📅 2018-yil 12-may · Prezident farmonlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2018-yil 12-may · Prezident farmonlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2018 йил 12 май · Президент фармонлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 12 мая 2018 г. · Указы Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 12 May 2018 · Presidential decrees
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Фармони
ДАСТУРИ
Адвокатура институти самарадорлигини тубдан ошириш ва адвокатларнинг мустақиллигини кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида
Сўнгги йилларда мамлакатимизда суд-ҳуқуқ ислоҳотларининг муҳим таркибий қисми сифатида жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишни таъминлашнинг самарали институтларидан бири бўлган адвокатуранинг роли ва аҳамиятини кучайтириш бўйича салмоқли ишлар амалга оширилди.
Суд ишини юритишнинг барча босқичларида томонларнинг тортишуви принципининг лозим даражада ишлашини ташкил этишга қаратилган чора-тадбирлар изчил амалга оширилди, адвокатларнинг профессионал фаолиятини бажариши учун зарур қонунчилик базаси яратилди.
Шу билан бирга, таҳлиллар кўрсатганидек, адвокатура ҳанузгача одамлар ишончини қозонган ҳуқуқни ҳимоя қилувчи институтга айлана олмади, адвокатларнинг ҳуқуқларини тўлиқ рўёбга чиқаришга тўсқинлик қилаётган ва улар томонидан сифатли юридик ёрдам кўрсатилишига халал бераётган қатор омиллар мавжуд. Хусусан:
биринчидан, суриштирув ва тергов органларининг айрим ходимлари томонидан адвокатлар ўзларининг ишонч билдирувчилари (ҳимояси остидагилари) олдига киришларига юзаки сабабларга кўра тўсқинлик қилинмоқда, бундай ҳолатларда адвокатларнинг шикоятларини кўриб чиқишнинг амалдаги механизмлари адвокатлик фаолиятига тўсқинлик қилиш ҳолатларининг самарали олдини олишни таъминламаяпти;
иккинчидан, адвокатларнинг жисмоний ва юридик шахслар ҳуқуқ ва манфаатларини самарали ҳимоя қилиш учун турли ташкилотларга йўллаётган сўровлари кўп ҳолларда, энг аввало, давлат органларининг мансабдор шахслари томонидан эътиборсиз қолдирилмоқда, адвокатнинг сўровини кўриб чиқишнинг аниқ тартиби ва муддатлари, била туриб ёлғон ёки нотўғри ахборотни тақдим этганлик учун жавобгарлик белгиланмаган;
учинчидан, Ўзбекистон Республикаси Адвокатлар палатасининг (кейинги ўринларда Адвокатлар палатаси деб юритилади) адвокатура институти ҳимоячиси сифатидаги роли пасайиб кетган, унинг адвокатлар билан ўзаро ҳамкорлиги статистика йиғиш билан чекланиб қолмоқда ҳамда ортиқча бюрократиядан иборат бўлмоқда;
тўртинчидан, адвокатлик тузилмаларининг амалдаги ташкилий-ҳуқуқий шакллари юридик хизматлар кўрсатиш бозорида рақобатнинг ривожланишига хизмат қилмаяпти, юридик маслаҳат хизматларини кўрсатиш адвокатлик фаолиятидан ажратилмаганлиги соҳанинг ривожланишига салбий таъсир кўрсатмоқда;
бешинчидан, адвокатлик фаолиятини лицензиялаш тизими юридик амалиётнинг тегишли соҳаларга бўлинишини ҳисобга олмайди, бу эса адвокатлик касбининг ихтисослашувига салбий таъсир этмоқда;
олтинчидан, адвокатлик лицензиясининг амал қилишини тўхтатиб туриш ва тугатиш масалаларини кўриб чиқишда салмоқли маъмурий таъсир кўрсатишга йўл қўйилмоқда, натижада адвокатуранинг эркинлиги ва мустақиллигига путур етмоқда;
еттинчидан, билими етмаслиги, ўзининг касбий мажбуриятларига виждонсиз муносабатда бўлиши сабабли адвокатлар томонидан Адвокатларнинг касб этикаси қоидалари талаблари, адвокатлик сири ва адвокат қасамёдини бузиш ҳоллари кўплаб учрамоқда, бу эса ишонч билдирувчиларнинг (ҳимоя остидагиларнинг) норозилигига сабаб бўлмоқда.
Адвокатура тизимини тубдан такомиллаштириш, профессионал юридик ёрдам сифатини ва адвокат касбининг нуфузини ошириш, шунингдек, суд ишини юритишда тенглик ва тортишув принципларини тўлиқ рўёбга чиқариш мақсадида:
1. Белгилаб қўйилсинки, 2018 йил 1 июлдан бошлаб:
адвокат низоларни судгача ҳал қилиш, томонларни яраштириш бўйича чоралар кўриш, шунингдек ҳакамлик судьяси сифатида фаолият юритиш ҳуқуқига эга бўлади, адвокат томонлардан бирининг вакили бўлган ҳолатлар бундан мустасно;
адвокатлик фаолияти билан шуғулланиш ҳуқуқини берувчи лицензияни олиш учун адвокатлик тузилмасида мажбурий стажировка ўташ муддати олти ойдан уч ойга қисқартирилади, бунда давлат органлари ва ташкилотларининг юридик хизмати ходимлари ва судья, терговчи ёки прокурор лавозимида камида уч йил фаолият юритган шахслар мажбурий стажировкадан озод этилади;
лицензияни тугатиш учун асос бўладиган адвокат томонидан узрли сабабларсиз ўз касб мажбуриятларини бажармаслик муддати амалдаги уч ойдан олти ойга узайтирилади;
суднинг адвокатни жиноят содир этишда айбдор деб топиш тўғрисидаги айблов ҳукми кучга кирган тақдирда, судья бир сутка ичида Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигини ва Адвокатлар палатасини белгиланган тартибда ёзма хабардор қилади;
фаолият юритаётган адвокатлар ва янгидан адвокат мақомини олган шахслар Адвокатлар палатаси томонидан Адлия вазирлиги билан биргаликда белгиланган ҳар бир танланган мутахассислик бўйича алоҳида лицензия асосида юридик ёрдам кўрсатадилар. Бунда фаолият юритаётган адвокатларнинг лицензияларини қайта расмийлаштириш уларни танлаган мутахассисликлари бўйича қайта аттестациядан ва йиғимларни тўлашдан озод этган ҳолда амалга оширилади;
адвокат томонидан адвокатура тўғрисидаги қонун ҳужжатлари, Адвокатнинг касб этикаси қоидалари талаблари, адвокатлик сири ва адвокат қасамёди мунтазам равишда ёки бир марта қўпол равишда бузилганда, адвокатнинг шаъни ва қадр-қимматига доғ туширадиган ҳамда адвокатуранинг обрўсини туширадиган қилмиш содир этилганда, шунингдек, лицензиясининг амал қилиши тўхтатиб турилган шахс лицензиянинг амал қилиши тўхтатиб турилишига олиб келган ҳолатларни лицензиянинг амал қилиши тўхтатиб турилган муддатларда бартараф этмаганда, лицензиянинг амал қилишини тугатиш Олий малака комиссияси хулосасига асосан Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг мурожаати бўйича фақат суд томонидан амалга оширилади;
адвокат мақомини олиш бўйича малака имтиҳонини такроран топшириш муддати бир йилдан олти ойгача қисқартирилади.
2. Белгилаб қўйилсинки:
адвокатларнинг ўзларининг ҳимоя остидаги шахслар билан аудио ва видеокузатув қурилмалари бўлмаган махсус хоналарда ҳамда бегона шахсларнинг иштирокисиз ўз вақтида ва ҳеч қандай тўсиқларсиз учрашиши таъминланади, бунда адвокат ва ҳимоя остидаги шахснинг суҳбатини учинчи шахслар эшитишини истисно этган ҳолда уларни визуал кўриб туриш имконияти сақланиб қолиниши шарт;
адвокат ўз профессионал фаолиятини амалга ошириши учун, Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодексининг 19-моддасига қатъий риоя этган ҳолда, суд биносига компьютер, мобиль ва бошқа алоқа воситаларини монеликсиз олиб кириш ҳуқуқига эга, ёпиқ суд мажлислари бундан мустасно. Бунда қайд этилган қурилмалардан суд биноси ичкарисида фойдаланиш суд жараёнини ўтказиш тартибини бузмаслиги керак;
адвокатларнинг малакали юридик ёрдам кўрсатиш учун зарур бўлган, давлат ва бошқа органлардан ҳамда корхона, муассаса ва ташкилотлардан маълумотномалар, тавсифномалар ва бошқа ҳужжатлар ёки уларнинг нусхаларини олиш учун сўровлари сўров қабул қилинган пайтдан бошлаб кўпи билан ўн беш кун муддатда бажарилиши шарт, давлат сири ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни ўз ичига олган маълумотлар бундан мустасно;
адвокатлик бюроларини таъсис этган адвокатлар ўз фаолиятини мулк ҳуқуқи асосида ёки бошқа қонуний асосда ўзларига тегишли бўлган турар жойларида амалга оширишлари мумкин, бунда ушбу турар жойларни адвокатлик бюроси фаолиятида фойдаланиш учун нотурар жой тоифасига ўтказиш талаб қилинмайди;
адвокат сўровига кўра маълумотларни ўз вақтида тақдим этмаслик, ёлғон ёки нотўғри маълумотларни тақдим этганликда айбдор мансабдор шахслар адвокатнинг судга тўғридан-тўғри мурожаатига асосан белгиланган тартибда маъмурий жавобгарликка тортиладилар.
3. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ва Адвокатлар палатасининг 2018 йилнинг 1 августидан бошлаб қуйидаги тартибни жорий этган ҳолда ҳуқуқий маслаҳат хизматлари кўрсатувчи субъектлар доирасини кенгайтириш ҳақидаги таклифига розилик берилсин:
тижорат ташкилотлари юридик маслаҳат хизматларини лицензия олмасдан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда амалга ошириши мумкин. Бунда қайд этилган ташкилотлар фуқаролик, жиноий, иқтисодий ва маъмурий ишлар бўйича судларда вакиллик қилиш ҳуқуқига эга бўлмайдилар;
адвокатлик тузилмалари юридик маслаҳат хизматларини Ўзбекистон Республикасининг «Адвокатура тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ амалга оширади.
Адлия вазирлиги Адвокатлар палатаси билан биргаликда икки ой муддатда рухсат бериш тартиб-таомилларидан ўтмасдан умумий талабларни назарда тутган ҳолда Тижорат ташкилотлари томонидан юридик маслаҳат хизматларини кўрсатиш тўғрисидаги низом лойиҳасини Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритсин.
4. Адвокатура институтини янада такомиллаштиришга доир комплекс чора-тадбирлар дастури иловага мувофиқ тасдиқлансин.
5. Адвокатлар палатасига:
замонавий талаблар, мазкур Фармоннинг мақсад ва вазифаларига мувофиқ адвокатура фаолиятининг кафолатларини амалда таъминлаш, адвокатлик тузилмалари ва адвокатларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, уларнинг давлат органлари билан ўзаро муносабатларида қонуний манфаатларини қўллаб-қувватлашга алоҳида эътибор қаратган ҳолда ўз ишини қайта йўналтириш бўйича комплекс чора-тадбирлар кўриш;
Адвокатлар палатаси ҳузурида малакали юридик ёрдам кўрсатиш стандартлари ва бошқа адвокатлик фаолияти стандартларини ишлаб чиқиш, Адвокатлар касб этикаси қоидаларини қўллаш бўйича Адвокатлар палатасининг ҳудудий бошқармалари, барча адвокатлик тузилмалари ва адвокатлар учун мажбурий бўлган тушунтиришлар бериш, шунингдек, адвокатлик фаолиятининг юксак стандартларини таъминлаш бўйича бошқа функцияларни амалга оширадиган Этика комиссиясини тузиш;
адвокатура тизимида иш стажига кўра малака комиссияларининг хулосалари асосида Адвокатлар палатаси раиси томонидан бериладиган адвокатларнинг малака даражаларини таъсис этиш;
Адвокатлар палатаси фаолиятининг очиқлиги ва ошкоралиги, шу жумладан унинг молиявий-иқтисодий фаолияти шаффофлигини таъминлаш бўйича чоралар кўриш;
гумон қилинувчи, айбланувчи ёки судланувчига давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатадиган адвокатлик тузилмасини автоматик равишда белгиловчи, бир адвокатнинг қайта-қайта жалб этилишига, учинчи шахсларнинг бу жараёнга аралашувига йўл қўймайдиган янгиланган тартиб ва мезонларни белгилаш тавсия этилсин.
6. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги Адвокатлар палатаси билан келишган ҳолда уч ой муддатда:
адвокатлик мақомини олиш учун малака имтиҳони жараёнларининг шаффофлигини таъминлаш, шу жумладан зарур ҳужжатларни онлайн тартибда топшириш имкониятидан фойдаланиш, уларнинг рўйхатини мақбуллаштириш ва имтиҳон жараёнини Интернет тармоғида реал вақт режимида трансляция қилиш;
адвокатлик тузилмалари ва адвокатлар томонидан аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламига бепул ихтиёрий юридик ёрдам кўрсатишни (pro bono) ривожлантириш;
адвокатлар томонидан ўз ишонч билдирувчилари (ҳимоя остидагилари)га сифатли юридик ёрдам кўрсатиш учун хорижий давлатлар органларига сўров юбориш механизмларини жорий этиш бўйича чоралар кўрсин.
7. Белгилаб қўйилсинки:
адвокатлик фаолияти ва суд ишини юритиш билан боғлиқ норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг лойиҳалари Адвокатлар палатаси билан келишилиши шарт;
Адвокатлар палатаси раиси Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг қонун лойиҳаларини муҳокама қилиш бўйича мажлисларида иштирок этиш ва уларга доир фикр билдириш ҳуқуқига эга;
адвокатларга нисбатан интизомий иш юритуви фақат тегишли малака комиссиялари ёки Олий малака комиссияси қарори билан қўзғатилиши мумкин.
8. Суриштирув ва дастлабки тергов органлари ходимлари адвокатлик фаолиятига ҳар қандай шаклларда, шу жумладан ишонч билдирувчи (ҳимоя остидаги) шахс билан учрашиш ҳуқуқини чеклаш орқали тўсқинлик қилишга йўл қўйиб бўлмаслиги ҳақида огоҳлантирилсин.
Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси айбдор мансабдор шахсларга, аввало суриштирув ва дастлабки тергов органлари мансабдор шахсларига энг қатъий жавобгарлик чораларини кўрган ҳолда адвокатлик фаолияти кафолатлари тўғрисидаги қонунларнинг сўзсиз ижро этилиши устидан прокурорлик назоратини кучайтирсин.
9. Ўзбекистон Республикаси Президентининг ислоҳотларни ҳуқуқий таъминлаш ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш фаолиятини мувофиқлаштириш масалалари бўйича маслаҳатчиси бўлинмалари Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги билан биргаликда:
адвокатлар томонидан жисмоний ва юридик шахсларга юридик ёрдам кўрсатилишида уларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари бузилишига оид амалиётни ўрганиш ва умумлаштириш, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан биргаликда жиноий ва маъмурий иш юритиш, фуқаролик ва иқтисодий низоларни ҳал қилишда жисмоний ва юридик шахслар ҳимояга бўлган ҳуқуқларининг бузилишига йўл қўяётган мансабдор шахсларга нисбатан жавобгарлик чораларини кўриш бўйича комплекс чора-тадбирлар кўрсин;
адвокатларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилиши ҳолатини вақти-вақти билан кўриб чиқсин ҳамда жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳимояга бўлган ҳуқуқларини таъминлаш бўйича таҳлилий маълумотлар киритиб борсин.
10. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда қонун ҳужжатларига ушбу Фармондан келиб чиқадиган ўзгартиш ва қўшимчалар тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
11. Ушбу Фармоннинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов, Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори О.Б. Муродов, Ўзбекистон Республикаси Президенти Давлат маслаҳатчисининг биринчи ўринбосари Б.М. Мавлонов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 12 майдаги ПФ-5441-сон Фармонига ИЛОВА
Адвокатура институтини янада такомиллаштиришга доир комплекс чора-тадбирлар
Т/р Тадбирлар номи Амалга ошириш механизми Ижро муддати Масъул ижрочилар I. Адвокатлик фаолияти соҳасидаги қонун ҳужжатларини такомиллаштириш 1. «Адвокатура тўғрисида»ги» Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги Қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш, унда: адвокатлик фаолияти билан шуғулланиш ҳуқуқини берувчи лицензияни олиш учун адвокатлик тузилмасида мажбурий стажировка ўташ муддатини олти ойдан уч ойгача қисқартириш; давлат органлари ва ташкилотларининг юридик хизмати ходимлари ва судья, терговчи ёки прокурор лавозимида камида уч йил фаолият юритган шахсларни мажбурий стажировка ўташдан озод қилиш; адвокат мақомини олиш бўйича малака имтиҳонини такроран топшириш муддатини бир йилдан олти ойгача қисқартириш; адвокатларнинг ҳакамлик судьяси сифатида иштирок этиши, шунингдек низоларни судгача ҳал қилиш ва тарафларни яраштиришга қаратилган ҳуқуқларини кенгайтириш; ҳар бир танланган ихтисослик бўйича алоҳида лицензия асосида юридик ёрдам кўрсатиш; лицензиянинг амал қилишини тугатишга асос бўладиган лицензияни тугатиш учун асос бўладиган адвокат томонидан узрли сабабларсиз ўз касб мажбуриятларини бажармаслик муддатини уч ойдан олти ойга узайтириш; Адвокатлар палатаси раиси Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг қонун лойиҳаларини муҳокама қилиш бўйича мажлисларида иштирок этиш ва уларга доир фикр билдириш ҳуқуқини бериш; адвокатлик бюросини таъсис этган адвокатларнинг ўз фаолиятини мулк ҳуқуқи асосида ёки бошқа қонуний асосда ўзига тегишли бўлган турар-жойларда ушбу турар-жойларни нотурар жой тоифасига ўтказмасдан амалга ошириш ҳуқуқи; адвокат сўровини кўриб чиқиш тартиби ва муддатлари; адвокатга нисбатан интизомий чоралар қўллаш муддатларини аниқ белгилаш; лицензиянинг амал қилишини Олий малака комиссияси хулосаси асосида Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг мурожаатига бўйича фақат суд тартибида тугатиш; адвокатларга нисбатан интизомий ишни фақат тегишли малака комиссияси ёки Олий малака комиссияси қарори билан қўзғатишни кўзда тутиш. Қонун лойиҳаси 2018 йил июль Адлия вазирлиги, Адвокатлар палатаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. «Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги Қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш, унда Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 197 1 -моддасини бузганлик учун айбдор мансабдор шахсларни маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги баённома тузмасдан адвокатнинг тўғридан-тўғри судга қилган мурожаати асосида маъмурий жавобгарликка тортишни назарда тутиш. Қонун лойиҳаси 2018 йил июль Адлия вазирлиги, Молия вазирлиги, ДСИ, Адвокатлар палатаси, манфаатдор вазирлик ва идоралар 3. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг қарори лойиҳасини ишлаб чиқиш, унда: адвокатлик фаолияти билан шуғулланиш ҳуқуқини берувчи лицензияни олиш учун адлия органига тақдим қилинадиган ҳужжатлар рўйхатини қисқартириш; Тижорат ташкилотлари томонидан юридик маслаҳат хизматларини кўрсатиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш. Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси 2018 йил июнь Адлия вазирлиги, манфаатдор вазирлик ва идоралар 4. Жазони ижро этиш муассасалари ва тергов ҳибсхоналаридаги ички тартиб қоидалари нормаларини қайтадан кўриб чиқиш, бунда: адвокатларнинг ўзларининг ҳимоя остидаги шахслар билан аудио ва видео кузатув қурилмалари бўлмаган махсус хоналарда ҳамда бегона шахсларнинг иштирокисиз ўз вақтида ва ҳеч қандай тўсиқларсиз учрашиши таъминлаш, бунда адвокат ва ҳимоя остидаги шахснинг суҳбатини учинчи шахслар эшитишини истисно этган ҳолда уларни визуал кўриб туриш имкониятини сақлаб қолишни; ҳимоя остидаги шахслар билан учрашиш жараёнида адвокатлар томонидан электрон воситалардан (мобил телефон, фотоаппарат ва диктофон) фойдаланиш имкониятини; адвокатлар томонидан ўз ҳимоя остидаги шахс билан учрашиш учун адвокатлик гувоҳномаси ва муайян ишни юритиш учун ордердан ташқари, қонун ҳужжатларида назарда тутилмаган ҳужжатларни тақдим қилиш талабини бекор қилишни назарда тутиш. Ички ишлар вазирининг буйруғи 2018 йил июль ИИВ, Адлия вазирлиги, Адвокатлар палатаси 5. Судлар, суд процесслари ва улар иштирокчиларининг хавфсизлигини таъминлаш тартиби тўғрисидаги йўриқномани (рўйхат рақами 2981, 2018 йил 15 март) қайта кўриб чиқиш, бунда адвокатга Ўзбекистон Республикаси Жиноят процессуал кодексининг 19-моддасига қатъий риоя этган ҳолда ўз профессионал фаолияти билан шуғулланиши учун суд биносига компьютер, мобил телефон ва бошқа коммуникация ускуналарини эркин олиб киришга ҳуқуқ беришни назарда тутиш, ёпиқ суд мажлислари бундан мустасно. Олий суд ва ИИВ қарори 2018 йил июль Олий суд, ИИВ, Адлия вазирлиги II. Жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишнинг самарали тизимини шакллантириш 6. Адвокатлар, суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар вакилларидан иборат таркибда Ўзбекистон Республикаси Адвокатлар палатаси ҳузурида Адвокатларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишга кўмаклашувчи комиссия ташкил этиш, комиссия зиммасига: адвокатларнинг қонун ҳужжатларда назарда тутилган ҳуқуқ ва ваколатларини амалга оширишда кўмаклашиш; фуқаролар ва юридик шахсларга юридик ёрдам кўрсатишда адвокатларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларининг мансабдор шахслари томонидан бузилиши ҳолатлари бўйича ариза ва шикоятларини ҳар томонлама таҳлил қилиш ва умумлаштириш; ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан биргаликда фуқаролик ва иқтисодий низоларда, жиноят ва маъмурий иш юритувида жисмоний ва юридик шахслар ҳуқуқларининг бузилишига йўл қўяётган мансабдор шахсларга нисбатан таъсирчан чоралар кўриш; ўз йиғилишларида адвокатларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилиши ҳолатини вақти-вақти билан кўриб чиқиш вазифасини юклаш. Адвокатлар палатаси бошқаруви қарори 2018 йил июнь Адвокатлар палатаси, Адлия вазирлиги, Олий суд, Бош прокуратура, манфаатдор вазирлик ва идоралар 7. Адвокат томонидан гумон қилинувчи, айбланувчи ёки судланувчига давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш, унда: Жиноят ишида ҳимоячи сифатида Жиноят процессуал кодексининг 52-моддасида назарда тутилган тартибда иштирок этишни таъминлаш учун Адвокатлар палатаси ҳудудий бошқармаси томонидан адвокатлик тузилмани белгилаш тартиби ва мезонларини; давлат ҳисобидан тайинланадиган адвокатлар томонидан бажариладиган минимал талаб ва ҳаракатлар рўйхатини назарда тутиш. Адвокатлар палатаси бошқаруви қарори 2018 йил август Адвокатлар палатаси 8. Юридик ёрдамга бўлган эҳтиёжни таъминлаш учун адвокатлик тузилмалари етарли бўлмаган тегишли ҳудудларда фуқароларнинг мурожаат қилишлари учун қулай бўлган жойлардан адвокатларга зарур бино ва иншоотлар, шунингдек, бундай бино ва иншоотларни қуриш учун ер майдонларини ажратиш. Туманлар (шаҳарлар) ҳокимлари қарорлари 2018 йил август Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Тошкент шаҳар ва вилоятлар ҳокимликлари, Адвокатлар палатаси 9. Ўзбекистон Республикаси Президентининг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридаги Халқ қабулхоналарида фуқароларга адвокатлар томонидан график асосида бепул ҳуқуқий ёрдам кўрсатишни ташкил этиш. Адвокатлар палатаси раиси буйруғи Ҳар куни Адвокатлар палатаси 10. Суд процессига тайёргарлик кўриш учун умумий юрисдикция судлари биноларида адвокатлар учун алоҳида хона ажратиш. Чора-тадбирлар режаси 2018 йил август Олий суд, Адвокатлар палатаси III. Инновацион ва ахборот-коммуникация технологияларини адвокатура соҳасига жорий этиш 11. Адвокат мақомини олиш учун малака имтиҳонлари ўтказилиши жараёнининг шаффофлигини таъминлаш, шу жумладан зарур ҳужжатларни электрон тартибда тақдим этиш, уларнинг рўйхатини мақбуллаштириш ва имтиҳон жараёнини реал вақт режимида Интернет тармоғида трансляция қилиш. Адлия вазири буйруғи 2018 йил сентябрь Адлия вазирлиги, Адвокатлар палатаси 12. Аҳолини қизиқтирган мезонлар бўйича (адвокатнинг ихтисослиги, адвокатлик тузилмаси жойлашган жой ва ҳоказо) адвокатларни излаш бўйича электрон сервисни яратиш. Адвокатлар палатаси раиси буйруғи 2018 йил сентябрь Адвокатлар палатаси 13. Ўзбекистон Республикаси Адвокатлар палатаси сайтини қуйидагиларни инобатга олган ҳолда модернизация қилиш: статистик ҳисоботларни электрон шаклда олиш; замонавий ахборот технологияларидан фойдаланган ҳолда, хусусан вебинар ўтказиш йўли билан ўқитиш; on-line маслаҳат бериш; электрон кутубхонадан фойдаланиш; «Адвокат» журналини электрон кўринишда эълон қилиш; сайтни уч (ўзбек, рус ва инглиз) тилда юритиш. Чора-тадбирлар режаси 2018 йил ноябрь Адвокатлар палатаси 14. Гумонланувчи, айбланувчи ва судланувчига давлат ҳисобидан ҳуқуқий ёрдам кўрсатувчи адвокатни автоматик равишда танлаш бўйича махсус электрон тизимни жорий этиш. Чора-тадбирлар режаси 2018 йил 1 декабргача Адвокатлар палатаси, Адлия вазирлиги 15. Адвокатлик фаолияти билан шуғулланиш ҳуқуқини берувчи лицензия олиш учун ариза ва бошқа ҳужжатларни электрон тақдим этиш тизимини ишлаб чиқиш ва жорий этиш. Чора-тадбирлар режаси 2018 йил декабрь Адлия вазирлиги, Ахборот технологиялари вазирлиги, Адвокатлар палатаси 16. Адвокатлар ва адвокатлик тузилмаларининг ягона электрон реестрини шакллантириш, расмийлаштирилган гувоҳномалар беришни ҳисобга олиш китобини электрон шаклда юритиш. Чора-тадбирлар режаси 2018 йил декабрь Адлия вазирлиги, Ахборот технологиялари вазирлиги , Адвокатлар палатаси 17. Адвокатлар ишонч билдирувчи (ҳимоя остидаги шахс) билан ўзлари учун қулай бўлган вақтда учрашиши учун ахлоқ тузатиш ва тергов ҳибсхоналарига ташриф буюриши режалаштирилгани ҳақида реал вақт режимида олдиндан хабарнома юборишлари мумкин бўлган махсус электрон портал яратиш. Чора-тадбирлар режаси 2018 йил декабрь Адлия вазирлиги, Ахборот технологиялари вазирлиги, ИИВ, Адвокатлар палатаси 18. Адвокатлар касбий малакасини жойларга чиққан ҳолда, шу жумладан видеконференция ўтказиш йўли билан ошириш амалиётини жорий этиш. Чора-тадбирлар режаси Доимий Адлия вазирлиги, Адвокатлар палатаси IV. Ўзбекистон Республикаси Адвокатлар палатасининг адвокатура институти ҳимоячиси сифатидаги ролини ошириш 19. Ўзбекистон Республикаси Адвокатлар палатаси қарори билан адвокатура тизимидаги иш стажидан келиб чиқиб бериладиган адвокатлар малака даражаларини жорий этиш. Адвокатлар палатаси раиси буйруғи 2018 йил июль Адвокатлар палатаси 20. Ҳар йили «Йилнинг энг намунали адвокати» ва «Йилнинг энг намунали адвокатлик тузилмаси» танловларини ташкил этиш. Чора-тадбирлар режаси Ҳар йили Адвокатлар палатаси 21. Адвокатлар ва адвокатлик тузилмалари рейтингларини тузиш ва очиқ ҳолда эълон қилиш мақсадида улар фаолиятини баҳолаш мезонларини тасдиқлаш. Адвокатлар палатаси раиси буйруғи 2018 йил октябрь Адвокатлар палатаси 22. Ўзбекистон Республикаси Адвокатлар палатаси фаолиятининг очиқлигини унинг ҳисоботларини, шу жумладан молиявий ҳисоботларини оммавий ахборот воситаларида эълон қилиш орқали ошириш. Адвокатлар палатаси раиси буйруғи Ҳар йили Адвокатлар палатаси
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2018 йил 12 май,
ПФ-5441-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Farmoni
DASTURI
Advokatura instituti samaradorligini tubdan oshirish va advokatlarning mustaqilligini kengaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Soʻnggi yillarda mamlakatimizda sud-huquq islohotlarining muhim tarkibiy qismi sifatida jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishni taʼminlashning samarali institutlaridan biri boʻlgan advokaturaning roli va ahamiyatini kuchaytirish boʻyicha salmoqli ishlar amalga oshirildi.
Sud ishini yuritishning barcha bosqichlarida tomonlarning tortishuvi prinsipining lozim darajada ishlashini tashkil etishga qaratilgan chora-tadbirlar izchil amalga oshirildi, advokatlarning professional faoliyatini bajarishi uchun zarur qonunchilik bazasi yaratildi.
Shu bilan birga, tahlillar koʻrsatganidek, advokatura hanuzgacha odamlar ishonchini qozongan huquqni himoya qiluvchi institutga aylana olmadi, advokatlarning huquqlarini toʻliq roʻyobga chiqarishga toʻsqinlik qilayotgan va ular tomonidan sifatli yuridik yordam koʻrsatilishiga xalal berayotgan qator omillar mavjud. Xususan:
birinchidan, surishtiruv va tergov organlarining ayrim xodimlari tomonidan advokatlar oʻzlarining ishonch bildiruvchilari (himoyasi ostidagilari) oldiga kirishlariga yuzaki sabablarga koʻra toʻsqinlik qilinmoqda, bunday holatlarda advokatlarning shikoyatlarini koʻrib chiqishning amaldagi mexanizmlari advokatlik faoliyatiga toʻsqinlik qilish holatlarining samarali oldini olishni taʼminlamayapti;
ikkinchidan, advokatlarning jismoniy va yuridik shaxslar huquq va manfaatlarini samarali himoya qilish uchun turli tashkilotlarga yoʻllayotgan soʻrovlari koʻp hollarda, eng avvalo, davlat organlarining mansabdor shaxslari tomonidan eʼtiborsiz qoldirilmoqda, advokatning soʻrovini koʻrib chiqishning aniq tartibi va muddatlari, bila turib yolgʻon yoki notoʻgʻri axborotni taqdim etganlik uchun javobgarlik belgilanmagan;
uchinchidan, Oʻzbekiston Respublikasi Advokatlar palatasining (keyingi oʻrinlarda Advokatlar palatasi deb yuritiladi) advokatura instituti himoyachisi sifatidagi roli pasayib ketgan, uning advokatlar bilan oʻzaro hamkorligi statistika yigʻish bilan cheklanib qolmoqda hamda ortiqcha byurokratiyadan iborat boʻlmoqda;
toʻrtinchidan, advokatlik tuzilmalarining amaldagi tashkiliy-huquqiy shakllari yuridik xizmatlar koʻrsatish bozorida raqobatning rivojlanishiga xizmat qilmayapti, yuridik maslahat xizmatlarini koʻrsatish advokatlik faoliyatidan ajratilmaganligi sohaning rivojlanishiga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda;
beshinchidan, advokatlik faoliyatini litsenziyalash tizimi yuridik amaliyotning tegishli sohalarga boʻlinishini hisobga olmaydi, bu esa advokatlik kasbining ixtisoslashuviga salbiy taʼsir etmoqda;
oltinchidan, advokatlik litsenziyasining amal qilishini toʻxtatib turish va tugatish masalalarini koʻrib chiqishda salmoqli maʼmuriy taʼsir koʻrsatishga yoʻl qoʻyilmoqda, natijada advokaturaning erkinligi va mustaqilligiga putur yetmoqda;
yettinchidan, bilimi yetmasligi, oʻzining kasbiy majburiyatlariga vijdonsiz munosabatda boʻlishi sababli advokatlar tomonidan Advokatlarning kasb etikasi qoidalari talablari, advokatlik siri va advokat qasamyodini buzish hollari koʻplab uchramoqda, bu esa ishonch bildiruvchilarning (himoya ostidagilarning) noroziligiga sabab boʻlmoqda.
Advokatura tizimini tubdan takomillashtirish, professional yuridik yordam sifatini va advokat kasbining nufuzini oshirish, shuningdek, sud ishini yuritishda tenglik va tortishuv prinsiplarini toʻliq roʻyobga chiqarish maqsadida:
1. Belgilab qoʻyilsinki, 2018-yil 1-iyuldan boshlab:
advokat nizolarni sudgacha hal qilish, tomonlarni yarashtirish boʻyicha choralar koʻrish, shuningdek hakamlik sudyasi sifatida faoliyat yuritish huquqiga ega boʻladi, advokat tomonlardan birining vakili boʻlgan holatlar bundan mustasno;
advokatlik faoliyati bilan shugʻullanish huquqini beruvchi litsenziyani olish uchun advokatlik tuzilmasida majburiy stajirovka oʻtash muddati olti oydan uch oyga qisqartiriladi, bunda davlat organlari va tashkilotlarining yuridik xizmati xodimlari va sudya, tergovchi yoki prokuror lavozimida kamida uch yil faoliyat yuritgan shaxslar majburiy stajirovkadan ozod etiladi;
litsenziyani tugatish uchun asos boʻladigan advokat tomonidan uzrli sabablarsiz oʻz kasb majburiyatlarini bajarmaslik muddati amaldagi uch oydan olti oyga uzaytiriladi;
sudning advokatni jinoyat sodir etishda aybdor deb topish toʻgʻrisidagi ayblov hukmi kuchga kirgan taqdirda, sudya bir sutka ichida Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligini va Advokatlar palatasini belgilangan tartibda yozma xabardor qiladi;
faoliyat yuritayotgan advokatlar va yangidan advokat maqomini olgan shaxslar Advokatlar palatasi tomonidan Adliya vazirligi bilan birgalikda belgilangan har bir tanlangan mutaxassislik boʻyicha alohida litsenziya asosida yuridik yordam koʻrsatadilar. Bunda faoliyat yuritayotgan advokatlarning litsenziyalarini qayta rasmiylashtirish ularni tanlagan mutaxassisliklari boʻyicha qayta attestatsiyadan va yigʻimlarni toʻlashdan ozod etgan holda amalga oshiriladi;
advokat tomonidan advokatura toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari, Advokatning kasb etikasi qoidalari talablari, advokatlik siri va advokat qasamyodi muntazam ravishda yoki bir marta qoʻpol ravishda buzilganda, advokatning shaʼni va qadr-qimmatiga dogʻ tushiradigan hamda advokaturaning obroʻsini tushiradigan qilmish sodir etilganda, shuningdek, litsenziyasining amal qilishi toʻxtatib turilgan shaxs litsenziyaning amal qilishi toʻxtatib turilishiga olib kelgan holatlarni litsenziyaning amal qilishi toʻxtatib turilgan muddatlarda bartaraf etmaganda, litsenziyaning amal qilishini tugatish Oliy malaka komissiyasi xulosasiga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining murojaati boʻyicha faqat sud tomonidan amalga oshiriladi;
advokat maqomini olish boʻyicha malaka imtihonini takroran topshirish muddati bir yildan olti oygacha qisqartiriladi.
2. Belgilab qoʻyilsinki:
advokatlarning oʻzlarining himoya ostidagi shaxslar bilan audio va videokuzatuv qurilmalari boʻlmagan maxsus xonalarda hamda begona shaxslarning ishtirokisiz oʻz vaqtida va hech qanday toʻsiqlarsiz uchrashishi taʼminlanadi, bunda advokat va himoya ostidagi shaxsning suhbatini uchinchi shaxslar eshitishini istisno etgan holda ularni vizual koʻrib turish imkoniyati saqlanib qolinishi shart;
advokat oʻz professional faoliyatini amalga oshirishi uchun, Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining 19-moddasiga qatʼiy rioya etgan holda, sud binosiga kompyuter, mobil va boshqa aloqa vositalarini moneliksiz olib kirish huquqiga ega, yopiq sud majlislari bundan mustasno. Bunda qayd etilgan qurilmalardan sud binosi ichkarisida foydalanish sud jarayonini oʻtkazish tartibini buzmasligi kerak;
advokatlarning malakali yuridik yordam koʻrsatish uchun zarur boʻlgan, davlat va boshqa organlardan hamda korxona, muassasa va tashkilotlardan maʼlumotnomalar, tavsifnomalar va boshqa hujjatlar yoki ularning nusxalarini olish uchun soʻrovlari soʻrov qabul qilingan paytdan boshlab koʻpi bilan oʻn besh kun muddatda bajarilishi shart, davlat siri yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni oʻz ichiga olgan maʼlumotlar bundan mustasno;
advokatlik byurolarini taʼsis etgan advokatlar oʻz faoliyatini mulk huquqi asosida yoki boshqa qonuniy asosda oʻzlariga tegishli boʻlgan turar joylarida amalga oshirishlari mumkin, bunda ushbu turar joylarni advokatlik byurosi faoliyatida foydalanish uchun noturar joy toifasiga oʻtkazish talab qilinmaydi;
advokat soʻroviga koʻra maʼlumotlarni oʻz vaqtida taqdim etmaslik, yolgʻon yoki notoʻgʻri maʼlumotlarni taqdim etganlikda aybdor mansabdor shaxslar advokatning sudga toʻgʻridan-toʻgʻri murojaatiga asosan belgilangan tartibda maʼmuriy javobgarlikka tortiladilar.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va Advokatlar palatasining 2018-yilning 1-avgustidan boshlab quyidagi tartibni joriy etgan holda huquqiy maslahat xizmatlari koʻrsatuvchi subyektlar doirasini kengaytirish haqidagi taklifiga rozilik berilsin:
tijorat tashkilotlari yuridik maslahat xizmatlarini litsenziya olmasdan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshirishi mumkin. Bunda qayd etilgan tashkilotlar fuqarolik, jinoiy, iqtisodiy va maʼmuriy ishlar boʻyicha sudlarda vakillik qilish huquqiga ega boʻlmaydilar;
advokatlik tuzilmalari yuridik maslahat xizmatlarini Oʻzbekiston Respublikasining “Advokatura toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq amalga oshiradi.
Adliya vazirligi Advokatlar palatasi bilan birgalikda ikki oy muddatda ruxsat berish tartib-taomillaridan oʻtmasdan umumiy talablarni nazarda tutgan holda Tijorat tashkilotlari tomonidan yuridik maslahat xizmatlarini koʻrsatish toʻgʻrisidagi nizom loyihasini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
4. Advokatura institutini yanada takomillashtirishga doir kompleks chora-tadbirlar dasturi ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
5. Advokatlar palatasiga:
zamonaviy talablar, mazkur Farmonning maqsad va vazifalariga muvofiq advokatura faoliyatining kafolatlarini amalda taʼminlash, advokatlik tuzilmalari va advokatlarning huquqlarini himoya qilish, ularning davlat organlari bilan oʻzaro munosabatlarida qonuniy manfaatlarini qoʻllab-quvvatlashga alohida eʼtibor qaratgan holda oʻz ishini qayta yoʻnaltirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar koʻrish;
Advokatlar palatasi huzurida malakali yuridik yordam koʻrsatish standartlari va boshqa advokatlik faoliyati standartlarini ishlab chiqish, Advokatlar kasb etikasi qoidalarini qoʻllash boʻyicha Advokatlar palatasining hududiy boshqarmalari, barcha advokatlik tuzilmalari va advokatlar uchun majburiy boʻlgan tushuntirishlar berish, shuningdek, advokatlik faoliyatining yuksak standartlarini taʼminlash boʻyicha boshqa funksiyalarni amalga oshiradigan Etika komissiyasini tuzish;
advokatura tizimida ish stajiga koʻra malaka komissiyalarining xulosalari asosida Advokatlar palatasi raisi tomonidan beriladigan advokatlarning malaka darajalarini taʼsis etish;
Advokatlar palatasi faoliyatining ochiqligi va oshkoraligi, shu jumladan uning moliyaviy-iqtisodiy faoliyati shaffofligini taʼminlash boʻyicha choralar koʻrish;
gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchiga davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatadigan advokatlik tuzilmasini avtomatik ravishda belgilovchi, bir advokatning qayta-qayta jalb etilishiga, uchinchi shaxslarning bu jarayonga aralashuviga yoʻl qoʻymaydigan yangilangan tartib va mezonlarni belgilash tavsiya etilsin.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Advokatlar palatasi bilan kelishgan holda uch oy muddatda:
advokatlik maqomini olish uchun malaka imtihoni jarayonlarining shaffofligini taʼminlash, shu jumladan zarur hujjatlarni onlayn tartibda topshirish imkoniyatidan foydalanish, ularning roʻyxatini maqbullashtirish va imtihon jarayonini Internet tarmogʻida real vaqt rejimida translatsiya qilish;
advokatlik tuzilmalari va advokatlar tomonidan aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamiga bepul ixtiyoriy yuridik yordam koʻrsatishni (pro bono) rivojlantirish;
advokatlar tomonidan oʻz ishonch bildiruvchilari (himoya ostidagilari)ga sifatli yuridik yordam koʻrsatish uchun xorijiy davlatlar organlariga soʻrov yuborish mexanizmlarini joriy etish boʻyicha choralar koʻrsin.
7. Belgilab qoʻyilsinki:
advokatlik faoliyati va sud ishini yuritish bilan bogʻliq normativ-huquqiy hujjatlarning loyihalari Advokatlar palatasi bilan kelishilishi shart;
Advokatlar palatasi raisi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining qonun loyihalarini muhokama qilish boʻyicha majlislarida ishtirok etish va ularga doir fikr bildirish huquqiga ega;
advokatlarga nisbatan intizomiy ish yurituvi faqat tegishli malaka komissiyalari yoki Oliy malaka komissiyasi qarori bilan qoʻzgʻatilishi mumkin.
8. Surishtiruv va dastlabki tergov organlari xodimlari advokatlik faoliyatiga har qanday shakllarda, shu jumladan ishonch bildiruvchi (himoya ostidagi) shaxs bilan uchrashish huquqini cheklash orqali toʻsqinlik qilishga yoʻl qoʻyib boʻlmasligi haqida ogohlantirilsin.
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi aybdor mansabdor shaxslarga, avvalo surishtiruv va dastlabki tergov organlari mansabdor shaxslariga eng qatʼiy javobgarlik choralarini koʻrgan holda advokatlik faoliyati kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunlarning soʻzsiz ijro etilishi ustidan prokurorlik nazoratini kuchaytirsin.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining islohotlarni huquqiy taʼminlash va huquqni muhofaza qilish faoliyatini muvofiqlashtirish masalalari boʻyicha maslahatchisi boʻlinmalari Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi bilan birgalikda:
advokatlar tomonidan jismoniy va yuridik shaxslarga yuridik yordam koʻrsatilishida ularning huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilishiga oid amaliyotni oʻrganish va umumlashtirish, huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan birgalikda jinoiy va maʼmuriy ish yuritish, fuqarolik va iqtisodiy nizolarni hal qilishda jismoniy va yuridik shaxslar himoyaga boʻlgan huquqlarining buzilishiga yoʻl qoʻyayotgan mansabdor shaxslarga nisbatan javobgarlik choralarini koʻrish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar koʻrsin;
advokatlarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishi holatini vaqti-vaqti bilan koʻrib chiqsin hamda jismoniy va yuridik shaxslarning himoyaga boʻlgan huquqlarini taʼminlash boʻyicha tahliliy maʼlumotlar kiritib borsin.
10. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
11. Ushbu Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori O.B. Murodov, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Davlat maslahatchisining birinchi oʻrinbosari B.M. Mavlonov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 12-maydagi PF-5441-son Farmoniga ILOVA
Advokatura institutini yanada takomillashtirishga doir kompleks chora-tadbirlar
T/r Tadbirlar nomi Amalga oshirish mexanizmi Ijro muddati Masʼul ijrochilar I. Advokatlik faoliyati sohasidagi qonun hujjatlarini takomillashtirish 1. “Advokatura toʻgʻrisida”gi” Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi Qonun loyihasini ishlab chiqish, unda: advokatlik faoliyati bilan shugʻullanish huquqini beruvchi litsenziyani olish uchun advokatlik tuzilmasida majburiy stajirovka oʻtash muddatini olti oydan uch oygacha qisqartirish; davlat organlari va tashkilotlarining yuridik xizmati xodimlari va sudya, tergovchi yoki prokuror lavozimida kamida uch yil faoliyat yuritgan shaxslarni majburiy stajirovka oʻtashdan ozod qilish; advokat maqomini olish boʻyicha malaka imtihonini takror�n topshirish muddatini bir yildan olti oygacha qisqartirish; advokatlarning hakamlik sudyasi sifatida ishtirok etishi, shuningdek nizolarni sudgacha hal qilish va taraflarni yarashtirishga qaratilgan huquqlarini kengaytirish; har bir tanlangan ixtisoslik boʻyicha alohida litsenziya asosida yuridik yordam koʻrsatish; litsenziyaning amal qilishini tugatishga asos boʻladigan litsenziyani tugatish uchun asos boʻladigan advokat tomonidan uzrli sabablarsiz oʻz kasb majburiyatlarini bajarmaslik muddatini uch oydan olti oyga uzaytirish; Advokatlar palatasi raisi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining qonun loyihalarini muhokama qilish boʻyicha majlislarida ishtirok etish va ularga doir fikr bildirish huquqini berish; advokatlik byurosini taʼsis etgan advokatlarning oʻz faoliyatini mulk huquqi asosida yoki boshqa qonuniy asosda oʻziga tegishli boʻlgan turar-joylarda ushbu turar-joylarni noturar joy toifasiga oʻtkazmasdan amalga oshirish huquqi; advokat soʻrovini koʻrib chiqish tartibi va muddatlari; advokatga nisbatan intizomiy choralar qoʻllash muddatlarini aniq belgilash; litsenziyaning amal qilishini Oliy malaka komissiyasi xulosasi asosida Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining murojaatiga boʻyicha faqat sud tartibida tugatish; advokatlarga nisbatan intizomiy ishni faqat tegishli malaka komissiyasi yoki Oliy malaka komissiyasi qarori bilan qoʻzgʻatishni koʻzda tutish. Qonun loyihasi 2018-yil iyul Adliya vazirligi, Advokatlar palatasi, manfaatdo� vazirlik va idoralar 2. “Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi Qonun loyihasini ishlab chiqish, unda Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 197 1 -moddasini buzganlik uchun aybdor mansabdor shaxslarni maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi bayonnoma tuzmasdan advokatning toʻgʻridan-toʻgʻri sudga qilgan murojaati asosida maʼmuriy javobgarlikka tortishni nazarda tutish. Qonun loyihasi 2018-yil iyul Adliya vazirligi, Moliya vazirligi, DSI, Advokatlar palatasi, manfaatdor vazirlik va idoralar 3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining qarori loyihasini ishlab chiqish, unda: advokatlik faoliyati bilan shugʻullanish huquqini beruvchi litsenziyani olish uchun adliya organiga taqdim qilinadigan hujjatlar roʻyxatini qisqartirish; Tijorat tashkilotlari tomonidan yuridik maslahat xizmatlarini koʻrsatish toʻgʻrisidagi nizomn� tasdiqlash. Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi 2018-yil iyun Adliya vazirligi, manfaatdor vazirlik va idoralar 4. Jazoni ijro etish muassasalari va tergov hibsxonalaridagi ichki tartib qoidalari normalarini qaytadan koʻrib chiqish, bunda: advokatlarning oʻzlarining himoya ostidagi shaxslar bilan audio va video kuzatuv qurilmalari boʻlmagan maxsus xonalarda hamda begona shaxslarning ishtirokisiz oʻz vaqtida va hech qanday toʻsiqlarsiz uchrashishi taʼminlash, bunda advokat va himoya ostidagi shaxsning suhbatini uchinchi shaxslar eshitishini istisno etgan holda ularni vizual koʻrib turish imkoniyatini saqlab qolishni; himoya ostidagi shaxslar bilan uchrashish jarayonida advokatlar tomonidan elektron vositalardan (mobil telefon, fotoapparat va diktofon) foydalanish imkoniyatini; advokatlar tomonidan oʻz himoya ostidagi shaxs bilan uchrashish uchun advokatlik guvohnomasi va muayyan ishni yuritish uchun orderdan tashqari, qonun hujjatlarida nazarda tutilmagan hujjatlarni taqdim qilish talabini bekor qilishni nazarda tutish. Ichki ishlar vazirining buyrugʻi 2018-yil iyul IIV, Adliya vazirligi, Advokatlar palatasi 5. Sudlar, sud protsesslari va ular ishtirokchilarining xavfsizligini taʼminlash tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomani (roʻyxat raqami 2981, 2018-yil 15-mart) qayta koʻrib chiqish, bunda advokatga Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat protsessual kodeksining 19-moddasiga qatʼiy rioya etgan holda oʻz professional faoliyati bilan shugʻullanishi uchun sud binosiga kompyuter, mobil telefon va boshqa kommunikatsiya uskunalarini erkin olib kirishga huquq berishni nazarda tutish, yopiq sud majlislari bundan mustasno. Oliy sud va IIV qarori 2018-yil iyul Oliy sud, IIV, Adliya vazirligi II. Jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishning samarali tizimini shakllantirish 6. Advokatlar, sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlar vakillaridan iborat tarkibda Oʻzbekiston Respublikasi Advokatlar palatasi huzurida Advokatlarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga koʻmaklashuvchi komissiya tashkil etish, komissiya zimmasiga: advokatlarning qonun hujjatlarda nazarda tutilgan huquq va vakolatlarini amalga oshirishda koʻmaklashish; fuqarolar va yuridik shaxslarga yuridik yordam koʻrsatishda advokatlarning huquqlari va qonuniy manfaatlari huquqni muhofaza qiluvchi organlarining mansabdor shaxslari tomonidan buzilishi holatlari boʻyicha ariza va shikoyatlarini har tomonlama tahlil qilish va umumlashtirish; huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan birgalikda fuqarolik va iqtisodiy nizolarda, jinoyat va maʼmuriy ish yurituvida jismoniy va yuridik shaxslar huquqlarining buzilishiga yoʻl qoʻyayotgan mansabdor shaxslarga nisbatan taʼsirchan choralar koʻrish; oʻz yigʻilishlarida advokatlarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishi holatini vaqti-vaqti bilan koʻrib chiqish vazifasini yuklash. Advokatlar palatasi boshqaruvi qarori 2018-yil iyun Advokatlar palatasi, Adliya vazirligi, Oliy sud, Bosh prokuratura, manfaatdor vazirlik va idoralar 7. Advokat tomonidan gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchiga davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash, unda: Jinoyat ishida himoyachi sifatida Jinoyat protsessual kodeksining 52-moddasida nazarda tutilgan tartibda ishtirok etishni taʼminlash uchun Advokatlar palatasi hududiy boshqarmasi tomonidan advokatlik tuzilmani belgilash tartibi va mezonlarini; davlat hisobidan tayinlanadigan advokatlar tomonidan bajariladigan minimal talab va harakatlar roʻyxatini nazarda tutish. Advokatlar palatasi boshqaruvi qarori 2018-yil avgust Advokatlar palatasi 8. Yuridik yordamga boʻlgan ehtiyojni taʼminlash uchun advokatlik tuzilmalari yetarli boʻlmagan tegishli hududlarda fuqarolarning murojaat qilishlari uchun qulay boʻlgan joylardan advokatlarga zarur bino va inshootlar, shuningdek, bunday bino va inshootlarni qurish uchun yer maydonlarini ajratish. Tumanlar (shaharlar) hokimlari qarorlari 2018-yil avgust Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar va viloyatlar hokimliklari, Advokatlar palatasi 9. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi Xalq qabulxonalarida fuqarolarga advokatlar tomonidan grafik asosida bepul huquqiy yordam koʻrsatishni tashkil etish. Advokatlar palatasi raisi buyrugʻi Har kuni Advokatlar palatasi 10. Sud protsessiga tayyorgarlik koʻrish uchun umumiy yurisdiksiya sudlari binolarida advokatlar uchun alohida xona ajratish. Chora-tadbirlar rejasi 2018-yil avgust Oliy sud, Advokatlar palatasi III. Innovatsion va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini advokatura sohasiga joriy etish 11. Advokat maqomini olish uchun malaka imtihonlari oʻtkazilishi jarayonining shaffofligini taʼminlash, shu jumladan zarur hujjatlarni elektron tartibda taqdim etish, ularning roʻyxatini maqbullashtirish va imtihon jarayonini real vaqt rejimida Internet tarmogʻida translatsiya qilish. Adliya vaziri buyrugʻi 2018-yil sentyabr Adliya vazirligi, Advokatlar palatasi 12. Aholini qiziqtirgan mezonlar boʻyicha (advokatning ixtisosligi, advokatlik tuzilmasi joylashgan joy va hokazo) advokatlarni izlash boʻyicha elektr�n servisni yaratish. Advokatlar palatasi raisi buyrugʻi 2018-yil sentyabr Advokatlar palatasi 13. Oʻzbekiston Respublikasi Advokatlar palatasi saytini quyidagilarni inobatga olgan holda modernizatsiya qilish: statistik hisobotlarni elektron shaklda olish; zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalangan holda, xususan vebinar oʻtkazish yoʻli bilan oʻqitish; on-line maslahat berish; elektron kutubxonadan foydalanish; “Advokat” jurnalini elektron koʻrinishda eʼlon qilish; saytni uch (oʻzbek, rus va ingliz) tilda yuritish. Chora-tadbirlar rejasi 2018-yil noyabr Advokatlar palatasi 14. Gumonlanuvchi, ayblanuvchi va sudlanuvchiga davlat hisobidan huquqiy yordam koʻrsatuvchi advokatni avtomatik ravishda tanlash boʻyicha maxsus elektron tizimni joriy etish. Chora-tadbirlar rejasi 2018-yil 1-dekabrgacha Advokatlar palatasi, Adliya vazirligi 15. Advokatlik faoliyati bilan shugʻullanish huquqini beruvchi litsenziya olish uchun ariza va boshqa hujjatlarni elektron taqdim etish tizimini ishlab chiqish va joriy etish. Chora-tadbirlar rejasi 2018-yil dekabr Adliya vazirligi, Axborot texnologiyalari vazirligi, Advokatlar palatasi 16. Advokatlar va advokatlik tuzilmalarining yagona elektron reyestrini shakllantirish, rasmiylashtirilgan guvohnomalar berishni hisobga olish kitobini elektron shaklda yuritish. Chora-tadbirlar rejasi 2018-yil dekabr Adliya vazirligi, Axborot texnologiyalari vazirligi , Advokatlar palatasi 17. Advokatlar ishonch bildiruvchi (himoya ostidagi shaxs) bilan oʻzlari uchun qulay boʻlgan vaqtda uchrashishi uchun axloq tuzatish va tergov hibsxonalariga tashrif buyurishi rejalashtirilgani haqida real vaqt rejimida oldindan xabarnoma yuborishlari mumkin boʻlgan maxsus elektron portal yaratish. Chora-tadbirlar rejasi 2018-yil dekabr Adliya vazirligi, Axborot texnologiyalari vazirligi, IIV, Advokatlar palatasi 18. Advokatlar kasbiy malakasini joylarga chiqqan holda, shu jumladan videkonferensiya oʻtkazish yoʻli bilan oshirish amaliyotini joriy etish. Chora-tadbirlar rejasi Doimiy Adliya vazirligi, Advokatlar palatasi IV. Oʻzbekiston Respublikasi Advokatlar palatasining advokatura instituti himoyachisi sifatidagi rolini oshirish 19. Oʻzbekiston Respublikasi Advokatlar palatasi qarori bilan advokatura tizimidagi ish stajidan kelib chiqib beriladigan advokatlar malaka darajalarini joriy etish. Advokatlar palatasi raisi buyrugʻi 2018-yil iyul Advokatlar palatasi 20. Har yili “Yilning eng namunali advokati” va “Yilning eng namunali advokatlik tuzilmasi” tanlovlarini tashkil etish. Chora-tadbirlar rejasi Har yili Advokatlar palatasi 21. Advokatlar va advokatlik tuzilmalari reytinglarini tuzish va ochiq holda eʼlon qilish maqsadida ular faoliyatini baholash mezonlarini tasdiqlash. Advokatlar palatasi raisi buyrugʻi 2018-yil oktyabr Advokatlar palatasi 22. Oʻzbekiston Respublikasi Advokatlar palatasi faoliyatining ochiqligini uning hisobotlarini, shu jumladan moliyaviy hisobotlarini ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilish orqali oshirish. Advokatlar palatasi raisi buyrugʻi Har yili Advokatlar palatasi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2018-yil 12-may,
PF-5441-son
Президента Республики Узбекистан
Указ
ПРОГРАММА
О мерах по коренному повышению эффективности института адвокатуры и расширению независимости адвокатов
За последние годы в стране в качестве важнейшей составной части судебно-правовых реформ осуществлена значительная работа по повышению роли и значения адвокатуры, являющейся одним из эффективных институтов обеспечения защиты прав, свобод и законных интересов физических и юридических лиц.
Последовательно реализованы меры, направленные на организацию должного функционирования принципа состязательности сторон на всех стадиях судопроизводства, создана необходимая законодательная база для осуществления профессиональной деятельности адвокатов.
Вместе с тем анализ показывает, что адвокатура все еще не смогла превратиться в надежный правозащитный институт, пользующийся доверием у населения, имеется ряд факторов, препятствующих полной реализации прав адвокатов и не способствующих оказанию ими качественной юридической помощи. В их числе:
первое, отдельными работниками органов дознания и предварительного следствия допускается воспрепятствование доступу адвокатов к своим доверителям (подзащитным) по формальным причинам, действующие механизмы рассмотрения жалоб адвокатов в подобных ситуациях не обеспечивают эффективное предотвращение случаев воспрепятствования адвокатской деятельности;
второе, запросы адвокатов, направляемые в различные организации для эффективной защиты прав и интересов физических и юридических лиц, во многих случаях игнорируются, прежде всего должностными лицами государственных органов, не определены конкретный порядок и сроки рассмотрения запроса адвоката, ответственность за представление заведомо ложной или недостоверной информации;
третье, роль Палаты адвокатов Республики Узбекистан (далее — Палата адвокатов) в качестве защитника института адвокатуры сведена к минимуму, ее взаимодействие с адвокатами ограничивается сбором статистики и характеризуется излишней бюрократизацией;
четвертое, действующие организационно-правовые формы адвокатских структур не способствуют развитию конкуренции на рынке оказания юридических услуг, оказание юридических консультационных услуг не разграничено от адвокатской деятельности, что негативно влияет на развитие сферы;
пятое, система лицензирования адвокатской деятельности не учитывает разделение юридической практики на соответствующие сферы, что отрицательно влияет на специализацию адвокатской профессии;
шестое, допускается существенное административное воздействие при рассмотрении вопросов приостановления и прекращения действия адвокатской лицензии, вследствие чего подрывается самостоятельность и независимость адвокатуры;
седьмое, из-за недостаточной компетентности, недобросовестного отношения к своим профессиональным обязанностям часто встречаются факты нарушения адвокатами требований Правил профессиональной этики адвокатов, адвокатской тайны и присяги адвоката, что вызывает недовольство их доверителей (подзащитных).
В целях коренного совершенствования системы адвокатуры, повышения качества профессиональной юридической помощи и престижа профессии адвоката, а также полной реализации принципов равноправия и состязательности в судопроизводстве:
1. Определить, что с 1 июля 2018 года:
адвокат имеет право принимать меры по досудебному урегулированию споров, примирению сторон, а также выступать в качестве третейского судьи, за исключением случаев, когда адвокат является представителем одной из сторон;
срок обязательной стажировки в адвокатском формировании для получения лицензии на право занятия адвокатской деятельностью сокращается с шести до трех месяцев, при этом работники юридической службы государственных органов и организаций и лица, проработавшие в должности судьи, следователя или прокурора не менее трех лет, освобождаются от обязательной стажировки;
срок невыполнения адвокатом без уважительных причин своих профессиональных обязанностей, являющийся основанием для прекращения лицензии, продлевается с действующих трех до шести месяцев;
в случае вступления в законную силу обвинительного приговора суда о признании адвоката виновным в совершении преступления, судья в течение суток письменно информирует Министерство юстиции Республики Узбекистан и Палату адвокатов в установленном порядке;
действующие адвокаты и лица, вновь получившие статус адвоката, оказывают юридическую помощь на основании отдельной лицензии по каждой выбранной специализации, устанавливаемой Палатой адвокатов совместно с Министерством юстиции Республики Узбекистан. При этом действующим адвокатам переоформление лицензии осуществляется по выбранным ими специализациям с освобождением их от переаттестации и уплаты сборов;
прекращение действия лицензии в случаях систематического или однократного грубого нарушения адвокатом требований законодательства об адвокатуре, Правил профессиональной этики адвокатов, адвокатской тайны и присяги адвоката, совершения проступка, порочащего честь и достоинство адвоката и умаляющего авторитет адвокатуры, а также неустранения лицом, действие лицензии которого приостановлено, обстоятельств, повлекших за собой приостановление действия лицензии, в сроки, на которые приостановлено действие лицензии, осуществляется исключительно в судебном порядке по обращению Министерства юстиции Республики Узбекистан на основании заключения Высшей квалификационной комиссии;
срок для повторной сдачи квалификационного экзамена на приобретение статуса адвоката сокращается с одного года до шести месяцев.
2. Установить, что:
свидания адвокатов со своими подзащитными обеспечиваются своевременно и беспрепятственно в специальных комнатах, не имеющих устройств аудио- и видеонаблюдения, а также без присутствия посторонних лиц, при этом должна сохраняться визуальная видимость адвоката и подзащитного с исключением слышимости их беседы со стороны третьих лиц;
адвокат вправе беспрепятственно проносить в здания судов компьютерные, мобильные и иные коммуникационные устройства для осуществления своей профессиональной деятельности, за исключением закрытых судебных заседаний, в строгом соответствии со статьей 19 Уголовно-процессуального кодекса Республики Узбекистан. При этом использование указанных устройств внутри зданий судов не должно нарушать порядок проведения судебного процесса;
запросы адвокатов на получение справок, характеристик и иных документов или их копий, необходимых для оказания квалифицированной юридической помощи, из государственных и иных органов, а также предприятий, учреждений и других организаций должны исполняться в срок не более пятнадцати дней с момента получения запроса, за исключением сведений, содержащих государственные секреты или иную охраняемую законом тайну;
адвокаты, учредившие адвокатские бюро, могут осуществлять свою деятельность в жилых помещениях, принадлежащих им на праве собственности или на другом законном основании, перевод указанных помещений в категорию нежилых для их использования в деятельности адвокатского бюро не требуется;
за несвоевременное представление, предоставление ложной или недостоверной информации по запросу адвоката виновные должностные лица привлекаются в установленном порядке к административной ответственности на основании прямого обращения адвоката в суд.
3. Согласиться с предложением Министерства юстиции Республики Узбекистан и Палаты адвокатов о расширении круга субъектов, оказывающих юридические консультационные услуги, путем установления с 1 августа 2018 года порядка, в соответствии с которым:
оказание юридических консультационных услуг может осуществляться коммерческими организациями без получения лицензии, в порядке, определяемом Кабинетом Министров Республики Узбекистан. При этом, указанные организации не вправе заниматься представительством по гражданским, уголовным, экономическим и административным делам в судах;
адвокатские формирования оказывают юридические консультационные услуги в соответствии с Законом Республики Узбекистан «Об адвокатуре».
Министерству юстиции совместно с Палатой адвокатов в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан проект Положения об оказании юридических консультационных услуг коммерческими организациями, предусмотрев общие требования без прохождения разрешительных процедур.
4. Утвердить Программу комплексных мер по дальнейшему совершенствованию института адвокатуры согласно приложению .
5. Рекомендовать Палате адвокатов:
принять комплексные меры по переориентированию своей работы в соответствии с современными требованиями, целями и задачами настоящего Указа, обратив особое внимание на практическую реализацию гарантий деятельности адвокатуры, защиту прав адвокатских формирований и адвокатов, продвижение их законных интересов во взаимоотношениях с государственными органами;
создать при Палате адвокатов Комиссию по этике, осуществляющую разработку стандартов оказания квалифицированной юридической помощи и других стандартов адвокатской деятельности, дачу обязательных для территориальных управлений Палаты адвокатов, всех адвокатских формирований и адвокатов разъяснений по вопросам применения Правил профессиональной этики адвокатов, а также иные функции по обеспечению высоких стандартов адвокатской деятельности;
учредить квалификационные классы адвокатов, присваиваемые в зависимости от стажа работы в системе адвокатуры председателем Палаты адвокатов на основании заключения квалификационных комиссий;
принять меры по обеспечению открытости и гласности деятельности Палаты адвокатов, в том числе прозрачности ее финансово-экономической деятельности;
установить обновленный порядок и критерии автоматического определения адвокатского формирования для оказания юридической помощи подозреваемому, обвиняемому или подсудимому за счет государства, не допуская при этом возможности отбора одних и тех же адвокатов, а также вмешательства третьих лиц в этот процесс.
6. Министерству юстиции Республики Узбекистан по согласованию с Палатой адвокатов в трехмесячный срок принять меры по:
обеспечению прозрачности процесса проведения квалификационных экзаменов на приобретение статуса адвоката, в том числе с использованием возможности онлайн подачи необходимых документов, оптимизацией их перечня и трансляцией хода экзамена в режиме реального времени в сети Интернет;
развитию оказания бесплатной добровольной юридической помощи (pro bono) уязвимым слоям населения со стороны адвокатских формирований и адвокатов;
внедрению механизмов направления адвокатами запросов в государственные органы зарубежных стран для оказания качественной юридической помощи своим доверителям (подзащитным).
7. Установить, что:
проекты нормативно-правовых актов по вопросам, связанным с адвокатской деятельностью и судопроизводством, в обязательном порядке подлежат согласованию с Палатой адвокатов;
председатель Палаты адвокатов вправе участвовать на заседаниях Законодательной палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан по обсуждению проектов законов и высказывать мнения по ним;
дисциплинарное производство в отношении адвокатов может возбуждаться только решением соответствующей квалификационной комиссии либо Высшей квалификационной комиссии.
8. Предупредить работников органов дознания и предварительного следствия о недопустимости воспрепятствования законной деятельности адвокатов в любых проявлениях, в том числе путем ограничения их доступа к своим доверителям (подзащитным).
Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан ужесточить прокурорский надзор за безусловным исполнением законов о гарантиях деятельности адвокатов с принятием самых строгих мер ответственности к виновным должностным лицам, прежде всего органов дознания и предварительного следствия.
9. Подразделениям советника Президента Республики Узбекистан по вопросам правового сопровождения реформ и координации правоохранительной деятельности совместно с Министерством юстиции Республики Узбекистан:
принять комплекс мер по изучению и обобщению практики нарушения прав и законных интересов адвокатов при оказании ими юридической помощи физическим и юридическим лицам, принятию совместно с правоохранительными органами мер ответственности в отношении должностных лиц, допускающих нарушения права на защиту физических и юридических лиц в уголовном и административном производстве, при разрешении гражданских и экономических споров;
периодически рассматривать состояние соблюдения прав и законных интересов адвокатов и вносить аналитические записки по обеспечению права на защиту физических и юридических лиц.
10. Министерству юстиции Республики Узбекистан совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего Указа.
11. Контроль за исполнением настоящего Указа возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова, Генерального прокурора Республики Узбекистан О.Б. Муродова, первого заместителя Государственного советника Президента Республики Узбекистан Б.М. Мавлонова.
ПРИЛОЖЕНИЕ к Указу Президента Республики Узбекистан от 12 мая 2018 года № УП-5441
комплексных мер по дальнейшему совершенствованию института адвокатуры
№ Наименование мероприятий Форма реализации Сроки исполнения Ответственные исполнители I. Совершенствование законодательства в сфере адвокатской деятельности 1. Разработка проекта Закона «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «Об адвокатуре», предусматривающего: сокращение срока обязательной стажировки в адвокатском формировании для получения лицензии на право занятия адвокатской деятельностью с шести месяцев до трех месяцев; освобождение от обязательной стажировки работников юридической службы государственных органов и организаций и лиц, проработавших в должности судьи, следователя или прокурора не менее трех лет; сокращение срока повторной сдачи квалификационного экзамена на приобретение статуса адвоката с одного года до шести месяцев; сокращение срока повторной сдачи квалификационного экзамена на приобретение статуса с одного года до шести месяцев; расширение прав адвокатов на участие в качестве третейского судьи, а также досудебном урегулировании споров и примирении сторон; оказание юридической помощи на основании отдельной лицензии по каждой выбранной специализации; продление срока невыполнения адвокатом без уважительных причин своих профессиональных обязанностей, являющихся основанием для прекращения лицензии, от трех месяцев до шести месяцев; предоставление права председателю Палаты адвокатов Узбекистана принимать участие на заседаниях Законодательной палаты Олий Мажлиса по обсуждению проектов законов и высказывать мнения по ним; право адвоката, учредившего адвокатское бюро, осуществлять свою деятельность в жилых помещениях, принадлежащих им на праве собственности или на другом законном основании без требования перевода жилых помещений в нежилое помещение; порядок и сроки рассмотрения запроса адвоката; установление конкретных сроков применения дисциплинарных мер в отношении адвоката; прекращение действия лицензии исключительно в судебном порядке по обращению Министерства юстиции Республики Узбекистан на основании заключения Высшей квалификационной комиссии; возбуждение дисциплинарного производства в отношении адвокатов только решением соответствующей квалификационной комиссии либо Высшей квалификационной комиссии. Проект Закона июль 2018 года Минюст, Палата адвокатов, заинтересованные министерства и ведомства 2. Разработка проекта Закона «О внесении изменений и дополнений в Кодекс Республики Узбекистан об административной ответственности», предусматривающего административную ответственность должностных лиц за нарушение статьи 197 1 Кодекса Республики Узбекистан об административной ответственности на основании прямого обращения адвоката в суд без составления протокола об административной ответственности. Проект Закона июль 2018 года Минюст, Минфин, ГНК, Палата адвокатов, заинтересованные министерства и ведомства 3. Разработка проекта постановления Правительства Республики Узбекистан, предусматривающего: сокращение перечня документов, представляемых органу юстиции, для получения лицензии на право занятия адвокатской деятельностью; утверждение Положения об оказании юридических консультационных услуг коммерческими организациями. Проект постановления Кабинета Министров июль 2018 года Минюст, заинтересованные министерства и ведомства 4. Пересмотр норм правил внутреннего распорядка исправительных учреждений и следственных изоляторов, имея в виду: обеспечение своевременного и беспрепятственного свидания адвокатов со своими подзащитными в специальных комнатах, не оборудованных устройствами аудио- и видеонаблюдения, а также, исключая присутствие и возможность прослушивания беседы адвоката и подзащитного со стороны посторонних лиц, но сохраняя их визуальную видимость; возможность использования адвокатами электронными устройствами (мобильными телефонами, фотоаппаратом и диктофоном) при свидании с подзащитными; исключение требований предъявления адвокатами для встречи со своим подзащитным документов, не предусмотренных законодательством, кроме удостоверения адвоката и ордера на ведение конкретного дела. Приказ министра внутренних дел июль 2018 года МВД, Минюст, Палата адвокатов 5. Пересмотр о порядке обеспечения безопасности судов, судебных процессов и их участников, предусмотрев предоставления адвокату права беспрепятственно проносить в здания судов компьютерные, мобильные и иные коммуникационные устройства для осуществления своей профессиональной деятельности, за исключением закрытых судебных заседаний, в строгом соответствии со статьей 19 Уголовно-процессуального кодекса Республики Узбекистан. Постановление Верховного суда и Министерства внутренних дел июль 2018 года Верховный суд, МВД, Минюст II. Формирование эффективной системы защиты прав и законных интересов физических и юридических лиц 6. Образование Комиссии по содействию в соблюдении прав и законных интересов адвокатов при Палате адвокатов Республики Узбекистан из числа адвокатов, представителей правоохранительных и судебных органов, с возложением на нее: оказание содействия адвокатам в реализации их прав и полномочий, предусмотренных законодательством; проведение всестороннего анализа и обобщения жалоб и заявлений адвокатов по вопросам нарушения их прав и законных интересов при оказании юридической помощи физическим и юридическим лицам со стороны должностных лиц правоохранительных органов; принятие совместно с правоохранительными органами действенных мер в отношении должностных лиц, допускающих нарушения права на защиту физических и юридических лиц в уголовном и административном производстве, при разрешении гражданских и экономических споров; периодическое рассмотрение на своих заседаниях состояния соблюдения прав и законных интересов адвокатов. Постановление правления Палаты адвокатов июнь 2018 года Палата адвокатов, Минюст, Верховный суд, Генпрокуратура, заинтересованные министерства и ведомства 7. Утверждение Положения о порядке оказания адвокатом юридической помощи подозреваемому, обвиняемому, подсудимому за счет государства, предусматривающего: порядок и критерии определения территориальным управлением Палаты адвокатов адвокатского формирования для обеспечения участия в качестве защитника по уголовному делу в порядке, предусмотренном статьей 52 Уголовно-процессуального кодекса; перечень минимальных требований и действий, совершаемых адвокатами, назначаемых за счет государства. Постановление правления Палаты адвокатов август 2018 года Палата адвокатов 8. Выделение адвокатам необходимых помещений и зданий в местах удобных для обращения граждан, а также земельных участков для строительства таких помещений и зданий, в случаях недостаточности на соответствующей территории числа адвокатских формирований для удовлетворения потребностей в юридической помощи. Решения хокимов районов (городов) август 2018 года Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и г. Ташкента, Палата адвокатов 9. Организация в Народных приемных Президента Республики Узбекистан по Республике Каракалпакстан, областям и городу Ташкенту бесплатной юридической помощи гражданам со стороны адвокатов согласно графику. Приказ председателя Палаты адвокатов Ежедневно Палата адвокатов 10 Выделение отдельных комнат для адвокатов в помещениях судов общей юрисдикции в целях подготовки к предстоящему судебному процессу. План мероприятий август 2018 года Верховный суд, Палата адвокатов III. Внедрение инновационных и информационно-коммуникационных технологий в сфере адвокатуры 11. Обеспечение прозрачности процесса проведения квалификационных экзаменов на приобретение статуса адвокатов, в том числе электронная подача необходимых документов, оптимизация их перечня и трансляция хода экзамена в режиме реального времени в сети Интернет. Приказ министра юстиции сентябрь 2018 года Минюст, Палата адвокатов 12. Создание электронного сервиса поиска адвокатов по интересующим население критериям (специализация адвоката, месторасположение адвокатского формирования и т.д.). Приказ председателя Палаты адвокатов сентябрь 2018 года Палата адвокатов 13. Модернизация сайта Палаты адвокатов Республики Узбекистан, предусматривающая дополнительные возможности, в частности: получение статистической отчетности в электронном виде; обучение с использованием современных информационных технологий, в частности путем проведения вебинара; on-line консультацию; доступ к электронной библиотеке; публикацию журнала «Адвокат» в электронном виде; доступ к сайту на трех языках (узбекский, русский и английский). План мероприятий ноябрь 2018 года Палата адвокатов 14. Внедрение специальной электронной системы по автоматическому выбору адвоката, оказывающего юридическую помощь подозреваемому, обвиняемому, подсудимому за счет государства. План мероприятий до 1 декабря 2018 года Палата адвокатов, Минюст 15. Разработка и внедрение системы электронной подачи заявления и иных документов для получения лицензии на право занятия адвокатской деятельностью. План мероприятий декабрь 2018 года Минюст, Мининфоком, Палата адвокатов 16. Формирование единого электронного реестра адвокатов и адвокатских формирований, ведение книги учета выдачи оформленных удостоверений адвоката в электронном виде. План мероприятий декабрь 2018 года Минюст, Мининфоком, Палата адвокатов 17. Создание специального электронного портала, через который адвокаты могут предварительно направить в режиме реального времени уведомление о планируемом посещении исправительных учреждений и следственных изоляторов для встречи с доверителем (подзащитным) в удобное для них определенное время. План мероприятий декабрь 2018 года Минюст, Мининфоком, МВД, Палата адвокатов 18. Внедрение практики повышения профессиональной квалификации адвокатов с выездом на места, в том числе путем проведения видеоконференций. План мероприятий постоянно Минюст, Палата адвокатов IV. Повышение роли Палаты адвокатов Республики Узбекистан в качестве защитника института адвокатуры 19. Учреждение квалификационных классов адвокатов, присваиваемых в зависимости от стажа работы в системе адвокатуры решением правления Палаты адвокатов Республики Узбекистан. Приказ председателя Палаты адвокатов июль 2018 года Палата адвокатов 20. Организация ежегодных конкурсов «Лучший адвокат года» и «Лучшее адвокатское формирование года». План мероприятий Ежегодно Палата адвокатов 21. Утверждение критериев оценки деятельности адвокатов и адвокатских формирований с целью составления их рейтинга и публикации в открытом доступе. Приказ председателя Палаты адвокатов октябрь 2018 года Палата адвокатов 22. Повышение открытости Палаты адвокатов Республики Узбекистан путем публикации отчетов о его деятельности, в том числе финансовой, в средствах массовой информации. Приказ председателя Палаты адвокатов Ежегодно Палата адвокатов
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
12 мая 2018 г.,
№ УП-5441