UzbekAI

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

«Ўрмон тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида

Қонунчилик палатаси томонидан 2017 йил 1 декабрда қабул қилинган Сенат томонидан 2018 йил 29 мартда маъқулланган

1-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1999 йил 15 апрелда қабул қилинган «Ўрмон тўғрисида»ги 770-I-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 5, 122-модда; 2000 йил, № 5-6, 153-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 10, 536-модда; 2009 йил, № 12, 470-модда; 2011 йил, № 1, 1-модда; 2013 йил, № 4, 98-модда; 2017 йил, № 9, 510-модда) ўзгартиш ва қўшимчалар киритилиб, унинг янги таҳрири тасдиқлансин ( илова қилинади).

2-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин;

ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

3-модда. Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ўрмон тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Ўрмон тўғрисидаги қонунчилик

Ўрмон тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Ер, сув, ер ости бойликлари, ўсимлик ва ҳайвонот дунёсидан фойдаланиш ҳамда уларни муҳофаза қилиш билан боғлиқ бўлган, ўрмонлардан фойдаланиш соҳасидаги муносабатлар тегишли қонунчилик билан тартибга солинади.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг ўрмон тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Ўрмонларнинг вазифалари

Ўрмонлар асосан экологик (тупроқни муҳофаза қилиш, сувни муҳофаза қилиш, ўсимлик ва ҳайвонот дунёсини ҳамда бошқа табиий ресурсларни муҳофаза қилиш, ҳимоя, санитария-гигиена, соғломлаштириш, рекреация) ва ижтимоий-иқтисодий вазифаларни бажаради.

4-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

ўрмон — ўрмон фонди ерларидаги ўзаро таъсир кўрсатувчи ва атроф-муҳитга таъсир кўрсатадиган, экологик ва ижтимоий-иқтисодий аҳамиятга эга дарахтлар, буталар ва бошқа табиий объектлар (ер, ер ости бойликлари, сув, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси, атмосфера ҳавоси) мажмуи;

ўрмонларни кўпайтириш — ўрмон билан қопланмаган ўрмон фонди ерларида дарахтлар ва буталарни экиш ҳамда етиштириш;

ўрмонларни муҳофаза қилиш — ўрмонларга салбий таъсирларнинг олдини олишга қаратилган фаолият;

ўрмонларни такрорий кўпайтириш — дарахт ва буталарнинг табиий муҳитда ўсиши учун қулай шарт-шароитлар яратиш ҳамда ўрмон фонди ерларида ўрмон дарахтлари уруғлари ва кўчатларини плантация усулида экиш;

ўрмондан фойдаланувчилар — ўрмондан фойдаланувчи юридик ва жисмоний шахслар;

ўрмонларни қайта тиклаш — кесилган, ёнғинлар, ўрмон зараркунандалари, касалликлари ҳамда бошқа салбий таъсирлар оқибатида шикаст етказилган дарахт ва буталар ўрнида иқлим шароитларига мос келадиган дарахт ва буталар турларини экиш.

5-модда. Ўрмонларга бўлган мулкчилик

Ўрмонлар давлат мулки — умуммиллий бойлик бўлиб, улардан оқилона фойдаланиш лозим ҳамда улар давлат томонидан муҳофаза қилинади.

6-модда. Давлат ўрмон фонди

Барча ўрмонлар давлат ўрмон фондини ташкил этади.

Давлат ўрмон фонди:

давлат аҳамиятига молик ўрмонлардан, яъни давлат ўрмон хўжалиги органлари тасарруфидаги ўрмонлардан;

бошқа юридик ва жисмоний шахслар фойдаланишидаги ўрмонлардан иборатдир.

7-модда. Давлат ўрмон фондига кирмайдиган дарахтзор ва бутазорлар

Қуйидагилар давлат ўрмон фондига кирмайди:

қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлардаги экинзорларнинг иҳота дарахтзорлари, шунингдек бошқа дарахтзор ва бутазорлар;

темир йўлларнинг, автомобиль йўлларининг, табиий ва сунъий сув оқимларининг, сув ҳавзаларининг ҳамда бошқа сув объектларининг ажратилган минтақаларидаги иҳота дарахтзорлар;

шаҳарлардаги ҳамда бошқа аҳоли пунктларидаги дарахтзор ва бутазорлар, шунингдек кўкаламзорлаштириш учун экилган ўсимликлар;

томорқалардаги ва боғ участкаларидаги дарахтзор ва бутазорлар.

Давлат ўрмон фондига кирмайдиган дарахтзор ва бутазорларни барпо этиш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш, уларни парвариш қилиш, муҳофаза қилиш ҳамда улардан оқилона фойдаланиш ўсимлик дунёсини муҳофаза қилиш ва ундан фойдаланиш тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.

8-модда. Ўрмон фонди ерлари

Ўрмон билан қопланган ерлар, шунингдек ўрмон билан қопланмаган, аммо ўрмон хўжалиги эҳтиёжлари учун берилган ерлар ўрмон фонди ерлари деб эътироф этилади. Ўрмон фонди ерларининг чегаралари қонунчиликда белгиланган тартибда аниқланади.

Ўрмон фонди ерлари қонунчиликда белгиланган тартибда давлат ўрмон хўжалиги органларига, давлат органлари ва муассасаларига доимий фойдаланишга, шунингдек жисмоний ва юридик шахсларга ижарага берилиши мумкин.

9-модда. Давлат ўрмон фонди участкалари

Давлат ўрмон фонди участкалари давлат ўрмон фондининг бир қисми бўлиб, улар давлат ўрмон кадастрида кўрсатилган муайян чегарага, майдонга, жойлашган ерига, ҳуқуқий режимга ва бошқа хусусиятларга эга бўлади.

2-боб. Ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасини тартибга солиш

10-модда. Ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари

Ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:

давлат дастурларини ва бошқа дастурларни ишлаб чиқиш, тасдиқлаш ҳамда амалга ошириш;

қоидалар, нормалар ва нормативларни белгилаш;

давлат назоратини амалга ошириш;

илмий-тадқиқот фаолиятини ривожлантириш;

халқаро ҳамкорликни ривожлантириш.

11-модда. Ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги давлат бошқаруви

Ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги давлат бошқаруви Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси, Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан ўз ваколатлари доирасида амалга оширилади.

Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси ва унинг ҳудудий органлари давлат ўрмон хўжалиги органларидир.

12-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасида:

ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;

норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни қабул қилади;

давлат дастурларини тасдиқлайди ва уларнинг амалга оширилишини таъминлайди;

давлат ва хўжалик бошқаруви органларининг фаолиятини мувофиқлаштиради;

умумдавлат аҳамиятига молик муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларни ташкил этиш тўғрисида қарорлар қабул қилади;

давлат ўрмон фондини тасарруф этади;

ўрмонларнинг қўриқланиш тоифаларини аниқлаш тартибини белгилайди;

ўрмондан фойдаланганлик учун ҳақ ундириш тартиби ва миқдорларини белгилайди;

давлат назоратини ташкил этади ва амалга оширади;

ўрмонларнинг мониторингини, давлат ҳисобини ва давлат ўрмон кадастрини юритиш тартибини белгилайди.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

13-модда. Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитасининг ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасида:

ягона давлат сиёсатини амалга оширади;

давлат дастурларини ишлаб чиқиш ва амалга оширишда иштирок этади;

норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқиш ва такомиллаштиришда иштирок этади;

ўз ваколатлари доирасида қоидалар, нормалар ва нормативларни қабул қилади;

барча ўрмонларда ўрмон тузишнинг ягона тизимини белгилайди;

ўрмон фонди ерларида идоравий назоратни амалга оширади;

Ўзбекистон Республикаси Қизил китобини юритишда иштирок этади;

қонунчиликда белгиланган тартибда юридик ва жисмоний шахсларга ўсимлик дунёси объектларидан махсус фойдаланиш, пичан ўриш, чорва молларини ўтлатиш, дарахтзор ҳамда бутазорларни кесиш учун рухсатнома беради;

ўрмон фонди ерларида биотехник тадбирларни амалга оширади;

ўрмон фонди ерларидаги муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларни, ўрмон-овчилик, овчилик ва (ёки) балиқчилик хўжаликларини юритиш, бошқариш ҳамда ривожлантиришни ташкил этади;

ўрмонларни қайта тиклаш ва иҳота ўрмонларни кўпайтиришга доир чора-тадбирлар ишлаб чиқилишини ҳамда амалга оширилишини, тоғ ёнбағирлари, жарликлар ва ташландиқ ерларда эрозияга қарши дарахтзорлар барпо этиш ишларининг бажарилишини ташкил этади;

ўрмонларнинг маҳсулдорлигини ошириш мақсадида илғор илмий-техника ютуқларини жорий этади, ўсимликлар селекцияси ва уруғчилик бўйича илмий тадқиқотлар ўтказади;

манзарали, мевали дарахтлар ва буталарни етиштиришга, доривор ўсимликларнинг плантацияларини барпо этишга доир усулларни ишлаб чиқади, манзарали ўсимликлар кўчатларини сертификатлаштириш ҳамда стандартлаштиришнинг ягона тизими ишлаб чиқилиши ва жорий этилишини таъминлайди;

ўрмонларнинг мониторингини, давлат ҳисобини, давлат ўрмон кадастрини белгиланган тартибда юритади;

ўрмонларни ёнғинлар, зараркунандалардан ва касалликлардан ҳимоя қилишга доир чора-тадбирлар амалга оширилишини, ўрмонларнинг қонунга хилоф равишда кесишлардан ҳамда ўрмон тўғрисидаги қонунчиликнинг бошқача тарзда бузилишларидан муҳофаза қилинишини таъминлайди;

ўрмон хўжаликларида бир-бирига боғлиқ бўлган хўжалик фаолиятини кенгайтириш ва ривожлантиришни, кўчат етиштиришни, доривор ўсимликлар йиғишни, асаларичилик, балиқчилик, чорвачилик маҳсулотларини етиштиришни ҳамда қайта ишлашни, халқ истеъмоли товарлари ишлаб чиқаришни ташкил этади;

ўрмон хўжалиги соҳасида мутахассисларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этади.

Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

14-модда. Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитасининг ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасида:

давлат дастурларини ишлаб чиқиш ва амалга оширишда иштирок этади;

норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқишда иштирок этади, ўз ваколатлари доирасида қоидалар, нормалар ва нормативларни тасдиқлайди;

давлат экологик назоратини амалга оширади;

ўрмон фондидан барча турдаги қурилишлар учун ер участкаларини танлаш материалларининг, ўрмон тузиш лойиҳаларининг, давлат ўрмон фондининг табиий ресурсларидан фойдаланиш билан боғлиқ лойиҳаолди, лойиҳа ҳужжатларининг давлат экологик экспертизасини ўтказади;

давлат ўрмон фонди участкаларидаги Ўзбекистон Республикаси Қизил китобига киритилган ўсимлик ва ҳайвонот дунёси объектларидан махсус фойдаланиш учун юридик ва жисмоний шахсларга белгиланган тартибда рухсатнома беради.

Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

15-модда. Маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги ваколатлари

Маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасида ҳудудий дастурларни тасдиқлайди, уларнинг бажарилиши устидан назоратни амалга оширади ҳамда давлат ўрмон хўжалиги органларининг тақдимномасига биноан пичан ўриш ва чорва молларини ўтлатиш нормаларини тасдиқлайди.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасида:

давлат дастурларини ва бошқа дастурларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

ҳудудий дастурларни ишлаб чиқади, тасдиқлаш учун маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органларига киритади ва амалга оширади;

давлат ўрмон хўжалиги органлари билан келишилган ҳолда юридик ва жисмоний шахсларга давлат ўрмон фонди участкаларини беради, бундан ўрмонларнинг дарёлар, кўллар, сув омборлари ва бошқа сув объектлари соҳиллари бўйлаб ўтган тақиқланган минтақалари, ерлари, ўрмонларнинг овланадиган қимматли балиқлар увулдириқ сочадиган жойларни муҳофаза қилувчи тақиқланган минтақалари, сув таъминоти манбаларини санитария жиҳатидан муҳофаза қилиш зоналаридаги ўрмонлар, давлат қўриқхоналарининг, мажмуа (ландшафт) буюртма қўриқхоналарининг, табиат боғларининг, умумдавлат аҳамиятига молик буюртма қўриқхоналарнинг, умумдавлат аҳамиятига молик курорт табиий ҳудудларининг, давлат биосфера резерватларининг, давлатлараро муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларнинг ўрмонлари мустасно;

ўрмонларнинг давлат ҳисоби ва давлат ўрмон кадастри юритилишини таъминлайди;

давлат назоратини амалга оширади.

Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

16-модда. Фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг, нодавлат нотижорат ташкилотларининг ҳамда фуқароларнинг ўрмонларни муҳофаза қилишни, ҳимоя қилишни, кўпайтиришни, такрорий кўпайтиришни, қайта тиклашни, уларнинг маҳсулдорлигини оширишни ва улардан фойдаланишни таъминлашда иштирок этиши

Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролар ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасида:

давлат дастурларини, ҳудудий ва бошқа дастурларни амалга оширишда иштирок этади;

жамоатчилик назоратини амалга оширади;

аҳоли ўртасида фуқароларнинг ҳуқуқий саводхонлигини ва экологик маданиятини юксалтиришга қаратилган тушунтириш ишларини амалга оширишда иштирок этади.

Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролар ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш бўйича бошқа тадбирларда ҳам иштирок этиши, давлат органларига кўмаклашиши мумкин.

3-боб. Ўрмонларни муҳофаза қилишни ва ҳимоя қилишни ташкил этиш

17-модда. Ўрмонларни муҳофаза қилиш чора-тадбирлари

Ўрмонларни муҳофаза қилиш чора-тадбирлари қуйидагилар орқали амалга оширилади:

ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги қоидалар, нормалар ҳамда нормативларни белгилаш;

ўрмон тузиш лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;

ўрмондан фойдаланишда чекловлар ва тақиқлар белгилаш;

ўрмондан махсус фойдаланиш ҳуқуқини тўхтатиб туриш, тугатиш ва бекор қилиш;

ўрмондан ўзбошимчалик билан фойдаланишнинг ва ундан фойдаланиш борасида белгиланган тартибнинг бошқа бузилишларининг олдини олиш;

хўжалик фаолиятини ва бошқа фаолиятни амалга оширишда ўрмонга зарарли таъсир кўрсатилишининг ёки унинг йўқ қилиб юборилишининг олдини олиш;

ўрмонларнинг мониторингини, давлат ҳисобини ва давлат ўрмон кадастрини юритиш;

ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасида ахборот-коммуникация технологияларини қўллаш;

ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан оқилона фойдаланиш соҳасида илмий тадқиқотларни ташкил этиш ҳамда амалга ошириш;

ўрмон фонди ерларида биотехник тадбирларни ўтказиш;

ўрмонларни ёнғинлардан муҳофаза қилиш, зараркунандалар ва касалликлардан ҳимоя қилиш чора-тадбирларини амалга ошириш.

Ўрмонларни муҳофаза қилиш чора-тадбирлари қонунчиликка мувофиқ бошқа йўллар билан ҳам амалга оширилиши мумкин.

18-модда. Ўрмон тузиш

Ўрмон тузиш ўрмонларни муҳофаза қилишни, ҳимоя қилишни, кўпайтиришни, такрорий кўпайтиришни, қайта тиклашни, уларнинг маҳсулдорлигини оширишни ва улардан оқилона фойдаланишни таъминлашга қаратилган тадбирлар тизимидан иборат бўлиб, қуйидагиларни ўз ичига олади:

давлат ўрмон фонди участкаларининг чегараларини белгилаш ва давлат ўрмон фондининг ўрмондан доимий фойдаланувчилар фойдаланишидаги ҳудудининг ички хўжалигини ташкил этиш;

топография-геодезия ишларини бажариш ва ўрмонларни махсус харитага киритиш ҳамда уларнинг электрон маълумотлар базасини шакллантириш;

давлат ўрмон фондини инвентаризациядан ўтказиш;

ўрмонларнинг етилиш ёшини белгилаш, ўрмон хўжалигини юритиш билан боғлиқ ҳолда ўрмон дарахтларининг кесилиши ҳисоб-китобини, кесишларнинг миқдорларини ҳамда ўрмондан фойдаланишнинг бошқа турлари миқдорларини аниқлаш;

давлат ўрмон фонди участкаларида пичан ўриш ва чорва молларини ўтлатиш, ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларнинг доривор ҳамда техник хом ашёсини, озиқ-овқат мақсадлари учун ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларни йиғиш ва тайёрлаш, дарахтлар ҳамда буталарни кесмаган ҳолда ўтин ва шох-шаббаларни йиғиш ҳажмларини аниқлаш;

давлат ўрмон фонди участкаларида асалари уялари ва қутиларини жойлаштириш, ўрмондан ўрмон-овчилик, овчилик ва (ёки) балиқчилик хўжаликлари эҳтиёжлари учун, илмий-тадқиқот, маданий-маърифий, тарбиявий, соғломлаштириш, рекреация ҳамда эстетик мақсадларда, шунингдек экологик туризмни ривожлантириш мақсадида фойдаланиш имкониятларини белгилаш;

ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, қайта тиклаш ва кўпайтириш борасидаги ишлар ҳажмини, шунингдек бошқа ўрмон хўжалиги ишлари ҳажмини аниқлаш;

ўрмон тузиш лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва уларнинг амалга оширилиши устидан назорат қилиш.

Ўрмон тузиш лойиҳалари давлат экспертизасидан ўтказилади, давлат ўрмон хўжалиги органлари ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари томонидан тасдиқланади.

Ўрмон тузиш лойиҳалари ўрмон хўжалигини, ўрмон-овчилик, овчилик ва (ёки) балиқчилик хўжаликларини юритиш, шунингдек муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларни ривожлантиришга доир ишларни ташкил этиш ҳамда юритиш, ўрмондан оқилона фойдаланишни, жорий ва истиқболга мўлжалланган режалаштиришни амалга ошириш учун асосий норматив-техник ҳужжатдир.

Ўрмон тузиш Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси томонидан белгиланган тартибда барча ўрмонларда ягона тизим бўйича амалга оширилади.

19-модда. Ўрмонлар мониторинги

Ўрмонлар мониторинги ўрмонларга салбий таъсирларнинг ўз вақтида олди олиниши учун давлат ўрмон фонди ҳолатидаги ўзгаришларни аниқлашга, уни баҳолаш ва прогноз қилишга доир мунтазам кузатувлардан иборатдир.

Ўрмонлар мониторинги Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади.

20-модда. Ўрмонларнинг давлат ҳисоби

Ўрмонларнинг давлат ҳисоби давлат ўрмон хўжалиги органлари томонидан ўрмон тузиш лойиҳалари асосида, ўрмон тузиш амалга оширилмаган жойларда эса давлат ўрмон фондини инвентаризациядан ўтказиш ва текшириш материаллари асосида юритилади.

Ўрмонларнинг давлат ҳисоби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан ягона тизим бўйича юритилади.

21-модда. Давлат ўрмон кадастри

Давлат ўрмон кадастри Ўзбекистон Республикаси ҳудудида жойлашган барча ўрмонлар, уларнинг географик ўрни, ҳуқуқий режими, миқдорий ва сифат тавсифлари ҳамда иқтисодий баҳоси тўғрисидаги янгилаб бориладиган ишончли кадастр ахбороти тизимидан иборат бўлади.

Давлат ўрмон кадастри ўрмонга оид муносабатларни тартибга солиш, ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, улардан оқилона фойдаланиш ва уларни такрорий кўпайтириш мақсадида манфаатдор юридик ва жисмоний шахсларни ўрмон тўғрисидаги маълумотлар билан таъминлаш учун мўлжаллангандир.

Давлат ўрмон кадастри давлат ўрмон хўжалиги органлари томонидан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси белгилаган тартибда Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан ягона тизим бўйича юритилади.

22-модда. Ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги назорат

Ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги давлат назорати қонунчиликда белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси, Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси ҳамда маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан амалга оширилади.

Ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги идоравий назорат Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси томонидан амалга оширилади.

Ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги ишлаб чиқариш назоратини хўжалик юритувчи субъектлар ўзларига бириктирилган ҳудудларда амалга оширади.

Ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги жамоатчилик назорати Ўзбекистон Республикаси фуқаролари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ҳамда оммавий ахборот воситалари томонидан амалга оширилиши мумкин.

23-модда. Ўрмонларни муҳофаза қилиш

Давлат ўрмон хўжалиги органлари, экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш органлари ҳамда маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ўз ваколатлари доирасида ўрмонни ундан фойдаланиш тартиби бузилишидан, шу жумладан ўрмонни қонунга хилоф равишда кесишлардан ҳамда ўрмонга бошқача тарзда зарарли таъсир кўрсатилишидан муҳофаза қилинишини таъминлайди.

Давлат ўрмон хўжалиги органлари, экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш органлари ҳамда маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ўрмонда ёнғиннинг олдини олиш, ёнғинга қарши курашишга оид чора-тадбирларнинг амалга оширилишини таъминлайди, зарур ҳолларда ёнғинни ўчириш учун аҳолини, корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг ўт ўчириш, ер қазиш техникасини ҳамда транспорт воситаларини жалб этади, ёнғин хавфи юқори бўлган даврда аҳолининг ўрмонда бўлишини ҳамда ўрмонларга транспорт воситалари ва бошқа воситалар киришини чеклайди ёки тақиқлайди.

Ўрмондан фойдаланувчилар ўрмонларда ёнғин хавфсизлигига риоя этиши, иш жойларида ёнғинга қарши тадбирлар ўтказиши, ўрмонларда ёнғинлар чиққан тақдирда эса уларнинг ўчирилишини таъминлаши шарт.

24-модда. Ўрмонларни ёнғинлардан, зараркунандалар, касалликлар ва бошқа салбий таъсирлардан ҳимоя қилиш

Ўрмонларни ёнғинлар, зараркунандалар, касалликлардан ва бошқа салбий таъсирлардан ҳимоя қилиш ўрмондан фойдаланувчилар томонидан қуйидагилар орқали амалга оширилади:

ёнғин хавфсизлиги қоидаларига риоя этиш ва ёнғинга қарши тадбирларни амалга ошириш, ёнғин чиққанда уни ўчириш чораларини кўриш;

ўрмон зараркунандалари, касалликлари ўчоқларини, саноат ва маиший чиқиндиларнинг ҳамда бошқа салбий омилларнинг таъсир доиралари ривожланишини ҳисобга олиш ва прогноз қилиш;

ўрмон зараркунандаларининг оммавий кўпайиш ва ўрмон касалликларининг тарқалиш ўчоқлари юзага келиши ҳамда кенгайишининг олдини олиш, ўрмонларнинг биологик жиҳатдан чидамлилигини ошириш тадбирларини ўтказиш.

Ўрмонларни ёнғинлар, зараркунандалар, касалликлардан ва бошқа салбий таъсирлардан ҳимоя қилиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси томонидан белгиланади.

25-модда. Ўрмон қўриқчилиги

Ўрмон қўриқчилиги ўрмонларни муҳофаза қилиш ва ҳимоя қилишни таъминлаш мақсадида давлат ўрмон хўжалиги органлари томонидан ташкил этилади.

Ўрмон қўриқчилигининг мансабдор шахслари айни вақтда давлат ўрмон хўжалиги органларининг инспекторларидир.

Ўрмон қўриқчилигининг мансабдор шахслари ўз ваколатлари доирасида:

юридик ва жисмоний шахсларнинг ўрмондан фойдаланишга бўлган ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатларини текширади;

ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, улардан фойдаланиш ва уларни такрорий кўпайтириш соҳасидаги маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисида баённомалар тузади;

маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларни кўриб чиқади;

ҳуқуқбузарлик содир этган шахсларни тегишли органларга олиб боради;

қонунга хилоф равишда қўлга киритилган ўрмон маҳсулотини ва уни қўлга киритиш воситаларини олиб қўяди;

ҳуқуқбузарликлар содир этган шахсларни интизомий, маъмурий ва жиноий жавобгарликка тортиш тўғрисидаги материалларни тегишли органларга юборади;

ўрмон тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик туфайли етказилган зарарнинг ўрнини қоплаш тўғрисида судга даъволар тақдим этади;

юридик ва жисмоний шахсларга ўрмон тўғрисидаги қонунчилик бузилишларини бартараф этиш ҳақида кўрсатмалар беради.

Ўрмон қўриқчилигининг фаолият кўрсатиш тартиби ва давлат ўрмон хўжалиги органларининг ўрмон қўриқчилигини амалга оширувчи инспекторлари таркиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

26-модда. Ўрмон хўжалигини ташкил этишнинг асосий қоидалари

Ўрмон хўжалигини ташкил этиш:

ўрмонларнинг ҳимоя қилиш, соғломлаштириш, рекреация ва бошқа фойдали табиий хусусиятларини сақлаш ҳамда кучайтиришни;

ўрмонлардан оқилона фойдаланишни;

ўрмонларни кўпайтиришни, такрорий кўпайтиришни, қайта тиклашни, уларнинг маҳсулдорлигини оширишни, тур таркиби ва сифатини яхшилашни;

ўрмонларни ёнғинлардан муҳофаза қилишни, зараркунандалар ва касалликлардан ҳимоя қилишни;

ўрмонларнинг қўриқланиш тоифаларини аниқлашни;

ўрмонларнинг етилиш ёшини, кесиш усулларини ва ўрмондан фойдаланиш нормаларини белгилашни;

ўрмон фонди ерларидан оқилона фойдаланишни таъминлаши керак.

Ўрмон хўжалигини ташкил этиш қонунчиликка мувофиқ бошқа ташкилий-техник тадбирлар билан ҳам таъминланади.

27-модда. Ўрмонларнинг қўриқланиш тоифалари

Ўрмонлар белгиланган мақсади ва бажарадиган вазифаларига мувофиқ қуйидаги қўриқланиш тоифалари жумласига киритилади:

ўрмонларнинг дарёлар, кўллар, сув омборлари ва бошқа сув объектлари соҳиллари бўйлаб ўтган тақиқланган минтақалари;

ўрмонларнинг овланадиган қимматли балиқлар увулдириқ сочадиган жойларни муҳофаза қилувчи тақиқланган минтақалари;

эрозиядан сақлайдиган ўрмонлар;

ўрмонларнинг темир йўллар ва автомобиль йўллари ёқалаб ўтган иҳота минтақалари;

чўл ва чала чўл зоналарининг ўрмонлари;

шаҳар ўрмонлари ва ўрмон-боғлари;

шаҳарлар, бошқа аҳоли пунктлари ва саноат марказларининг кўкаламзорлаштирилган зоналари атрофидаги ўрмонлар;

сув таъминоти манбаларини санитария жиҳатидан муҳофаза қилиш зоналаридаги ўрмонлар;

алоҳида қимматга эга бўлган ўрмонлар;

ёнғоқчилик зоналаридаги ўрмонлар;

ўрмонларнинг мевали дарахтзорлари;

давлат қўриқхоналарининг ўрмонлари;

мажмуа (ландшафт) буюртма қўриқхоналарининг ўрмонлари;

табиат боғларининг ўрмонлари;

буюртма қўриқхоналарнинг ўрмонлари;

курорт табиий ҳудудларнинг ўрмонлари;

давлат биосфера резерватларининг ўрмонлари;

давлатлараро муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларнинг ўрмонлари;

илмий ёки тарихий аҳамиятга эга бўлган ўрмонлар.

Ўрмонларни қўриқланиш тоифаларига киритиш Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитасининг тақдимномасига биноан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан амалга оширилади.

4-боб. Ўрмонларни кўпайтириш, қайта тиклаш ва уларнинг маҳсулдорлигини ошириш

28-модда. Ўрмонларни кўпайтириш

Ўрмонларни кўпайтириш ўрмондан фойдаланувчилар томонидан ҳудудларнинг сердарахтлигини ошириш, ўрмонларнинг тур таркибини яхшилаш, қимматли дарахт навларини кўпайтириш ва эрозия жараёнларининг олдини олиш мақсадида қуйидагилар орқали махсус дастурлар бўйича амалга оширилади:

дарахтлар ва буталарнинг кўчатларини, уруғларини экиш;

тоғ ёнбағирлари, жарликлар ва ташландиқ ерларда эрозияга қарши дарахтзорлар барпо этиш ишларини бажариш;

қимматли дарахт навларини кўпайтириш мақсадида илмий тадқиқотлар ўтказиш, манзарали, мевали дарахтлар ва буталар етиштиришнинг самарали усулларини ишлаб чиқиш ҳамда амалиётга жорий этиш.

Ўрмонларни кўпайтириш қонунчиликка мувофиқ бошқа йўллар билан ҳам амалга оширилади.

Ўрмонларни кўпайтириш учун бериладиган, қишлоқ хўжалигига ва бошқа мақсадларга мўлжалланган ерлар қонунчиликка мувофиқ ўрмон фонди ерлари тоифасига ўтказилади.

29-модда. Ўрмонларни қайта тиклаш

Ўрмонларни қайта тиклаш қуйидаги талабларга риоя қилинган ҳолда амалга оширилади:

дарахтлар кесилган, ёнғинлар, ўрмон зараркунандалари, касалликлари ва бошқа салбий таъсирлар оқибатида зарарланган жойларда хўжалик жиҳатидан қимматли дарахтлар турларини мажбурий равишда экишни таъминлаш;

минтақаларнинг тупроқ-иқлим шароитларини ҳисобга олган ҳолда, қурғоқчиликка, зараркунандалар ва касалликларга чидамли ўсимликлар турларини танлашга доир тавсияларга риоя этиш;

ўрмонларнинг тур таркибини яхшилаш, уларнинг маҳсулдорлигини ва ҳимоя хусусиятларини ошириш;

ўрмоннинг табиий равишда тикланиши учун қулай шароитлар яратиш;

ўрмонларнинг генетик фонди ва биологик хилма-хиллигини сақлаб қолиш.

Ўрмонларни қайта тиклаш тартиби Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси томонидан белгиланади.

30-модда. Ўрмонларнинг маҳсулдорлигини ошириш

Ўрмонларнинг маҳсулдорлигини ошириш ўрмонларни такрорий кўпайтириш, уларнинг тур таркибини яхшилаш, ўрмон мелиорацияси ва ўрмонларни плантация усулида етиштириш натижасида амалга оширилади.

5-боб. Ўрмондан фойдаланишнинг асосий қоидалари

31-модда. Ўрмондан фойдаланиш

Давлат ўрмон фонди участкалари юридик ва жисмоний шахсларга фойдаланишга берилиши мумкин.

Ўрмондан фойдаланиш умумий ёки махсус бўлиши мумкин.

Ўрмондан умумий фойдаланиш жисмоний шахслар томонидан бепул ва ўз эҳтиёжлари учун белгиланган ҳажмларда, ушбу Қонун 36-моддаси биринчи қисмининг олтинчи ва еттинчи хатбошиларида назарда тутилган фойдаланиш турлари бўйича амалга оширилади.

Ўрмондан махсус фойдаланиш учун ҳақ тўланади. Тўловлар миқдори ва уларни ундириш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Ўрмондан фойдаланиш доимий ва вақтинча бўлиши мумкин.

Ўрмон фонди ерлари ўзларига доимий фойдаланишга бериб қўйилган ўрмон хўжалиги ташкилотлари ўрмондан доимий фойдаланувчилардир.

Ўрмондан қисқа муддатли ёки узоқ муддатли фойдаланиш ҳуқуқини берувчи тегишли ҳужжатлар асосида давлат ўрмон фонди участкаларидан фойдаланишни амалга оширувчи юридик ва жисмоний шахслар ўрмондан вақтинча фойдаланувчилардир.

Ўрмондан вақтинча фойдаланиш қисқа муддатли — уч йилгача ва узоқ муддатли — ўн йилгача бўлиши мумкин.

Давлат ўрмон хўжалиги органлари ўрмон фондининг фойдаланилмаётган ерларини жисмоний ва юридик шахсларга электрон онлайн-аукцион орқали ижара ҳуқуқи асосида бериши мумкин. Ўрмон фондининг фойдаланилмаётган ерлари жисмоний ва юридик шахсларга инвестиция шартномаси ёки давлат-хусусий шериклик асосида уч йилдан кам бўлмаган ва қирқ тўққиз йилдан ошмайдиган муддатга ижарага берилиши мумкин.

32-модда. Ўрмондан махсус фойдаланиш ҳуқуқини бериш

Ўрмондан махсус фойдаланиш ҳуқуқи юридик ва жисмоний шахсларга давлат ўрмон хўжалиги органлари томонидан берилади.

Ўрмондан махсус фойдаланишни амалга оширишга рухсатнома, ўрмон кесиш (ўрмон) чиптаси бўйича йўл қўйилади, бундан ушбу Қонуннинг 47-моддасида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

33-модда. Ўрмондан доимий фойдаланувчиларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Ўрмондан доимий фойдаланувчилар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

давлат ўрмон фондининг ўзларига берилган участкаларида ўрмон хўжалигини мустақил юритиш, ўрмондан фойдаланиш;

ўрмон фонди ерларидан, сув ресурсларидан, кенг тарқалган фойдали қазилмалардан белгиланган тартибда ўрмон хўжалиги эҳтиёжлари учун фойдаланиш;

белгиланган тартибда йўл очиш, ўрмон маҳсулотини жойлаштириш учун майдончаларни жиҳозлаш, ишлаб чиқариш ва тураржой бинолари ҳамда иншоотларини қуриш;

тайёрланган маҳсулотга ва уни реализация қилишдан олинган даромадга мулкдор бўлиш.

Ўрмондан доимий фойдаланувчилар:

ўрмонларнинг муҳофаза қилинишини, ҳимоя қилинишини, кўпайтирилишини, такрорий кўпайтирилишини, қайта тикланишини, маҳсулдорлиги оширилишини ва улардан оқилона фойдаланилишини таъминлаши;

ўрмонларнинг мониторингини, давлат ҳисобини ва давлат ўрмон кадастрини юритиши;

ишларни ўрмонларнинг ҳолатига ҳамда уларни такрорий кўпайтиришга, шунингдек тупроқнинг, ўсимлик ва ҳайвонот дунёсининг, сув объектларининг ва бошқа табиий объектларнинг ҳолатига салбий таъсир кўрсатишга йўл қўйилмайдиган усуллар билан юритиши;

ўрмондан вақтинча фойдаланувчиларнинг фаолияти устидан назоратни амалга ошириши;

ўрмонларда ёнғинга қарши тадбирлар ўтказиши ва ёнғинларни бартараф этиш чораларини кўриши, шунингдек ўрмонларни зараркунандалар ҳамда касалликлардан ҳимоя қилиш бўйича тадбирлар ўтказиши;

ўрмон фонди ерларида биотехник тадбирларни амалга ошириши;

муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар режимини таъминлаши;

ўрмондан фойдаланувчи бошқа шахсларнинг ҳуқуқларини бузмаслиги шарт.

Ўрмондан доимий фойдаланувчилар қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга эга бўлиши ва уларнинг зиммасида ўзга мажбуриятлар бўлиши мумкин.

34-модда. Ўрмондан вақтинча фойдаланувчиларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Ўрмондан вақтинча фойдаланувчилар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ўрмондан фойдаланишни ўрмондан фойдаланиш ҳуқуқини берувчи ҳужжатларда кўрсатилган давлат ўрмон фонди участкалари доирасида, белгиланган муддатларда ва ўрмондан фойдаланиш турлари бўйича амалга ошириш;

белгиланган тартибда йўл очиш, ўрмон маҳсулотини жойлаштириш учун майдончалар жиҳозлаш, ишлаб чиқариш бинолари ва иншоотлари қуриш.

Ўрмондан вақтинча фойдаланувчилар:

ўзларига бериб қўйилган яйловлар, пичанзорлар ва бошқа ўрмонзорлардан оқилона фойдаланиши;

ишларни ўрмонларнинг ҳолатига ҳамда уларни такрорий кўпайтиришга, шунингдек тупроқнинг, ўсимлик ва ҳайвонот дунёсининг, сув объектларининг ва бошқа табиий объектларнинг ҳолатига салбий таъсир кўрсатишга йўл қўйилмайдиган усуллар билан юритиши;

ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан оқилона фойдаланиш соҳасида белгиланган қоидалар, нормалар ва нормативларга риоя этиши;

ўрмонларда ёнғинга қарши тадбирларни ўтказиши ва ёнғинларни бартараф этиш чораларини кўриши, шунингдек ўрмонларни зараркунандалар ҳамда касалликлардан ҳимоя қилиш бўйича тадбирлар ўтказиши;

ўрмондан доимий фойдаланувчилар билан келишилган ҳолда давлат ўрмон фонди участкаларида биотехник тадбирларни амалга ошириши;

ўрмондан фойдаланганлик учун ўз вақтида ва белгиланган тартибда ҳақ тўлаши;

ўрмондан фойдаланувчи бошқа шахсларнинг ҳуқуқларини бузмаслиги шарт.

Ўрмондан вақтинча фойдаланувчилар қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга эга бўлиши ва уларнинг зиммасида ўзга мажбуриятлар бўлиши мумкин.

35-модда. Ўрмондан фойдаланувчилар ҳуқуқларининг кафолатлари

Ўрмондан фойдаланувчиларнинг фаолиятига давлат органлари, давлат ва хўжалик бошқаруви органлари ҳамда бошқа органлар ва ташкилотлар томонидан аралашишга йўл қўйилмайди.

Ўрмондан фойдаланувчиларнинг бузилган ҳуқуқлари қонунчиликда белгиланган тартибда тикланиши лозим.

Ўрмондан фойдаланувчиларнинг ҳуқуқларини бузиш оқибатида етказилган зарарларнинг (шу жумладан бой берилган фойданинг) ўрни тўлиқ ҳажмда қопланиши лозим.

36-модда. Ўрмондан фойдаланиш турлари

Ўрмондан фойдаланиш турлари қуйидагилардан иборат:

дарахтзорлар ва бутазорларни кесиш;

пичан ўриш;

чорва молларини ўтлатиш;

асалари уялари ва қутиларини жойлаштириш;

ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларнинг доривор ва техник хом ашёсини йиғиш ҳамда тайёрлаш;

ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларни озиқ-овқат мақсадлари учун йиғиш ва тайёрлаш;

дарахт ва буталарни кесмаган ҳолда ўтин ва шох-шаббаларни йиғиш;

ўрмон-овчилик, овчилик ва (ёки) балиқчилик хўжаликлари эҳтиёжлари учун фойдаланиш;

илмий-тадқиқот, маданий-маърифий, тарбиявий, соғломлаштириш, рекреация ва эстетик мақсадларда фойдаланиш;

экологик туризмни ривожлантириш мақсадида фойдаланиш.

Қонунчиликда ўрмондан фойдаланишнинг бошқа турлари ҳам назарда тутилиши мумкин.

37-модда. Дарахтзорлар ва бутазорларни кесиш

Биноларни, иншоотларни ва коммуникацияларни қуриш чоғида давлат ўрмон фонди участкаларидаги дарахтзорлар ва бутазорларни ишлаб чиқариш-техник заруратдан келиб чиқмаган ҳолда кесиш тақиқланади.

Дарахтзорлар ва бутазорларни кесишга қонунчиликда белгиланган тартибда, ўрмон кесиш (ўрмон) чипталари асосида ва фақат ўрмонларни албатта қайта тиклаш шарти билан йўл қўйилади.

Дарахтзорлар ва бутазорларни кесиш ўрмонларнинг қўриқланиш тоифаларига қараб, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган Ўрмонни парвариш қилиш учун кесиш қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.

Ўрмонларнинг темир йўллар ва автомобиль йўллари ёқалаб ўтган иҳота минтақаларида, чўл ва чала чўл зоналарининг ўрмонларида ўрмоннинг ҳолатини яхшилаш мақсадида парвариш қилиш учун кесишга йўл қўйилади.

Ўрмонларнинг дарёлар, кўллар, сув омборлари ва бошқа сув объектлари соҳиллари бўйлаб ўтган тақиқланган минтақаларида, ўрмонларнинг овланадиган қимматли балиқлар увулдириқ сочадиган жойларни муҳофаза қилувчи тақиқланган минтақаларида, эрозиядан сақлайдиган ўрмонларда, шаҳар ўрмонлари ва ўрмон-боғларида, шаҳарлар, бошқа аҳоли пунктлари ва саноат марказларининг кўкаламзорлаштирилган зоналари атрофидаги ўрмонларда, сув таъминоти манбаларини санитария жиҳатидан муҳофаза қилиш зоналаридаги ўрмонларда, алоҳида қимматга эга бўлган ўрмонларда, ёнғоқчилик зоналаридаги ўрмонларда, ўрмонларнинг мевали дарахтзорларида, табиат боғларининг ўрмонларида (уларнинг қўриқхонага айлантирилган зоналари бундан мустасно), курорт табиий ҳудудларнинг ўрмонларида, давлат биосфера резерватларининг ўрмонларида (уларнинг қўриқхонага айлантирилган зоналари бундан мустасно), илмий ёки тарихий аҳамиятга эга бўлган ўрмонларда ўрмон кесиш (ўрмон) чиптаси бўйича фақат оралиқ фойдаланишдаги кесишга (ўрмон парвариши ва санитария мақсадида кесишга) йўл қўйилади.

Барча қўриқланиш тоифаларидаги ўрмонларда ёнғинга қарши оралиқ жой ҳосил қилиш билан боғлиқ кесишларга йўл қўйилиши мумкин, бундан давлат қўриқхоналарининг, мажмуа (ландшафт) буюртма қўриқхоналарининг ўрмонлари, табиат боғларининг, давлат биосфера резерватларининг қўриқхонага айлантирилган зоналаридаги ўрмонлари мустасно.

Ўрмонни парвариш қилиш учун кесиш, плантацияларда ҳамда давлат ўрмон фонди участкаларида мақсадли фойдаланиш, саноат ва аҳолининг ёғочга бўлган эҳтиёжларини таъминлаш учун етиштирилаётган тез ўсувчи дарахт ва буталарни кесиш Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси белгилаган тартибда ўрмон хўжалиги ташкилотлари томонидан амалга оширилади.

Ёнғинлар, ўрмон зараркунандалари, касалликлари ҳамда бошқа салбий таъсирлар оқибатида шикастланган ўрмонларни кесишга уларни танлаб ва санитария мақсадида кесиш тартибида йўл қўйилади.

38-модда. Пичан ўриш

Юридик ва жисмоний шахслар томонидан давлат ўрмон фонди участкаларида пичан ўришга шу мақсадлар учун махсус мўлжалланган майдонларда давлат ўрмон хўжалиги органлари томонидан бериладиган рухсатнома асосида йўл қўйилади.

Давлат ўрмон фонди участкаларида пичан ўриш учун майдонлар ўрмон тузиш лойиҳалари, яйловлардан алмашлаб фойдаланиш схемалари ва пичан ўришнинг календарь жадвали ҳисобга олинган ҳолда фойдаланишга берилади.

Давлат ўрмон фонди участкаларида пичан ўриш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган Пичан ўриш қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.

39-модда. Чорва молларини ўтлатиш

Юридик ва жисмоний шахслар томонидан давлат ўрмон фонди участкаларида чорва молларини ўтлатиш шу мақсадлар учун махсус мўлжалланган майдонларда давлат ўрмон хўжалиги органлари берадиган рухсатнома асосида амалга оширилади.

Ўрмонларнинг дарёлар, кўллар, сув омборлари ва бошқа сув объектлари соҳиллари бўйлаб ўтган тақиқланган минтақаларида, эрозиядан сақлайдиган ўрмонларда, сув таъминоти манбаларини санитария жиҳатидан муҳофаза қилиш зоналаридаги ўрмонларда, алоҳида қимматга эга бўлган ўрмонларда, ёнғоқчилик зоналаридаги ўрмонларда, давлат қўриқхоналарининг ўрмонларида, шунингдек белгиланган режимга мувофиқ табиат боғларининг, буюртма қўриқхоналарнинг, курорт табиий ҳудудларнинг, давлат биосфера резерватларининг, давлатлараро муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларнинг ўрмонларида чорва молларини ўтлатишга йўл қўйилмайди.

Давлат ўрмон фонди участкаларида чорва молларини ўтлатишга ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларнинг камёб ва қимматли турлари табиий равишда такрорий кўпайишини, ёввойи ҳайвонларни сақлаб қолишни, шунингдек эрозия жараёнларининг юзага келиш эҳтимолининг олдини олишни таъминлаш шарти билан йўл қўйилади.

Ҳайвонот дунёсини ҳайвонларнинг юқумли ва бошқа касалликларидан ҳимоя қилиш ҳамда улар тарқалишининг олдини олиш мақсадида давлат ўрмон фонди участкаларида чорва молларини ўтлатишга чорва молларини, уловларни (отлар, эшаклар, туялар) ва уларни қўриқловчи итларни ветеринария-лаборатория кўригидан ўтказиш шарти билан йўл қўйилади.

Давлат ўрмон фонди участкаларида чорва молларини ўтлатиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган Чорва молларини ўтлатиш қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.

40-модда. Асалари уялари ва қутиларини жойлаштириш

Давлат ўрмон фонди участкалари юридик ва жисмоний шахсларга асалари уялари ва қутиларини жойлаштириш учун давлат ўрмон хўжалиги органлари томонидан шартнома асосида берилади.

41-модда. Ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларнинг доривор ва техник хом ашёсини, озиқ-овқат мақсадлари учун ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларни йиғиш ва тайёрлаш

Юридик ва жисмоний шахсларга ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларнинг доривор ва техник хом ашёсини, озиқ-овқат мақсадлари учун ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларни йиғиш ва тайёрлаш учун рухсатнома қонунчиликда белгиланган тартибда давлат ўрмон хўжалиги органлари томонидан берилади.

Ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларнинг доривор ва техник хом ашёсини, озиқ-овқат мақсадлари учун ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларни йиғиш ва тайёрлаш мавжуд ўсимликлар ресурсларининг тугаб қолишига ҳамда ўрмон хўжалигига зарар етказилишига йўл қўйилмайдиган воситалар ва усуллар билан амалга оширилади.

42-модда. Дарахт ва буталарни кесмаган ҳолда ўтин ва шох-шаббаларни йиғиш

Ўрмондан доимий фойдаланувчилар томонидан давлат ўрмон фонди участкалари дарахт ва буталарни кесмаган ҳолда ўтин ва шох-шаббалар йиғиш учун юридик ҳамда жисмоний шахсларга қонунчиликда белгиланган тартибда берилиши мумкин.

43-модда. Ўрмон фонди ерларидан қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етиштириш учун фойдаланиш

Ўрмон фонди ерларида қишлоқ хўжалиги маҳсулоти етиштириш давлат ўрмон фондига зарар етказмаган ҳолда Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади.

44-модда. Ўрмон-овчилик, овчилик ва (ёки) балиқчилик хўжалиги эҳтиёжлари учун фойдаланиш

Давлат ўрмон фонди участкаларидан ўрмон-овчилик, овчилик ва (ёки) балиқчилик хўжалиги эҳтиёжлари учун фойдаланиш ҳуқуқи юридик ва жисмоний шахсларга берилади.

Давлат ўрмон фонди участкаларидан ўрмон-овчилик, овчилик ва (ёки) балиқчилик хўжалиги эҳтиёжлари учун фойдаланиш тартиби қонунчилик билан белгиланади.

45-модда. Илмий-тадқиқот, маданий-маърифий, тарбиявий, соғломлаштириш, рекреация ва эстетик мақсадларда фойдаланиш

Давлат ўрмон фонди участкаларидан илмий-тадқиқот мақсадларида фойдаланиш қонунчилик билан белгиланади.

Юридик ва жисмоний шахслар томонидан давлат ўрмон фонди участкаларидан маданий-маърифий, тарбиявий, соғломлаштириш, рекреация ва эстетик мақсадларда фойдаланишга маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан ўрмондан доимий фойдаланувчилар билан келишилган ҳолда йўл қўйилади.

Давлат ўрмон фондининг маданий-маърифий, тарбиявий, соғломлаштириш, рекреация ва эстетик мақсадларда фойдаланиш учун берилган участкаларида ўрмондан фойдаланувчилар бу участкаларни ободонлаштиришга доир тадбирларни ўрмонларни ҳамда табиий ландшафтларни, ўсимлик ва ҳайвонот дунёсини сақлаш, ўрмонларда ёнғин хавфсизлиги ва санитария қоидаларига риоя қилиш шарти билан ўтказади.

Давлат ўрмон фонди участкаларидан маданий-маърифий, тарбиявий, соғломлаштириш, рекреация ва эстетик мақсадларда фойдаланиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси томонидан тасдиқланади.

46-модда. Экологик туризмни ривожлантириш мақсадида фойдаланиш

Давлат ўрмон фонди участкаларидан экологик туризмни ривожлантириш мақсадида юридик ва жисмоний шахслар томонидан фойдаланишга қонунчиликда белгиланган тартибда йўл қўйилади.

47-модда. Фуқароларнинг ўрмонларда бўлиши

Фуқаролар ўсимлик дунёси объектларидан умумий фойдаланиш тартибида ўрмонларда бўлиш, ёввойи ҳолда ўсувчи доривор ва озиқ-овқатбоп ўсимликлар, мевалар ва қўзиқоринларни қонунчиликда белгиланган шартлар асосида ўз эҳтиёжлари учун йиғиш ҳуқуқига эга.

Ўрмонларда Ўзбекистон Республикаси Қизил китобига киритилган, ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларни, шунингдек заҳарли, таркибида гиёҳвандлик моддалари мавжуд бўлган ўсимликларни фуқаролар томонидан йиғиш тақиқланади.

Фуқаролар ўрмонларда ёнғин хавфсизлигига риоя этиши, дарахтлар ва буталарни синдиришга, кесишга, ўрмон экинларига шикаст етказилишига, ўрмонларнинг маиший ҳамда бошқа чиқиндилар билан ифлосланишига, ёввойи ҳайвонларнинг яшаш муҳити йўқ қилинишига ва урчиш жойлари бузилишига йўл қўймаслиги, шунингдек ўрмон тўғрисидаги қонун ҳужжатлари билан белгиланган бошқа талабларни бажариши шарт.

48-модда. Чегара зонасида ўрмондан фойдаланиш хусусиятлари

Чегара зонасида ўрмондан фойдаланиш тартиби Ўзбекистон Республикасининг қонунчилиги ва халқаро шартномалари билан белгиланади.

49-модда. Қонунга хилоф равишда қўлга киритилган ўрмон маҳсулотини олиб қўйиш

Қонунга хилоф равишда қўлга киритилган ўрмон маҳсулоти олиб қўйилиши лозим.

Қонунга хилоф равишда қўлга киритилган ўрмон маҳсулотини олиб қўйишнинг имкони бўлмаган тақдирда, унинг қиймати қонунчиликда белгиланган тартибда ва миқдорларда ундириб олинади.

50-модда. Ўрмонларнинг ҳолатига ва уларни такрорий кўпайтиришга таъсир кўрсатадиган корхоналарни, иншоотларни ва бошқа объектларни жойлаштириш, лойиҳалаш, қуриш ҳамда ишга тушириш

Ўрмонларнинг ҳолатига ва уларни такрорий кўпайтиришга таъсир этадиган янги ҳамда реконструкция қилинаётган корхоналарни, иншоотларни ва бошқа объектларни жойлаштириш, лойиҳалаш, қуриш ҳамда ишга тушириш, шунингдек янги технологияларни жорий этиш ўрмонларни муҳофаза қилишга, такрорий кўпайтиришга доир тадбирлар таъминланган ҳолда амалга оширилади.

Ўрмонларнинг ҳолатига ва уларни такрорий кўпайтиришга таъсир этадиган корхоналарни, иншоотларни ҳамда бошқа объектларни жойлаштириш, лойиҳалаш, қуриш, шу жумладан янги технологияларни жорий этиш, шунингдек дарахт турларини кесиш зарурияти қонунчиликда белгиланган ҳолларда ва тартибда мажбурий равишда давлат экологик экспертизасидан ўтказилиб, давлат ўрмон хўжалиги органлари ва маҳаллий давлат ҳокимияти органлари билан келишилади.

51-модда. Ўрмон хўжалигини юритиш билан боғлиқ бўлмаган ишларни амалга ошириш тартиби

Ўрмон фонди ерларида ўрмон хўжалигини юритиш ва ўрмондан фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган қурилиш ҳамда портлатиш ишлари, фойдали қазилмаларни қазиб олиш, кабеллар, қувурлар ва бошқа коммуникацияларни ўтказиш, пармалаш ишлари ва бошқа ишлар давлат ўрмон хўжалиги органлари билан келишилган ҳолда, қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.

Ўрмон фонди ерларида ўрмон хўжалигини юритиш билан боғлиқ бўлмаган ишларни амалга оширувчи юридик ва жисмоний шахслар ўрмонларни қайта тиклаш, ўрмон фондининг ҳолати бузилган ерларини рекультивация қилиш бўйича чоралар кўриши шарт.

52-модда. Ўрмонлардан фойдаланишни чеклаш ва тақиқлаш

Ўрмонларни муҳофаза қилиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси ўрмонлардан фойдаланишга ёки фойдаланишнинг айрим турларига нисбатан чекловлар ёки тақиқлар белгилаши мумкин.

Ўрмондан фойдаланувчиларнинг, ер эгаларининг, ердан фойдаланувчиларнинг, шу жумладан давлат ўрмон фонди участкалари ижарачиларининг, шунингдек ўсимлик ва ҳайвонот дунёсидан фойдаланувчиларнинг, сувдан фойдаланувчиларнинг, сув истеъмолчиларининг ҳамда ер қаъридан фойдаланувчиларнинг ҳуқуқлари ўрмонларни муҳофаза қилиш манфаатларини кўзлаб, қонунчиликда белгиланган тартибда чекланиши ва уларнинг зиммасига тегишли мажбуриятлар юклатилиши мумкин.

53-модда. Ўрмондан махсус фойдаланиш ҳуқуқини тўхтатиб туриш, тугатиш ва бекор қилиш

Ўрмондан махсус фойдаланиш ҳуқуқи ўрмонларни муҳофаза қилишни таъминлаш учун тўхтатиб турилиши, тугатилиши ёки бекор қилиниши мумкин.

Ўрмондан махсус фойдаланиш ҳуқуқи қуйидаги ҳолларда тўхтатиб турилиши мумкин:

ўрмондан махсус фойдаланишнинг рухсат беришга доир талаблари ва шартлари бузилганлиги аниқланганда;

давлат ўрмон хўжалиги ваколатли органининг ўрмондан фойдаланишнинг рухсат беришга доир талаблари ва шартларига оид аниқланган қоидабузарликларни бартараф этиш тўғрисидаги қарори бажарилмаганда.

Ўрмондан махсус фойдаланиш ҳуқуқи қуйидаги ҳолларда тугатилади:

фойдаланиш зарурати қолмаганда ёки ундан воз кечилганда;

фойдаланишнинг белгиланган муддати ўтганда;

ўрмон тўғрисидаги қонунчилик бузилганда;

ўрмондан махсус фойдаланиш ҳуқуқи берилган жисмоний шахс вафот этганда ёки унинг фаолияти тугатилганда ёхуд юридик шахс тугатилганда.

Қонунчиликда ўрмондан махсус фойдаланиш ҳуқуқини тўхтатиб туриш ёки тугатиш учун бошқа ҳоллар ҳам назарда тутилиши мумкин.

Ўрмондан махсус фойдаланиш ҳуқуқи қуйидагилар асосида бекор қилиниши мумкин:

ўрмондан фойдаланувчининг рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатни бекор қилиш тўғрисидаги аризасига кўра;

рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжат қалбаки ҳужжатлардан фойдаланган ҳолда олинганлиги факти аниқланганда.

Ўрмондан махсус фойдаланиш ҳуқуқи қонунчиликда белгиланган тартибда тўхтатиб турилади, тугатилади ёки бекор қилинади.

6-боб. Якунловчи қоидалар

54-модда. Ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш соҳасидаги фаолиятни молиялаштириш ҳамда иқтисодий рағбатлантириш

Ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш соҳасидаги фаолиятни молиялаштириш ҳамда иқтисодий рағбатлантириш Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети, Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитасининг Ўрмон хўжалигини ривожлантириш жамғармаси маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

Ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш соҳасидаги фаолиятни молиялаштиришни ва иқтисодий рағбатлантиришни амалга ошириш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

55-модда. Зарарнинг ўрнини қоплаш

Юридик ва жисмоний шахслар ўрмон тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик туфайли етказилган зарарнинг ўрнини қонунчиликда белгиланган тартибда қоплаши шарт.

Зарарнинг ўрнини қоплаш айбдор шахсларни қонунга мувофиқ жавобгарликдан озод этмайди.

56-модда. Низоларни ҳал этиш

Ўрмонларни муҳофаза қилиш, ҳимоя қилиш, кўпайтириш, такрорий кўпайтириш, қайта тиклаш, уларнинг маҳсулдорлигини ошириш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

57-модда. Ўрмон тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Ўрмон тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2018 йил 16 апрель,

ЎРҚ-475-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 17.04.2018 й., 03/18/475/1078-сон; 30.08.2019 й., 03/19/559/3670-сон; 28.09.2020 й., 03/20/638/1333-сон, 30.09.2020 й., 03/20/639/1342-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон; 07.06.2022 й., 03/22/775/0477-сон; 07.02.2025 й., 03/25/1025/0116-сон; 30.12.2025 й., 03/25/1109/1241-сон; 07.02.2026 й., 03/26/1117/0116-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

“Oʻrmon toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2017-yil 1-dekabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2018-yil 29-martda maʼqullangan

1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1999-yil 15-aprelda qabul qilingan “Oʻrmon toʻgʻrisida”gi 770-I-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 5, 122-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 10, 536-modda; 2009-yil, № 12, 470-modda; 2011-yil, № 1, 1-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda) oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilib, uning yangi tahriri tasdiqlansin ( ilova qilinadi).

2-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin;

ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

3-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻrmon toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Oʻrmon toʻgʻrisidagi qonunchilik

Oʻrmon toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Yer, suv, yer osti boyliklari, oʻsimlik va hayvonot dunyosidan foydalanish hamda ularni muhofaza qilish bilan bogʻliq boʻlgan, oʻrmonlardan foydalanish sohasidagi munosabatlar tegishli qonunchilik bilan tartibga solinadi.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining oʻrmon toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Oʻrmonlarning vazifalari

Oʻrmonlar asosan ekologik (tuproqni muhofaza qilish, suvni muhofaza qilish, oʻsimlik va hayvonot dunyosini hamda boshqa tabiiy resurslarni muhofaza qilish, himoya, sanitariya-gigiyena, sogʻlomlashtirish, rekreatsiya) va ijtimoiy-iqtisodiy vazifalarni bajaradi.

4-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

oʻrmon — oʻrmon fondi yerlaridagi oʻzaro taʼsir koʻrsatuvchi va atrof-muhitga taʼsir koʻrsatadigan, ekologik va ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyatga ega daraxtlar, butalar va boshqa tabiiy obyektlar (yer, yer osti boyliklari, suv, oʻsimlik va hayvonot dunyosi, atmosfera havosi) majmui;

oʻrmonlarni koʻpaytirish — oʻrmon bilan qoplanmagan oʻrmon fondi yerlarida daraxtlar va butalarni ekish hamda yetishtirish;

oʻrmonlarni muhofaza qilish — oʻrmonlarga salbiy taʼsirlarning oldini olishga qaratilgan faoliyat;

oʻrmonlarni takroriy koʻpaytirish — daraxt va butalarning tabiiy muhitda oʻsishi uchun qulay shart-sharoitlar yaratish hamda oʻrmon fondi yerlarida oʻrmon daraxtlari urugʻlari va koʻchatlarini plantatsiya usulida ekish;

oʻrmondan foydalanuvchilar — oʻrmondan foydalanuvchi yuridik va jismoniy shaxslar;

oʻrmonlarni qayta tiklash — kesilgan, yongʻinlar, oʻrmon zararkunandalari, kasalliklari hamda boshqa salbiy taʼsirlar oqibatida shikast yetkazilgan daraxt va butalar oʻrnida iqlim sharoitlariga mos keladigan daraxt va butalar turlarini ekish.

5-modda. Oʻrmonlarga boʻlgan mulkchilik

Oʻrmonlar davlat mulki — umummilliy boylik boʻlib, ulardan oqilona foydalanish lozim hamda ular davlat tomonidan muhofaza qilinadi.

6-modda. Davlat oʻrmon fondi

Barcha oʻrmonlar davlat oʻrmon fondini tashkil etadi.

Davlat oʻrmon fondi:

davlat ahamiyatiga molik oʻrmonlardan, yaʼni davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari tasarrufidagi oʻrmonlardan;

boshqa yuridik va jismoniy shaxslar foydalanishidagi oʻrmonlardan iboratdir.

7-modda. Davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan daraxtzor va butazorlar

Quyidagilar davlat oʻrmon fondiga kirmaydi:

qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlardagi ekinzorlarning ihota daraxtzorlari, shuningdek boshqa daraxtzor va butazorlar;

temir yoʻllarning, avtomobil yoʻllarining, tabiiy va sunʼiy suv oqimlarining, suv havzalarining hamda boshqa suv obyektlarining ajratilgan mintaqalaridagi ihota daraxtzorlar;

shaharlardagi hamda boshqa aholi punktlaridagi daraxtzor va butazorlar, shuningdek koʻkalamzorlashtirish uchun ekilgan oʻsimliklar;

tomorqalardagi va bogʻ uchastkalaridagi daraxtzor va butazorlar.

Davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan daraxtzor va butazorlarni barpo etish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish, ularni parvarish qilish, muhofaza qilish hamda ulardan oqilona foydalanish oʻsimlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

8-modda. Oʻrmon fondi yerlari

Oʻrmon bilan qoplangan yerlar, shuningdek oʻrmon bilan qoplanmagan, ammo oʻrmon xoʻjaligi ehtiyojlari uchun berilgan yerlar oʻrmon fondi yerlari deb eʼtirof etiladi. Oʻrmon fondi yerlarining chegaralari qonunchilikda belgilangan tartibda aniqlanadi.

Oʻrmon fondi yerlari qonunchilikda belgilangan tartibda davlat oʻrmon xoʻjaligi organlariga, davlat organlari va muassasalariga doimiy foydalanishga, shuningdek jismoniy va yuridik shaxslarga ijaraga berilishi mumkin.

9-modda. Davlat oʻrmon fondi uchastkalari

Davlat oʻrmon fondi uchastkalari davlat oʻrmon fondining bir qismi boʻlib, ular davlat oʻrmon kadastrida koʻrsatilgan muayyan chegaraga, maydonga, joylashgan yeriga, huquqiy rejimga va boshqa xususiyatlarga ega boʻladi.

2-bob. Oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasini tartibga solish

10-modda. Oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari

Oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqish, tasdiqlash hamda amalga oshirish;

qoidalar, normalar va normativlarni belgilash;

davlat nazoratini amalga oshirish;

ilmiy-tadqiqot faoliyatini rivojlantirish;

xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.

11-modda. Oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat boshqaruvi

Oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat boshqaruvi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan oʻz vakolatlari doirasida amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi va uning hududiy organlari davlat oʻrmon xoʻjaligi organlaridir.

12-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasida:

yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;

normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qiladi;

davlat dasturlarini tasdiqlaydi va ularning amalga oshirilishini taʼminlaydi;

davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarining faoliyatini muvofiqlashtiradi;

umumdavlat ahamiyatiga molik muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni tashkil etish toʻgʻrisida qarorlar qabul qiladi;

davlat oʻrmon fondini tasarruf etadi;

oʻrmonlarning qoʻriqlanish toifalarini aniqlash tartibini belgilaydi;

oʻrmondan foydalanganlik uchun haq undirish tartibi va miqdorlarini belgilaydi;

davlat nazoratini tashkil etadi va amalga oshiradi;

oʻrmonlarning monitoringini, davlat hisobini va davlat oʻrmon kadastrini yuritish tartibini belgilaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

13-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasining oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasida:

yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;

davlat dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;

normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish va takomillashtirishda ishtirok etadi;

oʻz vakolatlari doirasida qoidalar, normalar va normativlarni qabul qiladi;

barcha oʻrmonlarda oʻrmon tuzishning yagona tizimini belgilaydi;

oʻrmon fondi yerlarida idoraviy nazoratni amalga oshiradi;

Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobini yuritishda ishtirok etadi;

qonunchilikda belgilangan tartibda yuridik va jismoniy shaxslarga oʻsimlik dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish, pichan oʻrish, chorva mollarini oʻtlatish, daraxtzor hamda butazorlarni kesish uchun ruxsatnoma beradi;

oʻrmon fondi yerlarida biotexnik tadbirlarni amalga oshiradi;

oʻrmon fondi yerlaridagi muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni, oʻrmon-ovchilik, ovchilik va (yoki) baliqchilik xoʻjaliklarini yuritish, boshqarish hamda rivojlantirishni tashkil etadi;

oʻrmonlarni qayta tiklash va ihota oʻrmonlarni koʻpaytirishga doir chora-tadbirlar ishlab chiqilishini hamda amalga oshirilishini, togʻ yonbagʻirlari, jarliklar va tashlandiq yerlarda eroziyaga qarshi daraxtzorlar barpo etish ishlarining bajarilishini tashkil etadi;

oʻrmonlarning mahsuldorligini oshirish maqsadida ilgʻor ilmiy-texnika yutuqlarini joriy etadi, oʻsimliklar seleksiyasi va urugʻchilik boʻyicha ilmiy tadqiqotlar oʻtkazadi;

manzarali, mevali daraxtlar va butalarni yetishtirishga, dorivor oʻsimliklarning plantatsiyalarini barpo etishga doir usullarni ishlab chiqadi, manzarali oʻsimliklar koʻchatlarini sertifikatlashtirish hamda standartlashtirishning yagona tizimi ishlab chiqilishi va joriy etilishini taʼminlaydi;

oʻrmonlarning monitoringini, davlat hisobini, davlat oʻrmon kadastrini belgilangan tartibda yuritadi;

oʻrmonlarni yongʻinlar, zararkunandalardan va kasalliklardan himoya qilishga doir chora-tadbirlar amalga oshirilishini, oʻrmonlarning qonunga xilof ravishda kesishlardan hamda oʻrmon toʻgʻrisidagi qonunchilikning boshqacha tarzda buzilishlaridan muhofaza qilinishini taʼminlaydi;

oʻrmon xoʻjaliklarida bir-biriga bogʻliq boʻlgan xoʻjalik faoliyatini kengaytirish va rivojlantirishni, koʻchat yetishtirishni, dorivor oʻsimliklar yigʻishni, asalarichilik, baliqchilik, chorvachilik mahsulotlarini yetishtirishni hamda qayta ishlashni, xalq isteʼmoli tovarlari ishlab chiqarishni tashkil etadi;

oʻrmon xoʻjaligi sohasida mutaxassislarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

14-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasining oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasida:

davlat dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;

normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi, oʻz vakolatlari doirasida qoidalar, normalar va normativlarni tasdiqlaydi;

davlat ekologik nazoratini amalga oshiradi;

oʻrmon fondidan barcha turdagi qurilishlar uchun yer uchastkalarini tanlash materiallarining, oʻrmon tuzish loyihalarining, davlat oʻrmon fondining tabiiy resurslaridan foydalanish bilan bogʻliq loyihaoldi, loyiha hujjatlarining davlat ekologik ekspertizasini oʻtkazadi;

davlat oʻrmon fondi uchastkalaridagi Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan oʻsimlik va hayvonot dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanish uchun yuridik va jismoniy shaxslarga belgilangan tartibda ruxsatnoma beradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

15-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasidagi vakolatlari

Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasida hududiy dasturlarni tasdiqlaydi, ularning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi hamda davlat oʻrmon xoʻjaligi organlarining taqdimnomasiga binoan pichan oʻrish va chorva mollarini oʻtlatish normalarini tasdiqlaydi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasida:

davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

hududiy dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlash uchun mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlariga kiritadi va amalga oshiradi;

davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari bilan kelishilgan holda yuridik va jismoniy shaxslarga davlat oʻrmon fondi uchastkalarini beradi, bundan oʻrmonlarning daryolar, koʻllar, suv omborlari va boshqa suv obyektlari sohillari boʻylab oʻtgan taqiqlangan mintaqalari, yerlari, oʻrmonlarning ovlanadigan qimmatli baliqlar uvuldiriq sochadigan joylarni muhofaza qiluvchi taqiqlangan mintaqalari, suv taʼminoti manbalarini sanitariya jihatidan muhofaza qilish zonalaridagi oʻrmonlar, davlat qoʻriqxonalarining, majmua (landshaft) buyurtma qoʻriqxonalarining, tabiat bogʻlarining, umumdavlat ahamiyatiga molik buyurtma qoʻriqxonalarning, umumdavlat ahamiyatiga molik kurort tabiiy hududlarining, davlat biosfera rezervatlarining, davlatlararo muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning oʻrmonlari mustasno;

oʻrmonlarning davlat hisobi va davlat oʻrmon kadastri yuritilishini taʼminlaydi;

davlat nazoratini amalga oshiradi.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

16-modda. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining, nodavlat notijorat tashkilotlarining hamda fuqarolarning oʻrmonlarni muhofaza qilishni, himoya qilishni, koʻpaytirishni, takroriy koʻpaytirishni, qayta tiklashni, ularning mahsuldorligini oshirishni va ulardan foydalanishni taʼminlashda ishtirok etishi

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolar oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasida:

davlat dasturlarini, hududiy va boshqa dasturlarni amalga oshirishda ishtirok etadi;

jamoatchilik nazoratini amalga oshiradi;

aholi oʻrtasida fuqarolarning huquqiy savodxonligini va ekologik madaniyatini yuksaltirishga qaratilgan tushuntirish ishlarini amalga oshirishda ishtirok etadi.

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolar oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish boʻyicha boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi, davlat organlariga koʻmaklashishi mumkin.

3-bob. Oʻrmonlarni muhofaza qilishni va himoya qilishni tashkil etish

17-modda. Oʻrmonlarni muhofaza qilish chora-tadbirlari

Oʻrmonlarni muhofaza qilish chora-tadbirlari quyidagilar orqali amalga oshiriladi:

oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish va ulardan foydalanish sohasidagi qoidalar, normalar hamda normativlarni belgilash;

oʻrmon tuzish loyihalarini ishlab chiqish va amalga oshirish;

oʻrmondan foydalanishda cheklovlar va taqiqlar belgilash;

oʻrmondan maxsus foydalanish huquqini toʻxtatib turish, tugatish va bekor qilish;

oʻrmondan oʻzboshimchalik bilan foydalanishning va undan foydalanish borasida belgilangan tartibning boshqa buzilishlarining oldini olish;

xoʻjalik faoliyatini va boshqa faoliyatni amalga oshirishda oʻrmonga zararli taʼsir koʻrsatilishining yoki uning yoʻq qilib yuborilishining oldini olish;

oʻrmonlarning monitoringini, davlat hisobini va davlat oʻrmon kadastrini yuritish;

oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qoʻllash;

oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan oqilona foydalanish sohasida ilmiy tadqiqotlarni tashkil etish hamda amalga oshirish;

oʻrmon fondi yerlarida biotexnik tadbirlarni oʻtkazish;

oʻrmonlarni yongʻinlardan muhofaza qilish, zararkunandalar va kasalliklardan himoya qilish chora-tadbirlarini amalga oshirish.

Oʻrmonlarni muhofaza qilish chora-tadbirlari qonunchilikka muvofiq boshqa yoʻllar bilan ham amalga oshirilishi mumkin.

18-modda. Oʻrmon tuzish

Oʻrmon tuzish oʻrmonlarni muhofaza qilishni, himoya qilishni, koʻpaytirishni, takroriy koʻpaytirishni, qayta tiklashni, ularning mahsuldorligini oshirishni va ulardan oqilona foydalanishni taʼminlashga qaratilgan tadbirlar tizimidan iborat boʻlib, quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

davlat oʻrmon fondi uchastkalarining chegaralarini belgilash va davlat oʻrmon fondining oʻrmondan doimiy foydalanuvchilar foydalanishidagi hududining ichki xoʻjaligini tashkil etish;

topografiya-geodeziya ishlarini bajarish va oʻrmonlarni maxsus xaritaga kiritish hamda ularning elektron maʼlumotlar bazasini shakllantirish;

davlat oʻrmon fondini inventarizatsiyadan oʻtkazish;

oʻrmonlarning yetilish yoshini belgilash, oʻrmon xoʻjaligini yuritish bilan bogʻliq holda oʻrmon daraxtlarining kesilishi hisob-kitobini, kesishlarning miqdorlarini hamda oʻrmondan foydalanishning boshqa turlari miqdorlarini aniqlash;

davlat oʻrmon fondi uchastkalarida pichan oʻrish va chorva mollarini oʻtlatish, yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklarning dorivor hamda texnik xom ashyosini, oziq-ovqat maqsadlari uchun yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklarni yigʻish va tayyorlash, daraxtlar hamda butalarni kesmagan holda oʻtin va shox-shabbalarni yigʻish hajmlarini aniqlash;

davlat oʻrmon fondi uchastkalarida asalari uyalari va qutilarini joylashtirish, oʻrmondan oʻrmon-ovchilik, ovchilik va (yoki) baliqchilik xoʻjaliklari ehtiyojlari uchun, ilmiy-tadqiqot, madaniy-maʼrifiy, tarbiyaviy, sogʻlomlashtirish, rekreatsiya hamda estetik maqsadlarda, shuningdek ekologik turizmni rivojlantirish maqsadida foydalanish imkoniyatlarini belgilash;

oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, qayta tiklash va koʻpaytirish borasidagi ishlar hajmini, shuningdek boshqa oʻrmon xoʻjaligi ishlari hajmini aniqlash;

oʻrmon tuzish loyihalarini ishlab chiqish va ularning amalga oshirilishi ustidan nazorat qilish.

Oʻrmon tuzish loyihalari davlat ekspertizasidan oʻtkaziladi, davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari tomonidan tasdiqlanadi.

Oʻrmon tuzish loyihalari oʻrmon xoʻjaligini, oʻrmon-ovchilik, ovchilik va (yoki) baliqchilik xoʻjaliklarini yuritish, shuningdek muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni rivojlantirishga doir ishlarni tashkil etish hamda yuritish, oʻrmondan oqilona foydalanishni, joriy va istiqbolga moʻljallangan rejalashtirishni amalga oshirish uchun asosiy normativ-texnik hujjatdir.

Oʻrmon tuzish Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi tomonidan belgilangan tartibda barcha oʻrmonlarda yagona tizim boʻyicha amalga oshiriladi.

19-modda. Oʻrmonlar monitoringi

Oʻrmonlar monitoringi oʻrmonlarga salbiy taʼsirlarning oʻz vaqtida oldi olinishi uchun davlat oʻrmon fondi holatidagi oʻzgarishlarni aniqlashga, uni baholash va prognoz qilishga doir muntazam kuzatuvlardan iboratdir.

Oʻrmonlar monitoringi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

20-modda. Oʻrmonlarning davlat hisobi

Oʻrmonlarning davlat hisobi davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari tomonidan oʻrmon tuzish loyihalari asosida, oʻrmon tuzish amalga oshirilmagan joylarda esa davlat oʻrmon fondini inventarizatsiyadan oʻtkazish va tekshirish materiallari asosida yuritiladi.

Oʻrmonlarning davlat hisobi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan yagona tizim boʻyicha yuritiladi.

21-modda. Davlat oʻrmon kadastri

Davlat oʻrmon kadastri Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan barcha oʻrmonlar, ularning geografik oʻrni, huquqiy rejimi, miqdoriy va sifat tavsiflari hamda iqtisodiy bahosi toʻgʻrisidagi yangilab boriladigan ishonchli kadastr axboroti tizimidan iborat boʻladi.

Davlat oʻrmon kadastri oʻrmonga oid munosabatlarni tartibga solish, oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, ulardan oqilona foydalanish va ularni takroriy koʻpaytirish maqsadida manfaatdor yuridik va jismoniy shaxslarni oʻrmon toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bilan taʼminlash uchun moʻljallangandir.

Davlat oʻrmon kadastri davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan yagona tizim boʻyicha yuritiladi.

22-modda. Oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasidagi nazorat

Oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat nazorati qonunchilikda belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasidagi idoraviy nazorat Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi tomonidan amalga oshiriladi.

Oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasidagi ishlab chiqarish nazoratini xoʻjalik yurituvchi subyektlar oʻzlariga biriktirilgan hududlarda amalga oshiradi.

Oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasidagi jamoatchilik nazorati Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari hamda ommaviy axborot vositalari tomonidan amalga oshirilishi mumkin.

23-modda. Oʻrmonlarni muhofaza qilish

Davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari, ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish organlari hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari oʻz vakolatlari doirasida oʻrmonni undan foydalanish tartibi buzilishidan, shu jumladan oʻrmonni qonunga xilof ravishda kesishlardan hamda oʻrmonga boshqacha tarzda zararli taʼsir koʻrsatilishidan muhofaza qilinishini taʼminlaydi.

Davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari, ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish organlari hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari oʻrmonda yongʻinning oldini olish, yongʻinga qarshi kurashishga oid chora-tadbirlarning amalga oshirilishini taʼminlaydi, zarur hollarda yongʻinni oʻchirish uchun aholini, korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning oʻt oʻchirish, yer qazish texnikasini hamda transport vositalarini jalb etadi, yongʻin xavfi yuqori boʻlgan davrda aholining oʻrmonda boʻlishini hamda oʻrmonlarga transport vositalari va boshqa vositalar kirishini cheklaydi yoki taqiqlaydi.

Oʻrmondan foydalanuvchilar oʻrmonlarda yongʻin xavfsizligiga rioya etishi, ish joylarida yongʻinga qarshi tadbirlar oʻtkazishi, oʻrmonlarda yongʻinlar chiqqan taqdirda esa ularning oʻchirilishini taʼminlashi shart.

24-modda. Oʻrmonlarni yongʻinlardan, zararkunandalar, kasalliklar va boshqa salbiy taʼsirlardan himoya qilish

Oʻrmonlarni yongʻinlar, zararkunandalar, kasalliklardan va boshqa salbiy taʼsirlardan himoya qilish oʻrmondan foydalanuvchilar tomonidan quyidagilar orqali amalga oshiriladi:

yongʻin xavfsizligi qoidalariga rioya etish va yongʻinga qarshi tadbirlarni amalga oshirish, yongʻin chiqqanda uni oʻchirish choralarini koʻrish;

oʻrmon zararkunandalari, kasalliklari oʻchoqlarini, sanoat va maishiy chiqindilarning hamda boshqa salbiy omillarning taʼsir doiralari rivojlanishini hisobga olish va prognoz qilish;

oʻrmon zararkunandalarining ommaviy koʻpayish va oʻrmon kasalliklarining tarqalish oʻchoqlari yuzaga kelishi hamda kengayishining oldini olish, oʻrmonlarning biologik jihatdan chidamliligini oshirish tadbirlarini oʻtkazish.

Oʻrmonlarni yongʻinlar, zararkunandalar, kasalliklardan va boshqa salbiy taʼsirlardan himoya qilish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi tomonidan belgilanadi.

25-modda. Oʻrmon qoʻriqchiligi

Oʻrmon qoʻriqchiligi oʻrmonlarni muhofaza qilish va himoya qilishni taʼminlash maqsadida davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari tomonidan tashkil etiladi.

Oʻrmon qoʻriqchiligining mansabdor shaxslari ayni vaqtda davlat oʻrmon xoʻjaligi organlarining inspektorlaridir.

Oʻrmon qoʻriqchiligining mansabdor shaxslari oʻz vakolatlari doirasida:

yuridik va jismoniy shaxslarning oʻrmondan foydalanishga boʻlgan huquqini tasdiqlovchi hujjatlarini tekshiradi;

oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, ulardan foydalanish va ularni takroriy koʻpaytirish sohasidagi maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisida bayonnomalar tuzadi;

maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqadi;

huquqbuzarlik sodir etgan shaxslarni tegishli organlarga olib boradi;

qonunga xilof ravishda qoʻlga kiritilgan oʻrmon mahsulotini va uni qoʻlga kiritish vositalarini olib qoʻyadi;

huquqbuzarliklar sodir etgan shaxslarni intizomiy, maʼmuriy va jinoiy javobgarlikka tortish toʻgʻrisidagi materiallarni tegishli organlarga yuboradi;

oʻrmon toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik tufayli yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash toʻgʻrisida sudga daʼvolar taqdim etadi;

yuridik va jismoniy shaxslarga oʻrmon toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilishlarini bartaraf etish haqida koʻrsatmalar beradi.

Oʻrmon qoʻriqchiligining faoliyat koʻrsatish tartibi va davlat oʻrmon xoʻjaligi organlarining oʻrmon qoʻriqchiligini amalga oshiruvchi inspektorlari tarkibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

26-modda. Oʻrmon xoʻjaligini tashkil etishning asosiy qoidalari

Oʻrmon xoʻjaligini tashkil etish:

oʻrmonlarning himoya qilish, sogʻlomlashtirish, rekreatsiya va boshqa foydali tabiiy xususiyatlarini saqlash hamda kuchaytirishni;

oʻrmonlardan oqilona foydalanishni;

oʻrmonlarni koʻpaytirishni, takroriy koʻpaytirishni, qayta tiklashni, ularning mahsuldorligini oshirishni, tur tarkibi va sifatini yaxshilashni;

oʻrmonlarni yongʻinlardan muhofaza qilishni, zararkunandalar va kasalliklardan himoya qilishni;

oʻrmonlarning qoʻriqlanish toifalarini aniqlashni;

oʻrmonlarning yetilish yoshini, kesish usullarini va oʻrmondan foydalanish normalarini belgilashni;

oʻrmon fondi yerlaridan oqilona foydalanishni taʼminlashi kerak.

Oʻrmon xoʻjaligini tashkil etish qonunchilikka muvofiq boshqa tashkiliy-texnik tadbirlar bilan ham taʼminlanadi.

27-modda. Oʻrmonlarning qoʻriqlanish toifalari

Oʻrmonlar belgilangan maqsadi va bajaradigan vazifalariga muvofiq quyidagi qoʻriqlanish toifalari jumlasiga kiritiladi:

oʻrmonlarning daryolar, koʻllar, suv omborlari va boshqa suv obyektlari sohillari boʻylab oʻtgan taqiqlangan mintaqalari;

oʻrmonlarning ovlanadigan qimmatli baliqlar uvuldiriq sochadigan joylarni muhofaza qiluvchi taqiqlangan mintaqalari;

eroziyadan saqlaydigan oʻrmonlar;

oʻrmonlarning temir yoʻllar va avtomobil yoʻllari yoqalab oʻtgan ihota mintaqalari;

choʻl va chala choʻl zonalarining oʻrmonlari;

shahar oʻrmonlari va oʻrmon-bogʻlari;

shaharlar, boshqa aholi punktlari va sanoat markazlarining koʻkalamzorlashtirilgan zonalari atrofidagi oʻrmonlar;

suv taʼminoti manbalarini sanitariya jihatidan muhofaza qilish zonalaridagi oʻrmonlar;

alohida qimmatga ega boʻlgan oʻrmonlar;

yongʻoqchilik zonalaridagi oʻrmonlar;

oʻrmonlarning mevali daraxtzorlari;

davlat qoʻriqxonalarining oʻrmonlari;

majmua (landshaft) buyurtma qoʻriqxonalarining oʻrmonlari;

tabiat bogʻlarining oʻrmonlari;

buyurtma qoʻriqxonalarning oʻrmonlari;

kurort tabiiy hududlarning oʻrmonlari;

davlat biosfera rezervatlarining oʻrmonlari;

davlatlararo muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning oʻrmonlari;

ilmiy yoki tarixiy ahamiyatga ega boʻlgan oʻrmonlar.

Oʻrmonlarni qoʻriqlanish toifalariga kiritish Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan amalga oshiriladi.

4-bob. Oʻrmonlarni koʻpaytirish, qayta tiklash va ularning mahsuldorligini oshirish

28-modda. Oʻrmonlarni koʻpaytirish

Oʻrmonlarni koʻpaytirish oʻrmondan foydalanuvchilar tomonidan hududlarning serdaraxtligini oshirish, oʻrmonlarning tur tarkibini yaxshilash, qimmatli daraxt navlarini koʻpaytirish va eroziya jarayonlarining oldini olish maqsadida quyidagilar orqali maxsus dasturlar boʻyicha amalga oshiriladi:

daraxtlar va butalarning koʻchatlarini, urugʻlarini ekish;

togʻ yonbagʻirlari, jarliklar va tashlandiq yerlarda eroziyaga qarshi daraxtzorlar barpo etish ishlarini bajarish;

qimmatli daraxt navlarini koʻpaytirish maqsadida ilmiy tadqiqotlar oʻtkazish, manzarali, mevali daraxtlar va butalar yetishtirishning samarali usullarini ishlab chiqish hamda amaliyotga joriy etish.

Oʻrmonlarni koʻpaytirish qonunchilikka muvofiq boshqa yoʻllar bilan ham amalga oshiriladi.

Oʻrmonlarni koʻpaytirish uchun beriladigan, qishloq xoʻjaligiga va boshqa maqsadlarga moʻljallangan yerlar qonunchilikka muvofiq oʻrmon fondi yerlari toifasiga oʻtkaziladi.

29-modda. Oʻrmonlarni qayta tiklash

Oʻrmonlarni qayta tiklash quyidagi talablarga rioya qilingan holda amalga oshiriladi:

daraxtlar kesilgan, yongʻinlar, oʻrmon zararkunandalari, kasalliklari va boshqa salbiy taʼsirlar oqibatida zararlangan joylarda xoʻjalik jihatidan qimmatli daraxtlar turlarini majburiy ravishda ekishni taʼminlash;

mintaqalarning tuproq-iqlim sharoitlarini hisobga olgan holda, qurgʻoqchilikka, zararkunandalar va kasalliklarga chidamli oʻsimliklar turlarini tanlashga doir tavsiyalarga rioya etish;

oʻrmonlarning tur tarkibini yaxshilash, ularning mahsuldorligini va himoya xususiyatlarini oshirish;

oʻrmonning tabiiy ravishda tiklanishi uchun qulay sharoitlar yaratish;

oʻrmonlarning genetik fondi va biologik xilma-xilligini saqlab qolish.

Oʻrmonlarni qayta tiklash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi tomonidan belgilanadi.

30-modda. Oʻrmonlarning mahsuldorligini oshirish

Oʻrmonlarning mahsuldorligini oshirish oʻrmonlarni takroriy koʻpaytirish, ularning tur tarkibini yaxshilash, oʻrmon melioratsiyasi va oʻrmonlarni plantatsiya usulida yetishtirish natijasida amalga oshiriladi.

5-bob. Oʻrmondan foydalanishning asosiy qoidalari

31-modda. Oʻrmondan foydalanish

Davlat oʻrmon fondi uchastkalari yuridik va jismoniy shaxslarga foydalanishga berilishi mumkin.

Oʻrmondan foydalanish umumiy yoki maxsus boʻlishi mumkin.

Oʻrmondan umumiy foydalanish jismoniy shaxslar tomonidan bepul va oʻz ehtiyojlari uchun belgilangan hajmlarda, ushbu Qonun 36-moddasi birinchi qismining oltinchi va yettinchi xatboshilarida nazarda tutilgan foydalanish turlari boʻyicha amalga oshiriladi.

Oʻrmondan maxsus foydalanish uchun haq toʻlanadi. Toʻlovlar miqdori va ularni undirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Oʻrmondan foydalanish doimiy va vaqtincha boʻlishi mumkin.

Oʻrmon fondi yerlari oʻzlariga doimiy foydalanishga berib qoʻyilgan oʻrmon xoʻjaligi tashkilotlari oʻrmondan doimiy foydalanuvchilardir.

Oʻrmondan qisqa muddatli yoki uzoq muddatli foydalanish huquqini beruvchi tegishli hujjatlar asosida davlat oʻrmon fondi uchastkalaridan foydalanishni amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxslar oʻrmondan vaqtincha foydalanuvchilardir.

Oʻrmondan vaqtincha foydalanish qisqa muddatli — uch yilgacha va uzoq muddatli — oʻn yilgacha boʻlishi mumkin.

Davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari oʻrmon fondining foydalanilmayotgan yerlarini jismoniy va yuridik shaxslarga elektron onlayn-auksion orqali ijara huquqi asosida berishi mumkin. Oʻrmon fondining foydalanilmayotgan yerlari jismoniy va yuridik shaxslarga investitsiya shartnomasi yoki davlat-xususiy sheriklik asosida uch yildan kam boʻlmagan va qirq toʻqqiz yildan oshmaydigan muddatga ijaraga berilishi mumkin.

32-modda. Oʻrmondan maxsus foydalanish huquqini berish

Oʻrmondan maxsus foydalanish huquqi yuridik va jismoniy shaxslarga davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari tomonidan beriladi.

Oʻrmondan maxsus foydalanishni amalga oshirishga ruxsatnoma, oʻrmon kesish (oʻrmon) chiptasi boʻyicha yoʻl qoʻyiladi, bundan ushbu Qonunning 47-moddasida nazarda tutilgan hollar mustasno.

33-modda. Oʻrmondan doimiy foydalanuvchilarning huquq va majburiyatlari

Oʻrmondan doimiy foydalanuvchilar quyidagi huquqlarga ega:

davlat oʻrmon fondining oʻzlariga berilgan uchastkalarida oʻrmon xoʻjaligini mustaqil yuritish, oʻrmondan foydalanish;

oʻrmon fondi yerlaridan, suv resurslaridan, keng tarqalgan foydali qazilmalardan belgilangan tartibda oʻrmon xoʻjaligi ehtiyojlari uchun foydalanish;

belgilangan tartibda yoʻl ochish, oʻrmon mahsulotini joylashtirish uchun maydonchalarni jihozlash, ishlab chiqarish va turarjoy binolari hamda inshootlarini qurish;

tayyorlangan mahsulotga va uni realizatsiya qilishdan olingan daromadga mulkdor boʻlish.

Oʻrmondan doimiy foydalanuvchilar:

oʻrmonlarning muhofaza qilinishini, himoya qilinishini, koʻpaytirilishini, takroriy koʻpaytirilishini, qayta tiklanishini, mahsuldorligi oshirilishini va ulardan oqilona foydalanilishini taʼminlashi;

oʻrmonlarning monitoringini, davlat hisobini va davlat oʻrmon kadastrini yuritishi;

ishlarni oʻrmonlarning holatiga hamda ularni takroriy koʻpaytirishga, shuningdek tuproqning, oʻsimlik va hayvonot dunyosining, suv obyektlarining va boshqa tabiiy obyektlarning holatiga salbiy taʼsir koʻrsatishga yoʻl qoʻyilmaydigan usullar bilan yuritishi;

oʻrmondan vaqtincha foydalanuvchilarning faoliyati ustidan nazoratni amalga oshirishi;

oʻrmonlarda yongʻinga qarshi tadbirlar oʻtkazishi va yongʻinlarni bartaraf etish choralarini koʻrishi, shuningdek oʻrmonlarni zararkunandalar hamda kasalliklardan himoya qilish boʻyicha tadbirlar oʻtkazishi;

oʻrmon fondi yerlarida biotexnik tadbirlarni amalga oshirishi;

muhofaza etiladigan tabiiy hududlar rejimini taʼminlashi;

oʻrmondan foydalanuvchi boshqa shaxslarning huquqlarini buzmasligi shart.

Oʻrmondan doimiy foydalanuvchilar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ega boʻlishi va ularning zimmasida oʻzga majburiyatlar boʻlishi mumkin.

34-modda. Oʻrmondan vaqtincha foydalanuvchilarning huquq va majburiyatlari

Oʻrmondan vaqtincha foydalanuvchilar quyidagi huquqlarga ega:

oʻrmondan foydalanishni oʻrmondan foydalanish huquqini beruvchi hujjatlarda koʻrsatilgan davlat oʻrmon fondi uchastkalari doirasida, belgilangan muddatlarda va oʻrmondan foydalanish turlari boʻyicha amalga oshirish;

belgilangan tartibda yoʻl ochish, oʻrmon mahsulotini joylashtirish uchun maydonchalar jihozlash, ishlab chiqarish binolari va inshootlari qurish.

Oʻrmondan vaqtincha foydalanuvchilar:

oʻzlariga berib qoʻyilgan yaylovlar, pichanzorlar va boshqa oʻrmonzorlardan oqilona foydalanishi;

ishlarni oʻrmonlarning holatiga hamda ularni takroriy koʻpaytirishga, shuningdek tuproqning, oʻsimlik va hayvonot dunyosining, suv obyektlarining va boshqa tabiiy obyektlarning holatiga salbiy taʼsir koʻrsatishga yoʻl qoʻyilmaydigan usullar bilan yuritishi;

oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan oqilona foydalanish sohasida belgilangan qoidalar, normalar va normativlarga rioya etishi;

oʻrmonlarda yongʻinga qarshi tadbirlarni oʻtkazishi va yongʻinlarni bartaraf etish choralarini koʻrishi, shuningdek oʻrmonlarni zararkunandalar hamda kasalliklardan himoya qilish boʻyicha tadbirlar oʻtkazishi;

oʻrmondan doimiy foydalanuvchilar bilan kelishilgan holda davlat oʻrmon fondi uchastkalarida biotexnik tadbirlarni amalga oshirishi;

oʻrmondan foydalanganlik uchun oʻz vaqtida va belgilangan tartibda haq toʻlashi;

oʻrmondan foydalanuvchi boshqa shaxslarning huquqlarini buzmasligi shart.

Oʻrmondan vaqtincha foydalanuvchilar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ega boʻlishi va ularning zimmasida oʻzga majburiyatlar boʻlishi mumkin.

35-modda. Oʻrmondan foydalanuvchilar huquqlarining kafolatlari

Oʻrmondan foydalanuvchilarning faoliyatiga davlat organlari, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda boshqa organlar va tashkilotlar tomonidan aralashishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Oʻrmondan foydalanuvchilarning buzilgan huquqlari qonunchilikda belgilangan tartibda tiklanishi lozim.

Oʻrmondan foydalanuvchilarning huquqlarini buzish oqibatida yetkazilgan zararlarning (shu jumladan boy berilgan foydaning) oʻrni toʻliq hajmda qoplanishi lozim.

36-modda. Oʻrmondan foydalanish turlari

Oʻrmondan foydalanish turlari quyidagilardan iborat:

daraxtzorlar va butazorlarni kesish;

pichan oʻrish;

chorva mollarini oʻtlatish;

asalari uyalari va qutilarini joylashtirish;

yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklarning dorivor va texnik xom ashyosini yigʻish hamda tayyorlash;

yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklarni oziq-ovqat maqsadlari uchun yigʻish va tayyorlash;

daraxt va butalarni kesmagan holda oʻtin va shox-shabbalarni yigʻish;

oʻrmon-ovchilik, ovchilik va (yoki) baliqchilik xoʻjaliklari ehtiyojlari uchun foydalanish;

ilmiy-tadqiqot, madaniy-maʼrifiy, tarbiyaviy, sogʻlomlashtirish, rekreatsiya va estetik maqsadlarda foydalanish;

ekologik turizmni rivojlantirish maqsadida foydalanish.

Qonunchilikda oʻrmondan foydalanishning boshqa turlari ham nazarda tutilishi mumkin.

37-modda. Daraxtzorlar va butazorlarni kesish

Binolarni, inshootlarni va kommunikatsiyalarni qurish chogʻida davlat oʻrmon fondi uchastkalaridagi daraxtzorlar va butazorlarni ishlab chiqarish-texnik zaruratdan kelib chiqmagan holda kesish taqiqlanadi.

Daraxtzorlar va butazorlarni kesishga qonunchilikda belgilangan tartibda, oʻrmon kesish (oʻrmon) chiptalari asosida va faqat oʻrmonlarni albatta qayta tiklash sharti bilan yoʻl qoʻyiladi.

Daraxtzorlar va butazorlarni kesish oʻrmonlarning qoʻriqlanish toifalariga qarab, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan Oʻrmonni parvarish qilish uchun kesish qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.

Oʻrmonlarning temir yoʻllar va avtomobil yoʻllari yoqalab oʻtgan ihota mintaqalarida, choʻl va chala choʻl zonalarining oʻrmonlarida oʻrmonning holatini yaxshilash maqsadida parvarish qilish uchun kesishga yoʻl qoʻyiladi.

Oʻrmonlarning daryolar, koʻllar, suv omborlari va boshqa suv obyektlari sohillari boʻylab oʻtgan taqiqlangan mintaqalarida, oʻrmonlarning ovlanadigan qimmatli baliqlar uvuldiriq sochadigan joylarni muhofaza qiluvchi taqiqlangan mintaqalarida, eroziyadan saqlaydigan oʻrmonlarda, shahar oʻrmonlari va oʻrmon-bogʻlarida, shaharlar, boshqa aholi punktlari va sanoat markazlarining koʻkalamzorlashtirilgan zonalari atrofidagi oʻrmonlarda, suv taʼminoti manbalarini sanitariya jihatidan muhofaza qilish zonalaridagi oʻrmonlarda, alohida qimmatga ega boʻlgan oʻrmonlarda, yongʻoqchilik zonalaridagi oʻrmonlarda, oʻrmonlarning mevali daraxtzorlarida, tabiat bogʻlarining oʻrmonlarida (ularning qoʻriqxonaga aylantirilgan zonalari bundan mustasno), kurort tabiiy hududlarning oʻrmonlarida, davlat biosfera rezervatlarining oʻrmonlarida (ularning qoʻriqxonaga aylantirilgan zonalari bundan mustasno), ilmiy yoki tarixiy ahamiyatga ega boʻlgan oʻrmonlarda oʻrmon kesish (oʻrmon) chiptasi boʻyicha faqat oraliq foydalanishdagi kesishga (oʻrmon parvarishi va sanitariya maqsadida kesishga) yoʻl qoʻyiladi.

Barcha qoʻriqlanish toifalaridagi oʻrmonlarda yongʻinga qarshi oraliq joy hosil qilish bilan bogʻliq kesishlarga yoʻl qoʻyilishi mumkin, bundan davlat qoʻriqxonalarining, majmua (landshaft) buyurtma qoʻriqxonalarining oʻrmonlari, tabiat bogʻlarining, davlat biosfera rezervatlarining qoʻriqxonaga aylantirilgan zonalaridagi oʻrmonlari mustasno.

Oʻrmonni parvarish qilish uchun kesish, plantatsiyalarda hamda davlat oʻrmon fondi uchastkalarida maqsadli foydalanish, sanoat va aholining yogʻochga boʻlgan ehtiyojlarini taʼminlash uchun yetishtirilayotgan tez oʻsuvchi daraxt va butalarni kesish Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi belgilagan tartibda oʻrmon xoʻjaligi tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladi.

Yongʻinlar, oʻrmon zararkunandalari, kasalliklari hamda boshqa salbiy taʼsirlar oqibatida shikastlangan oʻrmonlarni kesishga ularni tanlab va sanitariya maqsadida kesish tartibida yoʻl qoʻyiladi.

38-modda. Pichan oʻrish

Yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan davlat oʻrmon fondi uchastkalarida pichan oʻrishga shu maqsadlar uchun maxsus moʻljallangan maydonlarda davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari tomonidan beriladigan ruxsatnoma asosida yoʻl qoʻyiladi.

Davlat oʻrmon fondi uchastkalarida pichan oʻrish uchun maydonlar oʻrmon tuzish loyihalari, yaylovlardan almashlab foydalanish sxemalari va pichan oʻrishning kalendar jadvali hisobga olingan holda foydalanishga beriladi.

Davlat oʻrmon fondi uchastkalarida pichan oʻrish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan Pichan oʻrish qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.

39-modda. Chorva mollarini oʻtlatish

Yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan davlat oʻrmon fondi uchastkalarida chorva mollarini oʻtlatish shu maqsadlar uchun maxsus moʻljallangan maydonlarda davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari beradigan ruxsatnoma asosida amalga oshiriladi.

Oʻrmonlarning daryolar, koʻllar, suv omborlari va boshqa suv obyektlari sohillari boʻylab oʻtgan taqiqlangan mintaqalarida, eroziyadan saqlaydigan oʻrmonlarda, suv taʼminoti manbalarini sanitariya jihatidan muhofaza qilish zonalaridagi oʻrmonlarda, alohida qimmatga ega boʻlgan oʻrmonlarda, yongʻoqchilik zonalaridagi oʻrmonlarda, davlat qoʻriqxonalarining oʻrmonlarida, shuningdek belgilangan rejimga muvofiq tabiat bogʻlarining, buyurtma qoʻriqxonalarning, kurort tabiiy hududlarning, davlat biosfera rezervatlarining, davlatlararo muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning oʻrmonlarida chorva mollarini oʻtlatishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Davlat oʻrmon fondi uchastkalarida chorva mollarini oʻtlatishga yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklarning kamyob va qimmatli turlari tabiiy ravishda takroriy koʻpayishini, yovvoyi hayvonlarni saqlab qolishni, shuningdek eroziya jarayonlarining yuzaga kelish ehtimolining oldini olishni taʼminlash sharti bilan yoʻl qoʻyiladi.

Hayvonot dunyosini hayvonlarning yuqumli va boshqa kasalliklaridan himoya qilish hamda ular tarqalishining oldini olish maqsadida davlat oʻrmon fondi uchastkalarida chorva mollarini oʻtlatishga chorva mollarini, ulovlarni (otlar, eshaklar, tuyalar) va ularni qoʻriqlovchi itlarni veterinariya-laboratoriya koʻrigidan oʻtkazish sharti bilan yoʻl qoʻyiladi.

Davlat oʻrmon fondi uchastkalarida chorva mollarini oʻtlatish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan Chorva mollarini oʻtlatish qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.

40-modda. Asalari uyalari va qutilarini joylashtirish

Davlat oʻrmon fondi uchastkalari yuridik va jismoniy shaxslarga asalari uyalari va qutilarini joylashtirish uchun davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari tomonidan shartnoma asosida beriladi.

41-modda. Yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklarning dorivor va texnik xom ashyosini, oziq-ovqat maqsadlari uchun yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklarni yigʻish va tayyorlash

Yuridik va jismoniy shaxslarga yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklarning dorivor va texnik xom ashyosini, oziq-ovqat maqsadlari uchun yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklarni yigʻish va tayyorlash uchun ruxsatnoma qonunchilikda belgilangan tartibda davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari tomonidan beriladi.

Yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklarning dorivor va texnik xom ashyosini, oziq-ovqat maqsadlari uchun yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklarni yigʻish va tayyorlash mavjud oʻsimliklar resurslarining tugab qolishiga hamda oʻrmon xoʻjaligiga zarar yetkazilishiga yoʻl qoʻyilmaydigan vositalar va usullar bilan amalga oshiriladi.

42-modda. Daraxt va butalarni kesmagan holda oʻtin va shox-shabbalarni yigʻish

Oʻrmondan doimiy foydalanuvchilar tomonidan davlat oʻrmon fondi uchastkalari daraxt va butalarni kesmagan holda oʻtin va shox-shabbalar yigʻish uchun yuridik hamda jismoniy shaxslarga qonunchilikda belgilangan tartibda berilishi mumkin.

43-modda. Oʻrmon fondi yerlaridan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish uchun foydalanish

Oʻrmon fondi yerlarida qishloq xoʻjaligi mahsuloti yetishtirish davlat oʻrmon fondiga zarar yetkazmagan holda Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

44-modda. Oʻrmon-ovchilik, ovchilik va (yoki) baliqchilik xoʻjaligi ehtiyojlari uchun foydalanish

Davlat oʻrmon fondi uchastkalaridan oʻrmon-ovchilik, ovchilik va (yoki) baliqchilik xoʻjaligi ehtiyojlari uchun foydalanish huquqi yuridik va jismoniy shaxslarga beriladi.

Davlat oʻrmon fondi uchastkalaridan oʻrmon-ovchilik, ovchilik va (yoki) baliqchilik xoʻjaligi ehtiyojlari uchun foydalanish tartibi qonunchilik bilan belgilanadi.

45-modda. Ilmiy-tadqiqot, madaniy-maʼrifiy, tarbiyaviy, sogʻlomlashtirish, rekreatsiya va estetik maqsadlarda foydalanish

Davlat oʻrmon fondi uchastkalaridan ilmiy-tadqiqot maqsadlarida foydalanish qonunchilik bilan belgilanadi.

Yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan davlat oʻrmon fondi uchastkalaridan madaniy-maʼrifiy, tarbiyaviy, sogʻlomlashtirish, rekreatsiya va estetik maqsadlarda foydalanishga mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan oʻrmondan doimiy foydalanuvchilar bilan kelishilgan holda yoʻl qoʻyiladi.

Davlat oʻrmon fondining madaniy-maʼrifiy, tarbiyaviy, sogʻlomlashtirish, rekreatsiya va estetik maqsadlarda foydalanish uchun berilgan uchastkalarida oʻrmondan foydalanuvchilar bu uchastkalarni obodonlashtirishga doir tadbirlarni oʻrmonlarni hamda tabiiy landshaftlarni, oʻsimlik va hayvonot dunyosini saqlash, oʻrmonlarda yongʻin xavfsizligi va sanitariya qoidalariga rioya qilish sharti bilan oʻtkazadi.

Davlat oʻrmon fondi uchastkalaridan madaniy-maʼrifiy, tarbiyaviy, sogʻlomlashtirish, rekreatsiya va estetik maqsadlarda foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadi.

46-modda. Ekologik turizmni rivojlantirish maqsadida foydalanish

Davlat oʻrmon fondi uchastkalaridan ekologik turizmni rivojlantirish maqsadida yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan foydalanishga qonunchilikda belgilangan tartibda yoʻl qoʻyiladi.

47-modda. Fuqarolarning oʻrmonlarda boʻlishi

Fuqarolar oʻsimlik dunyosi obyektlaridan umumiy foydalanish tartibida oʻrmonlarda boʻlish, yovvoyi holda oʻsuvchi dorivor va oziq-ovqatbop oʻsimliklar, mevalar va qoʻziqorinlarni qonunchilikda belgilangan shartlar asosida oʻz ehtiyojlari uchun yigʻish huquqiga ega.

Oʻrmonlarda Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan, yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklarni, shuningdek zaharli, tarkibida giyohvandlik moddalari mavjud boʻlgan oʻsimliklarni fuqarolar tomonidan yigʻish taqiqlanadi.

Fuqarolar oʻrmonlarda yongʻin xavfsizligiga rioya etishi, daraxtlar va butalarni sindirishga, kesishga, oʻrmon ekinlariga shikast yetkazilishiga, oʻrmonlarning maishiy hamda boshqa chiqindilar bilan ifloslanishiga, yovvoyi hayvonlarning yashash muhiti yoʻq qilinishiga va urchish joylari buzilishiga yoʻl qoʻymasligi, shuningdek oʻrmon toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari bilan belgilangan boshqa talablarni bajarishi shart.

48-modda. Chegara zonasida oʻrmondan foydalanish xususiyatlari

Chegara zonasida oʻrmondan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi va xalqaro shartnomalari bilan belgilanadi.

49-modda. Qonunga xilof ravishda qoʻlga kiritilgan oʻrmon mahsulotini olib qoʻyish

Qonunga xilof ravishda qoʻlga kiritilgan oʻrmon mahsuloti olib qoʻyilishi lozim.

Qonunga xilof ravishda qoʻlga kiritilgan oʻrmon mahsulotini olib qoʻyishning imkoni boʻlmagan taqdirda, uning qiymati qonunchilikda belgilangan tartibda va miqdorlarda undirib olinadi.

50-modda. Oʻrmonlarning holatiga va ularni takroriy koʻpaytirishga taʼsir koʻrsatadigan korxonalarni, inshootlarni va boshqa obyektlarni joylashtirish, loyihalash, qurish hamda ishga tushirish

Oʻrmonlarning holatiga va ularni takroriy koʻpaytirishga taʼsir etadigan yangi hamda rekonstruksiya qilinayotgan korxonalarni, inshootlarni va boshqa obyektlarni joylashtirish, loyihalash, qurish hamda ishga tushirish, shuningdek yangi texnologiyalarni joriy etish oʻrmonlarni muhofaza qilishga, takroriy koʻpaytirishga doir tadbirlar taʼminlangan holda amalga oshiriladi.

Oʻrmonlarning holatiga va ularni takroriy koʻpaytirishga taʼsir etadigan korxonalarni, inshootlarni hamda boshqa obyektlarni joylashtirish, loyihalash, qurish, shu jumladan yangi texnologiyalarni joriy etish, shuningdek daraxt turlarini kesish zaruriyati qonunchilikda belgilangan hollarda va tartibda majburiy ravishda davlat ekologik ekspertizasidan oʻtkazilib, davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan kelishiladi.

51-modda. Oʻrmon xoʻjaligini yuritish bilan bogʻliq boʻlmagan ishlarni amalga oshirish tartibi

Oʻrmon fondi yerlarida oʻrmon xoʻjaligini yuritish va oʻrmondan foydalanish bilan bogʻliq boʻlmagan qurilish hamda portlatish ishlari, foydali qazilmalarni qazib olish, kabellar, quvurlar va boshqa kommunikatsiyalarni oʻtkazish, parmalash ishlari va boshqa ishlar davlat oʻrmon xoʻjaligi organlari bilan kelishilgan holda, qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Oʻrmon fondi yerlarida oʻrmon xoʻjaligini yuritish bilan bogʻliq boʻlmagan ishlarni amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxslar oʻrmonlarni qayta tiklash, oʻrmon fondining holati buzilgan yerlarini rekultivatsiya qilish boʻyicha choralar koʻrishi shart.

52-modda. Oʻrmonlardan foydalanishni cheklash va taqiqlash

Oʻrmonlarni muhofaza qilish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi oʻrmonlardan foydalanishga yoki foydalanishning ayrim turlariga nisbatan cheklovlar yoki taqiqlar belgilashi mumkin.

Oʻrmondan foydalanuvchilarning, yer egalarining, yerdan foydalanuvchilarning, shu jumladan davlat oʻrmon fondi uchastkalari ijarachilarining, shuningdek oʻsimlik va hayvonot dunyosidan foydalanuvchilarning, suvdan foydalanuvchilarning, suv isteʼmolchilarining hamda yer qaʼridan foydalanuvchilarning huquqlari oʻrmonlarni muhofaza qilish manfaatlarini koʻzlab, qonunchilikda belgilangan tartibda cheklanishi va ularning zimmasiga tegishli majburiyatlar yuklatilishi mumkin.

53-modda. Oʻrmondan maxsus foydalanish huquqini toʻxtatib turish, tugatish va bekor qilish

Oʻrmondan maxsus foydalanish huquqi oʻrmonlarni muhofaza qilishni taʼminlash uchun toʻxtatib turilishi, tugatilishi yoki bekor qilinishi mumkin.

Oʻrmondan maxsus foydalanish huquqi quyidagi hollarda toʻxtatib turilishi mumkin:

oʻrmondan maxsus foydalanishning ruxsat berishga doir talablari va shartlari buzilganligi aniqlanganda;

davlat oʻrmon xoʻjaligi vakolatli organining oʻrmondan foydalanishning ruxsat berishga doir talablari va shartlariga oid aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish toʻgʻrisidagi qarori bajarilmaganda.

Oʻrmondan maxsus foydalanish huquqi quyidagi hollarda tugatiladi:

foydalanish zarurati qolmaganda yoki undan voz kechilganda;

foydalanishning belgilangan muddati oʻtganda;

oʻrmon toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilganda;

oʻrmondan maxsus foydalanish huquqi berilgan jismoniy shaxs vafot etganda yoki uning faoliyati tugatilganda yoxud yuridik shaxs tugatilganda.

Qonunchilikda oʻrmondan maxsus foydalanish huquqini toʻxtatib turish yoki tugatish uchun boshqa hollar ham nazarda tutilishi mumkin.

Oʻrmondan maxsus foydalanish huquqi quyidagilar asosida bekor qilinishi mumkin:

oʻrmondan foydalanuvchining ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatni bekor qilish toʻgʻrisidagi arizasiga koʻra;

ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat qalbaki hujjatlardan foydalangan holda olinganligi fakti aniqlanganda.

Oʻrmondan maxsus foydalanish huquqi qonunchilikda belgilangan tartibda toʻxtatib turiladi, tugatiladi yoki bekor qilinadi.

6-bob. Yakunlovchi qoidalar

54-modda. Oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish sohasidagi faoliyatni moliyalashtirish hamda iqtisodiy ragʻbatlantirish

Oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish sohasidagi faoliyatni moliyalashtirish hamda iqtisodiy ragʻbatlantirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti, Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasining Oʻrmon xoʻjaligini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish sohasidagi faoliyatni moliyalashtirishni va iqtisodiy ragʻbatlantirishni amalga oshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

55-modda. Zararning oʻrnini qoplash

Yuridik va jismoniy shaxslar oʻrmon toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik tufayli yetkazilgan zararning oʻrnini qonunchilikda belgilangan tartibda qoplashi shart.

Zararning oʻrnini qoplash aybdor shaxslarni qonunga muvofiq javobgarlikdan ozod etmaydi.

56-modda. Nizolarni hal etish

Oʻrmonlarni muhofaza qilish, himoya qilish, koʻpaytirish, takroriy koʻpaytirish, qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish va ulardan foydalanish sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

57-modda. Oʻrmon toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Oʻrmon toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2018-yil 16-aprel,

OʻRQ-475-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 17.04.2018-y., 03/18/475/1078-son; 30.08.2019-y., 03/19/559/3670-son; 28.09.2020-y., 03/20/638/1333-son, 30.09.2020-y., 03/20/639/1342-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son; 07.06.2022-y., 03/22/775/0477-son; 07.02.2025-y., 03/25/1025/0116-son; 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son; 07.02.2026-y., 03/26/1117/0116-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «О лесе»

Принят Законодательной палатой 1 декабря 2017 года Одобрен Сенатом 29 марта 2018 года

Статья 1. Внести в Закон Республики Узбекистан от 15 апреля 1999 года № 770-I «О лесе» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1999 г., № 5, ст. 122; 2000 г., № 5-6, ст. 153; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 10, ст. 536; 2009 г., № 12, ст. 470; 2011 г., № 1, ст. 1; 2013 г., № 4, ст. 98; 2017 г., № 9, ст. 510) изменения и дополнения, утвердив его новую редакцию ( прилагается ).

Статья 2. Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону;

обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 3. Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.

О лесе

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов.

Статья 2. Лесное законодательство

Лесное законодательство состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Отношения в области пользования лесами, связанные с использованием и охраной земель, вод, недр, растительного и животного мира, регулируются соответствующим законодательством.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены лесным законодательством Республики Узбекистан, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Функции лесов

Леса выполняют преимущественно экологические (почвоохранные, водоохранные, охрану растительного и животного мира и других природных ресурсов, защитные, санитарно-гигиенические, оздоровительные, рекреационные) и социально-экономические функции.

Статья 4. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

лес — совокупность деревьев, кустарников и других природных объектов (земля, недра, воды, растительный и животный мир, атмосферный воздух) на землях лесного фонда, взаимодействующая и оказывающая воздействие на окружающую среду, имеющая экологическое и социально-экономическое значение;

лесоразведение — посадка и выращивание деревьев и кустарников на землях лесного фонда, не покрытых лесом;

охрана лесов — деятельность, направленная на предотвращение негативных воздействий на леса;

воспроизводство лесов — создание благоприятных условий для произрастания в природной среде деревьев и кустарников и плантационная посадка семян и саженцев лесных деревьев на землях лесного фонда;

лесопользователи — юридические и физические лица, пользующиеся лесом;

лесовосстановление — посадка соответствующих климатическим условиям видов деревьев и кустарников на месте вырубленных, поврежденных пожарами, вредителями, болезнями леса и иными негативными воздействиями деревьев и кустарников.

Статья 5. Собственность на леса

Леса являются государственной собственностью — общенациональным богатством, подлежат рациональному использованию и охраняются государством.

Статья 6. Государственный лесной фонд

Все леса образуют государственный лесной фонд.

Государственный лесной фонд состоит из:

лесов государственного значения, то есть лесов, находящихся в ведении органов государственного лесного хозяйства;

лесов, находящихся в пользовании других юридических и физических лиц.

Статья 7. Древесные и кустарниковые насаждения, не входящие в государственный лесной фонд

В государственный лесной фонд не входят:

полезащитные лесные полосы, а также иные древесные и кустарниковые насаждения на землях сельскохозяйственного назначения;

защитные насаждения на полосах отвода железных, автомобильных дорог, естественных и искусственных водных потоков, водоемов и других водных объектов;

древесные и кустарниковые насаждения, а также посаженные растения для озеленения в городах и других населенных пунктах;

древесные и кустарниковые насаждения на приусадебных и садовых участках.

Создание, воспроизводство, восстановление, повышение продуктивности, уход, охрана и рациональное использование древесных и кустарниковых насаждений, не входящих в государственный лесной фонд, осуществляются в порядке, установленном законодательством об охране и использовании растительного мира.

Статья 8. Земли лесного фонда

Землями лесного фонда признаются земли, покрытые лесом, а также не покрытые лесом, но предоставленные для нужд лесного хозяйства. Границы земель лесного фонда определяются в порядке, установленном законодательством.

Земли лесного фонда могут предоставляться в постоянное пользование органам государственного лесного хозяйства, государственным органам и учреждениям, а также в аренду физическим и юридическим лицам в порядке, установленном законодательством.

Статья 9. Участки государственного лесного фонда

Участки государственного лесного фонда являются частью государственного лесного фонда, которые имеют фиксированную границу, площадь, местоположение, правовой режим и другие особенности, указанные в государственном лесном кадастре.

Глава 2. Регулирование в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов

Статья 10. Основные направления государственной политики в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов

Основными направлениями государственной политики в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов являются:

разработка, утверждение и реализация государственных и иных программ;

установление правил, норм и нормативов;

осуществление государственного контроля;

развитие научно-исследовательской деятельности;

развитие международного сотрудничества.

Статья 11. Государственное управление в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов

Государственное управление в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов осуществляется Кабинетом Министров Республики Узбекистан, Государственным комитетом Республики Узбекистан по лесному хозяйству, Государственным комитетом Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды, органами государственной власти на местах в пределах их полномочий.

Государственный комитет Республики Узбекистан по лесному хозяйству и его территориальные органы являются органами государственного лесного хозяйства.

Статья 12. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов

Кабинет Министров Республики Узбекистан в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов:

обеспечивает реализацию единой государственной политики;

принимает нормативно-правовые акты;

утверждает и обеспечивает реализацию государственных программ;

координирует деятельность органов государственного и хозяйственного управления;

принимает решения об образовании охраняемых природных территорий общегосударственного значения;

распоряжается государственным лесным фондом;

устанавливает порядок определения категорий защитности лесов;

устанавливает порядок и размеры взимания платы за лесопользование;

организует и осуществляет государственный контроль;

устанавливает порядок ведения мониторинга, государственного учета лесов и государственного лесного кадастра.

Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 13. Полномочия Государственного комитета Республики Узбекистан по лесному хозяйству в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов

Государственный комитет Республики Узбекистан по лесному хозяйству в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов:

реализует единую государственную политику;

участвует в разработке и реализации государственных программ;

участвует в разработке нормативно-правовых актов и их совершенствовании;

принимает правила, нормы и нормативы в пределах своих полномочий;

устанавливает единую систему лесоустройства во всех лесах;

осуществляет ведомственный контроль на землях лесного фонда;

принимает участие в ведении Красной книги Республики Узбекистан;

в установленном законодательством порядке выдает юридическим и физическим лицам разрешение на специальное пользование объектами растительного мира, на сенокошение, на выпас скота, на рубку древесных и кустарниковых насаждений;

проводит биотехнические мероприятия на землях лесного фонда;

организует ведение, управление и развитие охраняемых природных территорий, лесоохотничьих, охотничьих и (или) рыбоводческих хозяйств, находящихся на землях лесного фонда;

организует разработку и осуществление мер по лесовосстановлению и защитному лесоразведению, выполнение работ по созданию противоэрозионных насаждений на горных склонах, в оврагах и на бросовых землях;

внедряет передовые научно-технические достижения, проводит научные исследования по селекции растений и семеноводству в целях повышения продуктивности лесов;

разрабатывает методы выращивания декоративных, плодовых деревьев и кустарников, создания плантации лекарственных растений, обеспечивает разработку и организацию внедрения единой системы сертификации и стандартизации посадочного материала декоративных растений;

ведет в установленном порядке мониторинг, государственный учет лесов, государственный лесной кадастр;

обеспечивает осуществление мер по защите лесов от пожаров, вредителей и болезней, охрану лесов от незаконных порубок и иных нарушений лесного законодательства;

организует расширение и развитие в лесных хозяйствах сопряженной хозяйственной деятельности, производство саженцев, сбор лекарственных трав, производство и переработку продукции пчеловодства, рыболовства, животноводства, производство товаров народного потребления;

организует подготовку, переподготовку и повышение квалификации специалистов в сфере лесного хозяйства.

Государственный комитет Республики Узбекистан по лесному хозяйству может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 14. Полномочия Государственного комитета Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов

Государственный комитет Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов:

участвует в разработке и реализации государственных программ;

участвует в разработке нормативно-правовых актов, в пределах своих полномочий утверждает правила, нормы и нормативы;

осуществляет государственный экологический контроль;

проводит государственную экологическую экспертизу материалов выбора земельных участков из лесного фонда для всех видов строительства, лесоустроительных проектов, предпроектной, проектной документации, связанной с использованием природных ресурсов государственного лесного фонда;

в установленном порядке выдает юридическим и физическим лицам разрешение на специальное пользование объектами растительного и животного мира, занесенными в Красную книгу Республики Узбекистан, на участках государственного лесного фонда.

Государственный комитет Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 15. Полномочия органов государственной власти на местах в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов

Представительные органы государственной власти на местах утверждают территориальные программы в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов, осуществляют контроль за выполнением этих программ, а также утверждают нормы сенокошения и выпаса скота по представлению органов государственного лесного хозяйства.

Органы исполнительной власти на местах в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов:

участвуют в разработке и реализации государственных и иных программ;

разрабатывают территориальные программы, вносят их на утверждение в представительные органы государственной власти на местах и обеспечивают реализацию;

предоставляют юридическим и физическим лицам участки государственного лесного фонда по согласованию с органами государственного лесного хозяйства, за исключением запретных полос лесов по берегам рек, озер, водохранилищ и других водных объектов, земель, запретных полос лесов, защищающих нерестилища ценных промысловых рыб, лесов в зонах санитарной охраны источников водоснабжения, лесов государственных заповедников, комплексных (ландшафтных) заказников, природных парков, государственных заказников общегосударственного значения, курортных природных территорий общегосударственного значения, государственных биосферных резерватов, межгосударственных охраняемых природных территорий;

обеспечивают ведение государственного учета лесов и государственного лесного кадастра;

осуществляют государственный контроль.

Органы государственной власти на местах могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 16. Участие органов самоуправления граждан, негосударственных некоммерческих организаций и граждан в обеспечении охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов

Органы самоуправления граждан, негосударственные некоммерческие организации и граждане в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов:

участвуют в реализации государственных, территориальных и иных программ;

осуществляют общественный контроль;

принимают участие в проведении разъяснительной работы среди населения, направленной на повышение правовой грамотности и экологической культуры граждан.

Органы самоуправления граждан, негосударственные некоммерческие организации и граждане могут участвовать и в иных мероприятиях по охране, защите, разведению, воспроизводству, восстановлению, повышению продуктивности и использованию лесов, содействовать государственным органам.

Глава 3. Организация охраны и защиты лесов

Статья 17. Меры по охране лесов

Меры по охране лесов осуществляются путем:

установления правил, норм и нормативов в области охраны, защиты и использования лесов;

разработки и реализации лесоустроительных проектов;

установления ограничений и запретов в пользовании лесом;

приостановления, прекращения и аннулирования права специального лесопользования;

предотвращения самовольного пользования и иных нарушений установленного порядка лесопользования;

предотвращения вредного воздействия на лес или его уничтожения при осуществлении хозяйственной и иной деятельности;

ведения мониторинга лесов, государственного учета лесов и государственного лесного кадастра;

применения информационно-коммуникационных технологий в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов;

организации и проведения научных исследований в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и рационального использования лесов;

проведения биотехнических мероприятий на землях лесного фонда;

реализации мер по охране лесов от пожаров, защите от вредителей и болезней.

Меры по охране лесов могут осуществляться и иными путями в соответствии с законодательством.

Статья 18. Лесоустройство

Лесоустройство состоит из системы мероприятий, направленных на обеспечение охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и рационального использования лесов, включающих в себя:

определение границ участков государственного лесного фонда и внутрихозяйственную организацию территории государственного лесного фонда, находящейся в пользовании постоянных лесопользователей;

выполнение топографо-геодезических работ и специальное картографирование лесов и формирование их электронной базы данных;

инвентаризацию государственного лесного фонда;

установление возраста спелости леса, определение расчетной лесосеки, размеров рубок, связанных с ведением лесного хозяйства, и размеров иных видов лесопользования;

определение объемов сенокошения и выпаса скота, сбора и заготовки дикорастущего растительного лекарственного и технического сырья, дикорастущих растений для пищевых целей, сбора сучьев и хвороста без рубок деревьев и кустарников на участках государственного лесного фонда;

определение возможностей размещения ульев и пасек на участках государственного лесного фонда, пользования лесом для нужд лесоохотничьих, охотничьих и (или) рыбоводческих хозяйств, в научно-исследовательских, культурно-просветительных, воспитательных, оздоровительных, рекреационных и эстетических целях, а также в целях развития экологического туризма;

определение объема работ по охране, защите, восстановлению и лесоразведению, а также объема других лесохозяйственных работ;

разработку лесоустроительных проектов и надзор за их осуществлением.

Лесоустроительные проекты проходят государственную экспертизу, утверждаются органами государственного лесного хозяйства и органами исполнительной власти на местах.

Лесоустроительные проекты являются основными нормативно-техническими документами для ведения лесного хозяйства, лесоохотничьих, охотничьих и (или) рыбоводческих хозяйств, а также организации и ведения работ по развитию охраняемых природных территорий, осуществления рационального лесопользования, текущего и перспективного планирования.

Лесоустройство проводится во всех лесах по единой системе в порядке, установленном Государственным комитетом Республики Узбекистан по лесному хозяйству.

Статья 19. Мониторинг лесов

Мониторинг лесов состоит из систематических наблюдений по выявлению изменений, оценки и прогноза состояния государственного лесного фонда для своевременного предотвращения влияния негативных воздействий на леса.

Мониторинг лесов осуществляется в порядке, установленном Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 20. Государственный учет лесов

Государственный учет лесов ведется органами государственного лесного хозяйства на основе лесоустроительных проектов, а там, где лесоустройство не проведено, на основе материалов инвентаризации и обследований государственного лесного фонда.

Государственный учет лесов ведется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и иных источников, не запрещенных законодательством, по единой системе в порядке, установленном Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 21. Государственный лесной кадастр

Государственный лесной кадастр представляет собой систему обновляемой достоверной кадастровой информации о всех лесах, расположенных на территории Республики Узбекистан, их географическом положении, правовом режиме, количественных и качественных характеристиках и экономической оценке.

Государственный лесной кадастр предназначен для обеспечения заинтересованных юридических и физических лиц сведениями о лесе в целях регулирования лесных отношений, организации охраны, защиты, рационального использования и воспроизводства лесов.

Государственный лесной кадастр ведется органами государственного лесного хозяйства по единой системе за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и иных источников, не запрещенных законодательством, в порядке, установленном Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 22. Контроль в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов

Государственный контроль в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов осуществляется Кабинетом Министров Республики Узбекистан, Государственным комитетом Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды и органами государственной власти на местах в порядке, установленном законодательством.

Ведомственный контроль в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов осуществляется Государственным комитетом Республики Узбекистан по лесному хозяйству.

Производственный контроль в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов осуществляется хозяйствующими субъектами на закрепленных за ними территориях.

Общественный контроль в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов может осуществляться гражданами Республики Узбекистан, органами самоуправления граждан, негосударственными некоммерческими организациями и средствами массовой информации.

Статья 23. Охрана лесов

Органы государственного лесного хозяйства, органы по экологии и охране окружающей среды и органы государственной власти на местах в пределах своих полномочий обеспечивают охрану леса от нарушений порядка пользования лесом, в том числе от незаконных рубок леса, и иных вредных воздействий на лес.

Органы государственного лесного хозяйства, органы по экологии и охране окружающей среды и органы государственной власти на местах обеспечивают осуществление мероприятий по предотвращению пожара в лесе, борьбе с ним, в необходимых случаях привлекают на тушение пожаров население, пожарную, землеройную технику и транспортные средства предприятий, учреждений и организаций, ограничивают или запрещают в период высокой пожарной опасности посещение населением лесов и въезд в них транспортных и других средств.

Лесопользователи обязаны соблюдать пожарную безопасность в лесах, проводить в местах работ противопожарные мероприятия, а в случае возникновения лесных пожаров обеспечить их тушение.

Статья 24. Защита лесов от пожаров, вредителей, болезней и иных негативных воздействий

Защита лесов от пожаров, вредителей, болезней и иных негативных воздействий осуществляется лесопользователями путем:

соблюдения правил пожарной безопасности и осуществления противопожарных мероприятий, принятия мер по тушению при их возникновении;

учета и прогнозирования развития очагов вредителей, болезней леса, зон влияния промышленных и бытовых отходов и иных негативных воздействий;

проведения мероприятий по профилактике возникновения и распространения очагов массового размножения вредителей и распространения болезней леса, повышению биологической устойчивости лесов.

Порядок защиты лесов от пожаров, вредителей, болезней и иных негативных воздействий определяется Государственным комитетом Республики Узбекистан по лесному хозяйству.

Статья 25. Лесная охрана

Лесная охрана создается органами государственного лесного хозяйства в целях обеспечения охраны и защиты лесов.

Должностные лица лесной охраны являются одновременно инспекторами органов государственного лесного хозяйства.

Должностные лица лесной охраны в пределах своих полномочий:

проверяют у юридических и физических лиц документы, удостоверяющие их право на лесопользование;

составляют протоколы об административных правонарушениях в области охраны, защиты, использования и воспроизводства лесов;

рассматривают дела об административных правонарушениях;

доставляют лиц, совершивших правонарушения, в соответствующие органы;

изымают незаконно добытую лесную продукцию и орудия ее добывания;

направляют в соответствующие органы материалы о привлечении лиц, совершивших правонарушения, к дисциплинарной, административной и уголовной ответственности;

предъявляют в суд иски о возмещении вреда, причиненного нарушениями лесного законодательства;

выдают юридическим и физическим лицам предписания об устранении нарушений лесного законодательства.

Порядок деятельности лесной охраны и состав инспекторов органов государственного лесного хозяйства, осуществляющих лесную охрану, устанавливается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Стать 26. Основные положения организации лесного хозяйства

Организация лесного хозяйства должна обеспечивать:

сохранение и усиление защитных, оздоровительных, рекреационных и иных полезных природных свойств лесов;

рациональное лесопользование;

разведение, воспроизводство, восстановление, повышение продуктивности лесов, улучшение их видового состава и качества;

охрану лесов от пожаров, защиту лесов от вредителей и болезней;

определение категорий защитности лесов;

установление возраста спелости лесов, способов рубки и норм лесопользования;

рациональное использование земель лесного фонда.

Организация лесного хозяйства обеспечивается и иными организационно-техническими мероприятиями в соответствии с законодательством.

Статья 27. Категории защитности лесов

В соответствии с целевым назначением и выполняемыми функциями леса относятся к следующим категориям защитности:

запретные полосы лесов по берегам рек, озер, водохранилищ и других водных объектов;

запретные полосы лесов, защищающие нерестилища ценных промысловых рыб;

противоэрозионные леса;

защитные полосы лесов вдоль железных и автомобильных дорог;

леса пустынных и полупустынных зон;

городские леса и лесопарки;

леса вокруг зеленых зон городов, других населенных пунктов и промышленных центров;

леса зон санитарной охраны источников водоснабжения;

особо ценные леса;

леса орехово-промысловых зон;

лесоплодовые насаждения;

леса государственных заповедников;

леса комплексных (ландшафтных) заказников;

леса природных парков;

леса заказников;

леса курортных природных территорий;

леса государственных биосферных резерватов;

леса межгосударственных охраняемых природных территорий;

леса, имеющие научное или историческое значение.

Отнесение лесов к категориям защитности производится Кабинетом Министров Республики Узбекистан по представлению Государственного комитета Республики Узбекистан по лесному хозяйству.

Глава 4. Лесоразведение, лесовосстановление и повышение продуктивности лесов

Статья 28. Лесоразведение

Лесоразведение проводится лесопользователями по специальным программам в целях повышения лесистости территорий, улучшения видового состава лесов, разведения ценных древесных пород и предотвращения эрозионных процессов путем:

посадки саженцев, семян деревьев и кустарников;

выполнения работ по созданию противоэрозионных насаждений на горных склонах, в оврагах и на бросовых землях;

проведения научных исследований в целях разведения ценных древесных пород, разработки и внедрения в практику эффективных способов выращивания декоративных, плодовых деревьев и кустарников.

Лесоразведение проводится и иными путями в соответствии с законодательством.

Земли сельскохозяйственного и иного назначения, предоставляемые для лесоразведения, переводятся в категорию земель лесного фонда в соответствии с законодательством.

Статья 29. Лесовосстановление

Лесовосстановление осуществляется с соблюдением следующих требований:

обеспечения обязательного облесения хозяйственно ценными древесными видами на месте вырубленных, поврежденных пожарами, вредителями, болезнями леса и иными негативными воздействиями;

соблюдения рекомендаций по отбору видов растений, устойчивых к засухе, вредителям и болезням, с учетом почвенно-климатических условий регионов;

улучшения видового состава лесов, повышения их продуктивности и защитных свойств;

создания благоприятных условий для естественного восстановления леса;

сохранения генетического фонда и биологического многообразия лесов.

Порядок лесовосстановления устанавливается Государственным комитетом Республики Узбекистан по лесному хозяйству.

Статья 30. Повышение продуктивности лесов

Повышение продуктивности лесов осуществляется в результате воспроизводства лесов, улучшения их видового состава, лесомелиорации, плантационного выращивания лесов.

Глава 5. Основные правила лесопользования

Статья 31. Лесопользование

Участки государственного лесного фонда могут предоставляться в пользование юридическим и физическим лицам.

Лесопользование может быть общим или специальным.

Общее лесопользование осуществляется физическими лицами бесплатно и в установленных объемах для собственных нужд по видам лесопользования, предусмотренным в абзацах шестом и седьмом части первой статьи 36 настоящего Закона.

Специальное лесопользование является платным. Размеры платежей и порядок их взимания устанавливаются Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Лесопользование может быть постоянным и временным.

Постоянными лесопользователями являются лесохозяйственные организации, которым земли лесного фонда предоставлены в постоянное пользование.

Временными лесопользователями являются юридические и физические лица, осуществляющие пользование участками государственного лесного фонда на основе соответствующих документов, предоставляющих право на краткосрочное или долгосрочное лесопользование.

Временное лесопользование может быть краткосрочным — до трех лет и долгосрочным — до десяти лет.

Органы государственного лесного хозяйства могут предоставлять неиспользуемые земли лесного фонда физическим и юридическим лицам на основе права аренды через электронный онлайн-аукцион. Неиспользуемые земли лесного фонда могут предоставляться в аренду физическим и юридическим лицам на основе инвестиционного договора или государственно-частного партнерства на срок не менее трех лет и не более сорока девяти лет.

Статья 32. Предоставление права специального лесопользования

Право на специальное лесопользование предоставляется юридическим и физическим лицам органами государственного лесного хозяйства.

Осуществление специального лесопользования допускается по разрешению, лесорубочному (лесному) билету, за исключением случаев, предусмотренных статьей 47 настоящего Закона.

Статья 33. Права и обязанности постоянных лесопользователей

Постоянные лесопользователи имеют право:

самостоятельно вести лесное хозяйство, осуществлять лесопользование на предоставленных им участках государственного лесного фонда;

в установленном порядке пользоваться землями лесного фонда, водными ресурсами, общераспространенными полезными ископаемыми для нужд лесного хозяйства;

в установленном порядке прокладывать дороги, оборудовать площадки для складирования лесной продукции, возводить производственные и жилые здания и сооружения;

собственности на заготовленную продукцию и доход, полученный от ее реализации.

Постоянные лесопользователи обязаны:

обеспечивать охрану, защиту, разведение, воспроизводство, восстановление, повышение продуктивности и рациональное использование лесов;

вести мониторинг лесов, государственный учет лесов и государственный лесной кадастр;

вести работы способами, не допускающими негативного воздействия на состояние и воспроизводство лесов, а также на состояние почвы, растительного и животного мира, водных и других природных объектов;

осуществлять контроль за деятельностью временных лесопользователей;

проводить противопожарные мероприятия и принимать меры по ликвидации пожаров в лесах, а также мероприятия по защите лесов от вредителей и болезней;

проводить биотехнические мероприятия на землях лесного фонда;

обеспечивать режим охраняемых природных территорий;

не нарушать права других лесопользователей.

Постоянные лесопользователи могут иметь другие права и нести иные обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 34. Права и обязанности временных лесопользователей

Временные лесопользователи имеют право:

осуществлять лесопользование в пределах тех участков государственного лесного фонда, в установленные сроки и по видам лесопользования, которые указаны в документах, предоставляющих это право;

в установленном порядке прокладывать дороги, оборудовать площадки для складирования лесной продукции, возводить производственные здания и сооружения.

Временные лесопользователи обязаны:

рационально использовать переданные им пастбища, сенокосы и другие лесные угодья;

вести работы способами, не допускающими негативного воздействия на состояние и воспроизводство лесов, а также на состояние почвы, растительного и животного мира, водных и других природных объектов;

соблюдать установленные правила, нормы и нормативы в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и рационального использования лесов;

проводить противопожарные мероприятия и принимать меры по ликвидации пожаров в лесах, а также мероприятия по защите лесов от вредителей и болезней;

по согласованию с постоянными лесопользователями проводить биотехнические мероприятия на участках государственного лесного фонда;

своевременно и в установленном порядке вносить плату за лесопользование;

не нарушать права других лесопользователей.

Временные лесопользователи могут иметь другие права и нести иные обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 35. Гарантии прав лесопользователей

Вмешательство в деятельность лесопользователей со стороны государственных органов, органов государственного и хозяйственного управления и других органов и организаций не допускается.

Нарушенные права лесопользователей подлежат восстановлению в порядке, установленном законодательством.

Убытки, причиненные нарушением прав лесопользователей (включая упущенную выгоду), подлежат возмещению в полном объеме.

Статья 36. Виды лесопользования

Видами лесопользования являются:

рубка древесных и кустарниковых насаждений;

сенокошение;

выпас скота;

размещение ульев и пасек;

сбор и заготовка дикорастущего растительного лекарственного и технического сырья;

сбор и заготовка дикорастущих растений для пищевых целей;

сбор сучьев и хвороста без рубки деревьев и кустарников;

пользование для нужд лесоохотничьего, охотничьего и (или) рыбоводческого хозяйств;

пользование в научно-исследовательских, культурно-просветительных, воспитательных, оздоровительных, рекреационных и эстетических целях;

пользование в целях развития экологического туризма.

Законодательством могут быть предусмотрены и иные виды лесопользования.

Статья 37. Рубка древесных и кустарниковых насаждений

Рубка древесных и кустарниковых насаждений на участках государственного лесного фонда при строительстве зданий, сооружений и коммуникаций, не вызванная производственно-технической необходимостью, запрещается.

Рубка древесных и кустарниковых насаждений допускается на основании лесорубочных (лесных) билетов и только при обязательном лесовосстановлении в порядке, установленном законодательством.

Рубка древесных и кустарниковых насаждений проводится в зависимости от категорий защитности лесов в соответствии с Правилами рубок ухода за лесом, утвержденными Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

В защитных полосах лесов вдоль железных и автомобильных дорог, лесах пустынных и полупустынных зон допускаются рубки ухода за лесом, направленные на улучшение состояния леса.

В запретных полосах лесов по берегам рек, озер, водохранилищ и других водных объектов, запретных полосах лесов, защищающих нерестилища ценных промысловых рыб, противоэрозионных лесах, городских лесах и лесопарках, лесах вокруг зеленых зон городов, других населенных пунктов и промышленных центров, лесах зон санитарной охраны источников водоснабжения, особо ценных лесах, лесах орехово-промысловых зон, лесоплодовых насаждениях, лесах природных парков (за исключением их заповедных зон), лесах курортных природных территорий, лесах государственных биосферных резерватов (за исключением их заповедных зон), лесах, имеющих научное или историческое значение, допускаются по лесорубочному (лесному) билету только рубки промежуточного пользования (рубки ухода за лесом и санитарные рубки).

Рубки, связанные с созданием противопожарных разрывов, могут быть допущены в лесах всех категорий защитности, кроме лесов государственных заповедников, комплексных (ландшафтных) заказников, лесов заповедных зон природных парков, государственных биосферных резерватов.

Рубки ухода за лесом, рубка быстрорастущих деревьев и кустарников, выращиваемых на плантациях и участках государственного лесного фонда для целевого использования, обеспечения нужд промышленности и населения в древесине, проводятся лесохозяйственными организациями в порядке, установленном Государственным комитетом Республики Узбекистан по лесному хозяйству.

Рубка лесов, поврежденных пожарами, вредителями, болезнями леса и иными негативными воздействиями, допускается в порядке выборочных и санитарных рубок.

Статья 38. Сенокошение

Сенокошение на участках государственного лесного фонда юридическими и физическими лицами допускается на специально предназначенных для этих целей площадях на основании разрешения, выдаваемого органами государственного лесного хозяйства.

Площади для сенокошения на участках государственного лесного фонда предоставляются в пользование с учетом лесоустроительных проектов, схемы пастбищеоборотов и календарного графика сенокошения.

Сенокошение на участках государственного лесного фонда осуществляется в соответствии с Правилами сенокошения, утвержденными Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 39. Выпас скота

Выпас скота на участках государственного лесного фонда осуществляется юридическими и физическими лицами на специально предназначенных для этих целей площадях на основании разрешения, выдаваемого органами государственного лесного хозяйства.

Не допускается выпас скота в запретных полосах лесов по берегам рек, озер, водохранилищ и других водных объектов, противоэрозионных лесах, лесах зон санитарной охраны источников водоснабжения, особо ценных лесах, лесах орехово-промысловых зон, лесах государственных заповедников, а также в соответствии с установленным режимом в лесах природных парков, заказников, курортных природных территорий, государственных биосферных резерватов, лесах межгосударственных охраняемых природных территорий.

Выпас скота на участках государственного лесного фонда допускается при условии обеспечения естественного воспроизводства редких и ценных видов дикорастущих растений, сохранения диких животных, а также предотвращения возможности возникновения эрозийных процессов.

В целях защиты животного мира от заразных и других болезней животных и предотвращения их распространения выпас скота на участках государственного лесного фонда допускается при условии прохождения скота, вьючных средств (лошади, ослы, верблюды) и охраняющих их собак ветеринарно-лабораторного обследования.

Выпас скота на участках государственного лесного фонда осуществляется в соответствии с Правилами выпаса скота, утвержденными Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 40. Размещение ульев и пасек

Участки государственного лесного фонда предоставляются органами государственного лесного хозяйства юридическим и физическим лицам на договорной основе для размещения ульев и пасек.

Статья 41. Сбор и заготовка дикорастущего растительного лекарственного и технического сырья, дикорастущих растений для пищевых целей

Разрешение на сбор и заготовку дикорастущего растительного лекарственного и технического сырья, дикорастущих растений для пищевых целей юридическим и физическим лицам выдается органами государственного лесного хозяйства в порядке, установленном законодательством.

Сбор и заготовка дикорастущего растительного лекарственного и технического сырья, дикорастущих растений для пищевых целей проводятся способами и методами, исключающими истощение имеющихся растительных ресурсов и причинение вреда лесному хозяйству.

Статья 42. Сбор сучьев и хвороста без рубки деревьев и кустарников

Постоянными лесопользователями могут предоставляться участки государственного лесного фонда юридическим и физическим лицам для сбора сучьев и хвороста без рубки деревьев и кустарников в порядке, установленном законодательством.

Статья 43. Пользование землями лесного фонда для выращивания сельскохозяйственной продукции

Выращивание сельскохозяйственной продукции на землях лесного фонда осуществляется без нанесения ущерба государственному лесному фонду в порядке, установленном Государственным комитетом Республики Узбекистан по лесному хозяйству.

Статья 44. Пользование для нужд лесоохотничьего, охотничьего и (или) рыбоводческого хозяйства

Право на пользование участками государственного лесного фонда для нужд лесоохотничьего, охотничьего и (или) рыбоводческого хозяйства предоставляется юридическим и физическим лицам.

Порядок пользования участками государственного лесного фонда для нужд лесоохотничьего, охотничьего и (или) рыбоводческого хозяйства устанавливается законодательством.

Статья 45. Пользование в научно-исследовательских, культурно-просветительных, воспитательных, оздоровительных, рекреационных и эстетических целях

Пользование участками государственного лесного фонда в научно-исследовательских целях определяется законодательством.

Пользование участками государственного лесного фонда юридическими и физическими лицами в культурно-просветительных, воспитательных, оздоровительных, рекреационных и эстетических целях допускается органами государственной власти на местах по согласованию с постоянными лесопользователями.

На участках государственного лесного фонда, предоставленных для культурно-просветительных, воспитательных, оздоровительных, рекреационных и эстетических целей, лесопользователи проводят мероприятия по благоустройству этих участков при условии сохранения лесов и природных ландшафтов, растительного и животного мира, соблюдения пожарной безопасности и санитарных правил в лесах.

Порядок пользования участками государственного лесного фонда в культурно-просветительных, воспитательных, оздоровительных, рекреационных и эстетических целях утверждается Государственным комитетом Республики Узбекистан по лесному хозяйству.

Статья 46. Пользование в целях развития экологического туризма

Пользование участками государственного лесного фонда юридическими и физическими лицами в целях развития экологического туризма допускается в порядке, установленном законодательством.

Статья 47. Пребывание граждан в лесах

В порядке общего пользования объектами растительного мира граждане имеют право пребывать в лесах, собирать для собственных нужд дикорастущие лекарственные и пищевые растения, ягоды и грибы на условиях, установленных законодательством.

Сбор гражданами в лесах дикорастущих растений, занесенных в Красную книгу Республики Узбекистан, а также ядовитых, наркотикосодержащих растений запрещается.

Граждане обязаны соблюдать пожарную безопасность в лесах, не допускать поломки, порубки деревьев и кустарников, повреждения лесных культур, засорения лесов бытовыми и иными отходами, уничтожения среды обитания и разорения мест размножения диких животных, а также выполнять другие требования, установленные лесным законодательством.

Статья 48. Особенности лесопользования в пограничной зоне

Порядок лесопользования в пограничной зоне определяется законодательством и международными договорами Республики Узбекистан.

Статья 49. Изъятие незаконно добытой лесной продукции

Незаконно добытая лесная продукция подлежит изъятию.

В случае невозможности изъятия незаконно добытой лесной продукции взыскивается ее стоимость в порядке и размерах, установленных законодательством.

Статья 50. Размещение, проектирование, строительство и ввод в эксплуатацию предприятий, сооружений и иных объектов, влияющих на состояние и воспроизводство лесов

Размещение, проектирование, строительство и ввод в эксплуатацию новых и реконструируемых предприятий, сооружений и иных объектов, а также внедрение новых технологий, влияющих на состояние и воспроизводство лесов, осуществляются с обеспечением мер по охране, воспроизводству лесов.

Размещение, проектирование, строительство предприятий, сооружений и иных объектов, в том числе внедрение новых технологий, влияющих на состояние и воспроизводство лесов, а также необходимость вырубки древесных видов согласовываются с органами государственного лесного хозяйства и органами государственной власти на местах с обязательным проведением государственной экологической экспертизы в случаях и порядке, установленных законодательством.

Статья 51. Порядок производства работ, не связанных с ведением лесного хозяйства

Строительные и взрывные работы, добыча полезных ископаемых, прокладка кабелей, трубопроводов и иных коммуникаций, буровые и другие работы на землях лесного фонда, не связанные с ведением лесного хозяйства и осуществлением лесопользования, производятся по согласованию с органами государственного лесного хозяйства в порядке, установленном законодательством.

Юридические и физические лица, производящие работы на землях лесного фонда, не связанные с ведением лесного хозяйства, обязаны принять меры по восстановлению лесов, рекультивации нарушенных земель лесного фонда.

Статья 52. Ограничение и запрещение пользования лесами

В целях охраны лесов Государственным комитетом Республики Узбекистан по лесному хозяйству могут быть установлены ограничения или запреты на пользование либо на отдельные виды пользования лесами.

В интересах охраны лесов права лесопользователей, землевладельцев, землепользователей, в том числе арендаторов участков государственного лесного фонда, а также пользователей растительным и животным миром, водопользователей, водопотребителей и пользователей недрами, могут быть ограничены и на них могут быть возложены соответствующие обязанности в порядке, установленном законодательством.

Статья 53. Приостановление, прекращение и аннулирование права специального лесопользования

Для обеспечения охраны лесов право специального лесопользования может быть приостановлено, прекращено или аннулировано.

Право специального лесопользования может приостанавливаться в случаях:

выявления нарушения разрешительных требований и условий специального лесопользования;

невыполнения решения уполномоченного органа государственного лесного хозяйства об устранении выявленных нарушений разрешительных требований и условий лесопользования.

Право специального лесопользования прекращается в случаях:

истечения надобности в пользовании или отказа от него;

истечения установленного срока пользования;

нарушения лесного законодательства;

смерти или прекращения деятельности физического лица либо ликвидации юридического лица, которому было предоставлено право специального лесопользования.

Законодательством могут быть предусмотрены и иные случаи для приостановления или прекращения права специального лесопользования.

Право специального лесопользования может быть аннулировано на основании:

заявления лесопользователя об аннулировании документа разрешительного характера;

установления факта получения документа разрешительного характера с использованием подложных документов.

Право специального лесопользования приостанавливается, прекращается или аннулируется в порядке, установленном законодательством.

Глава 6. Заключительные положения

Статья 54. Финансирование и экономическое стимулирование в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности лесов

Финансирование и экономическое стимулирование в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности лесов осуществляются за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан, Фонда развития лесного хозяйства Государственного комитета Республики Узбекистан по лесному хозяйству и иных источников, не запрещенных законодательством.

Порядок осуществления финансирования и экономического стимулирования в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности лесов устанавливается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 55. Возмещение вреда

Юридические и физические лица обязаны возместить вред, причиненный нарушением лесного законодательства, в порядке, установленном законодательством.

Возмещение вреда не освобождает виновных лиц от ответственности в соответствии с законом.

Статья 56. Разрешение споров

Споры в области охраны, защиты, разведения, воспроизводства, восстановления, повышения продуктивности и использования лесов разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 57. Ответственность за нарушение лесного законодательства

Лица, виновные в нарушении лесного законодательства, несут ответственность в установленном порядке.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

16 апреля 2018 г.,

№ ЗРУ-475

(Национальная база данных законодательства, 17.04.2018 г., № 03/18/475/1078; 30.08.2019 г., № 03/19/559/3670; 28.09.2020 г., № 03/20/638/1333, 30.09.2020 г., № 03/20/639/1342; 07.06.2022 г., № 03/22/775/0477; 07.02.2025 г., № 03/25/1025/0116)

lex.uz