амалга ошириш учун қулай шароитлар яратилмаган, замонавий электрон тўлов тизимлари етарли даражада жорий этилмаган, хизмат кўрсатиш маданияти бугунги кун талабларига жавоб бермайди. Ўзбекистон Республикаси Президентининг Халқ қабулхоналарига электр ва газ таъминоти масалалари бўйича келиб тушган 43 мингдан ортиқ шикоятлар ҳам бундан далолат беради. Бундан ташқари, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Суд департаменти (кейинги ўринларда Суд департаменти деб юритилади) фаолиятини ташкил этишда юзага келган жиддий камчиликлар фуқаролар, жамият ва давлат манфаатлари ҳимоя қилиниши ҳамда электр энергияси ва табиий газ учун тўловларнинг ўз вақтида ундирилишини таъминлашга салбий таъсир кўрсатмоқда. Сўнгги йилларда ушбу тизимда иш ҳажмининг сезиларли даражада ортгани, ахборот-коммуникация технологияларини жорий этишдаги сусткашликлар ундирувларнинг пасайишига ҳамда ижро иши юритишни асоссиз тўхтатиш ва тамомлашга олиб келмоқда. Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларининг амалдаги ижроси 2016 йилда амалда атиги 45 фоизга бажарилгани ҳам шундан далолат беради. Шу билан бирга, кўрсатиб ўтилган соҳаларда суиистеъмолчилик ҳолатларига чек қўйилмаган. Оқибатда 2016 йил ва 2017 йилнинг биринчи чорагида «Ўзбекэнерго» ҳамда «Ўзтрансгаз» компаниялари тизимидаги 665 нафар, Суд департаментининг 36 нафар ходими жиноий жавобгарликка тортилган. Кўрсатиб ўтилган муаммолар, хато ва камчиликлар энергия ресурслари учун тўловларни ундириш ҳамда ижро иши юритиш тизимини тубдан такомиллаштириш бўйича кечиктириб бўлмайдиган чоралар кўришни тақозо этмоқда. Баён этилганларга асосан ҳамда 2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясига мувофиқ, Фармонда электр ва газ таъминоти соҳасида бошқарув тизими, назорат қилиш ҳамда ҳисобга олиш механизмларини янада такомиллаштиришга, тўлов интизомини мустаҳкамлаш ва жавобгарликни кучайтиришга, шунингдек, ижро иши юритишнинг самарадорлигини оширишга қаратилган комплекс чора-тадбирларни амалга ошириш назарда тутилмоқда. Хусусан, мазкур Фармон билан: 1. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузурида энергия ресурслари учун тўловларнинг ўз вақтида ва тўлиқ ундирилишига, электр ва газ тақсимлаш тармоқларига ноқонуний уланиш ҳамда талон-торож қилиш ҳолатларини аниқлаш, бартараф этиш ва олдини олишга, шунингдек, суд ҳужжатларининг сўзсиз ижросини таъминлашга масъул бўлган Мажбурий ижро бюроси ташкил этилди. Энергия ресурсларини етказиб бериш ҳамда истеъмол қилиш соҳасидаги вазифаларни амалга оширишда Мажбурий ижро бюросига қуйидаги ваколатлар берилди: – энергия ресурслари етказиб берилиши ва истеъмолини ҳисобга олишнинг тўлиқлиги ҳамда ҳаққонийлиги, улар учун ҳисоб-китобларнинг ўз вақтида амалга оширилиши юзасидан текширишлар ўтказиш; – етказиб берилган энергия ресурслари учун қарздорликни истеъмолчилар — юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорларнинг банк ҳисобрақамларидан сўзсиз ундириш; – етказиб берилган энергия ресурслари учун энг кам ойлик иш ҳақининг икки бараваридан кўп бўлмаган миқдордаги қарздорликни истеъмолчиларнинг иш ҳақидан ушлаб қолиш тўғрисида иш берувчиларга талабномалар юбориш; – энергия ресурсларини етказиб бериш ва фойдаланиш соҳасидаги қоидаларни бузганлик учун юридик шахсларга белгиланган тартибда молиявий жарима қўллаш; – ҳисоб-китоблар ўз вақтида амалга оширилмаган ҳолларда, истеъмолчиларни электр ва газ тармоқларидан узиш; – энергия ресурсларидан фойдаланиш соҳасидаги ҳуқуқбузарликлар учун айбдор шахсларни жавобгарликка тортиш. 2. Суд департаменти тугатилди, «Ўзбекэнерго» ва «Ўзтрансгаз» компанияларининг истеъмолчилар билан ишлаш бўйича электромонтёр ҳамда табиий газни ҳисобга олиш ва реализация қилиш бўйича назоратчи штат бирликлари қисқартирилди. Мажбурий ижро бюросининг давлат ижрочиларига — суд ҳужжатлари ва бошқа органларнинг ҳужжатлари ижросини, давлат инспекторларига эса — етказиб берилган энергия ресурслари учун тўловларни ўз вақтида ва тўлиқ ундиришни амалга ошириш юклатилади. «Ўзбекэнерго» ва «Ўзтрансгаз» компанияларида тузилган шартномаларга асосан истеъмолчиларни энергия ресурслари билан таъминлаш, электр ва газ тақсимлаш тармоқларига техник хизмат кўрсатиш вазифа ҳамда функциялари сақланиб қолмоқда. 3. Ўзаро ҳисоб-китобларни амалга ошириш, шунингдек, энергия ресурслари учун қарздорлик мавжуд бўлганда истеъмолчиларни тармоқдан узиш тартиби аниқлаштирилди. Унга мувофиқ, 2017 йил 1 июлдан бошлаб истеъмолчи — жисмоний шахслар ҳар ойнинг 10 санасига қадар ўтган ойда фойдаланилган энергия ресурслари учун тўлиқ ҳисоб-китоб қилишлари шарт. Юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорларга энергия ресурслари олдиндан 100 фоизлик ҳақ тўлаш асосида етказиб берилади. Тўловлар ўз вақтида амалга оширилмаган тақдирда, истеъмолчилар тармоқдан мажбурий узилади, бунда қайта улаш учун жисмоний шахслардан энг кам ойлик иш ҳақининг икки баробари, юридик шахслардан энг кам ойлик иш ҳақининг ўн баробари миқдорида тўлов ундирилади. Бундан ташқари, Фармонда электр энергияси ва табиий газдан фойдаланишни ҳисобга олиш ва назорат қилишнинг автоматлаштирилган тизимини ҳамда бошқа замонавий ахборот-коммуникация технологияларини кенг жорий этишга қаратилган комплекс чора-тадбирлар назарда тутилди. Хусусан, истеъмолчилар билан ўзаро ҳисоб-китобларнинг ҳолати ҳақидаги ҳаққоний маълумотларни берадиган ва электрон тўлов тизимлари билан интеграция қилинган Уй-жой коммунал, электр ва газ таъминоти хизматлари кўрсатишнинг ягона биллинг тизими ташкил этилади. Мазкур тизим истеъмолчиларга қарздорлик мавжудлиги тўғрисидаги маълумотларни электрон шаклда олиш ҳамда тўловларни амалга ошириш имконини беради. Шу билан бирга, Қарздорликни ундириш масалалари бўйича идоралараро электрон ҳамкорликнинг ягона тизими ҳам яратилади. Ушбу тизим жисмоний ва юридик шахсларнинг мулкий ҳолати ҳақидаги маълумотлар базасидан фойдаланган ҳолда қарздорликни ундириш самарадорлигини оширади. Фармон ижроси доирасида манфаатдор вазирлик ва идоралар томонидан энергия ресурслари истеъмолчилари хатловдан ўтказилади. Бунда кадастр ҳамда лойиҳа ҳужжатлари, шартномалар, тармоқларга уланиш схемалари, ҳисобга олиш асбоблари ва уларнинг созлиги ўрганилиб, амалий ёрдам кўрсатиш ҳамда ушбу соҳада қонунийликни таъминлаш чоралари кўрилади. Жамиятда энергия ресурсларидан оқилона фойдаланиш ва ҳисоб-китобларни ўз вақтида амалга ошириш муҳитини ҳамда энергия ресурсларини талон-торож қилиш ҳолатларига нисбатан муросасиз муносабатни шакллантириш, шунингдек, энергия ресурсларидан фойдаланиш қоидаларини бузганлик учун жавобгарликни кучайтиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Шу муносабат билан, Бош прокуратурага энергия ресурсларини етказиб бериш, истеъмол қилиш ва ўзаро ҳисоб-китобларни амалга ошириш соҳасидаги ҳуқуқбузарликлар учун жавобгарликнинг муқаррарлиги принципига сўзсиз риоя этилиши устидан назорат самарадорлигини ошириш бўйича аниқ вазифалар юклатилди. Фармонда белгиланган чора-тадбирларнинг самарали амалга оширилиши — электр энергетика ва газ тармоқларини модернизация қилишга, истеъмолчиларни энергия ресурслари билан узлуксиз таъминлашга, мамлакат иқтисодиётини, шу жумладан, тадбиркорлик фаолиятини жадал ривожлантиришга, суд қарорлари ижросининг самарадорлигини, аҳолининг турмуш даражаси ва фаровонлигини оширишга ҳамда жамиятда қонунийликни мустаҳкамлашга хизмат қилади.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2017 йил 29 май,
ПФ-5059-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Farmoni
SHARH
Elektr energiyasi va tabiiy gaz yetkazib berish hamda isteʼmol qilish sohasida toʻlov intizomini yanada mustahkamlash, shuningdek, ijro ishi yuritish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Yoqilgʻi-energetika kompleksini modernizatsiya qilish hamda texnologik qayta jihozlash, elektr energiyasi va tabiiy gaz (keyingi oʻrinlarda energiya resurslari deb ataladi) yetkazib berish va isteʼmol qilish sohasida shartnoma majburiyatlariga soʻzsiz rioya etish, shuningdek, sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etishning taʼsirchan mexanizmlarini yaratish — mamlakatimizda olib borilayotgan, eng avvalo, iqtisodiyotning barcha tarmoqlarini jadal rivojlantirish, investitsiyaviy jozibadorlik va ishbilarmonlik faolligini oshirish, ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish sohasini kengaytirishga qaratilgan keng koʻlamli islohotlarni samarali amalga oshirishning muhim shartlaridan biri hisoblanadi.
Shu bilan birga, mazkur sohalarda toʻplanib qolgan jiddiy kamchilik va muammolar energiya resurslari boʻyicha debitor qarzdorlikni keskin kamaytirishga va elektr energetika va gaz tarmoqlarini yanada rivojlantirish, ijro ishi yuritish samaradorligini oshirishga imkon bermagan. Jumladan:
birinchidan, taʼminotchi korxonalar tomonidan yetarli choralar koʻrilmaganligi oqibatida isteʼmolchilarning shartnoma majburiyatlariga rioya etishi lozim darajada taʼminlanmagan, ularning aksariyati isteʼmol qilingan energiya resurslari uchun toʻlovlarni muntazam ravishda amalga oshirmagan;
ikkinchidan, energiya resurslari isteʼmolini hisobga olish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimini joriy etish muddatlarining kechiktirib yuborilganligi yetkazib berilgan va isteʼmol qilingan hajmlar hisobi yuritilishining haqqoniyligini taʼminlashga hamda hisob-kitoblarni oʻz vaqtida amalga oshirishga oʻta salbiy taʼsir koʻrsatmoqda;
uchinchidan, eskirgan elektr uzatish tarmoqlari, transformator podstansiyalari va punktlari, gaz quvurlari hamda tegishli infratuzilmani yangilash surʼatlarining sustligi — texnologik yoʻqotishlarning koʻpayishiga va energiya resurslarining, ayniqsa, joylarda, surunkali uzilishlar bilan yetkazib berilishiga olib kelmoqda;
toʻrtinchidan, energiya resurslari boʻyicha qarzdorlik holatini onlayn tarzda kuzatib borish imkonini beruvchi zamonaviy elektron toʻlov tizimlarini rivojlantirish past darajada qolmoqda;
beshinchidan, “Oʻzbekenergo” AJ va “Oʻztransgaz” AK tomonidan nazoratchilar ishining tashkil etilishi ustidan idoraviy nazorat lozim darajada oʻrnatilmaganligi debitor qarzdorlikning haddan ziyod oʻsishiga olib kelmoqda;
oltinchidan, qarzdorlarni elektr va gaz tarmogʻidan uzish boʻyicha amaliy choralar koʻrilmasdan, aslida mavjud boʻlmagan qarzdorlikni undirish haqida sudlarga aksariyat “bir xil qolipdagi” arizalarning kiritilishi taʼminotchilarning energiya resurslari uchun haq undirish borasidagi ishlarni tashkil etishga rasmiyatchilik bilan yondashayotganligidan dalolat bermoqda;
yettinchidan, Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Sud departamenti (keyingi oʻrinlarda Sud departamenti deb ataladi) faoliyatini tashkil etishdagi jiddiy kamchiliklar ijro ishi yuritilishi samaradorligiga oʻzining salbiy taʼsirini koʻrsatmoqda. Amaldagi undiruv koʻrsatkichining 2016-yilda atigi 45 foizni tashkil etganligi ham bundan dalolat beradi;
sakkizinchidan, idoralararo hamkorlikning va Sud departamenti faoliyatiga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etishning past darajadaligi ijro hujjatlari hisobi yuritilishida haqqoniylikni taʼminlashga, sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarining soʻzsiz ijro etilishiga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda;
toʻqqizinchidan, qonuniylikni va ijro intizomini mustahkamlash ishlarida yoʻl qoʻyilgan kamchiliklar oqibatida 2016-yil va 2017-yilning I choragi davomida sodir etgan huquqbuzarliklari uchun “Oʻzbekenergo” AJ va “Oʻztransgaz” AKning 665 nafar, Sud departamentining 36 nafar xodimi jinoiy javobgarlikka tortilgan.
Elektr va gaz taʼminoti sohasida yechimini kutayotgan muammolarni hal qilish boʻyicha taʼsirchan choralarning koʻrilmaganligi iqtisodiyotning barcha tarmoqlarini jadal rivojlantirish, yoqilgʻi-energetika kompleksini modernizatsiyalash hamda texnologik qayta jihozlash, investitsiyaviy jozibadorlik va ishbilarmonlik faolligini oshirish, ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish sohasini kengaytirish, yangi ish oʻrinlari yaratish, mamlakatning energetika xavfsizligini taʼminlashga toʻsqinlik qiluvchi omil hisoblanadi.
2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasida belgilangan vazifalarga muvofiq, shuningdek, elektr va gaz taʼminoti sohasida boshqaruv tizimini, nazorat va hisobga olish mexanizmlarini yanada takomillashtirish, toʻlov intizomini mustahkamlash, javobgarlikni kuchaytirish, ijro ishi yuritishning samaradorligini tubdan oshirish maqsadida:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzurida Majburiy ijro byurosi (keyingi oʻrinlarda Byuro deb ataladi) tashkil etilsin.
2. Quyidagilar Byuroning asosiy vazifalari etib belgilansin:
sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarining soʻzsiz ijrosini taʼminlash;
ijro ishi yuritish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish, sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etishdan boʻyin tovlash yoki ijro etilishiga toʻsqinlik qilish, ijro ishi yuritish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari boshqa tarzda buzilganligiga doir huquqbuzarliklarga qarshi kurashish;
zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda majburiy ijro tizimi tezkorligi va samaradorligini taʼminlash;
sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshirish;
sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish tizimini takomillashtirish, davlat ijrochilari faoliyatining samaradorligini oshirish.
3. Belgilab qoʻyilsinki:
tugatilayotgan Sud departamentining Oʻzbekiston Respublikasining “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi Qonuni va boshqa qonun hujjatlarida nazarda tutilgan vazifalari, funksiyalari hamda vakolatlari Byuroga oʻtkaziladi;
sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini majburiy ijro etish Byuroning davlat ijrochilari tomonidan amalga oshiriladi;
Byuroning davlat ijrochilari lavozimlariga oliy yoki oʻrta maxsus yuridik maʼlumotga ega, ayrim hollarda boshqa mutaxassislikdagi oliy maʼlumotga ega shaxslar, Byuroning boshqa lavozimlariga — oliy yoki oʻrta maxsus maʼlumotli boshqa mutaxassislikka (iqtisodchi, moliyachi, muhandislar va boshqalar) ega shaxslar ham tayinlanadi;
davlat organlari, shu jumladan, huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat idoralari Byuroga mazkur Farmonga muvofiq yuklatilgan vazifa hamda funksiyalarini bajarishda har tomonlama koʻmaklashishga majburdirlar.
5. Sud departamenti tugatilsin va uning Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladigan 1 301 ta boʻshatilayotgan shtat birliklari Byuroga oʻtkazilsin.
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi bir oy muddatda Sud departamenti balansida boʻlgan va u foydalanayotgan binolar, vositalar hamda boshqa moddiy-texnika qimmatliklarining Byuro balansiga oʻtkazilishini taʼminlasin.
Belgilab qoʻyilsinki, Byuro tugatilayotgan Sud departamentining xoʻjalik shartnomalaridan kelib chiqadigan huquqlari va majburiyatlari boʻyicha uning huquqiy vorisi hisoblanadi, sud hokimiyati yoki adliya organlarining balansiga oʻtkazilgan hamda ular tomonidan ishlatiladigan mulk (binolar, mablagʻlar va boshqa moddiy-texnikaviy boyliklar) va sud hokimiyatiga yoki adliya organlariga koʻrsatilgan xizmatlar (ishlar) bilan bogʻliq huquq va majburiyatlar bundan mustasno.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi, Adliya vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi, Moliya vazirligi, “Oʻzbekenergo” AJ va “Oʻztransgaz” AKning:
“Oʻzbekenergo” AJning isteʼmolchilar bilan ishlash boʻyicha 6 562 ta elektromontyor shtat birliklarini hamda “Oʻztransgaz” AKning tabiiy gazni hisobga olish va realizatsiya qilish boʻyicha 4 255 ta nazoratchi shtat birliklarini qisqartirish;
Majburiy ijro byurosini rivojlantirish jamgʻarmasini (keyingi oʻrinlarda Jamgʻarma deb ataladi) tashkil etish haqidagi takliflari maʼqullansin.
Quyidagilar Jamgʻarmani shakllantirish manbalari etib belgilansin:
vakolatli organlar tomonidan olib koʻyilgan va davlat daromadiga oʻtkazilgan mol-mulklarni sotishdan, shuningdek, karzdorning mol-mulkini sotish hisobiga soliq qarzdorligini (davlat bojidan tashqari) undirishdan tushgan mablagʻlarning 8 foizi;
Byuro organlari tomonidan olib qoʻyilgan va qonun hujjatlarida belgilangan tartibda davlat daromadiga oʻtkazilgan mol-mulklarni sotishdan tushgan mablagʻlarning 8 foizi;
ijro ishi yurituvi boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetiga undirilgan summaning 5 foizi, qarzdorning mol-mulkini sotish hisobiga undirilgan soliq qarzdorligi bundan mustasno;
davlat ijrochilari tomonidan undiriladigan ijro yigʻimi mablagʻlarining 100 foizi;
Byuro xodimlari tomonidan koʻllaniladigan va undiriladigan jarimalar, shuningdek pul mablagʻlarini undirish toʻgʻrisidagi ijro hujjatini ijro etmaganligi uchun bank yoki boshqa kredit tashkilotlariga nisbatan qoʻllaniladigan va undiriladigan jarimalar summasining 80 foizi;
Jamgʻarmaning vaqtincha boʻsh mablagʻlarini joylashtirishdan olinadigan daromadlar;
Byuro boʻlinmalari, shuningdek, prokuratura organlarining Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan xarid qilingan asosiy vositalarini sotishdan olingan mablagʻlarning 50 foizi;
qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa daromadlar.
8. 2017-yilning 1-iyulidan boshlab quyidagi tartib joriy etilsin, unga muvofiq:
isteʼmolchilar — jismoniy shaxslar har oyning 10-sanasiga qadar oʻtgan oyda isteʼmol qilingan energiya resurslari uchun toʻliq hisob-kitob qilishlari shart;
mazkur bandning ikkinchi xatboshisida koʻrsatilgan muddat oʻtgandan keyin qarzdorlik mavjud boʻlganda, isteʼmolchi — jismoniy shaxslar belgilangan tartibda elektr va gaz taqsimlash tarmoqlaridan majburiy uziladi;
mazkur bandning ikkinchi xatboshisida koʻrsatilganlardan tashqari, isteʼmolchilarga energiya resurslarini yetkazib berish 100 foizlik oldindan haq toʻlash asosida, ular tomonidan xabardor qilish tartibi orqali tegishli murojaat taqdim etilgan taqdirda esa — 50 foizlik oldindan haq toʻlash asosida amalga oshiriladi. Bunda, oldindan haq toʻlanmagan, shuningdek, 50-foizlik oldindan haq toʻlash shartlarida hisob-kitob qiluvchi isteʼmolchilar tomonidan oyning oxirigacha yakuniy hisob-kitob amalga oshirilmagan hollarda mazkur isteʼmolchilarga nisbatan elektr va gaz taqsimlash tarmoqlaridan toʻliq uzishgacha boʻlgan choralar koʻriladi;
isteʼmolchi energiya resurslari isteʼmolini hisobga olish uskunalarining lozim darajada ekspluatatsiya qilinishi va sozligi uchun javobgar boʻladi;
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan roʻyxati har yili tasdiqlanadigan, yuqori likvidli va (yoki) eksportga yoʻnaltirilgan mahsulotlarni ishlab chiqaruvchi alohida toifadagi isteʼmolchilarga energiya resurslarini sotish eksport narxidan past boʻlmagan bozor narxlarida amalga oshiriladi.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
ikki oy muddatda tanqidiy oʻrganish natijasiga koʻra, “Oʻzbekenergo” AJ korxonalari tomonidan ishlab chiqariladigan issiqlik energiyasini yetkazib berish va isteʼmol qilishni hisobga olish hamda nazorat qilish tartibini takomillashtirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni qabul qilsin;
2017-yil 1-avgustga qadar muddatda energiya resurslari uchun, shu jumladan, iqtisodiyotning strategik tarmoqlaridagi korxonalar oʻrtasida 2017-yil 1-iyulgacha vujudga kelgan qarzdorlikning tartibga solinishini taʼminlasin;
uch oy muddatda “Oʻzdavenergonazorat” DI va “Oʻzdavneftgazinspeksiya” DI faoliyatini qayta tashkil etish boʻyicha, shu jumladan, mazkur Farmon qoidalarini inobatga olgan holda, takliflar kiritsin.
10. Belgilansinki, Sud departamentining amaldagi xodimlari, shuningdek, ushbu Farmonga muvofiq shtat birliklari qisqartirilayotgan “Oʻzbekenergo” AJning isteʼmolchilar bilan ishlash boʻyicha elektromontyorlari hamda “Oʻztransgaz” AKning tabiiy gazni hisobga olish va realizatsiya qilish boʻyicha nazoratchilari Byuroni tashkil etish davrida mehnat shartnomasi belgilangan tartibda bekor qilingunga qadar yuqorida koʻrsatilgan tashkilotlar mablagʻlari hisobidan mehnatga haq toʻlash shartlari saqlab qolingan holda xizmat vazifalarini amalga oshiradilar.
11. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi bir oy muddatda:
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida”gi qarori loyihasini;
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Majburiy ijro byurosini rivojlantirish jamgʻarmasi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori loyihasini ishlab chiqsin va kiritsin.
12. “Oʻzbekenergo” AJ va “Oʻztransgaz” AK:
2017-yil 1-iyundan boshlab Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi bilan birgalikda energiya resurslarining sotilishini hisobga olish boʻyicha amaldagi dasturiy mahsulotlardan Byuroning doimiy foydalanish imkoniyatini taʼminlasin;
2017-yil 1-iyulga qadar tuman (shahar)lar kesimida 2017-yil 1-iyun holatiga energiya resurslaridan qarzdorligi mavjud boʻlgan barcha isteʼmolchilarning roʻyxatini, shu jumladan, isteʼmolchi — yuridik shaxslar bilan qarzdorlikni taqqoslash dalolatnomalarini Byuroga taqdim etsin;
2017-yil 1-iyulga qadar Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki bilan birgalikda tushumlarning haqqoniy hisobini yuritish va pul mablagʻlarining harakatini Byuro tomonidan monitoring qilishni taʼminlovchi, energiya resurslarini sotishdan tushgan mablagʻlarni yagona bank hisob raqamlarida jamlash tizimini joriy etsin;
2017-yil 1-avgustga qadar energiya resurslarini ishlab chiqarish, transportirovka qilish va taqsimlashni hisobga olish uskunalari oʻrnatilgan xonalarning Byuro tomonidan masofadan turib ruxsatsiz aralashuvni nazorat qilish imkonini beradigan videokuzatuv kameralari bilan jihozlanishini taʼminlasin;
2017-yil 1-oktabrga qadar energiya resurslarining yetkazib berilishi va isteʼmolini bevosita taqsimlash joylarida nazorat qilish va hisobga olish tizimini takomillashtirish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin;
2018-yil 1-yanvarga qadar energiya resurslarini ishlab chiqarish, transportirovka qilish va taqsimlashni hisoblash nuqtalarida hisobga olish uskunalari koʻrsatkichlarini va ularning holatini qayd etuvchi, ushbu maʼlumotlarni energiya resurslarini ishlab chiqarish, transportirovka qilish va taqsimlash hajmlari monitoringini amalga oshirish uchun Byuroga taqdim etadigan avtomatlashtirilgan tizimni oʻrnatsin, shuningdek, uning barqaror ishlashini taʼminlasin.
13. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Oʻzbekiston Respublikasi Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi, Davlat soliq qoʻmitasi, “Oʻzbekenergo” AJ, “Oʻztransgaz” AK, “Oʻzdavenergonazorat” DI, “Oʻzdavneftgazinspeksiya” DI, “Sanoatgeokontexnazorat” DI, Byuro boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda 2019-yil 1-yanvarga qadar quyidagilarni amalga oshirgan holda turar va noturar joy fondini toʻliq inventarizatsiyadan oʻtkazsin:
kadastr va loyiha hujjatlari, shartnomalar, ulanish sxemalari, boshqa zarur hujjatlar hamda hisobga olish uskunalarining mavjudligini, ularning sozligi va meʼyoriy-texnik talablarga muvofiqligini aniqlash, isteʼmolchini billing tizimida roʻyxatdan oʻtkazish;
energiya resurslarining real isteʼmol qilingan hajmini va uning shartnomalarda nazarda tutilgan hajmga, shuningdek, amalga oshirilgan toʻlovlarga muvofiqligini aniqlash;
turar va noturar joy fondi obyektlarining egalari, kadastr maʼlumotlari, kommunikatsiyalar va inshootlar haqidagi maʼlumotlarni oʻzida jamlagan yagona elektron pasportlarini tayyorlash;
inventarizatsiya yakunlari boʻyicha vazirliklar va idoralarning tegishli maʼlumotlar bazalariga zarur aniqliklar kiritish.
Belgilansinki, ushbu bandning birinchi xatboshisida koʻrsatilgan vazirliklar va idoralar inventarizatsiya oʻtkazish jarayonida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan zarur choralar koʻrilishini taʼminlaydilar va bunga har tomonlama koʻmaklashadilar.
14. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi hamda uning hududiy tuzilmalari koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlar davlat roʻyxatidan oʻtkazilgandan keyin uch kun muddatda koʻchmas mulk egalari haqidagi maʼlumotlarni elektr, gaz, suv va issiqlik taʼminoti korxonalari, avtomatlashtirilgan telefon stansiyalariga yuboradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi, Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, “Oʻzbekenergo” AJ, “Oʻztransgaz” AK uch oy muddatda koʻchmas mulk egalari haqidagi idoraviy maʼlumotlar bazalarini unifikatsiyalashtirsin.
Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, “Oʻzbekenergo” AJ, “Oʻztransgaz” AK idoraviy maʼlumotlar bazalari unifikatsiya qilinganidan keyin ikki oy muddatda isteʼmolchilar bilan tuzilgan shartnomalarning qayta rasmiylashtirilishini taʼminlasin.
15. Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, “Oʻzbekenergo” AJ, “Oʻztransgaz” AK, boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda:
ikki oy muddatda isteʼmolchilar bilan oʻzaro hisob-kitoblarning holati haqidagi haqqoniy maʼlumotlarni taqdim etadigan va elektron toʻlov tizimlari bilan integratsiya qilingan Uy-joy kommunal, elektr va gaz taʼminoti xizmatlari koʻrsatishning yagona billing tizimini tashkil etishni, shuningdek, abonentning yagona individual raqamini joriy etishni nazarda tutuvchi Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasini;
2017-yil 1-oktabrga qadar Qarzdorlikni undirish masalalari boʻyicha idoralararo elektron hamkorlikning yagona tizimini tashkil etish, ushbu tizimni tegishli idoralarning jismoniy va yuridik shaxslar qarzdorligi, ularning mulkiy ahvoli haqidagi maʼlumotlar bazalari bilan bosqichma-bosqich integratsiya qilish yuzasidan takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
16. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi, Moliya vazirligi, “Oʻzdavenergonazorat” DI, “Oʻzdavneftgazinspeksiya” DI Byuro bilan birgalikda ikki oy muddatda ilgʻor xorijiy tajribani oʻrgangan holda, energiya resurslarini yetkazib berish, transportirovka qilish, taqsimlash va sotishdagi yoʻqotishlarni aniqlash tartibini tasdiqlasin.
17. Energiya samaradorligi va energiyaning tiklanadigan manbalarini rivojlantirish masalalari boʻyicha Respublika komissiyasi (A.N. Aripov) Oʻzbekiston Respublikasi Hisob palatasi bilan birgalikda ikki oy muddatda:
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2015-yil 5-maydagi PQ-2343-son qarori bilan tasdiqlangan 2015 — 2019-yillarda iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy sohada energiya sarfi hajmini qisqartirish, energiyani tejaydigan texnologiyalarni joriy etish chora-tadbirlari Dasturining amalga oshirilishini tanqidiy oʻrganishni;
ushbu dasturda nazarda tutilgan chora-tadbirlarning oʻz vaqtida va sifatli ijro etilishini taʼminlamagan aybdor mansabdor shaxslarning javobgarligi boʻyicha takliflar kiritilishini;
iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy sohada energiyani tejaydigan texnologiyalarni joriy etish boʻyicha yangilangan dastur tayyorlanishini taʼminlasin, bunda:
energiya tejaydigan texnologiyalar va muqobil energiya manbalarini keng joriy etish, shu jumladan, ularni shaharlar va qishloq joylarda uy-joy qurish loyihalariga majburiy kiritishga;
muqobil energiya manbalaridan foydalanayotgan jismoniy va yuridik shaxslarni moddiy ragʻbatlantirish choralariga;
Xalqaro quyosh energiyasi instituti faoliyati samaradorligini oshirishga;
aholi oʻrtasida energiya resurslarini asrab-avaylash, energiya tejaydigan texnologiyalar va muqobil energiya manbalaridan foydalanishni targʻib etish yuzasidan kompleks choralarni ishlab chiqishga alohida eʼtibor qaratsin.
Vazirlar Mahkamasi bir oy muddatda mazkur Farmon talablaridan kelib chiqib, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga “Muqobil energiya manbalari toʻgʻrisida”gi hamda “Gaz taʼminoti toʻgʻrisida”gi qonunlar loyihalarini belgilangan tartibda kiritsin.
Belgilansinki, prokuratura organlari balansidagi boʻsh binolarni sotishdan tushadigan mablagʻlarning Oʻzbekiston Respublikasi respublika budjetiga yoʻnaltiriladigan qismi mazkur organlarda energiya tejaydigan texnologiyalar va muqobil energiya manbalarini joriy etishga yoʻnaltirish sharti bilan Bosh prokuraturani rivojlantirish jamgʻarmasiga oʻtkaziladi.
18. “Oʻzbekenergo” AJ, Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi, Moliya vazirligi, “Oʻzstandart” agentligi, Hisob palatasi, Bosh prokuratura Investitsiyalar boʻyicha davlat qoʻmitasi, “Oʻzeltexsanoat” AK, boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda:
bir oy muddatda elektr energiya nazorati va hisobga olishni yagona avtomatlashtirilgan tizimga integratsiya qilish uchun uning texnik koʻrsatkichlarini unifikatsiyalashtirishni inobatga olgan holda, elektr energiya nazorati va hisobining avtomatlashtirilgan tizimini joriy etish boʻyicha amalga oshirilayotgan loyihalarni har tomonlama ekspertizadan oʻtkazsin;
xalqaro moliyaviy donor-institutlar bilan ularning ishtirokida amalga oshirilayotgan elektr energiya nazorati va hisobining avtomatlashtirilgan tizimini joriy etish boʻyicha loyihalarning texnik koʻrsatkichlariga oʻzgartirish kiritish, shuningdek, texnik koʻrsatkichlari bir xil, elektr energiyadan foydalanishni hisobga oluvchi zamonaviy elektron uskunalarni ishlab chiqarishni mahalliylashtirish masalalarini kelishsin;
kelishish natijalariga koʻra, ikki hafta muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga elektr energiya nazorati va hisobining avtomatlashtirilgan tizimini 2019-yil 1-yanvarga qadar toʻliq joriy etishni nazarda tutuvchi reja-jadvalni kiritsin.
19. “Oʻzbekneftgaz” MXK, “Sanoatgeokontexnazorat” DI, Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi, Moliya vazirligi, “Oʻzstandart” agentligi, Hisob palatasi, Bosh prokuratura Investitsiyalar boʻyicha davlat qoʻmitasi, “Oʻzeltexsanoat” AK, boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda:
ikki oy muddatda loyihalarni moliyalashtirishning aniq manbalari, amalga oshirish muddatlari va grafiklarini, shuningdek, tabiiy gaz isteʼmolini hisobga olishning texnik jihatdan bir xil, zamonaviy elektron uskunalarini ishlab chiqarishni mahalliylashtirishni nazarda tutuvchi Zamonaviy energiya tejaydigan gazdan foydalanish asbob va uskunalarini, tabiiy gaz nazorati va hisobining avtomatlashtirilgan tizimini joriy etish konsepsiyasi loyihasini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;
2017-yil 1-sentabrga qadar ishlab chiqilgan Konsepsiya asosida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining zamonaviy energiya tejaydigan gazdan foydalanish asbob va uskunalarini, tabiiy gaz nazorati va hisobining avtomatlashtirilgan tizimini joriy etish boʻyicha loyihaning texnik topshiriqlari hamda dastlabki texnik-iqtisodiy hisob-kitoblarini, shuningdek, mazkur tizimning toʻliq joriy qilinishini nazarda tutuvchi reja-jadvalni tasdiqlash haqidagi qarori loyihasini kiritsin.
20. Belgilansinki, energiya resurslari nazorati va hisobining avtomatlashtirilgan tizimini joriy etish boʻyicha loyihalarni ishlab chiqishga texnik topshiriqlar Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi hamda “Oʻzstandart” agentligi bilan elektr energiya va tabiiy gaz nazorati hamda hisobining yagona avtomatlashtirilgan tizimiga mos kelishi va integratsiya qilinishi nuqtai nazaridan kelishilishi shart.
21. Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, “Oʻzbekenergo” AJ, “Oʻztransgaz” AK bir oy muddatda maʼlumotlarni qayta ishlash yagona markazi negizida energiya resurslari nazorati va hisobining avtomatlashtirilgan tizimlari faoliyati uchun maʼlumotlar uzatish tizimini tashkil etish boʻyicha Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
22. “Oʻzbekenergo” AJ va “Oʻztransgaz” AK Hisob palatasi, Moliya vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi, Investitsiyalar boʻyicha davlat qoʻmitasi, “Oʻzdavenergonazorat” DI, “Sanoatgeokontexnazorat” DI, “Oʻzdavneftgazinspeksiya” DI, Byuro, boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda shu turdagi ishlarni amalga oshirishda xalqaro tajribaga ega boʻlgan chet el pudratchisini jalb etgan holda, elektr va gaz taʼminoti obyektlarining texnik holatini aniqlash nuqtai nazaridan inventarizatsiya qilinishini taʼminlasin hamda 2018-yil 1-martga qadar ularni modernizatsiya qilish Davlat dasturi loyihasini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
23. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi Oliy sud va Adliya vazirligi bilan birgalikda 2017-yil 1-oktabrga qadar mazkur Farmon talablaridan kelib chiqib, Oʻzbekiston Respublikasining “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi Qonunini tanqidiy qayta koʻrib chiqsin hamda uning yangi tahrirdagi loyihasini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga kiritsin.
24. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi Bosh prokuratura, “Oʻzbekenergo” AJ, “Oʻztransgaz” AK, boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda mazkur Farmonda belgilangan vazifalarni inobatga olib, elektr energetikasi va gaz taʼminoti sohasida, zaruratga koʻra, 2018/2019 oʻquv yilida qabul kvotalarini koʻpaytirish hamda yangi taʼlim va mutaxassislik yoʻnalishlarini joriy etishni nazarda tutgan holda, oliy va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi kadrlarini tayyorlash haqida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
25. Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi yosh avlodda energiya resurslariga nisbatan tejamkorona munosabatda boʻlish va undan oqilona foydalanish madaniyatini shakllantirishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar koʻrsin.
26. Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Bosh prokuratura, Moliya vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi, “Oʻzbekenergo” AJ, “Oʻztransgaz” AK boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda mazkur Farmonning mazmun-mohiyati, shu jumladan, toʻlovlarni oʻz vaqtida amalga oshirishning ahamiyati, energiya resurslarini isteʼmol qilish sohasidagi huquqbuzarliklar uchun koʻriladigan javobgarlik choralari, energiya tejaydigan texnologiyalar va muqobil energiya manbalaridan foydalanishning afzalliklari ommaviy axborot vositalarida keng yoritilishini tashkil etsin.
27. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Bosh prokuratura, boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda:
energiya resurslaridan foydalanish qoidalarini buzganlik uchun javobgarlikni kuchaytirishni nazarda tutuvchi “Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksiga hamda Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi Qonun loyihasini;
qonun hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisidagi takliflarni ishlab chiqsin hamda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
28. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi O.B. Murodov va Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori I.B. Abdullayev zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Elektr energiyasi va tabiiy gaz yetkazib berish hamda isteʼmol qilish sohasida toʻlov intizomini yanada mustahkamlash, shuningdek, ijro ishi yuritish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi farmoniga
Mamlakat yoqilgʻi-energetika kompleksini modernizatsiya qilish hamda texnologik qayta jihozlash, elektr energiyasi va tabiiy gaz yetkazib berish hamda isteʼmol qilish sohasida shartnoma majburiyatlariga soʻzsiz rioya etishning taʼsirchan mexanizmlarini yaratish — yurtimizda amalga oshirilayotgan, eng avvalo, iqtisodiyotning barcha tarmoqlarini, shu jumladan, tadbirkorlikni jadal rivojlantirish, investitsiyaviy muhitni yaxshilash, ishlab chiqarish va xizmatlar koʻrsatish sohasini kengaytirishga qaratilgan keng koʻlamli islohotlarning muhim shartlaridan biri hisoblanadi. Soʻnggi yillarda elektr energiyasi va tabiiy gaz ishlab chiqarish hajmini oshirish, aholi va iqtisodiyot tarmoqlarining energiya resurslariga boʻlgan ehtiyojini toʻliq hamda uzluksiz taʼminlash, texnologik jihatdan va maʼnaviy eskirgan infratuzilmalarni modernizatsiya qilish boʻyicha amaliy choralarni koʻrishga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Xususan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 23-noyabrdagi qarori bilan tasdiqlangan 2017 — 2021-yillar davomida past kuchlanishli elektr tarmoqlarini yanada modernizatsiya qilish va yangilash dasturi doirasida 2,5 million nafardan ortiq isteʼmolchilarning energiya taʼminotini yaxshilash maqsadida 34 ming kilometr elektr tarmoqlari hamda 6,9 ming dona transformatorlarni modernizatsiya qilish boʻyicha 835,9 million AQSH dollari qiymatidagi ishlar amalga oshirilmoqda. Shu bilan birga, sohada yuzaga kelgan ahvol va qonuniylik holatining tahlili oʻz yechimini kutayotgan jiddiy muammo hamda kamchiliklar mavjudligiga qaramasdan, mutasaddi idoralar tomonidan ularni bartaraf etish boʻyicha aniq choralar koʻrilmayotganligini koʻrsatmoqda. Jumladan, “Oʻzbekenergo” va “Oʻztransgaz” kompaniyalari faoliyatini tashkil etishdagi xato hamda kamchiliklar, shuningdek, toʻlov intizomini mustahkamlash, energiya resurslaridan noqonuniy foydalanishning oldini olish va debitor qarzdorlikni kamaytirish bilan bogʻliq muammolar energiya taʼminoti sohasini yanada rivojlantirish borasida belgilangan maqsad va vazifalarni izchillik bilan amalga oshirishga toʻsqinlik qilmoqda. Shartnoma majburiyatlarini bajarmayotgan isteʼmolchilarga nisbatan taʼsirchan choralar koʻrilmayotgani, hisobga olish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimini joriy etish ishlarining oqsayotgani debitor qarzdorlikning keskin ortishi, talon-tarojliklar va isteʼmol qilingan energiya resurslari uchun toʻlovlardan boʻyin tovlash holatlariga olib kelmoqda. Masalan, 2016-yilda elektr va gaz tarmoqlariga oʻzboshimchalik bilan ulanish, hisobga olish asboblariga shikast yetkazish va ularning koʻrsatkichlarini oʻzgartirish kabi huquqbuzarliklar 2014-yilga nisbatan 48 foizga oshgan. Shunga qaramasdan, masʼul idoralar tomonidan bunday holatlarga nisbatan tegishli munosabat bildirilmagan. Soha infratuzilmasini texnik jihatdan, shu jumladan, ilgʻor xorijiy tajriba va zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari imkoniyatlaridan foydalangan holda yangilash yuzasidan qoʻyilgan vazifalarning bajarilmagani texnologik yoʻqotishlarning tobora ortishiga, energiya resurslarini yetkazishda surunkali uzilishlarga sabab boʻlib, oqibatda iqtisodiyot tarmoqlarini jadal rivojlantirishga toʻsqinlik qilmoqda. Elektr va gaz taʼminoti korxonalari tomonidan isteʼmolchilarga xizmat koʻrsatish hamda toʻlovlarni amalga oshirish uchun qulay sharoitlar yaratilmagan, zamonaviy elektron toʻlov tizimlari yetarli darajada joriy etilmagan, xizmat koʻrsatish madaniyati bugungi kun talablariga javob bermaydi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Xalq qabulxonalariga elektr va gaz taʼminoti masalalari boʻyicha kelib tushgan 43 mingdan ortiq shikoyatlar ham bundan dalolat beradi. Bundan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Sud departamenti (keyingi oʻrinlarda Sud departamenti deb yuritiladi) faoliyatini tashkil etishda yuzaga kelgan jiddiy kamchiliklar fuqarolar, jamiyat va davlat manfaatlari himoya qilinishi hamda elektr energiyasi va tabiiy gaz uchun toʻlovlarning oʻz vaqtida undirilishini taʼminlashga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda. Soʻnggi yillarda ushbu tizimda ish hajmining sezilarli darajada ortgani, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etishdagi sustkashliklar undiruvlarning pasayishiga hamda ijro ishi yuritishni asossiz toʻxtatish va tamomlashga olib kelmoqda. Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarining amaldagi ijrosi 2016-yilda amalda atigi 45 foizga bajarilgani ham shundan dalolat beradi. Shu bilan birga, koʻrsatib oʻtilgan sohalarda suiisteʼmolchilik holatlariga chek qoʻyilmagan. Oqibatda 2016-yil va 2017-yilning birinchi choragida “Oʻzbekenergo” hamda “Oʻztransgaz” kompaniyalari tizimidagi 665 nafar, Sud departamentining 36 nafar xodimi jinoiy javobgarlikka tortilgan. Koʻrsatib oʻtilgan muammolar, xato va kamchiliklar energiya resurslari uchun toʻlovlarni undirish hamda ijro ishi yuritish tizimini tubdan takomillashtirish boʻyicha kechiktirib boʻlmaydigan choralar koʻrishni taqozo etmoqda. Bayon etilganlarga asosan hamda 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasiga muvofiq, Farmonda elektr va gaz taʼminoti sohasida boshqaruv tizimi, nazorat qilish hamda hisobga olish mexanizmlarini yanada takomillashtirishga, toʻlov intizomini mustahkamlash va javobgarlikni kuchaytirishga, shuningdek, ijro ishi yuritishning samaradorligini oshirishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutilmoqda. Xususan, mazkur Farmon bilan: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzurida energiya resurslari uchun toʻlovlarning oʻz vaqtida va toʻliq undirilishiga, elektr va gaz taqsimlash tarmoqlariga noqonuniy ulanish hamda talon-toroj qilish holatlarini aniqlash, bartaraf etish va oldini olishga, shuningdek, sud hujjatlarining soʻzsiz ijrosini taʼminlashga masʼul boʻlgan Majburiy ijro byurosi tashkil etildi. Energiya resurslarini yetkazib berish hamda isteʼmol qilish sohasidagi vazifalarni amalga oshirishda Majburiy ijro byurosiga quyidagi vakolatlar berildi: – energiya resurslari yetkazib berilishi va isteʼmolini hisobga olishning toʻliqligi hamda haqqoniyligi, ular uchun hisob-kitoblarning oʻz vaqtida amalga oshirilishi yuzasidan tekshirishlar oʻtkazish; – yetkazib berilgan energiya resurslari uchun qarzdorlikni isteʼmolchilar — yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlarning bank hisobraqamlaridan soʻzsiz undirish; – yetkazib berilgan energiya resurslari uchun eng kam oylik ish haqining ikki baravaridan koʻp boʻlmagan miqdordagi qarzdorlikni isteʼmolchilarning ish haqidan ushlab qolish toʻgʻrisida ish beruvchilarga talabnomalar yuborish; – energiya resurslarini yetkazib berish va foydalanish sohasidagi qoidalarni buzganlik uchun yuridik shaxslarga belgilangan tartibda moliyaviy jarima qoʻllash; – hisob-kitoblar oʻz vaqtida amalga oshirilmagan hollarda, isteʼmolchilarni elektr va gaz tarmoqlaridan uzish; – energiya resurslaridan foydalanish sohasidagi huquqbuzarliklar uchun aybdor shaxslarni javobgarlikka tortish. 2. Sud departamenti tugatildi, “Oʻzbekenergo” va “Oʻztransgaz” kompaniyalarining isteʼmolchilar bilan ishlash boʻyicha elektromontyor hamda tabiiy gazni hisobga olish va realizatsiya qilish boʻyicha nazoratchi shtat birliklari qisqartirildi. Majburiy ijro byurosining davlat ijrochilariga — sud hujjatlari va boshqa organlarning hujjatlari ijrosini, davlat inspektorlariga esa — yetkazib berilgan energiya resurslari uchun toʻlovlarni oʻz vaqtida va toʻliq undirishni amalga oshirish yuklatiladi. “Oʻzbekenergo” va “Oʻztransgaz” kompaniyalarida tuzilgan shartnomalarga asosan isteʼmolchilarni energiya resurslari bilan taʼminlash, elektr va gaz taqsimlash tarmoqlariga texnik xizmat koʻrsatish vazifa hamda funksiyalari saqlanib qolmoqda. 3. Oʻzaro hisob-kitoblarni amalga oshirish, shuningdek, energiya resurslari uchun qarzdorlik mavjud boʻlganda isteʼmolchilarni tarmoqdan uzish tartibi aniqlashtirildi. Unga muvofiq, 2017-yil 1-iyuldan boshlab isteʼmolchi — jismoniy shaxslar har oyning 10 sanasiga qadar oʻtgan oyda foydalanilgan energiya resurslari uchun toʻliq hisob-kitob qilishlari shart. Yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlarga energiya resurslari oldindan 100 foizlik haq toʻlash asosida yetkazib beriladi. Toʻlovlar oʻz vaqtida amalga oshirilmagan taqdirda, isteʼmolchilar tarmoqdan majburiy uziladi, bunda qayta ulash uchun jismoniy shaxslardan eng kam oylik ish haqining ikki barobari, yuridik shaxslardan eng kam oylik ish haqining oʻn barobari miqdorida toʻlov undiriladi. Bundan tashqari, Farmonda elektr energiyasi va tabiiy gazdan foydalanishni hisobga olish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimini hamda boshqa zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar nazarda tutildi. Xususan, isteʼmolchilar bilan oʻzaro hisob-kitoblarning holati haqidagi haqqoniy maʼlumotlarni beradigan va elektron toʻlov tizimlari bilan integratsiya qilingan Uy-joy kommunal, elektr va gaz taʼminoti xizmatlari koʻrsatishning yagona billing tizimi tashkil etiladi. Mazkur tizim isteʼmolchilarga qarzdorlik mavjudligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni elektron shaklda olish hamda toʻlovlarni amalga oshirish imkonini beradi. Shu bilan birga, Qarzdorlikni undirish masalalari boʻyicha idoralararo elektron hamkorlikning yagona tizimi ham yaratiladi. Ushbu tizim jismoniy va yuridik shaxslarning mulkiy holati haqidagi maʼlumotlar bazasidan foydalangan holda qarzdorlikni undirish samaradorligini oshiradi. Farmon ijrosi doirasida manfaatdor vazirlik va idoralar tomonidan energiya resurslari isteʼmolchilari xatlovdan oʻtkaziladi. Bunda kadastr hamda loyiha hujjatlari, shartnomalar, tarmoqlarga ulanish sxemalari, hisobga olish asboblari va ularning sozligi oʻrganilib, amaliy yordam koʻrsatish hamda ushbu sohada qonuniylikni taʼminlash choralari koʻriladi. Jamiyatda energiya resurslaridan oqilona foydalanish va hisob-kitoblarni oʻz vaqtida amalga oshirish muhitini hamda energiya resurslarini talon-toroj qilish holatlariga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirish, shuningdek, energiya resurslaridan foydalanish qoidalarini buzganlik uchun javobgarlikni kuchaytirishga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Shu munosabat bilan, Bosh prokuraturaga energiya resurslarini yetkazib berish, isteʼmol qilish va oʻzaro hisob-kitoblarni amalga oshirish sohasidagi huquqbuzarliklar uchun javobgarlikning muqarrarligi prinsipiga soʻzsiz rioya etilishi ustidan nazorat samaradorligini oshirish boʻyicha aniq vazifalar yuklatildi. Farmonda belgilangan chora-tadbirlarning samarali amalga oshirilishi — elektr energetika va gaz tarmoqlarini modernizatsiya qilishga, isteʼmolchilarni energiya resurslari bilan uzluksiz taʼminlashga, mamlakat iqtisodiyotini, shu jumladan, tadbirkorlik faoliyatini jadal rivojlantirishga, sud qarorlari ijrosining samaradorligini, aholining turmush darajasi va farovonligini oshirishga hamda jamiyatda qonuniylikni mustahkamlashga xizmat qiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2017-yil 29-may,
PF-5059-son
Президента Республики Узбекистан
Указ
КОММЕНТАРИЙ
О мерах по дальнейшему укреплению платежной дисциплины в сфере поставки и потребления электрической энергии и природного газа, а также коренному совершенствованию системы исполнительного производства
Одними из важнейших условий эффективной реализации проводимых в стране масштабных реформ, направленных, прежде всего, на ускоренное развитие всех отраслей экономики, повышение инвестиционной привлекательности и деловой активности, расширение производства и сферы услуг являются модернизация и технологическое переоснащение топливно-энергетического комплекса, создание действенных механизмов безусловного соблюдения договорных обязательств в сфере поставки и потребления электрической энергии и природного газа (далее — энергоресурсы), а также исполнения судебных актов и актов иных органов.
Вместе с тем накопившиеся в данных сферах существенные недостатки и проблемы не способствуют кардинальному сокращению дебиторской задолженности за энергоресурсы и, как следствие, дальнейшему развитию электроэнергетической и газовой отраслей, повышению эффективности исполнительного производства. В их числе:
первое, в результате не принятия достаточных мер поставщиками не обеспечивается должный уровень соблюдения договорных обязательств потребителями, большинство из которых систематически не осуществляет расчет за потребленные энергоресурсы;
второе, затягивание сроков внедрения автоматизированных систем контроля и учета потребления энергоресурсов крайне негативно влияет на обеспечение достоверного учета объемов поставки, потребления и осуществления своевременных взаиморасчетов;
третье, медленные темпы обновления изношенных линий электропередач, трансформаторных подстанций и пунктов, газопроводов и соответствующей инфраструктуры приводят к увеличению технологических потерь и систематическим перебоям с поставкой энергоресурсов, особенно на местах;
четвертое, остается на низком уровне развитие современных систем электронных платежей, позволяющих в режиме онлайн отслеживать состояние задолженности за энергоресурсы;
пятое, отсутствие должного ведомственного контроля со стороны АО «Узбекэнерго» и АК «Узтрансгаз» за организацией работы контролеров приводит к чрезмерному росту дебиторской задолженности;
шестое, подача в суды зачастую «шаблонных» заявлений о взыскании несуществующей задолженности без принятия практических мер по отключению должников от электрических и газовых сетей свидетельствует о формальном подходе поставщиков к организации работы по взысканию платежей за энергоресурсы;
седьмое, имеющиеся серьезные упущения в организации деятельности Судебного департамента при Министерстве юстиции Республики Узбекистан (далее — Судебный департамент) отрицательно сказываются на эффективности исполнительного производства, о чем также свидетельствуют показатели фактического взыскания, которые в 2016 году составили лишь 45 процентов;
восьмое, низкий уровень межведомственного взаимодействия и внедрения в деятельность Судебного департамента современных информационно-коммуникационных технологий негативно отражается на обеспечении достоверности учета исполнительных документов, безусловного исполнения судебных актов и актов иных органов;
девятое, в результате недостатков в работе по укреплению законности и исполнительской дисциплины в период 2016 года и I квартала 2017 года за совершенные правонарушения привлечены к уголовной ответственности 665 сотрудников АО «Узбекэнерго» и АК «Узтрансгаз», 36 сотрудников Судебного департамента.
Непринятие действенных мер по решению назревших проблем в сфере электро- и газоснабжения является сдерживающим фактором ускоренного развития всех отраслей экономики, модернизации и технологического переоснащения топливно-энергетического комплекса, повышения инвестиционной привлекательности и деловой активности, расширения производства и сферы услуг, создания новых рабочих мест, обеспечения энергетической безопасности страны.
В соответствии с задачами Стратегии действий по пяти приоритетным направлениям развития Республики Узбекистан в 2017 — 2021 годах, а также в целях дальнейшего совершенствования системы управления, механизмов контроля и учета, укрепления платежной дисциплины, усиления ответственности в сфере электро- и газоснабжения, коренного повышения эффективности исполнительного производства:
1. Создать Бюро принудительного исполнения при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан (далее — Бюро).
2. Основными задачами Бюро определить:
обеспечение безусловного исполнения судебных актов и актов иных органов;
осуществление контроля за соблюдением законодательства о ведении исполнительного производства, борьба с правонарушениями, связанными с уклонением от исполнения или воспрепятствованием исполнению судебных актов и актов иных органов, нарушением законодательства о ведении исполнительного производства в иной форме;
обеспечение оперативности и эффективности системы принудительного исполнения с использованием современных информационно-коммуникационных технологий;
осуществление международного сотрудничества в сфере исполнения судебных актов и актов иных органов;
совершенствование системы исполнения судебных актов и актов иных органов, повышение эффективности деятельности государственных исполнителей.
3. Установить, что:
задачи, функции и полномочия упраздняемого Судебного департамента, предусмотренные Законом Республики Узбекистан «Об исполнении судебных актов и актов иных органов» и другими актами законодательства, передаются Бюро;
принудительное исполнение судебных актов и актов иных органов осуществляется государственными исполнителями Бюро;
на должности государственных исполнителей Бюро назначаются лица, имеющие высшее или среднее специальное юридическое образование, в отдельных случаях — лица, имеющие высшее образование иной специальности, на другие должности Бюро — также лица, имеющие высшее или среднее специальное образование иной специальности (экономисты, финансисты, инженеры и другие);
государственные органы, в том числе правоохранительные и контролирующие структуры, обязаны оказывать всестороннее содействие Бюро в выполнении возложенных на него задач и функций в соответствии с настоящим Указом.
5. Упразднить Судебный департамент с передачей в Бюро высвобождаемой 1 301 штатной единицы, финансируемой за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан.
Министерству юстиции Республики Узбекистан в месячный срок обеспечить передачу на баланс Бюро зданий, средств и других материально-технических ценностей, находящихся на балансе и используемых Судебным департаментом.
Установить, что Бюро является правопреемником упраздняемого Судебного департамента по его правам и обязательствам, вытекающим из хозяйственных договоров, за исключением прав и обязательств, связанных с имуществом (зданиями, денежными средствами и другими материально-техническими ценностями), переданным на баланс и используемым органами судебной власти или юстиции, а также услугами (работами), оказанными органам судебной власти или юстиции.
6. Одобрить предложения Генеральной прокуратуры, Министерства юстиции, Министерства экономики, Министерства финансов Республики Узбекистан, АО «Узбекэнерго» и АК «Узтрансгаз»:
о сокращении 6 562 штатных единиц электромонтеров по работе с потребителями АО «Узбекэнерго» и 4 255 штатных единиц контролеров по учету и реализации природного газа АК «Узтрансгаз»;
об образовании Фонда развития Бюро принудительного исполнения (далее — Фонд).
Определить источниками формирования Фонда:
8 процентов средств, поступающих от реализации имущества, изъятого уполномоченными органами и обращенного в доход государства, а также от взыскания налоговой задолженности (за исключением государственной пошлины) за счет реализации имущества должника;
8 процентов средств от реализации имущества, изъятого органами Бюро и обращенного в доход государства в установленном законодательством порядке;
5 процентов от суммы, взысканной в Государственный бюджет Республики Узбекистан по исполнительному производству, за исключением налоговой задолженности, взысканной за счет реализации имущества должника;
100 процентов средств исполнительского сбора, взыскиваемого государственными исполнителями;
80 процентов сумм штрафов, налагаемых и взыскиваемых работниками Бюро, а также штрафов, налагаемых на банки или иные кредитные организации и взыскиваемых с них за неисполнение исполнительных документов о взыскании денежных средств;
доходы, получаемые от размещения временно свободных средств Фонда;
50 процентов средств, полученных от реализации основных средств подразделений Бюро, а также органов прокуратуры, приобретенных за счет средств Фонда;
другие доходы, не запрещенные законодательством.
8. Ввести с 1 июля 2017 года порядок, в соответствии с которым:
потребители — физические лица обязаны до 10 числа каждого месяца осуществлять полный расчет за энергоресурсы, потребленные в предыдущем месяце;
при наличии задолженности по истечении срока, указанного в абзаце втором настоящего пункта, потребители — физические лица подлежат обязательному отключению от электрических и газораспределительных сетей в установленном порядке;
поставка энергоресурсов потребителям, за исключением указанных в абзаце втором настоящего пункта, осуществляется на основе 100-процентной предоплаты, а в случае соответствующего обращения, поданного ими в уведомительном порядке, — на основе 50-процентной предоплаты. При этом, в случае невнесения предоплаты, а также при неосуществлении до конца месяца окончательного расчета потребителями, которые осуществляют расчеты на условиях 50-процентной предоплаты, к данным потребителям применяются меры вплоть до полного отключения от электрических и газораспределительных сетей;
потребитель несет ответственность за надлежащую эксплуатацию и исправность приборов учета потребления энергоресурсов;
реализация энергоресурсов отдельным категориям потребителей, производящих высоколиквидную и (или) экспортоориентированную продукцию, осуществляется по рыночным ценам, но не ниже экспортных, перечень которых ежегодно утверждается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
9. Кабинету Министров Республики Узбекистан:
в двухмесячный срок по результатам критического изучения принять комплекс мер по совершенствованию порядка учета и контроля поставки и потребления тепловой энергии, вырабатываемой предприятиями АО «Узбекэнерго»;
в срок до 1 августа 2017 года обеспечить урегулирование задолженностей за энергоресурсы, в том числе между предприятиями стратегических отраслей экономики, образовавшейся до 1 июля 2017 года;
в трехмесячный срок внести предложения по реорганизации деятельности ГИ «Узгосэнергонадзор» и ГИ «Узгоснефтегазинспекция», в том числе с учетом положений настоящего Указа.
10. Определить, что действующие работники Судебного департамента, а также электромонтеры по работе с потребителями АО «Узбекэнерго», контролеры по учету и реализации природного газа АК «Узтрансгаз», штатные единицы которых сокращаются в соответствии с настоящим Указом, осуществляют в период организации Бюро выполнение функциональных обязанностей с учетом сохранения за ними условий оплаты труда за счет средств вышеуказанных организаций до прекращения трудовых договоров в установленном порядке.
11. Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан в месячный срок разработать и внести:
проект постановления Президента Республики Узбекистан «Об организации деятельности Бюро принудительного исполнения при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан»;
проект постановления Кабинета Министров Республики Узбекистан «Об утверждении Положения о Фонде развития Бюро принудительного исполнения».
12. АО «Узбекэнерго» и АК «Узтрансгаз»:
с 1 июня 2017 года совместно с Министерством по развитию информационных технологий и коммуникаций Республики Узбекистан обеспечить постоянный доступ Бюро к действующим программным продуктам по учету реализации энергоресурсов;
в срок до 1 июля 2017 года предоставить в Бюро персональный список всех потребителей, имеющих задолженность за энергоресурсы, в разрезе районов (городов), в том числе акты сверки задолженности с потребителями — юридическими лицами, по состоянию на 1 июня 2017 года;
в срок до 1 июля 2017 года совместно с Центральным банком Республики Узбекистан внедрить систему аккумулирования средств, поступающих от реализации энергоресурсов, на единых банковских расчетных счетах, обеспечивающих ведение достоверного учета поступлений и осуществление Бюро мониторинга за движением денежных средств;
в срок до 1 августа 2017 года обеспечить оснащение помещений, в которых установлены приборы учета производства, транспортировки и распределения энергоресурсов, камерами видеонаблюдения, позволяющими Бюро осуществлять дистанционный контроль за несанкционированным вмешательством;
в срок до 1 октября 2017 года внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения по совершенствованию системы контроля и учета поставки и потребления энергоресурсов в местах их непосредственного распределения;
в срок до 1 января 2018 года установить на точках учета производства, транспортировки и распределения энергоресурсов автоматизированную систему фиксации показаний приборов учета и их состояния с передачей данных в Бюро для осуществления мониторинга за объемами производства, транспортировки и распределения энергоресурсов, а также обеспечить их стабильную работу.
13. Совету Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятам областей и города Ташкента, Министерству жилищно-коммунального обслуживания, Государственному комитету Республики Узбекистан по земельным ресурсам, геодезии, картографии и государственному кадастру, Государственному налоговому комитету, АО «Узбекэнерго», АК «Узтрансгаз», ГИ «Узгосэнергонадзор», ГИ «Узгоснефтегазинспекция», ГИ «Саноатгеоконтехназорат», Бюро совместно с другими заинтересованными министерствами и ведомствами в срок до 1 января 2019 года произвести полную инвентаризацию жилого и нежилого фонда, предусматривающую:
установление наличия кадастровых документов, проектной документации, договоров, схем подключения и иных необходимых документов, приборов учета, их исправности и соответствия нормативно-техническим требованиям, регистрации потребителя в биллинговой системе;
выявление реального объема потребления энергоресурсов и его соответствия объемам, предусмотренным в договорах, а также произведенным платежам;
подготовку единых электронных паспортов объектов жилого и нежилого фонда, содержащих сведения о владельцах, кадастровых данных, коммуникациях и строениях;
внесение по итогам инвентаризации необходимых уточнений в соответствующие базы данных министерств и ведомств.
Установить, что в ходе проведения инвентаризации министерства и ведомства, указанные в абзаце первом настоящего пункта, обеспечивают принятие необходимых мер и оказывают всестороннее содействие в устранении выявленных недостатков.
14. Установить порядок, в соответствии с которым Государственный комитет Республики Узбекистан по земельным ресурсам, геодезии, картографии и государственному кадастру и его территориальные подразделения в трехдневный срок после государственной регистрации прав на недвижимость направляют на предприятия электро-, газо-, водо- и теплоснабжения, автоматизированные телефонные станции информацию о собственнике недвижимого имущества.
Государственному комитету по земельным ресурсам, геодезии, картографии и государственному кадастру, Министерству жилищно-коммунального обслуживания, Министерству по развитию информационных технологий и коммуникаций Республики Узбекистан, АО «Узбекэнерго», АК «Узтрансгаз» в трехмесячный срок унифицировать ведомственные базы данных собственников недвижимого имущества.
Министерству жилищно-коммунального обслуживания, Министерству по развитию информационных технологий и коммуникаций Республики Узбекистан, АО «Узбекэнерго» и АК «Узтрансгаз» в двухмесячный срок после унификации ведомственных баз данных обеспечить переоформление договоров с потребителями.
15. Министерству по развитию информационных технологий и коммуникаций совместно с Министерством жилищно-коммунального обслуживания Республики Узбекистан, АО «Узбекэнерго», АК «Узтрансгаз», другими заинтересованными министерствами и ведомствами внести в Кабинет Министров:
в двухмесячный срок проект постановления Кабинета Министров, предусматривающий создание Единой биллинговой системы жилищно-коммунального обслуживания, услуг электро- и газоснабжения, предоставляющей достоверную информацию о состоянии взаиморасчетов с потребителями и интегрированной с электронными платежными системами, а также внедрение единого индивидуального номера абонента;
в срок до 1 октября 2017 года предложения по созданию Единой системы межведомственного электронного взаимодействия по вопросам взыскания задолженностей, ее поэтапной интеграции с базами данных соответствующих ведомств о задолженности физических, юридических лиц и их имущественном положении.
16. Министерству экономики, Министерству финансов Республики Узбекистан, ГИ «Узгосэнергонадзор» и ГИ «Узгоснефтегазинспекция» совместно с Бюро с учетом изучения передового зарубежного опыта в двухмесячный срок утвердить порядок определения потерь при поставке, транспортировке, распределении и сбыте энергоресурсов.
17. Республиканской комиссии по вопросам энергоэффективности и развития возобновляемых источников энергии (А.Н. Арипов) совместно со Счетной палатой Республики Узбекистан в двухмесячный срок обеспечить:
критическое изучение реализации Программы мер по сокращению энергоемкости, внедрению энергосберегающих технологий в отраслях экономики и социальной сфере на 2015 — 2019 годы, утвержденной постановлением Президента Республики Узбекистан от 5 мая 2015 года № ПП-2343;
внесение предложений об ответственности должностных лиц, виновных в непринятии мер по обеспечению своевременного и качественного исполнения предусмотренных в данной программе мероприятий;
подготовку обновленной программы по внедрению энергосберегающих технологий в отраслях экономики и социальной сфере, обратив особое внимание на:
широкое внедрение энергосберегающих технологий и альтернативных источников энергии, в том числе обязательное включение их в проекты жилищного строительства в городах и сельской местности;
меры материального стимулирования физических и юридических лиц, использующих альтернативные источники энергии;
повышение эффективности деятельности Международного института солнечной энергии;
разработку комплексных мер по пропаганде среди населения бережного отношения к энергоресурсам, использования энергосберегающих технологий и альтернативных источников энергии.
Кабинету Министров в месячный срок внести в установленном порядке в Законодательную палату Олий Мажлиса Республики Узбекистан проекты законов «Об альтернативных источниках энергии», «О газоснабжении» с учетом положений настоящего Указа.
Установить, что часть средств, поступающих от реализации пустующих зданий, состоящих на балансе органов прокуратуры, направляемых в республиканский бюджет Республики Узбекистан, переводится в Фонд развития Генеральной прокуратуры с условием ее направления на внедрение энергосберегающих технологий и альтернативных источников энергии в данных органах.
18. АО «Узбекэнерго», Министерству по развитию информационных технологий и коммуникаций, Министерству экономики, Министерству финансов, Агентству «Узстандарт», Счетной палате, Генеральной прокуратуре совместно с Государственным комитетом Республики Узбекистан по инвестициям, АК «Узэлтехсаноат», другими заинтересованными министерствами и ведомствами:
в месячный срок провести всестороннюю экспертизу реализуемых проектов по внедрению автоматизированных систем контроля и учета электрической энергии с учетом унификации их технических характеристик для интеграции в единую автоматизированную систему контроля и учета электрической энергии;
согласовать с международными финансовыми институтами-донорами вопросы внесения изменений в технические характеристики реализуемых с их участием проектов по внедрению автоматизированных систем контроля и учета электрической энергии, а также возможности локализации производства единых по техническим параметрам современных электронных приборов учета потребления электрической энергии;
по результатам согласования в двухнедельный срок внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан план-график, предусматривающий полное внедрение автоматизированной системы контроля и учета электрической энергии до 1 января 2019 года.
19. НХК «Узбекнефтегаз», ГИ «Саноатгеоконтехназорат», Министерству по развитию информационных технологий и коммуникаций, Министерству экономики, Министерству финансов, Агентству «Узстандарт», Счетной палате, Генеральной прокуратуре совместно с Государственным комитетом Республики Узбекистан по инвестициям, АК «Узэлтехсаноат», другими заинтересованными министерствами и ведомствами:
в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан проект Концепции внедрения современных энергоэффективных газоиспользующих приборов и оборудования, автоматизированной системы контроля и учета природного газа, предусматривающей конкретные источники финансирования, сроки, графики реализации проектов, а также локализацию производства единых по техническим параметрам современных электронных приборов учета потребления природного газа;
в срок до 1 сентября 2017 года на основе разработанной Концепции внести проект решения Президента Республики Узбекистан об утверждении технического задания и предварительного технико-экономического расчета проекта по внедрению современных энергоэффективных газоиспользующих приборов и оборудования, автоматизированной системы контроля и учета природного газа, а также плана-графика, предусматривающего полное внедрение данной системы.
20. Установить, что техническое задание на разработку проектов по внедрению автоматизированных систем контроля и учета энергоресурсов подлежит согласованию в Министерстве по развитию информационных технологий и коммуникаций Республики Узбекистан и Агентстве «Узстандарт» на предмет совместимости и интеграции в единые автоматизированные системы контроля и учета электрической энергии и природного газа.
21. Министерству по развитию информационных технологий и коммуникаций, АО «Узбекэнерго» и АК «Узтрансгаз» в месячный срок внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения по созданию системы передачи данных для функционирования автоматизированных систем контроля и учета энергоресурсов на базе единого центра обработки данных.
22. АО «Узбекэнерго» и АК «Узтрансгаз» совместно со Счетной палатой, Министерством финансов, Министерством экономики, Государственным комитетом по инвестициям, ГИ «Узгосэнергонадзор», ГИ «Саноатгеоконтехназорат», ГИ «Узгоснефтегазинспекция», Бюро, другими заинтересованными министерствами и ведомствами с привлечением иностранного подрядчика, имеющего международный опыт осуществления подобных работ, обеспечить проведение инвентаризации объектов электро- и газоснабжения на предмет определения их технического состояния и в срок до 1 марта 2018 года внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан проект Государственной программы их модернизации.
23. Генеральной прокуратуре совместно с Верховным судом и Министерством юстиции в срок до 1 октября 2017 года критически пересмотреть с учетом положений настоящего Указа и внести в Законодательную палату Олий Мажлиса Республики Узбекистан проект обновленной редакции Закона Республики Узбекистан «Об исполнении судебных актов и актов иных органов».
24. Министерству высшего и среднего специального образования, Министерству экономики совместно с Генеральной прокуратурой, АО «Узбекэнерго», АК «Узтрансгаз», другими заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения о подготовке кадров высшего и среднего специального профессионального образования в области электроэнергетики и газоснабжения с учетом задач, определенных настоящим Указом, предусмотрев, при необходимости, увеличение квоты приема и введение новых направлений образования и специальностей с 2018/2019 учебного года.
25. Министерству дошкольного и школьного образования, Министерству высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан принять комплекс мер, направленных на формирование у подрастающего поколения культуры бережного отношения и рационального использования энергоресурсов.
26. Национальной телерадиокомпании Узбекистана, Агентству информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан, Генеральной прокуратуре, Министерству финансов, Министерству экономики, АО «Узбекэнерго», АК «Узтрансгаз» совместно с другими заинтересованными министерствами и ведомствами организовать широкое освещение в средствах массовой информации сути и значения настоящего Указа, в том числе значимости осуществления своевременной оплаты, принимаемых мер ответственности за правонарушения в сфере потребления энергоресурсов, преимуществ использования энергосберегающих технологий и альтернативных источников энергии.
27. Министерству юстиции совместно с Генеральной прокуратурой, другими заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок разработать и внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан:
проект Закона «О внесении изменений и дополнений в Уголовный кодекс Республики Узбекистан и Кодекс Республики Узбекистан об административной ответственности», предусматривающий повышение ответственности за нарушение правил пользования энергоресурсами;
предложения об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего Указа.
28. Контроль за исполнением настоящего Указа возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова, Государственного советника Президента Республики Узбекистан О.Б. Муродова и Генерального прокурора Республики Узбекистан И.Б. Абдуллаева.
к указу Президента Республики Узбекистан «О мерах по дальнейшему укреплению платежной дисциплины в сфере поставки и потребления электрической энергии и природного газа, а также коренному совершенствованию системы исполнительного производства»
Модернизация и технологическое переоснащение топливно-энергетического комплекса страны, создание действенных механизмов безусловного соблюдения договорных обязательств в сфере поставки и потребления электрической энергии и природного газа являются одними из важнейших условий эффективной реализации проводимых в стране масштабных реформ, направленных, прежде всего, на ускоренное развитие всех отраслей экономики, в том числе предпринимательства, улучшение инвестиционного климата, расширение производства и сферы услуг. В последние годы особое внимание уделяется реализации практических мер по увеличению объемов производства электрической энергии и природного газа, полному и бесперебойному обеспечению потребностей населения и отраслей экономики в энергоресурсах, модернизации технологически и морально устаревшей инфраструктуры. В частности, в рамках Программы по дальнейшей модернизации и обновлению низковольтных электрических сетей на период 2017 — 2021 годы, утвержденной постановлением Президента Республики Узбекистан от 23 ноября 2016 года, в целях улучшения энергоснабжения более 2,5 миллиона потребителей осуществляется работа по модернизации и обновлению 34 тысяч километров электросетей и 6,9 тысячи трансформаторов на общую сумму 835,9 миллиона долларов США. Вместе с тем анализ сложившегося в отрасли положения дел и состояния законности свидетельствует о том, что несмотря на наличие существенных проблем и недостатков, требующих своего разрешения, ответственными ведомствами не принимаются конкретные меры по их устранению. В частности, недостатки и упущения в организации деятельности компаний «Узбекэнерго» и «Узтрансгаз», а также проблемы, связанные с укреплением платежной дисциплины, предотвращением незаконного использования энергоресурсов и сокращением дебиторской задолженности, препятствуют последовательной реализации поставленных целей и задач по дальнейшему развитию сферы энергоснабжения. Непринятие действенных мер в отношении потребителей, не выполняющих договорные обязательства, затягивание процесса внедрения автоматизированной системы контроля и учета приводят к резкому росту дебиторской задолженности, хищениям и уклонению от оплаты за потребленные энергоресурсы. Так, в 2016 году количество правонарушений, связанных с самовольным подключением к электрическим и газовым сетям, повреждением приборов учета и искажением их показателей, увеличилось по сравнению с 2014 годом на 48 процентов. Несмотря на это, ответственными ведомствами не приняты должные меры реагирования по данным фактам. Невыполнение намеченных задач по техническому обновлению инфраструктуры отрасли, в том числе с использованием передового зарубежного опыта и возможностей современных информационно-коммуникационных технологий, является причиной постоянного увеличения технологических потерь, регулярных перебоев с поставками энергоресурсов и, как следствие, препятствует ускоренному развитию отраслей экономики. Электро- и газоснабжающими предприятиями не созданы необходимые условия для качественного оказания услуг потребителям и осуществления ими платежей, не в полной мере внедрены современные электронные платежные системы, а культура оказания услуг не отвечает современным требованиям. Об этом также свидетельствуют более 43 тысяч жалоб граждан по вопросам электро- и газоснабжения, поступивших в Народные приемные Президента Республики Узбекистан. Кроме того, существенные недостатки в организации деятельности Судебного департамента при Министерстве юстиции Республики Узбекистан (далее — Судебный департамент) негативно сказываются на эффективности обеспечения защиты интересов граждан, общества и государства, своевременного взыскания задолженностей за электрическую энергию и природный газ. Значительное увеличение за последние годы объема работы в данной системе, задержки с внедрением информационно-коммуникационных технологий приводят к снижению уровня взысканий, необоснованному приостановлению и прекращению исполнительного производства. Об этом свидетельствует показатель фактического исполнения судебных актов и актов иных органов, который в 2016 году составил лишь 45 процентов. Наряду с этим, в указанных сферах не искоренены факты злоупотреблений. В результате в течение 2016 года и I квартала 2017 года были привлечены к уголовной ответственности 665 работников системы компаний «Узбекэнерго» и «Узтрансгаз» и 36 работников Судебного департамента. Вышеуказанные проблемы, упущения и недостатки требуют принятия безотлагательных мер по кардинальному совершенствованию системы взыскания платежей за энергоресурсы и исполнительного производства. В связи с изложенным, а также в соответствии со Стратегией действий по пяти приоритетным направлениям развития Республики Узбекистан в 2017 — 2021 годах в Указе предусматривается реализация комплексных мер, направленных на дальнейшее совершенствование системы управления, механизмов контроля и учета, укрепление платежной дисциплины и усиление ответственности в сфере электро- и газоснабжения, а также повышение эффективности исполнительного производства. В частности, данным Указом: 1. При Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан создано Бюро принудительного исполнения, ответственное за полноту и своевременность платежей за энергоресурсы, выявление, пресечение и предупреждение фактов хищений, незаконных подключений к электрическим и газораспределительным сетям, а также обеспечение безусловного исполнения судебных актов. При реализации задач в сфере поставки и потребления энергоресурсов Бюро принудительного исполнения наделяется следующими полномочиями: – осуществление проверок полноты и достоверности учета поставки и потребления энергоресурсов, своевременности платежей за них; – взыскание в бесспорном порядке задолженности за поставленные энергоресурсы с банковских счетов потребителей — юридических лиц и индивидуальных предпринимателей; – направление работодателям требований об удержании с заработной платы потребителей задолженности за поставленные энергоресурсы, не превышающей двух минимальных размеров заработной платы; – применение в установленном порядке к юридическим лицам финансовых санкций за нарушения в сфере поставки и потребления энергоресурсов; – отключение потребителей от электрических и газовых сетей в случаях несвоевременного осуществления расчетов; – привлечение к ответственности виновных лиц за правонарушения в сфере пользования энергоресурсами. 2. Упразднен Судебный департамент и сокращены штатные единицы электромонтеров по работе с потребителями АО «Узбекэнерго» и контролеров по учету и реализации природного газа АК «Узтрансгаз». Принудительное исполнение судебных актов и актов иных органов возлагается на государственных исполнителей, осуществление полного и своевременного взыскания платежей за поставленные энергоресурсы — на государственных инспекторов Бюро принудительного исполнения. За компаниями «Узбекэнерго» и «Узтрансгаз» сохраняются задачи и функции по обеспечению потребителей энергоресурсами в соответствии с заключенными договорами и техническому обслуживанию электро- и газораспределительных сетей. 3. Конкретизирован порядок взаиморасчетов, а также отключения потребителей от сетей при наличии задолженности за энергоресурсы, согласно которому с 1 июля 2017 года потребители — физические лица обязаны до 10 числа каждого месяца осуществлять полный расчет за энергоресурсы, потребленные в предыдущем месяце. Поставка энергоресурсов юридическим лицам и индивидуальным предпринимателям будет осуществляться на основе 100-процентной предоплаты. В случае несвоевременного осуществления оплаты потребители подлежат обязательному отключению от сетей. При этом за повторное подключение с физических лиц взимается плата в размере двух, а юридических лиц — десяти минимальных размеров заработной платы. Кроме того, в Указе предусматриваются комплексные меры, направленные на широкое внедрение автоматизированных систем контроля и учета потребления электрической энергии и природного газа и других современных информационно-коммуникационных технологий. В частности, создается Единая биллинговая система жилищно-коммунального обслуживания, услуг электро- и газоснабжения, предоставляющая достоверную информацию о состоянии взаиморасчетов с потребителями, интегрированная с электронными платежными системами. Данная система позволит потребителям получать в электронной форме данные о наличии задолженности и осуществлять платежи. Наряду с этим, также создается Единая система межведомственного электронного взаимодействия по вопросам взыскания задолженностей, которая повысит эффективность взыскания задолженности посредством использования баз данных об имущественном положении физических и юридических лиц. В рамках реализации Указа заинтересованными министерствами и ведомствами будет проведена инвентаризация потребителей энергоресурсов. При этом будет изучено наличие кадастровой и проектной документации, договоров, схем подключения к сетям, приборов учета и их исправность, а также приняты меры по оказанию практической помощи и обеспечению законности в данной сфере. Особое внимание уделяется формированию в обществе понимания значимости рационального потребления энергоресурсов, осуществления своевременных расчетов, атмосферы нетерпимого отношения к хищениям, а также усилению ответственности за нарушения правил пользования энергоресурсами. В этой связи на Генеральную прокуратуру возложены конкретные задачи по повышению эффективности надзора над безусловным соблюдением принципа неотвратимости ответственности за правонарушения в сфере поставки, потребления и осуществления взаиморасчетов за энергоресурсы. Эффективная реализация мер, предусмотренных Указом, будет способствовать модернизации электроэнергетической и газовой отраслей, бесперебойному обеспечению потребителей энергоресурсами, ускоренному развитию экономики страны, в том числе предпринимательства, повышению эффективности исполнения судебных решений, уровня жизни и благосостояния населения и укреплению законности в обществе.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
29 мая 2017 г.,
№ УП-5059