📅 2017-yil 29-avgust · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2017-yil 29-avgust · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2017 йил 29 август · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 29 августа 2017 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 29 August 2017 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2017 йил 14 августда қабул қилинган Сенат томонидан 2017 йил 24 августда маъқулланган
1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади
Ушбу Қонуннинг мақсади Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг фаолиятини тартибга солишдан иборат.
2-модда. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил тўғрисидаги қонунчилик
Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
3-модда. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил
Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил (бундан буён матнда Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил деб юритилади) мансабдор шахс бўлиб, у тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш кафолатларини, мазкур ҳуқуқлар ва қонуний манфаатларга давлат органлари, шу жумладан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва назорат қилувчи органлар (бундан буён матнда давлат органлари деб юритилади) томонидан риоя этилишини таъминлайди.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ўз ваколатларини мустақил ҳамда давлат органларига, уларнинг мансабдор шахсларига тобе бўлмаган тарзда амалга оширади ва ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси Президентига ҳисобот беради.
4-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилни лавозимга тайинлаш ва лавозимидан озод этиш
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан лавозимга тайинланади ва лавозимидан озод этилади.
Тайинланиш куни ўттиз ёшга тўлган, олий маълумотли, давлат тилини биладиган, тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш соҳасидаги фаолиятда ёхуд тадбиркорлик фаолиятида тажрибага эга бўлган, бевосита тайинланишидан олдин камида беш йил Ўзбекистон Республикаси ҳудудида муқим яшаётган Ўзбекистон Республикаси фуқароси Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил этиб тайинланиши мумкин.
5-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил лавозимига мос келмайдиган фаолият
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ўзининг сиёсий партияга аъзолигини ўз вазифаларини бажараётган даврда тўхтатиб туриши ёки тугатиши шарт. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил илмий, педагогик ва ижодий фаолиятдан ташқари ҳақ тўланадиган бошқа турдаги фаолият билан шуғулланиши мумкин эмас.
6-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил фаолиятининг асосий принциплари
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил фаолиятининг асосий принциплари қонунийлик, мустақиллик, адолатпарварлик, инсонпарварлик, ошкоралик, очиқлик, тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари устуворлигидан иборатдир.
7-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил фаолиятининг асосий вазифалари ва йўналишлари
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил фаолиятининг асосий вазифалари ва йўналишлари қуйидагилардан иборат:
тадбиркорлик фаолиятини ривожлантириш, тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш соҳасида давлат сиёсатини шакллантириш ҳамда амалга оширишда иштирок этиш;
давлат органлари томонидан тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларига риоя этилиши юзасидан назоратни амалга ошириш;
тадбиркорлик субъектларининг фаолиятини текшириш амалга оширилаётганда уларни ҳуқуқий жиҳатдан қўллаб-қувватлаш;
тадбиркорлик субъектлари фаолиятининг текширувларини мувофиқлаштиришни ҳамда назорат қилувчи органлар томонидан тадбиркорлик субъектлари фаолияти текширувлари ўтказилишининг қонунийлиги устидан назоратни амалга ошириш;
тадбиркорлик фаолияти эркинлигининг кафолатлари тўғрисидаги қонунчилик нормалари ва талабларининг амалда рўёбга чиқарилишини ўрганиш;
қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг тадбиркорлик фаолиятини амалга оширишга таъсири самарадорлигини баҳолаш;
Текширишларни рўйхатга олиш китобининг ҳисобини электрон тарзда юритиш;
давлат органлари ва ташкилотлар томонидан ўз ваколатлари доирасидаги соҳалар бўйича белгиланган тартибда тақдим этилган тадбиркорлик субъектлари фаолиятининг қонунчилик талабларига мувофиқлиги рўйхати асосида шакллантириладиган мажбурий талабларнинг электрон реестрини юритиш;
тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқий кафолатларини мустаҳкамлашга, уларни ривожлантиришни рағбатлантиришга қаратилган қонунчиликни такомиллаштириш юзасидан таклифлар тайёрлаш.
8-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг ҳуқуқлари
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ўз зиммасига юклатилган вазифаларни бажариш учун қуйидаги ҳуқуқларга эга:
тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилишига доир қонунчиликнинг давлат органлари томонидан оғишмай ижро этилишини ўрганиш;
тадбиркорлик субъектларининг фаолияти текширувларини ўтказишнинг қонунийлиги мониторингини амалга ошириш, тадбиркорлик субъектларининг фаолиятига қонунга хилоф равишда аралашиш фактларининг олдини олиш юзасидан комплекс чора-тадбирлар кўриш бўйича таклифлар киритиш;
тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилишига доир қонунчиликнинг бузилишига йўл қўйилмаслиги тўғрисида давлат органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг мансабдор шахсларига ёзма равишда огоҳлантиришлар эълон қилиш;
қонунчиликнинг аниқланган бузилишларини, уларга имкон берувчи сабаблар ва шарт-шароитларни бартараф этиш тўғрисида давлат органларининг ва бошқа ташкилотларнинг раҳбарларига белгиланган муддатларда бажарилиши мажбурий бўлган тақдимномалар киритиш;
тадбиркорлик субъектларининг манфаатларини кўзлаб аризалар, даъволар ва шикоятлар билан судларга давлат божи тўламасдан мурожаат этиш;
давлат даромадига ундиришни назарда тутувчи ижро ҳужжатлари бўйича ижрони қарздор тадбиркорлик субъектларининг манфаатларини кўзлаб кечиктириш ёки бўлиб-бўлиб ижро этиш тўғрисидаги ариза билан ижро ҳужжатини берган судга ёки бошқа органга мурожаат қилиш;
давлат органлари ва ташкилотлардан ўз ваколатига кирувчи масалалар юзасидан статистик, таҳлилий материалларни, хулосаларни ва бошқа ахборотни сўраш ҳамда олиш;
давлат органларининг тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш масалаларини кўриб чиқиш билан боғлиқ мажлисларида иштирок этиш;
зарур бўлган ҳолларда, ўз зиммасига юклатилган вазифаларни амалга ошириш учун давлат органларининг, илмий муассасаларнинг ва бошқа ташкилотларнинг раҳбарлари ҳамда мутахассисларини жалб этиш, ишчи гуруҳлар тузиш;
тадбиркорлик фаолияти соҳасидаги жиноятлар тўғрисидаги ишлар бўйича гумон қилинаётган, айбланаётган ва ҳукм қилинган тадбиркорлик субъектлари вакиллари билан учрашиш учун қамоқда сақлаш жойларига, жазони ижро этиш муассасаларига монеликсиз кириш;
маъмурий жавобгарликни келтириб чиқарадиган қонунчилик бузилиши ҳолатлари юзасидан маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисида баённомалар тузиш.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
9-модда. Огоҳлантириш
Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилишига доир қонунчиликнинг бузилишига йўл қўйилмаслиги тўғрисидаги огоҳлантириш Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил томонидан давлат органлари ҳамда бошқа ташкилотларнинг мансабдор шахсларига ёзма равишда эълон қилинади.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил огоҳлантириш тўғрисида юқори турувчи органга ёки мансабдор шахсга хабар қилишга ҳақли.
10-модда. Тақдимнома
Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилишига доир қонунчиликнинг аниқланган бузилишларини, уларга имкон берувчи сабаблар ва шарт-шароитларни бартараф этиш тўғрисидаги тақдимнома Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил томонидан давлат органларининг ва бошқа ташкилотларнинг қонунчилик бузилишларини бартараф этиш юзасидан ваколат берилган раҳбарларига киритилади.
Тақдимнома кечиктирмай бажарилиши ва кўрилган чора-тадбирлар тўғрисида Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилга, агар бошқа муддат белгиланмаган бўлса, ўн беш кундан кечиктирмай ёзма равишда хабар қилиниши лозим.
11-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг мажбуриятлари
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ўз фаолиятини амалга оширишда:
Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва қонунларига риоя этиши, ўз зиммасига юклатилган вазифаларни бажариши;
давлат органлари ва бошқа ташкилотларнинг, улар мансабдор шахсларининг ўз ваколатлари доирасида амалга оширилаётган фаолиятига аралашмаслиги;
давлат органларининг ва бошқа ташкилотларнинг фаолиятига тўсиқларни вужудга келтирмаслиги;
давлат сирларини ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни ташкил этувчи маълумотларни муҳофаза қилиш тўғрисидаги қонунчиликнинг талабларига риоя этиши;
арз қилувчиларни шикоятларни кўриб чиқиш натижалари тўғрисида хабардор этиши шарт.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.
12-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг тадбиркорлик субъектларининг шикоятларини ва бошқа мурожаатларини кўриб чиқиш тартиби
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил тадбиркорлик субъектларининг ўз ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузаётган давлат органларининг ва бошқа ташкилотларнинг қарорлари, улар мансабдор шахсларининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан берган шикоятларини кўриб чиқади.
Тадбиркорлик субъектлари ўртасида юзага келадиган иқтисодий низоларни, тадбиркорлик фаолияти билан боғлиқ бўлмаган, оилага, меҳнатга доир ва бошқа ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган низоларни ҳал этишга тааллуқли шикоятлар Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг кўриб чиқиш доирасига кирмайди.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил судларнинг, тезкор-қидирув фаолиятини амалга оширувчи органларнинг, тергов, суриштирув ва жазони ижро этиш органларининг ваколатига киритилган масалаларни кўриб чиқмайди.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил шикоятларни кўриб чиқаётганда ўз ваколатлари доирасида:
масалани унинг моҳиятига кўра ҳал қилиши;
арз қилувчи ўз ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш учун фойдаланиши мумкин бўлган воситалар ва шаклларни кўрсатиши;
шикоятни унинг моҳиятига кўра ҳал қилишга ваколатли бўлган ташкилотга ёки мансабдор шахсга юбориши;
арз қилувчини унинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига дахлдор ҳужжатлар, қарорлар ва бошқа материаллар билан таништириши;
сабабини албатта кўрсатган ҳолда шикоятни кўриб чиқишни рад этиши мумкин.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил қонунчиликка мувофиқ бошқа чора-тадбирларни ҳам кўриши мумкин.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилга шикоят берган шахс, шунингдек Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил томонидан ўзига ахборот тўплаш ва уни таҳлил этиш ёки эксперт баҳоси бериш вазифаси топширилган шахсларнинг бундай ҳаракатлар учун таъқиб қилиниши ёки ҳуқуқлари бошқача тарзда чекланиши мумкин эмас.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил номига тадбиркорлик субъектларининг тадбиркорлик фаолияти соҳасидаги жиноятлар тўғрисидаги ишлар бўйича гумон қилинаётган, айбланаётган ёки ҳукм қилинган ва қамоқда сақлаш жойларида, жазони ижро этиш муассасаларида турган вакиллари томонидан юборилган шикоятлар, шунингдек маъмурий қамоққа олинган ҳамда махсус қабулхонада сақланаётган шахсларнинг шикоятлари улар сақланаётган жойларнинг маъмурияти томонидан кўздан кечирилиши мумкин эмас ҳамда Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилга йигирма тўрт соатдан кечиктирмай юборилади. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг жавоби кўздан кечирилиши мумкин эмас ва арз қилувчига дарҳол етказиб берилади.
Давлат органларининг ва бошқа ташкилотларнинг раҳбарлари ҳамда мансабдор шахслари Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг мурожаатига ёзма шаклда жавоб юбориши, шунингдек сўралаётган маълумотларни, ҳужжатларни ва материалларни тегишли мурожаат қабул қилинган кундан эътиборан ўн кундан ошмаган муддатда Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилга тақдим этиши шарт.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг мурожаатига жавоб мурожаат бевосита қайси давлат органи раҳбарига йўлланган бўлса, ўша давлат органи раҳбарининг ёки унинг ўринбосарининг имзоси билан юборилади.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил томонидан тадбиркорлик субъектларининг бошқа мурожаатларини кўриб чиқиш қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.
13-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг шикоятларни кўриб чиқиш якунларига доир хулосаси
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил қайси давлат органининг ёки бошқа ташкилотнинг, унинг мансабдор шахсининг қарорлари ёки ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузган бўлса, ўша давлат органига ёки бошқа ташкилотга, унинг мансабдор шахсига тадбиркорлик субъектларининг бузилган ҳуқуқларини ва қонуний манфаатларини тиклаш юзасидан ўз хулосасини юборади.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг хулосасида қуйидаги тавсиялар назарда тутилиши мумкин:
ишнинг давлат органи ёки бошқа ташкилот ёхуд мансабдор шахс томонидан ниҳоясига етказилиши зарурлиги;
давлат органининг ёки бошқа ташкилотнинг ёхуд мансабдор шахснинг қарори ўзгартирилиши ёхуд бекор қилиниши кераклиги;
давлат органининг ёки бошқа ташкилотнинг ёхуд мансабдор шахснинг қарорини асослантириш зарурлиги;
давлат органининг ёки бошқа ташкилотнинг ёхуд мансабдор шахснинг қўшимча қарор қабул қилиши кераклиги.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг хулосасида бошқа тавсиялар ҳам бўлиши мумкин.
14-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил томонидан шикоятларни кўриб чиқиш шартлари
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил арз қилувчига ўз ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари бузилганлиги маълум бўлиб қолган пайтдан эътиборан ёки арз қилувчи, агар у ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишнинг бошқа воситаларидан фойдаланган ҳамда қабул қилинган қарорлардан қаноатланмаган бўлса, ўз шикояти бўйича қабул қилинган охирги қарордан хабар топган пайтдан эътиборан бир йил ичида берилган шикоятларни кўриб чиқади.
Шикоят беришнинг узрли сабабга кўра ўтказиб юборилган муддати Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил томонидан тикланиши мумкин.
15-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилга бериладиган шикоятларга қўйиладиган талаблар
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилга берилган шикоятда арз қилувчининг фамилияси (исми, отасининг исми), унинг яшаш жойи тўғрисидаги маълумотлар, шикоят юридик шахс томонидан берилган тақдирда эса, унинг тўлиқ номи, жойлашган ери (почта манзили) тўғрисидаги маълумотлар кўрсатилган бўлиши керак.
Шикоятда қарорлари, ҳаракатлари ёки ҳаракатсизлиги устидан шикоят қилинаётган давлат органининг ёки бошқа ташкилотнинг номи, мансабдор шахснинг фамилияси (исми, отасининг исми) кўрсатилади, арз қилувчининг фикрича, унинг ҳуқуқларини бузган қарорларнинг, ҳаракатларнинг ёки ҳаракатсизликнинг моҳияти баён этилади.
Электрон шаклда берилган шикоят қонунчиликда белгиланган талабларга мувофиқ бўлиши керак.
Шикоят бўйича илгари қабул қилинган мавжуд қарорлар ёки уларнинг кўчирма нусхалари, шунингдек шикоятни кўриб чиқиш учун зарур бўлган бошқа ҳужжатлар унга илова қилиниши мумкин бўлиб, мазкур ҳужжатлар қайтарилмайди, арз қилувчи уларни қайтариш ҳақида ёзма ариза берган ҳоллар бундан мустасно.
Арз қилувчилар ва уларнинг вакиллари шикоятни у кўриб чиқилгунига қадар ва кўриб чиқилаётган пайтда шикоят юзасидан қарор қабул қилингунига қадар ёзма ёки электрон шаклда ариза бериш орқали қайтариб олиши мумкин. Шикоятни қайтариб олиш тўғрисидаги ариза Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил томонидан қонун бузилишларини аниқлаш ва бартараф этиш юзасидан чора-тадбирлар кўрилишини истисно этмайди.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилга берилган шикоят учун давлат божи ундирилмайди.
16-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг ҳисобдорлиги
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил давлат органлари томонидан тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқларини ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилишининг ҳолатига доир ахборотни Ўзбекистон Республикаси Президентига тизимли асосда тақдим этади.
17-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг давлат органлари, тадбиркорлик субъектлари ва фуқаролик жамиятининг институтлари билан ҳамкорлиги
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил давлат органлари, тадбиркорлик субъектлари, тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш соҳасида ўз фаолиятини амалга оширувчи нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари билан ўз ваколатлари доирасида ҳамкорликни амалга оширади.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича мавжуд материаллар тўғрисида давлат органлари, тадбиркорлик субъектлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари билан қонунчиликда белгиланган тартибда ахборот алмашувини, шу жумладан электрон шаклдаги ахборот алмашувини амалга оширади.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил давлат органлари, тадбиркорлик субъектлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари вакилларининг Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ҳузурида ташкил этилган ишчи гуруҳлар ва комиссиялар фаолиятида иштирок этиши учун зарур шароитлар яратади.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил давлат органлари, тадбиркорлик субъектлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари билан биргаликда тадбирлар, маслаҳатлашувлар ва музокаралар ўтказиши, шунингдек ижтимоий шериклик тўғрисида битимлар ва шартномалар тузиши мумкин.
Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича ваколатли давлат органларининг фаолиятини мувофиқлаштириш мақсадида, шунингдек мазкур соҳада ижтимоий шерикликни қўллаб-қувватлаш учун Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ҳузурида Тадбиркорларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилиши бўйича комиссия тузилиши мумкин. Комиссияни Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил бошқаради.
18-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг фаолиятига кўмаклашиш
Давлат органлари ва бошқа ташкилотлар, уларнинг мансабдор шахслари Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилга унинг фаолиятида кўмаклашиши, у томонидан сўралаётган, тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига тааллуқли бўлган ҳужжатлар, материаллар ҳамда бошқа маълумотларни, агар бошқа муддат белгиланмаган бўлса, сўров олинган кундан эътиборан ўн кундан кечиктирмасдан тақдим этиши шарт.
Давлат органлари ва бошқа ташкилотларнинг мансабдор шахслари Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш масалаларига доир сўровлари, хулосалари, таклифлари ва тавсияларини кўриб чиқиши, шунингдек Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг қонуний талабларини бажариши ҳамда кўриб чиқиш натижалари ва кўрилган чора-тадбирлар тўғрисида белгиланган муддатда уни хабардор қилиши шарт.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ўз фаолиятига доир масалалар бўйича давлат органларининг ва бошқа ташкилотларнинг мансабдор шахслари томонидан дарҳол қабул қилиниш ҳуқуқидан фойдаланади.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг ва унинг девони ходимларининг фаолиятига тўсқинлик қилиш белгиланган тартибда жавобгарликка сабаб бўлади.
19-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг дахлсизлик ҳуқуқи
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил дахлсизлик ҳуқуқидан фойдаланади ва у Ўзбекистон Республикаси Президентининг розилигисиз жиноий жавобгарликка тортилиши, ушлаб турилиши, қамоққа олиниши ёки суд тартибида бериладиган маъмурий жазо чораларига тортилиши мумкин эмас. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилни мажбурий келтиришга, ушлаб туришга, шунингдек унинг шахсий буюмлари, юки, транспорти, турар жойи ва хизмат хонасини, алоқа воситалари ва ҳужжатларини кўздан кечиришга йўл қўйилмайди.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилга нисбатан жиноят иши фақат Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори томонидан қўзғатилиши мумкин.
20-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилни лавозимидан муддатидан илгари озод қилиш
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил лавозимдан қуйидаги ҳолларда Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан муддатидан илгари озод қилиниши мумкин:
у ўз ваколатларини зиммасидан соқит қилиш тўғрисида ёзма равишда ариза берган тақдирда;
у қонунга кўра Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг ваколатларини амалга оширишга мос келмайдиган лавозимга сайланган ёки тайинланган тақдирда;
у соғлиғининг ҳолатига ёки бошқа узрли сабабларга кўра Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил вазифасини бажаришга узоқ вақт мобайнида қодир бўлмаган тақдирда;
унга нисбатан суднинг айблов ҳукми қонуний кучга кирган тақдирда;
у ўз мажбуриятларини мунтазам равишда, узрли сабабларсиз бажармаган тақдирда.
21-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг ўринбосарлари
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан лавозимга тайинланадиган ва лавозимидан озод қилинадиган икки нафар ўринбосари бўлади.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ўз лавозимидан муддатидан илгари озод қилинган тақдирда, Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича янги вакил тайинлангунига қадар унинг вазифасини ўринбосарларидан бири вақтинча бажариб туради ва ана шу даврда унга нисбатан Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил учун белгиланган кафолатлар татбиқ этилади.
22-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг девони
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг фаолиятини таъминлаш учун юридик шахс ҳуқуқларига эга давлат органи бўлган Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг девони (бундан буён матнда Вакил девони деб юритилади) ташкил этилади.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг ўринбосарларидан бири бир вақтнинг ўзида Вакил девонининг раҳбаридир.
Вакил девони ходимлари Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил томонидан лавозимга тайинланади ва лавозимдан озод қилинади, уларга нисбатан Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ходимлари учун белгиланган тиббий хизмат кўрсатиш, моддий рағбатлантириш ва меҳнатга ҳақ тўлаш шартлари татбиқ этилади.
Вакил девонининг тузилмаси ва унинг ходимларининг штат бирлиги Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан тасдиқланади.
Вакил девонининг ходимлари маъмурий жавобгарликни келтириб чиқарадиган қонунчилик бузилиши ҳолатлари юзасидан маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисида баённомалар тузиш ҳуқуқига эгадир.
Вакил девони ўзининг банк ҳисоб-китоб варағига, ўз номи ёзилган ҳамда Ўзбекистон Республикаси Давлат гербининг тасвири туширилган муҳрга ва бланкаларга эга бўлади.
Вакил девони тўғрисидаги низом Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил томонидан тасдиқланади.
23-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилни ва унинг ўринбосарларини ижтимоий ҳимоя қилиш
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил — мақоми, меҳнатга ҳақ тўлаш, тиббий ва транспорт таъминоти шарт-шароитлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Президенти маслаҳатчисининг ўринбосарига, Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ўринбосарлари — мақоми, меҳнатга ҳақ тўлаш ва тиббий таъминоти шарт-шароитлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясининг шуъба мудирига тенглаштирилади.
24-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг халқаро алоқалари
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш соҳасида хорижий мамлакатларнинг худди шундай институтлари вакиллари, халқаро ташкилотлар, чет давлатларнинг миллий органлари ва бошқа муассасалар билан халқаро ҳамкорликни амалга оширади.
25-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил фаолиятининг молиявий, моддий-техника ва бошқа таъминоти
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил, Вакил девони фаолиятининг молиявий, моддий-техника ва бошқа таъминоти Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
26-модда. Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
27-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш
Тадбиркорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил, Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси, Адлия вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
28-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
29-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2017 йил 29 август,
ЎРҚ-440-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2017-yil 14-avgustda qabul qilingan Senat tomonidan 2017-yil 24-avgustda maʼqullangan
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilning faoliyatini tartibga solishdan iborat.
2-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil toʻgʻrisidagi qonunchilik
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
3-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil (bundan buyon matnda Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil deb yuritiladi) mansabdor shaxs boʻlib, u tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish kafolatlarini, mazkur huquqlar va qonuniy manfaatlarga davlat organlari, shu jumladan huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat qiluvchi organlar (bundan buyon matnda davlat organlari deb yuritiladi) tomonidan rioya etilishini taʼminlaydi.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil oʻz vakolatlarini mustaqil hamda davlat organlariga, ularning mansabdor shaxslariga tobe boʻlmagan tarzda amalga oshiradi va oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga hisobot beradi.
4-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilni lavozimga tayinlash va lavozimidan ozod etish
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimidan ozod etiladi.
Tayinlanish kuni oʻttiz yoshga toʻlgan, oliy maʼlumotli, davlat tilini biladigan, tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi faoliyatda yoxud tadbirkorlik faoliyatida tajribaga ega boʻlgan, bevosita tayinlanishidan oldin kamida besh yil Oʻzbekiston Respublikasi hududida muqim yashayotgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil etib tayinlanishi mumkin.
5-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil lavozimiga mos kelmaydigan faoliyat
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil oʻzining siyosiy partiyaga aʼzoligini oʻz vazifalarini bajarayotgan davrda toʻxtatib turishi yoki tugatishi shart. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil ilmiy, pedagogik va ijodiy faoliyatdan tashqari haq toʻlanadigan boshqa turdagi faoliyat bilan shugʻullanishi mumkin emas.
6-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil faoliyatining asosiy prinsiplari
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil faoliyatining asosiy prinsiplari qonuniylik, mustaqillik, adolatparvarlik, insonparvarlik, oshkoralik, ochiqlik, tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlari ustuvorligidan iboratdir.
7-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil faoliyatining asosiy vazifalari va yoʻnalishlari
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil faoliyatining asosiy vazifalari va yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish, tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish sohasida davlat siyosatini shakllantirish hamda amalga oshirishda ishtirok etish;
davlat organlari tomonidan tadbirkorlik subyektlarining huquqlari hamda qonuniy manfaatlariga rioya etilishi yuzasidan nazoratni amalga oshirish;
tadbirkorlik subyektlarining faoliyatini tekshirish amalga oshirilayotganda ularni huquqiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash;
tadbirkorlik subyektlari faoliyatining tekshiruvlarini muvofiqlashtirishni hamda nazorat qiluvchi organlar tomonidan tadbirkorlik subyektlari faoliyati tekshiruvlari oʻtkazilishining qonuniyligi ustidan nazoratni amalga oshirish;
tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik normalari va talablarining amalda roʻyobga chiqarilishini oʻrganish;
qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarning tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishga taʼsiri samaradorligini baholash;
Tekshirishlarni roʻyxatga olish kitobining hisobini elektron tarzda yuritish;
davlat organlari va tashkilotlar tomonidan oʻz vakolatlari doirasidagi sohalar boʻyicha belgilangan tartibda taqdim etilgan tadbirkorlik subyektlari faoliyatining qonunchilik talablariga muvofiqligi roʻyxati asosida shakllantiriladigan majburiy talablarning elektron reyestrini yuritish;
tadbirkorlik subyektlarining huquqiy kafolatlarini mustahkamlashga, ularni rivojlantirishni ragʻbatlantirishga qaratilgan qonunchilikni takomillashtirish yuzasidan takliflar tayyorlash.
8-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning huquqlari
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun quyidagi huquqlarga ega:
tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishiga doir qonunchilikning davlat organlari tomonidan ogʻishmay ijro etilishini oʻrganish;
tadbirkorlik subyektlarining faoliyati tekshiruvlarini oʻtkazishning qonuniyligi monitoringini amalga oshirish, tadbirkorlik subyektlarining faoliyatiga qonunga xilof ravishda aralashish faktlarining oldini olish yuzasidan kompleks chora-tadbirlar koʻrish boʻyicha takliflar kiritish;
tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishiga doir qonunchilikning buzilishiga yoʻl qoʻyilmasligi toʻgʻrisida davlat organlarining hamda boshqa tashkilotlarning mansabdor shaxslariga yozma ravishda ogohlantirishlar eʼlon qilish;
qonunchilikning aniqlangan buzilishlarini, ularga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish toʻgʻrisida davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning rahbarlariga belgilangan muddatlarda bajarilishi majburiy boʻlgan taqdimnomalar kiritish;
tadbirkorlik subyektlarining manfaatlarini koʻzlab arizalar, daʼvolar va shikoyatlar bilan sudlarga davlat boji toʻlamasdan murojaat etish;
davlat daromadiga undirishni nazarda tutuvchi ijro hujjatlari boʻyicha ijroni qarzdor tadbirkorlik subyektlarining manfaatlarini koʻzlab kechiktirish yoki boʻlib-boʻlib ijro etish toʻgʻrisidagi ariza bilan ijro hujjatini bergan sudga yoki boshqa organga murojaat qilish;
davlat organlari va tashkilotlardan oʻz vakolatiga kiruvchi masalalar yuzasidan statistik, tahliliy materiallarni, xulosalarni va boshqa axborotni soʻrash hamda olish;
davlat organlarining tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish masalalarini koʻrib chiqish bilan bogʻliq majlislarida ishtirok etish;
zarur boʻlgan hollarda, oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni amalga oshirish uchun davlat organlarining, ilmiy muassasalarning va boshqa tashkilotlarning rahbarlari hamda mutaxassislarini jalb etish, ishchi guruhlar tuzish;
tadbirkorlik faoliyati sohasidagi jinoyatlar toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha gumon qilinayotgan, ayblanayotgan va hukm qilingan tadbirkorlik subyektlari vakillari bilan uchrashish uchun qamoqda saqlash joylariga, jazoni ijro etish muassasalariga moneliksiz kirish;
maʼmuriy javobgarlikni keltirib chiqaradigan qonunchilik buzilishi holatlari yuzasidan maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisida bayonnomalar tuzish.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
9-modda. Ogohlantirish
Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishiga doir qonunchilikning buzilishiga yoʻl qoʻyilmasligi toʻgʻrisidagi ogohlantirish Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil tomonidan davlat organlari hamda boshqa tashkilotlarning mansabdor shaxslariga yozma ravishda eʼlon qilinadi.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil ogohlantirish toʻgʻrisida yuqori turuvchi organga yoki mansabdor shaxsga xabar qilishga haqli.
10-modda. Taqdimnoma
Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishiga doir qonunchilikning aniqlangan buzilishlarini, ularga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish toʻgʻrisidagi taqdimnoma Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil tomonidan davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning qonunchilik buzilishlarini bartaraf etish yuzasidan vakolat berilgan rahbarlariga kiritiladi.
Taqdimnoma kechiktirmay bajarilishi va koʻrilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilga, agar boshqa muddat belgilanmagan boʻlsa, oʻn besh kundan kechiktirmay yozma ravishda xabar qilinishi lozim.
11-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning majburiyatlari
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil oʻz faoliyatini amalga oshirishda:
Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlariga rioya etishi, oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarishi;
davlat organlari va boshqa tashkilotlarning, ular mansabdor shaxslarining oʻz vakolatlari doirasida amalga oshirilayotgan faoliyatiga aralashmasligi;
davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning faoliyatiga toʻsiqlarni vujudga keltirmasligi;
davlat sirlarini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi maʼlumotlarni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikning talablariga rioya etishi;
arz qiluvchilarni shikoyatlarni koʻrib chiqish natijalari toʻgʻrisida xabardor etishi shart.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.
12-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning tadbirkorlik subyektlarining shikoyatlarini va boshqa murojaatlarini koʻrib chiqish tartibi
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil tadbirkorlik subyektlarining oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlarini buzayotgan davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning qarorlari, ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan bergan shikoyatlarini koʻrib chiqadi.
Tadbirkorlik subyektlari oʻrtasida yuzaga keladigan iqtisodiy nizolarni, tadbirkorlik faoliyati bilan bogʻliq boʻlmagan, oilaga, mehnatga doir va boshqa huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan nizolarni hal etishga taalluqli shikoyatlar Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning koʻrib chiqish doirasiga kirmaydi.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil sudlarning, tezkor-qidiruv faoliyatini amalga oshiruvchi organlarning, tergov, surishtiruv va jazoni ijro etish organlarining vakolatiga kiritilgan masalalarni koʻrib chiqmaydi.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil shikoyatlarni koʻrib chiqayotganda oʻz vakolatlari doirasida:
masalani uning mohiyatiga koʻra hal qilishi;
arz qiluvchi oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish uchun foydalanishi mumkin boʻlgan vositalar va shakllarni koʻrsatishi;
shikoyatni uning mohiyatiga koʻra hal qilishga vakolatli boʻlgan tashkilotga yoki mansabdor shaxsga yuborishi;
arz qiluvchini uning huquqlari va qonuniy manfaatlariga daxldor hujjatlar, qarorlar va boshqa materiallar bilan tanishtirishi;
sababini albatta koʻrsatgan holda shikoyatni koʻrib chiqishni rad etishi mumkin.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil qonunchilikka muvofiq boshqa chora-tadbirlarni ham koʻrishi mumkin.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilga shikoyat bergan shaxs, shuningdek Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil tomonidan oʻziga axborot toʻplash va uni tahlil etish yoki ekspert bahosi berish vazifasi topshirilgan shaxslarning bunday harakatlar uchun taʼqib qilinishi yoki huquqlari boshqacha tarzda cheklanishi mumkin emas.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil nomiga tadbirkorlik subyektlarining tadbirkorlik faoliyati sohasidagi jinoyatlar toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha gumon qilinayotgan, ayblanayotgan yoki hukm qilingan va qamoqda saqlash joylarida, jazoni ijro etish muassasalarida turgan vakillari tomonidan yuborilgan shikoyatlar, shuningdek maʼmuriy qamoqqa olingan hamda maxsus qabulxonada saqlanayotgan shaxslarning shikoyatlari ular saqlanayotgan joylarning maʼmuriyati tomonidan koʻzdan kechirilishi mumkin emas hamda Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilga yigirma toʻrt soatdan kechiktirmay yuboriladi. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning javobi koʻzdan kechirilishi mumkin emas va arz qiluvchiga darhol yetkazib beriladi.
Davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning rahbarlari hamda mansabdor shaxslari Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning murojaatiga yozma shaklda javob yuborishi, shuningdek soʻralayotgan maʼlumotlarni, hujjatlarni va materiallarni tegishli murojaat qabul qilingan kundan eʼtiboran oʻn kundan oshmagan muddatda Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilga taqdim etishi shart.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning murojaatiga javob murojaat bevosita qaysi davlat organi rahbariga yoʻllangan boʻlsa, oʻsha davlat organi rahbarining yoki uning oʻrinbosarining imzosi bilan yuboriladi.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil tomonidan tadbirkorlik subyektlarining boshqa murojaatlarini koʻrib chiqish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
13-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning shikoyatlarni koʻrib chiqish yakunlariga doir xulosasi
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil qaysi davlat organining yoki boshqa tashkilotning, uning mansabdor shaxsining qarorlari yoki harakatlari (harakatsizligi) tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini buzgan boʻlsa, oʻsha davlat organiga yoki boshqa tashkilotga, uning mansabdor shaxsiga tadbirkorlik subyektlarining buzilgan huquqlarini va qonuniy manfaatlarini tiklash yuzasidan oʻz xulosasini yuboradi.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning xulosasida quyidagi tavsiyalar nazarda tutilishi mumkin:
ishning davlat organi yoki boshqa tashkilot yoxud mansabdor shaxs tomonidan nihoyasiga yetkazilishi zarurligi;
davlat organining yoki boshqa tashkilotning yoxud mansabdor shaxsning qarori oʻzgartirilishi yoxud bekor qilinishi kerakligi;
davlat organining yoki boshqa tashkilotning yoxud mansabdor shaxsning qarorini asoslantirish zarurligi;
davlat organining yoki boshqa tashkilotning yoxud mansabdor shaxsning qoʻshimcha qaror qabul qilishi kerakligi.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning xulosasida boshqa tavsiyalar ham boʻlishi mumkin.
14-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil tomonidan shikoyatlarni koʻrib chiqish shartlari
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil arz qiluvchiga oʻz huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilganligi maʼlum boʻlib qolgan paytdan eʼtiboran yoki arz qiluvchi, agar u huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishning boshqa vositalaridan foydalangan hamda qabul qilingan qarorlardan qanoatlanmagan boʻlsa, oʻz shikoyati boʻyicha qabul qilingan oxirgi qarordan xabar topgan paytdan eʼtiboran bir yil ichida berilgan shikoyatlarni koʻrib chiqadi.
Shikoyat berishning uzrli sababga koʻra oʻtkazib yuborilgan muddati Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil tomonidan tiklanishi mumkin.
15-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilga beriladigan shikoyatlarga qoʻyiladigan talablar
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilga berilgan shikoyatda arz qiluvchining familiyasi (ismi, otasining ismi), uning yashash joyi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shikoyat yuridik shaxs tomonidan berilgan taqdirda esa, uning toʻliq nomi, joylashgan yeri (pochta manzili) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan boʻlishi kerak.
Shikoyatda qarorlari, harakatlari yoki harakatsizligi ustidan shikoyat qilinayotgan davlat organining yoki boshqa tashkilotning nomi, mansabdor shaxsning familiyasi (ismi, otasining ismi) koʻrsatiladi, arz qiluvchining fikricha, uning huquqlarini buzgan qarorlarning, harakatlarning yoki harakatsizlikning mohiyati bayon etiladi.
Elektron shaklda berilgan shikoyat qonunchilikda belgilangan talablarga muvofiq boʻlishi kerak.
Shikoyat boʻyicha ilgari qabul qilingan mavjud qarorlar yoki ularning koʻchirma nusxalari, shuningdek shikoyatni koʻrib chiqish uchun zarur boʻlgan boshqa hujjatlar unga ilova qilinishi mumkin boʻlib, mazkur hujjatlar qaytarilmaydi, arz qiluvchi ularni qaytarish haqida yozma ariza bergan hollar bundan mustasno.
Arz qiluvchilar va ularning vakillari shikoyatni u koʻrib chiqilguniga qadar va koʻrib chiqilayotgan paytda shikoyat yuzasidan qaror qabul qilinguniga qadar yozma yoki elektron shaklda ariza berish orqali qaytarib olishi mumkin. Shikoyatni qaytarib olish toʻgʻrisidagi ariza Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil tomonidan qonun buzilishlarini aniqlash va bartaraf etish yuzasidan chora-tadbirlar koʻrilishini istisno etmaydi.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilga berilgan shikoyat uchun davlat boji undirilmaydi.
16-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning hisobdorligi
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil davlat organlari tomonidan tadbirkorlik subyektlarining huquqlarini va qonuniy manfaatlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishining holatiga doir axborotni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga tizimli asosda taqdim etadi.
17-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning davlat organlari, tadbirkorlik subyektlari va fuqarolik jamiyatining institutlari bilan hamkorligi
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil davlat organlari, tadbirkorlik subyektlari, tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish sohasida oʻz faoliyatini amalga oshiruvchi nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan oʻz vakolatlari doirasida hamkorlikni amalga oshiradi.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha mavjud materiallar toʻgʻrisida davlat organlari, tadbirkorlik subyektlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan qonunchilikda belgilangan tartibda axborot almashuvini, shu jumladan elektron shakldagi axborot almashuvini amalga oshiradi.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil davlat organlari, tadbirkorlik subyektlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari vakillarining Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil huzurida tashkil etilgan ishchi guruhlar va komissiyalar faoliyatida ishtirok etishi uchun zarur sharoitlar yaratadi.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil davlat organlari, tadbirkorlik subyektlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan birgalikda tadbirlar, maslahatlashuvlar va muzokaralar oʻtkazishi, shuningdek ijtimoiy sheriklik toʻgʻrisida bitimlar va shartnomalar tuzishi mumkin.
Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakolatli davlat organlarining faoliyatini muvofiqlashtirish maqsadida, shuningdek mazkur sohada ijtimoiy sheriklikni qoʻllab-quvvatlash uchun Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil huzurida Tadbirkorlarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishi boʻyicha komissiya tuzilishi mumkin. Komissiyani Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil boshqaradi.
18-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning faoliyatiga koʻmaklashish
Davlat organlari va boshqa tashkilotlar, ularning mansabdor shaxslari Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilga uning faoliyatida koʻmaklashishi, u tomonidan soʻralayotgan, tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga taalluqli boʻlgan hujjatlar, materiallar hamda boshqa maʼlumotlarni, agar boshqa muddat belgilanmagan boʻlsa, soʻrov olingan kundan eʼtiboran oʻn kundan kechiktirmasdan taqdim etishi shart.
Davlat organlari va boshqa tashkilotlarning mansabdor shaxslari Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish masalalariga doir soʻrovlari, xulosalari, takliflari va tavsiyalarini koʻrib chiqishi, shuningdek Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning qonuniy talablarini bajarishi hamda koʻrib chiqish natijalari va koʻrilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida belgilangan muddatda uni xabardor qilishi shart.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil oʻz faoliyatiga doir masalalar boʻyicha davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning mansabdor shaxslari tomonidan darhol qabul qilinish huquqidan foydalanadi.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning va uning devoni xodimlarining faoliyatiga toʻsqinlik qilish belgilangan tartibda javobgarlikka sabab boʻladi.
19-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning daxlsizlik huquqi
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil daxlsizlik huquqidan foydalanadi va u Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining roziligisiz jinoiy javobgarlikka tortilishi, ushlab turilishi, qamoqqa olinishi yoki sud tartibida beriladigan maʼmuriy jazo choralariga tortilishi mumkin emas. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilni majburiy keltirishga, ushlab turishga, shuningdek uning shaxsiy buyumlari, yuki, transporti, turar joyi va xizmat xonasini, aloqa vositalari va hujjatlarini koʻzdan kechirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilga nisbatan jinoyat ishi faqat Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori tomonidan qoʻzgʻatilishi mumkin.
20-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilni lavozimidan muddatidan ilgari ozod qilish
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil lavozimdan quyidagi hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan muddatidan ilgari ozod qilinishi mumkin:
u oʻz vakolatlarini zimmasidan soqit qilish toʻgʻrisida yozma ravishda ariza bergan taqdirda;
u qonunga koʻra Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning vakolatlarini amalga oshirishga mos kelmaydigan lavozimga saylangan yoki tayinlangan taqdirda;
u sogʻligʻining holatiga yoki boshqa uzrli sabablarga koʻra Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil vazifasini bajarishga uzoq vaqt mobaynida qodir boʻlmagan taqdirda;
unga nisbatan sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirgan taqdirda;
u oʻz majburiyatlarini muntazam ravishda, uzrli sabablarsiz bajarmagan taqdirda.
21-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning oʻrinbosarlari
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimidan ozod qilinadigan ikki nafar oʻrinbosari boʻladi.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil oʻz lavozimidan muddatidan ilgari ozod qilingan taqdirda, Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha yangi vakil tayinlanguniga qadar uning vazifasini oʻrinbosarlaridan biri vaqtincha bajarib turadi va ana shu davrda unga nisbatan Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil uchun belgilangan kafolatlar tatbiq etiladi.
22-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning devoni
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning faoliyatini taʼminlash uchun yuridik shaxs huquqlariga ega davlat organi boʻlgan Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning devoni (bundan buyon matnda Vakil devoni deb yuritiladi) tashkil etiladi.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning oʻrinbosarlaridan biri bir vaqtning oʻzida Vakil devonining rahbaridir.
Vakil devoni xodimlari Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimdan ozod qilinadi, ularga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi xodimlari uchun belgilangan tibbiy xizmat koʻrsatish, moddiy ragʻbatlantirish va mehnatga haq toʻlash shartlari tatbiq etiladi.
Vakil devonining tuzilmasi va uning xodimlarining shtat birligi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi.
Vakil devonining xodimlari maʼmuriy javobgarlikni keltirib chiqaradigan qonunchilik buzilishi holatlari yuzasidan maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisida bayonnomalar tuzish huquqiga egadir.
Vakil devoni oʻzining bank hisob-kitob varagʻiga, oʻz nomi yozilgan hamda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbining tasviri tushirilgan muhrga va blankalarga ega boʻladi.
Vakil devoni toʻgʻrisidagi nizom Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil tomonidan tasdiqlanadi.
23-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilni va uning oʻrinbosarlarini ijtimoiy himoya qilish
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil — maqomi, mehnatga haq toʻlash, tibbiy va transport taʼminoti shart-sharoitlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti maslahatchisining oʻrinbosariga, Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil oʻrinbosarlari — maqomi, mehnatga haq toʻlash va tibbiy taʼminoti shart-sharoitlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasining shuʼba mudiriga tenglashtiriladi.
24-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakilning xalqaro aloqalari
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish sohasida xorijiy mamlakatlarning xuddi shunday institutlari vakillari, xalqaro tashkilotlar, chet davlatlarning milliy organlari va boshqa muassasalar bilan xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.
25-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil faoliyatining moliyaviy, moddiy-texnika va boshqa taʼminoti
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Vakil devoni faoliyatining moliyaviy, moddiy-texnika va boshqa taʼminoti Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
26-modda. Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
27-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi, Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
28-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
29-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2017-yil 29-avgust,
OʻRQ-440-son
Закон Республики Узбекистан
Об Уполномоченном при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства
Принят Законодательной палатой 14 августа 2017 года Одобрен Сенатом 24 августа 2017 года
Статья 1. Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование деятельности Уполномоченного при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства.
Статья 2. Законодательство об Уполномоченном при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства
Законодательство об Уполномоченном при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Статья 3. Уполномоченный при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства
Уполномоченный при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства (далее — Уполномоченный по защите прав предпринимателей) — должностное лицо, обеспечивающее гарантии защиты прав и законных интересов субъектов предпринимательства, соблюдение указанных прав и законных интересов государственными органами, в том числе правоохранительными и контролирующими органами (далее — государственные органы).
Уполномоченный по защите прав предпринимателей осуществляет свои полномочия самостоятельно и независимо от государственных органов, их должностных лиц и в своей деятельности подотчетен Президенту Республики Узбекистан.
Статья 4. Назначение на должность и освобождение от должности Уполномоченного по защите прав предпринимателей
Уполномоченный по защите прав предпринимателей назначается на должность и освобождается от должности Президентом Республики Узбекистан.
Уполномоченным по защите прав предпринимателей может быть назначен гражданин Республики Узбекистан, достигший на день назначения тридцати лет, имеющий высшее образование, владеющий государственным языком, обладающий опытом деятельности в области защиты прав и законных интересов субъектов предпринимательства либо предпринимательской деятельности, постоянно проживающий на территории Республики Узбекистан не менее пяти лет непосредственно перед назначением.
Статья 5. Деятельность, несовместимая с должностью Уполномоченного по защите прав предпринимателей
Уполномоченный по защите прав предпринимателей обязан приостановить или прекратить свое членство в политической партии на период исполнения своих обязанностей. Уполномоченный по защите прав предпринимателей не может заниматься другими видами оплачиваемой деятельности, кроме научной, педагогической и творческой.
Статья 6. Основные принципы деятельности Уполномоченного по защите прав предпринимателей
Основными принципами деятельности Уполномоченного по защите прав предпринимателей являются законность, независимость, справедливость, гуманизм, гласность, доступность, приоритет прав и законных интересов субъектов предпринимательства.
Статья 7. Основные задачи и направления деятельности Уполномоченного по защите прав предпринимателей
Основными задачами и направлениями деятельности Уполномоченного по защите прав предпринимателей являются:
участие в формировании и реализации государственной политики в области развития предпринимательской деятельности, защиты прав и законных интересов субъектов предпринимательства;
осуществление контроля за соблюдением прав и законных интересов субъектов предпринимательства государственными органами;
оказание правовой поддержки субъектам предпринимательства при осуществлении проверок их деятельности;
осуществление координации проверок деятельности субъектов предпринимательства и контроля за законностью осуществления проверок деятельности субъектов предпринимательства со стороны контролирующих органов;
изучение практической реализации норм и требований законодательства о гарантиях свободы предпринимательской деятельности;
оценка эффективности воздействия принятых нормативно-правовых актов на осуществление предпринимательской деятельности;
ведение учета Книги регистрации проверок в электронном виде;
ведение электронного реестра обязательных требований, формируемого на основании перечня соответствия деятельности субъектов предпринимательства требованиям законодательства, предоставленных в установленном порядке государственными органами и организациями по сферам в рамках их полномочий;
подготовка предложений по совершенствованию законодательства, направленного на укрепление правовых гарантий субъектов предпринимательства, стимулирование их развития.
Статья 8. Права Уполномоченного по защите прав предпринимателей
Уполномоченный по защите прав предпринимателей для выполнения возложенных на него задач имеет право:
проводить изучение неукоснительного исполнения законодательства по соблюдению прав и законных интересов субъектов предпринимательства государственными органами;
осуществлять мониторинг законности проведения проверок деятельности субъектов предпринимательства, вносить предложения по принятию комплексных мер по предупреждению фактов незаконного вмешательства в деятельность субъектов предпринимательства;
письменно объявлять должностным лицам государственных органов и иных организаций предостережения о недопустимости нарушения законодательства по соблюдению прав и законных интересов субъектов предпринимательства;
вносить руководителям государственных органов и иных организаций представления об устранении выявленных нарушений законодательства, причин и условий, им способствующих, обязательные для исполнения в установленные сроки;
обращаться в суды с заявлениями, исками и жалобами в интересах субъектов предпринимательства без уплаты государственной пошлины;
обращаться в суд или иной орган, выдавший исполнительный документ, с заявлением об отсрочке или рассрочке исполнения по исполнительным документам, предусматривающим взыскание в доход государства, в интересах должников — субъектов предпринимательства;
запрашивать и получать от государственных органов и организаций статистические, аналитические материалы, заключения и иную информацию по вопросам, входящим в его компетенцию;
принимать участие в заседаниях государственных органов, связанных с рассмотрением вопросов защиты прав и законных интересов субъектов предпринимательства;
привлекать, при необходимости, руководителей и специалистов государственных органов, научных учреждений и других организаций, создавать рабочие группы для осуществления возложенных на них задач;
беспрепятственно посещать места содержания под стражей, учреждения по исполнению наказания для встречи с представителями субъектов предпринимательства – подозреваемыми, обвиняемыми и осужденными по делам о преступлениях в сфере предпринимательской деятельности;
составлять протоколы об административном правонарушении по фактам нарушений законодательства, влекущих административную ответственность.
Уполномоченный по защите прав предпринимателей может иметь и иные права в соответствии с законодательством.
Статья 9. Предостережение
Предостережение о недопустимости нарушения законодательства по соблюдению прав и законных интересов субъектов предпринимательства письменно объявляется Уполномоченным по защите прав предпринимателей должностным лицам государственных органов и иных организаций.
О предостережении Уполномоченный по защите прав предпринимателей вправе сообщить в вышестоящий орган либо должностному лицу.
Статья 10. Представление
Представление об устранении выявленных нарушений законодательства по соблюдению прав и законных интересов субъектов предпринимательства, причин и условий, им способствующих, вносится Уполномоченным по защите прав предпринимателей руководителям государственных органов и иных организаций, которые наделены полномочиями по устранению нарушений законодательства.
Представление подлежит безотлагательному исполнению, и о принятых мерах в письменной форме должно быть сообщено Уполномоченному по защите прав предпринимателей не позднее пятнадцати дней, если не установлен иной срок.
Статья 11. Обязанности Уполномоченного по защите прав предпринимателей
При осуществлении своей деятельности Уполномоченный по защите прав предпринимателей обязан:
соблюдать Конституцию и законы Республики Узбекистан, выполнять возложенные на него задачи;
не вмешиваться в деятельность государственных органов и иных организаций, их должностных лиц, осуществляемую в пределах их полномочий;
не создавать препятствия для функционирования государственных органов и иных организаций;
соблюдать требования законодательства о защите сведений, составляющих государственные секреты или иную охраняемую законом тайну;
извещать заявителей о результатах рассмотрения жалоб.
Уполномоченный по защите прав предпринимателей может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.
Статья 12. Порядок рассмотрения Уполномоченным о защите прав предпринимателей жалоб и иных обращений субъектов предпринимательства
Уполномоченный по защите прав предпринимателей рассматривает жалобы субъектов предпринимательства на решения государственных органов и иных организаций, действия (бездействие) их должностных лиц, нарушающих права и законные интересы субъектов предпринимательства.
Жалобы, связанные с разрешением экономических споров, возникающих между субъектами предпринимательства, споров, вытекающих из семейных, трудовых и других правоотношений, не связанных с предпринимательской деятельностью, к предмету рассмотрения Уполномоченного по защите прав предпринимателей не относятся.
Уполномоченный по защите прав предпринимателей не рассматривает вопросы, отнесенные к компетенции суда, органов, осуществляющих оперативно-розыскную деятельность, следствия, дознания и исполнения наказания.
Уполномоченный по защите прав предпринимателей при рассмотрении жалоб в пределах своих полномочий может:
разрешить вопрос по существу;
указать на средства и формы, которые заявитель может использовать для защиты своих прав и законных интересов;
передать жалобу организации или должностному лицу, компетентному разрешить ее по существу;
ознакомить заявителя с документами, решениями и иными материалами, затрагивающими его права и законные интересы;
отказать в рассмотрении жалобы с обязательным указанием мотивов отказа.
Уполномоченный по защите прав предпринимателей может принимать и иные меры в соответствии с законодательством.
Лицо, подавшее жалобу Уполномоченному по защите прав предпринимателей, а также лица, которым было поручено Уполномоченным по защите прав предпринимателей осуществление сбора и анализа информации или экспертной оценки, не могут быть подвергнуты преследованию или иному ограничению прав за эти действия.
Жалобы, адресованные Уполномоченному по защите прав предпринимателей представителями субъектов предпринимательства – подозреваемыми, обвиняемыми и осужденными по делам о преступлениях в сфере предпринимательской деятельности и находящимися в местах содержания под стражей, учреждениях по исполнению наказания, а также жалобы лиц, подвергнутых административному аресту и находящихся в специальном приемнике, не подлежат просмотру администрацией мест их содержания и не позднее двадцати четырех часов направляются Уполномоченному по защите прав предпринимателей. Ответ Уполномоченного по защите прав предпринимателей не подлежит просмотру и незамедлительно доставляется заявителю.
Руководители и должностные лица государственных органов и иных организаций обязаны направить ответ в письменной форме на обращение Уполномоченного по защите прав предпринимателей, а также предоставить ему запрашиваемые сведения, документы и материалы в срок, не превышающий десяти дней со дня получения соответствующего обращения.
Ответ на обращение Уполномоченного по защите прав предпринимателей направляется за подписью руководителя государственного органа, которому оно непосредственно было адресовано, или его заместителя.
Рассмотрение Уполномоченным по защите прав предпринимателей иных обращений субъектов предпринимательства осуществляется в порядке, установленном законодательством.
Статья 13. Заключение Уполномоченного по защите прав предпринимателей по итогам рассмотрения жалоб
Уполномоченный по защите прав предпринимателей направляет государственному органу или иной организации, его (ее) должностному лицу, в решениях или действиях (бездействии) которых установлено нарушение прав и законных интересов субъектов предпринимательства, свое заключение по восстановлению нарушенных прав и законных интересов субъектов предпринимательства.
В заключении Уполномоченного по защите прав предпринимателей могут быть предусмотрены следующие рекомендации:
дело должно быть доведено до конца государственным органом или иной организацией либо должностным лицом;
решение государственного органа или иной организации либо должностного лица подлежит изменению либо отмене;
решение государственного органа или иной организации либо должностного лица необходимо обосновать;
государственный орган или иная организация либо должностное лицо должны принять дополнительное решение.
В заключении Уполномоченного по защите прав предпринимателей могут содержаться и иные рекомендации.
Статья 14. Условия рассмотрения жалоб Уполномоченным по защите прав предпринимателей
Уполномоченный по защите прав предпринимателей рассматривает жалобы, поданные в течение одного года с момента, когда заявителю стало известно о нарушении его прав и законных интересов, или принятия последнего решения по жалобе, если заявитель использовал иные средства защиты своих прав и законных интересов и не удовлетворен принятыми решениями.
Пропущенный по уважительной причине срок подачи жалобы может быть восстановлен Уполномоченным по защите прав предпринимателей.
Статья 15. Требования, предъявляемые к жалобам Уполномоченному по защите прав предпринимателей
В жалобе, поданной Уполномоченному по защите прав предпринимателей, должны содержаться фамилия (имя, отчество) заявителя, сведения о месте его жительства, а в случае подачи жалобы юридическим лицом — его полное наименование, сведения о местонахождении (почтовом адресе).
В жалобе указываются наименование государственного органа или иной организации, фамилия (имя, отчество) должностного лица, чьи решения, действия или бездействие обжалуются, изложение существа решений, действий или бездействия, нарушивших, по мнению заявителя, его права.
Жалоба, поданная в электронной форме, должна соответствовать требованиям, установленным законодательством.
К жалобе могут прилагаться имеющиеся решения, ранее принятые по ней, или их копии, а также другие документы, необходимые для ее рассмотрения, которые не подлежат возврату, за исключением случаев письменного заявления заявителя об их возврате.
Заявители и их представители могут отозвать жалобу до и во время ее рассмотрения, до принятия решения по ней путем подачи заявления в письменной или электронной форме. Заявление об отзыве жалобы не исключает принятия Уполномоченным по защите прав предпринимателей мер по выявлению и устранению нарушений закона.
Жалоба, поданная Уполномоченному по защите прав предпринимателей, государственной пошлиной не облагается.
Статья 16. Подотчетность Уполномоченного по защите прав предпринимателей
Уполномоченный по защите прав предпринимателей на системной основе представляет Президенту Республики Узбекистан информацию о состоянии соблюдения законодательства о защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства государственными органами.
Статья 17. Взаимодействие Уполномоченного по защите прав предпринимателей с государственными органами, субъектами предпринимательства и институтами гражданского общества
Уполномоченный по защите прав предпринимателей в пределах своих полномочий осуществляет взаимодействие с государственными органами, субъектами предпринимательства, негосударственными некоммерческими организациями и другими институтами гражданского общества, осуществляющими свою деятельность в области защиты прав и законных интересов субъектов предпринимательства.
Уполномоченный по защите прав предпринимателей осуществляет обмен информацией, в том числе в электронной форме, об имеющихся материалах по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства с государственными органами, субъектами предпринимательства, негосударственными некоммерческими организациями и другими институтами гражданского общества в порядке, установленном законодательством.
Уполномоченный по защите прав предпринимателей создает необходимые условия для участия представителей государственных органов, субъектов предпринимательства, негосударственных некоммерческих организаций и других институтов гражданского общества в деятельности рабочих групп и комиссий, созданных при Уполномоченном по защите прав предпринимателей.
Уполномоченный по защите прав предпринимателей может проводить с государственными органами, субъектами предпринимательства, негосударственными некоммерческими организациями и другими институтами гражданского общества совместные мероприятия, консультации и переговоры, а также заключать соглашения и договоры о социальном партнерстве.
В целях координации деятельности уполномоченных государственных органов по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства, а также для поддержки социального партнерства в данной сфере при Уполномоченном по защите прав предпринимателей может быть образована Комиссия по соблюдению прав и законных интересов субъектов предпринимательства. Комиссию возглавляет Уполномоченный по защите прав предпринимателей.
Статья 18. Содействие деятельности Уполномоченного по защите прав предпринимателей
Государственные органы и иные организации, их должностные лица обязаны содействовать Уполномоченному по защите прав предпринимателей в его деятельности, предоставлять запрашиваемые им документы, материалы и иные сведения, связанные с правами и законными интересами субъектов предпринимательства, не позднее десяти дней со дня получения запроса, если не установлен иной срок.
Должностные лица государственных органов и иных организаций обязаны рассмотреть запросы, заключения, предложения и рекомендации Уполномоченного по защите прав предпринимателей по вопросам защиты прав и законных интересов субъектов предпринимательства, а также выполнять законные требования Уполномоченного по защите прав предпринимателей и в установленный срок уведомить его о результатах рассмотрения и принятых мерах.
По вопросам своей деятельности Уполномоченный по защите прав предпринимателей пользуется правом безотлагательного приема должностными лицами государственных органов и иных организаций.
Воспрепятствование деятельности Уполномоченного по защите прав предпринимателей и работников его аппарата влечет ответственность в установленном порядке.
Статья 19. Неприкосновенность Уполномоченного по защите прав предпринимателей
Уполномоченный по защите прав предпринимателей пользуется правом неприкосновенности и не может быть привлечен к уголовной ответственности, задержан, заключен под стражу или подвергнут мерам административного взыскания, налагаемым в судебном порядке, без согласия Президента Республики Узбекистан. Не допускается привод, задержание, а равно досмотр личных вещей, багажа, транспорта, жилого и служебного помещения, средств связи и документов Уполномоченного по защите прав предпринимателей.
Уголовное дело в отношении Уполномоченного по защите прав предпринимателей может быть возбуждено только Генеральным прокурором Республики Узбекистан.
Статья 20. Досрочное освобождение от должности Уполномоченного по защите прав предпринимателей
Уполномоченный по защите прав предпринимателей может быть досрочно освобожден от должности Президентом Республики Узбекистан в случае:
письменного заявления о сложении им своих полномочий;
избрания или назначения его на должность, занятие которой по закону несовместимо с осуществлением полномочий Уполномоченного по защите прав предпринимателей;
его неспособности по состоянию здоровья или иным уважительным причинам в течение длительного времени исполнять обязанности Уполномоченного по защите прав предпринимателей;
вступления в законную силу в отношении его обвинительного приговора суда;
систематического, без уважительных причин невыполнения им своих обязанностей.
Статья 21. Заместители Уполномоченного по защите прав предпринимателей
Уполномоченный по защите прав предпринимателей имеет двух заместителей, назначаемых на должность и освобождаемых от должности Президентом Республики Узбекистан.
В случае досрочного освобождения от должности Уполномоченного по защите прав предпринимателей, до назначения нового Уполномоченного по защите прав предпринимателей его обязанности временно исполняет один из заместителей, и на этот период на него распространяются гарантии, установленные для Уполномоченного по защите прав предпринимателей.
Статья 22. Аппарат Уполномоченного по защите прав предпринимателей
Для обеспечения деятельности Уполномоченного по защите прав предпринимателей создается аппарат Уполномоченного по защите прав предпринимателей (далее — аппарат Уполномоченного), являющийся государственным органом с правами юридического лица.
Один из заместителей Уполномоченного по защите прав предпринимателей одновременно является руководителем аппарата Уполномоченного.
Работники аппарата Уполномоченного назначаются на должность и освобождаются от должности Уполномоченным по защите прав предпринимателей, на которых распространяются условия медицинского обслуживания, материального стимулирования и оплаты труда, установленные для работников Администрации Президента Республики Узбекистан.
Структура и штатная численность работников аппарата Уполномоченного утверждаются Президентом Республики Узбекистан.
Работники аппарата Уполномоченного имеют право составлять протоколы об административном правонарушении по фактам нарушений законодательства, влекущих административную ответственность.
Аппарат Уполномоченного имеет свой банковский расчетный счет, печать и бланки со своим наименованием и с изображением Государственного герба Республики Узбекистан.
Положение об аппарате Уполномоченного утверждается Уполномоченным по защите прав предпринимателей.
Статья 23. Социальная защита Уполномоченного по защите прав предпринимателей и его заместителей
Уполномоченный по защите прав предпринимателей по статусу, условиям оплаты труда, медицинского и транспортного обеспечения приравнивается к заместителю советника Президента Республики Узбекистан, заместители Уполномоченного по защите прав предпринимателей по статусу, условиям оплаты труда и медицинского обеспечения — к заведующему сектором Администрации Президента Республики Узбекистан.
Статья 24. Международные связи Уполномоченного по защите прав предпринимателей
Уполномоченный по защите прав предпринимателей осуществляет международное сотрудничество с представителями аналогичных институтов зарубежных стран, международными организациями, национальными органами иностранных государств и иными учреждениями в области защиты прав и законных интересов субъектов предпринимательства.
Статья 25. Финансовое, материально-техническое и иное обеспечение деятельности Уполномоченного по защите прав предпринимателей
Финансовое, материально-техническое и иное обеспечение деятельности Уполномоченного по защите прав предпринимателей, аппарата Уполномоченного осуществляется из средств Государственного бюджета Республики Узбекистан.
Статья 26. Ответственность за нарушение законодательства об Уполномоченном по защите прав предпринимателей
Лица, виновные в нарушении законодательства об Уполномоченном по защите прав предпринимателей, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 27. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона
Уполномоченному по защите прав предпринимателей, Генеральной прокуратуре, Министерству юстиции Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 28. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 29. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
29 августа 2017 г.,
№ ЗРУ-440