UzbekAI

← Qonunlar

📅 2018-yil 8-yanvar · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2018 йил 8 январь · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 8 января 2018 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 8 January 2018 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Маъмурий тартиб-таомиллар тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2017 йил 14 декабрда қабул қилинган Сенат томонидан 2017 йил 20 декабрда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади ва асосий вазифалари

Ушбу Қонуннинг мақсади маъмурий тартиб-таомилларни амалга ошириш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

Ушбу Қонуннинг асосий вазифалари маъмурий органлар билан муносабатларда қонун устуворлигини, жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини таъминлашдан иборатдир.

2-модда. Маъмурий тартиб-таомиллар тўғрисидаги қонунчилик

Маъмурий тартиб-таомиллар тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборат.

Махсус маъмурий тартиб-таомилларни белгиловчи қонунчилик жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳолатини ёмонлаштирмаслиги керак.

Маъмурий тартиб-таомилларни амалга оширишга доир у ёки бу муносабатлар махсус маъмурий тартиб-таомилларни белгиловчи қонунчилик ҳужжатлари билан тартибга солинмаган ҳолларда ушбу Қонун нормалари қўлланилади.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг маъмурий тартиб-таомиллар тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Ушбу Қонуннинг қўлланилиш соҳаси

Ушбу Қонун маъмурий органларнинг манфаатдор шахсларга нисбатан маъмурий-ҳуқуқий фаолиятига, шу жумладан лицензия, рухсат бериш, рўйхатдан ўтказиш тартиб-таомилларига, давлат хизматларини кўрсатиш билан боғлиқ бошқа тартиб-таомилларга, шунингдек қонунчиликка мувофиқ бошқа маъмурий-ҳуқуқий фаолиятга нисбатан татбиқ этилади.

Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий Қонуни билан махсус ҳуқуқий режим ўрнатилган ҳудудда маъмурий тартиб-таомилларни амалга ошириш соҳасидаги муносабатлар ушбу Қонунда белгиланганидан бошқача қоидалар билан тартибга солинади.

Ушбу Қонун норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тайёрлаш ва қабул қилиш, солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларни ундириш, давлат хизматини ўташ, референдумлар, сайловлар ўтказиш, мудофаа, жамоат хавфсизлиги ва ҳуқуқ-тартибот соҳасида, шунингдек тезкор-қидирув фаолияти, суриштирув, дастлабки тергов, жиноий мажбурлов чораларини қўллаш билан боғлиқ бўлган бошқа фаолият, суд ишини юритиш, маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларни юритиш, банкларни санация қилиш ва тугатиш соҳасида юзага келадиган муносабатларга нисбатан татбиқ этилмайди.

Жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонуннинг қўлланилиш соҳасига кирувчи муносабатларга нисбатан татбиқ этилмайди.

4-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

манфаатдор шахс — қабул қилинаётган маъмурий ҳужжат ёки маъмурий ҳаракат қаратилган шахс, шунингдек ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари маъмурий ҳужжатга ёки маъмурий ҳаракатга дахлдор бўлган ёхуд дахлдор бўлиши мумкин бўлган шахс;

маъмурий иш юритиш — маъмурий тартиб-таомил орқали тартибга солинган маъмурий ишни кўриб чиқиш, маъмурий ҳужжатни қабул қилиш, уни маъмурий шикоят бўйича қайта кўриш, шунингдек маъмурий ҳужжатни ижро этиш жараёни;

маъмурий ихтиёрийлик (дискрецион ваколат) — маъмурий органнинг қонунчилик доирасида йўл қўйилган чоралардан бирини қонунийликка ва мақсадга мувофиқликка ўзи баҳо бериши асосида ўз ихтиёрига кўра қўллаш ёки тегишли чорани қўллашдан воз кечиш ҳуқуқи;

маъмурий органлар — маъмурий-ҳуқуқий фаолият соҳасида маъмурий бошқарув ваколати берилган органлар, шу жумладан давлат бошқаруви органлари, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, шунингдек ушбу фаолиятни амалга оширишга ваколатли бўлган бошқа ташкилотлар ва махсус тузилган комиссиялар;

маъмурий тартиб-таомил — маъмурий органларнинг маъмурий-ҳуқуқий фаолиятини тартибга солувчи процессуал қоидалар;

маъмурий ҳаракатлар — маъмурий органнинг жисмоний ва юридик шахсларга нисбатан маъмурий-ҳуқуқий фаолият соҳасида амалга оширилган, маъмурий ёки процессуал ҳужжат бўлмаган, юридик аҳамиятга эга ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги);

маъмурий ҳужжат — маъмурий органнинг оммавий ҳуқуқий муносабатларни юзага келтиришга, ўзгартиришга ёки тугатишга қаратилган ҳамда айрим жисмоний ёки юридик шахслар учун ёхуд муайян хусусий белгиларига кўра ажратиладиган шахслар гуруҳи учун муайян ҳуқуқий оқибатлар келтириб чиқарувчи таъсир чораси;

маъмурий-ҳуқуқий фаолият — айрим жисмоний ёки юридик шахсларга ёхуд муайян хусусий белгиларига кўра ажратиладиган шахслар гуруҳига таъсир кўрсатувчи бошқарув фаолияти;

процессуал ҳужжат — маъмурий орган томонидан маъмурий иш юритиш давомида қабул қилинадиган, маъмурий ишни мазмунан ҳал этмайдиган ҳужжат.

5-модда. Маъмурий тартиб-таомилларнинг асосий принциплари

Маъмурий тартиб-таомилларнинг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:

қонунийлик;

мутаносиблик;

ишончлилик;

тингланиш имкониятининг мавжудлиги;

маъмурий тартиб-таомилларнинг очиқлиги, шаффофлиги ва тушунарлилиги;

манфаатдор шахслар ҳуқуқларининг устунлиги;

бюрократик расмиятчиликка йўл қўйилмаслиги;

мазмунан қамраб олиш;

маъмурий иш юритишнинг «бир дарча» орқали амалга оширилиши;

тенг ҳуқуқлилик;

ишончнинг ҳимоя қилиниши;

маъмурий ихтиёрийликнинг (дискрецион ваколатнинг) қонунийлиги;

текшириш.

6-модда. Қонунийлик принципи

Маъмурий тартиб-таомиллар Ўзбекистон Республикаси Конституциясига , ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилиши керак.

7-модда. Мутаносиблик принципи

Маъмурий иш юритиш жараёнида жисмоний ва юридик шахсларга кўрсатиладиган таъсир чоралари маъмурий орган томонидан кўзланган қонуний мақсадга эришиш учун мос ва етарли бўлиши ҳамда манфаатдор шахсларга имкон қадар қийинчилик туғдирмаслиги керак.

8-модда. Ишончлилик принципи

Маъмурий иш юритиш давомида манфаатдор шахслар томонидан тақдим этилган ҳақиқий ҳолатлар тўғрисидаги ҳужжатлар ва маълумотлар акси исботланмагунига қадар ишончли ҳисобланади.

Манфаатдор шахслар томонидан тақдим этилган ҳужжатлар ва маълумотларнинг ҳақиқийлигига шубҳа пайдо бўлган тақдирда, маъмурий орган уларнинг ишончлилигини мустақил равишда ва ўз ҳисобидан текшириш учун чоралар кўради.

Маъмурий иш юритиш давомида манфаатдор шахслардан улар тақдим этган ҳужжатларнинг ёки маълумотларнинг ишончлилигини тасдиқловчи қўшимча материаллар талаб қилиш, агар қонунда бундай талаб белгиланмаган бўлса, тақиқланади.

9-модда. Тингланиш имкониятининг мавжудлиги принципи

Маъмурий орган манфаатдор шахсга маъмурий ҳужжатни қабул қилиш учун аҳамиятга эга бўлган барча ҳолатлар юзасидан ўз фикрини билдириш имкониятини бериши шарт.

10-модда. Маъмурий тартиб-таомилларнинг очиқлиги, шаффофлиги ва тушунарлилиги принципи

Маъмурий тартиб-таомиллар очиқ, шаффоф ва манфаатдор шахслар учун тушунарли бўлиши лозим.

Маъмурий органлар маъмурий тартиб-таомиллар ҳақидаги ахборотдан давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари фаолиятининг очиқлиги тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган усуллар орқали эркин фойдаланилишини таъминлаши шарт.

11-модда. Манфаатдор шахслар ҳуқуқларининг устунлиги принципи

Маъмурий иш юритиш давомида юзага келадиган, қонунчиликнинг бартараф этиб бўлмайдиган барча қарама-қаршиликлари ва ноаниқликлари манфаатдор шахслар ўртасида келишмовчиликлар мавжуд бўлмаган тақдирда, ушбу манфаатдор шахслар фойдасига талқин қилинади.

12-модда. Бюрократик расмиятчиликка йўл қўйилмаслиги принципи

Манфаатдор шахсларга мажбуриятлар орқали қийинчилик туғдириш, фақат расмий қоидалар ва талабларга риоя этилиши мақсадидагина уларга ҳуқуқлар беришни рад этиш ёки уларнинг ҳуқуқларини бошқача тарзда чеклаш маъмурий органларга тақиқланади.

Агар манфаатдор шахс виждонан ҳаракат қилган, ўз мажбуриятларини мазмунан бажарган бўлса ҳамда расмий қоидалар ва талабларнинг йўл қўйилган бузилишлари маъмурий ишни мазмунан тўғри ҳал қилишга тўсқинлик қилмаса, манфаатдор шахс томонидан расмий қоидалар ва талабларга риоя этилмаганлиги номувофиқ маъмурий ҳужжатни қабул қилиш учун асос бўлиб хизмат қила олмайди.

13-модда. Мазмунан қамраб олиш принципи

Маъмурий органлар манфаатдор шахсларга илгари ушбу шахслар томонидан бошқа ҳаракатлар доирасида бажарилган талабларни қўйишга ҳақли эмас.

Агар маъмурий органга тақдим этилган ҳужжатлар ва маълумотлар маъносига кўра бошқа зарур ҳужжатлар мазмунини ўз ичига олса, ушбу ҳужжатлар қўшимча ёки алоҳида тарзда талаб қилиниши мумкин эмас.

Агар амалга оширилган маъмурий тартиб-таомил маъносига кўра бошқа маъмурий тартиб-таомилларни ўз ичига олса, қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда улар ҳам амалга оширилган деб ҳисобланади.

14-модда. Маъмурий иш юритишнинг «бир дарча» орқали амалга оширилиши принципи

Маъмурий органга маъмурий тартиб-таомилни амалга ошириш учун бошқа маъмурий органлардан ҳамда ўзга органлардан ҳужжатлар ва маълумотлар олиш талаб этилган ҳолларда, маъмурий иш юритиш «бир дарча» принципи бўйича амалга оширилиб, бунда маъмурий орган зарур ҳужжатлар ва маълумотларни мустақил равишда, манфаатдор шахсларнинг иштирокисиз, идоралараро ўзаро ҳамкорлик воситасида олади, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

15-модда. Тенг ҳуқуқлилик принципи

Маъмурий органларга бир хилдаги ҳақиқий ҳолатларга эга маъмурий ишларни ҳал этишда тенг бўлмаган ёндашувни намоён этиш тақиқланади.

Ҳақиқий ҳолатлари бўйича жиддий фарқланадиган маъмурий ишларни бир хил тарзда ҳал этишга йўл қўйилмайди.

Маъмурий орган маъмурий ихтиёрийликни (дискрецион ваколатни) бир хил усулда амалга ошириши шарт. Ушбу қоида маъмурий ихтиёрийликни (дискрецион ваколатни) амалга ошириш билан боғлиқ бўлган, шаклланган маъмурий амалиёт ўзгартирилишини истисно этмайди.

16-модда. Ишончнинг ҳимоя қилиниши принципи

Виждонан ҳаракат қилувчи манфаатдор шахсларнинг маъмурий ҳужжатга бўлган ишончи қонун билан қўриқланади.

Маъмурий органлар манфаатдор шахсларнинг юзага келган маъмурий амалиёт билан боғлиқ қонуний кутилган натижаларини ҳурмат қилиши шарт. Юзага келган маъмурий амалиётнинг ўзгартирилиши жамоат манфаатлари билан оқланган бўлиши, умумий хусусиятга эга ва барқарор бўлиши керак.

17-модда. Маъмурий ихтиёрийликнинг (дискрецион ваколатнинг) қонунийлиги принципи

Маъмурий орган маъмурий ихтиёрийликни (дискрецион ваколатни) қонунчиликда белгиланган доирада амалга ошириши шарт.

Маъмурий ихтиёрийлик (дискрецион ваколат) асосида қабул қилинган маъмурий ҳужжатлар ва амалга оширилган маъмурий ҳаракатлар ушбу ваколатнинг мақсадига мос келиши керак.

18-модда. Текшириш принципи

Маъмурий орган маъмурий ишни тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган барча ҳақиқий ҳолатларни ҳар томонлама, тўлиқ ва холисона текшириши шарт.

Зарурат бўлганда, маъмурий орган манфаатдор шахслар томонидан тақдим этилган далиллар билан чекланмасдан қонунчиликда белгиланган тартибда ўз ташаббуси билан қўшимча далиллар йиғишга ҳақли.

19-модда. Маъмурий тартиб-таомиллар принципларининг қўлланилиши

Маъмурий ҳужжатлар ва маъмурий ҳаракатлар маъмурий тартиб-таомилларнинг принципларига мувофиқ бўлиши керак.

Маъмурий тартиб-таомиллар принципларига номувофиқлик маъмурий ҳужжатларнинг ва маъмурий ҳаракатларнинг бекор қилинишига ёки қайта кўриб чиқилишига олиб келади.

2-боб. Маъмурий тартиб-таомилларнинг умумий қоидалари

20-модда. Маъмурий ишларнинг тааллуқлилиги

Маъмурий органлар маъмурий иш юритишни қонунчиликда ўз ваколатига киритилган масалалар юзасидан амалга оширади.

Маъмурий ишларнинг тааллуқлилиги тўғрисидаги низолар маъмурий органлар учун юқори турувчи ҳисобланган орган ёки махсус ваколатли орган томонидан ҳал этилади.

21-модда. Идоралараро ҳамкорлик

Идоралараро ҳамкорлик маъмурий органнинг кўмаклашиш тўғрисидаги сўрови асосида қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади. Бўйсунув муносабатларида бўлган маъмурий органлар ўртасидаги муносабатлар идоралараро ҳамкорлик ҳисобланмайди.

Маъмурий органнинг кўмаклашиш тўғрисидаги сўрови самаралироқ тарзда тегишли ёрдам кўрсата оладиган ваколатли маъмурий органга йўлланиши керак.

Маъмурий органнинг кўмаклашиш тўғрисидаги сўровига жавоб берилмаганлиги маъмурий ишнинг ҳал этилишига тўсқинлик қилмаслиги керак.

22-модда. Маъмурий иш юритиш иштирокчилари

Маъмурий иш юритиш иштирокчилари қуйидагилардан иборат:

маъмурий орган;

қабул қилинаётган маъмурий ҳужжат ёки амалга оширилаётган маъмурий ҳаракат ўзига қаратилган шахс (бундан буён матнда адресат деб юритилади);

ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига маъмурий ҳужжат ёки маъмурий ҳаракат дахлдор бўлган ёхуд дахлдор бўлиши мумкин бўлган шахс (бундан буён матнда учинчи шахс деб юритилади).

Маъмурий орган учинчи шахсларни маъмурий иш юритишда иштирок этишга ўз ташаббусига ёки манфаатдор шахснинг илтимосномасига кўра жалб қилиши мумкин.

Қонунчиликда белгиланган ҳолларда учинчи шахслар маъмурий иш юритишда иштирок этишга мажбурий тартибда жалб этилади.

23-модда. Маъмурий иш юритишда вакиллик

Юридик шахслар маъмурий иш юритишда қонунчиликда, таъсис ҳужжатларида ёки қонунга мувофиқ берилган ва расмийлаштирилган ишончномада белгиланган ваколатлари доирасида ҳаракат қилувчи ўз вакиллари орқали иштирок этади.

Жисмоний шахслар маъмурий иш юритишда бевосита ёки ўз вакиллари орқали иштирок этиши мумкин, бундан қонунчиликда уларнинг шахсан иштирок этиши зарурлиги назарда тутилган ҳоллар мустасно. Вакилнинг иштирок этиши жисмоний шахсни маъмурий иш юритишда шахсан иштирок этиш ҳуқуқидан маҳрум қилмайди. Қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда вакилнинг ваколатлари қонунга мувофиқ берилган ва расмийлаштирилган ишончномада баён этилиши керак.

Манфаатдор шахснинг вакили маъмурий иш юритишга тааллуқли барча ҳаракатларни ўзи вакиллик қилаётган шахс номидан бажаришга ваколатлидир, шунингдек, агар қонунда ёки унинг ваколатини тасдиқловчи ҳужжатда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, маъмурий иш юритишнинг ўзи вакиллик қилаётган иштирокчиси эга бўлган барча ҳуқуқлардан фойдаланади.

24-модда. Манфаатдор шахсларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Манфаатдор шахслар маъмурий иш материаллари билан танишиш, улардан кўчирмалар олиш, нусха кўчириш, рад қилиш тўғрисида арз қилиш, далиллар тақдим этиш, далилларни текширишда иштирок этиш, маъмурий иш юритишда иштирок этувчи бошқа шахсларга саволлар бериш, маъмурий иш юритиш бўйича арз қилиш, илтимосномалар бериш, маъмурий органга оғзаки ва ёзма тушунтиришлар бериш, маъмурий иш юритиш давомида келиб чиқадиган барча масалалар бўйича ўз важларини баён этиш, бошқа манфаатдор шахсларнинг аризалари, илтимосномалари ва важларига қарши эътироз билдириш, маъмурий ва процессуал ҳужжатлар, шунингдек маъмурий ҳаракатлар устидан шикоят қилиш ҳуқуқига эга.

Манфаатдор шахслар қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Манфаатдор шахслар ўзига берилган процессуал ҳуқуқлардан виждонан фойдаланиши ва қонунчиликда ўз зиммасига юклатилган мажбуриятларни бажариши керак.

25-модда. Маъмурий иш юритиш олиб бориладиган тил

Маъмурий органда маъмурий иш юритиш ўзбек тилида, қорақалпоқ тилида ёки муайян жойдаги кўпчилик аҳоли сўзлашадиган тилда олиб борилади.

Маъмурий иш юритиш иштирокчилари маъмурий иш юритишда иштирок этиш ва маъмурий иш материаллари билан танишиш чоғида, зарурат бўлганда, таржимон хизматидан фойдаланиши мумкин, шунингдек улар ўз она тилида сўзлаш ҳуқуқига эга.

26-модда. Маъмурий иш юритишда ҳуқуқий ворислик

Манфаатдор шахслардан бири маъмурий иш юритишдан маъмурий ҳужжат қабул қилингунига қадар чиқиб кетган тақдирда, мазкур шахсни унинг ҳуқуқий вориси билан алмаштиришга, агар бундай ҳуқуқий ворислик қонунчиликка мувофиқ мумкин бўлса, йўл қўйилади.

Маъмурий орган ўзгартирилган, тугатилган ёки унинг номи ўзгартирилган тақдирда, қонунчиликка мувофиқ ҳуқуқий ворисликка йўл қўйилади.

Ҳуқуқий ворис маъмурий ишга киришгунига қадар маъмурий иш юритиш давомида амалга оширилган барча ҳаракатлар ўрнини бўшатиб берган манфаатдор шахсга қай даражада мажбурий бўлган бўлса, ҳуқуқий ворис учун ҳам шу даражада мажбурийдир.

27-модда. Маъмурий ишни ҳал қилишга кўмаклашувчи шахслар

Маъмурий ишни ҳал қилишга кўмаклашувчи шахслар (гувоҳлар, экспертлар, мутахассислар, таржимонлар ва бошқалар) маъмурий иш юритишга ихтиёрийлик ёки шартнома асосида маъмурий орган томонидан ўз ташаббусига ёки манфаатдор шахсларнинг илтимосномасига кўра, шунингдек қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда жалб қилинади.

Маъмурий орган гувоҳ, эксперт ва таржимонни била туриб ёлғон кўрсатувлар, нотўғри эксперт хулосалари берганлик ҳамда нотўғри таржима қилганлик учун жавобгарлик тўғрисида огоҳлантириши шарт.

28-модда. Маъмурий иш юритишда гувоҳ

Маъмурий ҳужжатни қабул қилишда аҳамиятга эга бўлган маълумотларни баён этиш ёки маъмурий органнинг мансабдор шахси томонидан муайян ҳаракатларнинг амалга оширилиши фактини гувоҳлантириш учун гувоҳ маъмурий иш юритишга, агар қонунчиликда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, ихтиёрий тартибда жалб қилиниши мумкин.

Гувоҳ ўз хоҳишига кўра оғзаки ёки ёзма кўрсатувлар беради. Гувоҳнинг оғзаки кўрсатувлари маъмурий орган томонидан тегишли баённомада баён этилади.

29-модда. Маъмурий иш юритишда эксперт

Маъмурий орган фан, техника, санъат ёки ҳунар соҳасида махсус билимлар талаб этиладиган масалалар юзасидан хулоса бериш учун экспертиза тайинлаши мумкин.

Экспертлар тайинлаш ва экспертлар томонидан тушунтирилиши керак бўлган масалалар доирасини аниқлаш чоғида маъмурий иш юритишнинг барча иштирокчилари фикри инобатга олинади.

Эксперт экспертиза предметига тааллуқли маъмурий иш материаллари билан танишиш, улардан зарур маълумотларни ёзиб олиш ёки кўчирма нусхалар олиш, маъмурий иш юритишда иштирок этувчи шахсларга ва гувоҳларга саволлар бериш, жойида кўздан кечиришда, аттестация-имтиҳон тадбирларида ҳамда эксперт баҳолашидан ўтказишга қаратилган бошқа ҳаракатларда иштирок этиш ҳуқуқига эга. Эксперт, агар унга тақдим этилган материаллар экспертиза ўтказиш учун етарли бўлмаса ёки эксперт ўз зиммасига юклатилган мажбуриятни бажариш учун зарур билимларга эга бўлмаса, хулоса беришни рад этиши мумкин.

Эксперт ўз текширишларининг натижалари бўйича эксперт хулосасини тақдим этади. Маъмурий органнинг ёки маъмурий иш юритишдаги бошқа иштирокчиларнинг талабига кўра эксперт ўз хулосаси юзасидан қўшимча тушунтиришлар бериши керак.

30-модда. Маъмурий иш юритишда мутахассис ва таржимон

Мутахассис далилларни аниқлаш ва мустаҳкамлашда маъмурий органга кўмаклашиш ёки фикр шаклида тушунтиришлар бериш учун маъмурий иш юритишга жалб қилинади. Мутахассис, агар у зарур билим ва кўникмаларга эга бўлмаса, маъмурий иш юритишда иштирок этишдан бош тортишга ҳақли.

Таржима қилиш учун зарур бўлган тилларни, шу жумладан кар-соқовларнинг имо-ишораларини биладиган шахс таржимондир.

31-модда. Маъмурий иш юритишда иштирок этиш имкониятини истисно қилувчи ҳолатлар

Маъмурий органнинг мансабдор шахси маъмурий орган номидан маъмурий иш юритишда иштирок этишга қуйидаги ҳолларда ҳақли эмас, агар у:

мазкур маъмурий иш юритишда манфаатдор шахс бўлса;

маъмурий иш юритишда иштирок этувчи манфаатдор шахслардан бири билан қариндошлик ёки қайин-бўйинчилик ва қуда-андачилик муносабатида бўлса (бўлган бўлса);

маъмурий иш юритишда иштирок этувчи манфаатдор шахслардан бирининг вакили бўлса ёки илгари унинг вакили сифатида айни шу маъмурий иш юритишда иштирок этган бўлса;

мазкур маъмурий ишни юритишда маъмурий ишни ҳал этишга кўмаклашувчи шахс сифатида иштирок этаётган бўлса ёки илгари иштирок этган бўлса;

бошқача тарзда шахсан, бевосита ёки билвосита маъмурий ишни ҳал этиш натижасидан манфаатдор бўлса ёки унинг холислигига шубҳа туғдирувчи бошқа ҳолатлар мавжуд бўлса.

Маъмурий ишни ҳал этишга кўмаклашувчи шахсларни рад қилиш тўғрисида ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи , учинчи , тўртинчи ва олтинчи хатбошиларига мувофиқ, шунингдек ушбу шахсларнинг мазкур маъмурий иш ҳолатлари бўйича илгари хулоса берганлиги ёки уларнинг маъмурий ишни кўриб чиқаётган маъмурий органнинг мансабдор шахсига, маъмурий иш юритишнинг бошқа иштирокчиларига ёки уларнинг вакилларига хизмат юзасидан ёхуд бошқача тарзда тобе бўлганлиги асосида арз қилиниши мумкин.

32-модда. Рад қилиш

Маъмурий иш юритишда иштирок этувчи манфаатдор шахслар ушбу Қонуннинг 31-моддасида назарда тутилган асослардан бири мавжуд бўлган тақдирда, маъмурий органнинг мансабдор шахси ва маъмурий ишни ҳал этишга кўмаклашаётган шахсларни рад қилиш тўғрисида ёзма шаклда ариза беришга ҳақли.

Рад қилиш асослантирилган бўлиши ва бу ҳақда маъмурий ҳужжат қабул қилингунига қадар маъмурий иш юритишнинг исталган босқичида ариза берилиши мумкин.

Маъмурий органнинг мансабдор шахсини рад қилиш тўғрисидаги ариза рад қилиш билдирилаётган мансабдор шахсга ёхуд маъмурий иш юритиш коллегиал орган томонидан амалга оширилаётган бўлса, коллегиал органнинг раисига берилади. Рад қилиш тўғрисидаги аризани қабул қилган маъмурий органнинг мансабдор шахси бир иш куни ичида маъмурий ишни кўриб чиқишни тўхтатиши ва рад қилиш тўғрисидаги аризани рад қилиш ҳақида қарор қабул қилишга ваколатли бўлган шахсга кўриб чиқиш учун бериши керак.

Рад қилиш тўғрисидаги ариза бўйича қарорни ўзига нисбатан рад қилиниши ҳақида арз қилинган мансабдор шахснинг бевосита раҳбари, агар рад қилиш маъмурий органнинг мансабдор шахсига нисбатан арз қилинган бўлса, юқори турувчи орган ёки бошқа ваколатли орган қабул қилади.

Маъмурий иш юритиш коллегиал орган томонидан амалга оширилаётган бўлса, рад қилиш тўғрисидаги ариза бўйича қарор ушбу орган аъзоларининг оддий кўпчилик овози билан қабул қилинади. Рад қилиш тўғрисидаги масалани кўриб чиқиш юзасидан овоз беришда коллегиал органнинг ўзига нисбатан рад қилиш тўғрисида ариза берилган аъзоси иштирок этмайди. Агар рад қилиш коллегиал органнинг бутун таркибига нисбатан арз қилинган бўлса, рад қилиш тўғрисидаги қарор худди шу орган томонидан тўлиқ таркибда оддий кўпчилик овоз билан қабул қилинади.

Маъмурий ишни ҳал этишга кўмаклашаётган шахсларни рад қилиш тўғрисидаги ариза маъмурий иш юритишни амалга ошираётган ҳамда ушбу ариза бўйича тегишли қарор қабул қиладиган маъмурий органнинг мансабдор шахсига берилади.

Рад қилиш тўғрисидаги қарор рад қилиш ҳақида ариза берилган пайтдан эътиборан бир иш кунидан кечиктирмасдан қабул қилиниши керак.

Маъмурий ишни кўриб чиқаётган маъмурий органнинг мансабдор шахсини, коллегиал орган аъзосини ёки коллегиал органнинг бутун таркибини рад қилиш тўғрисидаги ариза қаноатлантирилган тақдирда, бир вақтнинг ўзида ушбу маъмурий ишни кўриб чиқишга ваколатли бўлган шахс (коллегиал орган) тайинланади.

Ушбу Қонуннинг 31-моддасида назарда тутилган асослардан бири мавжуд бўлса, маъмурий органнинг мансабдор шахси, шунингдек маъмурий ишни ҳал этишга кўмаклашаётган шахслар ўзини ўзи рад қилиш тўғрисида дарҳол арз қилиши шарт.

33-модда. Тегишли тарзда хабардор қилиш

Хабарномани топширилганлиги маълум қилинадиган буюртма хат орқали юбориш ёки тилхат олиб топшириш ёхуд хабардор қилинганлиги факти қайд этилишини таъминлайдиган ахборот тизимларидан фойдаланган ҳолда хабардор қилиш маъмурий иш юритишда тегишли тарзда хабардор қилиш ҳисобланади. Тегишли хабарнома манфаатдор шахс томонидан олинган пайт хабардор қилиш вақтидир.

Манфаатдор шахслар ўз манзили ўзгарганлиги тўғрисида маъмурий органга маъмурий ишни юритиш вақтида маълум қилиши шарт. Бундай маълумот мавжуд бўлмаган тақдирда, хабарлар маъмурий органга маълум бўлган охирги манзилга юборилади ҳамда етказиб берилган деб ҳисобланади.

Агар манфаатдор шахслар ўз телефонлари ва факслари рақамларини, электрон манзилини маъмурий органга маълум қилган бўлса, улар бу маълумотлар ўзгарганлиги тўғрисида маъмурий органни маъмурий иш юритиш вақтида ёзма шаклда ёки ахборот тизими орқали электрон шаклда хабардор қилиши керак.

Хабарномани манфаатдор шахсга тилхат олиб шахсан топширишнинг имкони бўлмаган тақдирда, хабарнома у билан бирга яшайдиган вояга етган оила аъзоларидан бирига ёки бундай шахслар бўлмаса, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органига ёки манфаатдор шахснинг иш берувчисига (таълим муассасаси маъмуриятига) тилхат олиб топширилиши мумкин. Хабарномани қабул қилган шахс имконият бўлиши билан уни кечиктирмасдан манфаатдор шахсга топшириши шарт.

Хабарномани қабул қилишни рад этган манфаатдор шахс тегишли тарзда хабардор қилинган деб ҳисобланади. Рад этиш хабарномага белги қўйиш орқали расмийлаштирилади ва хабарнома маъмурий органга қайтарилади. Манфаатдор шахснинг хабарномани қабул қилишни рад этганлиги тўғрисидаги белги фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи ёки манфаатдор шахснинг иш берувчиси (таълим муассасаси маъмуриятининг мансабдор шахси) томонидан ёхуд иккитадан кам бўлмаган фуқаронинг имзоси билан тасдиқланади.

Тегишли тарзда хабардор қилиш фактини исботлаш мажбурияти маъмурий органнинг зиммасида бўлади.

34-модда. Маъмурий иш юритишда далиллар

Маъмурий иш юритишда далиллар маъмурий ишни тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган ҳақиқий ҳолатлар тўғрисидаги ҳар қандай маълумотлардан иборатдир.

Маъмурий органнинг маъмурий ишни кўриб чиқаётган мансабдор шахси мазкур ишни холисона, ҳар томонлама ва тўғри кўриб чиқиш учун зарур бўлган далилларни йиғишни амалга оширади.

Маъмурий орган маъмурий иш юритишнинг иштирокчилари томонидан далил сифатида тақдим этиладиган ҳужжатларнинг шаклига нисбатан талаблар қўйишга ҳақли эмас, бундан ҳужжатларнинг шакли қонунчиликда белгиланган ҳоллар мустасно.

35-модда. Далилларни баҳолаш

Маъмурий орган фақат маъмурий ишни тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган далилларни кўриб чиқишга қабул қилади.

Маъмурий орган ҳар бир далилни ишончлилик, дахлдорлик ва мақбуллик нуқтаи назаридан ҳамда далилларнинг ҳаммасини етарли даражада тўпланганлиги бўйича баҳолайди.

Қонун бўйича муайян исботлаш воситалари билан тасдиқланиши керак бўлган ҳолатларни бошқа ҳеч қандай воситалар билан тасдиқлаш мумкин эмас.

36-модда. Маъмурий иш юритиш муддатлари

Агар қонунчиликда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, маъмурий орган мумкин қадар қисқа муддатларда, аммо ариза маъмурий органда рўйхатга олинган кундан эътиборан, маъмурий ҳужжат маъмурий орган ташаббуси билан қабул қилинадиган тақдирда эса, адресат маъмурий иш юритиш бошланганлиги тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган кундан эътиборан ўттиз иш кунидан кечиктирмай маъмурий ишни кўриб чиқади ва маъмурий ҳужжатни қабул қилади.

Маъмурий органларнинг ташаббуси билан маъмурий ҳужжатларни қабул қилишнинг энг кўп муддатлари қонунчиликда белгиланади.

Маъмурий иш юритиш муддати қонунда назарда тутилган ҳолларда маъмурий орган томонидан узайтирилиши мумкин.

Маъмурий иш юритиш муддатининг ўтиши ариза маъмурий органда рўйхатга олинган кундан эътиборан бошланади, маъмурий ҳужжатни маъмурий органнинг ташаббусига кўра қабул қилиш учун эса ушбу муддатнинг ўтиши адресат маъмурий иш юритиш бошланганлиги ҳақида тегишли тарзда хабардор қилинган кундан эътиборан бошланади.

Агар ариза тааллуқлилиги бўйича ваколатли маъмурий органга қайта юборилган бўлса, маъмурий иш юритиш муддатининг ўтиши маъмурий иш тегишли ваколатли органга келиб тушиб, рўйхатга олинган кундан эътиборан бошланади.

Маъмурий иш юритиш муддатлари кунлар, ойлар ва йиллар билан ҳисобланади.

Агар маъмурий иш юритиш муддати дам олиш (байрам) кунида тугаса, шу кундан кейинги иш куни муддатнинг тугаш куни ҳисобланади.

37-модда. Маъмурий иш юритишни тўхтатиб туриш

Маъмурий орган маъмурий иш юритишни қуйидаги ҳолларда тўхтатиб туришга ҳақли:

фуқаролик, иқтисодий, маъмурий ёки жиноят суд ишларини юритиш тартибида кўрилаётган иш юзасидан суднинг ҳал қилув қарори қабул қилингунига қадар маъмурий ишни кўриш мумкин бўлмаганда;

маъмурий иш юритишда иштирок этаётган жисмоний шахс вафот этганда, агар ҳуқуқий ворисликка йўл қўйилган тақдирда ёки маъмурий иш юритишда иштирок этаётган юридик шахс қайта ташкил этилганда;

хатоларни тўғрилаш ва етишмаётган ҳужжатларни тақдим этиш имконияти берилганда;

манфаатдор шахсларнинг узрли сабабларга кўра келмаганлиги, агар уларнинг иштироки маъмурий иш юритишни тамомлаш учун зарур бўлганда;

манфаатдор шахснинг талабига кўра маъмурий орган томонидан экспертиза тайинланганда.

Маъмурий иш юритишни тўхтатиб туриш тўғрисидаги хабар манфаатдор шахсларга бир иш куни ичида юборилади. Маъмурий иш юритишни тўхтатиб туриш ҳақидаги хабар процессуал ҳужжат ҳисобланади.

Маъмурий иш юритишни тўхтатиб туриш маъмурий иш юритиш муддатлари ўтишининг тўхташига олиб келади.

38-модда. Маъмурий иш юритишни тиклаш

Маъмурий иш юритишни тўхтатиб туришга асос бўлган ҳолатлар бартараф этилгач, маъмурий ишни юритиш тикланади. Маъмурий иш юритишни тиклаш тўғрисидаги хабарнома манфаатдор шахсларга бир иш куни ичида юборилади.

Маъмурий иш юритиш тикланган кундан эътиборан маъмурий иш юритиш муддатларининг ўтиши давом этади.

39-модда. Маъмурий иш юритишни тугатиш

Маъмурий орган қуйидаги ҳолларда маъмурий иш юритишни тугатиши шарт:

маъмурий иш маъмурий органда кўриш учун тегишли бўлмаса;

маъмурий иш юритишнинг айни бир иштирокчилари иштирокидаги, айни бир предмет ва айни бир асослар бўйича маъмурий иш юқори турувчи маъмурий органнинг ёки суднинг иш юритувида бўлса;

маъмурий иш ваколатли маъмурий органга қайта юборилган бўлса ёки маъмурий иш юритишнинг айни бир иштирокчилари иштирокидаги, айни бир предмет ва айни бир асослар бўйича маъмурий иш мазкур ишни ҳал қилишга ваколатли бўлган бошқа маъмурий органнинг иш юритувида бўлса;

ушбу маъмурий органда маъмурий иш юзасидан маъмурий иш юритишнинг айни бир иштирокчилари билан, айни бир предмет ва айни бир асослар бўйича маъмурий ҳужжат қабул қилинган бўлса;

ариза ёки маъмурий шикоят уни тақдим этган шахс томонидан чақириб олинса;

маъмурий иш юритиш иштирокчисининг ҳуқуқий мақоми (ҳуқуқий ҳолати) ўзгариши натижасида маъмурий иш бўйича маъмурий ҳужжатни қабул қилиш мумкин бўлмай қолса;

маъмурий иш юритишни тамомлаш учун иштироки зарур бўлган манфаатдор шахслар узрсиз сабабларга кўра келмаса;

манфаатдор шахс мавжуд бўлмаса ва мазкур ҳолатда ишда иштирок этувчи жисмоний шахс вафот этганлиги ёки юридик шахс тугатилганлиги натижасида ҳуқуқий ворисликка йўл қўйилмаса.

Маъмурий ишни юритиш қонунчиликка мувофиқ бошқа асосларга кўра ҳам тугатилиши мумкин.

Маъмурий иш юритишни тугатиш процессуал ҳужжат билан расмийлаштирилади.

Маъмурий иш юритишни тугатиш ҳақидаги хабар манфаатдор шахсларга бир иш куни ичида юборилади.

40-модда. Маъмурий ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ харажатлар

Маъмурий ишни кўриб чиқиш билан боғлиқ харажатлар маъмурий иш юритишни амалга оширувчи маъмурий орган зиммасида бўлади.

Маъмурий иш юритишда қўшимча ҳаракатларни амалга ошириш, шу жумладан маъмурий ишни ҳал қилишга кўмаклашувчи шахсларнинг иштирок этиши билан боғлиқ харажатлар ҳақини тўлаш ушбу ҳаракатлар маъмурий иш юритишнинг қайси иштирокчилари илтимосномаси бўйича амалга оширилган бўлса, ўша иштирокчининг зиммасида бўлади.

Маъмурий органларга бериладиган аризалардан қонунда белгиланган тартибда ва миқдорда давлат божи ёки йиғим ундирилиши мумкин. Йиғимнинг миқдори маъмурий ишни кўриб чиқиш чоғида маъмурий орган сарфлаган харажатлар доирасида белгиланади.

Маъмурий шикоятлар учун давлат божи ва йиғим ундирилмайди.

3-боб. Маъмурий иш юритиш

41-модда. Маъмурий иш юритишни бошлаш учун асослар

Манфаатдор шахснинг аризаси (шикояти) ёки маъмурий органнинг ташаббуси маъмурий ишни бошлаш учун асос бўлади.

Маъмурий иш юритиш ариза маъмурий органда рўйхатдан ўтказилган пайтдан эътиборан бошланган ҳисобланади.

Агар маъмурий ишни бошлаш учун маъмурий органнинг ташаббуси асос бўлса, маъмурий иш юритиш адресат тегишли тарзда хабардор қилинган пайтдан эътиборан бошланган ҳисобланади.

42-модда. Аризанинг мазмуни ва унга қўйиладиган талаблар

Маъмурий органга бериладиган аризада қуйидаги маълумотлар кўрсатилган бўлиши керак:

1) ариза берилаётган маъмурий органнинг номи;

2) аризачи — жисмоний шахснинг фамилияси, исми, отасининг исми, унинг яшаш жойи, агар аризачи юридик шахс бўлса — унинг номи ва жойлашган ери (почта манзили), шунингдек агар ариза вакил томонидан берилаётган бўлса, вакилнинг номи (фамилияси, исми, отасининг исми) ва манзили;

3) аризачининг талаби;

4) аризага илова қилинадиган ҳужжатларнинг рўйхати (агар бундай ҳужжатлар мавжуд бўлса);

5) ариза берилган сана.

Ариза аризачи ёки унинг вакили томонидан имзоланади. Агар ариза вакил томонидан берилган бўлса, унга ишончноманинг ёки вакилнинг ваколатларини тасдиқловчи бошқа ҳужжатнинг кўчирма нусхаси илова қилиниши керак.

Қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда, бошқа жисмоний ва юридик шахсларнинг манфаатларини кўзлаб берилган аризада ушбу моддада кўрсатилган маълумотлардан ташқари ўз манфаати ҳимоя қилинаётган шахснинг номи (фамилияси, исми, отасининг исми), унинг манзили (почта манзили) ва қонунчиликда назарда тутилган бошқа ахборот кўрсатилган бўлиши керак.

Ариза ва унга илова қилинадиган ҳужжатларга нисбатан қонунчиликда бошқа талаблар ҳам назарда тутилган бўлиши мумкин.

Маъмурий орган аризачидан қонунчиликда назарда тутилмаган ахборотни ёки ҳужжатларни тақдим этишни талаб қилишга, шунингдек аризага ва унга илова қилинган ҳужжатларга нисбатан талаблар қўйишга ҳақли эмас.

Электрон шаклда бериладиган аризаларда аризачининг электрон манзили ҳамда ягона идентификатори, қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда эса электрон рақамли имзо ва бошқа реквизитлар кўрсатилиши керак.

Аризада электрон манзилнинг кўрсатилганлиги аризачининг хабарларни ахборот тизими орқали қабул қилишга бўлган розилигидир.

Жисмоний ва юридик шахслар аризаларни оғзаки шаклда беришга ҳам ҳақли, бундан қонунчиликда тўғридан-тўғри тақиқланган ҳоллар мустасно.

43-модда. Аризани рўйхатдан ўтказиш

Маъмурий органга келиб тушган ариза ўша куннинг ўзида рўйхатдан ўтказилиши лозим. Маъмурий орган аризачига ариза рўйхатдан ўтказилганлигини тасдиқловчи тегишли ҳужжат (белги) бериши, ариза электрон шаклда берилган тақдирда эса, ариза рўйхатдан ўтказилганлигини маъмурий органнинг расмий веб-сайтидаги электрон хабар билан, тегишли ёзувга ҳавола билан ёки қонунчиликда назарда тутилган бошқа усул билан тасдиқлаши шарт.

Маъмурий органда аризани рўйхатдан ўтказишни рад этишга йўл қўйилмайди.

44-модда. Маъмурий органга ариза бериш учун зарур ахборотни тақдим этиш

Маъмурий органга ариза бериш учун зарур бўлган ахборот маъмурий органнинг мансабдор шахси ёки ахборотни тақдим этиш ўз ваколатига киритилган бошқа ходими томонидан тақдим этилади.

Маълумотнома тарзидаги ахборот қоида тариқасида:

аризанинг шаклига;

аризанинг мазмунига;

ариза бериш учун зарур ҳужжатлар рўйхатига;

аризанинг шакли ва мазмунига доир талабларни бузиш оқибатларига;

ҳужжатларни қабул қилиш ва бериш вақтига;

аризани кўриб чиқиш муддатлари ва тартибига;

маъмурий ва процессуал ҳужжатлар ҳамда ҳаракатлар устидан шикоят қилиш тартибига оид масалалар юзасидан тақдим этилади.

Маъмурий орган аризалар намуналаридан ва маъмурий иш юритиш билан боғлиқ бўлган хизмат варақаларидан (бланкалардан), шунингдек уларни тўлдириш, шу жумладан маъмурий органнинг расмий веб-сайтига жойлаштириш орқали тўлдириш бўйича йўриқномалардан фойдаланишни таъминлаши шарт.

Маъмурий орган аризачига қонунчиликка мувофиқ зарур ёрдам кўрсатиши шарт.

45-модда. Аризачи томонидан хатоларни бартараф этиш ва етишмаётган ҳужжатларни тақдим этиш

Агар аризада тўғрилаш мумкин бўлган хатолар мавжуд бўлса, маъмурий орган уларни тўғрилаш учун аризачига имконият ва муддат беради.

Агар аризага доир иловада қонунчиликка биноан талаб қилинадиган ёки аризачи ҳавола қилаётган ҳужжатлар мавжуд бўлмаса, уларсиз маъмурий ҳужжатни қабул қилиш имкони бўлмаган тақдирда, маъмурий орган аризачига етишмаётган ҳужжатларни тақдим этиш имкониятини, бунинг учун муддат белгилаган ҳолда, бериши керак.

Хатоларни бартараф этиш ва етишмаётган ҳужжатларни тақдим этиш учун маъмурий орган томонидан белгиланадиган муддат, агар қонунчиликда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, беш иш кунидан кам бўлмаслиги лозим. Маъмурий орган аризачининг илтимосномасига биноан ушбу муддатни беш иш кунидан кам бўлмаган муддатга узайтириши керак.

Маъмурий иш юритиш муддатининг ўтиши хатоларни бартараф этиш ва етишмаётган ҳужжатларни тақдим этиш вақтида тўхтатиб турилади.

46-модда. Манфаатдор шахснинг аризасини тааллуқлилиги бўйича ваколатли маъмурий органга юбориш

Талаб қилинаётган маъмурий ҳужжатни қабул қилиш ўз ваколатига кирмайдиган маъмурий органга келиб тушган ариза қонунчиликка мувофиқ маъмурий ишларни кўриб чиқишга ваколатли бўлган маъмурий органга кўпи билан беш кунлик муддатда юборилади ва бу ҳақда аризачига хабар берилади.

47-модда. Маъмурий ишни маъмурий орган мажлисида кўриб чиқиш

Қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда маъмурий иш маъмурий орган мажлисида (бундан буён матнда мажлис деб юритилади) кўриб чиқилиши лозим.

Маъмурий иш маъмурий органнинг ташаббуси билан ёки манфаатдор шахснинг илтимосномаси бўйича ҳам мажлисда кўриб чиқилиши мумкин.

48-модда. Мажлис баённомаси

Маъмурий ишни мажлисда кўриб чиқиш чоғида мажбурий тартибда баённома юритилади.

Мажлис баённомаси маъмурий ишни кўриб чиқишнинг барча муҳим ҳолатларини акс эттириши керак. Мажлис баённомасида, хусусан, қуйидагилар кўрсатилади:

1) мажлиснинг санаси ва жойи;

2) мажлис бошланган ва тугаган вақт, мажлисдаги танаффуслар ҳақидаги маълумотлар;

3) маъмурий органнинг номи, маъмурий орган мансабдор шахсининг фамилияси, исми, отасининг исми ёки маъмурий ишни кўриб чиқаётган коллегиал органнинг таркиби ва мажлис котиби;

4) адресат — жисмоний шахснинг фамилияси, исми, отасининг исми, унинг яшаш жойи, агар адресат юридик шахс бўлса — унинг номи ва жойлашган ери (почта манзили), агар иш юритишда вакил иштирок этаётган бўлса, вакилнинг номи (фамилияси, исми, отасининг исми) ва унинг манзили, шунингдек маъмурий иш юритишда иштирок этувчи учинчи шахслар тўғрисидаги маълумотлар;

5) маъмурий иш юритишда иштирок этувчи шахсларнинг келганлиги ҳақидаги маълумотлар;

6) маъмурий иш юритишда иштирок этувчи шахсларни хабардор қилиш ва уларнинг мажлисга келмаганлиги сабаблари тўғрисидаги маълумотлар;

7) маъмурий иш юритишда иштирок этувчи манфаатдор шахсларга уларнинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари тушунтириб берилганлиги ҳақидаги маълумотлар;

8) маъмурий орган мансабдор шахсининг ёки маъмурий ишни кўриб чиқаётган коллегиал орган раислик қилувчисининг ушбу ишни кўриб чиқиш жараёнида қабул қилинадиган процессуал ҳужжатлари;

9) маъмурий иш юритишда иштирок этувчи манфаатдор шахсларнинг аризалари ва илтимосномалари ҳамда уларни кўриб чиқиш натижалари тўғрисидаги маълумотлар;

10) тақдим этилган далиллар, экспертларнинг ёзма хулосалари, мутахассисларнинг маслаҳатлари ва ҳоказо ҳақидаги маълумотлар;

11) маъмурий иш юритишда иштирок этувчи манфаатдор шахсларнинг тушунтиришлари, гувоҳларнинг кўрсатувлари, экспертларнинг ўз хулосалари юзасидан оғзаки тушунтиришлари, мутахассисларнинг фикрлари, ёзма ва ашёвий далилларни кўздан кечириш маълумотлари.

Маъмурий иш юритишда иштирок этувчи манфаатдор шахслар ўзлари муҳим деб ҳисоблайдиган ҳолатларни мажлис баённомасига киритиш хусусида илтимос қилишга ҳақли.

Маъмурий иш якка тартибда кўриб чиқилганда мажлис баённомаси маъмурий органнинг ишни кўриб чиқаётган мансабдор шахси ва мажлис котиби томонидан имзоланади. Маъмурий иш коллегиал орган томонидан кўриб чиқилган тақдирда баённома раислик қилувчи ва мажлис котиби томонидан имзоланади.

49-модда. Маъмурий ишни мажлисда кўриб чиқишни кейинга қолдириш

Қуйидагилар маъмурий ишни кўриб чиқишни кейинга қолдириш асослари ҳисобланади:

тегишли тарзда хабардор қилинганлиги тўғрисида маълумотлар мавжуд бўлмаган манфаатдор шахслардан бирининг мажлисга келмаганлиги;

маъмурий органнинг маъмурий ишни кўриб чиқишга ваколатли бўлган мансабдор шахсини рад қилиш ҳақидаги аризанинг қаноатлантирилганлиги ёки унинг йўқлиги;

маъмурий иш юритишда иштирок этувчи, маъмурий ишни ўзларисиз кўриб чиқиш мумкин бўлмаган манфаатдор шахсларнинг мажлисда ҳозир бўлмаганлиги;

мажлиснинг вақти ва жойи тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган манфаатдор шахсларнинг маъмурий орган томонидан узрли деб топилган сабабларга кўра келмаганлиги.

Агар маъмурий орган мажлисга келмаганлик сабабларини узрсиз деб топса ёки маъмурий ишни кўриб чиқишни манфаатдор шахс қасддан чўзаяпти деб ҳисоблашга асослар мавжуд бўлса, маъмурий орган маъмурий ишни тегишли тарзда хабардор қилинган манфаатдор шахснинг йўқлигида кўриб чиқишга ҳақли.

Манфаатдор шахслар маъмурий ишни улар йўқлигида кўриб чиқиш хусусида илтимос қилишга ҳақли.

Маъмурий орган маъмурий ишни кўриб чиқишни кейинга қолдириб, кейинги мажлиснинг вақти ва жойини тайинлайди, бу ҳақда ҳозир бўлган шахсларга тилхат олиб эълон қилади. Мажлисга келмаган ҳамда маъмурий ишни кўриб чиқишда иштирок этиш учун янгидан жалб қилинадиган шахслар кейинги мажлиснинг вақти ва жойи тўғрисида хабардор қилинади.

50-модда. Маъмурий ишни мажлисда кўриб чиқиш тартиби

Маъмурий ишни кўриб чиқиш маъмурий органнинг мансабдор шахси томонидан, маъмурий иш коллегиал органда кўрилаётганда эса, раислик қилувчи томонидан очилади. Шундан сўнг маъмурий иш юритиш иштирокчиларининг оғзаки тушунтиришлари эшитилади.

Маъмурий иш юритиш иштирокчилари бир-бирига саволлар бериши мумкин.

Шундан кейин маъмурий орган маъмурий ишни ҳал қилишга кўмаклашувчи шахсларнинг тушунтиришларини эшитишга ва бошқа далилларни текширишга ўтади.

Маъмурий иш юритиш иштирокчиларининг, шунингдек маъмурий ишни ҳал қилишга кўмаклашувчи шахсларнинг ёзма тушунтиришлари мажлисда ўқиб эшиттирилиши керак.

Маъмурий иш юритишда иштирок этувчи манфаатдор шахсларнинг илтимосномалари маъмурий иш юритишнинг бошқа иштирокчилари эшитилганидан сўнг кўриб чиқилади.

51-модда. Мажлисда кўриб чиқилган маъмурий иш бўйича маъмурий ҳужжат қабул қилиш

Маъмурий органнинг мансабдор шахси ёки коллегиал орган маъмурий ишни мажлисда кўриб чиқиш натижалари бўйича маъмурий ҳужжат қабул қилади.

Маъмурий ҳужжатни қабул қилиш бошқа органлар ва мансабдор шахсларнинг кўриб чиқиш натижалари асосида амалга оширилаётган бўлса, бундай кўриб чиқиш ушбу Қонун талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.

4-боб. Маъмурий ҳужжат

52-модда. Маъмурий ҳужжатнинг шакли

Маъмурий ҳужжат ёзма шаклда қабул қилинади. Қонунчиликда маъмурий ҳужжат бошқа шаклда, шу жумладан бошқа тегишли ҳужжатни бериш ёки муайян ҳаракатларни амалга ошириш йўли билан қабул қилиниши мумкинлиги ҳоллари назарда тутилиши мумкин.

Ёзма маъмурий ҳужжат маъмурий органнинг ваколатли мансабдор шахси ёки коллегиал орган аъзолари томонидан имзоланади ва маъмурий органнинг муҳри билан тасдиқланади.

53-модда. Маъмурий ҳужжатнинг мазмуни

Маъмурий ҳужжат қонуний, асосланган, адолатли, аниқ ва тушунарли бўлиши керак.

Маъмурий ҳужжатда қуйидагилар кўрсатилиши керак:

1) маъмурий ҳужжатнинг номи ва у қабул қилинган сана;

2) маъмурий ҳужжатни қабул қилган маъмурий органнинг номи ва жойлашган ери (почта манзили);

3) маъмурий иш юритиш иштирокчилари тўғрисидаги ахборот;

4) маъмурий ҳужжат орқали ҳал қилинадиган масаланинг тавсифи (тавсиф қисми);

5) маъмурий ҳужжатнинг асоси (асослантирувчи қисми);

6) қабул қилинган қарор баёни (хулоса қисми);

7) маъмурий ҳужжат устидан шикоят қилиш муддати ва тартиби;

8) маъмурий органнинг маъмурий ҳужжатни қабул қилган мансабдор шахсининг (коллегиал орган аъзоларининг) лавозими, исми ва фамилияси.

Маъмурий ихтиёрийлик (дискрецион ваколат) асосида қабул қилинган маъмурий ҳужжатда қуйидагилар назарда тутилиши мумкин:

муайян ҳуқуқнинг ёки мажбуриятнинг кучга кириш, ўз кучини йўқотиш пайти ёки амал қилиш муддати;

муайян ҳодисага ёки келажакда ҳуқуқнинг ёхуд мажбуриятнинг кучга кириши ёки ўз кучини йўқотиши билан боғлиқ бўлган шартга доир кўрсатма;

маъмурий ҳужжатни бекор қилиш ҳуқуқи ёки келгусида қўшимча фармойишлар бериш ҳуқуқи маъмурий органда сақланиб қолиши тўғрисидаги изоҳ;

адресатга муайян ҳаракатларни амалга ошириш, амалга оширишга йўл қўйиш ёки амалга оширишдан тийилиш хусусида кўрсатма берувчи қўшимча фармойишлар.

54-модда. Маъмурий ҳужжатнинг асослилиги

Маъмурий ҳужжатнинг асослантирувчи қисмида қабул қилинган маъмурий ҳужжатнинг барча ҳақиқий ва юридик асослари келтирилиши керак.

Маъмурий ҳужжатни асослантириш чоғида маъмурий орган текширилмаган ёки маъмурий иш юритиш жараёнида маъмурий ишга қўшиб қўйилмаган ёхуд маъмурий иш юритиш иштирокчиларига танишиш имконияти берилмаган далилларга таянишга ҳақли эмас. Агар маъмурий ҳужжатни қабул қилишда маъмурий органга маъмурий ихтиёрийлик (дискрецион ваколат) берилган бўлса, маъмурий ҳужжатнинг асослантирувчи қисмида у ёки бу маъмурий ихтиёрийликка (дискрецион ваколатга) ёхуд ундан воз кечишга сабаб бўлган барча баҳолар, важлар ва мулоҳазалар баён этилади. Бунда маъмурий орган ўзи қабул қилган маъмурий ҳужжатнинг маъмурий тартиб-таомиллар принципларига мувофиқлигини асослаб бериши керак.

55-модда. Маъмурий ҳужжатнинг кучга кириши

Маъмурий ҳужжат адресат тегишли тарзда хабардор қилинган пайтдан эътиборан кучга киради.

Адресатни маъмурий ҳужжат тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилиш ушбу Қонуннинг 33-моддасида назарда тутилган тартибда амалга оширилади.

Қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда маъмурий ҳужжатнинг манфаатдор шахсларга расмий эълон қилиниши ҳам тегишли тарзда хабардор қилиш деб топилади.

Қонунчиликка мувофиқ адресатга фақат тегишли ҳужжат берилиши керак бўлган ҳолларда ҳужжатнинг адресатга берилиши маъмурий ҳужжат тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилишга тенглаштирилади.

Агар маъмурий ҳужжат қонунчилик талабига мувофиқ расмий эълон қилиниши лозим бўлса, у расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

56-модда. Маъмурий ҳужжатни тушунтириб бериш ва уни тузатиш

Маъмурий орган манфаатдор шахснинг илтимосномасига кўра маъмурий ҳужжатнинг мазмунини ўзгартирмаган ҳолда уни тушунтириб бериши, шунингдек ёзувдаги йўл қўйилган хатоларни ва янглишишларни маъмурий ҳужжатнинг моҳиятига дахл қилмаган ҳолда, ўз ташаббусига ёки манфаатдор шахснинг илтимосномасига кўра тузатиши шарт.

Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган ҳаракатларни амалга оширганлик учун давлат божлари ва бошқа мажбурий тўловлар ундирилмайди.

57-модда. Тегишли ҳужжатни ва унинг дубликатини бериш

Тегишли ҳужжатни берганлик учун қонунчиликда белгиланган ҳолларда йиғим олиниши мумкин.

Маъмурий ҳужжат асосида берилган ҳужжатларни тўхтатиб туриш, қайта тиклаш ва қайта расмийлаштириш тартиби қонунчиликда тартибга солинади.

Берилган ҳужжат йўқолган ёки яроқсиз бўлиб қолган тақдирда, манфаатдор шахснинг аризасига кўра янги ҳужжат ёки унинг дубликати қонунчиликда белгиланган тартибда берилади.

Маъмурий орган ҳужжатни ёки унинг дубликатини бериш тўғрисидаги ариза қабул қилинган кундан эътиборан беш иш кунидан кўп бўлмаган муддатда янги ҳужжатни ёки ҳужжат дубликатини бериши (юбориши) шарт, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно. Бунда ҳужжатнинг дубликатини берганлик учун йиғим маъмурий орган томонидан аризани одатдаги тартибда кўриб чиқиш учун тўланадиган, дубликат бериш тўғрисида ариза берилган санада амалда бўлган сумма миқдорининг ярмидан ошмаслиги керак.

Янги ҳужжат ёки дубликат бериш учун йиғим миқдори ушбу ҳаракатни амалга ошириш учун кетган харажатлардан ошиб кетмаслиги керак.

58-модда. Маъмурий ҳужжатнинг амал қилишини тугатиш

Маъмурий ҳужжатнинг амал қилиши:

агар маъмурий ҳужжат муддатли хусусиятга эга бўлса, маъмурий ҳужжатнинг амал қилиш муддати ўтиши;

маъмурий ҳужжатнинг амал қилишини тугатиш билан боғлиқ шартнинг юзага келиши;

маъмурий ҳужжатнинг бекор қилиниши;

тартибга солиш предметининг барҳам топиши муносабати билан тугатилади.

Маъмурий ҳужжатнинг амал қилишини тугатиш унинг асосида берилган ҳужжатлар амал қилишининг тугатилишига олиб келади.

59-модда. Маъмурий ҳужжатни бекор қилиш, ўзгартириш ёки ҳақиқий эмас деб топиш

Маъмурий ҳужжат манфаатдор шахснинг аризаси ёки маъмурий шикоятига кўра маъмурий ҳужжатни қабул қилган маъмурий орган, юқори турувчи маъмурий орган томонидан, шунингдек қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда бошқа органлар томонидан ҳам бекор қилиниши ёки ўзгартирилиши мумкин.

Маъмурий ҳужжатни бекор қилиш ёки ўзгартириш зарурияти қонунчиликдаги ўзгартишлар, жамоат манфаатларига бўлган таҳдиднинг олдини олиш, маъмурий ҳужжатнинг қонунчиликка номувофиқлиги аниқланганлиги сабабли юзага келган ҳолларда ва қонунда назарда тутилган бошқа ҳолларда маъмурий орган ўзи қабул қилган маъмурий ҳужжатни ўз ташаббусига кўра бекор қилишга ёки ўзгартиришга ҳақли.

Қонунчиликда маъмурий ҳужжатлар фақат суд тартибида бекор қилинадиган ёки ўзгартириладиган ҳоллар назарда тутилиши мумкин.

Маъмурий ҳужжат қонунчиликка мувофиқ эмас деб топилган тақдирда, у маъмурий орган томонидан бекор қилиниши ёки ўзгартирилиши керак.

Манфаатдор шахснинг ишончи ҳимоя қилиниши лозим бўлган ҳолларда, маъмурий ҳужжатни бекор қилиш ёки ўзгартириш масаласи суд тартибида кўриб чиқилади.

Агар манфаатдор шахс маъмурий ҳужжатнинг қонуний кучига ишониб, маъмурий ҳужжат асосида олинган мол-мулкдан фойдаланган, ўз мулкини тасарруф этиш учун битим тузган ёки маъмурий ҳужжатда белгиланган наф ва имтиёзлардан бошқача тарзда фойдаланган бўлса, унинг ишончи ҳимоя қилиниши лозим.

Манфаатдор шахснинг ишончи қуйидаги ҳолларда ҳимоя қилинмайди, агар:

манфаатдор шахс маъмурий ҳужжат билан боғлиқ бўлган қўшимча мажбуриятларини бажармаган бўлса;

манфаатдор шахс ўзига маъмурий ҳужжат асосида тақдим этилган пул маблағларидан, буюмдан ёки ҳуқуқдан мақсадли фойдаланмаган бўлса;

манфаатдор шахс маъмурий ҳужжатнинг ғайриҳуқуқийлигини билган ёки ўз айбига кўра бу ҳақда билмаган бўлса;

маъмурий ҳужжат алдаш, таҳдидлар ёки маъмурий органга бошқача тарзда ғайриҳуқуқий таъсир кўрсатиш оқибатида қабул қилинган бўлса;

қонун манфаатдор шахслар ишончининг ҳимоясини ҳисобга олмаган ҳолда маъмурий ҳужжатни бекор қилишни талаб этса.

Агар қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, ушбу модда еттинчи қисмининг иккинчи — бешинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳолларда ғайриҳуқуқий маъмурий ҳужжат орқага қайтиш кучи билан, уни бекор қилишнинг ёки йўқ қилишнинг аниқ пайтини белгилаш орқали бекор қилиниши мумкин.

Манфаатдор шахснинг ишончидан қатъи назар, қонунчиликка мувофиқ эмас деб топилган маъмурий ҳужжат, агар унинг сақлаб қолиниши жамоат манфаатларига таҳдид солаётган бўлса, маъмурий орган томонидан бекор қилиниши мумкин.

Манфаатдор шахсга маъмурий ҳужжатнинг қонуний кучига ишониш сабабли келиб чиққан ёки муқаррар бўлган мулкий зарарнинг ўрни қопланади.

Мулкий зарарнинг ўрнини қоплаш маъмурий ҳужжатнинг мазмунига кўра манфаатдор шахс олиши керак бўлган наф миқдоридан ошмаслиги керак. Мулкий зарарнинг ўрнини қоплаш тўғрисидаги талаб манфаатдор шахс маъмурий ҳужжат бекор қилинганлиги ҳақида хабардор қилинган пайтдан эътиборан бир йил ичида тақдим этилиши мумкин.

Қонунчиликка мувофиқ қабул қилинган маъмурий ҳужжат қуйидаги ҳолларда маъмурий орган томонидан бекор қилиниши ёки ўзгартирилиши мумкин:

қонун талабларига мувофиқ ёки бундай имконият бевосита маъмурий ҳужжатнинг ўзида назарда тутилган бўлса;

агар кейинчалик ўзгарган ҳақиқий ҳолатлар туфайли ёки қонунчиликдаги ўзгартишлар асосида жамоат манфаатларига зарар етишининг олдини олиш мақсадида маъмурий ҳужжатни бекор қилиш зарур бўлса;

агар маъмурий ҳужжат билан қўшимча мажбуриятлар боғлиқ бўлса ва манфаатдор шахс уларни бажармаган бўлса;

агар манфаатдор шахс маъмурий ҳужжат асосида ўзига берилган пул маблағларидан, буюмдан ёки ҳуқуқдан мақсадли фойдаланмаётган бўлса;

агар маъмурий ҳужжатни бекор қилиш ёки ўзгартириш ушбу ҳужжат юборилган манфаатдор шахс фойдасига амалга оширилса ва бунда бошқа манфаатдор шахсларга қийинчилик туғилмаса.

Худди шундай мазмундаги маъмурий ҳужжатни такроран қабул қилиш учун бошқа асослар мавжуд бўлган ҳолларда, маъмурий ҳужжатни тегишли асосларда бекор қилишга ёки ўзгартиришга йўл қўйилмайди.

Қонунчиликка мувофиқ қабул қилинган маъмурий ҳужжат фақат ушбу модда ўн иккинчи қисмининг иккинчи , тўртинчи ва бешинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳолларда, уни бекор қилиш учун аниқ пайтни белгилаш орқали, орқага қайтиш кучи билан бекор қилиниши мумкин.

Илгари қабул қилинган маъмурий ҳужжатни бекор қилиш ёки ўзгартириш тўғрисидаги маъмурий ҳужжатни қабул қилаётганда маъмурий орган бекор қилинаётган ёки ўзгартирилаётган маъмурий ҳужжатнинг қайси қисми ва қайси вақтдан эътиборан ўз кучини йўқотишини белгилаши керак.

Маъмурий ҳужжат қонунда белгиланган тартибда суд томонидан ҳақиқий эмас деб топилиши мумкин.

60-модда. Маъмурий ҳужжатни бекор қилиш тартиб-таомили

Маъмурий ҳужжатни манфаатдор шахс фойдасига бекор қилиш мажлис ўтказмасдан амалга оширилиши мумкин.

Маъмурий ҳужжатни манфаатдор шахс манфаатларига зид равишда бекор қилиш, агар қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, уни мажлисда қайта кўриб чиқиш орқали амалга оширилади.

Агар маъмурий ҳужжатни бекор қилиш бир манфаатдор шахс фойдасига, аммо бошқа манфаатдор шахснинг манфаатларига зид равишда амалга оширилаётган бўлса, ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган қоидалар қўлланилади.

61-модда. Маъмурий ҳужжат бекор қилинган тақдирда ҳужжатлар, буюмлар ва пул маблағларини қайтариш

Маъмурий ҳужжат бекор қилинган тақдирда унинг асосида берилган ҳужжатлар, буюмлар ва пул маблағлари, агар қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, уларга эгалик қилаётган шахслар томонидан қайтариб берилиши лозим.

5-боб. Маъмурий шикоят бўйича иш юритиш

62-модда. Маъмурий шикоят предмети

Ушбу бобда белгиланган тартибда:

маъмурий ҳужжатлар устидан;

процессуал ҳужжатлар устидан, агар уларнинг устидан шикоят қилиш ушбу Қонунда назарда тутилган бўлса;

маъмурий ҳаракатлар устидан, шу жумладан маъмурий ҳужжатни қабул қилишни рад этиш ёки уни тегишли муддатда қабул қилмаганлик устидан шикоят қилиниши мумкин.

63-модда. Маъмурий шикоят қилиш тартиби

Манфаатдор шахс маъмурий шикоятни қонунчиликка мувофиқ маъмурий шикоятларни кўриб чиқишга ваколатли бўлган юқори турувчи маъмурий органга ёки бошқа ваколатли маъмурий органга устидан шикоят қилинаётган маъмурий ҳужжатни, процессуал ҳужжатни қабул қилган ёхуд маъмурий ҳаракатни амалга оширган маъмурий орган орқали бериши мумкин.

Маъмурий шикоятни олган маъмурий орган у келиб тушган пайтдан эътиборан уч иш куни ичида маъмурий шикоятни юқори турувчи органга ёки ушбу маъмурий шикоятни кўриб чиқишга ваколатли бўлган бошқа маъмурий органга маъмурий иш билан бирга юборади.

Манфаатдор шахс маъмурий ҳужжат устидан берилган маъмурий шикоятни маъмурий тартибда кўриб чиқиш натижаларидан норози бўлган ёки юқори турувчи маъмурий орган мавжуд бўлмаган тақдирда, маъмурий ҳужжат устидан судга шикоят қилишга ҳақли.

Қонунчиликда маъмурий ҳужжат устидан маъмурий шикоят берилиши мумкин бўлган бошқа орган белгиланиши мумкин.

64-модда. Маъмурий шикоятни бериш муддати

Агар қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, маъмурий шикоят маъмурий ҳужжат, процессуал ҳужжат тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган пайтдан ёки манфаатдор шахсга маъмурий ҳаракат ҳақида маълум бўлган пайтдан эътиборан ўттиз кундан кечиктирмай берилиши мумкин.

Маъмурий шикоят бериш муддати, агар у узрли сабабга кўра ўтказиб юборилган бўлса, шикоятни кўриб чиқувчи маъмурий орган томонидан тикланиши мумкин.

65-модда. Маъмурий шикоятнинг шакли ва мазмуни

Маъмурий шикоят ёзма, оғзаки ёки электрон шаклда берилади ва унда қуйидагилар кўрсатилган бўлиши керак:

1) маъмурий ҳужжатни қабул қилган маъмурий органнинг номи;

2) шикоят берган аризачининг (унинг вакилининг) фамилияси, исми, отасининг исми ва яшаш жойи, юридик шахс учун эса — унинг номи ва жойлашган ери (почта манзили);

3) аризачининг талаблари;

4) илова қилинаётган ҳужжатларнинг рўйхати (мавжуд бўлган тақдирда);

5) ариза берилган сана.

Маъмурий шикоят манфаатдор шахс ёки унинг вакили томонидан имзоланади. Агар шикоят вакил томонидан берилган бўлса, унга ишончноманинг ёки вакилнинг ваколатларини тасдиқловчи бошқа ҳужжатнинг кўчирма нусхаси илова қилиниши керак.

Қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда, бошқа жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида берилган маъмурий шикоятда ушбу моддада санаб ўтилган маълумотлардан ташқари манфаатларини кўзлаб шикоят берилаётган шахснинг номи (фамилияси, исми, отасининг исми) ва унинг манзили ҳамда қонунчиликда назарда тутилган бошқа ахборот кўрсатилиши керак.

Қонунчиликда маъмурий шикоятга ва унга илова қилинадиган ҳужжатларга доир бошқа талаблар ҳам назарда тутилиши мумкин.

Маъмурий орган маъмурий шикоятга ва унга илова қилинадиган ҳужжатларга нисбатан қонунчиликда назарда тутилмаган талаблар қўйишга ҳақли эмас.

Жисмоний шахс оғзаки шикоят қилаётганда ўз шахсини тасдиқловчи ҳужжатни, юридик шахснинг вакили эса ўз ваколатларини тасдиқлайдиган ва ўз шахсини тасдиқловчи ҳужжатни тақдим этиши керак.

Электрон шаклда бериладиган шикоятларда аризачининг электрон манзили ва ягона идентификатори, қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда эса электрон рақамли имзо ва бошқа реквизитлар кўрсатилиши керак.

Шикоятда электрон манзилнинг кўрсатилганлиги аризачининг хабарномаларни ахборот тизими орқали электрон шаклда қабул қилишга бўлган розилигидир.

66-модда. Маъмурий шикоятни кўриб чиқиш

Маъмурий шикоят ушбу Қонуннинг 3-бобида назарда тутилган қоидалар бўйича кўриб чиқилади.

Маъмурий шикоятни кўриб чиқиш чоғида юқори турувчи маъмурий орган маъмурий ишни тўлиқ ҳажмда кўриб чиқади.

67-модда. Маъмурий шикоятни кўриб чиқиш муддати

Агар қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, юқори турувчи маъмурий орган ёки бошқа ваколатли орган маъмурий шикоят бўйича ўттиз иш куни ичида қарор қабул қилиши шарт.

Маъмурий шикоят бўйича белгиланган муддатда қарор қабул қилинмаган тақдирда, манфаатдор шахс маъмурий ҳужжат, процессуал ҳужжат ёки маъмурий ҳаракат устидан суд тартибида шикоят қилишга ҳақли.

68-модда. Маъмурий шикоятни чақириб олиш

Маъмурий шикоят берган шахс шикоят бўйича қарор қабул қилингунига қадар уни чақириб олишга ҳақли. Маъмурий шикоятни чақириб олиш ёзма ёки электрон шаклда расмийлаштирилади.

69-модда. Маъмурий шикоят бўйича қарор

Юқори турувчи маъмурий орган ёки бошқа ваколатли орган маъмурий шикоят бўйича қуйидаги қарорлардан бирини қабул қилишга ҳақли:

шикоят қилинган маъмурий ёки процессуал ҳужжатни ўзгаришсиз қолдириш;

шикоят қилинган маъмурий ёки процессуал ҳужжатга ўзгартиришлар киритиш;

маъмурий ёки процессуал ҳужжатни бекор қилиш ва зарурат бўлганда янги ҳужжат қабул қилиш.

Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган қарорларни қабул қилиш мумкин бўлмаганда ёки мақсадга мувофиқ бўлмаганда, маъмурий ҳаракатлар устидан шикоят қилинганда, шунингдек қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда, юқори турувчи маъмурий орган ёки бошқа ваколатли орган муайян маъмурий ҳужжатни, процессуал ҳужжатни қабул қилиш ёки муайян маъмурий ҳаракатни амалга ошириш мажбуриятини маъмурий органнинг зиммасига юклатиши мумкин.

Манфаатдор шахс маъмурий шикоят бўйича қабул қилинган қарорга рози бўлмаган тақдирда, агар қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, унинг устидан ўттиз календарь кун ичида суд тартибида шикоят қилишга ҳақли.

70-модда. Шикоят қилинганда маъмурий ҳужжатнинг амал қилишини тўхтатиб туриш

Агар қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, маъмурий ҳужжат устидан шикоят қилинганлиги маъмурий шикоят маъмурий органда рўйхатдан ўтказилган пайтдан эътиборан унинг амал қилишини ва ижро этилишини тўхтатиб туради.

6-боб. Ижро ишини юритиш

71-модда. Маъмурий ҳужжатнинг ижросини таъминлайдиган орган

Агар қонун ҳужжатларида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, маъмурий ҳужжатни қабул қилган маъмурий орган унинг ижросини таъминлайди.

72-модда. Маъмурий ҳужжатни ихтиёрий ижро этиш муддати

Маъмурий орган томонидан маъмурий ҳужжатни ихтиёрий ижро этиш учун белгиланган муддат, агар қонунчиликда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, адресат қабул қилинган маъмурий ҳужжат тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган кундан эътиборан беш календарь кундан кам бўлмаслиги керак.

73-модда. Маъмурий ҳужжатни ихтиёрий ижро этиш усули

Адресат маъмурий ҳужжатда белгиланадиган ижро этиш тартиби доирасида маъмурий ҳужжатни ўзи учун энг мақбул бўлган қонуний усуллар ва воситалар орқали ижро этишга ҳақли.

Ихтиёрий ижро этиш усули маъмурий ҳужжат талабларининг тегишли тарзда ва ўз вақтида ижро этилишини таъминлаши керак.

74-модда. Маъмурий ҳужжатнинг мажбурий ижро этилишига йўл қўйилмаслиги

Маъмурий ҳужжатни мажбурий ижро этиш қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.

Маъмурий ҳужжат бўйича ўз мажбуриятларини ихтиёрий равишда, тегишли тарзда ва тегишли муддатда бажараётган шахсга нисбатан маъмурий ҳужжатни мажбурий ижро этишнинг ҳеч бир чораси қўлланиши мумкин эмас.

Агар адресат маъмурий ҳужжатни мажбурий ижро этиш чораларини қўллаш таҳдиди остида ихтиёрий равишда ижро этишга розилик билдирса ва ўз мажбуриятларини бажаришга киришса, тайинланган мажбурий ижро этиш чораси адресат маъмурий ҳужжатни виждонан ва тегишли тарзда бажараётганда ижро этилмаслиги керак.

Адресатнинг ўз мажбуриятларини тўлиқ бажарганлиги мажбурий ижро этиш чораси қўлланилишини дарҳол бекор қилади.

75-модда. Мажбурий ижро чоралари

Маъмурий орган қонунда назарда тутилган ҳолларда қуйидаги мажбурий ижро чораларини қўллашга ҳақли:

пулга оид мажбурлов;

маъмурий ҳужжатда назарда тутилган ҳаракатларни маъмурий орган ёки бошқа шахс томонидан қарздор ҳисобига амалга ошириш;

бевосита мажбурлов.

Мажбурий ижро чораси маъмурий органнинг ижро ҳужжати билан расмийлаштирилиши керак. Тегишли ижро ҳужжатини қабул қилмай туриб, мажбурий ижро чораларини қўллашга йўл қўйилмайди.

Маъмурий орган мажбурий ижро чорасини тайинлашда маъмурий тартиб-таомиллар принципларига амал қилиши керак.

Агар тайинланган мажбурий ижро чораси маъмурий ҳужжат талабларининг тегишли тарзда ва ўз вақтида ижро этилишини таъминламаган бўлса, маъмурий орган оғирроқ мажбурлов чорасини қўллашга ҳақли.

Қонунда бошқа мажбурий ижро чоралари ҳам назарда тутилиши мумкин.

76-модда. Маъмурий органнинг ижро ҳужжати

Маъмурий ҳужжат адресат томонидан тегишли тарзда ва тегишли муддатда ижро этилмаган тақдирда унинг мажбурий ижросини таъминловчи процессуал ҳужжат маъмурий органнинг ижро ҳужжатидир. Агар ушбу бобда ёки бошқа қонунда ўзгача қоида назарда тутилмаган бўлса, ижро ҳужжатларига нисбатан ушбу Қонуннинг 4-бобида назарда тутилган талаблар ва қоидалар қўлланилади.

Агар қонунда бошқача қоида белгиланмаган бўлса, ижро ҳужжати маъмурий орган томонидан ўз ташаббусига кўра ёки ижро этилаётган маъмурий ҳужжат маъмурий иш юритиш бошқа иштирокчисининг қайси талаби натижасида қабул қилинган бўлса, ўша талабга кўра, ихтиёрий ижро этиш муддати ўтгач уч иш куни ичида қабул қилинади.

Маъмурий органнинг ижро ҳужжати фақат ёзма шаклда қабул қилинади ва у ушбу Қонуннинг 33-моддасида назарда тутилган тартибда хабардор қилиш мақсадида адресатга, шунингдек маъмурий ҳужжатнинг мажбурий ижро этилишини талаб қилаётган шахсга бир иш куни ичида юборилиши керак.

Ижро ишини юритишда маъмурий ҳужжат бўйича ўз мажбуриятларини бажармаганлиги ёки тегишли тарзда бажармаганлиги учун ўзига нисбатан ижро ҳужжати қабул қилинган адресат — мажбуриятли шахс, ижро ҳужжати қайси шахснинг фойдасига ёки қайси шахс манфаатларини кўзлаб қабул қилинган бўлса, ўша шахс ундирувчи бўлади.

77-модда. Ижро ҳужжатини ижро этиш

Агар қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, ижро ҳужжати мажбуриятли шахс унинг қабул қилинганлиги тўғрисида тегишли тарзда хабардор қилинган пайтдан эътиборан камида беш кун ўтгач ижро этилади. Мажбуриятли шахсни тегишли тарзда хабардор қилиш имкони бўлмаган тақдирда, ижро ҳужжати тегишли тарзда хабардор қилиш имконсизлиги факти расмийлаштирилган пайтдан эътиборан беш кун ўтгач кучга киради ва ижро этилади.

78-модда. Пулга оид мажбурлов

Пулга оид мажбурлов ундирилиши лозим бўлган муайян суммани тайинлашда ёки ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун пеня тўлашда ифодаланиши мумкин.

Пулга оид мажбурловнинг энг кўп миқдорлари қонунчиликда белгиланади.

79-модда. Маъмурий ҳужжатда назарда тутилган ҳаракатларни маъмурий орган ёки бошқа шахс томонидан қарздор ҳисобига амалга ошириш

Агар маъмурий ҳужжатда назарда тутилган бирор-бир ҳаракатни амалга ошириш мажбурияти адресат томонидан бажарилмаётган бўлса, аммо у бошқа шахс томонидан бажарилиши мумкин бўлса, маъмурий орган ушбу ҳаракатни мажбуриятли шахс ҳисобидан амалга ошириш учун бошқа шахсни жалб этиши мумкин. Агар қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, маъмурий ҳужжатнинг ижросини таъминловчи орган ушбу ҳаракатни мажбуриятли шахс ҳисобидан ўзи амалга оширишга, агар бу мумкин бўлса, ҳақли.

80-модда. Бевосита мажбурлов

Агар енгилроқ чоралар маъмурий ҳужжатнинг ижросини таъминлай олмаса ёки объектив ҳолатларга кўра уларни қўллаш мумкин бўлмаса, маъмурий ҳужжатнинг ижросини таъминловчи орган, ўзида тегишли ваколатлар мавжуд бўлган тақдирда, мажбуриятли шахсни қонунда белгиланган тартибда маъмурий ҳужжат бўйича ўз мажбуриятларини бажаришга бевосита мажбурлашга, бундай ваколатлар мавжуд бўлмаганда эса тегишли ижро ҳужжатини ижро этиш борасида кўмаклашиш учун ваколатли давлат органига мурожаат қилишга ҳақли.

81-модда. Мажбурий ижро чораларини қўллаш тўғрисида огоҳлантириш

Ушбу Қонуннинг 75-моддасида назарда тутилган ҳолда маъмурий орган мажбуриятли шахсга мажбурий ижро чораларини қўллаш тўғрисида огоҳлантириш юбориши ва маъмурий ҳужжатни ихтиёрий ижро этиш учун қўшимча муддат белгилаши мумкин. Агар мажбуриятли шахс белгиланган қўшимча муддатда ўз мажбуриятларини бажармаса, маъмурий орган мажбурий ижро чорасини бир иш куни ичида қўллайди.

82-модда. Маъмурий орган томонидан маъмурий ҳужжат бўйича ўз мажбуриятларини бажармаслик

Агар маъмурий орган ўзи қабул қилган маъмурий ҳужжат бўйича ўз мажбуриятларини маъмурий ҳужжатда белгиланган ижро муддати ичида ёки, агар бундай муддат белгиланмаган бўлса, маъмурий ҳужжат қабул қилинган кундан эътиборан ўн кун ичида тегишли тарзда бажармаса, манфаатдор шахс бундай бажармаганлик устидан маъмурий ҳужжат устидан шикоят қилиш учун белгиланган тартибда шикоят қилишга ҳақли.

83-модда. Ижро иши юритишдаги харажатлар

Агар қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, маъмурий ҳужжатни мажбурий ижро этиш бўйича қилинган харажатларнинг ўрни мажбуриятли шахс ҳисобидан қопланади.

7-боб. Якунловчи қоидалар

84-модда. Маъмурий регламентлар

Агар қонунчиликда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, маъмурий ишларни ҳал қилиш, маъмурий ва процессуал ҳужжатларни қабул қилиш, маъмурий ҳужжатларни ижро этиш, шунингдек маъмурий шикоятларни кўриб чиқиш бўйича маъмурий органлар фаолиятининг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олувчи маъмурий регламентлар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

85-модда. Маъмурий тартиб-таомиллар тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Маъмурий тартиб-таомиллар тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

86-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминласин.

87-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

88-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан ўн икки ой ўтгач кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2018 йил 8 январь,

ЎРҚ-457-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 09.01.2018 й., 03/18/457/0525-сон; 07.01.2020 й., 03/20/600/0023-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон; 24.06.2025 й., 03/25/1070/0536-сон; 14.07.2026 й., 03/26/1158/0727-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Maʼmuriy tartib-taomillar toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2017-yil 14-dekabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2017-yil 20-dekabrda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi va asosiy vazifalari

Ushbu Qonunning maqsadi maʼmuriy tartib-taomillarni amalga oshirish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonunning asosiy vazifalari maʼmuriy organlar bilan munosabatlarda qonun ustuvorligini, jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini taʼminlashdan iboratdir.

2-modda. Maʼmuriy tartib-taomillar toʻgʻrisidagi qonunchilik

Maʼmuriy tartib-taomillar toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iborat.

Maxsus maʼmuriy tartib-taomillarni belgilovchi qonunchilik jismoniy va yuridik shaxslarning holatini yomonlashtirmasligi kerak.

Maʼmuriy tartib-taomillarni amalga oshirishga doir u yoki bu munosabatlar maxsus maʼmuriy tartib-taomillarni belgilovchi qonunchilik hujjatlari bilan tartibga solinmagan hollarda ushbu Qonun normalari qoʻllaniladi.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining maʼmuriy tartib-taomillar toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Ushbu Qonunning qoʻllanilish sohasi

Ushbu Qonun maʼmuriy organlarning manfaatdor shaxslarga nisbatan maʼmuriy-huquqiy faoliyatiga, shu jumladan litsenziya, ruxsat berish, roʻyxatdan oʻtkazish tartib-taomillariga, davlat xizmatlarini koʻrsatish bilan bogʻliq boshqa tartib-taomillarga, shuningdek qonunchilikka muvofiq boshqa maʼmuriy-huquqiy faoliyatga nisbatan tatbiq etiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonuni bilan maxsus huquqiy rejim oʻrnatilgan hududda maʼmuriy tartib-taomillarni amalga oshirish sohasidagi munosabatlar ushbu Qonunda belgilanganidan boshqacha qoidalar bilan tartibga solinadi.

Ushbu Qonun normativ-huquqiy hujjatlarni tayyorlash va qabul qilish, soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni undirish, davlat xizmatini oʻtash, referendumlar, saylovlar oʻtkazish, mudofaa, jamoat xavfsizligi va huquq-tartibot sohasida, shuningdek tezkor-qidiruv faoliyati, surishtiruv, dastlabki tergov, jinoiy majburlov choralarini qoʻllash bilan bogʻliq boʻlgan boshqa faoliyat, sud ishini yuritish, maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni yuritish, banklarni sanatsiya qilish va tugatish sohasida yuzaga keladigan munosabatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonunning qoʻllanilish sohasiga kiruvchi munosabatlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

4-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

manfaatdor shaxs — qabul qilinayotgan maʼmuriy hujjat yoki maʼmuriy harakat qaratilgan shaxs, shuningdek huquqlari va qonuniy manfaatlari maʼmuriy hujjatga yoki maʼmuriy harakatga daxldor boʻlgan yoxud daxldor boʻlishi mumkin boʻlgan shaxs;

maʼmuriy ish yuritish — maʼmuriy tartib-taomil orqali tartibga solingan maʼmuriy ishni koʻrib chiqish, maʼmuriy hujjatni qabul qilish, uni maʼmuriy shikoyat boʻyicha qayta koʻrish, shuningdek maʼmuriy hujjatni ijro etish jarayoni;

maʼmuriy ixtiyoriylik (diskretsion vakolat) — maʼmuriy organning qonunchilik doirasida yoʻl qoʻyilgan choralardan birini qonuniylikka va maqsadga muvofiqlikka oʻzi baho berishi asosida oʻz ixtiyoriga koʻra qoʻllash yoki tegishli chorani qoʻllashdan voz kechish huquqi;

maʼmuriy organlar — maʼmuriy-huquqiy faoliyat sohasida maʼmuriy boshqaruv vakolati berilgan organlar, shu jumladan davlat boshqaruvi organlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, shuningdek ushbu faoliyatni amalga oshirishga vakolatli boʻlgan boshqa tashkilotlar va maxsus tuzilgan komissiyalar;

maʼmuriy tartib-taomil — maʼmuriy organlarning maʼmuriy-huquqiy faoliyatini tartibga soluvchi protsessual qoidalar;

maʼmuriy harakatlar — maʼmuriy organning jismoniy va yuridik shaxslarga nisbatan maʼmuriy-huquqiy faoliyat sohasida amalga oshirilgan, maʼmuriy yoki protsessual hujjat boʻlmagan, yuridik ahamiyatga ega harakatlari (harakatsizligi);

maʼmuriy hujjat — maʼmuriy organning ommaviy huquqiy munosabatlarni yuzaga keltirishga, oʻzgartirishga yoki tugatishga qaratilgan hamda ayrim jismoniy yoki yuridik shaxslar uchun yoxud muayyan xususiy belgilariga koʻra ajratiladigan shaxslar guruhi uchun muayyan huquqiy oqibatlar keltirib chiqaruvchi taʼsir chorasi;

maʼmuriy-huquqiy faoliyat — ayrim jismoniy yoki yuridik shaxslarga yoxud muayyan xususiy belgilariga koʻra ajratiladigan shaxslar guruhiga taʼsir koʻrsatuvchi boshqaruv faoliyati;

protsessual hujjat — maʼmuriy organ tomonidan maʼmuriy ish yuritish davomida qabul qilinadigan, maʼmuriy ishni mazmunan hal etmaydigan hujjat.

5-modda. Maʼmuriy tartib-taomillarning asosiy prinsiplari

Maʼmuriy tartib-taomillarning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

qonuniylik;

mutanosiblik;

ishonchlilik;

tinglanish imkoniyatining mavjudligi;

maʼmuriy tartib-taomillarning ochiqligi, shaffofligi va tushunarliligi;

manfaatdor shaxslar huquqlarining ustunligi;

byurokratik rasmiyatchilikka yoʻl qoʻyilmasligi;

mazmunan qamrab olish;

maʼmuriy ish yuritishning “bir darcha” orqali amalga oshirilishi;

teng huquqlilik;

ishonchning himoya qilinishi;

maʼmuriy ixtiyoriylikning (diskretsion vakolatning) qonuniyligi;

tekshirish.

6-modda. Qonuniylik prinsipi

Maʼmuriy tartib-taomillar Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga , ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

7-modda. Mutanosiblik prinsipi

Maʼmuriy ish yuritish jarayonida jismoniy va yuridik shaxslarga koʻrsatiladigan taʼsir choralari maʼmuriy organ tomonidan koʻzlangan qonuniy maqsadga erishish uchun mos va yetarli boʻlishi hamda manfaatdor shaxslarga imkon qadar qiyinchilik tugʻdirmasligi kerak.

8-modda. Ishonchlilik prinsipi

Maʼmuriy ish yuritish davomida manfaatdor shaxslar tomonidan taqdim etilgan haqiqiy holatlar toʻgʻrisidagi hujjatlar va maʼlumotlar aksi isbotlanmaguniga qadar ishonchli hisoblanadi.

Manfaatdor shaxslar tomonidan taqdim etilgan hujjatlar va maʼlumotlarning haqiqiyligiga shubha paydo boʻlgan taqdirda, maʼmuriy organ ularning ishonchliligini mustaqil ravishda va oʻz hisobidan tekshirish uchun choralar koʻradi.

Maʼmuriy ish yuritish davomida manfaatdor shaxslardan ular taqdim etgan hujjatlarning yoki maʼlumotlarning ishonchliligini tasdiqlovchi qoʻshimcha materiallar talab qilish, agar qonunda bunday talab belgilanmagan boʻlsa, taqiqlanadi.

9-modda. Tinglanish imkoniyatining mavjudligi prinsipi

Maʼmuriy organ manfaatdor shaxsga maʼmuriy hujjatni qabul qilish uchun ahamiyatga ega boʻlgan barcha holatlar yuzasidan oʻz fikrini bildirish imkoniyatini berishi shart.

10-modda. Maʼmuriy tartib-taomillarning ochiqligi, shaffofligi va tushunarliligi prinsipi

Maʼmuriy tartib-taomillar ochiq, shaffof va manfaatdor shaxslar uchun tushunarli boʻlishi lozim.

Maʼmuriy organlar maʼmuriy tartib-taomillar haqidagi axborotdan davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyatining ochiqligi toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan usullar orqali erkin foydalanilishini taʼminlashi shart.

11-modda. Manfaatdor shaxslar huquqlarining ustunligi prinsipi

Maʼmuriy ish yuritish davomida yuzaga keladigan, qonunchilikning bartaraf etib boʻlmaydigan barcha qarama-qarshiliklari va noaniqliklari manfaatdor shaxslar oʻrtasida kelishmovchiliklar mavjud boʻlmagan taqdirda, ushbu manfaatdor shaxslar foydasiga talqin qilinadi.

12-modda. Byurokratik rasmiyatchilikka yoʻl qoʻyilmasligi prinsipi

Manfaatdor shaxslarga majburiyatlar orqali qiyinchilik tugʻdirish, faqat rasmiy qoidalar va talablarga rioya etilishi maqsadidagina ularga huquqlar berishni rad etish yoki ularning huquqlarini boshqacha tarzda cheklash maʼmuriy organlarga taqiqlanadi.

Agar manfaatdor shaxs vijdonan harakat qilgan, oʻz majburiyatlarini mazmunan bajargan boʻlsa hamda rasmiy qoidalar va talablarning yoʻl qoʻyilgan buzilishlari maʼmuriy ishni mazmunan toʻgʻri hal qilishga toʻsqinlik qilmasa, manfaatdor shaxs tomonidan rasmiy qoidalar va talablarga rioya etilmaganligi nomuvofiq maʼmuriy hujjatni qabul qilish uchun asos boʻlib xizmat qila olmaydi.

13-modda. Mazmunan qamrab olish prinsipi

Maʼmuriy organlar manfaatdor shaxslarga ilgari ushbu shaxslar tomonidan boshqa harakatlar doirasida bajarilgan talablarni qoʻyishga haqli emas.

Agar maʼmuriy organga taqdim etilgan hujjatlar va maʼlumotlar maʼnosiga koʻra boshqa zarur hujjatlar mazmunini oʻz ichiga olsa, ushbu hujjatlar qoʻshimcha yoki alohida tarzda talab qilinishi mumkin emas.

Agar amalga oshirilgan maʼmuriy tartib-taomil maʼnosiga koʻra boshqa maʼmuriy tartib-taomillarni oʻz ichiga olsa, qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda ular ham amalga oshirilgan deb hisoblanadi.

14-modda. Maʼmuriy ish yuritishning “bir darcha” orqali amalga oshirilishi prinsipi

Maʼmuriy organga maʼmuriy tartib-taomilni amalga oshirish uchun boshqa maʼmuriy organlardan hamda oʻzga organlardan hujjatlar va maʼlumotlar olish talab etilgan hollarda, maʼmuriy ish yuritish “bir darcha” prinsipi boʻyicha amalga oshirilib, bunda maʼmuriy organ zarur hujjatlar va maʼlumotlarni mustaqil ravishda, manfaatdor shaxslarning ishtirokisiz, idoralararo oʻzaro hamkorlik vositasida oladi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

15-modda. Teng huquqlilik prinsipi

Maʼmuriy organlarga bir xildagi haqiqiy holatlarga ega maʼmuriy ishlarni hal etishda teng boʻlmagan yondashuvni namoyon etish taqiqlanadi.

Haqiqiy holatlari boʻyicha jiddiy farqlanadigan maʼmuriy ishlarni bir xil tarzda hal etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Maʼmuriy organ maʼmuriy ixtiyoriylikni (diskretsion vakolatni) bir xil usulda amalga oshirishi shart. Ushbu qoida maʼmuriy ixtiyoriylikni (diskretsion vakolatni) amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlgan, shakllangan maʼmuriy amaliyot oʻzgartirilishini istisno etmaydi.

16-modda. Ishonchning himoya qilinishi prinsipi

Vijdonan harakat qiluvchi manfaatdor shaxslarning maʼmuriy hujjatga boʻlgan ishonchi qonun bilan qoʻriqlanadi.

Maʼmuriy organlar manfaatdor shaxslarning yuzaga kelgan maʼmuriy amaliyot bilan bogʻliq qonuniy kutilgan natijalarini hurmat qilishi shart. Yuzaga kelgan maʼmuriy amaliyotning oʻzgartirilishi jamoat manfaatlari bilan oqlangan boʻlishi, umumiy xususiyatga ega va barqaror boʻlishi kerak.

17-modda. Maʼmuriy ixtiyoriylikning (diskretsion vakolatning) qonuniyligi prinsipi

Maʼmuriy organ maʼmuriy ixtiyoriylikni (diskretsion vakolatni) qonunchilikda belgilangan doirada amalga oshirishi shart.

Maʼmuriy ixtiyoriylik (diskretsion vakolat) asosida qabul qilingan maʼmuriy hujjatlar va amalga oshirilgan maʼmuriy harakatlar ushbu vakolatning maqsadiga mos kelishi kerak.

18-modda. Tekshirish prinsipi

Maʼmuriy organ maʼmuriy ishni toʻgʻri hal qilish uchun ahamiyatga ega boʻlgan barcha haqiqiy holatlarni har tomonlama, toʻliq va xolisona tekshirishi shart.

Zarurat boʻlganda, maʼmuriy organ manfaatdor shaxslar tomonidan taqdim etilgan dalillar bilan cheklanmasdan qonunchilikda belgilangan tartibda oʻz tashabbusi bilan qoʻshimcha dalillar yigʻishga haqli.

19-modda. Maʼmuriy tartib-taomillar prinsiplarining qoʻllanilishi

Maʼmuriy hujjatlar va maʼmuriy harakatlar maʼmuriy tartib-taomillarning prinsiplariga muvofiq boʻlishi kerak.

Maʼmuriy tartib-taomillar prinsiplariga nomuvofiqlik maʼmuriy hujjatlarning va maʼmuriy harakatlarning bekor qilinishiga yoki qayta koʻrib chiqilishiga olib keladi.

2-bob. Maʼmuriy tartib-taomillarning umumiy qoidalari

20-modda. Maʼmuriy ishlarning taalluqliligi

Maʼmuriy organlar maʼmuriy ish yuritishni qonunchilikda oʻz vakolatiga kiritilgan masalalar yuzasidan amalga oshiradi.

Maʼmuriy ishlarning taalluqliligi toʻgʻrisidagi nizolar maʼmuriy organlar uchun yuqori turuvchi hisoblangan organ yoki maxsus vakolatli organ tomonidan hal etiladi.

21-modda. Idoralararo hamkorlik

Idoralararo hamkorlik maʼmuriy organning koʻmaklashish toʻgʻrisidagi soʻrovi asosida qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Boʻysunuv munosabatlarida boʻlgan maʼmuriy organlar oʻrtasidagi munosabatlar idoralararo hamkorlik hisoblanmaydi.

Maʼmuriy organning koʻmaklashish toʻgʻrisidagi soʻrovi samaraliroq tarzda tegishli yordam koʻrsata oladigan vakolatli maʼmuriy organga yoʻllanishi kerak.

Maʼmuriy organning koʻmaklashish toʻgʻrisidagi soʻroviga javob berilmaganligi maʼmuriy ishning hal etilishiga toʻsqinlik qilmasligi kerak.

22-modda. Maʼmuriy ish yuritish ishtirokchilari

Maʼmuriy ish yuritish ishtirokchilari quyidagilardan iborat:

maʼmuriy organ;

qabul qilinayotgan maʼmuriy hujjat yoki amalga oshirilayotgan maʼmuriy harakat oʻziga qaratilgan shaxs (bundan buyon matnda adresat deb yuritiladi);

huquqlari va qonuniy manfaatlariga maʼmuriy hujjat yoki maʼmuriy harakat daxldor boʻlgan yoxud daxldor boʻlishi mumkin boʻlgan shaxs (bundan buyon matnda uchinchi shaxs deb yuritiladi).

Maʼmuriy organ uchinchi shaxslarni maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etishga oʻz tashabbusiga yoki manfaatdor shaxsning iltimosnomasiga koʻra jalb qilishi mumkin.

Qonunchilikda belgilangan hollarda uchinchi shaxslar maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etishga majburiy tartibda jalb etiladi.

23-modda. Maʼmuriy ish yuritishda vakillik

Yuridik shaxslar maʼmuriy ish yuritishda qonunchilikda, taʼsis hujjatlarida yoki qonunga muvofiq berilgan va rasmiylashtirilgan ishonchnomada belgilangan vakolatlari doirasida harakat qiluvchi oʻz vakillari orqali ishtirok etadi.

Jismoniy shaxslar maʼmuriy ish yuritishda bevosita yoki oʻz vakillari orqali ishtirok etishi mumkin, bundan qonunchilikda ularning shaxsan ishtirok etishi zarurligi nazarda tutilgan hollar mustasno. Vakilning ishtirok etishi jismoniy shaxsni maʼmuriy ish yuritishda shaxsan ishtirok etish huquqidan mahrum qilmaydi. Qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda vakilning vakolatlari qonunga muvofiq berilgan va rasmiylashtirilgan ishonchnomada bayon etilishi kerak.

Manfaatdor shaxsning vakili maʼmuriy ish yuritishga taalluqli barcha harakatlarni oʻzi vakillik qilayotgan shaxs nomidan bajarishga vakolatlidir, shuningdek, agar qonunda yoki uning vakolatini tasdiqlovchi hujjatda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, maʼmuriy ish yuritishning oʻzi vakillik qilayotgan ishtirokchisi ega boʻlgan barcha huquqlardan foydalanadi.

24-modda. Manfaatdor shaxslarning huquq va majburiyatlari

Manfaatdor shaxslar maʼmuriy ish materiallari bilan tanishish, ulardan koʻchirmalar olish, nusxa koʻchirish, rad qilish toʻgʻrisida arz qilish, dalillar taqdim etish, dalillarni tekshirishda ishtirok etish, maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslarga savollar berish, maʼmuriy ish yuritish boʻyicha arz qilish, iltimosnomalar berish, maʼmuriy organga ogʻzaki va yozma tushuntirishlar berish, maʼmuriy ish yuritish davomida kelib chiqadigan barcha masalalar boʻyicha oʻz vajlarini bayon etish, boshqa manfaatdor shaxslarning arizalari, iltimosnomalari va vajlariga qarshi eʼtiroz bildirish, maʼmuriy va protsessual hujjatlar, shuningdek maʼmuriy harakatlar ustidan shikoyat qilish huquqiga ega.

Manfaatdor shaxslar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Manfaatdor shaxslar oʻziga berilgan protsessual huquqlardan vijdonan foydalanishi va qonunchilikda oʻz zimmasiga yuklatilgan majburiyatlarni bajarishi kerak.

25-modda. Maʼmuriy ish yuritish olib boriladigan til

Maʼmuriy organda maʼmuriy ish yuritish oʻzbek tilida, qoraqalpoq tilida yoki muayyan joydagi koʻpchilik aholi soʻzlashadigan tilda olib boriladi.

Maʼmuriy ish yuritish ishtirokchilari maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etish va maʼmuriy ish materiallari bilan tanishish chogʻida, zarurat boʻlganda, tarjimon xizmatidan foydalanishi mumkin, shuningdek ular oʻz ona tilida soʻzlash huquqiga ega.

26-modda. Maʼmuriy ish yuritishda huquqiy vorislik

Manfaatdor shaxslardan biri maʼmuriy ish yuritishdan maʼmuriy hujjat qabul qilinguniga qadar chiqib ketgan taqdirda, mazkur shaxsni uning huquqiy vorisi bilan almashtirishga, agar bunday huquqiy vorislik qonunchilikka muvofiq mumkin boʻlsa, yoʻl qoʻyiladi.

Maʼmuriy organ oʻzgartirilgan, tugatilgan yoki uning nomi oʻzgartirilgan taqdirda, qonunchilikka muvofiq huquqiy vorislikka yoʻl qoʻyiladi.

Huquqiy voris maʼmuriy ishga kirishguniga qadar maʼmuriy ish yuritish davomida amalga oshirilgan barcha harakatlar oʻrnini boʻshatib bergan manfaatdor shaxsga qay darajada majburiy boʻlgan boʻlsa, huquqiy voris uchun ham shu darajada majburiydir.

27-modda. Maʼmuriy ishni hal qilishga koʻmaklashuvchi shaxslar

Maʼmuriy ishni hal qilishga koʻmaklashuvchi shaxslar (guvohlar, ekspertlar, mutaxassislar, tarjimonlar va boshqalar) maʼmuriy ish yuritishga ixtiyoriylik yoki shartnoma asosida maʼmuriy organ tomonidan oʻz tashabbusiga yoki manfaatdor shaxslarning iltimosnomasiga koʻra, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda jalb qilinadi.

Maʼmuriy organ guvoh, ekspert va tarjimonni bila turib yolgʻon koʻrsatuvlar, notoʻgʻri ekspert xulosalari berganlik hamda notoʻgʻri tarjima qilganlik uchun javobgarlik toʻgʻrisida ogohlantirishi shart.

28-modda. Maʼmuriy ish yuritishda guvoh

Maʼmuriy hujjatni qabul qilishda ahamiyatga ega boʻlgan maʼlumotlarni bayon etish yoki maʼmuriy organning mansabdor shaxsi tomonidan muayyan harakatlarning amalga oshirilishi faktini guvohlantirish uchun guvoh maʼmuriy ish yuritishga, agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ixtiyoriy tartibda jalb qilinishi mumkin.

Guvoh oʻz xohishiga koʻra ogʻzaki yoki yozma koʻrsatuvlar beradi. Guvohning ogʻzaki koʻrsatuvlari maʼmuriy organ tomonidan tegishli bayonnomada bayon etiladi.

29-modda. Maʼmuriy ish yuritishda ekspert

Maʼmuriy organ fan, texnika, sanʼat yoki hunar sohasida maxsus bilimlar talab etiladigan masalalar yuzasidan xulosa berish uchun ekspertiza tayinlashi mumkin.

Ekspertlar tayinlash va ekspertlar tomonidan tushuntirilishi kerak boʻlgan masalalar doirasini aniqlash chogʻida maʼmuriy ish yuritishning barcha ishtirokchilari fikri inobatga olinadi.

Ekspert ekspertiza predmetiga taalluqli maʼmuriy ish materiallari bilan tanishish, ulardan zarur maʼlumotlarni yozib olish yoki koʻchirma nusxalar olish, maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etuvchi shaxslarga va guvohlarga savollar berish, joyida koʻzdan kechirishda, attestatsiya-imtihon tadbirlarida hamda ekspert baholashidan oʻtkazishga qaratilgan boshqa harakatlarda ishtirok etish huquqiga ega. Ekspert, agar unga taqdim etilgan materiallar ekspertiza oʻtkazish uchun yetarli boʻlmasa yoki ekspert oʻz zimmasiga yuklatilgan majburiyatni bajarish uchun zarur bilimlarga ega boʻlmasa, xulosa berishni rad etishi mumkin.

Ekspert oʻz tekshirishlarining natijalari boʻyicha ekspert xulosasini taqdim etadi. Maʼmuriy organning yoki maʼmuriy ish yuritishdagi boshqa ishtirokchilarning talabiga koʻra ekspert oʻz xulosasi yuzasidan qoʻshimcha tushuntirishlar berishi kerak.

30-modda. Maʼmuriy ish yuritishda mutaxassis va tarjimon

Mutaxassis dalillarni aniqlash va mustahkamlashda maʼmuriy organga koʻmaklashish yoki fikr shaklida tushuntirishlar berish uchun maʼmuriy ish yuritishga jalb qilinadi. Mutaxassis, agar u zarur bilim va koʻnikmalarga ega boʻlmasa, maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etishdan bosh tortishga haqli.

Tarjima qilish uchun zarur boʻlgan tillarni, shu jumladan kar-soqovlarning imo-ishoralarini biladigan shaxs tarjimondir.

31-modda. Maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etish imkoniyatini istisno qiluvchi holatlar

Maʼmuriy organning mansabdor shaxsi maʼmuriy organ nomidan maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etishga quyidagi hollarda haqli emas, agar u:

mazkur maʼmuriy ish yuritishda manfaatdor shaxs boʻlsa;

maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etuvchi manfaatdor shaxslardan biri bilan qarindoshlik yoki qayin-boʻyinchilik va quda-andachilik munosabatida boʻlsa (boʻlgan boʻlsa);

maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etuvchi manfaatdor shaxslardan birining vakili boʻlsa yoki ilgari uning vakili sifatida ayni shu maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etgan boʻlsa;

mazkur maʼmuriy ishni yuritishda maʼmuriy ishni hal etishga koʻmaklashuvchi shaxs sifatida ishtirok etayotgan boʻlsa yoki ilgari ishtirok etgan boʻlsa;

boshqacha tarzda shaxsan, bevosita yoki bilvosita maʼmuriy ishni hal etish natijasidan manfaatdor boʻlsa yoki uning xolisligiga shubha tugʻdiruvchi boshqa holatlar mavjud boʻlsa.

Maʼmuriy ishni hal etishga koʻmaklashuvchi shaxslarni rad qilish toʻgʻrisida ushbu modda birinchi qismining ikkinchi , uchinchi , toʻrtinchi va oltinchi xatboshilariga muvofiq, shuningdek ushbu shaxslarning mazkur maʼmuriy ish holatlari boʻyicha ilgari xulosa berganligi yoki ularning maʼmuriy ishni koʻrib chiqayotgan maʼmuriy organning mansabdor shaxsiga, maʼmuriy ish yuritishning boshqa ishtirokchilariga yoki ularning vakillariga xizmat yuzasidan yoxud boshqacha tarzda tobe boʻlganligi asosida arz qilinishi mumkin.

32-modda. Rad qilish

Maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etuvchi manfaatdor shaxslar ushbu Qonunning 31-moddasida nazarda tutilgan asoslardan biri mavjud boʻlgan taqdirda, maʼmuriy organning mansabdor shaxsi va maʼmuriy ishni hal etishga koʻmaklashayotgan shaxslarni rad qilish toʻgʻrisida yozma shaklda ariza berishga haqli.

Rad qilish asoslantirilgan boʻlishi va bu haqda maʼmuriy hujjat qabul qilinguniga qadar maʼmuriy ish yuritishning istalgan bosqichida ariza berilishi mumkin.

Maʼmuriy organning mansabdor shaxsini rad qilish toʻgʻrisidagi ariza rad qilish bildirilayotgan mansabdor shaxsga yoxud maʼmuriy ish yuritish kollegial organ tomonidan amalga oshirilayotgan boʻlsa, kollegial organning raisiga beriladi. Rad qilish toʻgʻrisidagi arizani qabul qilgan maʼmuriy organning mansabdor shaxsi bir ish kuni ichida maʼmuriy ishni koʻrib chiqishni toʻxtatishi va rad qilish toʻgʻrisidagi arizani rad qilish haqida qaror qabul qilishga vakolatli boʻlgan shaxsga koʻrib chiqish uchun berishi kerak.

Rad qilish toʻgʻrisidagi ariza boʻyicha qarorni oʻziga nisbatan rad qilinishi haqida arz qilingan mansabdor shaxsning bevosita rahbari, agar rad qilish maʼmuriy organning mansabdor shaxsiga nisbatan arz qilingan boʻlsa, yuqori turuvchi organ yoki boshqa vakolatli organ qabul qiladi.

Maʼmuriy ish yuritish kollegial organ tomonidan amalga oshirilayotgan boʻlsa, rad qilish toʻgʻrisidagi ariza boʻyicha qaror ushbu organ aʼzolarining oddiy koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Rad qilish toʻgʻrisidagi masalani koʻrib chiqish yuzasidan ovoz berishda kollegial organning oʻziga nisbatan rad qilish toʻgʻrisida ariza berilgan aʼzosi ishtirok etmaydi. Agar rad qilish kollegial organning butun tarkibiga nisbatan arz qilingan boʻlsa, rad qilish toʻgʻrisidagi qaror xuddi shu organ tomonidan toʻliq tarkibda oddiy koʻpchilik ovoz bilan qabul qilinadi.

Maʼmuriy ishni hal etishga koʻmaklashayotgan shaxslarni rad qilish toʻgʻrisidagi ariza maʼmuriy ish yuritishni amalga oshirayotgan hamda ushbu ariza boʻyicha tegishli qaror qabul qiladigan maʼmuriy organning mansabdor shaxsiga beriladi.

Rad qilish toʻgʻrisidagi qaror rad qilish haqida ariza berilgan paytdan eʼtiboran bir ish kunidan kechiktirmasdan qabul qilinishi kerak.

Maʼmuriy ishni koʻrib chiqayotgan maʼmuriy organning mansabdor shaxsini, kollegial organ aʼzosini yoki kollegial organning butun tarkibini rad qilish toʻgʻrisidagi ariza qanoatlantirilgan taqdirda, bir vaqtning oʻzida ushbu maʼmuriy ishni koʻrib chiqishga vakolatli boʻlgan shaxs (kollegial organ) tayinlanadi.

Ushbu Qonunning 31-moddasida nazarda tutilgan asoslardan biri mavjud boʻlsa, maʼmuriy organning mansabdor shaxsi, shuningdek maʼmuriy ishni hal etishga koʻmaklashayotgan shaxslar oʻzini oʻzi rad qilish toʻgʻrisida darhol arz qilishi shart.

33-modda. Tegishli tarzda xabardor qilish

Xabarnomani topshirilganligi maʼlum qilinadigan buyurtma xat orqali yuborish yoki tilxat olib topshirish yoxud xabardor qilinganligi fakti qayd etilishini taʼminlaydigan axborot tizimlaridan foydalangan holda xabardor qilish maʼmuriy ish yuritishda tegishli tarzda xabardor qilish hisoblanadi. Tegishli xabarnoma manfaatdor shaxs tomonidan olingan payt xabardor qilish vaqtidir.

Manfaatdor shaxslar oʻz manzili oʻzgarganligi toʻgʻrisida maʼmuriy organga maʼmuriy ishni yuritish vaqtida maʼlum qilishi shart. Bunday maʼlumot mavjud boʻlmagan taqdirda, xabarlar maʼmuriy organga maʼlum boʻlgan oxirgi manzilga yuboriladi hamda yetkazib berilgan deb hisoblanadi.

Agar manfaatdor shaxslar oʻz telefonlari va fakslari raqamlarini, elektron manzilini maʼmuriy organga maʼlum qilgan boʻlsa, ular bu maʼlumotlar oʻzgarganligi toʻgʻrisida maʼmuriy organni maʼmuriy ish yuritish vaqtida yozma shaklda yoki axborot tizimi orqali elektron shaklda xabardor qilishi kerak.

Xabarnomani manfaatdor shaxsga tilxat olib shaxsan topshirishning imkoni boʻlmagan taqdirda, xabarnoma u bilan birga yashaydigan voyaga yetgan oila aʼzolaridan biriga yoki bunday shaxslar boʻlmasa, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga yoki manfaatdor shaxsning ish beruvchisiga (taʼlim muassasasi maʼmuriyatiga) tilxat olib topshirilishi mumkin. Xabarnomani qabul qilgan shaxs imkoniyat boʻlishi bilan uni kechiktirmasdan manfaatdor shaxsga topshirishi shart.

Xabarnomani qabul qilishni rad etgan manfaatdor shaxs tegishli tarzda xabardor qilingan deb hisoblanadi. Rad etish xabarnomaga belgi qoʻyish orqali rasmiylashtiriladi va xabarnoma maʼmuriy organga qaytariladi. Manfaatdor shaxsning xabarnomani qabul qilishni rad etganligi toʻgʻrisidagi belgi fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi yoki manfaatdor shaxsning ish beruvchisi (taʼlim muassasasi maʼmuriyatining mansabdor shaxsi) tomonidan yoxud ikkitadan kam boʻlmagan fuqaroning imzosi bilan tasdiqlanadi.

Tegishli tarzda xabardor qilish faktini isbotlash majburiyati maʼmuriy organning zimmasida boʻladi.

34-modda. Maʼmuriy ish yuritishda dalillar

Maʼmuriy ish yuritishda dalillar maʼmuriy ishni toʻgʻri hal qilish uchun ahamiyatga ega boʻlgan haqiqiy holatlar toʻgʻrisidagi har qanday maʼlumotlardan iboratdir.

Maʼmuriy organning maʼmuriy ishni koʻrib chiqayotgan mansabdor shaxsi mazkur ishni xolisona, har tomonlama va toʻgʻri koʻrib chiqish uchun zarur boʻlgan dalillarni yigʻishni amalga oshiradi.

Maʼmuriy organ maʼmuriy ish yuritishning ishtirokchilari tomonidan dalil sifatida taqdim etiladigan hujjatlarning shakliga nisbatan talablar qoʻyishga haqli emas, bundan hujjatlarning shakli qonunchilikda belgilangan hollar mustasno.

35-modda. Dalillarni baholash

Maʼmuriy organ faqat maʼmuriy ishni toʻgʻri hal qilish uchun ahamiyatga ega boʻlgan dalillarni koʻrib chiqishga qabul qiladi.

Maʼmuriy organ har bir dalilni ishonchlilik, daxldorlik va maqbullik nuqtai nazaridan hamda dalillarning hammasini yetarli darajada toʻplanganligi boʻyicha baholaydi.

Qonun boʻyicha muayyan isbotlash vositalari bilan tasdiqlanishi kerak boʻlgan holatlarni boshqa hech qanday vositalar bilan tasdiqlash mumkin emas.

36-modda. Maʼmuriy ish yuritish muddatlari

Agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, maʼmuriy organ mumkin qadar qisqa muddatlarda, ammo ariza maʼmuriy organda roʻyxatga olingan kundan eʼtiboran, maʼmuriy hujjat maʼmuriy organ tashabbusi bilan qabul qilinadigan taqdirda esa, adresat maʼmuriy ish yuritish boshlanganligi toʻgʻrisida tegishli tarzda xabardor qilingan kundan eʼtiboran oʻttiz ish kunidan kechiktirmay maʼmuriy ishni koʻrib chiqadi va maʼmuriy hujjatni qabul qiladi.

Maʼmuriy organlarning tashabbusi bilan maʼmuriy hujjatlarni qabul qilishning eng koʻp muddatlari qonunchilikda belgilanadi.

Maʼmuriy ish yuritish muddati qonunda nazarda tutilgan hollarda maʼmuriy organ tomonidan uzaytirilishi mumkin.

Maʼmuriy ish yuritish muddatining oʻtishi ariza maʼmuriy organda roʻyxatga olingan kundan eʼtiboran boshlanadi, maʼmuriy hujjatni maʼmuriy organning tashabbusiga koʻra qabul qilish uchun esa ushbu muddatning oʻtishi adresat maʼmuriy ish yuritish boshlanganligi haqida tegishli tarzda xabardor qilingan kundan eʼtiboran boshlanadi.

Agar ariza taalluqliligi boʻyicha vakolatli maʼmuriy organga qayta yuborilgan boʻlsa, maʼmuriy ish yuritish muddatining oʻtishi maʼmuriy ish tegishli vakolatli organga kelib tushib, roʻyxatga olingan kundan eʼtiboran boshlanadi.

Maʼmuriy ish yuritish muddatlari kunlar, oylar va yillar bilan hisoblanadi.

Agar maʼmuriy ish yuritish muddati dam olish (bayram) kunida tugasa, shu kundan keyingi ish kuni muddatning tugash kuni hisoblanadi.

37-modda. Maʼmuriy ish yuritishni toʻxtatib turish

Maʼmuriy organ maʼmuriy ish yuritishni quyidagi hollarda toʻxtatib turishga haqli:

fuqarolik, iqtisodiy, maʼmuriy yoki jinoyat sud ishlarini yuritish tartibida koʻrilayotgan ish yuzasidan sudning hal qiluv qarori qabul qilinguniga qadar maʼmuriy ishni koʻrish mumkin boʻlmaganda;

maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etayotgan jismoniy shaxs vafot etganda, agar huquqiy vorislikka yoʻl qoʻyilgan taqdirda yoki maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etayotgan yuridik shaxs qayta tashkil etilganda;

xatolarni toʻgʻrilash va yetishmayotgan hujjatlarni taqdim etish imkoniyati berilganda;

manfaatdor shaxslarning uzrli sabablarga koʻra kelmaganligi, agar ularning ishtiroki maʼmuriy ish yuritishni tamomlash uchun zarur boʻlganda;

manfaatdor shaxsning talabiga koʻra maʼmuriy organ tomonidan ekspertiza tayinlanganda.

Maʼmuriy ish yuritishni toʻxtatib turish toʻgʻrisidagi xabar manfaatdor shaxslarga bir ish kuni ichida yuboriladi. Maʼmuriy ish yuritishni toʻxtatib turish haqidagi xabar protsessual hujjat hisoblanadi.

Maʼmuriy ish yuritishni toʻxtatib turish maʼmuriy ish yuritish muddatlari oʻtishining toʻxtashiga olib keladi.

38-modda. Maʼmuriy ish yuritishni tiklash

Maʼmuriy ish yuritishni toʻxtatib turishga asos boʻlgan holatlar bartaraf etilgach, maʼmuriy ishni yuritish tiklanadi. Maʼmuriy ish yuritishni tiklash toʻgʻrisidagi xabarnoma manfaatdor shaxslarga bir ish kuni ichida yuboriladi.

Maʼmuriy ish yuritish tiklangan kundan eʼtiboran maʼmuriy ish yuritish muddatlarining oʻtishi davom etadi.

39-modda. Maʼmuriy ish yuritishni tugatish

Maʼmuriy organ quyidagi hollarda maʼmuriy ish yuritishni tugatishi shart:

maʼmuriy ish maʼmuriy organda koʻrish uchun tegishli boʻlmasa;

maʼmuriy ish yuritishning ayni bir ishtirokchilari ishtirokidagi, ayni bir predmet va ayni bir asoslar boʻyicha maʼmuriy ish yuqori turuvchi maʼmuriy organning yoki sudning ish yurituvida boʻlsa;

maʼmuriy ish vakolatli maʼmuriy organga qayta yuborilgan boʻlsa yoki maʼmuriy ish yuritishning ayni bir ishtirokchilari ishtirokidagi, ayni bir predmet va ayni bir asoslar boʻyicha maʼmuriy ish mazkur ishni hal qilishga vakolatli boʻlgan boshqa maʼmuriy organning ish yurituvida boʻlsa;

ushbu maʼmuriy organda maʼmuriy ish yuzasidan maʼmuriy ish yuritishning ayni bir ishtirokchilari bilan, ayni bir predmet va ayni bir asoslar boʻyicha maʼmuriy hujjat qabul qilingan boʻlsa;

ariza yoki maʼmuriy shikoyat uni taqdim etgan shaxs tomonidan chaqirib olinsa;

maʼmuriy ish yuritish ishtirokchisining huquqiy maqomi (huquqiy holati) oʻzgarishi natijasida maʼmuriy ish boʻyicha maʼmuriy hujjatni qabul qilish mumkin boʻlmay qolsa;

maʼmuriy ish yuritishni tamomlash uchun ishtiroki zarur boʻlgan manfaatdor shaxslar uzrsiz sabablarga koʻra kelmasa;

manfaatdor shaxs mavjud boʻlmasa va mazkur holatda ishda ishtirok etuvchi jismoniy shaxs vafot etganligi yoki yuridik shaxs tugatilganligi natijasida huquqiy vorislikka yoʻl qoʻyilmasa.

Maʼmuriy ishni yuritish qonunchilikka muvofiq boshqa asoslarga koʻra ham tugatilishi mumkin.

Maʼmuriy ish yuritishni tugatish protsessual hujjat bilan rasmiylashtiriladi.

Maʼmuriy ish yuritishni tugatish haqidagi xabar manfaatdor shaxslarga bir ish kuni ichida yuboriladi.

40-modda. Maʼmuriy ishni koʻrib chiqish bilan bogʻliq xarajatlar

Maʼmuriy ishni koʻrib chiqish bilan bogʻliq xarajatlar maʼmuriy ish yuritishni amalga oshiruvchi maʼmuriy organ zimmasida boʻladi.

Maʼmuriy ish yuritishda qoʻshimcha harakatlarni amalga oshirish, shu jumladan maʼmuriy ishni hal qilishga koʻmaklashuvchi shaxslarning ishtirok etishi bilan bogʻliq xarajatlar haqini toʻlash ushbu harakatlar maʼmuriy ish yuritishning qaysi ishtirokchilari iltimosnomasi boʻyicha amalga oshirilgan boʻlsa, oʻsha ishtirokchining zimmasida boʻladi.

Maʼmuriy organlarga beriladigan arizalardan qonunda belgilangan tartibda va miqdorda davlat boji yoki yigʻim undirilishi mumkin. Yigʻimning miqdori maʼmuriy ishni koʻrib chiqish chogʻida maʼmuriy organ sarflagan xarajatlar doirasida belgilanadi.

Maʼmuriy shikoyatlar uchun davlat boji va yigʻim undirilmaydi.

3-bob. Maʼmuriy ish yuritish

41-modda. Maʼmuriy ish yuritishni boshlash uchun asoslar

Manfaatdor shaxsning arizasi (shikoyati) yoki maʼmuriy organning tashabbusi maʼmuriy ishni boshlash uchun asos boʻladi.

Maʼmuriy ish yuritish ariza maʼmuriy organda roʻyxatdan oʻtkazilgan paytdan eʼtiboran boshlangan hisoblanadi.

Agar maʼmuriy ishni boshlash uchun maʼmuriy organning tashabbusi asos boʻlsa, maʼmuriy ish yuritish adresat tegishli tarzda xabardor qilingan paytdan eʼtiboran boshlangan hisoblanadi.

42-modda. Arizaning mazmuni va unga qoʻyiladigan talablar

Maʼmuriy organga beriladigan arizada quyidagi maʼlumotlar koʻrsatilgan boʻlishi kerak:

1) ariza berilayotgan maʼmuriy organning nomi;

2) arizachi — jismoniy shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi, uning yashash joyi, agar arizachi yuridik shaxs boʻlsa — uning nomi va joylashgan yeri (pochta manzili), shuningdek agar ariza vakil tomonidan berilayotgan boʻlsa, vakilning nomi (familiyasi, ismi, otasining ismi) va manzili;

3) arizachining talabi;

4) arizaga ilova qilinadigan hujjatlarning roʻyxati (agar bunday hujjatlar mavjud boʻlsa);

5) ariza berilgan sana.

Ariza arizachi yoki uning vakili tomonidan imzolanadi. Agar ariza vakil tomonidan berilgan boʻlsa, unga ishonchnomaning yoki vakilning vakolatlarini tasdiqlovchi boshqa hujjatning koʻchirma nusxasi ilova qilinishi kerak.

Qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda, boshqa jismoniy va yuridik shaxslarning manfaatlarini koʻzlab berilgan arizada ushbu moddada koʻrsatilgan maʼlumotlardan tashqari oʻz manfaati himoya qilinayotgan shaxsning nomi (familiyasi, ismi, otasining ismi), uning manzili (pochta manzili) va qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa axborot koʻrsatilgan boʻlishi kerak.

Ariza va unga ilova qilinadigan hujjatlarga nisbatan qonunchilikda boshqa talablar ham nazarda tutilgan boʻlishi mumkin.

Maʼmuriy organ arizachidan qonunchilikda nazarda tutilmagan axborotni yoki hujjatlarni taqdim etishni talab qilishga, shuningdek arizaga va unga ilova qilingan hujjatlarga nisbatan talablar qoʻyishga haqli emas.

Elektron shaklda beriladigan arizalarda arizachining elektron manzili hamda yagona identifikatori, qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda esa elektron raqamli imzo va boshqa rekvizitlar koʻrsatilishi kerak.

Arizada elektron manzilning koʻrsatilganligi arizachining xabarlarni axborot tizimi orqali qabul qilishga boʻlgan roziligidir.

Jismoniy va yuridik shaxslar arizalarni ogʻzaki shaklda berishga ham haqli, bundan qonunchilikda toʻgʻridan-toʻgʻri taqiqlangan hollar mustasno.

43-modda. Arizani roʻyxatdan oʻtkazish

Maʼmuriy organga kelib tushgan ariza oʻsha kunning oʻzida roʻyxatdan oʻtkazilishi lozim. Maʼmuriy organ arizachiga ariza roʻyxatdan oʻtkazilganligini tasdiqlovchi tegishli hujjat (belgi) berishi, ariza elektron shaklda berilgan taqdirda esa, ariza roʻyxatdan oʻtkazilganligini maʼmuriy organning rasmiy veb-saytidagi elektron xabar bilan, tegishli yozuvga havola bilan yoki qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa usul bilan tasdiqlashi shart.

Maʼmuriy organda arizani roʻyxatdan oʻtkazishni rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

44-modda. Maʼmuriy organga ariza berish uchun zarur axborotni taqdim etish

Maʼmuriy organga ariza berish uchun zarur boʻlgan axborot maʼmuriy organning mansabdor shaxsi yoki axborotni taqdim etish oʻz vakolatiga kiritilgan boshqa xodimi tomonidan taqdim etiladi.

Maʼlumotnoma tarzidagi axborot qoida tariqasida:

arizaning shakliga;

arizaning mazmuniga;

ariza berish uchun zarur hujjatlar roʻyxatiga;

arizaning shakli va mazmuniga doir talablarni buzish oqibatlariga;

hujjatlarni qabul qilish va berish vaqtiga;

arizani koʻrib chiqish muddatlari va tartibiga;

maʼmuriy va protsessual hujjatlar hamda harakatlar ustidan shikoyat qilish tartibiga oid masalalar yuzasidan taqdim etiladi.

Maʼmuriy organ arizalar namunalaridan va maʼmuriy ish yuritish bilan bogʻliq boʻlgan xizmat varaqalaridan (blankalardan), shuningdek ularni toʻldirish, shu jumladan maʼmuriy organning rasmiy veb-saytiga joylashtirish orqali toʻldirish boʻyicha yoʻriqnomalardan foydalanishni taʼminlashi shart.

Maʼmuriy organ arizachiga qonunchilikka muvofiq zarur yordam koʻrsatishi shart.

45-modda. Arizachi tomonidan xatolarni bartaraf etish va yetishmayotgan hujjatlarni taqdim etish

Agar arizada toʻgʻrilash mumkin boʻlgan xatolar mavjud boʻlsa, maʼmuriy organ ularni toʻgʻrilash uchun arizachiga imkoniyat va muddat beradi.

Agar arizaga doir ilovada qonunchilikka binoan talab qilinadigan yoki arizachi havola qilayotgan hujjatlar mavjud boʻlmasa, ularsiz maʼmuriy hujjatni qabul qilish imkoni boʻlmagan taqdirda, maʼmuriy organ arizachiga yetishmayotgan hujjatlarni taqdim etish imkoniyatini, buning uchun muddat belgilagan holda, berishi kerak.

Xatolarni bartaraf etish va yetishmayotgan hujjatlarni taqdim etish uchun maʼmuriy organ tomonidan belgilanadigan muddat, agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, besh ish kunidan kam boʻlmasligi lozim. Maʼmuriy organ arizachining iltimosnomasiga binoan ushbu muddatni besh ish kunidan kam boʻlmagan muddatga uzaytirishi kerak.

Maʼmuriy ish yuritish muddatining oʻtishi xatolarni bartaraf etish va yetishmayotgan hujjatlarni taqdim etish vaqtida toʻxtatib turiladi.

46-modda. Manfaatdor shaxsning arizasini taalluqliligi boʻyicha vakolatli maʼmuriy organga yuborish

Talab qilinayotgan maʼmuriy hujjatni qabul qilish oʻz vakolatiga kirmaydigan maʼmuriy organga kelib tushgan ariza qonunchilikka muvofiq maʼmuriy ishlarni koʻrib chiqishga vakolatli boʻlgan maʼmuriy organga koʻpi bilan besh kunlik muddatda yuboriladi va bu haqda arizachiga xabar beriladi.

47-modda. Maʼmuriy ishni maʼmuriy organ majlisida koʻrib chiqish

Qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda maʼmuriy ish maʼmuriy organ majlisida (bundan buyon matnda majlis deb yuritiladi) koʻrib chiqilishi lozim.

Maʼmuriy ish maʼmuriy organning tashabbusi bilan yoki manfaatdor shaxsning iltimosnomasi boʻyicha ham majlisda koʻrib chiqilishi mumkin.

48-modda. Majlis bayonnomasi

Maʼmuriy ishni majlisda koʻrib chiqish chogʻida majburiy tartibda bayonnoma yuritiladi.

Majlis bayonnomasi maʼmuriy ishni koʻrib chiqishning barcha muhim holatlarini aks ettirishi kerak. Majlis bayonnomasida, xususan, quyidagilar koʻrsatiladi:

1) majlisning sanasi va joyi;

2) majlis boshlangan va tugagan vaqt, majlisdagi tanaffuslar haqidagi maʼlumotlar;

3) maʼmuriy organning nomi, maʼmuriy organ mansabdor shaxsining familiyasi, ismi, otasining ismi yoki maʼmuriy ishni koʻrib chiqayotgan kollegial organning tarkibi va majlis kotibi;

4) adresat — jismoniy shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi, uning yashash joyi, agar adresat yuridik shaxs boʻlsa — uning nomi va joylashgan yeri (pochta manzili), agar ish yuritishda vakil ishtirok etayotgan boʻlsa, vakilning nomi (familiyasi, ismi, otasining ismi) va uning manzili, shuningdek maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etuvchi uchinchi shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

5) maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etuvchi shaxslarning kelganligi haqidagi maʼlumotlar;

6) maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etuvchi shaxslarni xabardor qilish va ularning majlisga kelmaganligi sabablari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

7) maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etuvchi manfaatdor shaxslarga ularning huquqlari va majburiyatlari tushuntirib berilganligi haqidagi maʼlumotlar;

8) maʼmuriy organ mansabdor shaxsining yoki maʼmuriy ishni koʻrib chiqayotgan kollegial organ raislik qiluvchisining ushbu ishni koʻrib chiqish jarayonida qabul qilinadigan protsessual hujjatlari;

9) maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etuvchi manfaatdor shaxslarning arizalari va iltimosnomalari hamda ularni koʻrib chiqish natijalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

10) taqdim etilgan dalillar, ekspertlarning yozma xulosalari, mutaxassislarning maslahatlari va hokazo haqidagi maʼlumotlar;

11) maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etuvchi manfaatdor shaxslarning tushuntirishlari, guvohlarning koʻrsatuvlari, ekspertlarning oʻz xulosalari yuzasidan ogʻzaki tushuntirishlari, mutaxassislarning fikrlari, yozma va ashyoviy dalillarni koʻzdan kechirish maʼlumotlari.

Maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etuvchi manfaatdor shaxslar oʻzlari muhim deb hisoblaydigan holatlarni majlis bayonnomasiga kiritish xususida iltimos qilishga haqli.

Maʼmuriy ish yakka tartibda koʻrib chiqilganda majlis bayonnomasi maʼmuriy organning ishni koʻrib chiqayotgan mansabdor shaxsi va majlis kotibi tomonidan imzolanadi. Maʼmuriy ish kollegial organ tomonidan koʻrib chiqilgan taqdirda bayonnoma raislik qiluvchi va majlis kotibi tomonidan imzolanadi.

49-modda. Maʼmuriy ishni majlisda koʻrib chiqishni keyinga qoldirish

Quyidagilar maʼmuriy ishni koʻrib chiqishni keyinga qoldirish asoslari hisoblanadi:

tegishli tarzda xabardor qilinganligi toʻgʻrisida maʼlumotlar mavjud boʻlmagan manfaatdor shaxslardan birining majlisga kelmaganligi;

maʼmuriy organning maʼmuriy ishni koʻrib chiqishga vakolatli boʻlgan mansabdor shaxsini rad qilish haqidagi arizaning qanoatlantirilganligi yoki uning yoʻqligi;

maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etuvchi, maʼmuriy ishni oʻzlarisiz koʻrib chiqish mumkin boʻlmagan manfaatdor shaxslarning majlisda hozir boʻlmaganligi;

majlisning vaqti va joyi toʻgʻrisida tegishli tarzda xabardor qilingan manfaatdor shaxslarning maʼmuriy organ tomonidan uzrli deb topilgan sabablarga koʻra kelmaganligi.

Agar maʼmuriy organ majlisga kelmaganlik sabablarini uzrsiz deb topsa yoki maʼmuriy ishni koʻrib chiqishni manfaatdor shaxs qasddan choʻzayapti deb hisoblashga asoslar mavjud boʻlsa, maʼmuriy organ maʼmuriy ishni tegishli tarzda xabardor qilingan manfaatdor shaxsning yoʻqligida koʻrib chiqishga haqli.

Manfaatdor shaxslar maʼmuriy ishni ular yoʻqligida koʻrib chiqish xususida iltimos qilishga haqli.

Maʼmuriy organ maʼmuriy ishni koʻrib chiqishni keyinga qoldirib, keyingi majlisning vaqti va joyini tayinlaydi, bu haqda hozir boʻlgan shaxslarga tilxat olib eʼlon qiladi. Majlisga kelmagan hamda maʼmuriy ishni koʻrib chiqishda ishtirok etish uchun yangidan jalb qilinadigan shaxslar keyingi majlisning vaqti va joyi toʻgʻrisida xabardor qilinadi.

50-modda. Maʼmuriy ishni majlisda koʻrib chiqish tartibi

Maʼmuriy ishni koʻrib chiqish maʼmuriy organning mansabdor shaxsi tomonidan, maʼmuriy ish kollegial organda koʻrilayotganda esa, raislik qiluvchi tomonidan ochiladi. Shundan soʻng maʼmuriy ish yuritish ishtirokchilarining ogʻzaki tushuntirishlari eshitiladi.

Maʼmuriy ish yuritish ishtirokchilari bir-biriga savollar berishi mumkin.

Shundan keyin maʼmuriy organ maʼmuriy ishni hal qilishga koʻmaklashuvchi shaxslarning tushuntirishlarini eshitishga va boshqa dalillarni tekshirishga oʻtadi.

Maʼmuriy ish yuritish ishtirokchilarining, shuningdek maʼmuriy ishni hal qilishga koʻmaklashuvchi shaxslarning yozma tushuntirishlari majlisda oʻqib eshittirilishi kerak.

Maʼmuriy ish yuritishda ishtirok etuvchi manfaatdor shaxslarning iltimosnomalari maʼmuriy ish yuritishning boshqa ishtirokchilari eshitilganidan soʻng koʻrib chiqiladi.

51-modda. Majlisda koʻrib chiqilgan maʼmuriy ish boʻyicha maʼmuriy hujjat qabul qilish

Maʼmuriy organning mansabdor shaxsi yoki kollegial organ maʼmuriy ishni majlisda koʻrib chiqish natijalari boʻyicha maʼmuriy hujjat qabul qiladi.

Maʼmuriy hujjatni qabul qilish boshqa organlar va mansabdor shaxslarning koʻrib chiqish natijalari asosida amalga oshirilayotgan boʻlsa, bunday koʻrib chiqish ushbu Qonun talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

4-bob. Maʼmuriy hujjat

52-modda. Maʼmuriy hujjatning shakli

Maʼmuriy hujjat yozma shaklda qabul qilinadi. Qonunchilikda maʼmuriy hujjat boshqa shaklda, shu jumladan boshqa tegishli hujjatni berish yoki muayyan harakatlarni amalga oshirish yoʻli bilan qabul qilinishi mumkinligi hollari nazarda tutilishi mumkin.

Yozma maʼmuriy hujjat maʼmuriy organning vakolatli mansabdor shaxsi yoki kollegial organ aʼzolari tomonidan imzolanadi va maʼmuriy organning muhri bilan tasdiqlanadi.

53-modda. Maʼmuriy hujjatning mazmuni

Maʼmuriy hujjat qonuniy, asoslangan, adolatli, aniq va tushunarli boʻlishi kerak.

Maʼmuriy hujjatda quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

1) maʼmuriy hujjatning nomi va u qabul qilingan sana;

2) maʼmuriy hujjatni qabul qilgan maʼmuriy organning nomi va joylashgan yeri (pochta manzili);

3) maʼmuriy ish yuritish ishtirokchilari toʻgʻrisidagi axborot;

4) maʼmuriy hujjat orqali hal qilinadigan masalaning tavsifi (tavsif qismi);

5) maʼmuriy hujjatning asosi (asoslantiruvchi qismi);

6) qabul qilingan qaror bayoni (xulosa qismi);

7) maʼmuriy hujjat ustidan shikoyat qilish muddati va tartibi;

8) maʼmuriy organning maʼmuriy hujjatni qabul qilgan mansabdor shaxsining (kollegial organ aʼzolarining) lavozimi, ismi va familiyasi.

Maʼmuriy ixtiyoriylik (diskretsion vakolat) asosida qabul qilingan maʼmuriy hujjatda quyidagilar nazarda tutilishi mumkin:

muayyan huquqning yoki majburiyatning kuchga kirish, oʻz kuchini yoʻqotish payti yoki amal qilish muddati;

muayyan hodisaga yoki kelajakda huquqning yoxud majburiyatning kuchga kirishi yoki oʻz kuchini yoʻqotishi bilan bogʻliq boʻlgan shartga doir koʻrsatma;

maʼmuriy hujjatni bekor qilish huquqi yoki kelgusida qoʻshimcha farmoyishlar berish huquqi maʼmuriy organda saqlanib qolishi toʻgʻrisidagi izoh;

adresatga muayyan harakatlarni amalga oshirish, amalga oshirishga yoʻl qoʻyish yoki amalga oshirishdan tiyilish xususida koʻrsatma beruvchi qoʻshimcha farmoyishlar.

54-modda. Maʼmuriy hujjatning asosliligi

Maʼmuriy hujjatning asoslantiruvchi qismida qabul qilingan maʼmuriy hujjatning barcha haqiqiy va yuridik asoslari keltirilishi kerak.

Maʼmuriy hujjatni asoslantirish chogʻida maʼmuriy organ tekshirilmagan yoki maʼmuriy ish yuritish jarayonida maʼmuriy ishga qoʻshib qoʻyilmagan yoxud maʼmuriy ish yuritish ishtirokchilariga tanishish imkoniyati berilmagan dalillarga tayanishga haqli emas. Agar maʼmuriy hujjatni qabul qilishda maʼmuriy organga maʼmuriy ixtiyoriylik (diskretsion vakolat) berilgan boʻlsa, maʼmuriy hujjatning asoslantiruvchi qismida u yoki bu maʼmuriy ixtiyoriylikka (diskretsion vakolatga) yoxud undan voz kechishga sabab boʻlgan barcha baholar, vajlar va mulohazalar bayon etiladi. Bunda maʼmuriy organ oʻzi qabul qilgan maʼmuriy hujjatning maʼmuriy tartib-taomillar prinsiplariga muvofiqligini asoslab berishi kerak.

55-modda. Maʼmuriy hujjatning kuchga kirishi

Maʼmuriy hujjat adresat tegishli tarzda xabardor qilingan paytdan eʼtiboran kuchga kiradi.

Adresatni maʼmuriy hujjat toʻgʻrisida tegishli tarzda xabardor qilish ushbu Qonunning 33-moddasida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.

Qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda maʼmuriy hujjatning manfaatdor shaxslarga rasmiy eʼlon qilinishi ham tegishli tarzda xabardor qilish deb topiladi.

Qonunchilikka muvofiq adresatga faqat tegishli hujjat berilishi kerak boʻlgan hollarda hujjatning adresatga berilishi maʼmuriy hujjat toʻgʻrisida tegishli tarzda xabardor qilishga tenglashtiriladi.

Agar maʼmuriy hujjat qonunchilik talabiga muvofiq rasmiy eʼlon qilinishi lozim boʻlsa, u rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

56-modda. Maʼmuriy hujjatni tushuntirib berish va uni tuzatish

Maʼmuriy organ manfaatdor shaxsning iltimosnomasiga koʻra maʼmuriy hujjatning mazmunini oʻzgartirmagan holda uni tushuntirib berishi, shuningdek yozuvdagi yoʻl qoʻyilgan xatolarni va yanglishishlarni maʼmuriy hujjatning mohiyatiga daxl qilmagan holda, oʻz tashabbusiga yoki manfaatdor shaxsning iltimosnomasiga koʻra tuzatishi shart.

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan harakatlarni amalga oshirganlik uchun davlat bojlari va boshqa majburiy toʻlovlar undirilmaydi.

57-modda. Tegishli hujjatni va uning dublikatini berish

Tegishli hujjatni berganlik uchun qonunchilikda belgilangan hollarda yigʻim olinishi mumkin.

Maʼmuriy hujjat asosida berilgan hujjatlarni toʻxtatib turish, qayta tiklash va qayta rasmiylashtirish tartibi qonunchilikda tartibga solinadi.

Berilgan hujjat yoʻqolgan yoki yaroqsiz boʻlib qolgan taqdirda, manfaatdor shaxsning arizasiga koʻra yangi hujjat yoki uning dublikati qonunchilikda belgilangan tartibda beriladi.

Maʼmuriy organ hujjatni yoki uning dublikatini berish toʻgʻrisidagi ariza qabul qilingan kundan eʼtiboran besh ish kunidan koʻp boʻlmagan muddatda yangi hujjatni yoki hujjat dublikatini berishi (yuborishi) shart, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno. Bunda hujjatning dublikatini berganlik uchun yigʻim maʼmuriy organ tomonidan arizani odatdagi tartibda koʻrib chiqish uchun toʻlanadigan, dublikat berish toʻgʻrisida ariza berilgan sanada amalda boʻlgan summa miqdorining yarmidan oshmasligi kerak.

Yangi hujjat yoki dublikat berish uchun yigʻim miqdori ushbu harakatni amalga oshirish uchun ketgan xarajatlardan oshib ketmasligi kerak.

58-modda. Maʼmuriy hujjatning amal qilishini tugatish

Maʼmuriy hujjatning amal qilishi:

agar maʼmuriy hujjat muddatli xususiyatga ega boʻlsa, maʼmuriy hujjatning amal qilish muddati oʻtishi;

maʼmuriy hujjatning amal qilishini tugatish bilan bogʻliq shartning yuzaga kelishi;

maʼmuriy hujjatning bekor qilinishi;

tartibga solish predmetining barham topishi munosabati bilan tugatiladi.

Maʼmuriy hujjatning amal qilishini tugatish uning asosida berilgan hujjatlar amal qilishining tugatilishiga olib keladi.

59-modda. Maʼmuriy hujjatni bekor qilish, oʻzgartirish yoki haqiqiy emas deb topish

Maʼmuriy hujjat manfaatdor shaxsning arizasi yoki maʼmuriy shikoyatiga koʻra maʼmuriy hujjatni qabul qilgan maʼmuriy organ, yuqori turuvchi maʼmuriy organ tomonidan, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda boshqa organlar tomonidan ham bekor qilinishi yoki oʻzgartirilishi mumkin.

Maʼmuriy hujjatni bekor qilish yoki oʻzgartirish zaruriyati qonunchilikdagi oʻzgartishlar, jamoat manfaatlariga boʻlgan tahdidning oldini olish, maʼmuriy hujjatning qonunchilikka nomuvofiqligi aniqlanganligi sababli yuzaga kelgan hollarda va qonunda nazarda tutilgan boshqa hollarda maʼmuriy organ oʻzi qabul qilgan maʼmuriy hujjatni oʻz tashabbusiga koʻra bekor qilishga yoki oʻzgartirishga haqli.

Qonunchilikda maʼmuriy hujjatlar faqat sud tartibida bekor qilinadigan yoki oʻzgartiriladigan hollar nazarda tutilishi mumkin.

Maʼmuriy hujjat qonunchilikka muvofiq emas deb topilgan taqdirda, u maʼmuriy organ tomonidan bekor qilinishi yoki oʻzgartirilishi kerak.

Manfaatdor shaxsning ishonchi himoya qilinishi lozim boʻlgan hollarda, maʼmuriy hujjatni bekor qilish yoki oʻzgartirish masalasi sud tartibida koʻrib chiqiladi.

Agar manfaatdor shaxs maʼmuriy hujjatning qonuniy kuchiga ishonib, maʼmuriy hujjat asosida olingan mol-mulkdan foydalangan, oʻz mulkini tasarruf etish uchun bitim tuzgan yoki maʼmuriy hujjatda belgilangan naf va imtiyozlardan boshqacha tarzda foydalangan boʻlsa, uning ishonchi himoya qilinishi lozim.

Manfaatdor shaxsning ishonchi quyidagi hollarda himoya qilinmaydi, agar:

manfaatdor shaxs maʼmuriy hujjat bilan bogʻliq boʻlgan qoʻshimcha majburiyatlarini bajarmagan boʻlsa;

manfaatdor shaxs oʻziga maʼmuriy hujjat asosida taqdim etilgan pul mablagʻlaridan, buyumdan yoki huquqdan maqsadli foydalanmagan boʻlsa;

manfaatdor shaxs maʼmuriy hujjatning gʻayrihuquqiyligini bilgan yoki oʻz aybiga koʻra bu haqda bilmagan boʻlsa;

maʼmuriy hujjat aldash, tahdidlar yoki maʼmuriy organga boshqacha tarzda gʻayrihuquqiy taʼsir koʻrsatish oqibatida qabul qilingan boʻlsa;

qonun manfaatdor shaxslar ishonchining himoyasini hisobga olmagan holda maʼmuriy hujjatni bekor qilishni talab etsa.

Agar qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ushbu modda yettinchi qismining ikkinchi — beshinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda gʻayrihuquqiy maʼmuriy hujjat orqaga qaytish kuchi bilan, uni bekor qilishning yoki yoʻq qilishning aniq paytini belgilash orqali bekor qilinishi mumkin.

Manfaatdor shaxsning ishonchidan qatʼi nazar, qonunchilikka muvofiq emas deb topilgan maʼmuriy hujjat, agar uning saqlab qolinishi jamoat manfaatlariga tahdid solayotgan boʻlsa, maʼmuriy organ tomonidan bekor qilinishi mumkin.

Manfaatdor shaxsga maʼmuriy hujjatning qonuniy kuchiga ishonish sababli kelib chiqqan yoki muqarrar boʻlgan mulkiy zararning oʻrni qoplanadi.

Mulkiy zararning oʻrnini qoplash maʼmuriy hujjatning mazmuniga koʻra manfaatdor shaxs olishi kerak boʻlgan naf miqdoridan oshmasligi kerak. Mulkiy zararning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi talab manfaatdor shaxs maʼmuriy hujjat bekor qilinganligi haqida xabardor qilingan paytdan eʼtiboran bir yil ichida taqdim etilishi mumkin.

Qonunchilikka muvofiq qabul qilingan maʼmuriy hujjat quyidagi hollarda maʼmuriy organ tomonidan bekor qilinishi yoki oʻzgartirilishi mumkin:

qonun talablariga muvofiq yoki bunday imkoniyat bevosita maʼmuriy hujjatning oʻzida nazarda tutilgan boʻlsa;

agar keyinchalik oʻzgargan haqiqiy holatlar tufayli yoki qonunchilikdagi oʻzgartishlar asosida jamoat manfaatlariga zarar yetishining oldini olish maqsadida maʼmuriy hujjatni bekor qilish zarur boʻlsa;

agar maʼmuriy hujjat bilan qoʻshimcha majburiyatlar bogʻliq boʻlsa va manfaatdor shaxs ularni bajarmagan boʻlsa;

agar manfaatdor shaxs maʼmuriy hujjat asosida oʻziga berilgan pul mablagʻlaridan, buyumdan yoki huquqdan maqsadli foydalanmayotgan boʻlsa;

agar maʼmuriy hujjatni bekor qilish yoki oʻzgartirish ushbu hujjat yuborilgan manfaatdor shaxs foydasiga amalga oshirilsa va bunda boshqa manfaatdor shaxslarga qiyinchilik tugʻilmasa.

Xuddi shunday mazmundagi maʼmuriy hujjatni takroran qabul qilish uchun boshqa asoslar mavjud boʻlgan hollarda, maʼmuriy hujjatni tegishli asoslarda bekor qilishga yoki oʻzgartirishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Qonunchilikka muvofiq qabul qilingan maʼmuriy hujjat faqat ushbu modda oʻn ikkinchi qismining ikkinchi , toʻrtinchi va beshinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda, uni bekor qilish uchun aniq paytni belgilash orqali, orqaga qaytish kuchi bilan bekor qilinishi mumkin.

Ilgari qabul qilingan maʼmuriy hujjatni bekor qilish yoki oʻzgartirish toʻgʻrisidagi maʼmuriy hujjatni qabul qilayotganda maʼmuriy organ bekor qilinayotgan yoki oʻzgartirilayotgan maʼmuriy hujjatning qaysi qismi va qaysi vaqtdan eʼtiboran oʻz kuchini yoʻqotishini belgilashi kerak.

Maʼmuriy hujjat qonunda belgilangan tartibda sud tomonidan haqiqiy emas deb topilishi mumkin.

60-modda. Maʼmuriy hujjatni bekor qilish tartib-taomili

Maʼmuriy hujjatni manfaatdor shaxs foydasiga bekor qilish majlis oʻtkazmasdan amalga oshirilishi mumkin.

Maʼmuriy hujjatni manfaatdor shaxs manfaatlariga zid ravishda bekor qilish, agar qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, uni majlisda qayta koʻrib chiqish orqali amalga oshiriladi.

Agar maʼmuriy hujjatni bekor qilish bir manfaatdor shaxs foydasiga, ammo boshqa manfaatdor shaxsning manfaatlariga zid ravishda amalga oshirilayotgan boʻlsa, ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan qoidalar qoʻllaniladi.

61-modda. Maʼmuriy hujjat bekor qilingan taqdirda hujjatlar, buyumlar va pul mablagʻlarini qaytarish

Maʼmuriy hujjat bekor qilingan taqdirda uning asosida berilgan hujjatlar, buyumlar va pul mablagʻlari, agar qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ularga egalik qilayotgan shaxslar tomonidan qaytarib berilishi lozim.

5-bob. Maʼmuriy shikoyat boʻyicha ish yuritish

62-modda. Maʼmuriy shikoyat predmeti

Ushbu bobda belgilangan tartibda:

maʼmuriy hujjatlar ustidan;

protsessual hujjatlar ustidan, agar ularning ustidan shikoyat qilish ushbu Qonunda nazarda tutilgan boʻlsa;

maʼmuriy harakatlar ustidan, shu jumladan maʼmuriy hujjatni qabul qilishni rad etish yoki uni tegishli muddatda qabul qilmaganlik ustidan shikoyat qilinishi mumkin.

63-modda. Maʼmuriy shikoyat qilish tartibi

Manfaatdor shaxs maʼmuriy shikoyatni qonunchilikka muvofiq maʼmuriy shikoyatlarni koʻrib chiqishga vakolatli boʻlgan yuqori turuvchi maʼmuriy organga yoki boshqa vakolatli maʼmuriy organga ustidan shikoyat qilinayotgan maʼmuriy hujjatni, protsessual hujjatni qabul qilgan yoxud maʼmuriy harakatni amalga oshirgan maʼmuriy organ orqali berishi mumkin.

Maʼmuriy shikoyatni olgan maʼmuriy organ u kelib tushgan paytdan eʼtiboran uch ish kuni ichida maʼmuriy shikoyatni yuqori turuvchi organga yoki ushbu maʼmuriy shikoyatni koʻrib chiqishga vakolatli boʻlgan boshqa maʼmuriy organga maʼmuriy ish bilan birga yuboradi.

Manfaatdor shaxs maʼmuriy hujjat ustidan berilgan maʼmuriy shikoyatni maʼmuriy tartibda koʻrib chiqish natijalaridan norozi boʻlgan yoki yuqori turuvchi maʼmuriy organ mavjud boʻlmagan taqdirda, maʼmuriy hujjat ustidan sudga shikoyat qilishga haqli.

Qonunchilikda maʼmuriy hujjat ustidan maʼmuriy shikoyat berilishi mumkin boʻlgan boshqa organ belgilanishi mumkin.

64-modda. Maʼmuriy shikoyatni berish muddati

Agar qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, maʼmuriy shikoyat maʼmuriy hujjat, protsessual hujjat toʻgʻrisida tegishli tarzda xabardor qilingan paytdan yoki manfaatdor shaxsga maʼmuriy harakat haqida maʼlum boʻlgan paytdan eʼtiboran oʻttiz kundan kechiktirmay berilishi mumkin.

Maʼmuriy shikoyat berish muddati, agar u uzrli sababga koʻra oʻtkazib yuborilgan boʻlsa, shikoyatni koʻrib chiquvchi maʼmuriy organ tomonidan tiklanishi mumkin.

65-modda. Maʼmuriy shikoyatning shakli va mazmuni

Maʼmuriy shikoyat yozma, ogʻzaki yoki elektron shaklda beriladi va unda quyidagilar koʻrsatilgan boʻlishi kerak:

1) maʼmuriy hujjatni qabul qilgan maʼmuriy organning nomi;

2) shikoyat bergan arizachining (uning vakilining) familiyasi, ismi, otasining ismi va yashash joyi, yuridik shaxs uchun esa — uning nomi va joylashgan yeri (pochta manzili);

3) arizachining talablari;

4) ilova qilinayotgan hujjatlarning roʻyxati (mavjud boʻlgan taqdirda);

5) ariza berilgan sana.

Maʼmuriy shikoyat manfaatdor shaxs yoki uning vakili tomonidan imzolanadi. Agar shikoyat vakil tomonidan berilgan boʻlsa, unga ishonchnomaning yoki vakilning vakolatlarini tasdiqlovchi boshqa hujjatning koʻchirma nusxasi ilova qilinishi kerak.

Qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda, boshqa jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida berilgan maʼmuriy shikoyatda ushbu moddada sanab oʻtilgan maʼlumotlardan tashqari manfaatlarini koʻzlab shikoyat berilayotgan shaxsning nomi (familiyasi, ismi, otasining ismi) va uning manzili hamda qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa axborot koʻrsatilishi kerak.

Qonunchilikda maʼmuriy shikoyatga va unga ilova qilinadigan hujjatlarga doir boshqa talablar ham nazarda tutilishi mumkin.

Maʼmuriy organ maʼmuriy shikoyatga va unga ilova qilinadigan hujjatlarga nisbatan qonunchilikda nazarda tutilmagan talablar qoʻyishga haqli emas.

Jismoniy shaxs ogʻzaki shikoyat qilayotganda oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni, yuridik shaxsning vakili esa oʻz vakolatlarini tasdiqlaydigan va oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni taqdim etishi kerak.

Elektron shaklda beriladigan shikoyatlarda arizachining elektron manzili va yagona identifikatori, qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda esa elektron raqamli imzo va boshqa rekvizitlar koʻrsatilishi kerak.

Shikoyatda elektron manzilning koʻrsatilganligi arizachining xabarnomalarni axborot tizimi orqali elektron shaklda qabul qilishga boʻlgan roziligidir.

66-modda. Maʼmuriy shikoyatni koʻrib chiqish

Maʼmuriy shikoyat ushbu Qonunning 3-bobida nazarda tutilgan qoidalar boʻyicha koʻrib chiqiladi.

Maʼmuriy shikoyatni koʻrib chiqish chogʻida yuqori turuvchi maʼmuriy organ maʼmuriy ishni toʻliq hajmda koʻrib chiqadi.

67-modda. Maʼmuriy shikoyatni koʻrib chiqish muddati

Agar qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, yuqori turuvchi maʼmuriy organ yoki boshqa vakolatli organ maʼmuriy shikoyat boʻyicha oʻttiz ish kuni ichida qaror qabul qilishi shart.

Maʼmuriy shikoyat boʻyicha belgilangan muddatda qaror qabul qilinmagan taqdirda, manfaatdor shaxs maʼmuriy hujjat, protsessual hujjat yoki maʼmuriy harakat ustidan sud tartibida shikoyat qilishga haqli.

68-modda. Maʼmuriy shikoyatni chaqirib olish

Maʼmuriy shikoyat bergan shaxs shikoyat boʻyicha qaror qabul qilinguniga qadar uni chaqirib olishga haqli. Maʼmuriy shikoyatni chaqirib olish yozma yoki elektron shaklda rasmiylashtiriladi.

69-modda. Maʼmuriy shikoyat boʻyicha qaror

Yuqori turuvchi maʼmuriy organ yoki boshqa vakolatli organ maʼmuriy shikoyat boʻyicha quyidagi qarorlardan birini qabul qilishga haqli:

shikoyat qilingan maʼmuriy yoki protsessual hujjatni oʻzgarishsiz qoldirish;

shikoyat qilingan maʼmuriy yoki protsessual hujjatga oʻzgartirishlar kiritish;

maʼmuriy yoki protsessual hujjatni bekor qilish va zarurat boʻlganda yangi hujjat qabul qilish.

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan qarorlarni qabul qilish mumkin boʻlmaganda yoki maqsadga muvofiq boʻlmaganda, maʼmuriy harakatlar ustidan shikoyat qilinganda, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda, yuqori turuvchi maʼmuriy organ yoki boshqa vakolatli organ muayyan maʼmuriy hujjatni, protsessual hujjatni qabul qilish yoki muayyan maʼmuriy harakatni amalga oshirish majburiyatini maʼmuriy organning zimmasiga yuklatishi mumkin.

Manfaatdor shaxs maʼmuriy shikoyat boʻyicha qabul qilingan qarorga rozi boʻlmagan taqdirda, agar qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, uning ustidan oʻttiz kalendar kun ichida sud tartibida shikoyat qilishga haqli.

70-modda. Shikoyat qilinganda maʼmuriy hujjatning amal qilishini toʻxtatib turish

Agar qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, maʼmuriy hujjat ustidan shikoyat qilinganligi maʼmuriy shikoyat maʼmuriy organda roʻyxatdan oʻtkazilgan paytdan eʼtiboran uning amal qilishini va ijro etilishini toʻxtatib turadi.

6-bob. Ijro ishini yuritish

71-modda. Maʼmuriy hujjatning ijrosini taʼminlaydigan organ

Agar qonun hujjatlarida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, maʼmuriy hujjatni qabul qilgan maʼmuriy organ uning ijrosini taʼminlaydi.

72-modda. Maʼmuriy hujjatni ixtiyoriy ijro etish muddati

Maʼmuriy organ tomonidan maʼmuriy hujjatni ixtiyoriy ijro etish uchun belgilangan muddat, agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, adresat qabul qilingan maʼmuriy hujjat toʻgʻrisida tegishli tarzda xabardor qilingan kundan eʼtiboran besh kalendar kundan kam boʻlmasligi kerak.

73-modda. Maʼmuriy hujjatni ixtiyoriy ijro etish usuli

Adresat maʼmuriy hujjatda belgilanadigan ijro etish tartibi doirasida maʼmuriy hujjatni oʻzi uchun eng maqbul boʻlgan qonuniy usullar va vositalar orqali ijro etishga haqli.

Ixtiyoriy ijro etish usuli maʼmuriy hujjat talablarining tegishli tarzda va oʻz vaqtida ijro etilishini taʼminlashi kerak.

74-modda. Maʼmuriy hujjatning majburiy ijro etilishiga yoʻl qoʻyilmasligi

Maʼmuriy hujjatni majburiy ijro etish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Maʼmuriy hujjat boʻyicha oʻz majburiyatlarini ixtiyoriy ravishda, tegishli tarzda va tegishli muddatda bajarayotgan shaxsga nisbatan maʼmuriy hujjatni majburiy ijro etishning hech bir chorasi qoʻllanishi mumkin emas.

Agar adresat maʼmuriy hujjatni majburiy ijro etish choralarini qoʻllash tahdidi ostida ixtiyoriy ravishda ijro etishga rozilik bildirsa va oʻz majburiyatlarini bajarishga kirishsa, tayinlangan majburiy ijro etish chorasi adresat maʼmuriy hujjatni vijdonan va tegishli tarzda bajarayotganda ijro etilmasligi kerak.

Adresatning oʻz majburiyatlarini toʻliq bajarganligi majburiy ijro etish chorasi qoʻllanilishini darhol bekor qiladi.

75-modda. Majburiy ijro choralari

Maʼmuriy organ qonunda nazarda tutilgan hollarda quyidagi majburiy ijro choralarini qoʻllashga haqli:

pulga oid majburlov;

maʼmuriy hujjatda nazarda tutilgan harakatlarni maʼmuriy organ yoki boshqa shaxs tomonidan qarzdor hisobiga amalga oshirish;

bevosita majburlov.

Majburiy ijro chorasi maʼmuriy organning ijro hujjati bilan rasmiylashtirilishi kerak. Tegishli ijro hujjatini qabul qilmay turib, majburiy ijro choralarini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.

Maʼmuriy organ majburiy ijro chorasini tayinlashda maʼmuriy tartib-taomillar prinsiplariga amal qilishi kerak.

Agar tayinlangan majburiy ijro chorasi maʼmuriy hujjat talablarining tegishli tarzda va oʻz vaqtida ijro etilishini taʼminlamagan boʻlsa, maʼmuriy organ ogʻirroq majburlov chorasini qoʻllashga haqli.

Qonunda boshqa majburiy ijro choralari ham nazarda tutilishi mumkin.

76-modda. Maʼmuriy organning ijro hujjati

Maʼmuriy hujjat adresat tomonidan tegishli tarzda va tegishli muddatda ijro etilmagan taqdirda uning majburiy ijrosini taʼminlovchi protsessual hujjat maʼmuriy organning ijro hujjatidir. Agar ushbu bobda yoki boshqa qonunda oʻzgacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ijro hujjatlariga nisbatan ushbu Qonunning 4-bobida nazarda tutilgan talablar va qoidalar qoʻllaniladi.

Agar qonunda boshqacha qoida belgilanmagan boʻlsa, ijro hujjati maʼmuriy organ tomonidan oʻz tashabbusiga koʻra yoki ijro etilayotgan maʼmuriy hujjat maʼmuriy ish yuritish boshqa ishtirokchisining qaysi talabi natijasida qabul qilingan boʻlsa, oʻsha talabga koʻra, ixtiyoriy ijro etish muddati oʻtgach uch ish kuni ichida qabul qilinadi.

Maʼmuriy organning ijro hujjati faqat yozma shaklda qabul qilinadi va u ushbu Qonunning 33-moddasida nazarda tutilgan tartibda xabardor qilish maqsadida adresatga, shuningdek maʼmuriy hujjatning majburiy ijro etilishini talab qilayotgan shaxsga bir ish kuni ichida yuborilishi kerak.

Ijro ishini yuritishda maʼmuriy hujjat boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmaganligi yoki tegishli tarzda bajarmaganligi uchun oʻziga nisbatan ijro hujjati qabul qilingan adresat — majburiyatli shaxs, ijro hujjati qaysi shaxsning foydasiga yoki qaysi shaxs manfaatlarini koʻzlab qabul qilingan boʻlsa, oʻsha shaxs undiruvchi boʻladi.

77-modda. Ijro hujjatini ijro etish

Agar qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ijro hujjati majburiyatli shaxs uning qabul qilinganligi toʻgʻrisida tegishli tarzda xabardor qilingan paytdan eʼtiboran kamida besh kun oʻtgach ijro etiladi. Majburiyatli shaxsni tegishli tarzda xabardor qilish imkoni boʻlmagan taqdirda, ijro hujjati tegishli tarzda xabardor qilish imkonsizligi fakti rasmiylashtirilgan paytdan eʼtiboran besh kun oʻtgach kuchga kiradi va ijro etiladi.

78-modda. Pulga oid majburlov

Pulga oid majburlov undirilishi lozim boʻlgan muayyan summani tayinlashda yoki oʻtkazib yuborilgan har bir kun uchun penya toʻlashda ifodalanishi mumkin.

Pulga oid majburlovning eng koʻp miqdorlari qonunchilikda belgilanadi.

79-modda. Maʼmuriy hujjatda nazarda tutilgan harakatlarni maʼmuriy organ yoki boshqa shaxs tomonidan qarzdor hisobiga amalga oshirish

Agar maʼmuriy hujjatda nazarda tutilgan biror-bir harakatni amalga oshirish majburiyati adresat tomonidan bajarilmayotgan boʻlsa, ammo u boshqa shaxs tomonidan bajarilishi mumkin boʻlsa, maʼmuriy organ ushbu harakatni majburiyatli shaxs hisobidan amalga oshirish uchun boshqa shaxsni jalb etishi mumkin. Agar qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, maʼmuriy hujjatning ijrosini taʼminlovchi organ ushbu harakatni majburiyatli shaxs hisobidan oʻzi amalga oshirishga, agar bu mumkin boʻlsa, haqli.

80-modda. Bevosita majburlov

Agar yengilroq choralar maʼmuriy hujjatning ijrosini taʼminlay olmasa yoki obyektiv holatlarga koʻra ularni qoʻllash mumkin boʻlmasa, maʼmuriy hujjatning ijrosini taʼminlovchi organ, oʻzida tegishli vakolatlar mavjud boʻlgan taqdirda, majburiyatli shaxsni qonunda belgilangan tartibda maʼmuriy hujjat boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarishga bevosita majburlashga, bunday vakolatlar mavjud boʻlmaganda esa tegishli ijro hujjatini ijro etish borasida koʻmaklashish uchun vakolatli davlat organiga murojaat qilishga haqli.

81-modda. Majburiy ijro choralarini qoʻllash toʻgʻrisida ogohlantirish

Ushbu Qonunning 75-moddasida nazarda tutilgan holda maʼmuriy organ majburiyatli shaxsga majburiy ijro choralarini qoʻllash toʻgʻrisida ogohlantirish yuborishi va maʼmuriy hujjatni ixtiyoriy ijro etish uchun qoʻshimcha muddat belgilashi mumkin. Agar majburiyatli shaxs belgilangan qoʻshimcha muddatda oʻz majburiyatlarini bajarmasa, maʼmuriy organ majburiy ijro chorasini bir ish kuni ichida qoʻllaydi.

82-modda. Maʼmuriy organ tomonidan maʼmuriy hujjat boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmaslik

Agar maʼmuriy organ oʻzi qabul qilgan maʼmuriy hujjat boʻyicha oʻz majburiyatlarini maʼmuriy hujjatda belgilangan ijro muddati ichida yoki, agar bunday muddat belgilanmagan boʻlsa, maʼmuriy hujjat qabul qilingan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida tegishli tarzda bajarmasa, manfaatdor shaxs bunday bajarmaganlik ustidan maʼmuriy hujjat ustidan shikoyat qilish uchun belgilangan tartibda shikoyat qilishga haqli.

83-modda. Ijro ishi yuritishdagi xarajatlar

Agar qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, maʼmuriy hujjatni majburiy ijro etish boʻyicha qilingan xarajatlarning oʻrni majburiyatli shaxs hisobidan qoplanadi.

7-bob. Yakunlovchi qoidalar

84-modda. Maʼmuriy reglamentlar

Agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, maʼmuriy ishlarni hal qilish, maʼmuriy va protsessual hujjatlarni qabul qilish, maʼmuriy hujjatlarni ijro etish, shuningdek maʼmuriy shikoyatlarni koʻrib chiqish boʻyicha maʼmuriy organlar faoliyatining oʻziga xos xususiyatlarini hisobga oluvchi maʼmuriy reglamentlar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

85-modda. Maʼmuriy tartib-taomillar toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Maʼmuriy tartib-taomillar toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

86-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlasin.

87-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

88-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran oʻn ikki oy oʻtgach kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2018-yil 8-yanvar,

OʻRQ-457-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 09.01.2018-y., 03/18/457/0525-son; 07.01.2020-y., 03/20/600/0023-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son; 24.06.2025-y., 03/25/1070/0536-son; 14.07.2026-y., 03/26/1158/0727-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

Об административных процедурах

Принят Законодательной палатой 14 декабря 2017 года Одобрен Сенатом 20 декабря 2017 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель и основные задачи настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области осуществления административных процедур.

Основными задачами настоящего Закона являются обеспечение верховенства закона, прав и законных интересов физических и юридических лиц в отношениях с административными органами.

Статья 2. Законодательство об административных процедурах

Законодательство об административных процедурах состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Акты законодательства, устанавливающие специальные административные процедуры, не должны ухудшать положения физических и юридических лиц.

В случаях, когда актами законодательства, устанавливающими специальные административные процедуры, не урегулированы те или иные отношения по осуществлению административных процедур, применяются нормы настоящего Закона.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан об административных процедурах, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Сфера применения настоящего Закона

Действие настоящего Закона распространяется на административно-правовую деятельность административных органов в отношении заинтересованных лиц, в том числе на лицензионные, разрешительные, регистрационные процедуры, процедуры, связанные с оказанием других государственных услуг, а также иную административно-правовую деятельность в соответствии с законодательством.

На территории, где Конституционным Законом Республики Узбекистан установлен особый правовой режим, отношения в области осуществления административных процедур регулируются правилами, отличными от предусмотренных настоящим Законом.

Действие настоящего Закона не распространяется на отношения, возникающие в сфере подготовки и принятия нормативно-правовых актов, взимания налогов и других обязательных платежей, прохождения государственной службы, проведения референдумов, выборов, обороны, общественной безопасности и правопорядка, а также в сфере оперативно-розыскной деятельности, дознания, предварительного следствия, иной деятельности, связанной с применением мер уголовного принуждения, судопроизводства, производства по делам об административных правонарушениях, санации и ликвидации банков.

На отношения, входящие в сферу применения настоящего Закона, законодательство об обращениях физических и юридических лиц не распространяется.

Статья 4. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

заинтересованное лицо — лицо, которому адресован принимаемый административный акт или административное действие, а также права и законные интересы которого затрагиваются или могут быть затронуты административным актом или административным действием;

административное производство — урегулированный административной процедурой процесс рассмотрения административного дела, принятия административного акта, его пересмотра по административной жалобе, а также исполнения административного акта;

административное усмотрение (дискреционное полномочие) — право административного органа применить по своему усмотрению одну из допустимых в рамках законодательства мер или воздержаться от применения соответствующей меры на основе собственной оценки правомерности и целесообразности;

административные органы — органы, наделенные административно-управленческой компетенцией в сфере административно-правовой деятельности, включая органы государственного управления, органы исполнительной власти на местах, органы самоуправления граждан, а также иные организации и специально образованные комиссии, уполномоченные на осуществление данной деятельности;

административная процедура — процессуальные правила, регламентирующие административно-правовую деятельность административных органов;

административные действия — юридически значимые действия (бездействие) административного органа в отношении физических и юридических лиц, совершенные в сфере административно-правовой деятельности, не являющиеся административными или процессуальными актами;

административный акт — мера воздействия административного органа, направленная на создание, изменение или прекращение публичных правоотношений и порождающая определенные правовые последствия для отдельных физических или юридических лиц либо группы лиц, выделяемой по определенным индивидуальным признакам;

административно-правовая деятельность — распорядительная деятельность, оказывающая воздействие на отдельных физических или юридических лиц либо группу лиц, выделяемую по определенным индивидуальным признакам;

процессуальный акт — акт, принимаемый административным органом в ходе административного производства, которым административное дело не разрешается по существу.

Статья 5. Основные принципы административных процедур

Основными принципами административных процедур являются:

законность;

соразмерность;

достоверность;

возможность быть выслушанным;

открытость, прозрачность и понятность административных процедур;

приоритет прав заинтересованных лиц;

недопустимость бюрократического формализма;

содержательное поглощение;

осуществление административного производства в «одно окно»;

равноправие;

защита доверия;

правомерность административного усмотрения (дискреционного полномочия);

исследование.

Статья 6. Принцип законности

Административные процедуры должны осуществляться в соответствии с Конституцией Республики Узбекистан, настоящим Законом и иными актами законодательства.

Статья 7. Принцип соразмерности

Меры воздействия на физических или юридических лиц, оказываемые в ходе административного производства, должны быть подходящими и достаточными для достижения законной цели, преследуемой административным органом, и наименее обременительными для заинтересованных лиц.

Статья 8. Принцип достоверности

Представленные заинтересованными лицами в ходе административного производства документы и сведения о фактических обстоятельствах считаются достоверными до тех пор, пока не доказано обратное.

В случае возникновения сомнений в подлинности представленных заинтересованными лицами документов или сведений административный орган самостоятельно и за свой счет принимает меры для проверки их достоверности.

В ходе административного производства запрещается требовать от заинтересованных лиц представления дополнительных материалов, удостоверяющих достоверность представленных ими документов или сведений, если такое требование не установлено законом.

Статья 9. Принцип возможности быть выслушанным

Административный орган обязан предоставить заинтересованному лицу возможность выразить свое мнение по всем обстоятельствам, имеющим значение для принятия административного акта.

Статья 10. Принцип открытости, прозрачности и понятности административных процедур

Административные процедуры должны быть открытыми, прозрачными и понятными для заинтересованных лиц.

Административные органы обязаны обеспечить свободный доступ к информации об административных процедурах способами, установленными законодательством об открытости деятельности органов государственной власти и управления.

Статья 11. Принцип приоритета прав заинтересованных лиц

Все неустранимые противоречия и неясности законодательства, возникающие в ходе административного производства, толкуются в пользу заинтересованных лиц при отсутствии разногласий между данными заинтересованными лицами.

Статья 12. Принцип недопустимости бюрократического формализма

Административным органам запрещается обременять заинтересованных лиц обязанностями, отказывать им в предоставлении прав или ограничивать их права иным образом лишь с целью соблюдения формальных правил и требований.

Несоблюдение заинтересованным лицом формальных правил и требований не может служить основанием для принятия неблагоприятного административного акта, если заинтересованное лицо действовало добросовестно, исполнило свои обязанности по содержанию и допущенные нарушения формальных правил и требований не препятствуют правильному разрешению административного дела по существу.

Статья 13. Принцип содержательного поглощения

Административные органы не вправе предъявлять заинтересованным лицам требования, которые уже были ими выполнены в рамках других действий.

Если документы и сведения, представленные административному органу, по смыслу включают в себя содержание других необходимых документов, то последние не могут быть истребованы дополнительно или отдельно.

Если осуществленная административная процедура включает в себя по смыслу также и другие административные процедуры, то в случаях, предусмотренных законодательством, считается, что они также были осуществлены.

Статья 14. Принцип осуществления административного производства в «одно окно»

В случаях, когда административному органу для осуществления административной процедуры требуется получение документов и сведений от других административных и иных органов, административное производство осуществляется по принципу «одно окно», при котором административный орган получает необходимые документы и сведения самостоятельно, без участия заинтересованных лиц посредством межведомственного взаимодействия, за исключением случаев, предусмотренных законодательством.

Статья 15. Принцип равноправия

Административным органам запрещается проявлять неравный подход при разрешении административных дел, имеющих одинаковые фактические обстоятельства.

Не допускается разрешать одинаковым образом административные дела, существенно различающиеся по фактическим обстоятельствам.

Административный орган обязан осуществлять административное усмотрение (дискреционное полномочие) одним и тем же способом. Настоящее положение не исключает изменения сложившейся административной практики, связанной с осуществлением административного усмотрения (дискреционного полномочия).

Статья 16. Принцип защиты доверия

Доверие добросовестно действующих заинтересованных лиц к административному акту охраняется законом.

Административные органы обязаны уважать законные ожидания заинтересованных лиц, обусловленные сложившейся административной практикой. Изменение сложившейся административной практики должно быть оправдано общественными интересами, носить общий характер и быть устойчивым.

Статья 17. Принцип правомерности административного усмотрения (дискреционное полномочие)

Административный орган обязан осуществлять административное усмотрение (дискреционное полномочие) в пределах, установленных законодательством.

Принятие административных актов и совершение административных действий на основе административного усмотрения (дискреционного полномочия) должны соответствовать цели данного полномочия.

Статья 18. Принцип исследования

Административный орган обязан всесторонне, полно и объективно исследовать все фактические обстоятельства, имеющие значение для правильного разрешения административного дела.

В случае необходимости административный орган, не ограничиваясь доказательствами, представленными заинтересованными лицами, вправе по собственной инициативе собрать дополнительные доказательства в установленном законодательством порядке.

Статья 19. Применение принципов административных процедур

Административные акты и административные действия должны соответствовать принципам административных процедур.

Несоответствие принципам административных процедур влечет отмену или пересмотр административных актов и административных действий.

Глава 2. Общие правила административных процедур

Статья 20. Подведомственность административных дел

Административные органы осуществляют административное производство по вопросам, отнесенным к их компетенции законодательством.

Споры о подведомственности административных дел разрешаются органом, который является вышестоящим для административных органов или специально уполномоченным органом.

Статья 21. Межведомственное взаимодействие

Межведомственное взаимодействие осуществляется на основании запроса о содействии административного органа в установленном законодательством порядке. Не считаются межведомственным взаимодействием отношения между административными органами, находящимися в отношениях подчиненности.

Запрос о содействии административного органа должен быть направлен в уполномоченный административный орган, который в состоянии наиболее эффективным способом оказать соответствующее содействие.

Отсутствие ответа на запрос о содействии административного органа не должно препятствовать разрешению административного дела.

Статья 22. Участники административного производства

Участниками административного производства являются:

административный орган;

лицо, которому адресован принимаемый административный акт или административное действие (далее — адресат);

лицо, права и законные интересы которого затрагиваются или могут быть затронуты административным актом или административным действием (далее — третье лицо).

Административный орган может привлечь третьих лиц к участию в административном производстве по собственной инициативе или ходатайству заинтересованного лица.

В случаях, предусмотренных законодательством, третьи лица привлекаются к участию в административном производстве в обязательном порядке.

Статья 23. Представительство в административном производстве

Юридические лица участвуют в административном производстве через своих представителей, действующих в пределах полномочий, предоставленных им законодательством, учредительными документами или доверенностью, выданной и оформленной в соответствии с законом.

Физические лица могут участвовать в административном производстве непосредственно или через своих представителей, за исключением случаев, предусмотренных законодательством, где установлена необходимость их личного участия. Участие представителя не лишает физического лица права лично участвовать в административном производстве. Полномочия представителя в случаях, предусмотренных законодательством, должны быть выражены в доверенности, выданной и оформленной в соответствии с законом.

Представитель заинтересованного лица уполномочен на совершение от имени представляемого всех касающихся административного производства действий, а также пользуется теми же правами, которыми наделен представляемый им участник административного производства, если иное не предусмотрено в законе или документе, удостоверяющем его полномочия.

Статья 24. Права и обязанности заинтересованных лиц

Заинтересованные лица имеют право знакомиться с материалами административного дела, делать из них выписки, снимать копии, заявлять отводы, представлять доказательства, участвовать в исследовании доказательств, задавать вопросы другим лицам, участвующим в административном производстве, делать заявления по административному производству, заявлять ходатайства, давать устные и письменные объяснения административному органу, излагать свои доводы по всем возникающим в ходе административного производства вопросам, возражать против заявлений, ходатайств и доводов других заинтересованных лиц, обжаловать административные и процессуальные акты, а также административные действия.

Заинтересованные лица могут иметь и иные права в соответствии с законодательством.

Заинтересованные лица должны добросовестно пользоваться предоставленными им процессуальными правами и выполнять возложенные на них законодательством обязанности.

Статья 25. Язык, на котором ведется административное производство

В административном органе административное производство ведется на узбекском, каракалпакском языках или на языке большинства населения данной местности.

Участники административного производства при необходимости могут воспользоваться услугами переводчика при участии в административном производстве и ознакомлении с материалами административного дела, а также имеют право выступать на родном языке.

Статья 26. Правопреемство в административном производстве

В случае выбытия одного из заинтересованных лиц из административного производства до принятия административного акта допускается замена данного лица его правопреемником, если такое правопреемство возможно в соответствии с законодательством.

В случае преобразования, ликвидации или изменения наименования административного органа правопреемство допускается в соответствии с законодательством.

Для правопреемника все действия, совершенные в ходе административного производства до его вступления в административное дело, обязательны в той же мере, в какой они были бы обязательны для заинтересованного лица, которого правопреемник заменил.

Статья 27. Лица, содействующие разрешению административного дела

Лица, содействующие разрешению административного дела (свидетели, эксперты, специалисты, переводчики и другие), привлекаются к административному производству на добровольной или договорной основе административным органом по собственной инициативе или ходатайству заинтересованных лиц, а также в случаях, предусмотренных законодательством.

Административный орган обязан предупредить свидетеля, эксперта и переводчика об ответственности за дачу заведомо ложных показаний, экспертных заключений и переводов.

Статья 28. Свидетель в административном производстве

Свидетель в добровольном порядке, если иное не предусмотрено законодательством, может привлекаться к административному производству для изложения сведений, имеющих значение для принятия административного акта или освидетельствования факта осуществления каких-либо действий должностным лицом административного органа.

Свидетель по своему выбору дает устные или письменные показания. Устные показания свидетеля излагаются административным органом в соответствующем протоколе.

Статья 29. Эксперт в административном производстве

Для дачи заключения по вопросам, требующим специальных знаний в области науки, техники, искусства или ремесла, административный орган может назначить экспертизу.

При назначении экспертов и определении круга вопросов, которые должны быть разъяснены экспертами, учитывается мнение всех участников административного производства.

Эксперт имеет право знакомиться с материалами административного дела, относящимися к предмету экспертизы, выписывать из них необходимые сведения или снимать копии, задавать вопросы лицам, участвующим в административном производстве, и свидетелям, принимать участие в осмотре на месте, аттестационно-экзаменационных мероприятиях и иных действиях, направленных на проведение экспертной оценки. Эксперт может отказаться от дачи заключения, если представленные ему материалы недостаточны для проведения экспертизы или он не обладает необходимыми знаниями для выполнения возложенной на него обязанности.

По результатам своих исследований эксперт представляет экспертное заключение. По требованию административного органа или других участников административного производства эксперт должен дать дополнительные разъяснения по заключению.

Статья 30. Специалист и переводчик в административном производстве

Специалист привлекается к административному производству для содействия административному органу в обнаружении и закреплении доказательств либо дачи разъяснений в форме мнения. Специалист имеет право отказаться от участия в административном производстве, если он не обладает необходимыми знаниями и навыками.

Переводчиком является лицо, владеющее языками, в том числе знаками глухонемых, знание которых необходимо для перевода.

Статья 31. Обстоятельства, исключающие возможность участия в административном производстве

Должностное лицо административного органа не вправе принимать участие в административном производстве от имени административного органа, если оно:

является заинтересованным лицом в данном административном производстве;

состоит (состояло) в родстве или свойстве с лицом, являющимся одним из заинтересованных лиц, участвующих в административном производстве;

является представителем одного из заинтересованных лиц, участвующих в административном производстве, либо ранее участвовало в качестве такового в том же административном производстве;

выступает или ранее выступало в качестве лица, содействующего разрешению административного дела, в данном административном производстве;

иным образом лично, прямо или косвенно заинтересовано в исходе разрешения административного дела, или имеются другие обстоятельства, вызывающие сомнение в его беспристрастности.

Лицам, содействующим разрешению административного дела, отвод может быть заявлен в соответствии с абзацами вторым , третьим , четвертым и шестым части первой настоящей статьи, а также на основании того, что они ранее давали заключение по обстоятельствам данного административного дела, либо находятся в служебной или иной зависимости от должностного лица административного органа, рассматривающего административное дело, других участников административного производства или их представителей.

Статья 32. Отвод

Заинтересованные лица, участвующие в административном производстве, вправе при наличии одного из оснований, предусмотренных в статье 31 настоящего Закона, в письменной форме заявить отвод должностному лицу административного органа и лицам, содействующим разрешению административного дела.

Отвод должен быть мотивированным и может быть заявлен на любой стадии административного производства до принятия административного акта.

Заявление об отводе должностного лица административного органа подается должностному лицу, которому заявляется отвод, либо председателю коллегиального органа при осуществлении административного производства коллегиальным органом. Должностное лицо административного органа, принявшее заявление об отводе, должно в течение одного рабочего дня приостановить рассмотрение административного дела и передать заявление об отводе на рассмотрение лицу, уполномоченному принимать решение об отводе.

Решение по заявлению об отводе принимает непосредственный руководитель того должностного лица, которому был заявлен отвод, а в случае, если отвод заявлен руководителю административного органа, — вышестоящий орган или иной уполномоченный орган.

В случае осуществления административного производства коллегиальным органом решение по заявлению об отводе принимается простым большинством голосов членов этого органа. В голосовании по рассмотрению вопроса об отводе не участвует тот член коллегиального органа, которому был заявлен отвод. Если отвод заявлен всему составу коллегиального органа, решение об отводе принимается этим же органом в полном составе простым большинством голосов.

Заявление об отводе лиц, содействующих разрешению административного дела, подается должностному лицу административного органа, осуществляющему административное производство, который принимает соответствующее решение по данному заявлению.

Решение по заявлению об отводе должно быть принято не позднее чем в течение одного рабочего дня с момента подачи заявления об отводе.

В случае удовлетворения заявления об отводе должностного лица административного органа, члена коллегиального органа или всего состава коллегиального органа, рассматривающего административное дело, одновременно назначается лицо (коллегиальный орган), уполномоченное рассматривать данное административное дело.

При наличии одного из оснований, предусмотренных статьей 31 настоящего Закона, должностное лицо административного органа, а также лица, содействующие разрешению административного дела, обязаны немедленно заявить самоотвод.

Статья 33. Надлежащее извещение

Надлежащим извещением в административном производстве считается направление извещения заказным письмом с уведомлением о вручении или вручение его под расписку, либо извещение с использованием информационных систем, обеспечивающих фиксирование факта извещения. Временем извещения является момент получения заинтересованным лицом соответствующего извещения.

Заинтересованные лица обязаны сообщать административному органу об изменении своего адреса во время административного производства. При отсутствии такого сообщения извещения направляются по последнему известному административному органу адресу и считаются доставленными.

В случае, если заинтересованные лица сообщали административному органу номера телефонов и факсов, электронный адрес, они должны проинформировать административный орган об их изменении во время административного производства в письменной форме или в электронной форме через информационную систему.

При невозможности вручения под расписку заинтересованному лицу лично извещение может быть вручено под расписку кому-либо из совместно с ним проживающих совершеннолетних членов семьи, либо, при отсутствии таковых, — органу самоуправления граждан или работодателю (администрации образовательного учреждения) заинтересованного лица. Лицо, принявшее извещение, обязано при первой возможности без промедления вручить его заинтересованному лицу.

Заинтересованное лицо, отказавшееся принять извещение, считается извещенным надлежащим образом. Отказ оформляется отметкой на извещении, которое возвращается в административный орган. Отметка об отказе заинтересованного лица принять извещение удостоверяется органом самоуправления граждан или работодателем (должностным лицом администрации образовательного учреждения) заинтересованного лица либо подписями не менее двух граждан.

Административный орган несет бремя доказывания факта надлежащего извещения.

Статья 34. Доказательства в административном производстве

Доказательствами в административном производстве являются любые данные о фактических обстоятельствах, имеющие значение для правильного разрешения административного дела.

Должностное лицо административного органа, рассматривающее административное дело, осуществляет сбор доказательств, необходимых для объективного, всестороннего и правильного рассмотрения данного дела.

Административный орган не вправе предъявлять требования к форме документов, представляемых в качестве доказательств участниками административного производства, за исключением случаев, когда форма документов определена законодательством.

Статья 35. Оценка доказательств

Административный орган принимает к рассмотрению только те доказательства, которые имеют значение для правильного разрешения административного дела.

Административный орган оценивает каждое доказательство на предмет достоверности, относимости и допустимости и всю совокупность доказательств в части достаточности.

Обстоятельства, которые по закону должны быть подтверждены определенными средствами доказывания, не могут подтверждаться никакими другими средствами.

Статья 36. Сроки административного производства

Если иное не предусмотрено законодательством, административный орган рассматривает административное дело и принимает административный акт в возможно короткие сроки, но не позднее тридцати рабочих дней со дня регистрации заявления в административном органе, а в случае принятия административного акта по инициативе административного органа — со дня надлежащего извещения адресата о начале административного производства.

Предельные сроки принятия административных актов по инициативе административных органов устанавливаются законодательством.

Срок административного производства может быть продлен административным органом в случаях, предусмотренных законом.

Течение срока административного производства начинается со дня регистрации заявления в административном органе, а для принятия административного акта по инициативе административного органа — со дня надлежащего извещения адресата о начале административного производства.

При перенаправлении заявления уполномоченному административному органу по подведомственности течение срока административного производства начинается со дня поступления и регистрации административного дела в соответствующем компетентном административном органе.

Сроки административного производства исчисляются днями, месяцами и годами.

Если срок административного производства истекает в выходной (праздничный) день, то днем окончания срока считается следующий за ним рабочий день.

Статья 37. Приостановление административного производства

Административный орган вправе приостановить административное производство в случаях:

невозможности рассмотрения административного дела до принятия судебного решения по делу, которое рассматривается в порядке гражданского, экономического, административного или уголовного судопроизводства;

смерти физического лица, участвующего в административном производстве, если допускается правопреемство, или реорганизации юридического лица, являющегося участником административного производства;

предоставления возможности устранения ошибок и представления недостающих документов;

отсутствия по уважительным причинам заинтересованных лиц, если их участие необходимо для окончания административного производства;

назначения административным органом экспертизы по ходатайству заинтересованного лица.

Извещение о приостановлении административного производства направляется заинтересованным лицам в течение одного рабочего дня. Извещение о приостановлении административного производства считается процессуальным актом.

Приостановление административного производства влечет приостановление течения сроков административного производства.

Статья 38. Возобновление административного производства

Административное производство возобновляется после устранения обстоятельств, послуживших основанием для его приостановления. Извещение о возобновлении административного производства направляется заинтересованным лицам в течение одного рабочего дня.

Со дня возобновления административного производства течение сроков административного производства продолжается.

Статья 39. Прекращение административного производства

Административный орган обязан прекратить административное производство, если:

административное дело не подлежит рассмотрению в административном органе;

административное дело с участием тех же участников административного производства, по тому же предмету и по тем же основаниям находится в производстве вышестоящего административного органа или в суде;

административное дело перенаправлено уполномоченному административному органу, либо административное дело с теми же участниками административного производства, по тому же предмету и по тем же основаниям находится в производстве другого административного органа, уполномоченного на его разрешение;

имеется административный акт данного административного органа, принятый по административному делу с теми же участниками административного производства, по тому же предмету и по тем же основаниям;

заявление или административная жалоба отзывается лицом, ее подавшим;

в результате изменения правового статуса (правового положения) участника административного производства принятие административного акта по административному делу становится невозможным;

отсутствуют по неуважительным причинам заинтересованные лица, если их участие необходимо для окончания административного производства;

отсутствует заинтересованное лицо и не допускается в данном случае правопреемство в результате смерти физического лица или ликвидации юридического лица, участвующего в административном производстве.

Административное производство может быть прекращено и по иным основаниям в соответствии с законодательством.

Прекращение административного производства оформляется процессуальным актом.

Извещение о прекращении административного производства направляется заинтересованным лицам в течение одного рабочего дня.

Статья 40. Расходы, связанные с рассмотрением административного дела

Расходы, связанные с рассмотрением административного дела, несет административный орган, осуществляющий административное производство.

Расходы, связанные с оплатой осуществления в административном производстве дополнительных действий, в том числе связанных с участием лиц, содействующих разрешению административного дела, несет тот участник административного производства, по ходатайству которого они были осуществлены.

С подаваемых в административные органы заявлений может взиматься государственная пошлина или сбор в порядке и размере, установленном законом. Размер сбора устанавливается в пределах затрат административного органа на рассмотрение административного дела.

С административных жалоб государственная пошлина и сбор не взимаются.

Глава 3. Административное производство

Статья 41. Основания для начала административного производства

Основанием для начала административного производства является заявление (жалоба) заинтересованного лица или инициатива административного органа.

Административное производство считается начатым с момента регистрации заявления в административном органе.

В случае, если основанием для начала административного производства является инициатива административного органа, административное производство считается начатым с момента надлежащего извещения адресата.

Статья 42. Содержание заявления и требования к нему

Заявление, подаваемое в административный орган, должно содержать следующие сведения:

1) наименование административного органа, которому подается заявление;

2) фамилия, имя, отчество заявителя — физического лица, его место жительства, а если заявителем является юридическое лицо — его наименование и местонахождение (почтовый адрес), а также наименование (фамилия, имя, отчество) представителя и его адрес, если заявление подается представителем;

3) требование заявителя;

4) перечень прилагаемых к заявлению документов (если таковые имеются);

5) дата подачи заявления.

Заявление подписывается заявителем или его представителем. Если заявление подано представителем, к нему должна быть приложена копия доверенности или иного документа, удостоверяющего его полномочия.

В случаях, предусмотренных законодательством, заявление, подаваемое в интересах других физических и юридических лиц, кроме сведений, перечисленных в настоящей статье, должно содержать наименование лица (фамилия, имя, отчество), в интересах которого подано заявление, его адрес (почтовый адрес) и иную информацию, предусмотренную законодательством.

Законодательством могут быть предусмотрены и иные требования к заявлению и прилагаемым к нему документам.

Административный орган не вправе требовать от заявителя представления информации или документов, а также предъявлять к заявлению и прилагаемым к нему документам требования, не предусмотренные законодательством.

Заявления, подаваемые в электронной форме, должны содержать электронный адрес и единый идентификатор заявителя, а в предусмотренных законодательством случаях — электронную цифровую подпись и иные реквизиты.

Указание в заявлении электронного адреса является согласием заявителя на получение извещений в электронной форме через информационную систему.

Физические и юридические лица вправе подавать заявления также в устной форме, кроме случаев, прямо запрещенных законодательством.

Статья 43. Регистрация заявления

Заявление, поступившее в административный орган, подлежит регистрации в тот же день. Административный орган обязан выдать заявителю соответствующий документ (отметку), подтверждающий регистрацию заявления, а в случае подачи заявления в электронной форме — подтвердить регистрацию заявления электронным сообщением, ссылкой на соответствующую запись на официальном веб-сайте административного органа или иным способом, предусмотренным законодательством.

Отказ в регистрации заявления в административном органе не допускается.

Статья 44. Предоставление необходимой информации для подачи заявления в административный орган

Информация, необходимая для подачи заявления в административный орган, предоставляется должностным лицом или иным работником административного органа, в полномочия которого входит ее предоставление.

Справочная информация предоставляется, как правило, по вопросам:

формы заявления;

содержания заявления;

перечня документов, необходимых для подачи заявления;

последствий нарушения требований к форме и содержанию заявления;

времени приема и выдачи документов;

сроков и порядка рассмотрения заявления;

порядка обжалования административных и процессуальных актов и действий.

Административный орган обязан обеспечить доступ к образцам заявлений и иным связанным с административным производством формулярам (бланкам), а также к инструкциям по их заполнению, в том числе посредством размещения их на официальном веб-сайте административного органа.

Административный орган обязан оказать необходимое содействие заявителю в соответствии с законодательством.

Статья 45. Устранение ошибок и представление недостающих документов заявителем

Если в заявлении имеются ошибки, которые могут быть исправлены, то административный орган предоставляет заявителю возможность и срок для их исправления.

Если в приложении к заявлению отсутствуют документы, требуемые законодательством или на которые ссылается заявитель, без которых принятие административного акта невозможно, административный орган должен дать возможность заявителю представить недостающие документы, установив для этого срок.

Срок, устанавливаемый административным органом для устранения ошибок и представления недостающих документов, не может быть менее пяти рабочих дней, если иное не предусмотрено законодательством. По ходатайству заявителя административный орган должен продлить этот срок не менее чем на пять рабочих дней.

Течение срока административного производства приостанавливается на время устранения ошибок и представления недостающих документов.

Статья 46. Направление заявления заинтересованного лица уполномоченному административному органу по подведомственности

Заявление, поступившее в административный орган, в полномочия которого не входит принятие требуемого административного акта, в срок не позднее пяти дней направляется административному органу, который в соответствии с законодательством уполномочен рассматривать административные дела, с сообщением об этом заявителю.

Статья 47. Рассмотрение административного дела в заседании административного органа

Административное дело подлежит рассмотрению в заседании административного органа (далее — заседание) в случаях, предусмотренных законодательством.

Административное дело также может быть рассмотрено в заседании по инициативе административного органа или по ходатайству заинтересованного лица.

Статья 48. Протокол заседания

При рассмотрении административного дела в заседании в обязательном порядке ведется протокол.

Протокол заседания должен отражать все существенные обстоятельства рассмотрения административного дела. В протоколе заседания, в частности, указывается:

1) дата и место заседания;

2) время начала и окончания заседания, сведения о перерывах в заседании;

3) наименование административного органа, фамилия, имя, отчество должностного лица административного органа либо состав коллегиального органа, рассматривающего административное дело, и секретарь заседания;

4) фамилия, имя, отчество адресата — физического лица, его место жительства, а если адресатом является юридическое лицо — его наименование и местонахождение (почтовый адрес), наименование (фамилия, имя, отчество) представителя и его адрес, если в производстве участвует представитель, а также сведения о третьих лицах, участвующих в административном производстве;

5) сведения о явке лиц, участвующих в административном производстве;

6) сведения об извещениях и причинах неявки в заседание лиц, участвующих в административном производстве;

7) сведения о разъяснении заинтересованным лицам, участвующим в административном производстве, их прав и обязанностей;

8) процессуальные акты должностного лица административного органа либо председательствующего коллегиального органа, рассматривающего административное дело, принимаемые в ходе рассмотрения данного дела;

9) заявления и ходатайства заинтересованных лиц, участвующих в административном производстве, и сведения о результатах их рассмотрения;

10) сведения о представленных доказательствах, письменных заключениях экспертов, консультациях специалистов и другие;

11) объяснения заинтересованных лиц, участвующих в административном производстве, показания свидетелей, устные разъяснения экспертов по их заключениям, мнения специалистов, данные осмотра письменных и вещественных доказательств.

Заинтересованные лица, участвующие в административном производстве, вправе ходатайствовать о занесении в протокол заседания обстоятельств, которые они считают существенными.

При единоличном рассмотрении административного дела протокол заседания подписывается должностным лицом административного органа, рассматривающим дело, и секретарем заседания. В случае рассмотрения административного дела коллегиальным органом протокол подписывается председательствующим и секретарем заседания.

Статья 49. Отложение рассмотрения административного дела в заседании

Основаниями отложения рассмотрения административного дела являются:

неявка в заседание кого-либо из заинтересованных лиц, в отношении которых отсутствуют сведения о надлежащем извещении;

удовлетворение заявления об отводе должностного лица административного органа, уполномоченного рассматривать административное дело, или его отсутствие;

отсутствие в заседании заинтересованных лиц, участвующих в административном производстве, без которых рассмотрение административного дела не представляется возможным;

неявка заинтересованных лиц, надлежаще извещенных о времени и месте заседания, по причинам, признанным административным органом уважительными.

Административный орган вправе рассмотреть административное дело в отсутствие надлежаще извещенного заинтересованного лица, если административный орган признает причины неявки в заседание неуважительными, либо есть основания полагать, что заинтересованное лицо умышленно затягивает рассмотрение административного дела.

Заинтересованные лица вправе ходатайствовать о рассмотрении административного дела в их отсутствие.

Административный орган, откладывая рассмотрение административного дела, назначает время и место следующего заседания, о чем объявляет явившимся лицам под расписку. Не явившиеся в заседание и вновь привлекаемые к участию в рассмотрении административного дела лица извещаются о времени и месте следующего заседания.

Статья 50. Порядок рассмотрения административного дела в заседании

Рассмотрение административного дела открывается должностным лицом административного органа, а при коллегиальном органе — председательствующим. Затем заслушиваются устные объяснения участников административного производства.

Участники административного производства могут задавать друг другу вопросы.

После этого административный орган переходит к заслушиванию объяснений лиц, содействующих разрешению административного дела, и исследованию других доказательств.

Письменные объяснения участников административного производства, а также лиц, содействующих разрешению административного дела, должны быть оглашены в заседании.

Ходатайства заинтересованных лиц, участвующих в административном производстве, рассматриваются после заслушивания других участников административного производства.

Статья 51. Принятие административного акта по административному делу, рассмотренному в заседании

Должностное лицо административного органа или коллегиальный орган по итогам рассмотрения административного дела в заседании принимает административный акт.

В случае, когда принятие административного акта осуществляется на основании результатов рассмотрения других органов и должностных лиц, такое рассмотрение должно осуществляться в соответствии с требованиями настоящего Закона.

Глава 4. Административный акт

Статья 52. Форма административного акта

Административный акт принимается в письменной форме. Законодательством могут быть предусмотрены случаи, когда административный акт может быть принят в иной форме, в том числе путем выдачи другого соответствующего документа либо совершения определенных действий.

Письменный административный акт подписывается уполномоченным должностным лицом административного органа или членами коллегиального органа и скрепляется печатью административного органа.

Статья 53. Содержание административного акта

Административный акт должен быть законным, обоснованным, справедливым, ясным и понятным.

Административный акт должен содержать:

1) наименование административного акта и дату его принятия;

2) наименование и местонахождение (почтовый адрес) административного органа, принявшего административный акт;

3) информацию об участниках административного производства;

4) описание разрешаемого административным актом вопроса (описательная часть);

5) обоснование административного акта (мотивировочная часть);

6) изложение принятого решения (резолютивная часть);

7) срок и порядок обжалования административного акта;

8) должность, имя и фамилию должностного лица (членов коллегиального органа) административного органа, принявшего административный акт.

В административном акте, принятом на основании административного усмотрения (дискреционного полномочия), могут быть предусмотрены:

момент вступления в силу, утраты силы или срок действия определенного права или обязанности;

указание на определенное событие или условие в будущем, с которым связано вступление в силу либо утрата силы права или обязанности;

оговорка о сохранении за административным органом права отмены административного акта или права на дополнительные распоряжения в дальнейшем;

дополнительные распоряжения, предписывающие адресату совершить, допустить совершение или воздержаться от совершения определенных действий.

Статья 54. Обоснованность административного акта

В мотивировочной части административного акта должны быть приведены все фактические и юридические основания принятого административного акта.

При обосновании административного акта административный орган не вправе ссылаться на доказательства, которые не были исследованы или не были приобщены к административному делу в ходе административного производства либо для ознакомления с которыми участникам административного производства не предоставлена возможность. Если при принятии административного акта административный орган наделен административным усмотрением (дискреционным полномочием), в мотивировочной части административного акта излагаются все оценки, доводы и суждения, обусловившие то или иное административное усмотрение (дискреционное полномочие), либо отказ от него. При этом административный орган должен обосновать соответствие принятого им административного акта принципам административных процедур.

Статья 55. Вступление в силу административного акта

Административный акт вступает в силу с момента надлежащего извещения адресата.

Надлежащее извещение адресата об административном акте осуществляется в порядке, предусмотренном в статье 33 настоящего Закона.

В предусмотренных законодательством случаях надлежащим извещением также признается официальное объявление административного акта заинтересованным лицам.

В случаях, когда, согласно законодательству, адресату должен быть выдан только соответствующий документ, выдача адресату документа приравнивается к надлежащему извещению об административном акте.

Если административный акт подлежит официальному опубликованию согласно требованию законодательства, он вступает в силу со дня официального опубликования.

Статья 56. Разъяснение административного акта и его исправление

Административный орган по ходатайству заинтересованного лица обязан разъяснить административный акт, не изменяя его содержания, а также по своей инициативе или по ходатайству заинтересованного лица исправить допущенные описки и ошибки, не затрагивая существа административного акта.

За осуществление действий, предусмотренных частью первой настоящей статьи, государственные пошлины и другие обязательные платежи не взимаются.

Статья 57. Выдача соответствующего документа и его дубликата

В установленных законодательством случаях за выдачу соответствующего документа может взиматься сбор.

Порядок приостановления, возобновления и переоформления документов, выданных на основе административного акта, регулируется законодательством.

В случае утраты или порчи выданного документа по заявлению заинтересованного лица выдается новый документ или его дубликат в установленном законодательством порядке.

Административный орган обязан выдать (направить) новый документ или дубликат документа в срок не более пяти рабочих дней со дня получения заявления о выдаче документа или его дубликата, за исключением случаев, предусмотренных законодательством. При этом сбор за выдачу дубликата документа не должен превышать половинного размера суммы, уплачиваемой за рассмотрение административным органом заявления в обычном порядке на дату подачи заявления о выдаче дубликата.

Размер сбора за выдачу нового документа или дубликата не должен превышать затраты на осуществление данного действия.

Статья 58. Прекращение действия административного акта

Административный акт прекращает свое действие в связи с:

истечением срока действия административного акта, если административный акт носит срочный характер;

наступлением условия, с которым административный акт связывает прекращение своего действия;

отменой административного акта;

исчезновением предмета регулирования.

Прекращение действия административного акта влечет прекращение действия выданных на его основании документов.

Статья 59. Отмена, изменение или признание недействительным административного акта

Административный акт может быть отменен или изменен по заявлению или административной жалобе заинтересованного лица административным органом, его принявшим, вышестоящим административным органом, а также в предусмотренных законодательством случаях и иными органами.

По собственной инициативе административный орган вправе отменить или изменить принятый им административный акт в случаях, когда необходимость в этом обусловлена изменениями в законодательстве, предотвращением угрозы общественным интересам, обнаружением несоответствия административного акта законодательству и в иных случаях, предусмотренных законом.

Законодательством могут быть предусмотрены случаи, когда административные акты отменяются или изменяются только в судебном порядке.

В случае признания административного акта не соответствующим законодательству он должен быть отменен или изменен административным органом.

В случаях, когда доверие заинтересованного лица подлежит защите, вопрос отмены или изменения административного акта рассматривается в судебном порядке.

Доверие заинтересованного лица подлежит защите, если оно, полагаясь на законную силу административного акта, использовало имущество, полученное на основании административного акта, совершило сделку для распоряжения своим имуществом или иным образом воспользовалось выгодами и преимуществами, предоставленными административным актом.

Доверие заинтересованного лица не подлежит защите, если:

заинтересованное лицо не выполнило дополнительные обязанности, связанные с административным актом;

заинтересованное лицо не использовало по назначению предоставленные ему на основании административного акта денежные средства, вещь или право;

заинтересованное лицо знало о противоправности административного акта или не знало об этом по собственной вине;

административный акт был принят вследствие обмана, угроз или оказания иного противоправного воздействия на административный орган;

закон требует отмены административного акта без учета защиты доверия заинтересованных лиц.

В случаях, предусмотренных абзацами вторым — пятым части седьмой настоящей статьи, противоправный административный акт может быть отменен с обратной силой путем определения конкретного момента для его отмены либо аннулирования, если иное не предусмотрено законом.

Независимо от доверия заинтересованного лица административный акт, признанный не соответствующим законодательству, может быть отменен административным органом в случае, если его сохранение создает угрозу общественным интересам.

Заинтересованному лицу возмещается имущественный ущерб, возникший или ставший неизбежным по причине доверия законной силе административного акта.

Возмещение имущественного ущерба не должно превышать размер выгоды, которая причиталась заинтересованному лицу по содержанию административного акта. Требование о возмещении имущественного ущерба может быть предъявлено в течение одного года с момента извещения заинтересованного лица об отмене административного акта.

Административный акт, принятый в соответствии с законодательством, может быть отменен или изменен административным органом в случаях:

в соответствии с требованиями закона или если такая возможность прямо предусматривается самим административным актом;

если вследствие изменившихся позже фактических обстоятельств или на основании изменений в законодательстве административный акт необходимо отменить во избежание ущерба общественным интересам;

если с административным актом связаны дополнительные обязанности и заинтересованное лицо их не выполнило;

если заинтересованное лицо не использует по назначению переданные ему на основании административного акта денежные средства, вещь или право;

когда отмена или изменение осуществляется в пользу заинтересованного лица, которому адресован административный акт, и при этом не обременяются другие заинтересованные лица.

Не допускается отмена или изменение административного акта на соответствующих основаниях, когда имеются другие основания для повторного принятия административного акта такого же содержания.

Административный акт, принятый в соответствии с законодательством, может быть отменен с обратной силой путем определения конкретного момента для его отмены исключительно в случаях, предусмотренных абзацами вторым , четвертым и пятым части двенадцатой настоящей статьи.

Принимая административный акт об отмене или изменении ранее принятого административного акта, административный орган должен определить, в какой части и с какого момента утрачивает силу отменяемый или изменяемый административный акт.

Административный акт может быть признан недействительным судом в установленном законом порядке.

Статья 60. Процедура отмены административного акта

Отмена административного акта в пользу заинтересованного лица может осуществляться без проведения заседания.

Отмена административного акта вопреки интересам заинтересованного лица осуществляется путем его пересмотра в заседании, если иное не предусмотрено законом.

Если отмена административного акта осуществляется в пользу одного заинтересованного лица, но вопреки интересам другого заинтересованного лица, то применяются правила, предусмотренные частью второй настоящей статьи.

Статья 61. Возврат документов, вещей и денежных средств в случае отмены административного акта

В случае отмены административного акта документы, вещи и денежные средства, которые были выданы на его основе, подлежат возврату лицами, обладающими ими, если законом не предусмотрено иное.

Глава 5. Производство по административной жалобе

Статья 62. Предмет административной жалобы

Обжалованию в порядке, установленном в настоящей главе, подлежат:

административные акты;

процессуальные акты в случаях, если их обжалование предусмотрено настоящим Законом;

административные действия, в том числе отказ в принятии административного акта или непринятие его в надлежащий срок.

Статья 63. Порядок административного обжалования

Заинтересованное лицо вправе подать административную жалобу в вышестоящий административный орган или в иной уполномоченный административный орган, который в соответствии с законодательством уполномочен рассматривать административные жалобы, через административный орган, принявший обжалуемый административный акт, процессуальный акт или совершивший административное действие.

Административный орган, получивший административную жалобу, в течение трех рабочих дней с момента ее поступления направляет административную жалобу вышестоящему административному органу или иному органу, уполномоченному рассматривать данную административную жалобу, вместе с административным делом.

В случае несогласия с результатом рассмотрения административной жалобы на административный акт в административном порядке или отсутствия вышестоящего административного органа заинтересованное лицо вправе обжаловать административный акт в суд.

Законодательством может быть определен иной орган, в который может быть подана административная жалоба на административный акт.

Статья 64. Срок подачи административной жалобы

Административная жалоба может быть подана не позднее тридцати дней с момента надлежащего извещения об административном акте, процессуальном акте или с момента, когда заинтересованному лицу стало известно об административном действии, если иное не предусмотрено законом.

Срок подачи административной жалобы может быть восстановлен административным органом, рассматривающим жалобу, если он был пропущен по уважительной причине.

Статья 65. Форма и содержание административной жалобы

Административная жалоба подается в письменной, устной или в электронной форме и должна содержать:

1) наименование административного органа, принявшего административный акт;

2) фамилию, имя, отчество и место жительства заявителя (его представителя), подавшего жалобу, а для юридического лица — его наименование и местонахождение (почтовый адрес);

3) требования заявителя;

4) перечень прилагаемых документов (при наличии);

5) дату подачи заявления.

Административная жалоба подписывается заинтересованным лицом или его представителем. Если жалоба подана представителем, к нему должна быть приложена копия доверенности или иного документа, удостоверяющего его полномочия на подписание административной жалобы.

В случаях, предусмотренных законодательством, административная жалоба, подаваемая в защиту прав и законных интересов других физических и юридических лиц, кроме сведений, перечисленных в настоящей статье, должна содержать наименование лица (фамилия, имя, отчество), в интересах которого подана жалоба, и его адрес и иную информацию, предусмотренную законодательством.

Законодательством могут быть предусмотрены и иные требования к административной жалобе и прилагаемым к ней документам.

Административный орган не вправе предъявлять к административной жалобе и прилагаемым к ней документам требования, не предусмотренные законодательством.

При устном обжаловании физическое лицо должно предъявить документ, удостоверяющий его личность, а представитель юридического лица — документ, подтверждающий его полномочия и удостоверяющий его личность.

Жалобы, подаваемые в электронной форме, должны содержать электронный адрес и единый идентификатор заявителя, а в предусмотренных законодательством случаях — электронную цифровую подпись и иные реквизиты.

Указание в жалобе электронного адреса является согласием заявителя на получение извещений в электронной форме через информационную систему.

Статья 66. Рассмотрение административной жалобы

Административная жалоба рассматривается по правилам, предусмотренным главой 3 настоящего Закона.

При рассмотрении административной жалобы вышестоящий административный орган рассматривает административное дело в полном объеме.

Статья 67. Срок рассмотрения административной жалобы

Вышестоящий административный орган или иной уполномоченный орган обязан принять решение по административной жалобе в течение тридцати рабочих дней, если иное не предусмотрено законом.

В случае непринятия решения по административной жалобе в установленный срок заинтересованное лицо вправе обжаловать административный акт, процессуальный акт или административное действие в судебном порядке.

Статья 68. Отзыв административной жалобы

Лицо, подавшее административную жалобу, вправе ее отозвать до принятия решения по ней. Отзыв административной жалобы оформляется в письменной или электронной форме.

Статья 69. Решение по административной жалобе

По административной жалобе вышестоящий административный орган или иной уполномоченный орган вправе принять одно из следующих решений:

оставить обжалуемый административный или процессуальный акт без изменения;

внести изменения в обжалуемый административный или процессуальный акт;

отменить административный или процессуальный акт и при необходимости принять новый.

При невозможности или нецелесообразности принятия решений, предусмотренных частью первой настоящей статьи, при обжаловании административных действий, а также в случаях, предусмотренных законодательством, вышестоящий административный орган или иной уполномоченный орган может обязать административный орган принять определенный административный акт, процессуальный акт или совершить определенное административное действие.

В случае несогласия с решением по административной жалобе заинтересованное лицо вправе обжаловать его в судебном порядке в течение тридцати календарных дней, если иное не предусмотрено законом.

Статья 70. Приостановление действия административного акта при обжаловании

Обжалование административного акта приостанавливает его действие и исполнение с момента регистрации административной жалобы в административном органе, если иное не предусмотрено законом.

Глава 6. Исполнительное производство

Статья 71. Орган, обеспечивающий исполнение административного акта

Исполнение административного акта обеспечивает административный орган, его принявший, если иное не предусмотрено законодательством.

Статья 72. Срок добровольного исполнения административного акта

Срок, установленный административным органом для добровольного исполнения административного акта, не может быть менее пяти календарных дней со дня надлежащего извещения адресата о принятом административном акте, если иное не предусмотрено законодательством.

Статья 73. Способ добровольного исполнения административного акта

В рамках порядка исполнения, устанавливаемого административным актом, адресат вправе исполнить его наиболее подходящими для него законными способами и средствами.

Способ добровольного исполнения должен обеспечить надлежащее и своевременное исполнение требований административного акта.

Статья 74. Недопустимость принудительного исполнения административного акта

Принудительное исполнение административного акта осуществляется в порядке, установленном законодательством.

Никакие меры принудительного исполнения административного акта не могут применяться к лицу, добровольно исполняющему свои обязанности по административному акту надлежащим образом и в установленный срок.

Если под угрозой применения мер принудительного исполнения административного акта адресат выражает согласие исполнить его добровольно и приступает к исполнению своих обязанностей, то, пока адресат исполняет административный акт добросовестно и надлежащим образом, назначенная мера принудительного исполнения не должна приводиться в исполнение.

Полное исполнение адресатом своих обязанностей немедленно прекращает применение меры принудительного исполнения.

Статья 75. Меры принудительного исполнения

Административный орган в случаях, предусмотренных законом, вправе применить следующие меры принудительного исполнения:

денежное принуждение;

осуществление действий, предусмотренных административным актом, за счет должника административным органом или иным лицом;

непосредственное принуждение.

Мера принудительного исполнения должна быть оформлена исполнительным актом административного органа. Применение мер принудительного исполнения без принятия соответствующего исполнительного акта не допускается.

Административный орган при назначении меры принудительного исполнения должен руководствоваться принципами административных процедур.

Если назначенная мера принудительного исполнения не обеспечила надлежащего и своевременного исполнения требований административного акта административный орган вправе применить более жесткую меру принуждения.

Законом могут быть предусмотрены и иные меры принудительного исполнения.

Статья 76. Исполнительный акт административного органа

Исполнительным актом административного органа является процессуальный акт, обеспечивающий принудительное исполнение административного акта при его неисполнении адресатом надлежащим образом и в установленный срок. К исполнительным актам применяются требования и правила, предусмотренные главой 4 настоящего Закона, если иное не предусмотрено настоящей главой или иным законом.

Исполнительный акт принимается административным органом по собственной инициативе или требованию другого участника административного производства, в результате которого был принят исполняемый административный акт, в течение трех рабочих дней по истечении срока добровольного исполнения, если иное не установлено законом.

Исполнительный акт административного органа принимается только в письменной форме и должен быть в течение одного рабочего дня направлен адресату, а также лицу, требующему принудительного исполнения административного акта, в целях извещения в порядке, предусмотренном статьей 33 настоящего Закона.

В исполнительном производстве обязанным лицом является адресат, в отношении которого принят исполнительный акт за неисполнение или ненадлежащее исполнение своих обязанностей по административному акту, а взыскателем — лицо, в пользу или в интересах которого принят исполнительный акт.

Статья 77. Приведение в исполнение исполнительного акта

Исполнительный акт приводится в исполнение не ранее чем по истечении пяти дней с момента надлежащего извещения обязанного лица о его принятии, если иное не предусмотрено законом. При невозможности надлежащего извещения обязанного лица исполнительный акт вступает в силу и приводится в исполнение по истечении пяти дней с момента оформления факта невозможности надлежащего уведомления.

Статья 78. Денежное принуждение

Денежное принуждение может выражаться в назначении определенной суммы, подлежащей взысканию, или в виде пени за каждый просроченный день.

Предельные размеры денежного принуждения устанавливаются законодательством.

Статья 79. Исполнение действий, предусмотренных административным актом, за счет должника административным органом или иным лицом

Если предусмотренная административным актом обязанность выполнения какого-либо действия не исполняется адресатом, но его исполнение возможно со стороны другого лица, то административный орган может привлечь другое лицо для исполнения этого действия за счет обязанного лица. Орган, обеспечивающий исполнение административного акта, вправе, если это возможно, сам исполнить это действие за счет обязанного лица, если законом не предусмотрено иное.

Статья 80. Непосредственное принуждение

Если более мягкие меры не могут обеспечить исполнение административного акта или по объективным обстоятельствам не могут быть применены, то орган, обеспечивающий исполнение административного акта, вправе, при наличии у него соответствующих полномочий, в предусмотренном законом порядке непосредственно принудить обязанное лицо к исполнению его обязанностей по административному акту, а при отсутствии таких полномочий — обратиться к уполномоченному государственному органу за содействием в приведении в исполнение соответствующего исполнительного акта.

Статья 81. Предупреждение о применении мер принудительного исполнения

Административный орган в случае, предусмотренном статьей 75 настоящего Закона, может направить обязанному лицу предупреждение о применении меры принудительного исполнения и установить дополнительный срок для добровольного исполнения требований административного акта. Если обязанное лицо не исполняет свои обязанности в установленный дополнительный срок, административный орган применяет меру принудительного исполнения в течение одного рабочего дня.

Статья 82. Неисполнение административным органом своих обязанностей по административному акту

Если административный орган не исполняет свои обязанности надлежащим образом по принятому им административному акту в течение установленного административным актом срока исполнения или если такой срок не установлен в течение десяти дней со дня принятия административного акта, заинтересованное лицо вправе обжаловать такое неисполнение в порядке, установленном для обжалования административного акта.

Статья 83. Расходы в исполнительном производстве

Если иное не предусмотрено законом, расходы по принудительному исполнению административного акта возмещаются за счет обязанного лица.

Глава 7. Заключительные положения

Статья 84. Административные регламенты

Административные регламенты, учитывающие специфику деятельности административных органов по разрешению административных дел, принятию административных и процессуальных актов, исполнению административных актов, а также рассмотрению административных жалоб, утверждаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан, если иное не предусмотрено законодательством.

Статья 85. Ответственность за нарушение законодательства об административных процедурах

Лица, виновные в нарушении законодательства об административных процедурах, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 86. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Кабинету Министров Республики Узбекистан, Министерству юстиции Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение сути и значения настоящего Закона.

Статья 87. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 88. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу по истечении двенадцати месяцев со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

8 января 2018 г.,

№ ЗРУ-457

(Национальная база данных законодательства, 09.01.2018 г., № 03/18/457/0525; 07.01.2020 г., № 03/20/600/0023)

lex.uz