UzbekAI

← Qonunlar

📅 2018-yil 17-yanvar · Vazirlar Mahkamasi qarorlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2018 йил 17 январь · Вазирлар Маҳкамаси қарорлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 17 января 2018 г. · Постановления Кабинета Министров

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 17 January 2018 · Cabinet of Ministers resolutions

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

қоидалари

ўзгартиришлар

Биржа ва кўргазма-ярмарка савдоларини тартибга солишга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Биржа ва кўргазма-ярмарка савдоларини янада тартибга солиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2017 йил 29 сентябрдаги ПҚ-3295-сон қарорига асосан, биржа ва кўргазма-ярмарка битимлари бўйича ўзаро ҳисоб-китобларни амалга оширишнинг шаффоф, бозор механизмларини шакллантириш ҳамда мажбуриятларнинг бажарилиши кафолатларини таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Товар-хом ашё биржаларида ҳисоб-китоб-клиринг операцияларини ўтказиш қоидалари 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Белгилаб қўйилсинки:

биржа савдоларида муайян турдаги ва сифатдаги, шу жумладан ҳосила молиявий воситалар (деривативлар), дастлабки кўздан кечиришни талаб этмайдиган, сифат кўрсаткичлари ўзгармаслиги ва биржа битимлари мунтазам равишда тузилиши билан тавсифланадиган белгиланган тартибда биржа савдоларига қўйиладиган товарлар сотилади;

товар-хом ашё биржалари томонидан ташкил этиладиган ва ўтказиладиган кўргазма-ярмарка савдоларида, биржа товарига қўйилган талабларга жавоб бермайдиган ҳамда сотиб олувчиларга, уларнинг намуналари ва моделларини, электрон каталогларини, реклама бюллетенларини, проспектларини ёки сотувга қўйилаётган товарни тавсифловчи бошқа ҳужжатларини олдиндан кўриб чиқиш имкониятини тақдим этишни талаб этадиган ҳар қандай товарлар сотилади.

3. Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси товар-хом ашё биржалари билан биргаликда биржа савдолари қоидаларининг ушбу қарор талабларига мувофиқлаштирилишини таъминласин.

4. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 2-иловага мувофиқ айрим қарорларига ўзгартиришлар киритилсин.

5. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари — Молия вазири Ж.А. Қўчқоров ҳамда Ўзбекистон Республикаси Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасининг раиси Р.А. Гулямов зиммасига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 17 январдаги 33-сон қарорига 1-ИЛОВА

Товар-хом ашё биржаларида ҳисоб-китоб-клиринг операцияларини ўтказиш

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу қоидалар, Ўзбекистон Республикасининг «Биржалар ва биржа фаолияти тўғрисида»ги Қонуни ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Биржа ва кўргазма-ярмарка савдоларини янада тартибга солиш чора-тадбирлари тўғрисида» 2017 йил 29 сентябрдаги ПҚ-3295-сон қарорига мувофиқ товар-хом ашё биржаларининг биржа савдоларида ҳисоб-китоб-клиринг операцияларини ўтказиш тартибини белгилайди.

2. Ушбу қоидаларда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

биржа савдолари — биржа томонидан биржа савдолари қоидаларига мувофиқ ташкил этиладиган биржа товари савдолари;

клиринг — биржа аъзолари ва уларнинг мижозларининг ўзаро мажбуриятларини белгилаш, аниқлаштириш ва ҳисобга олишга доир операциялар мажмуаси, шунингдек, ушбу Қоидалар ва Биржа савдоси қоидаларига мувофиқ улар ўртасида амалга ошириладиган ўзаро ҳисоб-китоблар;

ҳисоб-китоб-клиринг палатаси (ҲККП) — клиринг электрон тизими орқали биржа битимлари (кейинги ўринларда битим деб аталади) бўйича клиринг, ҳисоб-китоб ва ўзаро ҳисоб-китобларни амалга оширишни таъминловчи биржанинг таркибий бўлинмаси;

клиринг иштирокчиси — акцепт йўллаган ва ушбу Қоидаларда белгиланган тартибда ҳисоб-китоб-клиринг палатасида рўйхатдан ўтган биржа аъзоси ва/ёки унинг мижози;

клиринг электрон тизими — ушбу Қоидаларга мувофиқ клирингни амалга ошириш учун мўлжалланган дастурий-техник воситалар, маълумотлар базалари, телекоммуникация воситалари ҳамда ҲККП дастурий таъминоти йиғиндиси;

клиринг (ҳисоб) регистрлари — битимлар тузиш ва битимлар бўйича мажбуриятларни бажаришга мўлжалланган пул маблағлари қолдиқлари тўғрисида маълумотларни ҳисобга олиш, шунингдек, клиринг иштирокчиларининг битимлар бўйича мажбуриятлари ва талаблари ҳисобини юритишда фойдаланиладиган ҲККПнинг ички электрон ҳисоб регистрлари;

пул маблағларини блокировкалаш — битим бўйича харидорлар ва сотувчилар мажбуриятларининг тўлиқ бажарилишини таъминловчи пул маблағлари ҳаракатини битим ёпилгунга қадар тўхтатиб қўйиш;

ҲККП иккиламчи ҳисобварағи — биржага хизмат кўрсатувчи банкда харидорлар ва сотувчиларнинг маблағларини сақлаш ҳамда битимлар бўйича ҳисоб-китоблар ўтказиш учун очилган биржанинг талаб қилиб олингунча иккиламчи депозит иккиламчи ҳисобварақлари;

фойдаланувчининг индивидуал рақами (кейинги ўринларда ФИР деб аталади) — клиринг иштирокчисига бериладиган махсус хос рақам;

клиринг иштирокчилари реестри (КИР) — ушбу Қоидаларга мувофиқ ҲККПда рўйхатга олинган клиринг иштирокчилари рўйхати;

тузилган битимлар реестри (ТБР) — имзоланган ва рўйхатга олинган битимлар рўйхати;

тўловлар амалга оширилган битимлар (ТАОБ) — биржа товарини юклаш учун сотувчига асос бўладиган ва тузилган битим бўйича қарздорликни тўлиқ қоплайдиган миқдорда сотиб олувчининг ҲККПдаги ҳисобварағига пул маблағлари келиб тушган битимлар рўйхати;

етказиб бериш ҳужжатлари реестри (ЕБҲР) — юклаш санаси ва юкланган биржа товари миқдори кўрсатилган ҳолда юклаш амалга оширилган битимлар рўйхати;

закалат — клиринг иштирокчилари амалга оширадиган битимлар бажарилишини кафолатлаш учун улар томонидан ҲККПга киритиладиган кафолат таъминоти маблағлари;

контрагент — битим бўйича мажбурият олган ва битимнинг бошқа томонига қарши қўйиладиган тараф — харидор сотувчи учун ва сотувчи харидор учун.

2-боб. ҲККПнинг мақоми, функциялари, ҳуқуқ ва мажбуриятлари

3. ҲККП биржанинг таркибий бўлинмаси бўлиб, юридик шахс мақомига эга эмас ҳамда биржа номидан, агар қонун ва қонуности ҳужжатларида бошқача тартиб белгиланган бўлмаса, ушбу Қоидаларда назарда тутилмаган ҳар қандай мустақил операция ва ҳаракатларни содир этиш ҳуқуқисиз иш олиб боради.

4. ҲККП қуйидаги асосий функцияларни бажаради:

клиринг иштирокчиларини рўйхатга олади;

клиринг иштирокчиларига ҳисобварақлар очилиши ва юритилишини таъминлайди;

битимлар бўйича ўзаро ҳисоб-китобларнинг ўз вақтида ва тўлиқ ҳажмда амалга оширилишини таъминлайди;

ўзаро мажбуриятларни белгилайди, аниқлаштиради ва ҳисобга олади, шунингдек, клиринг иштирокчиларининг тузилган битимлар бўйича мажбуриятлари ҳисобини алоҳида-алоҳида юритади;

клиринг якунларига кўра зарур ахборотни шакллантиради ва клиринг иштирокчиларига тақдим этади;

клиринг амалга оширилаётган битимлар, клиринг натижалари тўғрисидаги ахборотнинг қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ сақланишини таъминлайди;

тузилган битимлар бўйича мажбуриятларнинг бажарилишини назорат қилади;

кафолат бадалларининг киримини таъминлайди.

5. ҲККП қуйидаги ҳуқуқларга эга:

клиринг ўтказиш усулини мустақил танлаш;

сотувчи-норезидентнинг топшириғига кўра сотувчи-норезидентнинг импорт контрактлар бўйича ҲККПдаги ҳисобварағига фақат биржа савдоларида тузилган импорт контрактлар, божхона тўловлари, суд харажатлари ва бевосита биржа контрактларини тузиш билан боғлиқ хизматлар ҳақини тўлаш учун ўтказилган маблағларни (воситачилик йиғимлари, брокерлик мукофотлари, транспортда ташиш ва қонунчиликка мувофиқ бошқа харажатларни) йуналтириш;

клиринг иштирокчиси битим бўйича ўз мажбуриятларини бажармаган ёки лозим даражада бажармаган тақдирда, шунингдек, биржанинг арбитраж ва/ёки интизом комиссияларининг клиринг иштирокчисига, белгиланган биржа савдоси қоидалари ёки шартномавий мажбуриятларни бузганлик учун жарима қўллаш тўғрисидаги қарори мавжуд бўлганда, айбдор клиринг иштирокчисининг шахсий ҳисобварағидан жарима суммасини акцептсиз тартибда ҳисобдан чиқариш;

биржа савдолари электрон тизимида битимлар қайд этилиши билан воситачилик йиғимларини ҳисобдан чиқариш, шунингдек, брокерлар учун мукофот пулларини олиш;

клиринг иштирокчиларидан ҳисоб-китоб-клиринг операциялари учун зарур ахборот олиш.

6. ҲККП қуйидагиларга мажбур:

фақат биржада рўйхатга олинган битимлар ва улар билан боғлиқ операциялар (воситачилик йиғимлари, брокерлар мукофотлари, транспортда ташиш ва қонунчиликка мувофиқ бошқа харажатлар) бўйича ҳисоб-китоб ва ўзаро ҳисоб-китобларни амалга ошириш;

ҳар бир клиринг иштирокчиси мажбуриятларининг ҳисоби алоҳида-алоҳида юритилишини таъминлаш;

битим мазмуни тўғрисидаги ахборотнинг махфийлигини таъминлаш ва қонунчиликда назарда тутилган ҳолатлардан ташқари, ушбу ахборотни клиринг иштирокчиларининг розилигисиз учинчи шахсларга тақдим этмаслик.

7. Клиринг ва ҲККП иштирокчиларига ҲККП ҳисобварақларидаги маблағлардан фойдаланган ҳолда, пулли талабдан бошқа шахс фойдасига воз кечиш бўйича операцияларни ўтказиш тақиқланади.

3-боб. Клиринг иштирокчиларини рўйхатга олиш

8. Клиринг иштирокчиси сифатида юридик шахс бўлган биржа аъзолари ва/ёки уларнинг мижозлари, шу жумладан, хорижий (қонунчиликда белгиланган тартибда), шунингдек, белгиланган тартибда якка тартибдаги тадбиркор сифатида юридик шахс ташкил этмасдан (биржа савдоларида харидорлар сифатида) рўйхатга олинган жисмоний шахслар рўйхатдан ўтиши мумкин.

9. ҲККП биржа савдолари қоидаларида кўрсатилган барча зарур ҳужжатларни олганидан кейин бир иш куни давомида биржа аъзоси ва/ёки унинг мижозига ФИР беради ҳамда амалга ошириладиган битимлар бўйича мажбуриятларни ва талаб ҳуқуқини ҳисобга олиш учун зарур бўлган тегишли шахсий ҳисобварақни очади.

10. КИР клиринг иштирокчисининг батафсил реквизитларини, раҳбар ва унинг лавозими тўғрисидаги ахборотни, клиринг иштирокчиси сифатида рўйхатдан ўтиш санасини ўз ичига олади.

11. ҲККП ушбу Қоидаларда назарда тутилган ҳолатларда клиринг иштирокчисига хизмат кўрсатишни тўхтатади.

4-боб. ҲККПда ҳисобварақларни юритиш тартиби

12. Биржа хизмат кўрсатувчи банкда клиринг иштирокчиларининг пул маблағлари ҳисоби учун мўлжалланган ҲККП иккиламчи ҳисобварағини очади, уларнинг ҳисоби ҲККПда алоҳида шахсий ҳисобварақларда юритилади.

13. ҲККП клиринг иштирокчиларининг ҳисобварақлари ҳисобини юритади.

14. Агар қонунчиликда бошқача тартиб белгиланган бўлса, клиринг иштирокчисининг шахсий ҳисобварағини ёпиш ҲККП томонидан ҳисобварақ эгаси (ёки унинг ҳуқуқий вориси) топшириғи бўйича амалга оширилади.

15. Шахсий ҳисобварақни ёпишдан олдин ундаги қолдиқ пул маблағлари хизмат кўрсатувчи банкдаги ҳисобварақ эгасининг ҳисоб рақамларига ёки унинг топшириғига кўра ЛОРО-ҳисобрақамига қонунчиликка мувофиқ ўтказилади.

16. Шахсий ҳисобварақни ёпиш фақат ҳисобварақда қолдиқ пул маблағлари бўлмаганда амалга оширилади.

17. Ҳисобварақ реквизитларини ўзгартириш клиринг иштирокчисининг номи ёки бошқа реквизитларидаги ўзгаришларга мувофиқ амалга оширилади.

18. Ҳисобварақ эгаси ҲККПда қуйидагилар бўйича кўрсатмалар беришга ҳақли:

пул маблағларини (пул маблағларининг бир қисмини) шахсий ҳисобварақдан хизмат кўрсатувчи банкдаги ўзининг ҳисобварағига қайтариш;

агар битим биржа савдолари қоидалари ва қонунчиликка мувофиқ рўйхатдан ўтказилган бўлса битим бўйича клиринг ўтказиш.

19. ҲККП тузилган битимлар бўйича ўзаро ҳисоб-китобларни амалга ошириш йўли билан клиринг иштирокчиларининг шахсий ҳисобварақлари билан операцияларни олиб боради.

20. Томонларнинг ва битим иштирокчиларининг ўзаро мажбуриятлари ҳисоб-китоби ЕБҲРга асосан амалга оширилади.

21. ҲККП фақат битимлар тузилиши ва бажарилиши билан боғлиқ операциялар бўйича шахсий ҳисобварақлар орқали пул маблағлари ўтказмаларини амалга ошириши мумкин.

22. ҲККП клиринг иштирокчиларининг пул маблағларини, уларнинг топшириқларига асосан, уларнинг шахсий ҳисобварақларидан хизмат кўрсатувчи банкдаги ҳисобрақамларига ўтказиш ҳуқуқига эга.

5-боб. Клиринг иштирокчиларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

23. Клиринг иштирокчиси қуйидаги ҳуқуқларга эга:

биржа томонидан рўйхатга олинган битимлар бўйича клирингда иштирок этиш;

шахсий ҳисобварақнинг ҳолати, мажбуриятларнинг бажарилиши тўғрисида зарур ахборотни олиш;

биржа ва контрагентлар олдидаги пул мажбуриятларини, шунингдек, контрагент розилиги билан биржа товарини етказиб бериш бўйича мажбуриятларини муддатидан олдин бажариш;

ўз шахсий ҳисобварағидаги бўш пул маблағларини ўзининг хизмат кўрсатувчи банкдаги ҳисоб рақамига чиқариш.

маҳсулотларни товар-хом ашё биржаларининг очиқ электрон савдоларида сотишдан олинган маблағлар ҳисобига мижоз-норезидент номидан хорижий валютани сотиб олишга (сотишга) тижорат банкларига буюртманомалар бериш, норезидентлар — юридик шахслар эса — Ўзбекистон Республикасининг тижорат банкларида ҳисоб рақамлари очиш ва маҳсулотларни товар-хом ашё биржаларининг очиқ электрон савдоларида сотишдан олинган маблағлар ҳисобига хорижий валютани сотиб олиш (сотиш).

24. Клиринг иштирокчиси — биржа аъзоси мижозининг мажбуриятлари:

ҲККПга ушбу Қоидаларга мувофиқ ишончли ахборот бериш;

шартнома бекор қилинган тақдирда, шартнома бекор бўлгунга қадар юзага келган мажбуриятларни бажариш;

ахборот махфийлиги тартибига риоя қилиш;

ушбу Қоидаларда белгиланган талабларга риоя қилиш.

25. Клиринг иштирокчиси — биржа аъзосининг мажбуриятлари:

мижоз билан шартнома тузганда, уни биржа савдолари қоидалари ҳамда клиринг ва ҳисоб-китобларни амалга ошириш шартлари билан таништириш;

ўз ҳисобидан ва мижоз ҳисобидан амалга оширилган битимлар ҳисобини алоҳида-алоҳида юритиш;

ўз мижозларига биржадан олинган уларга тааллуқли бўлган ҳар қандай ахборот ҳақида маълум қилиш;

ўз мижозларини, уларнинг манфаатларида тузилган битимларнинг бажарилмай қолишига олиб келувчи ёки олиб келиши мумкин бўлган вазиятларнинг юзага келганлиги тўғрисида кечиктирмай хабардор қилиш;

ўз мижозларини клирингга тааллуқли ҳар қандай фактлар ҳақида кечиктирмай огоҳлантириш;

мижозларини, ушбу Қоидалар ва биржа савдолари қоидаларига киритилган ҳар қандай ўзгартириш ва қўшимчалар киритилганлиги тўғрисида ўз вақтида хабардор қилиш;

ўз фаолияти доирасида, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш ҳақидаги қонунчиликка амал қилинишини таъминлаш.

Биржа аъзолари қонун ҳужжатларига ва биржа савдолари қоидаларига мувофиқ бошқа мажбуриятларга ҳам эга бўлиши мумкин.

6-боб. ҲККПнинг клиринг иштирокчилари билан ўзаро ҳамкорлиги

26. ҲККПнинг клиринг иштирокчилари билан ўзаро ҳамкорлиги клиринг хизмати кўрсатиш шартномаси асосида амалга оширилади.

27. Биржа аъзоси ва унинг мижози ўртасидаги ўзаро муносабатлар улар ўртасида қонун ҳужжатларига мувофиқ тузилган топшириқ (воситачилик) шартномаси билан тартибга солинади.

28. ҲККПнинг биржа аъзоларининг мижозлари билан ўзаро ҳамкорлиги уларга хизмат кўрсатувчи биржа аъзолари орқали амалга оширилади. Биржа аъзолари, агар топшириқ шартномасида кўрсатилган бўлса, ўз мижозларининг вакиллари ҳисобланадилар.

ҲККПга топшириқлар клиринг иштирокчилари томонидан электрон рақамли имзодан фойдаланган ҳолда ҳам берилиши мумкин.

29. Биржа ва клиринг иштирокчилари ўртасидаги, клиринг ва ҳисоб-китоб бўйича, шунингдек, клиринг иштирокчиларининг шартномавий мажбуриятлари бажарилиши тўғрисидаги маълумотлар алмашинуви ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланилган ҳолда амалга оширилиши мумкин.

7-боб. Клирингни ўтказиш тартиби

30. Клиринг иштирокчилари рўйхатдан ўтганларидан кейин, ҲККПнинг биржага хизмат кўрсатувчи банкда очилган иккиламчи ҳисобрақамига биржа савдоларида иштирок этиш ҳамда ўз мажбуриятларини бажариш учун пул маблағларини ўтказадилар.

31. Клиринг иштирокчиси закалат сифатида ва/ёки битимлар бўйича ўз мажбуриятларини бажариш учун пул маблағларини биржага хизмат кўрсатувчи банкдаги ҲККП нинг иккиламчи ҳисоб рақамига уларни иштирокчининг шахсий ҳисобварағига кирим қилиш учун ўтказадилар. Закалат миқдори биржа савдоси қоидаларида белгиланади.

Бунда биржа савдоларига қўйилган ва сотилмасдан қолган юқори ликвидли ва монопол турдаги маҳсулот ҳажмларини савдоларга қайта қўйишда дастлаб белгиланган закалат суммасининг 50 фоизи ўтказилади.

32. ҲККП ҳар бир клиринг иштирокчисининг пул маблағлари ва мажбуриятларини уларнинг шахсий ҳисобварақларида алоҳида ҳисобга олади.

33. Клиринг иштирокчиларининг ҲККПдаги шахсий ҳисобварақларидаги маблағлари қуйидаги мақсадларда ишлатилади:

битимлар бўйича мажбуриятларни бажариш билан боғлиқ улар ўртасидаги ўзаро ҳисоб-китоб учун;

савдо сессияларида иштирок этиш учун закалат сифатида;

мижознинг топшириғига кўра — клиринг иштирокчисининг маблағларини унга хизмат кўрсатувчи банкдаги ҳисоб рақамига қайтариш учун;

биржа хизматларига ҳақ тўлаш, брокерлик мукофотлари бўйича ҳисоб-китобларни амалга ошириш учун;

қонун ҳужжатларига мувофиқ тузилган экспорт (импорт) битимлари ижроси билан боғлиқ тўловларни амалга ошириш учун;

битимларнинг тузилиши ва бажарилиши билан боғлиқ бошқа ҳолатларда.

Битимлар бўйича ҳисоб-китоблар фақат клиринг электрон тизими орқали амалга оширилади.

34. Электрон клиринг тизими ҳар бир савдо сессиясидан олдин буюртмаларнинг таъминланганлиги бўйича назоратни амалга оширади. Буюртмаларнинг таъминланганлигини назорат қилиш савдо сессиялари доирасида тузиладиган битимларга буюртмалар бўйича амалга оширилади.

35. Клиринг электрон тизими ТБРга асосан клиринг иштирокчиларининг мажбуриятларини белгилайди ва закалатларга тақиқ қўяди. Биржанинг воситачилик йиғимлари қонун ҳужжатларига мувофиқ белгиланган тарифларга асосан ушлаб қолинади.

36. Битим рўйхатга олингандан сўнг харидор шартномада белгиланган муддатларда битим бўйича молиявий мажбуриятларни тўлиқ қоплаш учун ҲККП нинг биржага хизмат кўрсатувчи банкдаги иккиламчи ҳисобрақамига қўшимча маблағлар ўтказиши шарт. Ушбу суммага ҲККП томонидан мажбуриятларнинг сотувчи томонидан тўлиқ бажарилишигача тақиқ қўйилади.

37. ТАОБ сотувчига биржа товарини етказиб бериши учун асос бўлади.

38. Биржа товарини етказиб бериш натижаларига кўра клиринг иштирокчиси — сотувчи томонидан ҲККПга биржа товари етказиб берилган пайтдан эътиборан уч иш куни давомида, аммо тузилган битим шартларида белгиланган охирги етказиш кунидан кейинги кундан кечиктирмай етказиб бериш ҳақида ахборот берилади. Ушбу битим бўйича сотувчи ва харидорларнинг пул маблағлари, клиринг электрон тизими томонидан, ЕБҲР ўтказилгангунга қадар тақиқда қолади.

39. Клиринг иштирокчиси — сотувчи томонидан тақдим этилган юклаш тўғрисидаги ахборотда битим рақами, биржа товари ҳажми, етказиб берилган биржа товарининг умумий суммаси, юкланган сана, ҳисобварақ-фактура рақами ва у биржа товарини етказиб берганини тасдиқловчи бошқа ахборот бўлиши керак.

40. ЕБҲР тақдим қилинган кундан кейин бир иш кунидан кечиктирмай, клиринг электрон тизими, харидорнинг биржа товарини етказиб берилиши бўйича эътирози бўлмаган тақдирда, сотувчи томонидан бажарилган мажбуриятлар миқдоридаги пул маблағларини харидор шахсий ҳисобварағидан сотувчининг шахсий ҳисоб варағига кейинчалик унинг хизмат кўрсатувчи банкидаги ҳисобварағига кўчириш орқали ўтказади ҳамда битимни ушбу Қоидалар ва биржа савдоси қоидалари шартларига мувофиқ ёпади.

8-боб. Тузилган биржа битимларининг бажарилишини таъминлаш тартиби

41. Тузилган битимларни ёпиш қуйидаги ҳолатларда амалга оширилади:

клиринг иштирокчилари — сотувчи ва харидор томонидан битим бўйича мажбуриятлар лозим даражада бажарилганда;

клиринг иштирокчиси — сотувчи ва харидор томонидан битим бўйича мажбуриятлар бажарилмаганда ва улар томонидан жарима тўлангандан сўнг;

клиринг иштирокчилари — сотувчи ва харидор жарима тўлаб/тўламасдан битимни ёпишга ўзаро рози бўлганда;

арбитраж комиссиясининг қарорига кўра;

клиринг иштирокчилари — сотувчи ва харидорнинг шартномада кўрсатилган муддат давомида эътирозлари бўлмаганда, жарималарсиз.

Бунда тузилган битимларни ёпиш орқали биржа нархларининг сунъий равишда кескин кўтарилиши ёки тушиши, қатъий белгиланиши ёки бир даражада ушлаб турилиши, шунингдек, бошқа иштирокчиларнинг маҳсулотни харид қилиш имконияти чекланиш ҳолатлари ваколатли орган томонидан кўриб чиқилади.

42. Агар шартнома шартларида кўрсатилган муддат ўтгандан кейин клиринг иштирокчиси битим бўйича мажбуриятларни бажармаса, ҲККП:

шартномани харидор томонидан тўланмаганлиги учун бекор қилади;

шартномани Арбитраж комиссиясининг қарорига кўра биржа товари етказиб берилмаганлиги ёки танлаб олинмаганлиги учун бекор қилади;

клиринг иштирокчиси — сотувчи ёки харидорнинг ҳисоб рақамига, шартномавий мажбуриятлар бажарилмаганлиги учун закалат миқдоридаги жаримани ўтказади.

43. Биржа аъзоларининг биржа битимлари бўйича пул маблағлари етарли бўлмаганда, мажбуриятларнинг бажарилиши Тузилган биржа битимларининг бажарилишини таъминлаш фонди маблағлари ҳисобидан таъминланиши мумкин, бу таъминот Биржа савдоси қоидаларида белгиланган тартибда пулли ва қайтариш асосида берилади.

9-боб. Клиринг хизмати кўрсатишни тўхтатиш

44. Қуйидаги ҳолатларда ҲККП клиринг иштирокчисига клиринг хизмати кўрсатишни тўхтатади ва унинг шахсий ҳисобварағини ёпади:

қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда шартнома бекор қилинганда;

клиринг иштирокчиси тугатилганда;

суд ва бошқа ваколатли органларнинг қарорига кўра;

қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқа ҳолатларда.

10-боб. Низоларни ҳал этиш тартиби

45. Ушбу Қоидаларни биржа ва клиринг иштирокчилари ўртасида, шунингдек, клиринг иштирокчилари ўртасида қўллаш жараёнида юзага келадиган барча низолар ва келишмовчиликлар биржанинг Арбитраж комиссиясида ёки судда эътироз тартибида кўриб чиқиш йўли билан ҳал этилади.

11-боб. Якунловчи қоида

46. Ушбу Қоидалар талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб берадилар.

Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 17 январдаги 33-сон қарорига 2-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига киритилаётган

1. Вазирлар Маҳкамасининг «Биржа ва ярмарка савдосининг самарадорлигини оширишга доир чора-тадбирлар тўғрисида» 1999 йил 15 апрелдаги 174-сон қарорида (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 1999 й., 4-сон, 19-модда):

а) 2-банднинг иккинчи хатбошидан «(ишлар, хизматлар)» сўзлари чиқариб ташлансин;

б) 3-банд қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:

«3. Белгилансинки:

биржа товари белгиланган тартибда биржа савдоларига қўйилган муайян тур ва сифатдаги товар, шу жумладан, дастлабки кўрикдан ўтказишни талаб қилмайдиган, сифат кўрсаткичларининг ўзгармаслиги ва биржа битимлари тузилишининг доимийлиги билан тавсифланадиган ҳосила молиявий воситалар (деривативлар)дир;

кўргазма-ярмарка савдоларида биржа товарига қўйилган талабларга жавоб бермайдиган ҳамда харидорларга уларнинг намуналари ва моделларини, электрон каталогларини, проспектларини, реклама бюллетенларини ёки тавсифловчи бошқа ҳужжатларини кўриб чиқиш имкони берилишини талаб қиладиган ҳар қандай товарлар сотилиши мумкин»;

в) 2-иловада:

илованинг номидан «(ишлар, хизматлар)» сўзлари чиқариб ташлансин;

1-банддан «,ишлар, хизматлар (кейинги ўринларда — товар)» сўзлари чиқариб ташлансин;

4-банд қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:

«4. Биржада битимлар:

биржа савдоларида биржа товарлари билан;

кўргазма-ярмарка савдоларида биржа товарига қўйилган талабларга жавоб бермайдиган ҳамда харидорларга уларнинг намуналари ва моделларини, электрон каталогларини, проспектларини, реклама бюллетенларини ёки тавсифловчи бошқа ҳужжатларини кўриб чиқиш имкони берилишини талаб қиладиган ҳар қандай товарлар билан тузилиши мумкин».

2. Вазирлар Маҳкамасининг «Товар-хом ашё биржалари фаолиятини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2004 йил 31 майдаги 251-сон қарорида (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2004 й., 5-сон, 50-модда):

а) 1-банд қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:

«1. Белгилаб қўйилсинки:

товар-хом ашё биржаларида биржа, аукцион, кўргазма-ярмарка савдолари:

муайян турдаги ва сифатдаги товарлар, шу жумладан, белгиланган тартибда биржа савдоларига қўйилган ҳосила молиявий воситалар (деривативлар) электрон биржа савдолари натижалари бўйича биржа битимлари;

товарлар (ишлар, хизматлар), шу жумладан, ўзига хос хусусиятларга эга бўлган товарлар аукцион савдолари (шу жумладан, давлат харидларини ташкил этиш бўйича электрон савдолар) натижалари бўйича аукцион битимлари;

биржа товарига қўйилган талабларга жавоб бермайдиган ҳамда харидорларга уларнинг намуналари ва моделларини, электрон каталогларини, проспектларини, реклама бюллетенларини ёки бошқа тавсифловчи ҳужжатларини кўриб чиқиш имкони берилишини талаб қиладиган ҳар қандай товар билан кўргазма-ярмарка битимлари тузиш воситасида ташкил этилиши мумкин»;

б) 3-банд иккинчи хатбоши қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:

«биржа савдоларининг иштирокчилари фақат биржа аъзолари — биржа томонидан белгиланган тартибда биржа савдоларида иштирок этиш ва биржа битимларини тузиш ҳуқуқини олган юридик шахслар ҳисобланади. Биржа аъзолари биржа савдоларида улар номидан биржа битимларини тузиш ваколати берилган ўз ходимлари орқали иштирок этадилар»;

в) 4-банднинг иккинчи хатбошида «брокерлик ўринлари» сўзлари «биржа аъзоси мақоми» сўзлари билан алмаштирилсин;

г) 5-банднинг иккинчи хатбоши қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:

«биржа товарлари котировкалари доимий равишда (бир ҳафтада камида бир марта) биржанинг расмий веб-сайтида эълон қилинади».

3. Вазирлар Маҳкамасининг «Устав фондида давлат улуши бўлган корхоналарнинг самарали бошқарилишини ва давлат мулкининг зарур даражада ҳисобга олинишини таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида» 2006 йил 16 октябрдаги 215-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2006 й., 10-сон, 77-модда) билан тасдиқланган Давлат корхоналари тўғрисидаги низом 10-бандининг биринчи ва тўртинчи хатбошиларидаги , 11-бандининг иккинчи хатбошидаги , 13-бандининг бешинчи хатбошидаги , 17-бандининг олтинчи ва еттинчи хатбошиларидаги , 21-бандининг иккинчи хатбошидаги , 31-бандидаги «Хусусийлаштириш, монополиядан чиқариш» сўзлари «Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш» сўзлари билан алмаштирилсин.

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2018 йил 17 январь,

33-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 19.01.2018 й., 09/18/33/0597-сон, 04.05.2018 й., 09/18/323/1159-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 30.06.2021 й., 09/21/402/0618-сон, 28.12.2021 й., 09/21/777/1199-сон; 07.12.2022 й., 09/22/687/1073-сон; 11.04.2025 й., 09/25/220/0334-сон; 23.04.2025 й., 09/25/247/0383-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

qoidalari

oʻzgartirishlar

Birja va koʻrgazma-yarmarka savdolarini tartibga solishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Birja va koʻrgazma-yarmarka savdolarini yanada tartibga solish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2017-yil 29-sentabrdagi PQ-3295-son qaroriga asosan, birja va koʻrgazma-yarmarka bitimlari boʻyicha oʻzaro hisob-kitoblarni amalga oshirishning shaffof, bozor mexanizmlarini shakllantirish hamda majburiyatlarning bajarilishi kafolatlarini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Tovar-xom ashyo birjalarida hisob-kitob-kliring operatsiyalarini oʻtkazish qoidalari 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Belgilab qoʻyilsinki:

birja savdolarida muayyan turdagi va sifatdagi, shu jumladan hosila moliyaviy vositalar (derivativlar), dastlabki koʻzdan kechirishni talab etmaydigan, sifat koʻrsatkichlari oʻzgarmasligi va birja bitimlari muntazam ravishda tuzilishi bilan tavsiflanadigan belgilangan tartibda birja savdolariga qoʻyiladigan tovarlar sotiladi;

tovar-xom ashyo birjalari tomonidan tashkil etiladigan va oʻtkaziladigan koʻrgazma-yarmarka savdolarida, birja tovariga qoʻyilgan talablarga javob bermaydigan hamda sotib oluvchilarga, ularning namunalari va modellarini, elektron kataloglarini, reklama byulletenlarini, prospektlarini yoki sotuvga qoʻyilayotgan tovarni tavsiflovchi boshqa hujjatlarini oldindan koʻrib chiqish imkoniyatini taqdim etishni talab etadigan har qanday tovarlar sotiladi.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi tovar-xom ashyo birjalari bilan birgalikda birja savdolari qoidalarining ushbu qaror talablariga muvofiqlashtirilishini taʼminlasin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritilsin.

5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — Moliya vaziri J.A. Qoʻchqorov hamda Oʻzbekiston Respublikasi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasining raisi R.A. Gulyamov zimmasiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 17-yanvardagi 33-son qaroriga 1-ILOVA

Tovar-xom ashyo birjalarida hisob-kitob-kliring operatsiyalarini oʻtkazish

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu qoidalar, Oʻzbekiston Respublikasining “Birjalar va birja faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Birja va koʻrgazma-yarmarka savdolarini yanada tartibga solish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2017-yil 29-sentabrdagi PQ-3295-son qaroriga muvofiq tovar-xom ashyo birjalarining birja savdolarida hisob-kitob-kliring operatsiyalarini oʻtkazish tartibini belgilaydi.

2. Ushbu qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

birja savdolari — birja tomonidan birja savdolari qoidalariga muvofiq tashkil etiladigan birja tovari savdolari;

kliring — birja aʼzolari va ularning mijozlarining oʻzaro majburiyatlarini belgilash, aniqlashtirish va hisobga olishga doir operatsiyalar majmuasi, shuningdek, ushbu Qoidalar va Birja savdosi qoidalariga muvofiq ular oʻrtasida amalga oshiriladigan oʻzaro hisob-kitoblar;

hisob-kitob-kliring palatasi (HKKP) — kliring elektron tizimi orqali birja bitimlari (keyingi oʻrinlarda bitim deb ataladi) boʻyicha kliring, hisob-kitob va oʻzaro hisob-kitoblarni amalga oshirishni taʼminlovchi birjaning tarkibiy boʻlinmasi;

kliring ishtirokchisi — aksept yoʻllagan va ushbu Qoidalarda belgilangan tartibda hisob-kitob-kliring palatasida roʻyxatdan oʻtgan birja aʼzosi va/yoki uning mijozi;

kliring elektron tizimi — ushbu Qoidalarga muvofiq kliringni amalga oshirish uchun moʻljallangan dasturiy-texnik vositalar, maʼlumotlar bazalari, telekommunikatsiya vositalari hamda HKKP dasturiy taʼminoti yigʻindisi;

kliring (hisob) registrlari — bitimlar tuzish va bitimlar boʻyicha majburiyatlarni bajarishga moʻljallangan pul mablagʻlari qoldiqlari toʻgʻrisida maʼlumotlarni hisobga olish, shuningdek, kliring ishtirokchilarining bitimlar boʻyicha majburiyatlari va talablari hisobini yuritishda foydalaniladigan HKKPning ichki elektron hisob registrlari;

pul mablagʻlarini blokirovkalash — bitim boʻyicha xaridorlar va sotuvchilar majburiyatlarining toʻliq bajarilishini taʼminlovchi pul mablagʻlari harakatini bitim yopilgunga qadar toʻxtatib qoʻyish;

HKKP ikkilamchi hisobvaragʻi — birjaga xizmat koʻrsatuvchi bankda xaridorlar va sotuvchilarning mablagʻlarini saqlash hamda bitimlar boʻyicha hisob-kitoblar oʻtkazish uchun ochilgan birjaning talab qilib olinguncha ikkilamchi depozit ikkilamchi hisobvaraqlari;

foydalanuvchining individual raqami (keyingi oʻrinlarda FIR deb ataladi) — kliring ishtirokchisiga beriladigan maxsus xos raqam;

kliring ishtirokchilari reyestri (KIR) — ushbu Qoidalarga muvofiq HKKPda roʻyxatga olingan kliring ishtirokchilari roʻyxati;

tuzilgan bitimlar reyestri (TBR) — imzolangan va roʻyxatga olingan bitimlar roʻyxati;

toʻlovlar amalga oshirilgan bitimlar (TAOB) — birja tovarini yuklash uchun sotuvchiga asos boʻladigan va tuzilgan bitim boʻyicha qarzdorlikni toʻliq qoplaydigan miqdorda sotib oluvchining HKKPdagi hisobvaragʻiga pul mablagʻlari kelib tushgan bitimlar roʻyxati;

yetkazib berish hujjatlari reyestri (YEBHR) — yuklash sanasi va yuklangan birja tovari miqdori koʻrsatilgan holda yuklash amalga oshirilgan bitimlar roʻyxati;

zakalat — kliring ishtirokchilari amalga oshiradigan bitimlar bajarilishini kafolatlash uchun ular tomonidan HKKPga kiritiladigan kafolat taʼminoti mablagʻlari;

kontragent — bitim boʻyicha majburiyat olgan va bitimning boshqa tomoniga qarshi qoʻyiladigan taraf — xaridor sotuvchi uchun va sotuvchi xaridor uchun.

2-bob. HKKPning maqomi, funksiyalari, huquq va majburiyatlari

3. HKKP birjaning tarkibiy boʻlinmasi boʻlib, yuridik shaxs maqomiga ega emas hamda birja nomidan, agar qonun va qonunosti hujjatlarida boshqacha tartib belgilangan boʻlmasa, ushbu Qoidalarda nazarda tutilmagan har qanday mustaqil operatsiya va harakatlarni sodir etish huquqisiz ish olib boradi.

4. HKKP quyidagi asosiy funksiyalarni bajaradi:

kliring ishtirokchilarini roʻyxatga oladi;

kliring ishtirokchilariga hisobvaraqlar ochilishi va yuritilishini taʼminlaydi;

bitimlar boʻyicha oʻzaro hisob-kitoblarning oʻz vaqtida va toʻliq hajmda amalga oshirilishini taʼminlaydi;

oʻzaro majburiyatlarni belgilaydi, aniqlashtiradi va hisobga oladi, shuningdek, kliring ishtirokchilarining tuzilgan bitimlar boʻyicha majburiyatlari hisobini alohida-alohida yuritadi;

kliring yakunlariga koʻra zarur axborotni shakllantiradi va kliring ishtirokchilariga taqdim etadi;

kliring amalga oshirilayotgan bitimlar, kliring natijalari toʻgʻrisidagi axborotning qonun hujjatlari talablariga muvofiq saqlanishini taʼminlaydi;

tuzilgan bitimlar boʻyicha majburiyatlarning bajarilishini nazorat qiladi;

kafolat badallarining kirimini taʼminlaydi.

5. HKKP quyidagi huquqlarga ega:

kliring oʻtkazish usulini mustaqil tanlash;

sotuvchi-norezidentning topshirigʻiga koʻra sotuvchi-norezidentning import kontraktlar boʻyicha HKKPdagi hisobvaragʻiga faqat birja savdolarida tuzilgan import kontraktlar, bojxona toʻlovlari, sud xarajatlari va bevosita birja kontraktlarini tuzish bilan bogʻliq xizmatlar haqini toʻlash uchun oʻtkazilgan mablagʻlarni (vositachilik yigʻimlari, brokerlik mukofotlari, transportda tashish va qonunchilikka muvofiq boshqa xarajatlarni) yunaltirish;

kliring ishtirokchisi bitim boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmagan yoki lozim darajada bajarmagan taqdirda, shuningdek, birjaning arbitraj va/yoki intizom komissiyalarining kliring ishtirokchisiga, belgilangan birja savdosi qoidalari yoki shartnomaviy majburiyatlarni buzganlik uchun jarima qoʻllash toʻgʻrisidagi qarori mavjud boʻlganda, aybdor kliring ishtirokchisining shaxsiy hisobvaragʻidan jarima summasini akseptsiz tartibda hisobdan chiqarish;

birja savdolari elektron tizimida bitimlar qayd etilishi bilan vositachilik yigʻimlarini hisobdan chiqarish, shuningdek, brokerlar uchun mukofot pullarini olish;

kliring ishtirokchilaridan hisob-kitob-kliring operatsiyalari uchun zarur axborot olish.

6. HKKP quyidagilarga majbur:

faqat birjada roʻyxatga olingan bitimlar va ular bilan bogʻliq operatsiyalar (vositachilik yigʻimlari, brokerlar mukofotlari, transportda tashish va qonunchilikka muvofiq boshqa xarajatlar) boʻyicha hisob-kitob va oʻzaro hisob-kitoblarni amalga oshirish;

har bir kliring ishtirokchisi majburiyatlarining hisobi alohida-alohida yuritilishini taʼminlash;

bitim mazmuni toʻgʻrisidagi axborotning maxfiyligini taʼminlash va qonunchilikda nazarda tutilgan holatlardan tashqari, ushbu axborotni kliring ishtirokchilarining roziligisiz uchinchi shaxslarga taqdim etmaslik.

7. Kliring va HKKP ishtirokchilariga HKKP hisobvaraqlaridagi mablagʻlardan foydalangan holda, pulli talabdan boshqa shaxs foydasiga voz kechish boʻyicha operatsiyalarni oʻtkazish taqiqlanadi.

3-bob. Kliring ishtirokchilarini roʻyxatga olish

8. Kliring ishtirokchisi sifatida yuridik shaxs boʻlgan birja aʼzolari va/yoki ularning mijozlari, shu jumladan, xorijiy (qonunchilikda belgilangan tartibda), shuningdek, belgilangan tartibda yakka tartibdagi tadbirkor sifatida yuridik shaxs tashkil etmasdan (birja savdolarida xaridorlar sifatida) roʻyxatga olingan jismoniy shaxslar roʻyxatdan oʻtishi mumkin.

9. HKKP birja savdolari qoidalarida koʻrsatilgan barcha zarur hujjatlarni olganidan keyin bir ish kuni davomida birja aʼzosi va/yoki uning mijoziga FIR beradi hamda amalga oshiriladigan bitimlar boʻyicha majburiyatlarni va talab huquqini hisobga olish uchun zarur boʻlgan tegishli shaxsiy hisobvaraqni ochadi.

10. KIR kliring ishtirokchisining batafsil rekvizitlarini, rahbar va uning lavozimi toʻgʻrisidagi axborotni, kliring ishtirokchisi sifatida roʻyxatdan oʻtish sanasini oʻz ichiga oladi.

11. HKKP ushbu Qoidalarda nazarda tutilgan holatlarda kliring ishtirokchisiga xizmat koʻrsatishni toʻxtatadi.

4-bob. HKKPda hisobvaraqlarni yuritish tartibi

12. Birja xizmat koʻrsatuvchi bankda kliring ishtirokchilarining pul mablagʻlari hisobi uchun moʻljallangan HKKP ikkilamchi hisobvaragʻini ochadi, ularning hisobi HKKPda alohida shaxsiy hisobvaraqlarda yuritiladi.

13. HKKP kliring ishtirokchilarining hisobvaraqlari hisobini yuritadi.

14. Agar qonunchilikda boshqacha tartib belgilangan boʻlsa, kliring ishtirokchisining shaxsiy hisobvaragʻini yopish HKKP tomonidan hisobvaraq egasi (yoki uning huquqiy vorisi) topshirigʻi boʻyicha amalga oshiriladi.

15. Shaxsiy hisobvaraqni yopishdan oldin undagi qoldiq pul mablagʻlari xizmat koʻrsatuvchi bankdagi hisobvaraq egasining hisob raqamlariga yoki uning topshirigʻiga koʻra LORO-hisobraqamiga qonunchilikka muvofiq oʻtkaziladi.

16. Shaxsiy hisobvaraqni yopish faqat hisobvaraqda qoldiq pul mablagʻlari boʻlmaganda amalga oshiriladi.

17. Hisobvaraq rekvizitlarini oʻzgartirish kliring ishtirokchisining nomi yoki boshqa rekvizitlaridagi oʻzgarishlarga muvofiq amalga oshiriladi.

18. Hisobvaraq egasi HKKPda quyidagilar boʻyicha koʻrsatmalar berishga haqli:

pul mablagʻlarini (pul mablagʻlarining bir qismini) shaxsiy hisobvaraqdan xizmat koʻrsatuvchi bankdagi oʻzining hisobvaragʻiga qaytarish;

agar bitim birja savdolari qoidalari va qonunchilikka muvofiq roʻyxatdan oʻtkazilgan boʻlsa bitim boʻyicha kliring oʻtkazish.

19. HKKP tuzilgan bitimlar boʻyicha oʻzaro hisob-kitoblarni amalga oshirish yoʻli bilan kliring ishtirokchilarining shaxsiy hisobvaraqlari bilan operatsiyalarni olib boradi.

20. Tomonlarning va bitim ishtirokchilarining oʻzaro majburiyatlari hisob-kitobi YEBHRga asosan amalga oshiriladi.

21. HKKP faqat bitimlar tuzilishi va bajarilishi bilan bogʻliq operatsiyalar boʻyicha shaxsiy hisobvaraqlar orqali pul mablagʻlari oʻtkazmalarini amalga oshirishi mumkin.

22. HKKP kliring ishtirokchilarining pul mablagʻlarini, ularning topshiriqlariga asosan, ularning shaxsiy hisobvaraqlaridan xizmat koʻrsatuvchi bankdagi hisobraqamlariga oʻtkazish huquqiga ega.

5-bob. Kliring ishtirokchilarining huquq va majburiyatlari

23. Kliring ishtirokchisi quyidagi huquqlarga ega:

birja tomonidan roʻyxatga olingan bitimlar boʻyicha kliringda ishtirok etish;

shaxsiy hisobvaraqning holati, majburiyatlarning bajarilishi toʻgʻrisida zarur axborotni olish;

birja va kontragentlar oldidagi pul majburiyatlarini, shuningdek, kontragent roziligi bilan birja tovarini yetkazib berish boʻyicha majburiyatlarini muddatidan oldin bajarish;

oʻz shaxsiy hisobvaragʻidagi boʻsh pul mablagʻlarini oʻzining xizmat koʻrsatuvchi bankdagi hisob raqamiga chiqarish.

mahsulotlarni tovar-xom ashyo birjalarining ochiq elektron savdolarida sotishdan olingan mablagʻlar hisobiga mijoz-norezident nomidan xorijiy valyutani sotib olishga (sotishga) tijorat banklariga buyurtmanomalar berish, norezidentlar — yuridik shaxslar esa — Oʻzbekiston Respublikasining tijorat banklarida hisob raqamlari ochish va mahsulotlarni tovar-xom ashyo birjalarining ochiq elektron savdolarida sotishdan olingan mablagʻlar hisobiga xorijiy valyutani sotib olish (sotish).

24. Kliring ishtirokchisi — birja aʼzosi mijozining majburiyatlari:

HKKPga ushbu Qoidalarga muvofiq ishonchli axborot berish;

shartnoma bekor qilingan taqdirda, shartnoma bekor boʻlgunga qadar yuzaga kelgan majburiyatlarni bajarish;

axborot maxfiyligi tartibiga rioya qilish;

ushbu Qoidalarda belgilangan talablarga rioya qilish.

25. Kliring ishtirokchisi — birja aʼzosining majburiyatlari:

mijoz bilan shartnoma tuzganda, uni birja savdolari qoidalari hamda kliring va hisob-kitoblarni amalga oshirish shartlari bilan tanishtirish;

oʻz hisobidan va mijoz hisobidan amalga oshirilgan bitimlar hisobini alohida-alohida yuritish;

oʻz mijozlariga birjadan olingan ularga taalluqli boʻlgan har qanday axborot haqida maʼlum qilish;

oʻz mijozlarini, ularning manfaatlarida tuzilgan bitimlarning bajarilmay qolishiga olib keluvchi yoki olib kelishi mumkin boʻlgan vaziyatlarning yuzaga kelganligi toʻgʻrisida kechiktirmay xabardor qilish;

oʻz mijozlarini kliringga taalluqli har qanday faktlar haqida kechiktirmay ogohlantirish;

mijozlarini, ushbu Qoidalar va birja savdolari qoidalariga kiritilgan har qanday oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilganligi toʻgʻrisida oʻz vaqtida xabardor qilish;

oʻz faoliyati doirasida, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish haqidagi qonunchilikka amal qilinishini taʼminlash.

Birja aʼzolari qonun hujjatlariga va birja savdolari qoidalariga muvofiq boshqa majburiyatlarga ham ega boʻlishi mumkin.

6-bob. HKKPning kliring ishtirokchilari bilan oʻzaro hamkorligi

26. HKKPning kliring ishtirokchilari bilan oʻzaro hamkorligi kliring xizmati koʻrsatish shartnomasi asosida amalga oshiriladi.

27. Birja aʼzosi va uning mijozi oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar ular oʻrtasida qonun hujjatlariga muvofiq tuzilgan topshiriq (vositachilik) shartnomasi bilan tartibga solinadi.

28. HKKPning birja aʼzolarining mijozlari bilan oʻzaro hamkorligi ularga xizmat koʻrsatuvchi birja aʼzolari orqali amalga oshiriladi. Birja aʼzolari, agar topshiriq shartnomasida koʻrsatilgan boʻlsa, oʻz mijozlarining vakillari hisoblanadilar.

HKKPga topshiriqlar kliring ishtirokchilari tomonidan elektron raqamli imzodan foydalangan holda ham berilishi mumkin.

29. Birja va kliring ishtirokchilari oʻrtasidagi, kliring va hisob-kitob boʻyicha, shuningdek, kliring ishtirokchilarining shartnomaviy majburiyatlari bajarilishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar almashinuvi axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanilgan holda amalga oshirilishi mumkin.

7-bob. Kliringni oʻtkazish tartibi

30. Kliring ishtirokchilari roʻyxatdan oʻtganlaridan keyin, HKKPning birjaga xizmat koʻrsatuvchi bankda ochilgan ikkilamchi hisobraqamiga birja savdolarida ishtirok etish hamda oʻz majburiyatlarini bajarish uchun pul mablagʻlarini oʻtkazadilar.

31. Kliring ishtirokchisi zakalat sifatida va/yoki bitimlar boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarish uchun pul mablagʻlarini birjaga xizmat koʻrsatuvchi bankdagi HKKP ning ikkilamchi hisob raqamiga ularni ishtirokchining shaxsiy hisobvaragʻiga kirim qilish uchun oʻtkazadilar. Zakalat miqdori birja savdosi qoidalarida belgilanadi.

Bunda birja savdolariga qoʻyilgan va sotilmasdan qolgan yuqori likvidli va monopol turdagi mahsulot hajmlarini savdolarga qayta qoʻyishda dastlab belgilangan zakalat summasining 50 foizi oʻtkaziladi.

32. HKKP har bir kliring ishtirokchisining pul mablagʻlari va majburiyatlarini ularning shaxsiy hisobvaraqlarida alohida hisobga oladi.

33. Kliring ishtirokchilarining HKKPdagi shaxsiy hisobvaraqlaridagi mablagʻlari quyidagi maqsadlarda ishlatiladi:

bitimlar boʻyicha majburiyatlarni bajarish bilan bogʻliq ular oʻrtasidagi oʻzaro hisob-kitob uchun;

savdo sessiyalarida ishtirok etish uchun zakalat sifatida;

mijozning topshirigʻiga koʻra — kliring ishtirokchisining mablagʻlarini unga xizmat koʻrsatuvchi bankdagi hisob raqamiga qaytarish uchun;

birja xizmatlariga haq toʻlash, brokerlik mukofotlari boʻyicha hisob-kitoblarni amalga oshirish uchun;

qonun hujjatlariga muvofiq tuzilgan eksport (import) bitimlari ijrosi bilan bogʻliq toʻlovlarni amalga oshirish uchun;

bitimlarning tuzilishi va bajarilishi bilan bogʻliq boshqa holatlarda.

Bitimlar boʻyicha hisob-kitoblar faqat kliring elektron tizimi orqali amalga oshiriladi.

34. Elektron kliring tizimi har bir savdo sessiyasidan oldin buyurtmalarning taʼminlanganligi boʻyicha nazoratni amalga oshiradi. Buyurtmalarning taʼminlanganligini nazorat qilish savdo sessiyalari doirasida tuziladigan bitimlarga buyurtmalar boʻyicha amalga oshiriladi.

35. Kliring elektron tizimi TBRga asosan kliring ishtirokchilarining majburiyatlarini belgilaydi va zakalatlarga taqiq qoʻyadi. Birjaning vositachilik yigʻimlari qonun hujjatlariga muvofiq belgilangan tariflarga asosan ushlab qolinadi.

36. Bitim roʻyxatga olingandan soʻng xaridor shartnomada belgilangan muddatlarda bitim boʻyicha moliyaviy majburiyatlarni toʻliq qoplash uchun HKKP ning birjaga xizmat koʻrsatuvchi bankdagi ikkilamchi hisobraqamiga qoʻshimcha mablagʻlar oʻtkazishi shart. Ushbu summaga HKKP tomonidan majburiyatlarning sotuvchi tomonidan toʻliq bajarilishigacha taqiq qoʻyiladi.

37. TAOB sotuvchiga birja tovarini yetkazib berishi uchun asos boʻladi.

38. Birja tovarini yetkazib berish natijalariga koʻra kliring ishtirokchisi — sotuvchi tomonidan HKKPga birja tovari yetkazib berilgan paytdan eʼtiboran uch ish kuni davomida, ammo tuzilgan bitim shartlarida belgilangan oxirgi yetkazish kunidan keyingi kundan kechiktirmay yetkazib berish haqida axborot beriladi. Ushbu bitim boʻyicha sotuvchi va xaridorlarning pul mablagʻlari, kliring elektron tizimi tomonidan, YEBHR oʻtkazilgangunga qadar taqiqda qoladi.

39. Kliring ishtirokchisi — sotuvchi tomonidan taqdim etilgan yuklash toʻgʻrisidagi axborotda bitim raqami, birja tovari hajmi, yetkazib berilgan birja tovarining umumiy summasi, yuklangan sana, hisobvaraq-faktura raqami va u birja tovarini yetkazib berganini tasdiqlovchi boshqa axborot boʻlishi kerak.

40. YEBHR taqdim qilingan kundan keyin bir ish kunidan kechiktirmay, kliring elektron tizimi, xaridorning birja tovarini yetkazib berilishi boʻyicha eʼtirozi boʻlmagan taqdirda, sotuvchi tomonidan bajarilgan majburiyatlar miqdoridagi pul mablagʻlarini xaridor shaxsiy hisobvaragʻidan sotuvchining shaxsiy hisob varagʻiga keyinchalik uning xizmat koʻrsatuvchi bankidagi hisobvaragʻiga koʻchirish orqali oʻtkazadi hamda bitimni ushbu Qoidalar va birja savdosi qoidalari shartlariga muvofiq yopadi.

8-bob. Tuzilgan birja bitimlarining bajarilishini taʼminlash tartibi

41. Tuzilgan bitimlarni yopish quyidagi holatlarda amalga oshiriladi:

kliring ishtirokchilari — sotuvchi va xaridor tomonidan bitim boʻyicha majburiyatlar lozim darajada bajarilganda;

kliring ishtirokchisi — sotuvchi va xaridor tomonidan bitim boʻyicha majburiyatlar bajarilmaganda va ular tomonidan jarima toʻlangandan soʻng;

kliring ishtirokchilari — sotuvchi va xaridor jarima toʻlab/toʻlamasdan bitimni yopishga oʻzaro rozi boʻlganda;

arbitraj komissiyasining qaroriga koʻra;

kliring ishtirokchilari — sotuvchi va xaridorning shartnomada koʻrsatilgan muddat davomida eʼtirozlari boʻlmaganda, jarimalarsiz.

Bunda tuzilgan bitimlarni yopish orqali birja narxlarining sunʼiy ravishda keskin koʻtarilishi yoki tushishi, qatʼiy belgilanishi yoki bir darajada ushlab turilishi, shuningdek, boshqa ishtirokchilarning mahsulotni xarid qilish imkoniyati cheklanish holatlari vakolatli organ tomonidan koʻrib chiqiladi.

42. Agar shartnoma shartlarida koʻrsatilgan muddat oʻtgandan keyin kliring ishtirokchisi bitim boʻyicha majburiyatlarni bajarmasa, HKKP:

shartnomani xaridor tomonidan toʻlanmaganligi uchun bekor qiladi;

shartnomani Arbitraj komissiyasining qaroriga koʻra birja tovari yetkazib berilmaganligi yoki tanlab olinmaganligi uchun bekor qiladi;

kliring ishtirokchisi — sotuvchi yoki xaridorning hisob raqamiga, shartnomaviy majburiyatlar bajarilmaganligi uchun zakalat miqdoridagi jarimani oʻtkazadi.

43. Birja aʼzolarining birja bitimlari boʻyicha pul mablagʻlari yetarli boʻlmaganda, majburiyatlarning bajarilishi Tuzilgan birja bitimlarining bajarilishini taʼminlash fondi mablagʻlari hisobidan taʼminlanishi mumkin, bu taʼminot Birja savdosi qoidalarida belgilangan tartibda pulli va qaytarish asosida beriladi.

9-bob. Kliring xizmati koʻrsatishni toʻxtatish

44. Quyidagi holatlarda HKKP kliring ishtirokchisiga kliring xizmati koʻrsatishni toʻxtatadi va uning shaxsiy hisobvaragʻini yopadi:

qonun hujjatlarida belgilangan tartibda shartnoma bekor qilinganda;

kliring ishtirokchisi tugatilganda;

sud va boshqa vakolatli organlarning qaroriga koʻra;

qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa holatlarda.

10-bob. Nizolarni hal etish tartibi

45. Ushbu Qoidalarni birja va kliring ishtirokchilari oʻrtasida, shuningdek, kliring ishtirokchilari oʻrtasida qoʻllash jarayonida yuzaga keladigan barcha nizolar va kelishmovchiliklar birjaning Arbitraj komissiyasida yoki sudda eʼtiroz tartibida koʻrib chiqish yoʻli bilan hal etiladi.

11-bob. Yakunlovchi qoida

46. Ushbu Qoidalar talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.

Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 17-yanvardagi 33-son qaroriga 2-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga kiritilayotgan

1. Vazirlar Mahkamasining “Birja va yarmarka savdosining samaradorligini oshirishga doir chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 1999-yil 15-apreldagi 174-son qarorida (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 1999-y., 4-son, 19-modda):

a) 2-bandning ikkinchi xatboshidan “(ishlar, xizmatlar)” soʻzlari chiqarib tashlansin;

b) 3-band quyidagi tahrirda bayon qilinsin:

“3. Belgilansinki:

birja tovari belgilangan tartibda birja savdolariga qoʻyilgan muayyan tur va sifatdagi tovar, shu jumladan, dastlabki koʻrikdan oʻtkazishni talab qilmaydigan, sifat koʻrsatkichlarining oʻzgarmasligi va birja bitimlari tuzilishining doimiyligi bilan tavsiflanadigan hosila moliyaviy vositalar (derivativlar)dir;

koʻrgazma-yarmarka savdolarida birja tovariga qoʻyilgan talablarga javob bermaydigan hamda xaridorlarga ularning namunalari va modellarini, elektron kataloglarini, prospektlarini, reklama byulletenlarini yoki tavsiflovchi boshqa hujjatlarini koʻrib chiqish imkoni berilishini talab qiladigan har qanday tovarlar sotilishi mumkin”;

v) 2-ilovada:

ilovaning nomidan “(ishlar, xizmatlar)” soʻzlari chiqarib tashlansin;

1-banddan “,ishlar, xizmatlar (keyingi oʻrinlarda — tovar)” soʻzlari chiqarib tashlansin;

4-band quyidagi tahrirda bayon qilinsin:

“4. Birjada bitimlar:

birja savdolarida birja tovarlari bilan;

koʻrgazma-yarmarka savdolarida birja tovariga qoʻyilgan talablarga javob bermaydigan hamda xaridorlarga ularning namunalari va modellarini, elektron kataloglarini, prospektlarini, reklama byulletenlarini yoki tavsiflovchi boshqa hujjatlarini koʻrib chiqish imkoni berilishini talab qiladigan har qanday tovarlar bilan tuzilishi mumkin”.

2. Vazirlar Mahkamasining “Tovar-xom ashyo birjalari faoliyatini takomillashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2004-yil 31-maydagi 251-son qarorida (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2004-y., 5-son, 50-modda):

a) 1-band quyidagi tahrirda bayon qilinsin:

“1. Belgilab qoʻyilsinki:

tovar-xom ashyo birjalarida birja, auksion, koʻrgazma-yarmarka savdolari:

muayyan turdagi va sifatdagi tovarlar, shu jumladan, belgilangan tartibda birja savdolariga qoʻyilgan hosila moliyaviy vositalar (derivativlar) elektron birja savdolari natijalari boʻyicha birja bitimlari;

tovarlar (ishlar, xizmatlar), shu jumladan, oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlgan tovarlar auksion savdolari (shu jumladan, davlat xaridlarini tashkil etish boʻyicha elektron savdolar) natijalari boʻyicha auksion bitimlari;

birja tovariga qoʻyilgan talablarga javob bermaydigan hamda xaridorlarga ularning namunalari va modellarini, elektron kataloglarini, prospektlarini, reklama byulletenlarini yoki boshqa tavsiflovchi hujjatlarini koʻrib chiqish imkoni berilishini talab qiladigan har qanday tovar bilan koʻrgazma-yarmarka bitimlari tuzish vositasida tashkil etilishi mumkin”;

b) 3-band ikkinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:

“birja savdolarining ishtirokchilari faqat birja aʼzolari — birja tomonidan belgilangan tartibda birja savdolarida ishtirok etish va birja bitimlarini tuzish huquqini olgan yuridik shaxslar hisoblanadi. Birja aʼzolari birja savdolarida ular nomidan birja bitimlarini tuzish vakolati berilgan oʻz xodimlari orqali ishtirok etadilar”;

v) 4-bandning ikkinchi xatboshida “brokerlik oʻrinlari” soʻzlari “birja aʼzosi maqomi” soʻzlari bilan almashtirilsin;

g) 5-bandning ikkinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:

“birja tovarlari kotirovkalari doimiy ravishda (bir haftada kamida bir marta) birjaning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi”.

3. Vazirlar Mahkamasining “Ustav fondida davlat ulushi boʻlgan korxonalarning samarali boshqarilishini va davlat mulkining zarur darajada hisobga olinishini taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2006-yil 16-oktabrdagi 215-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2006-y., 10-son, 77-modda) bilan tasdiqlangan Davlat korxonalari toʻgʻrisidagi nizom 10-bandining birinchi va toʻrtinchi xatboshilaridagi , 11-bandining ikkinchi xatboshidagi , 13-bandining beshinchi xatboshidagi , 17-bandining oltinchi va yettinchi xatboshilaridagi , 21-bandining ikkinchi xatboshidagi , 31-bandidagi “Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish” soʻzlari “Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish” soʻzlari bilan almashtirilsin.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2018-yil 17-yanvar,

33-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 19.01.2018-y., 09/18/33/0597-son, 04.05.2018-y., 09/18/323/1159-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.06.2021-y., 09/21/402/0618-son, 28.12.2021-y., 09/21/777/1199-son; 07.12.2022-y., 09/22/687/1073-son; 11.04.2025-y., 09/25/220/0334-son; 23.04.2025-y., 09/25/247/0383-son)

lex.uz

Кабинета Министров Республики Узбекистан

Постановление

ПРАВИЛА

ИЗМЕНЕНИЯ,

О дополнительных мерах по упорядочению биржевой и выставочно-ярмарочной торговли

В соответствии с постановлением Президента Республики Узбекистан от 29 сентября 2017 года № ПП-3295 «О мерах по дальнейшему упорядочению биржевой и выставочно-ярмарочной торговли», в целях формирования прозрачных, рыночных механизмов осуществления взаиморасчетов и обеспечения гарантий выполнения по биржевым и выставочно-ярмарочным сделкам Кабинет Министров постановляет:

1. Утвердить Правила проведения расчетно-клиринговых операций на товарно-сырьевых биржах согласно приложению № 1 .

2. Установить, что:

на биржевых торгах реализуются товары определенного рода и качества, в том числе производные финансовые инструменты (деривативы), не требующие предварительного осмотра, характеризующиеся неизменностью качественных показателей и постоянством заключения биржевых сделок, включенные в биржевой котировальный лист и допущенные в установленном порядке к биржевым торгам;

на выставочно-ярмарочных торгах, организуемых и проводимых товарно-сырьевыми биржами, реализуются любые товары, не отвечающие требованиям, предъявляемым к биржевому товару, и требующие предоставления покупателям возможности осмотра их образцов и моделей, электронных каталогов, проспектов, рекламных бюллетеней или другой документации, характеризующей выставляемые товары.

3. Комитету Республики Узбекистан по развитию конкуренции и защите прав потребителей совместно с товарно-сырьевыми биржами обеспечить соответствие правил биржевой торговли требованиям настоящего постановления.

4. Внести изменения в некоторые решения Правительства Республики Узбекистан согласно приложению № 2 .

5. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на заместителя Премьер-министра Республики Узбекистан — министра финансов Республики Узбекистан Д.А. Кучкарова и председателя Государственного комитета Республики Узбекистан по содействию приватизированным предприятиям и развитию конкуренции Р.А. Гулямова.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к постановлению Кабинета Министров от 17 января 2018 года № 33

проведения расчетно-клиринговых операций на товарно-сырьевых биржах

Глава 1. Общие положения

1. В соответствии с Законом Республики Узбекистан «О биржах и биржевой деятельности» и постановлением Президента Республики Узбекистан от 29 сентября 2017 года № ПП-3295 «О мерах по дальнейшему упорядочению биржевой и выставочно-ярмарочной торговли» настоящие правила определяют порядок проведения расчетно-клиринговых операций на биржевых торгах товарно-сырьевых бирж.

2. В настоящих Правилах используются следующие основные понятия:

биржевые торги — торги биржевым товаром, организуемые биржей в соответствии с правилами биржевой торговли;

клиринг — комплекс операций, направленных на определение, уточнение и зачет взаимных обязательств членов биржи и их клиентов, а также взаиморасчеты между ними, проводимые в соответствии с настоящими Правилами и правилами биржевой торговли;

расчетно-клиринговая палата (РКП) — структурное подразделение биржи, обеспечивающее проведение клиринга, расчетов и взаиморасчетов по биржевым сделкам (далее — сделка) через электронную систему клиринга;

участник клиринга — член биржи и/или его клиент, направивший акцепт и зарегистрированный в установленном настоящими Правилами порядке в расчетно-клиринговой палате;

электронная система клиринга — совокупность программно-технических средств, баз данных, телекоммуникационных средств, иного оборудования и программного обеспечения РКП, предназначенных для осуществления клиринга в соответствии с настоящими Правилами;

клиринговые (учетные) регистры — электронные регистры внутреннего учета РКП, используемые для учета информации об остатках денежных средств, предназначенных для заключения сделок и исполнения обязательств по сделкам, а также для учета обязательств и требований участников клиринга по сделкам;

блокировка денежных средств — приостановление движения денежных средств, обеспечивающее полное исполнение обязательств продавцов и покупателей по сделке до момента закрытия сделки;

вторичный счет РКП — вторичные депозитные счета до востребования биржи, открытые в обслуживающем биржу банке, для хранения средств покупателей и продавцов и проведения расчетов по сделкам;

индивидуальный номер пользователя (далее — ИНП) — уникальный код, присваиваемый участнику клиринга;

реестр участников клиринга (РУК) — перечень участников клиринга, зарегистрированных в РКП в соответствии с настоящими Правилами;

реестр заключенных сделок (РЗС) — перечень подписанных и зарегистрированных сделок;

реестр оплаченных сделок (РОС) — перечень сделок, по которым на лицевой счет покупателя в РКП поступили денежные средства, обеспечивающие полное покрытие обязательств по заключенной сделке и служащий основанием продавцу для отгрузки биржевого товара;

реестр поставочных документов (РПД) — перечень сделок, по которым осуществлена отгрузка биржевых товаров с указанием даты и количества отгруженных биржевых товаров;

задаток — средства гарантийного обеспечения, вносимые участниками клиринга в РКП для обеспечения гарантий исполнения совершаемых ими сделок;

контрагент — сторона, принявшая обязательство по сделке и противопоставляемая другой стороне сделки — покупатель для продавца и продавец для покупателя.

Глава 2. Статус, функции, права и обязанности РКП

3. РКП является структурным подразделением биржи, не имеет статуса юридического лица и действует от имени биржи без права совершать какие-либо самостоятельные операции и действия, не предусмотренные настоящими Правилами, если иной порядок не предусмотрен законодательными и подзаконными актами.

4. РКП выполняет следующие основные функции:

регистрирует участников клиринга;

обеспечивает открытие и ведение счетов участников клиринга;

осуществляет своевременное и в полном объеме обеспечение проведения взаиморасчетов по сделкам;

определяет, уточняет, засчитывает взаимные обязательства, а также осуществляет ведение раздельного учета обязательств участников клиринга по заключенным сделкам;

осуществляет формирование и предоставление участникам клиринга необходимой информации по итогам клиринга;

обеспечивает хранение информации о сделках, по которым осуществляется клиринг, о результатах клиринга в соответствии с требованиями законодательства;

осуществляет контроль за исполнением обязательств по заключенным сделкам;

обеспечивает зачисление гарантийных взносов.

5. РКП имеет право:

самостоятельно выбирать способ проведения клиринга;

по поручению продавца-нерезидента направлять средства, зачисленные на счет продавца-нерезидента в РКП по импортным контрактам исключительно для оплаты экспортных контрактов, заключенных на биржевых торгах, таможенных пошлин, судебных расходов и услуг, непосредственно связанных с заключением и исполнением биржевых контрактов (комиссионные сборы, брокерские вознаграждения, транспортировка и другие расходы в соответствии с законодательством);

при неисполнении или ненадлежащем исполнении участником клиринга своих обязательств по сделке, а также при наличии решения арбитражной и/или дисциплинарной комиссий биржи о наложении штрафа участнику клиринга за нарушения установленных правил биржевой торговли или договорных обязательств в безакцептном порядке списывать сумму штрафа с лицевого счета виновного участника клиринга;

списывать комиссионные сборы биржи при фиксации сделки, а также получать вознаграждения для брокеров в электронной системе биржевых торгов;

получать от участников клиринга информацию, необходимую для осуществления расчетно-клиринговых операций.

6. РКП обязана:

осуществлять расчеты и взаиморасчеты только по сделкам, прошедшим регистрацию на бирже, и связанным с ними операциям (комиссионные сборы, брокерские вознаграждения, транспортировка и другие расходы в соответствии с законодательством);

обеспечивать раздельный учет обязательств каждого участника клиринга;

обеспечивать конфиденциальность информации о содержании сделок и не предоставлять данную информацию третьим лицам без согласия участников клиринга, кроме случаев, предусмотренных законодательством.

7. Участникам клиринга и РКП запрещается проведение операций по уступке денежного требования с использованием средств, находящихся на счетах в РКП.

Глава 3. Регистрация участников клиринга

8. В качестве участника клиринга могут быть зарегистрированы члены биржи и/или их клиенты, являющиеся юридическими лицами, в том числе иностранными (в порядке, установленном законодательством), а также физические лица, зарегистрированные в установленном порядке как индивидуальные предприниматели без образования юридического лица (в качестве покупателей на биржевых торгах).

9. РКП в течение одного рабочего дня после получения всех необходимых документов, определенных в правилах биржевой торговли, присваивает члену биржи или его клиенту ИНП и открывает соответствующий лицевой счет, необходимые для учета обязательств и прав требования по совершаемым сделкам.

10. РУК содержит подробные реквизиты участников клиринга, информацию о руководителе и его должность, дату регистрации в качестве участника клиринга.

11. РКП прекращает обслуживание участников клиринга в случаях, предусмотренных настоящими Правилами.

Глава 4. Порядок ведения счетов в РКП

12. Биржа открывает в обслуживающем банке вторичный счет РКП, предназначенный для учета денежных средств участников клиринга, учет которых ведется в РКП на отдельных лицевых счетах.

13. РКП ведет учет лицевых счетов участников клиринга.

14. Закрытие лицевого счета участника клиринга осуществляется РКП по поручению владельца счета (либо его правопреемника), если иное не установлено законодательством.

15. Перед закрытием лицевого счета оставшиеся на нем денежные средства переводятся на счета в обслуживающем банке владельца лицевого счета либо на ЛОРО-счет на основании его поручения в соответствии с законодательством.

16. Закрытие лицевого счета производится только при условии отсутствия денежных средств на лицевом счете.

17. Изменение реквизитов лицевого счета производится в соответствии с изменением наименования или других реквизитов участника клиринга.

18. Владелец лицевого счета вправе давать распоряжения в РКП на:

возврат денежных средств (части денежных средств) с лицевого счета на свой счет в обслуживающем банке;

проведение клиринга сделки, если сделка зарегистрирована в соответствии с правилами биржевой торговли и законодательством.

19. РКП производит операции с лицевыми счетами участников клиринга путем осуществления взаимозачетов по заключенным сделкам.

20. Расчет обязательств сторон и участников сделок производится на основании РПД.

21. РКП может осуществлять переводы денежных средств по лицевым счетам только по операциям, связанным с заключением и исполнением сделок.

22. РКП вправе переводить денежные средства участников клиринга на основании их распоряжений с их лицевых счетов в РКП на их счета в обслуживающем банке.

Глава 5. Права и обязанности участников клиринга.

23. Участник клиринга имеет право:

участвовать в клиринге по сделкам, зарегистрированным биржей;

получать необходимую информацию о состоянии лицевого счета, исполнении обязательств;

досрочно исполнять денежные обязательства перед биржей и контрагентами, а также обязательства по поставке биржевого товара с согласия контрагента;

выводить свободные денежные средства на своем лицевом счете на свой счет в обслуживающем банке.

подавать заявки в коммерческие банки на покупку (продажу) иностранной валюты от имени клиента — нерезидента за счет средств, полученных от продажи продукции на открытых электронных торгах товарно-сырьевых бирж, а нерезиденты — юридические лица — открывать счета в коммерческих банках Республики Узбекистан и осуществлять покупку (продажу) иностранной валюты за счет средств, полученных от продажи продукции на открытых электронных торгах товарно-сырьевых бирж.

24. Участник клиринга — клиент члена биржи обязан:

предоставлять в РКП достоверную информацию в соответствии с настоящими Правилами;

в случае расторжения договора исполнять обязательства, возникшие до его расторжения;

соблюдать режим конфиденциальности информации;

соблюдать требования, установленные настоящими Правилами.

25. Участник клиринга — член биржи обязан:

при заключении договора с клиентом ознакомить его с правилами биржевой торговли и условиями осуществления клиринга и расчетов;

вести отдельный учет сделок, совершенных за свой счет и за счет клиента;

информировать своих клиентов о любой информации, полученной от биржи, касающейся клиентов;

незамедлительно извещать своих клиентов о возникновении ситуаций, которые влекут или могут повлечь неисполнению сделок, заключенных в интересах данных клиентов;

незамедлительно уведомлять своих клиентов о любых фактах, касающихся клиринга;

своевременно информировать клиентов о любых изменениях и дополнениях, внесенных в настоящие Правила и правилами биржевой торговли;

в рамках своей деятельности обеспечивать соблюдение законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения.

Члены биржи могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством и правилами биржевой торговли.

Глава 6. Взаимодействие РКП с участниками клиринга

26. Взаимодействие РКП с участниками клиринга осуществляется на основании договора на клиринговое обслуживание.

27. Взаимоотношения между членом биржи и его клиентом регулируются заключенными между ними договорами поручения (комиссии) в соответствии с законодательством.

28. Взаимодействие РКП с клиентами членов биржи осуществляется через обслуживающих их членов биржи. Члены биржи являются представителями своих клиентов, если это указано в договоре поручения (комиссии).

Поручения РКП могут передаваться участниками клиринга также с использованием электронной цифровой подписи.

29. Обмен информацией между биржей и участниками клиринга по клирингу и расчетам, а также между участниками клиринга по исполнению договорных обязательств может осуществляться с использованием информационно-коммуникационных технологий.

Глава 7. Порядок проведения клиринга

30. Участники клиринга после регистрации перечисляют на вторичные счета РКП, открытые в обслуживающем биржу банке, денежные средства для участия на биржевых торгах и исполнения своих обязательств.

31. Участник клиринга перечисляет денежные средства в качестве задатка и/или для исполнения обязательств по сделкам на вторичные счета РКП в обслуживающем биржу банке для зачисления их на его лицевой счет. Размер задатка определяется правилами биржевой торговли.

В этом случае 50% от первоначально установленной суммы заклада перечисляется при повторном размещении на торгах объемов высоколиквидных и монопольных видов продукции, которые размещаются на биржах и остаются непроданными.

32. РКП учитывает денежные средства и обязательства каждого участника клиринга обособленно на их лицевых счетах.

33. Средства участников клиринга, находящиеся на лицевых счетах в РКП, используются:

для осуществления расчетов между ними, связанных с исполнением обязательств по сделкам;

в качестве задатка для участия на торговых сессиях;

по поручению клиента — для возврата на счет участника клиринга в его обслуживающем банке;

для осуществления расчетов по оплате услуг биржи, брокерских вознаграждений;

для осуществления платежей, связанных с исполнением заключенных экспортных (импортных) сделок в соответствии с законодательством;

в иных случаях, связанных с заключением и исполнением сделок.

Расчеты по сделкам осуществляются исключительно через электронную систему клиринга.

34. Электронная система клиринга перед каждой торговой сессией осуществляет контроль обеспеченности заявок. Контроль обеспеченности заявок проводится по заявкам на заключение сделок в рамках торговых сессий.

35. На основании РЗС электронная система клиринга определяет обязательства участников клиринга и блокирует задатки. Комиссионные сборы биржи удерживаются согласно тарифам, установленным в соответствии с законодательством.

36. После регистрации сделки покупатель обязан перевести на вторичный счет РКП в обслуживающем биржу банке дополнительные средства для полного покрытия финансовых обязательств по сделке в сроки, определяемые договором. Данная сумма блокируется РКП до момента полного исполнения обязательств продавцом.

37. РОС служит основанием продавцу для поставки биржевых товаров.

38. По результатам поставки биржевого товара участником клиринга — продавцом предоставляется в РКП информация о поставке в течение трех рабочих дней с момента поставки биржевого товара, но не позднее дня, следующего за определенным условиями заключенной сделки последним днем поставки. Денежные средства продавца и покупателя по данной сделке остаются заблокированными до момента обработки РПД электронной клиринговой системой.

39. Предоставленная участником клиринга — продавцом информация об отгрузке должна содержать номер сделки, объем биржевого товара, общую сумму поставленного биржевого товара, дату поставки, номер счет-фактуры и другую информацию, подтверждающую поставку им биржевого товара.

40. Не позднее одного рабочего дня, следующего за днем представления РПД, электронная система клиринга при отсутствии претензии покупателя по поставке биржевого товара, переводит денежные средства в размере исполненных продавцом обязательств с лицевого счета покупателя на лицевой счет продавца с последующим перечислением на его счет в обслуживающем банке и закрывает сделку в соответствии с условиями настоящих Правил и правил биржевой торговли.

Глава 8. Порядок обеспечения исполнения заключенных биржевых сделок

41. Закрытие заключенной сделки осуществляется в следующих случаях:

надлежащего исполнения обязательств по сделке участниками клиринга — продавца и покупателя;

неисполнение участником клиринга — продавцом и покупателем обязательств по сделке и после уплаты им штрафа;

обоюдного согласия участников клиринга — продавца и покупателя о закрытии сделки с/без уплаты штрафа;

решения арбитражной комиссии;

при отсутствии претензий участников клиринга — продавца и покупателя в течение установленного договором срока, без штрафа.

При этом уполномоченным органом рассматриваются случаи искусственного резкого завышения или занижения, фиксации или поддержания на одном уровне биржевых цен путем закрытия сделок, а также ограничения возможности приобретения продукции другими участниками.

42. Если по истечению срока, предусмотренного условиями договора, участник клиринга не исполняет обязательства по сделке, РКП:

аннулирует договор за не оплату покупателем;

аннулирует договор по решению Арбитражной комиссии за не поставку или за не выборку биржевого товара;

зачисляет на счет участника клиринга — продавца или покупателя штраф в размере задатка, за неисполнение договорных обязательств.

43. Исполнение обязательств по биржевой сделке при недостаточности средств членов биржи может обеспечиваться средствами Фонда по обеспечению исполнения заключенных биржевых сделок, предоставляемыми им на платной и возвратной основе, в порядке установленном Правилами биржевой торговли.

Глава 9. Прекращение клирингового обслуживания

44. РКП прекращает обслуживание участника клиринга и закрывает его лицевой счет в следующих случаях:

расторжение договора в установленном законодательством порядке;

ликвидация участника клиринга;

по решению суда или иных уполномоченных органов;

в иных случаях, предусмотренных законодательством.

Глава 10. Порядок разрешения споров

45. Все споры и разногласия, возникающие в процессе применения настоящих Правил между биржей и участниками клиринга, а также между участниками клиринга, разрешаются в претензионном порядке путем рассмотрения их в арбитражной комиссии биржи или в суде.

Глава 11. Заключительное положение

46. Лица, виновные в нарушении требований настоящих Правил, несут ответственность в соответствии с законодательством.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к постановлению Кабинета Министров от 17 января 2018 года № 33

вносимые в некоторые решения Правительства Республики Узбекистан

1. В постановлении Кабинета Министров от 15 апреля 1999 г. № 174 «О мерах по повышению эффективности биржевой и ярмарочной торговли» (СП Республики Узбекистан, 1999 г., № 4, ст. 19):

а) из абзаца второго пункта 2 слова «(работ, услуг)» исключить;

б) пункт 3 изложить в следующей редакции:

«3. Определить, что:

биржевым товаром является товар определенного рода и качества, в том числе производные финансовые инструменты (деривативы), не требующий предварительного осмотра, характеризующийся неизменностью качественных показателей и постоянством заключения биржевых сделок, допущенный в установленном порядке к биржевым торгам;

на выставочно-ярмарочных торгах могут быть реализованы любые товары, не отвечающие требованиям, предъявляемым к биржевому товару, и требующие предоставления покупателям возможности осмотра их образцов и моделей, электронных каталогов, проспектов, рекламных бюллетеней или другой характеризующей документации»;

в) в приложении № 2 :

из наименования слова «(работ, услуг)» исключить;

из пункта 1 слова «, работ и услуг (далее — товар)» исключить;

пункт 4 изложить в следующей редакции:

«4. Сделки на бирже могут заключаться:

на биржевых торгах с биржевым товаром;

на выставочно-ярмарочных торгах с любым товаром, не отвечающим требованиям, предъявляемым к биржевому товару, и требующим предоставления покупателям возможности осмотра их образцов и моделей, электронных каталогов, проспектов, рекламных бюллетеней или другой характеризующей документации».

2. В постановлении Кабинета Министров от 31 мая 2004 г. № 251 «О дополнительных мерах по совершенствованию деятельности товарно-сырьевых бирж» (СП Республики Узбекистан, 2004 г., № 5, ст. 50):

а) пункт 1 изложить в следующей редакции:

«1. Определить, что:

на товарно-сырьевых биржах могут быть организованы биржевые, аукционные, выставочно-ярмарочные торги посредством заключения:

биржевых сделок по результатам электронных биржевых торгов товарами определенного рода и качества, в том числе производные финансовые инструменты (деривативы), допущенными в установленном порядке к биржевым торгам;

аукционных сделок по результатам аукционных торгов (включая электронные торги по организации государственных закупок) товарами (работами, услугами), в том числе товарами, обладающими индивидуальными свойствами; аукционных сделок по результатам аукционных торгов (включая электронные торги по организации государственных закупок) товарами (работами, услугами), в том числе товарами, обладающими индивидуальными свойствами;

выставочно-ярмарочных сделок с любым товаром, не отвечающим требованиям, предъявляемым к биржевому товару, и требующим предоставления покупателям возможности осмотра их образцов и моделей, электронных каталогов, проспектов, рекламных бюллетеней или другой характеризующей документации»;

б) абзац второй пункта 3 изложить в следующей редакции:

«участниками биржевых торгов являются исключительно члены биржи — юридические лица, получившие в установленном биржей порядке право на участие в биржевых торгах и заключение биржевых сделок. Члены биржи участвуют в биржевых торгах через своих работников, уполномоченных заключать биржевые сделки от их имени (трейдеров)»;

в) в абзаце втором пункта 4 слова «брокерские места» заменить словами «статус члена биржи»;

г) абзац второй пункта 5 изложить в следующей редакции:

«котировки биржевых товаров публикуются регулярно (не реже одного раза в неделю) на официальном веб-сайте биржи».

3. В абзацах первом и четвертом пункта 10, абзаце втором пункта 11, абзаце пятом пункта 13, абзацах шестом и седьмом пункта 17, абзаце втором пункта 21, пункте 31 текста на государственном языке Положения о государственных предприятиях, утвержденного постановлением Кабинета Министров от 16 октября 2006 г. № 215 «О мерах по обеспечению эффективного управления предприятиями с государственной долей в уставном фонде и надлежащего учета государственного имущества» (СП Республики Узбекистан, 2006 г., № 10, ст. 77), слова «Хусусийлаштириш, монополиядан чиқариш» заменить словами «Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш».

Премьер-министр Республики Узбекистан А. АРИПОВ

г. Ташкент,

17 января 2018 г.,

№ 33

(Национальная база данных законодательства, 19.01.2018 г., № 09/18/33/0597, 04.05.2018 г., № 09/18/323/1159)

lex.uz