📅 2017-yil 18-sentabr · Vazirlik va idoralar hujjatlari · Moliya vaziri
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
UzbekAI
📅 2017 йил 18 сентябрь · Вазирлик ва идоралар ҳужжатлари · Молия вазири
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 18 сентября 2017 г. · Документы министерств и ведомств · Министр финансов
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 18 September 2017 · Ministry and agency documents · Moliya vaziri
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг
буйруғи
«Суғурталовчилар молиявий-хўжалик фаолиятининг бухгалтерия ҳисоби Счётлар режасини тасдиқлаш тўғрисида»ги буйруққа ўзгартиришлар киритиш ҳақида
Ўзбекистон Республикасининг «Суғурта фаолияти тўғрисида»ги Қонунига , Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 18 мартдаги ПҚ-2847-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги тўғрисидаги низомга мувофиқ буюраман:
1. Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2008 йил 5 майдаги 47-сон «Суғурталовчилар молиявий-хўжалик фаолиятининг бухгалтерия ҳисоби Счётлар режасини тасдиқлаш тўғрисида»ги буйруғига (рўйхат рақами 1813, 2008 йил 22 май) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2008 й., 20-21-сон, 193 модда) иловага мувофиқ ўзгартиришлар киритилсин.
2. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2017 йил 18 сентябрдаги 131-сон буйруғига ИЛОВА
«Суғурталовчилар молиявий-хўжалик фаолиятининг бухгалтерия ҳисоби Счётлар режасини тасдиқлаш тўғрисида»ги буйруққа киритилаётган ўзгартиришлар
1. Буйруқ муқаддимаси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ўзбекистон Республикасининг «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги, «Суғурта фаолияти тўғрисида»ги қонунларига ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2007 йил 10 апрелдаги ПҚ-618-сон «Суғурта хизматлари бозорини янада ислоҳ қилиш ва ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ва 2017 йил 18 мартдаги ПҚ-2847-сон «Молия органлари фаолиятини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорларига мувофиқ буюраман:».
2. Счётлар режасида :
0112, 0212, 0299, 0300, 0310, 0860, 0920, 4810, 7910, 9550, 010-сатрлардаги ва изоҳдаги «Узоқ муддатли ижара», «узоқ муддатли ижара» ва «узоқ муддатли ижарадан» деган сўзлар тегишлича «Молиявий ижара», «молиявий ижара» ва «молиявий ижарадан» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
4820, 6910, 9350, 001-сатрлардаги «Қисқа муддатли ижара», «қисқа муддатли ижара», «Қисқа муддатли ижарадан» ва «Қисқа муддатли ижарага» деган сўзлар тегишлича «Оператив ижара», «оператив ижара», «Оператив ижарадан» ва «Оператив ижарага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
3. иловада :
2-банднинг «а» ва «е» кичик бандларидаги , 3-банднинг тўртинчи хатбошисидаги , 11-банддаги , 14-банднинг биринчи ва иккинчи хатбошиларидаги , 24-банд жадвалининг 3, 9 ва 12-позицияларидаги, 25-банднинг биринчи , учинчи ва ўн иккинчи хатбошиларидаги , 29-банддаги , 32-банддаги , I бўлим 3-параграфининг номидаги , 34-банддаги , 39-банднинг биринчи хатбошиси ва «б» кичик бандидаги , 53-банд жадвалининг 5-позициясидаги, 68-банднинг еттинчи хатбошисидаги , 74-банддаги , 75-банднинг иккинчи хатбошиси ва «в» кичик бандидаги , 77-банднинг «б» кичик бандидаги ва «л» кичик бандининг учинчи хатбошисидаги , 85-банд жадвалининг 3 ва 4-позицияларидаги, 300-банднинг иккинчи хатбошисидаги , 341-банднинг биринчи ва иккинчи хатбошиларидаги , 344-банд жадвалининг 1 ва 2-позицияларидаги, 419-банднинг биринчи хатбошисидаги , 420-банднинг тўртинчи хатбошисидаги , 429-банд жадвалининг 1, 7 ва 8-позицияларидаги, 450-банднинг олтинчи хатбошисидаги , 455-банддаги , 458-банд жадвалининг 5-позициясидаги, 460-банднинг биринчи хатбошисидаги , 464-банд жадвалининг 2-позициясидаги ва VI бўлим 10-параграфининг номидаги «узоқ муддатли ижара», «Узоқ муддатли ижара» «Узоқ муддатли ижарага», «узоқ муддатли ижарага», «Узоқ муддатли ижарадан», «узоқ муддатли ижаранинг» ва «узоқ муддатли ижарасининг» деган сўзлар тегишлича «молиявий ижара», «Молиявий ижара», «Молиявий ижарага», «молиявий ижарага», «Молиявий ижарадан», «молиявий ижаранинг» ва «молиявий ижарасининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
4-бандда :
биринчи хатбошидаги «қисқа муддатли ижара» деган сўзлар «оператив ижара» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
тўртинчи хатбошидаги «Узоқ муддатли ижара» деган сўзлар «Молиявий ижара» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
33-банднинг жадвалида :
6-позициядаги «(қисқа муддатли)» деган сўзлар «(оператив)» деган сўз билан алмаштирилсин;
7 ва 8-позицияларидаги «Узоқ муддатли ижара» деган сўзлар «Молиявий ижара» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
10-позициядаги «узоқ муддатли ижарага» деган сўзлар «молиявий ижарага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
35-банддаги , 295-банднинг иккинчи хатбошисидаги , 430-банднинг олтинчи хатбошисидаги , 440-банд жадвалининг 5-позициясидаги, 474-банднинг биринчи хатбошисидаги ва VI бўлим 1-параграфининг номидаги «қисқа муддатли ижара», «Қисқа муддатли ижарага», «Қисқа муддатли ижарадан», «Қисқа муддатли ижара» ва «қисқа муддатли ижарага» деган сўзлар тегишлича «оператив ижара», «Оператив ижарага», «Оператив ижарадан», «Оператив ижара» ва «оператив ижарага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
36 ва 37-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«36. Ижара ҳисоби Ўзбекистон Республикаси бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (6-сонли БҲМС) «Ижара ҳисоби»га (рўйхат рақами 1946, 2009 йил 24 апрель) мувофиқ амалга оширилади.
37. Суғурталовчига молиявий ижара шартлари асосида келиб тушган асосий воситалар 0310 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар» счётининг дебети ва 6950 «Молиявий мажбуриятлар — жорий қисми» ҳамда 7910 «Тўланадиган молиявий ижара» счётининг кредитида акс эттирилади.»;
38-банддаги «Узоқ муддатга ижарага» деган сўзлар «Молиявий ижарага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
40 ва 41-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«40. Молиявий ижара шартномасининг шартларига мувофиқ (ёки ижарага берувчи ва ижарачининг қўшимча келишуви асосида) ижарага олинган асосий воситалар ижарачи корхонанинг мулкига ўтиши, ҳисобда асосий воситаларни ҳисобга олувчи (0100) счётларнинг тегишли счётлари дебети ва 0310 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар» счётининг кредитида тегишли асосий воситалар турлари бўйича ёзувлар амалга оширилади. Бир вақтнинг ўзида ушбу объект бўйича 0299 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг эскириши» счётида ҳисоблаб борилган эскириш суммаси тегишли асосий воситаларнинг эскиришини ҳисобга олувчи счётларга (0200) ўтказилади.
Агар молиявий ижара шартномасининг тугаши билан асосий восита объектлари ижарага берувчига қайтарилса, у ҳолда ҳисобда 0299 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг эскириши» счётининг дебети ва 0310 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар» счётининг кредити бўйича ёзувлар амалга оширилади.
Агар ижарага олинган асосий воситалар молиявий ижара шартномасининг муддати тугашига қадар ижарага берувчига қайтарилса, у ҳолда ҳисобда 0310 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар» счётининг кредити ва 0299 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг эскириши» (ҳисобланган эскириш суммасига), 6950 «Молиявий мажбуриятлар — жорий қисми», 7910 «Тўланадиган молиявий ижара» (ижара тўловларининг қолдиқ суммасига) счётларининг дебети бўйича ёзувлар амалга оширилади.
0310 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар» счёти бўйича аналитик ҳисоб асосий воситаларнинг турлари ва алоҳида инвентарь объектлари бўйича юритилади.
41. Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётлар (0300)нинг боғланиши
Т/р Хўжалик операцияларининг мазмуни Счётларнинг боғланиши Дебет Кредит 1. Молиявий ижара шартномаси бўйича асосий воситаларнинг келиб тушиши 0310 6950 7910 2. Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг хусусий асосий воситалар таркибига ўтказилиши. Бир вақтнинг ўзида эскириш суммасининг ўтказилиши 0110 — 0190 0299 0310 0211 –0290 3. Молиявий ижара шартномасининг муддати тугагунига қадар ижарага берувчига қайтарилган объектга ҳисобланган эскириш суммаси 0299 0310 4. Молиявий ижара шартномасининг муддати тугагунига қадар ижарага берувчига қайтарилган объектлар бўйича молиявий ижара шартномаси бўйича тўланмай қолган қолдиқнинг: жорий қисмига узоқ муддатли қисмига 6950 7910 0310 0310 5. Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни қайта баҳолаш: а) қийматининг оширилиши б) қийматининг камайтирилиши 0310 8510 8510 0310 » ;
79-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«79. 0920 «Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар» счёти ижарага берувчи суғурталовчида мулкнинг молиявий ижара шартномаси бўйича муомалаларни ҳисобга олишда фойдаланилади.
Асосий восита объектларини молиявий ижара шартномаси бўйича беришда ижарага берувчи объектларнинг қийматини умумий тартибда ҳисобдан чиқаради. Бунда молиявий ижарага берилган асосий восита объектларининг қиймати ижарачи ва ижарага берувчи билан келишилган баҳода узоқ муддатли қисми 0920 «Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар» счётининг дебетига, жорий қисми 4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» счётининг дебетига ва дебиторлик қарзининг жами суммаси 9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» счётининг кредитига ўтказилади.
9210 «Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши» счёти бўйича кредитдаги сальдо (ижарага берилган асосий восита объектларининг ижарачи ва ижарага берувчи томонидан келишилган баҳодаги қиймати билан бу объектларнинг қолдиқ қиймати ўртасидаги фарқ) кечиктирилган фойда сифатида 7230 «Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган даромадлар» счётига узоқ муддатли қисми ва 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» счётига жорий қисми ҳисобдан чиқарилади.
Ижарага берилган асосий восита объектларининг ижарачи ва ижарага берувчи келишган баҳодаги қиймати билан ушбу объектларнинг қолдиқ қиймати ўртасидаги фарқнинг тегишли қисми ижара ҳақи келиб тушганда 6230 «Бошқа кечиктирилган даромадлар» счётидан 9550 «Молиявий ижарадан даромадлар» счётининг кредитига ҳисобдан чиқарилади.
Ҳисобот йилининг охирида ижарага берувчи жорий йилда келиб тушадиган суммаларни 0920 «Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар» счётининг кредитидан 4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» счётининг дебетига ўтказади. Ижара ҳақининг келиб тушиши пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети ва 4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» счётининг кредитида акс эттирилади.
Агар асосий воситалар объекти ижара муддатининг тугашига қадар ижарачининг мулкига ўтса, у ҳолда сотиб олиш баҳоси тўланган ижара ҳақини чегириб ташлаган ҳолда юқорида кўриб ўтилган ижара ҳақининг келиб тушишини акс эттириш тартибида сотиб олиш вақтида акс эттирилади.
0920 «Молиявий ижара бўйича олинадиган тўловлар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир ижара шартномаси бўйича юритилади.»;
170-банднинг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«170. 4220 «Хизмат сафарларига берилган бўнаклар» счётида суғурталовчи ходимларига хизмат сафарлари учун берилган бўнаклар ҳисобга олинади. Хорижга хизмат сафарига юборилаётган ходимга Вазирликлар, идоралар, корхоналар ва ташкилотлар ходимлари Ўзбекистон Республикаси ташқарисига хизмат сафарига юборилганда хизмат сафари харажатлари учун маблағлар бериш тартиби тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 2730, 2015 йил 19 ноябрь) мувофиқ чет эл валютасида бўнак берилади. Ушбу валютадаги бўнак берилган кундаги Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг расмий курси бўйича сўмга айлантирилади ва сўмда ҳисобга олинади. Хизмат сафарлари учун берилган ва сарфланган чет эл валютасининг ҳисоби алоҳида юритилади.»;
193-бандда :
биринчи хатбошидаги «узоқ муддатли ижара» деган сўзлар «молиявий ижара» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
иккинчи хатбошидаги «Узоқ муддатли ижара» деган сўзлар «Молиявий ижара» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
учинчи хатбошидаги «Қисқа муддатли ижара» деган сўзлар «Оператив ижара» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
194 ва 195-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«194. 4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» счётида шартномага мувофиқ молиявий ижара бўйича олинадиган ижара тўловларининг жорий қисми ҳисобга олинади. Ижара тўловлари жорий қисмининг келиб тушиши 4810 «Молиявий ижара бўйича олинадиган жорий тўловлар» счётининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.
195. 4820 «Оператив ижара бўйича олинадиган тўловлар» счётида шартномага мувофиқ ижара бўйича олинадиган ижара тўловлари ҳисобга олинади. Ижара тўловлари ҳисобланганда 4820 «Оператив ижара бўйича олинадиган тўловлар» счёти 9350 «Оператив ижарадан даромадлар» счёти билан боғланган ҳолда дебетланади. Ижара тўловларининг келиб тушиши 4820 «Оператив ижара бўйича олинадиган тўловлар» счётининг кредитида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.»;
199-банднинг «д» кичик бандидаги «хўжалик суди» деган сўзлар «иқтисодий суд» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
202-банднинг жадвалида :
1-позициядаги «Узоқ муддатли ижара» деган сўзлар «Молиявий ижара» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
2-позициядаги «Қисқа муддатли ижара» деган сўзлар «Оператив ижара» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
296-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«296. 6910 «Тўланадиган оператив ижара» счётида суғурталовчининг оператив ижара бўйича ижарага берувчи олдидаги мажбурияти акс эттирилади. Ҳисобланган ижара суммаси 6910 «Тўланадиган оператив ижара» счётининг кредит томонида, ижарага берувчига тўланган сумма эса ушбу счётнинг дебет томонида акс эттирилади.
6910 «Тўланадиган оператив ижара» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир оператив ижара шартномаси бўйича алоҳида юритилади.»;
304-банд жадвалида :
1 ва 2-позицияларидаги «Қисқа муддатли ижара» деган сўзлар «Оператив ижара» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
3-позициясидаги «Узоқ муддатли ижара» деган сўзлар «Молиявий ижара» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
342-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«342. 7910 «Тўланадиган молиявий ижара» счётида ижарага олинган узоқ муддатли активлар учун ижарага берувчи билан ҳисоб-китоблар ҳисобга олинади.
Суғурталовчига келиб тушган узоқ муддатли активлар учун ижарага берувчи олдидаги қарзлар 0310 «Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар» счёти билан боғланган ҳолда 7910 «Тўланадиган молиявий ижара» счётининг кредитида ҳисобга олинади.»;
357-банднинг олтинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Суғурта захираларидаги қайта суғурталовчиларнинг улушлари ҳисобот даври охирида суғурта захираларини мувофиқ равишда ҳисоблашда, Суғурталовчиларнинг суғурта захиралари тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 1882, 2008 йил 15 декабрь) мувофиқ ҳисобланади.»;
380-банд жадвалининг 1 ва 2-позициялари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
« 1. Резерв капитали ҳажмининг мулк қийматини қайта баҳолаш натижасида кўпайиши: 8510 а) асосий воситалар; 0110 — 0199 б) молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар; 0310 в) ўрнатиладиган асбоб-ускуналар; 0710 — 0720 г) тугалланмаган қурилиш; 0810 д) узоқ муддатли инвестициялар 0610 — 0690 2. Мулкнинг қийматини ўтган қайта баҳолаш қийматининг оширилган миқдоригача камайтирилиши натижасида захира капиталининг камайиши: »; а) асосий воситалар; 8510 0110 — 0199 б) молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар; 0310 в) ўрнатиладиган асбоб-ускуналар; 0710 — 0720 г) тугалланмаган қурилиш; 0810
435-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«435. Мулкни оператив ижарага беришдан даромадлар 9350 «Оператив ижарадан даромадлар» счётининг кредитида 4820 «Оператив ижара бўйича олинадиган тўловлар» счёти билан боғланган ҳолда акс эттирилади.»;
475-бандда :
иккинчи хатбошидаги «Қисқа муддатли ижарага» деган сўзлар «Оператив ижарага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
ўн биринчи хатбошидаги «Узоқ муддатли ижара» деган сўзлар «Молиявий ижара» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
476-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«476. 001 «Оператив ижарага олинган асосий воситалар» счёти суғурталовчи томонидан оператив ижарага олинган асосий воситаларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотни умумлаштириш учун мўлжалланган.
Ижарага олинган асосий воситалар 001 «Оператив ижарага олинган асосий воситалар» счётида шартномада кўрсатилган баҳода юритилади.
001 «Оператив ижарага олинган асосий воситалар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ижарага берувчилар бўйича ва ҳар бир ижарага олинган асосий воситалар объектлари (ижарага берувчининг инвентарь рақамлари) бўйича юритилади.»;
485-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«485. 010 «Молиявий ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар» счёти молиявий ижара шартномаси бўйича ижарага берилган асосий воситаларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.
010 «Молиявий ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар» счётидан молиявий ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар ижара муддатининг тугашида эгасига қайтарилганда ёки бошқа сабабларга кўра қайтариб олинган ёки шартнома муддати тугагандан кейин ижарачи сотиб олган вақтдан бошлаб ҳисобдан чиқарилади.
010 «Молиявий ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар» счёти бўйича аналитик ҳисоб ҳар бир молиявий ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар бўйича алоҳида асосий воситаларнинг ҳисоб инвентарь карточкалари бўйича юритилади.».
Вазир Б. ХОДЖАЕВ
Тошкент ш.,
2017 йил 18 сентябрь,
131-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirining
buyrugʻi
“Sugʻurtalovchilar moliyaviy-xoʻjalik faoliyatining buxgalteriya hisobi Schyotlar rejasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi buyruqqa oʻzgartirishlar kiritish haqida
Oʻzbekiston Respublikasining “Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuniga , Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 18-martdagi PQ-2847-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq buyuraman:
1. Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2008-yil 5-maydagi 47-son “Sugʻurtalovchilar moliyaviy-xoʻjalik faoliyatining buxgalteriya hisobi Schyotlar rejasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi buyrugʻiga (roʻyxat raqami 1813, 2008-yil 22-may) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 20-21-son, 193 modda) ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar kiritilsin.
2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2017-yil 18-sentabrdagi 131-son buyrugʻiga ILOVA
“Sugʻurtalovchilar moliyaviy-xoʻjalik faoliyatining buxgalteriya hisobi Schyotlar rejasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi buyruqqa kiritilayotgan oʻzgartirishlar
1. Buyruq muqaddimasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Oʻzbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi, “Sugʻurta faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunlariga va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2007-yil 10-apreldagi PQ-618-son “Sugʻurta xizmatlari bozorini yanada isloh qilish va rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi va 2017-yil 18-martdagi PQ-2847-son “Moliya organlari faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarorlariga muvofiq buyuraman:”.
2. Schyotlar rejasida :
0112, 0212, 0299, 0300, 0310, 0860, 0920, 4810, 7910, 9550, 010-satrlardagi va izohdagi “Uzoq muddatli ijara”, “uzoq muddatli ijara” va “uzoq muddatli ijaradan” degan soʻzlar tegishlicha “Moliyaviy ijara”, “moliyaviy ijara” va “moliyaviy ijaradan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
4820, 6910, 9350, 001-satrlardagi “Qisqa muddatli ijara”, “qisqa muddatli ijara”, “Qisqa muddatli ijaradan” va “Qisqa muddatli ijaraga” degan soʻzlar tegishlicha “Operativ ijara”, “operativ ijara”, “Operativ ijaradan” va “Operativ ijaraga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
3. ilovada :
2-bandning “a” va “e” kichik bandlaridagi , 3-bandning toʻrtinchi xatboshisidagi , 11-banddagi , 14-bandning birinchi va ikkinchi xatboshilaridagi , 24-band jadvalining 3, 9 va 12-pozitsiyalaridagi, 25-bandning birinchi , uchinchi va oʻn ikkinchi xatboshilaridagi , 29-banddagi , 32-banddagi , I boʻlim 3-paragrafining nomidagi , 34-banddagi , 39-bandning birinchi xatboshisi va “b” kichik bandidagi , 53-band jadvalining 5-pozitsiyasidagi, 68-bandning yettinchi xatboshisidagi , 74-banddagi , 75-bandning ikkinchi xatboshisi va “v” kichik bandidagi , 77-bandning “b” kichik bandidagi va “l” kichik bandining uchinchi xatboshisidagi , 85-band jadvalining 3 va 4-pozitsiyalaridagi, 300-bandning ikkinchi xatboshisidagi , 341-bandning birinchi va ikkinchi xatboshilaridagi , 344-band jadvalining 1 va 2-pozitsiyalaridagi, 419-bandning birinchi xatboshisidagi , 420-bandning toʻrtinchi xatboshisidagi , 429-band jadvalining 1, 7 va 8-pozitsiyalaridagi, 450-bandning oltinchi xatboshisidagi , 455-banddagi , 458-band jadvalining 5-pozitsiyasidagi, 460-bandning birinchi xatboshisidagi , 464-band jadvalining 2-pozitsiyasidagi va VI boʻlim 10-paragrafining nomidagi “uzoq muddatli ijara”, “Uzoq muddatli ijara” “Uzoq muddatli ijaraga”, “uzoq muddatli ijaraga”, “Uzoq muddatli ijar�dan”, “uzoq muddatli ijaraning” va “uzoq muddatli ijarasining” degan soʻzlar tegishlicha “moliyaviy ijara”, “Moliyaviy ijara”, “Moliyaviy ijaraga”, “moliyaviy ijaraga”, “Moliyaviy ijaradan”, “moliyaviy ijaraning” va “moliyaviy ijarasining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
4-bandda :
birinchi xatboshidagi “qisqa muddatli ijara” degan soʻzlar “operativ ijara” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
toʻrtinchi xatboshidagi “Uzoq muddatli ijara” degan soʻzlar “Moliyaviy ijara” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
33-bandning jadvalida :
6-pozitsiyadagi “(qisqa muddatli)” degan soʻzlar “(operativ)” degan soʻz bilan almashtirilsin;
7 va 8-pozitsiyalaridagi “Uzoq muddatli ijara” degan soʻzlar “Moliyaviy ijara” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
10-pozitsiyadagi “uzoq muddatli ijaraga” degan soʻzlar “moliyaviy ijaraga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
35-banddagi , 295-bandning ikkinchi xatboshisidagi , 430-bandning oltinchi xatboshisidagi , 440-band jadvalining 5-pozitsiyasidagi, 474-bandning birinchi xatboshisidagi va VI boʻlim 1-paragrafining nomidagi “qisqa muddatli ijara”, “Qisqa muddatli ijaraga”, “Qisqa muddatli ijaradan”, “Qisqa muddatli ijara” va “qisqa muddatli ijaraga” degan soʻzlar tegishlicha “operativ ijara”, “Operativ ijaraga”, “Operativ ijaradan”, “Operativ ijara” va “operativ ijaraga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
36 va 37-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“36. Ijara hisobi Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (6-sonli BHMS) “Ijara hisobi”ga (roʻyxat raqami 1946, 2009-yil 24-aprel) muvofiq amalga oshiriladi.
37. Sugʻurtalovchiga moliyaviy ijara shartlari asosida kelib tushgan asosiy vositalar 0310 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar” schyotining debeti va 6950 “Moliyaviy majburiyatlar — joriy qismi” hamda 7910 “Toʻlanadigan moliyaviy ijara” schyotining kreditida aks ettiriladi.”;
38-banddagi “Uzoq muddatga ijaraga” degan soʻzlar “Moliyaviy ijaraga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
40 va 41-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“40. Moliyaviy ijara shartnomasining shartlariga muvofiq (yoki ijaraga beruvchi va ijarachining qoʻshimcha kelishuvi asosida) ijaraga olingan asosiy vositalar ijarachi korxonaning mulkiga oʻtishi, hisobda asosiy vositalarni hisobga oluvchi (0100) schyotlarning tegishli schyotlari debeti va 0310 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar” schyotining kreditida tegishli asosiy vositalar turlari boʻyicha yozuvlar amalga oshiriladi. Bir vaqtning oʻzida ushbu obyekt boʻyicha 0299 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarning eskirishi” schyotida hisoblab borilgan eskirish summasi tegishli asosiy vositalarning eskirishini hisobga oluvchi schyotlarga (0200) oʻtkaziladi.
Agar moliyaviy ijara shartnomasining tugashi bilan asosiy vosita obyektlari ijaraga beruvchiga qaytarilsa, u holda hisobda 0299 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarning eskirishi” schyotining debeti va 0310 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar” schyotining krediti boʻyicha yozuvlar amalga oshiriladi.
Agar ijaraga olingan asosiy vositalar moliyaviy ijara shartnomasining muddati tugashiga qadar ijaraga beruvchiga qaytarilsa, u holda hisobda 0310 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar” schyotining krediti va 0299 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarning eskirishi” (hisoblangan eskirish summasiga), 6950 “Moliyaviy majburiyatlar — joriy qismi”, 7910 “Toʻlanadigan moliyaviy ijara” (ijara toʻlovlarining qoldiq summasiga) schyotlarining debeti boʻyicha yozuvlar amalga oshiriladi.
0310 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar” schyoti boʻyicha analitik hisob asosiy vositalarning turlari va alohida inventar obyektlari boʻyicha yuritiladi.
41. Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarni hisobga oluvchi schyotlar (0300)ning bogʻlanishi
T/r Xoʻjalik operatsiyalarining mazmuni Schyotlarning bogʻlanishi Debet Kredit 1. Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha asosiy vositalarning kelib tushishi 0310 6950 7910 2. Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarning xususiy asosiy vositalar tarkibiga oʻtkazilishi. Bir vaqtning oʻzida eskirish summasining oʻtkazilishi 0110 — 0190 0299 0310 0211 –0290 3. Moliyaviy ijara shartnomasining muddati tugaguniga qadar ijaraga beruvchiga qaytarilgan obyektga hisoblangan eskirish summasi 0299 0310 4. Moliyaviy ijara shartnomasining muddati tugaguniga qadar ijaraga beruvchiga qaytarilgan obyektlar boʻyicha moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha toʻlanmay qolgan qoldiqning: joriy qismiga uzoq muddatli qismiga 6950 7910 0310 0310 5. Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalarni qayta baholash: a) qiymatining oshirilishi b) qiymatining kamaytirilishi 0310 8510 8510 0310 ” ;
79-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“79. 0920 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyoti ijaraga beruvchi sugʻurtalovchida mulkning moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha muomalalarni hisobga olishda foydalaniladi.
Asosiy vosita obyektlarini moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berishda ijaraga beruvchi obyektlarning qiymatini umumiy tartibda hisobdan chiqaradi. Bunda moliyaviy ijaraga berilgan asosiy vosita obyektlarining qiymati ijarachi va ijaraga beruvchi bilan kelishilgan bahoda uzoq muddatli qismi 0920 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyotining debetiga, joriy qismi 4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” schyotining debetiga va debitorlik qarzining jami summasi 9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” schyotining kreditiga oʻtkaziladi.
9210 “Asosiy vositalarning chiqib ketishi” schyoti boʻyicha kreditdagi saldo (ijaraga berilgan asosiy vosita obyektlarining ijarachi va ijaraga beruvchi tomonidan kelishilgan bahodagi qiymati bilan bu obyektlarning qoldiq qiymati oʻrtasidagi farq) kechiktirilgan foyda sifatida 7230 “Boshqa uzoq muddatli kechiktirilgan daromadlar” schyotiga uzoq muddatli qismi va 6230 “Boshqa kechiktirilgan daromadlar” schyotiga joriy qismi hisobdan chiqariladi.
Ijaraga berilgan asosiy vosita obyektlarining ijarachi va ijaraga beruvchi kelishgan bahodagi qiymati bilan ushbu obyektlarning qoldiq qiymati oʻrtasidagi farqning tegishli qismi ijara haqi kelib tushganda 6230 “Boshqa kechiktirilgan daromadlar” schyotidan 9550 “Moliyaviy ijaradan daromadlar” schyotining kreditiga hisobdan chiqariladi.
Hisobot yilining oxirida ijaraga beruvchi joriy yilda kelib tushadigan summalarni 0920 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyotining kreditidan 4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” schyotining debetiga oʻtkazadi. Ijara haqining kelib tushishi pul mablagʻlarini hisobga oluvchi schyotlarning debeti va 4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” schyotining kreditida aks ettiriladi.
Agar asosiy vositalar obyekti ijara muddatining tugashiga qadar ijarachining mulkiga oʻtsa, u holda sotib olish bahosi toʻlangan ijara haqini chegirib tashlagan holda yuqorida koʻrib oʻtilgan ijara haqining kelib tushishini aks ettirish tartibida sotib olish vaqtida aks ettiriladi.
0920 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyoti boʻyicha analitik hisob har bir ijara shartnomasi boʻyicha yuritiladi.”;
170-bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“170. 4220 “Xizmat safarlariga berilgan boʻnaklar” schyotida sugʻurtalovchi xodimlariga xizmat safarlari uchun berilgan boʻnaklar hisobga olinadi. Xorijga xizmat safariga yuborilayotgan xodimga Vazirliklar, idoralar, korxonalar va tashkilotlar xodimlari Oʻzbekiston Respublikasi tashqarisiga xizmat safariga yuborilganda xizmat safari xarajatlari uchun mablagʻlar berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2730, 2015-yil 19-noyabr) muvofiq chet el valyutasida boʻnak beriladi. Ushbu valyutadagi boʻnak berilgan kundagi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining rasmiy kursi boʻyicha soʻmga aylantiriladi va soʻmda hisobga olinadi. Xizmat safarlari uchun berilgan va sarflangan chet el valyutasining hisobi alohida yuritiladi.”;
193-bandda :
birinchi xatboshidagi “uzoq muddatli ijara” degan soʻzlar “moliyaviy ijara” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
ikkinchi xatboshidagi “Uzoq muddatli ijara” degan soʻzlar “Moliyaviy ijara” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi xatboshidagi “Qisqa muddatli ijara” degan soʻzlar “Operativ ijara” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
194 va 195-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“194. 4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” schyotida shartnomaga muvofiq moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan ijara toʻlovlarining joriy qismi hisobga olinadi. Ijara toʻlovlari joriy qismining kelib tushishi 4810 “Moliyaviy ijara boʻyicha olinadigan joriy toʻlovlar” schyotining kreditida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi schyotlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.
195. 4820 “Operativ ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyotida shartnomaga muvofiq ijara boʻyicha olinadigan ijara toʻlovlari hisobga olinadi. Ijara toʻlovlari hisoblanganda 4820 “Operativ ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyoti 9350 “Operativ ijaradan daromadlar” schyoti bilan bogʻlangan holda debetlanadi. Ijara toʻlovlarining kelib tushishi 4820 “Operativ ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyotining kreditida pul mablagʻlarini hisobga oluvchi schyotlar bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.”;
199-bandning “d” kichik bandidagi “xoʻjalik sudi” degan soʻzlar “iqtisodiy sud” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
202-bandning jadvalida :
1-pozitsiyadagi “Uzoq muddatli ijara” degan soʻzlar “Moliyaviy ijara” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
2-pozitsiyadagi “Qisqa muddatli ijara” degan soʻzlar “Operativ ijara” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
296-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“296. 6910 “Toʻlanadigan operativ ijara” schyotida sugʻurtalovchining operativ ijara boʻyicha ijaraga beruvchi oldidagi majburiyati aks ettiriladi. Hisoblangan ijara summasi 6910 “Toʻlanadigan operativ ijara” schyotining kredit tomonida, ijaraga beruvchiga toʻlangan summa esa ushbu schyotning debet tomonida aks ettiriladi.
6910 “Toʻlanadigan operativ ijara” schyoti boʻyicha analitik hisob har bir operativ ijara shartnomasi boʻyicha alohida yuritiladi.”;
304-band jadvalida :
1 va 2-pozitsiyalaridagi “Qisqa muddatli ijara” degan soʻzlar “Operativ ijara” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
3-pozitsiyasidagi “Uzoq muddatli ijara” degan soʻzlar “Moliyaviy ijara” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
342-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“342. 7910 “Toʻlanadigan moliyaviy ijara” schyotida ijaraga olingan uzoq muddatli aktivlar uchun ijaraga beruvchi bilan hisob-kitoblar hisobga olinadi.
Sugʻurtalovchiga kelib tushgan uzoq muddatli aktivlar uchun ijaraga beruvchi oldidagi qarzlar 0310 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar” schyoti bilan bogʻlangan holda 7910 “Toʻlanadigan moliyaviy ijara” schyotining kreditida hisobga olinadi.”;
357-bandning oltinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Sugʻurta zaxiralaridagi qayta sugʻurtalovchilarning ulushlari hisobot davri oxirida sugʻurta zaxiralarini muvofiq ravishda hisoblashda, Sugʻurtalovchilarning sugʻurta zaxiralari toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 1882, 2008-yil 15-dekabr) muvofiq hisoblanadi.”;
380-band jadvalining 1 va 2-pozitsiyalari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“ 1. Rezerv kapitali hajmining mulk qiymatini qayta baholash natijasida koʻpayishi: 8510 a) asosiy vositalar; 0110 — 0199 b) moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar; 0310 v) oʻrnatiladigan asbob-uskunalar; 0710 — 0720 g) tugallanmagan qurilish; 0810 d) uzoq muddatli investitsiyalar 0610 — 0690 2. Mulkning qiymatini oʻtgan qayta baholash qiymatining oshirilgan miqdorigacha kamaytirilishi natijasida zaxira kapitalining kamayishi: ”; a) asosiy vositalar; 8510 0110 — 0199 b) moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha olingan asosiy vositalar; 0310 v) oʻrnatiladigan asbob-uskunalar; 0710 — 0720 g) tugallanmagan qurilish; 0810
435-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“435. Mulkni operativ ijaraga berishdan daromadlar 9350 “Operativ ijaradan daromadlar” schyotining kreditida 4820 “Operativ ijara boʻyicha olinadigan toʻlovlar” schyoti bilan bogʻlangan holda aks ettiriladi.”;
475-bandda :
ikkinchi xatboshidagi “Qisqa muddatli ijaraga” degan soʻzlar “Operativ ijaraga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
oʻn birinchi xatboshidagi “Uzoq muddatli ijara” degan soʻzlar “Moliyaviy ijara” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
476-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“476. 001 “Operativ ijaraga olingan asosiy vositalar” schyoti sugʻurtalovchi tomonidan operativ ijaraga olingan asosiy vositalarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotni umumlashtirish uchun moʻljallangan.
Ijaraga olingan asosiy vositalar 001 “Operativ ijaraga olingan asosiy vositalar” schyotida shartnomada koʻrsatilgan bahoda yuritiladi.
001 “Operativ ijaraga olingan asosiy vositalar” schyoti boʻyicha analitik hisob ijaraga beruvchilar boʻyicha va har bir ijaraga olingan asosiy vositalar obyektlari (ijaraga beruvchining inventar raqamlari) boʻyicha yuritiladi.”;
485-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“485. 010 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar” schyoti moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha ijaraga berilgan asosiy vositalarning mavjudligi va harakati toʻgʻrisidagi axborotlarni umumlashtirish uchun moʻljallangan.
010 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar” schyotidan moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar ijara muddatining tugashida egasiga qaytarilganda yoki boshqa sabablarga koʻra qaytarib olingan yoki shartnoma muddati tugagandan keyin ijarachi sotib olgan vaqtdan boshlab hisobdan chiqariladi.
010 “Moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar” schyoti boʻyicha analitik hisob har bir moliyaviy ijara shartnomasi boʻyicha berilgan asosiy vositalar boʻyicha alohida asosiy vositalarning hisob inventar kartochkalari boʻyicha yuritiladi.”.
Vazir B. XODJAYEV
Toshkent sh.,
2017-yil 18-sentabr,
131-son