UzbekAI

← Qonunlar

📅 2018-yil 10-may · Vazirlar Mahkamasi qarorlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2018 йил 10 май · Вазирлар Маҳкамаси қарорлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 10 мая 2018 г. · Постановления Кабинета Министров

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 10 May 2018 · Cabinet of Ministers resolutions

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

Ўзбекистон Республикасида мажбурий меҳнатга барҳам беришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида

Ўзбекистон Республикасида инсон ҳаёти ва фаолиятининг барча соҳаларида мажбурий меҳнатнинг олдини олиш ва унга тўлиқ барҳам беришга доир аниқ ҳамда амалий чора-тадбирлар амалга оширилмоқда.

Халқаро меҳнат ташкилоти (кейинги ўринларда ХМТ деб аталади) билан фаол ҳамкорлик қилинмоқда, ушбу ташкилотнинг 14 та, жумладан, 8 та асосий конвенцияси, шунингдек, болалар меҳнати ва мажбурий меҳнатга қарши курашишга доир конвенцияси ратификация қилинди. Республикада ХМТ Конвенцияларини ҳаётга татбиқ этишга доир миллий ҳаракатлар режаси қабул қилинди, мазмуни ва моҳияти ХМТ методологияси бўйича миллий меҳнат қонунчилигини ва меҳнат бозорини ривожлантиришга, бандликни, ижтимоий муҳофазани ва аҳоли билан мулоқотни таъминлашга йўналтирилган Муносиб меҳнат бўйича мамлакат дастури бажарилмоқда. Ушбу Ташкилот экспертларининг бевосита иштирокида қишлоқ хўжалигида болалар меҳнати ва мажбурий меҳнатдан фойдаланиш мониторинги олиб борилмоқда.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг «Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларига ва халқаро меҳнат стандартларига мувофиқ фуқароларнинг кафолатланган меҳнат ҳуқуқларини таъминлашга доир чора-тадбирларни кучайтириш тўғрисида» 2017 йил 4 октябрдаги СҚ-231-III-сон қарори билан болалар меҳнати ва мажбурий меҳнатдан бирон-бир шаклда фойдаланишнинг олдини олиш ва бунга йўл қўймаслик бўйича ушбу йўналишда комплекс ташкилий-амалий чора-тадбирларни амалга ошириш назарда тутилган парламент назорати институти жорий этилди.

Кўрилган чора-тадбирлар болалар меҳнатига тўлиқ барҳам бериш, шунингдек, мажбурий меҳнатнинг олдини олиш ва бунга йўл қўймаслик учун етарли норматив-ҳуқуқий базани шакллантириш имконини берди, бу жаҳон ҳамжамияти, хусусан, ХМТ, Жаҳон банки ва Европарламент томонидан юқори баҳоланди.

Шу билан бирга, сўнгги пайтда барча даражадаги ҳокимлар томонидан таълим, соғлиқни сақлаш соҳалари ва бошқа бюджет ташкилотлари ходимларини ҳудудларни ободонлаштириш, шунингдек, қишлоқ хўжалигидаги турли ишларга мажбурий жалб қилиш шаклида меҳнат қонунчилиги нормаларини бузиш билан боғлиқ айрим ҳолатлар кузатилмоқда. Мансабдор шахсларнинг хизмат мавқеини суиистеъмол қилиш, юқорида қайд этилган шахсларни қўрқитиш, уларга нисбатан ҳақоратли сўзларни ва ҳаттоки, куч ишлатиш ҳолатлари ҳам қайд этилмоқда.

Ушбу ҳолат бундай ишларни бажаришга мажбурлаш давомида мазкур ишларга жалб этилган шахсларнинг жароҳат олишига ва айрим ҳолларда ҳалок бўлишига сабаб бўлаётган кўнгилсиз воқеалар рўй бераётгани билан янада мураккаблашмоқда.

Маҳаллий давлат органлари мансабдор шахсларининг бундай хатти-ҳаракатлари республиканинг қонун ҳужжатлари талабларига зид бўлиб, унинг жаҳон майдонидаги нуфузига путур етказмоқда, мамлакат Ҳукумати ишига, биринчи навбатда, билимли ва соғлом баркамол авлодни тарбиялашга катта зарар етказмоқда, ижтимоий-сиёсий ҳаётни ислоҳ қилиш ва ҳудудлардаги ижтимоий-иқтисодий аҳволни яхшилашга қаратилган барча саъй-ҳаракатларни обрўсизлантирмоқда.

Бундан буён бу каби салбий ҳолатларга йўл қўймаслик, давлат органлари ишидаги тизимли камчиликларни бартараф этиш, шунингдек, Ўзбекистон Республикасида мажбурий меҳнатга жалб қилиш ҳолатларига тўлиқ барҳам бериш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Конституциясида ва бошқа қонун ҳужжатларида фуқароларнинг меҳнат ҳуқуқлари кафолатлангани, ҳар қандай шаклдаги мажбурий меҳнатдан фойдаланиш, бирон-бир жазо қўлланиши билан қўрқитган ҳолда ишларни бажаришга мажбурлашни тақиқловчи нормалар мустаҳкамланганини эътиборга олиб, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси, вилоятлар, Тошкент шаҳри, шаҳарлар ва туманлар ҳокимлари, барча даражалардаги давлат ва хўжалик бошқаруви органлари раҳбарлари:

фуқароларни, жумладан, таълим, соғлиқни сақлаш муассасалари, бошқа бюджет ташкилотлари ходимларини, таълим муассасалари ўқувчилари ва талабаларни мажбурий меҳнатга, шу жумладан туман ва шаҳарлар ҳудудларини ободонлаштириш ҳамда кўкаламзорлаштириш ишлари, мавсумий қишлоқ хўжалиги ишлари, металл чиқиндилари ва макулатура йиғиш, шунингдек, бошқа турдаги мавсумий ишларга жалб қилиш ҳолатларининг зудлик билан олдини олсинлар ва бунга чек қўйсинлар;

фуқароларни, хусусан, таълим ва соғлиқни сақлаш соҳаси, бошқа бюджет ташкилотлари ходимларини, талабалар ва таълим муассасалари ўқувчиларини мажбурий жамоат ишларига бевосита ёки билвосита жалб қилган мансабдор шахсларга нисбатан қатъий интизомий чоралар кўрсинлар;

мажбурий меҳнатдан фойдаланиш бўйича аниқланган ҳар бир ҳолат юзасидан тегишли ахборотни жавобгарлик чораларини қўллаш учун ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига зудлик билан етказсинлар.

2. Белгилансинки:

а) давлат органлари ва бошқа ташкилотлар томонидан ҳашарлар қуйидаги шартларга қатъий риоя этилган ҳолда фақат ихтиёрий тарзда ташкил этилади ва ўтказилади:

умумхалқ ҳашарини ўтказиш тўғрисида фақат Ўзбекистон Республикаси Президентининг тегишли ҳужжати ёки Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарори мавжуд бўлганда;

ҳашарлар унда иштирок этадиган шахслар меҳнат қиладиган тегишли ташкилот ҳудудида меҳнатни муҳофаза қилиш ва хавфсизлик нормаларига қатъий риоя этилган ҳолда ўтказилади;

ҳашарлар доирасида барча бошқа турдаги жамоат ишлари, шу жумладан қурилиш-таъмирлаш ва қишлоқ хўжалиги ишларига мажбурий жалб этишга қатъий йўл қўйилмаган ҳолда ободонлаштириш, кўкаламзорлаштириш, иш ўринларини тартибга келтириш ишлари амалга оширилади;

б) фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари фақат тегишли маҳалла ҳудудида ободонлаштириш ва кўкаламзорлаштириш, болалар ва спорт майдонларини жиҳозлаш, моддий-маданий мерос объектларини зарур ҳолатда сақлаш, қабристонларни қуриш, реконструкция қилиш, таъмирлаш ҳамда зарур ҳолатда сақлаш ишларида аҳолининг ихтиёрий иштирок этишини ташкил этади.

3. Автомобиль йўллари, ҳаракатланиш тиғиз бўлган кўчалар, сув объектлари, қирғоқбўйи ҳудудлар ва зоналар, қурилиш майдонлари, бино ва иншоотлар томлари, хавфли ишлаб чиқариш объектлари, шунингдек, инсонларнинг ҳаётига ёки соғлиғига хавф туғилиши юзага келиши мумкин бўлган бошқа жойларда ихтиёрий ташаббус билан ҳашарлар ва бошқа ишларни ўтказиш тақиқлансин.

4. Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги:

а) ходимларнинг кафолатланган меҳнат ҳуқуқларини таъминлаш, бирон-бир шаклдаги мажбурий меҳнатдан фойдаланиш ҳолатларини ўз вақтида аниқлаш ҳамда бартараф этиш бўйича Ўзбекистон Республикаси қонунчилиги нормалари амалга оширилишини назорат қилиш чораларини кучайтирсин;

б) Касаба уюшмалари Федерацияси Кенгаши, Савдо-саноат палатаси ҳамда Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши билан биргаликда:

давлат органлари, шу жумладан, маҳаллий давлат органларининг, айниқса, қишлоқ хўжалиги ишлари қизғин даврда ходимларнинг ҳуқуқлари ҳамда манфаатларига риоя этилиши бўйича фаолияти юзасидан тизимли мониторинг олиб борилишини;

ўтказилган мониторинг якунлари бўйича фуқаролик жамияти институтларини жалб этган ҳолда, хусусан, ҳудудларда оммавий эшитувлар ташкил этилишини таъминласинлар, бунда мажбурий меҳнатдан фойдаланишнинг ҳар бир ҳолати, келгусида бундай ҳолатларга йўл қўймаслик мақсадида муҳокама қилиниши лозим.

5. Қуйидагиларга:

а) Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасига фуқароларнинг кафолатланган меҳнат ҳуқуқларини таъминлаш ва Ўзбекистон Республикаси ҳудудида мажбурий меҳнатга йўл қўймаслик соҳасидаги қонун ҳужжатларига риоя этилиши юзасидан назоратни кучайтириш, бу борадаги текширувлар самарадорлигини ошириш ва мажбурий меҳнат ҳолатлари аниқланганда эса айбдор шахсларга нисбатан тегишли жавобгарлик чораларини қўллаш;

б) Ўзбекистон Касаба уюшмалари Федерацияси Кенгашига:

жамоа шартномаси ва меҳнат тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этилиши, хусусан, мажбурий меҳнатдан фойдаланишнинг олдини олиш борасида ташкилотлардаги касаба уюшмалари бошланғич бўғинларининг жавобгарлик чораларини кучайтириш;

мажбурий меҳнат ҳолатлари аниқланган тақдирда улар тўғрисида прокуратура органларига ҳамда Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг Давлат меҳнат инспекцияси ва унинг ҳудудий бўлинмаларига зудлик билан маълум қилиш;

бошқа нодавлат нотижорат ташкилотлари ва оммавий ахборот воситалари билан ўзаро ҳамкорликда ушбу соҳадаги жамоатчилик назоратини фаоллаштириш тавсия этилсин.

7. Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги Адлия вазирлиги ҳамда Ўзбекистон Касаба уюшмалари Федерацияси Кенгаши билан биргаликда:

фуқароларни мажбурий жамоат ишларига ноқонуний жалб қилиш ёки ҳар қандай шаклдаги мажбурий меҳнатдан фойдаланишда айбдор бўлган мансабдор шахсларга нисбатан жавобгарлик чораларини кучайтириш;

Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлигининг Давлат меҳнат инспекцияси ваколатларини кенгайтириш, шу жумладан, давлат органлари ва бошқа ташкилотлар томонидан меҳнат қонунчилигига риоя этилиши юзасидан назоратни кучайтиришга доир ваколатларини кенгайтириш;

ушбу қарор талабларини ҳисобга олган ҳолда Давлат бошқаруви органлари ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ходимларининг одоб-ахлоқ намунавий қоидаларини қайта кўриб чиқиш юзасидан бир ой муддатда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.

8. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги, Молия вазирлиги Ўзбекистон Республикаси Автомобиль йўллари давлат қўмитаси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари билан биргаликда:

а) бир ой муддатда туманлар (шаҳарлар) ҳокимликларининг ободонлаштириш бошқармалари, туман йўл эксплуатация корхоналари ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси ва вилоятлар автомобиль йўллари бош бошқармалари ҳузуридаги эксплуатация линия корхоналарининг фаолиятини танқидий таҳлил қилсинлар;

б) ўтказилган таҳлил якунлари, халқаро тажрибани ўрганиш асосида бир ой муддатда ободонлаштириш тизимини тубдан ислоҳ қилишнинг қуйидагиларни:

амалдаги инфратузилмани, ободонлаштириш тизими ходимлари сони нормативларини, меҳнатга ҳақ тўлаш тариф сеткасини ва уларни моддий рағбатлантиришни қайта кўриб чиқишни;

хорижий давлатларнинг тажрибасини жорий қилиш ва мослаштириш, туман ва шаҳарларнинг йўл-эксплуатация хизматларини ва ободонлаштириш хизматлари моддий-техника базасини мустаҳкамлаш ва модернизация қилиш, уларни замонавий ихтисослаштирилган техникалар билан жиҳозлашни;

туман ва шаҳарлар йўл-эксплуатация хизмати ва ободонлаштириш хизматлари штатлари сонини кўпайтириш, уларнинг фаолияти самарадорлигини сифатли оширишни;

ободонлаштириш тизимини барқарор молиялаштиришнинг самарали механизмларини яратишни ва ушбу соҳага инновацияларни жорий қилишни;

ободонлаштириш тизими ҳолатининг ҳар ойлик мониторингини амалга оширишни;

ихтисослашган хусусий ташкилотларни кўрсатилган ишларни бажаришда давлат-хусусий шерикчилик ва аутсорсинг механизмларини жалб этишни жорий қилишни назарда тутувчи таклифлар киритсин.

9. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги билан биргаликда:

икки ой муддатда давлат органлари ва ташкилотлари томонидан ушбу қарорни бажарилиши натижадорлигини пухта таҳлил қилсин;

якунлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Президенти девонига ушбу соҳада қонунни қўллаш амалиёти ҳолати тўғрисида ахборот ва қонун ҳужжатларини такомиллаштириш юзасидан аниқ таклифлар киритсин.

10. Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси, Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги ва бошқа оммавий ахборот воситаларига, шу жумладан, электрон оммавий ахборот воситаларига Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги, Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳамда Ўзбекистон Республикасининг бошқа тегишли вазирликлари ва идораларининг маслаҳати кўмагида, аниқланган мажбурий меҳнат ҳолатларини кенг ва танқидий ёритишни, шунингдек, мажбурий меҳнатга йўл қўймаслик тўғрисидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва бу борада амалга оширилаётган чора-тадбирлар мазмун-моҳиятини тушунтиришни ташкил этиш тавсия этилсин.

11. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри, шаҳар ва туманлар ҳокимлари, давлат ва хўжалик бошқаруви органлари ўзлари қабул қилган, ушбу қарорга зид бўлган ҳужжатларнинг бир ҳафта муддатда қайта кўриб чиқилиши ва бекор қилинишини таъминласинлар.

12. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосарлари, Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазири Ш.Д. Кудбиев, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимлари зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2018 йил 10 май,

349-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 14.05.2018 й., 09/18/349/1205-сон, 31.12.2018 й., 09/18/1066/2428-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 10.11.2025 й., 09/25/709/1027-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

Oʻzbekiston Respublikasida majburiy mehnatga barham berishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasida inson hayoti va faoliyatining barcha sohalarida majburiy mehnatning oldini olish va unga toʻliq barham berishga doir aniq hamda amaliy chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.

Xalqaro mehnat tashkiloti (keyingi oʻrinlarda XMT deb ataladi) bilan faol hamkorlik qilinmoqda, ushbu tashkilotning 14 ta, jumladan, 8 ta asosiy konvensiyasi, shuningdek, bolalar mehnati va majburiy mehnatga qarshi kurashishga doir konvensiyasi ratifikatsiya qilindi. Respublikada XMT Konvensiyalarini hayotga tatbiq etishga doir milliy harakatlar rejasi qabul qilindi, mazmuni va mohiyati XMT metodologiyasi boʻyicha milliy mehnat qonunchiligini va mehnat bozorini rivojlantirishga, bandlikni, ijtimoiy muhofazani va aholi bilan muloqotni taʼminlashga yoʻnaltirilgan Munosib mehnat boʻyicha mamlakat dasturi bajarilmoqda. Ushbu Tashkilot ekspertlarining bevosita ishtirokida qishloq xoʻjaligida bolalar mehnati va majburiy mehnatdan foydalanish monitoringi olib borilmoqda.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining “Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga va xalqaro mehnat standartlariga muvofiq fuqarolarning kafolatlangan mehnat huquqlarini taʼminlashga doir chora-tadbirlarni kuchaytirish toʻgʻrisida” 2017-yil 4-oktabrdagi SQ-231-III-son qarori bilan bolalar mehnati va majburiy mehnatdan biron-bir shaklda foydalanishning oldini olish va bunga yoʻl qoʻymaslik boʻyicha ushbu yoʻnalishda kompleks tashkiliy-amaliy chora-tadbirlarni amalga oshirish nazarda tutilgan parlament nazorati instituti joriy etildi.

Koʻrilgan chora-tadbirlar bolalar mehnatiga toʻliq barham berish, shuningdek, majburiy mehnatning oldini olish va bunga yoʻl qoʻymaslik uchun yetarli normativ-huquqiy bazani shakllantirish imkonini berdi, bu jahon hamjamiyati, xususan, XMT, Jahon banki va Yevroparlament tomonidan yuqori baholandi.

Shu bilan birga, soʻnggi paytda barcha darajadagi hokimlar tomonidan taʼlim, sogʻliqni saqlash sohalari va boshqa budjet tashkilotlari xodimlarini hududlarni obodonlashtirish, shuningdek, qishloq xoʻjaligidagi turli ishlarga majburiy jalb qilish shaklida mehnat qonunchiligi normalarini buzish bilan bogʻliq ayrim holatlar kuzatilmoqda. Mansabdor shaxslarning xizmat mavqeyini suiisteʼmol qilish, yuqorida qayd etilgan shaxslarni qoʻrqitish, ularga nisbatan haqoratli soʻzlarni va hattoki, kuch ishlatish holatlari ham qayd etilmoqda.

Ushbu holat bunday ishlarni bajarishga majburlash davomida mazkur ishlarga jalb etilgan shaxslarning jarohat olishiga va ayrim hollarda halok boʻlishiga sabab boʻlayotgan koʻngilsiz voqealar roʻy berayotgani bilan yanada murakkablashmoqda.

Mahalliy davlat organlari mansabdor shaxslarining bunday xatti-harakatlari respublikaning qonun hujjatlari talablariga zid boʻlib, uning jahon maydonidagi nufuziga putur yetkazmoqda, mamlakat Hukumati ishiga, birinchi navbatda, bilimli va sogʻlom barkamol avlodni tarbiyalashga katta zarar yetkazmoqda, ijtimoiy-siyosiy hayotni isloh qilish va hududlardagi ijtimoiy-iqtisodiy ahvolni yaxshilashga qaratilgan barcha saʼy-harakatlarni obroʻsizlantirmoqda.

Bundan buyon bu kabi salbiy holatlarga yoʻl qoʻymaslik, davlat organlari ishidagi tizimli kamchiliklarni bartaraf etish, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasida majburiy mehnatga jalb qilish holatlariga toʻliq barham berish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida va boshqa qonun hujjatlarida fuqarolarning mehnat huquqlari kafolatlangani, har qanday shakldagi majburiy mehnatdan foydalanish, biron-bir jazo qoʻllanishi bilan qoʻrqitgan holda ishlarni bajarishga majburlashni taqiqlovchi normalar mustahkamlanganini eʼtiborga olib, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar, Toshkent shahri, shaharlar va tumanlar hokimlari, barcha darajalardagi davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari rahbarlari:

fuqarolarni, jumladan, taʼlim, sogʻliqni saqlash muassasalari, boshqa budjet tashkilotlari xodimlarini, taʼlim muassasalari oʻquvchilari va talabalarni majburiy mehnatga, shu jumladan tuman va shaharlar hududlarini obodonlashtirish hamda koʻkalamzorlashtirish ishlari, mavsumiy qishloq xoʻjaligi ishlari, metall chiqindilari va makulatura yigʻish, shuningdek, boshqa turdagi mavsumiy ishlarga jalb qilish holatlarining zudlik bilan oldini olsinlar va bunga chek qoʻysinlar;

fuqarolarni, xususan, taʼlim va sogʻliqni saqlash sohasi, boshqa budjet tashkilotlari xodimlarini, talabalar va taʼlim muassasalari oʻquvchilarini majburiy jamoat ishlariga bevosita yoki bilvosita jalb qilgan mansabdor shaxslarga nisbatan qatʼiy intizomiy choralar koʻrsinlar;

majburiy mehnatdan foydalanish boʻyicha aniqlangan har bir holat yuzasidan tegishli axborotni javobgarlik choralarini qoʻllash uchun huquqni muhofaza qilish organlariga zudlik bilan yetkazsinlar.

2. Belgilansinki:

a) davlat organlari va boshqa tashkilotlar tomonidan hasharlar quyidagi shartlarga qatʼiy rioya etilgan holda faqat ixtiyoriy tarzda tashkil etiladi va oʻtkaziladi:

umumxalq hasharini oʻtkazish toʻgʻrisida faqat Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining tegishli hujjati yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori mavjud boʻlganda;

hasharlar unda ishtirok etadigan shaxslar mehnat qiladigan tegishli tashkilot hududida mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik normalariga qatʼiy rioya etilgan holda oʻtkaziladi;

hasharlar doirasida barcha boshqa turdagi jamoat ishlari, shu jumladan qurilish-taʼmirlash va qishloq xoʻjaligi ishlariga majburiy jalb etishga qatʼiy yoʻl qoʻyilmagan holda obodonlashtirish, koʻkalamzorlashtirish, ish oʻrinlarini tartibga keltirish ishlari amalga oshiriladi;

b) fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faqat tegishli mahalla hududida obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish, bolalar va sport maydonlarini jihozlash, moddiy-madaniy meros obyektlarini zarur holatda saqlash, qabristonlarni qurish, rekonstruksiya qilish, taʼmirlash hamda zarur holatda saqlash ishlarida aholining ixtiyoriy ishtirok etishini tashkil etadi.

3. Avtomobil yoʻllari, harakatlanish tigʻiz boʻlgan koʻchalar, suv obyektlari, qirgʻoqboʻyi hududlar va zonalar, qurilish maydonlari, bino va inshootlar tomlari, xavfli ishlab chiqarish obyektlari, shuningdek, insonlarning hayotiga yoki sogʻligʻiga xavf tugʻilishi yuzaga kelishi mumkin boʻlgan boshqa joylarda ixtiyoriy tashabbus bilan hasharlar va boshqa ishlarni oʻtkazish taqiqlansin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi:

a) xodimlarning kafolatlangan mehnat huquqlarini taʼminlash, biron-bir shakldagi majburiy mehnatdan foydalanish holatlarini oʻz vaqtida aniqlash hamda bartaraf etish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi normalari amalga oshirilishini nazorat qilish choralarini kuchaytirsin;

b) Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi, Savdo-sanoat palatasi hamda Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi bilan birgalikda:

davlat organlari, shu jumladan, mahalliy davlat organlarining, ayniqsa, qishloq xoʻjaligi ishlari qizgʻin davrda xodimlarning huquqlari hamda manfaatlariga rioya etilishi boʻyicha faoliyati yuzasidan tizimli monitoring olib borilishini;

oʻtkazilgan monitoring yakunlari boʻyicha fuqarolik jamiyati institutlarini jalb etgan holda, xususan, hududlarda ommaviy eshituvlar tashkil etilishini taʼminlasinlar, bunda majburiy mehnatdan foydalanishning har bir holati, kelgusida bunday holatlarga yoʻl qoʻymaslik maqsadida muhokama qilinishi lozim.

5. Quyidagilarga:

a) Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasiga fuqarolarning kafolatlangan mehnat huquqlarini taʼminlash va Oʻzbekiston Respublikasi hududida majburiy mehnatga yoʻl qoʻymaslik sohasidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi yuzasidan nazoratni kuchaytirish, bu boradagi tekshiruvlar samaradorligini oshirish va majburiy mehnat holatlari aniqlanganda esa aybdor shaxslarga nisbatan tegishli javobgarlik choralarini qoʻllash;

b) Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashiga:

jamoa shartnomasi va mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etilishi, xususan, majburiy mehnatdan foydalanishning oldini olish borasida tashkilotlardagi kasaba uyushmalari boshlangʻich boʻgʻinlarining javobgarlik choralarini kuchaytirish;

majburiy mehnat holatlari aniqlangan taqdirda ular toʻgʻrisida prokuratura organlariga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligining Davlat mehnat inspeksiyasi va uning hududiy boʻlinmalariga zudlik bilan maʼlum qilish;

boshqa nodavlat notijorat tashkilotlari va ommaviy axborot vositalari bilan oʻzaro hamkorlikda ushbu sohadagi jamoatchilik nazoratini faollashtirish tavsiya etilsin.

7. Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi Adliya vazirligi hamda Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi bilan birgalikda:

fuqarolarni majburiy jamoat ishlariga noqonuniy jalb qilish yoki har qanday shakldagi majburiy mehnatdan foydalanishda aybdor boʻlgan mansabdor shaxslarga nisbatan javobgarlik choralarini kuchaytirish;

Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining Davlat mehnat inspeksiyasi vakolatlarini kengaytirish, shu jumladan, davlat organlari va boshqa tashkilotlar tomonidan mehnat qonunchiligiga rioya etilishi yuzasidan nazoratni kuchaytirishga doir vakolatlarini kengaytirish;

ushbu qaror talablarini hisobga olgan holda Davlat boshqaruvi organlari va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari xodimlarining odob-axloq namunaviy qoidalarini qayta koʻrib chiqish yuzasidan bir oy muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

8. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Moliya vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi Avtomobil yoʻllari davlat qoʻmitasi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan birgalikda:

a) bir oy muddatda tumanlar (shaharlar) hokimliklarining obodonlashtirish boshqarmalari, tuman yoʻl ekspluatatsiya korxonalari hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlar avtomobil yoʻllari bosh boshqarmalari huzuridagi ekspluatatsiya liniya korxonalarining faoliyatini tanqidiy tahlil qilsinlar;

b) oʻtkazilgan tahlil yakunlari, xalqaro tajribani oʻrganish asosida bir oy muddatda obodonlashtirish tizimini tubdan isloh qilishning quyidagilarni:

amaldagi infratuzilmani, obodonlashtirish tizimi xodimlari soni normativlarini, mehnatga haq toʻlash tarif setkasini va ularni moddiy ragʻbatlantirishni qayta koʻrib chiqishni;

xorijiy davlatlarning tajribasini joriy qilish va moslashtirish, tuman va shaharlarning yoʻl-ekspluatatsiya xizmatlarini va obodonlashtirish xizmatlari moddiy-texnika bazasini mustahkamlash va modernizatsiya qilish, ularni zamonaviy ixtisoslashtirilgan texnikalar bilan jihozlashni;

tuman va shaharlar yoʻl-ekspluatatsiya xizmati va obodonlashtirish xizmatlari shtatlari sonini koʻpaytirish, ularning faoliyati samaradorligini sifatli oshirishni;

obodonlashtirish tizimini barqaror moliyalashtirishning samarali mexanizmlarini yaratishni va ushbu sohaga innovatsiyalarni joriy qilishni;

obodonlashtirish tizimi holatining har oylik monitoringini amalga oshirishni;

ixtisoslashgan xususiy tashkilotlarni koʻrsatilgan ishlarni bajarishda davlat-xususiy sherikchilik va autsorsing mexanizmlarini jalb etishni joriy qilishni nazarda tutuvchi takliflar kiritsin.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi bilan birgalikda:

ikki oy muddatda davlat organlari va tashkilotlari tomonidan ushbu qarorni bajarilishi natijadorligini puxta tahlil qilsin;

yakunlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devoniga ushbu sohada qonunni qoʻllash amaliyoti holati toʻgʻrisida axborot va qonun hujjatlarini takomillashtirish yuzasidan aniq takliflar kiritsin.

10. Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi va boshqa ommaviy axborot vositalariga, shu jumladan, elektron ommaviy axborot vositalariga Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi hamda Oʻzbekiston Respublikasining boshqa tegishli vazirliklari va idoralarining maslahati koʻmagida, aniqlangan majburiy mehnat holatlarini keng va tanqidiy yoritishni, shuningdek, majburiy mehnatga yoʻl qoʻymaslik toʻgʻrisidagi normativ-huquqiy hujjatlar va bu borada amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar mazmun-mohiyatini tushuntirishni tashkil etish tavsiya etilsin.

11. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri, shahar va tumanlar hokimlari, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari oʻzlari qabul qilgan, ushbu qarorga zid boʻlgan hujjatlarning bir hafta muddatda qayta koʻrib chiqilishi va bekor qilinishini taʼminlasinlar.

12. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosarlari, Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vaziri Sh.D. Kudbiyev, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimlari zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2018-yil 10-may,

349-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 14.05.2018-y., 09/18/349/1205-son, 31.12.2018-y., 09/18/1066/2428-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 10.11.2025-y., 09/25/709/1027-son)

lex.uz

Кабинета Министров Республики Узбекистан

Постановление

О дополнительных мерах по искоренению принудительного труда в Республике Узбекистан

В Республике Узбекистан принимаются конкретные и действенные меры, направленные на предупреждение и полное искоренение принудительного труда во всех сферах жизнедеятельности человека.

Осуществляется активное сотрудничество с Международной организацией труда (далее — МОТ), ратифицированы 14 конвенций данной организации, в том числе 8 — основополагающих, включая конвенцию по борьбе против детского и принудительного труда. В республике принят Национальный план действий по реализации конвенций МОТ, реализуется Страновая программа по достойному труду, суть и содержание которой нацелены на развитие национального трудового законодательства, рынка труда, обеспечение занятости, социальной защиты и диалога с населением по методологии МОТ. При непосредственном участии экспертов данной организации проводится мониторинг использования детского и принудительного труда в сельском хозяйстве.

Постановлением Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 4 октября 2017 года № ПС-231-III «Об усилении мер по обеспечению гарантированных трудовых прав граждан в соответствии с законодательством Республики Узбекистан и международными стандартами труда» введен институт парламентского контроля по предупреждению и недопущению возможных рисков использования детского и принудительного труда в какой-либо форме, предусматривающий реализацию комплекса организационно-практических мер в данном направлении.

Принятые меры способствовали полному исключению детского труда, а также созданию достаточной нормативно-правовой базы для предупреждения и недопущения принудительного труда, что было высоко оценено мировым сообществом, в том числе МОТ, Всемирным банком и Европарламентом.

Вместе с тем, в последнее время наблюдаются отдельные факты нарушения хокимами всех уровней норм трудового законодательства, которые проявляются в виде привлечения работников сферы образования, здравоохранения, других бюджетных и иных организаций, студентов и учащихся образовательных учреждений к различным работам по благоустройству территорий, а также в сельском хозяйстве. При этом отмечаются факты злоупотребления должностными лицами служебным положением, запугивания указанных лиц, использования в отношении них ненормативной лексики и даже рукоприкладства.

Ситуация усугубляется тем, что в ходе принуждения к выполнению указанных работ имеют место несчастные случаи, приводящие к травмированию и в ряде случаев — гибели задействованных лиц.

Данные действия должностных лиц государственных органов на местах противоречат требованиям законодательства, наносят вред имиджу республики и ощутимый урон работе Правительства страны, в первую очередь, в деле воспитания высокообразованного и здорового молодого поколения, дискредитируют и нивелируют все усилия, направленные на реформирование общественно-политической жизни и улучшение социально-экономической обстановки в регионах.

В целях недопущения в дальнейшем подобных негативных инцидентов, устранения системных недостатков в работе государственных органов, а также полного искоренения фактов принудительного труда в Республике Узбекистан Кабинет Министров постановляет:

1. Принимая во внимание, что Конституцией и другими актами законодательства Республики Узбекистан гарантированы трудовые права граждан, закреплены нормы, устанавливающие запрет на использование в любой форме принудительного труда, принуждение к выполнению работы под угрозой применения какого-либо наказания, Председателю Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимам областей и г. Ташкента, городов и районов, руководителям органов государственного и хозяйственного управления всех уровней:

оперативно реагировать и пресекать все виды принудительного привлечения граждан, в частности, работников сферы образования, здравоохранения, других бюджетных и иных организаций, студентов и учащихся образовательных учреждений к принудительному труду, включая работы по благоустройству и озеленению территорий районов и городов, сбору металлолома и макулатуры, а также сезонные работы в сельском хозяйстве и другие подобные работы;

безоговорочно принимать жесткие дисциплинарные меры реагирования к должностным лицам, допустившим прямо или косвенно факты привлечения граждан, в частности, работников сферы образования, здравоохранения, других бюджетных и иных организаций, студентов и учащихся образовательных учреждений к принудительным труду;

незамедлительно передавать соответствующую информацию в правоохранительные органы для применения мер ответственности по каждому установленному факту использования принудительного труда.

2. Установить, что:

а) организация и проведение хашаров со стороны государственных органов и иных организаций осуществляются исключительно на добровольных началах, с соблюдением следующих условий:

исключительно при наличии соответствующего акта Президента Республики Узбекистан или решения Кабинета Министров Республики Узбекистан о проведении всенародного хашара;

хашары проводятся строго на территории соответствующей организации, в которой работают лица — участники хашара, с соблюдением норм охраны труда и безопасности;

в рамках хашаров выполняются работы по благоустройству, озеленению, приведению в порядок рабочих мест, с категорическим исключением принудительного привлечения на все иные виды общественных работ, в том числе строительно-ремонтные и сельскохозяйственные работы;

б) органы самоуправления граждан организуют на добровольных началах участие жителей в работе по благоустройству и озеленению, оборудованию детских, спортивных площадок, содержанию в исправном состоянии объектов материального культурного наследия, строительству, реконструкции, ремонту и содержанию в исправном состоянии мест погребения исключительно на территории соответствующей махалли.

3. Запретить проведение хашаров и иных работ на добровольных началах вдоль автомобильных дорог, на улицах с интенсивным движением, на водных объектах, прибрежных полосах и зонах, строительных площадках, на крышах зданий и сооружений, на опасных производственных объектах, а также в иных местах, где существует угроза возникновения риска причинения вреда жизни и здоровью людей.

4. Министерству занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан:

а) усилить меры контроля за реализацией норм законодательства Республики Узбекистан по обеспечению гарантированных трудовых прав работников, своевременным выявлением и устранением возможных рисков использования принудительного труда в какой-либо форме;

б) совместно с Советом Федерации профсоюзов, Торгово-промышленной палатой и Советом фермерских, дехканских хозяйств и владельцев приусадебных земель Узбекистана обеспечить:

системный мониторинг за деятельностью государственных органов, в том числе на местах, по соблюдению прав и интересов работников, особенно в период активных сельскохозяйственных работ;

по итогам проведенного мониторинга организацию с привлечением институтов гражданского общества публичных слушаний, в том числе в регионах, в ходе которых каждый факт использования принудительного труда должен критически обсуждаться, с целью недопущения впредь подобных случаев.

5. Рекомендовать:

а) Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан усилить надзор за соблюдением законодательства в сфере реализации гарантированных трудовых прав граждан и недопущения принудительного труда на территории Республики Узбекистан, повысить эффективность проверок в данном направлении, а в случае выявления фактов принудительного труда обеспечить применение соответствующих мер ответственности к виновным лицам;

б) Совету Федерации профсоюзов Узбекистана:

усилить меры ответственности первичных звеньев профессиональных союзов за соблюдением требований коллективных договоров и трудового законодательства в организациях, в частности, предотвращение использования принудительного труда;

в случаях выявления фактов принудительного труда незамедлительно сообщать о них в органы прокуратуры и Государственную трудовую инспекцию Министерства занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан и ее территориальные подразделения;

во взаимодействии с другими негосударственными некоммерческими организациями и средствами массовой информации активизировать общественный контроль в данной сфере.

7. Министерству занятости и трудовых отношений совместно с Министерством юстиции и Советом Федерации профсоюзов Узбекистана в месячный срок внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения по:

ужесточению мер ответственности в отношении должностных лиц, виновных в незаконном привлечении граждан к принудительным общественным работам или использовании принудительного труда в любой иной форме;

расширению полномочий Государственной трудовой инспекции Министерства занятости и трудовых отношений Республики Узбекистан, в том числе в части усиления контроля за соблюдением трудового законодательства государственными органами и иными организациями;

пересмотру, с учетом требований настоящего постановления, Типовых правил этического поведения работников органов государственного управления и органов исполнительной власти на местах.

8. Министерству юстиции, Министерству финансов совместно с Государственным комитетом Республики Узбекистан по автомобильным дорогам, Советом Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятами областей и г. Ташкента:

а) в месячный срок критически проанализировать деятельность управлений по благоустройству хокимиятов районов (городов), районных дорожно-эксплуатационных предприятий и эксплуатационных линейных предприятий при главных управлениях по автомобильным дорогам Республики Каракалпакстан и областей;

б) по итогам проведенного анализа и изучения передового международного опыта в месячный срок внести предложения, предусматривающие коренное реформирование системы благоустройства, в том числе путем:

пересмотра действующей инфраструктуры, нормативов численности и тарифной сетки по оплате труда работников системы благоустройства, а также их материального стимулирования;

внедрения и адаптации передового опыта зарубежных стран, модернизации и укрепления материально-технической базы, оснащения современной специализированной техникой дорожно-эксплуатационных служб и служб благоустройства районов и городов;

увеличения штатной численности дорожно-эксплуатационных служб и служб благоустройства районов и городов, качественного повышения эффективности их деятельности;

создания эффективных механизмов устойчивого финансирования системы благоустройства и внедрения инноваций в данную сферу;

осуществления ежемесячного мониторинга состояния системы благоустройства;

внедрения механизмов государственного-частного партнерства и аутсорсинга, предусматривающих привлечение к выполнению указанных работ частных специализированных организаций.

9. Министерству юстиции совместно с Министерством занятости и трудовых отношений Республики Узбекистан:

в двухмесячный срок провести тщательный анализ состояния результативности выполнения настоящего постановления государственными органами и организациями;

по итогам внести в Аппарат Президента Республики Узбекистан информацию о состоянии правоприменительной практики и конкретные предложения по совершенствованию законодательства в данной сфере.

10. Рекомендовать Национальной телерадиокомпании Узбекистана, Национальному информационному агентству Узбекистана и другим средствам массовой информации, включая электронные средства массовой информации, при консультативном содействии Министерства юстиции, Министерства внутренних дел, Министерства занятости и сокращения бедности и других причастных министерств и ведомств Республики Узбекистан организовать широкое критическое освещение выявленных фактов принудительного труда, а также разъяснение сути и содержания предпринимаемых мер и нормативно-правовых актов по недопущению принудительного труда.

11. Совету Министров Республики Каракалпакстан, хокимам областей, г. Ташкента, городов и районов, органам государственного и хозяйственного управления в недельный срок обеспечить пересмотр и отмену принятых ими актов, противоречащих настоящему постановлению.

12. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на заместителей Премьер-министра Республики Узбекистан, министра занятости и трудовых отношений Республики Узбекистан Ш.Д. Кудбиева, председателя Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимов областей и г. Ташкента.

Премьер-министр Республики Узбекистан А. АРИПОВ

г. Ташкент,

10 мая 2018 г.,

№ 349

(Национальная база данных законодательства, 14.05.2018 г., № 09/18/349/1205, 31.12.2018 г., № 09/18/1066/2428)

lex.uz