📅 2018-yil 13-aprel · Prezident farmonlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2018-yil 13-aprel · Prezident farmonlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2018 йил 13 апрель · Президент фармонлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 13 апреля 2018 г. · Указы Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 13 April 2018 · Presidential decrees
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Фармони
Давлат ҳуқуқий сиёсатини амалга оширишда адлия органлари ва муассасалари фаолиятини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида
Ҳуқуқий демократик давлат ва адолатли фуқаролик жамияти қуриш жараёнида, биринчи навбатда, ягона давлат ҳуқуқий сиёсатини, жумладан ҳуқуқ ижодкорлиги фаолиятини сифатли ташкил этиш, изчил ва бир хил ҳуқуқни қўллаш амалиётини шакллантириш, инсон ҳуқуқ ва эркинликларининг самарали ҳимоя қилинишини таъминлаш, шунингдек, аҳолининг ҳуқуқий маданиятини оширишнинг яхлит тизимини жорий этиш йўли билан амалга оширишни кўзловчи адлия органлари ва муассасаларига муҳим роль ажратилмоқда.
Сўнгги йилларда амалга оширилган чора-тадбирлар давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари тизимида, айниқса, давлат органлари ва ташкилотлари фаолиятини ҳуқуқий таъминлаш, уларнинг юридик хизматларини мувофиқлаштириш, ҳуқуқий ахборотни тарқатиш, шунингдек, давлат хизматлари кўрсатиш сифатини яхшилаш масалалари бўйича адлия органлари ва муассасаларининг роли ва масъулиятини ошириш имконини берди.
Шу билан бирга, ўтказилган таҳлил натижалари шуни кўрсатмоқдаки, адлия органлари ва муассасалари фаолиятида ҳуқуқий ислоҳотларнинг юқори самарадорлик даражасига эришишга тўсқинлик қилувчи қатор тизимли муаммо ва камчиликлар мавжуд. Хусусан:
биринчидан, адлия органларининг туман (шаҳар) тузилмаларининг мавжуд эмаслиги бевосита жойлардаги ҳуқуқий муаммолар, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари уларнинг ҳақиқий эҳтиёжлари билан боғлиқ ҳолда таъминланиш даражасининг чуқур ўрганилишига, жамиятдаги аниқ ҳуқуқий ҳолатдан келиб чиқиб манзилли ҳуқуқий тарғиботни амалга оширишга тўсқинлик қилмоқда;
иккинчидан, ҳуқуқни қўллаш амалиётини тизимли таҳлил қилиш ва унинг изчиллиги ва бир хиллигини таъминлаш бўйича таъсирчан чораларни ишлаб чиқиш, ҳуқуқий нормаларнинг ўзбошимчалик билан ва нотўғри талқин қилинишига йўл қўймаслик юзасидан жойларда давлат органлари ва бошқа ташкилотларга ҳуқуқий маслаҳатлар бериш бўйича самарали ишлар йўлга қўйилмаган;
учинчидан, адлия органларига фаолият йўналишига мувофиқ бўлмаган ва бир-бирини такрорловчи, айниқса, шартномавий-ҳуқуқий ишларни назорат қилиш соҳасидаги вазифаларнинг юклатилганлиги давлат ҳуқуқий сиёсатини амалга ошириш соҳасида уларга юклатилган биринчи даражадаги вазифаларни бажариш учун мавжуд куч ва воситалардан оқилона фойдаланиш имконини бермаяпти;
тўртинчидан, амалга оширилаётган ислоҳотлар, фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқ ва манфаатларига дахлдор бўлган қабул қилинаётган қонун ҳужжатларининг мазмун ва моҳиятини тушунтириш бўйича жойларда адлия органларининг иши лозим даражада ташкиллаштирилмаган, бунинг натижасида эса аҳолининг ҳуқуқий саводхонлиги ва ҳуқуқий маданияти, айниқса, қишлоқ жойларда қониқарсиз даражада қолмоқда;
бешинчидан, юриспруденция соҳасида, аввало, халқаро ва хорижий ташкилотларда Ўзбекистон Республикасининг манфаатларини муносиб ифода этадиган мутахассисларнинг кескин етишмаслиги сақланиб қолмоқда, давлат ва хўжалик бошқаруви органларида талаб юқори бўлган тор доирадаги ва соҳавий мутахассисликлар бўйича юридик кадрлар тайёрлаш тизими мавжуд эмас;
олтинчидан, адлия органлари ва муассасалари ходимларини ижтимоий ва моддий рағбатлантиришнинг паст даражада эканлиги мазкур соҳага юқори малакали мутахассисларни жалб этиш, барқарор кадрлар захирасини шакллантириш имконини бермаяпти ҳамда ходимларнинг ташаббускорлиги ва масъулиятига салбий таъсир кўрсатмоқда;
еттинчидан, адлия органлари ва муассасалари фаолиятига янги ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш, уларни замонавий воситалар ва ускуналар билан жиҳозлаш қониқарсиз ҳолатда қолмоқда.
2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясига мувофиқ ҳамда давлат ҳуқуқий сиёсатини амалга оширишда адлия органлари ва муассасалари фаолиятини тубдан такомиллаштириш мақсадида:
1. Адлия органлари ва муассасалари фаолиятининг устувор йўналишлари деб қуйидагилар:
биринчи, адлия органларини «Одилона қонунларни қабул қилиш, жамиятда қонунга ҳурмат рухини қарор топтириш — демократик ҳуқуқий давлат қуришнинг гаровидир» деган концептуал ғояни ҳаётга татбиқ этишга қаратилган ягона давлат ҳуқуқий сиёсати амалга оширилишини таъминлайдиган профессионал хизматга айлантириш;
иккинчи, адлия органлари фаолиятига, устувор равишда, танқидий таҳлил ва ҳуқуқий муаммоларни, аввало, бевосита жойларда ишларни самарали ташкил этиш йўли билан ҳал этишга асосланган, сифат жиҳатидан янги механизмларни жорий этиш;
учинчи, давлат органлари ва ташкилотларининг туман (шаҳар) тузилмаларининг қонунлар ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ижросини ташкил этиш соҳасидаги фаолиятига услубий раҳбарлик қилиш ва мувофиқлаштириш, танқидий таҳлил асосида изчил ва бир хил ҳуқуқни қўллаш амалиётини таъминлаш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш;
тўртинчи, ҳуқуқий тарғибот ва фуқароларнинг ҳуқуқий онгини оширишнинг замонавий ва таъсирчан услубларини жорий қилиш, уларга қабул қилинаётган қонунлар ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар мазмун-моҳияти ва аҳамиятини етказиш, аҳолининг ҳуқуқий саводсизлигига барҳам бериш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш;
бешинчи, давлат бошқаруви тизимининг самарадорлигини, маъмурий тартиб-таомиллар ва давлат хизматларининг сифатини комплекс ва танқидий таҳлил қилишда адлия органларининг ролини ошириш, бу соҳаларда қонунчиликни янада такомиллаштириш ва ҳуқуқни қўллаш амалиёти бўйича таклифлар ишлаб чиқиш;
олтинчи, ўз фаолиятлари юзасидан жамоатчиликка тизимли равишда маълумотлар тақдим этиш йўли билан адлия органлари мансабдор шахсларининг ҳисобот бериш тартибини жорий этиш, уларнинг аҳолини ташвишга солувчи муаммоларга юзаки муносабатда бўлиши ҳолатларига чек қўйиш, шунингдек, уларнинг фаолиятини баҳолашнинг аниқ мезонларини белгилаш;
еттинчи, юридик кадрларни, айниқса, талаб қилинаётган тор доирадаги ва соҳавий мутахассисликлар бўйича тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини оширишнинг сифат жиҳатидан янги тизимини ташкил этиш, юриспруденция соҳасидаги мутахассисларни ўқитишнинг инновацион шакллари ва усулларини жорий этиш, юридик кадрларни етакчи хорижий таълим муассасаларига тизимли равишда юбориш;
саккизинчи, халқаро ва хорижий ташкилотларда Ўзбекистон Республикасининг манфаатларини ҳуқуқий ҳимоя қилишнинг самарали тизимини, халқаро жамоатчилик ва хорижий инвесторларни мамлакатда амалга оширилаётган ҳуқуқий ислоҳотлар ҳақида хабардор қилиш механизмларини ташкил этиш;
тўққизинчи, адлия органлари ва муассасалари фаолиятининг моддий-техника таъминотини янада яхшилаш, ходимларни ижтимоий ва моддий рағбатлантиришнинг янги механизмларини, шу жумладан уларни хизмат уйлари билан таъминлашни жорий этиш;
ўнинчи, адлия органлари ва муассасаларининг барча тузилмалари фаолияти самарадорлигини оширишга йўналтирилган замонавий ахборот-коммуникация технологияларини кенг жорий этиш ҳисоблансин.
2. Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги тизимининг Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан молиялаштириладиган касб-ҳунар коллежлари юридик хизматларининг штат бирликлари ҳисобидан, «республика — вилоят — туман (шаҳар)» уч поғонали принципи бўйича вертикал бошқарувни жорий этган ҳолда туманлар (шаҳарлар)да адлия бўлимлари ташкил этилсин.
Белгилансинки, касб-ҳунар коллежларининг тугатилаётган юридик хизматлари функциялари тегишли туман (шаҳар) адлия бўлимлари томонидан амалга оширилади.
3. Туманлар (шаҳарлар) адлия бўлимларининг асосий вазифалари этиб қуйидагилар:
қабул қилинаётган қонунлар ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг мазмун-моҳияти ва аҳамиятини туманлар тузилмаларидаги ижрочиларга етказиш, «республика — вилоят — туман — маҳалла» принципи бўйича ҳуқуқий тарғибот ва аҳолининг ҳуқуқий саводсизлигига барҳам бериш борасида, шу жумладан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва суд органлари билан биргаликда чора-тадбирларни амалга ошириш;
туманлар (шаҳарлар) ҳокимлари ва халқ депутатлари Кенгашларининг норматив-ҳуқуқий тусдаги қарорларини қонун ҳужжатларига, мамлакатимизда амалга оширилаётган ислоҳотларнинг мақсад ва вазифаларига мувофиқлиги нуқтаи назаридан ҳуқуқий экспертизадан ўтказиш;
ҳуқуқни қўллаш амалиётини ўрганиш ва таҳлил қилиш, унинг барқарорлиги ва бир хиллигини таъминлаш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш;
фуқароларнинг кундалик ҳаётида учрайдиган ҳуқуқий муаммоларни таҳлил қилиш, аниқланган камчиликларни бартараф этиш бўйича амалий чоралар кўриш, қонунчилик ҳужжатларини такомиллаштиришга қаратилган таклифлар ишлаб чиқиш;
инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш, ўз ваколатлари доирасида жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш, фуқароларга бепул бирламчи юридик ёрдам кўрсатиш тизимини таъминлаш ва мувофиқлаштириб бориш;
давлат органлари ва ташкилотларининг туман (шаҳар) тузилмаларида ҳуқуқий ишларнинг ҳолатини мониторинг қилиш, шунингдек, уларнинг юридик хизматлари фаолиятини мувофиқлаштириш, назорат қилиш ва методик таъминлаш;
давлат органлари ва ташкилотларининг туман (шаҳар) бўлинмалари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ҳамда фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларида ягона ҳуқуқни қўллаш амалиётини шакллантиришда методик ёрдам кўрсатиш;
давлат хизматлари марказлари ва уларнинг филиаллари, ФҲДЁ органлари ҳамда юридик хизмат кўрсатиш марказлари фаолияти устидан умумий раҳбарлик ва назоратни амалга ошириш белгилансин.
4. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг Шартномавий-ҳуқуқий ишларни назорат қилиш бошқармаси ва унинг ҳудудий бўлимлари тугатилсин.
6. Шундай тартиб жорий этилсинки, унга кўра 2018 йилдан бошлаб:
Қорақалпоғистон Республикаси адлия вазири, ҳудудий адлия бошқармалари бошлиқлари норма ижодкорлиги фаолияти ва ҳуқуқни қўллаш амалиёти, шунингдек ҳуқуқий тарғибот ва маърифатнинг ҳолати тўғрисида ҳар йили тегишлича Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларига ахборот тақдим этади;
туман (шаҳар) адлия бўлимлари бошлиқлари туман (шаҳар) даражасидаги давлат органлари ва ташкилотларининг норма ижодкорлиги фаолияти ва ҳуқуқни қўллаш амалиёти, шунингдек ҳуқуқий тарғибот ва маърифатнинг ҳолати тўғрисида ҳар йили тегишлича халқ депутатлари туман (шаҳар) Кенгашларига ахборот тақдим этади.
7. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги халқаро арбитражлар ва суд ишлари масалалари бўйича Ўзбекистон Республикасининг манфаатларини ҳимоя қилиш соҳасида ваколатли давлат бошқаруви органи этиб белгилансин.
Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигига:
давлат органлари ва ташкилотларига, Ўзбекистон Республикасининг хориждаги дипломатик ваколатхоналарига белгиланган тартибда халқаро арбитражлар ва суд ишлари масалалари бўйича бажарилиши мажбурий бўлган топшириқлар юбориш;
адлия органлари ва муассасалари, давлат органлари ва ташкилотларининг юридик хизматлари ходимларини бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобидан ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш соҳасида, шу жумладан халқаро арбитражлар ва суд ишлари бўйича ўқиш ва малакаларини ошириш учун ривожланган давлатларнинг етакчи таълим муассасалари ва бошқа ташкилотларига юбориш ҳуқуқи берилсин.
9. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги:
бир ҳафталик муддатда Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги фаолиятини янада такомиллаштириш бўйича ташкилий чора-тадбирларни назарда тутувчи Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарори лойиҳасини киритсин;
бир ойлик муддатда Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Ҳуқуқий сиёсат тадқиқот институти фаолиятини ташкил этиш бўйича Вазирлар Маҳкамасининг қарори лойиҳасини киритсин;
икки ойлик муддатда туман (шаҳар) ҳокимликларининг фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органлари фаолиятини ташкил этиш тўғрисида Вазирлар Маҳкамасининг қарори лойиҳасини киритсин;
икки ойлик муддатда қонун ҳужжатларига мазкур Фармондан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
10. Мазкур Фармоннинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов, Ўзбекистон Республикаси Президентининг Давлат маслаҳатчиси Р.Р. Иноятов ва Ўзбекистон Республикаси адлия вазири Р.К. Давлетов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2018 йил 13 апрель,
ПФ-5415-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Farmoni
Davlat huquqiy siyosatini amalga oshirishda adliya organlari va muassasalari faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Huquqiy demokratik davlat va adolatli fuqarolik jamiyati qurish jarayonida, birinchi navbatda, yagona davlat huquqiy siyosatini, jumladan huquq ijodkorligi faoliyatini sifatli tashkil etish, izchil va bir xil huquqni qoʻllash amaliyotini shakllantirish, inson huquq va erkinliklarining samarali himoya qilinishini taʼminlash, shuningdek, aholining huquqiy madaniyatini oshirishning yaxlit tizimini joriy etish yoʻli bilan amalga oshirishni koʻzlovchi adliya organlari va muassasalariga muhim rol ajratilmoqda.
Soʻnggi yillarda amalga oshirilgan chora-tadbirlar davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari tizimida, ayniqsa, davlat organlari va tashkilotlari faoliyatini huquqiy taʼminlash, ularning yuridik xizmatlarini muvofiqlashtirish, huquqiy axborotni tarqatish, shuningdek, davlat xizmatlari koʻrsatish sifatini yaxshilash masalalari boʻyicha adliya organlari va muassasalarining roli va masʼuliyatini oshirish imkonini berdi.
Shu bilan birga, oʻtkazilgan tahlil natijalari shuni koʻrsatmoqdaki, adliya organlari va muassasalari faoliyatida huquqiy islohotlarning yuqori samaradorlik darajasiga erishishga toʻsqinlik qiluvchi qator tizimli muammo va kamchiliklar mavjud. Xususan:
birinchidan, adliya organlarining tuman (shahar) tuzilmalarining mavjud emasligi bevosita joylardagi huquqiy muammolar, fuqarolarning huquq va erkinliklari ularning haqiqiy ehtiyojlari bilan bogʻliq holda taʼminlanish darajasining chuqur oʻrganilishiga, jamiyatdagi aniq huquqiy holatdan kelib chiqib manzilli huquqiy targʻibotni amalga oshirishga toʻsqinlik qilmoqda;
ikkinchidan, huquqni qoʻllash amaliyotini tizimli tahlil qilish va uning izchilligi va bir xilligini taʼminlash boʻyicha taʼsirchan choralarni ishlab chiqish, huquqiy normalarning oʻzboshimchalik bilan va notoʻgʻri talqin qilinishiga yoʻl qoʻymaslik yuzasidan joylarda davlat organlari va boshqa tashkilotlarga huquqiy maslahatlar berish boʻyicha samarali ishlar yoʻlga qoʻyilmagan;
uchinchidan, adliya organlariga faoliyat yoʻnalishiga muvofiq boʻlmagan va bir-birini takrorlovchi, ayniqsa, shartnomaviy-huquqiy ishlarni nazorat qilish sohasidagi vazifalarning yuklatilganligi davlat huquqiy siyosatini amalga oshirish sohasida ularga yuklatilgan birinchi darajadagi vazifalarni bajarish uchun mavjud kuch va vositalardan oqilona foydalanish imkonini bermayapti;
toʻrtinchidan, amalga oshirilayotgan islohotlar, fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining huquq va manfaatlariga daxldor boʻlgan qabul qilinayotgan qonun hujjatlarining mazmun va mohiyatini tushuntirish boʻyicha joylarda adliya organlarining ishi lozim darajada tashkillashtirilmagan, buning natijasida esa aholining huquqiy savodxonligi va huquqiy madaniyati, ayniqsa, qishloq joylarda qoniqarsiz darajada qolmoqda;
beshinchidan, yurisprudensiya sohasida, avvalo, xalqaro va xorijiy tashkilotlarda Oʻzbekiston Respublikasining manfaatlarini munosib ifoda etadigan mutaxassislarning keskin yetishmasligi saqlanib qolmoqda, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarida talab yuqori boʻlgan tor doiradagi va sohaviy mutaxassisliklar boʻyicha yuridik kadrlar tayyorlash tizimi mavjud emas;
oltinchidan, adliya organlari va muassasalari xodimlarini ijtimoiy va moddiy ragʻbatlantirishning past darajada ekanligi mazkur sohaga yuqori malakali mutaxassislarni jalb etish, barqaror kadrlar zaxirasini shakllantirish imkonini bermayapti hamda xodimlarning tashabbuskorligi va masʼuliyatiga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda;
yettinchidan, adliya organlari va muassasalari faoliyatiga yangi axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish, ularni zamonaviy vositalar va uskunalar bilan jihozlash qoniqarsiz holatda qolmoqda.
2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasiga muvofiq hamda davlat huquqiy siyosatini amalga oshirishda adliya organlari va muassasalari faoliyatini tubdan takomillashtirish maqsadida:
1. Adliya organlari va muassasalari faoliyatining ustuvor yoʻnalishlari deb quyidagilar:
birinchi, adliya organlarini “Odilona qonunlarni qabul qilish, jamiyatda qonunga hurmat ruxini qaror toptirish — demokratik huquqiy davlat qurishning garovidir” degan konseptual gʻoyani hayotga tatbiq etishga qaratilgan yagona davlat huquqiy siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydigan professional xizmatga aylantirish;
ikkinchi, adliya organlari faoliyatiga, ustuvor ravishda, tanqidiy tahlil va huquqiy muammolarni, avvalo, bevosita joylarda ishlarni samarali tashkil etish yoʻli bilan hal etishga asoslangan, sifat jihatidan yangi mexanizmlarni joriy etish;
uchinchi, davlat organlari va tashkilotlarining tuman (shahar) tuzilmalarining qonunlar va boshqa normativ-huquqiy hujjatlar ijrosini tashkil etish sohasidagi faoliyatiga uslubiy rahbarlik qilish va muvofiqlashtirish, tanqidiy tahlil asosida izchil va bir xil huquqni qoʻllash amaliyotini taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish;
toʻrtinchi, huquqiy targʻibot va fuqarolarning huquqiy ongini oshirishning zamonaviy va taʼsirchan uslublarini joriy qilish, ularga qabul qilinayotgan qonunlar va boshqa normativ-huquqiy hujjatlar mazmun-mohiyati va ahamiyatini yetkazish, aholining huquqiy savodsizligiga barham berish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish;
beshinchi, davlat boshqaruvi tizimining samaradorligini, maʼmuriy tartib-taomillar va davlat xizmatlarining sifatini kompleks va tanqidiy tahlil qilishda adliya organlarining rolini oshirish, bu sohalarda qonunchilikni yanada takomillashtirish va huquqni qoʻllash amaliyoti boʻyicha takliflar ishlab chiqish;
oltinchi, oʻz faoliyatlari yuzasidan jamoatchilikka tizimli ravishda maʼlumotlar taqdim etish yoʻli bilan adliya organlari mansabdor shaxslarining hisobot berish tartibini joriy etish, ularning aholini tashvishga soluvchi muammolarga yuzaki munosabatda boʻlishi holatlariga chek qoʻyish, shuningdek, ularning faoliyatini baholashning aniq mezonlarini belgilash;
yettinchi, yuridik kadrlarni, ayniqsa, talab qilinayotgan tor doiradagi va sohaviy mutaxassisliklar boʻyicha tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishning sifat jihatidan yangi tizimini tashkil etish, yurisprudensiya sohasidagi mutaxassislarni oʻqitishning innovatsion shakllari va usullarini joriy etish, yuridik kadrlarni yetakchi xorijiy taʼlim muassasalariga tizimli ravishda yuborish;
sakkizinchi, xalqaro va xorijiy tashkilotlarda Oʻzbekiston Respublikasining manfaatlarini huquqiy himoya qilishning samarali tizimini, xalqaro jamoatchilik va xorijiy investorlarni mamlakatda amalga oshirilayotgan huquqiy islohotlar haqida xabardor qilish mexanizmlarini tashkil etish;
toʻqqizinchi, adliya organlari va muassasalari faoliyatining moddiy-texnika taʼminotini yanada yaxshilash, xodimlarni ijtimoiy va moddiy ragʻbatlantirishning yangi mexanizmlarini, shu jumladan ularni xizmat uylari bilan taʼminlashni joriy etish;
oʻninchi, adliya organlari va muassasalarining barcha tuzilmalari faoliyati samaradorligini oshirishga yoʻnaltirilgan zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish hisoblansin.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi tizimining Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan moliyalashtiriladigan kasb-hunar kollejlari yuridik xizmatlarining shtat birliklari hisobidan, “respublika — viloyat — tuman (shahar)” uch pogʻonali prinsipi boʻyicha vertikal boshqaruvni joriy etgan holda tumanlar (shaharlar)da adliya boʻlimlari tashkil etilsin.
Belgilansinki, kasb-hunar kollejlarining tugatilayotgan yuridik xizmatlari funksiyalari tegishli tuman (shahar) adliya boʻlimlari tomonidan amalga oshiriladi.
3. Tumanlar (shaharlar) adliya boʻlimlarining asosiy vazifalari etib quyidagilar:
qabul qilinayotgan qonunlar va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarning mazmun-mohiyati va ahamiyatini tumanlar tuzilmalaridagi ijrochilarga yetkazish, “respublika — viloyat — tuman — mahalla” prinsipi boʻyicha huquqiy targʻibot va aholining huquqiy savodsizligiga barham berish borasida, shu jumladan huquqni muhofaza qiluvchi va sud organlari bilan birgalikda chora-tadbirlarni amalga oshirish;
tumanlar (shaharlar) hokimlari va xalq deputatlari Kengashlarining normativ-huquqiy tusdagi qarorlarini qonun hujjatlariga, mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlarning maqsad va vazifalariga muvofiqligi nuqtai nazaridan huquqiy ekspertizadan oʻtkazish;
huquqni qoʻllash amaliyotini oʻrganish va tahlil qilish, uning barqarorligi va bir xilligini taʼminlash boʻyicha takliflarni ishlab chiqish;
fuqarolarning kundalik hayotida uchraydigan huquqiy muammolarni tahlil qilish, aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish boʻyicha amaliy choralar koʻrish, qonunchilik hujjatlarini takomillashtirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqish;
inson huquqlarini himoya qilish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish, oʻz vakolatlari doirasida jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini koʻrib chiqish, fuqarolarga bepul birlamchi yuridik yordam koʻrsatish tizimini taʼminlash va muvofiqlashtirib borish;
davlat organlari va tashkilotlarining tuman (shahar) tuzilmalarida huquqiy ishlarning holatini monitoring qilish, shuningdek, ularning yuridik xizmatlari faoliyatini muvofiqlashtirish, nazorat qilish va metodik taʼminlash;
davlat organlari va tashkilotlarining tuman (shahar) boʻlinmalari, mahalliy davlat hokimiyati organlari hamda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarida yagona huquqni qoʻllash amaliyotini shakllantirishda metodik yordam koʻrsatish;
davlat xizmatlari markazlari va ularning filiallari, FHDY organlari hamda yuridik xizmat koʻrsatish markazlari faoliyati ustidan umumiy rahbarlik va nazoratni amalga oshirish belgilansin.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining Shartnomaviy-huquqiy ishlarni nazorat qilish boshqarmasi va uning hududiy boʻlimlari tugatilsin.
6. Shunday tartib joriy etilsinki, unga koʻra 2018-yildan boshlab:
Qoraqalpogʻiston Respublikasi adliya vaziri, hududiy adliya boshqarmalari boshliqlari norma ijodkorligi faoliyati va huquqni qoʻllash amaliyoti, shuningdek huquqiy targʻibot va maʼrifatning holati toʻgʻrisida har yili tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlariga axborot taqdim etadi;
tuman (shahar) adliya boʻlimlari boshliqlari tuman (shahar) darajasidagi davlat organlari va tashkilotlarining norma ijodkorligi faoliyati va huquqni qoʻllash amaliyoti, shuningdek huquqiy targʻibot va maʼrifatning holati toʻgʻrisida har yili tegishlicha xalq deputatlari tuman (shahar) Kengashlariga axborot taqdim etadi.
7. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi xalqaro arbitrajlar va sud ishlari masalalari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining manfaatlarini himoya qilish sohasida vakolatli davlat boshqaruvi organi etib belgilansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga:
davlat organlari va tashkilotlariga, Oʻzbekiston Respublikasining xorijdagi diplomatik vakolatxonalariga belgilangan tartibda xalqaro arbitrajlar va sud ishlari masalalari boʻyicha bajarilishi majburiy boʻlgan topshiriqlar yuborish;
adliya organlari va muassasalari, davlat organlari va tashkilotlarining yuridik xizmatlari xodimlarini budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan huquqiy yordam koʻrsatish sohasida, shu jumladan xalqaro arbitrajlar va sud ishlari boʻyicha oʻqish va malakalarini oshirish uchun rivojlangan davlatlarning yetakchi taʼlim muassasalari va boshqa tashkilotlariga yuborish huquqi berilsin.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi:
bir haftalik muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi faoliyatini yanada takomillashtirish boʻyicha tashkiliy chora-tadbirlarni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarori loyihasini kiritsin;
bir oylik muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Huquqiy siyosat tadqiqot instituti faoliyatini tashkil etish boʻyicha Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasini kiritsin;
ikki oylik muddatda tuman (shahar) hokimliklarining fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlari faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasini kiritsin;
ikki oylik muddatda qonun hujjatlariga mazkur Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
10. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi R.R. Inoyatov va Oʻzbekiston Respublikasi adliya vaziri R.K. Davletov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2018-yil 13-aprel,
PF-5415-son
Президента Республики Узбекистан
Указ
О мерах по коренному совершенствованию деятельности органов и учреждений юстиции в реализации государственной правовой политики
В процессе построения правового демократического государства и справедливого гражданского общества существенная роль отводится органам и учреждениям юстиции, призванным реализовать, в первую очередь, единую государственную правовую политику, в том числе путем качественной организации правотворческой деятельности, формирования последовательной и единообразной правоприменительной практики, обеспечения эффективной защиты прав и свобод человека, а также внедрения целостной системы повышения правовой культуры населения.
Реализованные в последнее время меры позволили повысить роль и ответственность органов и учреждений юстиции в системе органов государственной власти и управления, особенно по вопросам правового обеспечения деятельности государственных органов и организаций, координации их юридических служб, распространения правовой информации, а также улучшения качества оказания государственных услуг.
Вместе с тем, результаты проведенного анализа показывают, что в деятельности органов и учреждений юстиции имеется ряд системных проблем и недостатков, сдерживающих достижение высокого уровня эффективности проводимых правовых реформ. В частности:
во-первых, отсутствие районных (городских) подразделений органов юстиции препятствует глубокому изучению правовых проблем непосредственно на местах, уровня обеспечения прав и свобод граждан в увязке с реальными их нуждами, реализации адресного правового просвещения в зависимости от конкретных правовых вызовов в обществе;
во-вторых, не налажена эффективная работа по системному анализу правоприменительной практики и выработке действенных мер по обеспечению ее последовательности и единообразия, оказанию правовой консультации государственным органам и другим организациям на местах по недопущению произвольного и избирательного толкования правовых норм;
в-третьих, обременение органов юстиции несвойственными и дублирующими функциями, особенно в сфере контроля договорно-правовой работы, не позволяет рационально использовать имеющиеся силы и средства для выполнения первостепенных задач в сфере осуществления государственной правовой политики;
в-четвертых, не на должном уровне организована работа органов юстиции на местах по разъяснению сути и значения осуществляемых реформ, принимаемых актов законодательства, затрагивающих права и интересы граждан и субъектов предпринимательства, в результате чего остается на неудовлетворительном уровне правовая грамотность и правовая культура населения, особенно в сельской местности;
в-пятых, сохраняется острая нехватка специалистов в сфере юриспруденции, прежде всего способных достойно представлять интересы Республики Узбекистан в международных и иностранных организациях, не налажена система подготовки юридических кадров по узким и профильным специальностям, востребованным в органах государственного и хозяйственного управления;
в-шестых, низкий уровень социального и материального стимулирования работников органов и учреждений юстиции не способствует привлечению в данную сферу высококвалифицированных специалистов, формированию устойчивого резерва кадров и негативно влияет на инициативность и ответственность работников;
в-седьмых, неудовлетворительным остается состояние внедрения в деятельность органов и учреждений юстиции новейших информационно-коммуникационных технологий, оснащения их современными средствами и оборудованием.
В соответствии со Стратегией действий по пяти приоритетным направлениям развития Республики Узбекистан в 2017 — 2021 годах, а также в целях коренного совершенствования деятельности органов и учреждений юстиции в реализации государственной правовой политики:
1. Считать приоритетными направлениями деятельности органов и учреждений юстиции:
первое, превращение органов юстиции в профессиональную службу, обеспечивающую реализацию единой государственной правовой политики, направленной на воплощение в жизнь концептуальной идеи — «Принятие справедливых законов, утверждение в обществе духа уважения к закону — залог построения демократического правового государства»;
второе, внедрение качественно новых механизмов в деятельность органов юстиции, основанных преимущественно на критическом анализе и решении правовых проблем, прежде всего путем эффективной организации работы непосредственно на местах;
третье, методическое руководство и координацию деятельности районных (городских) подразделений государственных органов и организаций в сфере организации исполнения законов и других нормативно-правовых актов, реализацию на основе критического анализа мер по обеспечению последовательной и единообразной правоприменительной практики;
четвертое, внедрение современных и действенных методов правовой пропаганды и повышения правосознания граждан, доведение до них сути и значения принимаемых законов и других нормативно-правовых актов, осуществление мероприятий по искоренению правовой безграмотности населения;
пятое, повышение роли органов юстиции в проведении комплексного и критического анализа эффективности системы государственного управления, качества административных процедур и государственных услуг, выработку предложений по дальнейшему совершенствованию законодательства и правоприменительной практики в этих сферах;
шестое, внедрение порядка отчетности должностных лиц органов юстиции путем систематического представления общественности сведений о своей деятельности, недопущение фактов их поверхностного отношения к волнующим население проблемам, а также определение четких критериев оценки их работы;
седьмое, организация качественно новой системы подготовки, переподготовки и повышения квалификации юридических кадров, особенно по востребованным узким и профильным специальностям, внедрение инновационных форм и методов обучения специалистов в сфере юриспруденции, направление на системной основе юридических кадров в ведущие зарубежные образовательные учреждения;
восьмое, создание эффективной системы правовой защиты интересов Республики Узбекистан в международных и иностранных организациях, механизмов широкого информирования международного сообщества и иностранных инвесторов о проводимых правовых реформах в стране;
девятое, дальнейшее улучшение материально-технического обеспечения деятельности органов и учреждений юстиции, внедрение новых механизмов социального и материального стимулирования работников, в том числе путем обеспечения их служебным жильем;
десятое, широкое внедрение современных информационно-коммуникационных технологий, направленное на повышение эффективности деятельности всех подразделений органов и учреждений юстиции.
2. Образовать отделы юстиции в районах (городах) с введением вертикали управления по трехступенчатому принципу «республика — область — район (город)» за счет штатных единиц юридических служб профессиональных колледжей системы Министерства высшего и среднего специального образования Республики Узбекистан, финансируемых из Государственного бюджета Республики Узбекистан.
Установить, что функции упраздняемых юридических служб профессиональных колледжей осуществляются соответствующими отделами юстиции районов (городов).
3. Определить основными задачами отделов юстиции районов (городов):
доведение сути и значения принимаемых законов и других нормативно-правовых актов до исполнителей в районных подразделениях, осуществление мероприятий по правовой пропаганде и искоренению правовой безграмотности населения по принципу «республика — область — район — махалля», в том числе во взаимодействии с правоохранительными и судебными органами;
проведение правовой экспертизы решений хокимов и Кенгашей народных депутатов районов (городов), имеющих нормативный характер, на предмет определения их соответствия законодательству, целям и задачам проводимых в стране реформ;
изучение и анализ правоприменительной практики, выработку предложений по обеспечению ее последовательности и единообразия;
проведение анализа правовых проблем, встречающихся в повседневной жизни граждан, принятие практических мер по устранению выявленных недостатков, разработка предложений, направленных на совершенствование актов законодательства;
осуществление мер по защите прав человека, рассмотрение в пределах своей компетенции обращений физических и юридических лиц, обеспечение и координацию системы оказания бесплатной первичной юридической помощи гражданам;
мониторинг состояния правовой работы в районных (городских) подразделениях государственных органов и организаций, а также координацию, контроль и методическое обеспечение деятельности их юридических служб.
оказание методической помощи по формированию единой правоприменительной практики в районных (городских) подразделениях государственных органов и организаций, органах государственной власти на местах и органах самоуправления граждан;
осуществление общего руководства и контроля над деятельностью центров государственных услуг и их филиалов, органов ЗАГС и центров по оказанию юридических услуг.
4. Упразднить Управление по контролю договорно-правовой работы Министерства юстиции Республики Узбекистан и его территориальные отделы.
6. Установить порядок, в соответствии с которым, начиная с 2018 года:
министр юстиции Республики Каракалпакстан, начальники территориальных управлений юстиции ежегодно представляют информацию о состоянии нормотворческой деятельности и правоприменительной практики, а также правовой пропаганды и просвещения соответственно в Жокаргы Кенес Республики Каракалпакстан, Кенгаши народных депутатов областей и города Ташкента;
начальники отделов юстиции районов (городов) ежегодно представляют информацию о состоянии нормотворческой деятельности и правоприменительной практики государственных органов и организаций районного (городского) уровня, а также правовой пропаганды и просвещения соответственно в районные (городские) Кенгаши народных депутатов.
7. Определить Министерство юстиции Республики Узбекистан уполномоченным органом государственного управления в сфере защиты интересов Республики Узбекистан по вопросам международных арбитражных и судебных разбирательств.
Предоставить право Министерству юстиции Республики Узбекистан:
направлять обязательные для исполнения поручения по вопросам международных арбитражных и судебных разбирательств государственным органам и организациям, дипломатическим представительствам Республики Узбекистан за рубежом в установленном порядке;
направлять работников органов и учреждений юстиции, юридических служб государственных органов и организаций в образовательные учреждения и иные организации развитых зарубежных стран для обучения и повышения квалификации в сфере оказания правовой помощи, в том числе по международным арбитражным и судебным спорам за счет внебюджетных средств.
9. Министерству юстиции Республики Узбекистан:
в недельный срок внести проект постановления Президента Республики Узбекистан, предусматривающий организационные меры по дальнейшему совершенствованию деятельности Министерства юстиции Республики Узбекистан;
в месячный срок внести проект постановления Кабинета Министров по организации деятельности Исследовательского института правовой политики при Министерстве юстиции Республики Узбекистан;
в двухмесячный срок внести проект постановления Кабинета Министров об организации деятельности органов записи актов гражданского состояния хокимиятов районов (городов);
в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров предложения об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего Указа.
10. Контроль за исполнением настоящего Указа возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова, Государственного советника Президента Республики Узбекистан Р.Р. Иноятова и министра юстиции Республики Узбекистан Р.К. Давлетова.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
13 апреля 2018 г.,
№ УП-5415