UzbekAI

← Qonunlar

📅 2018-yil 14-may · Prezident qarorlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2018 йил 14 май · Президент қарорлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 14 мая 2018 г. · Постановления Президента

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 14 May 2018 · Presidential resolutions

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

Қарори

КОНЦЕПЦИЯСИ

ТАРКИБИ

РЎЙХАТИ

ЧОРА-ТАДБИРЛАР ДАСТУРИ

Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилиги тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида

Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигининг самарали тизимини яратиш давлатнинг қонунийлик ва ҳуқуқ-тартиботни таъминлаш, инсон ҳуқуқ ва эркинликлари, жамият ва давлат манфаатлари, тинчлик ва хавфсизликни ишончли ҳимоя қилиш бўйича устувор вазифаларидан бири ҳисобланади.

Шу билан бирга, суд-тергов амалиёти таҳлили, шунингдек, халқ билан бевосита мулоқот натижалари ушбу соҳада бир қатор тизимли муаммо ва камчиликлар мавжудлигини кўрсатди, хусусан:

биринчидан, жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилиги тизимида фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини самарали ҳимоя қилиш, жиноят ишлари бўйича судгача ва суд жараёнида қонунийликни таъминлашга тўсқинлик қилувчи ҳуқуқий бўшлиқларнинг мавжудлиги;

иккинчидан, жиноятларни профилактика қилиш ва олдини олиш, шунингдек, фуқароларга юксак ҳуқуқий маданият ва қонунга ҳурмат ҳиссини сингдириш борасидаги ҳуқуқий механизмларнинг етарли даражада самарадор эмаслиги;

учинчидан, алоҳида турдаги жиноятларни содир этганлик учун санкциялар қилмишларнинг ижтимоий хавфлилик хусусияти ва даражасига номувофиқлиги, жумладан жазонинг муқобил турлари, рағбатлантирувчи нормалар ва жамоат таъсир чоралари етарли даражада қўлланилмаслиги ва самарасизлиги;

тўртинчидан, тезкор-тергов тадбирларини ўтказиш сифатининг қониқарсизлиги ва процессуал қонунчилик талабларини бузган ҳолда олинган маълумотлардан далил сифатида фойдаланилиши;

бешинчидан, халқаро амалиётда эътироф этилган жиноят-ҳуқуқий институтларнинг етарли даражада имплементация қилинмаганлиги, жумладан юридик шахслар жиноий жавобгарлигининг мавжуд эмаслиги;

олтинчидан, суд-тергов фаолиятига замонавий ахборот-коммуникация технологияларини жорий қилиш жуда паст даражада эканлиги.

Замонавий халқаро стандартлар ва илғор хорижий тажрибани инобатга олган ҳолда, шунингдек, 2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясига мувофиқ жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигини такомиллаштиришнинг мутлақо янги устувор йўналишларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш мақсадида:

1. Ўзбекистон Республикасининг Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигини такомиллаштириш концепцияси 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

Қуйидагилар Ўзбекистон Республикасининг Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигини такомиллаштиришнинг асосий йўналишлари ва вазифалари этиб белгилансин:

жиноят қонунчилиги нормаларини унификация қилиш;

жиноий жавобгарлик ва жазо тизимини такомиллаштириш;

фуқаролар ҳуқуқ ва эркинликлари, жамият ва давлат манфаатларининг таъсирчан ва ишончли муҳофаза қилинишини таъминлаш;

жиноят-процессуал қонунчилиги нормаларини тизимлаштириш ва уйғунлаштириш;

жиноят процессида шахснинг ҳуқуқ ва эркинликлари кафолатларини ишончли таъминлаш механизмларини такомиллаштириш;

жиноят процессининг янги шакл ва тартиб-таомилларини киритиш.

2. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси, Олий суди ва Ички ишлар вазирлигининг қуйидагиларни назарда тутувчи «Электрон жиноят иши» дастлабки лойиҳаси доирасида амалга оширилаётган жиноят ишларини юритиш тартибини босқичма-босқич рақамлаштириш тўғрисидаги таклифи қабул қилинсин:

жиноят ишлари бўйича иш юритувни электрон шаклда юритиш ва процессуал ҳаракатларни амалга ошириш вақтида суриштирув органларининг прокуратура органлари, судлар ва жазони ижро этиш органлари, шунингдек, бошқа ташкилотлар билан маълумотлар алмашинуви имкониятини берувчи ҳимояланган тизимни, жумладан ахборот тизимлари ва маълумотлар базаларини интеграция қилиш, жиноят ишлари бўйича статистика юритишни автоматлаштириш орқали жорий қилиш;

ҳужжатнинг ягона идентификаторини жорий этишни ҳисобга олган ҳолда жисмоний ва юридик шахсларнинг суриштирув органлари, судлар, прокуратура органлари билан Интернет тармоғи орқали ахборот алмашинувини таъминлаш;

жиноят ишлари бўйича суриштирув амалиётида жиноят-процессуал ҳужжатларининг ягона электрон шаклини ишлаб чиқиш;

жиноят ишларини юритиш жараёнларини, шу жумладан жиноят ишлари бўйича электрон иш юритувда тартиб-таомилларни қисқартириш ва ортиқча босқичларни чиқариб ташлаш орқали оптималлаштириш;

процессуал ҳаракатларни амалга ошириш тартибларини, жумладан электрон шаклда санкциялар олиш, далилларни тўплаш, экспертизалар, суд муҳокамаси ўтказиш ва суд қарорларини ижро этиш орқали соддалаштириш.

3. Ўзбекистон Республикасининг Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигини такомиллаштириш бўйича идоралараро комиссия (кейинги ўринларда Идоралараро комиссия деб юритилади) ташкил этилсин ва унинг таркиби 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

4. Идоралараро комиссия (О.Б. Муродов):

икки ҳафта муддатда Ўзбекистон Республикасининг жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигини такомиллаштириш, шунингдек, «Электрон жиноят иши» дастлабки лойиҳасини амалга ошириш бўйича ишчи гуруҳлар ташкил этсин ва уларнинг иш режаларини тасдиқласин;

2018 йил 1 декабрга қадар Тошкент шаҳрининг Яккасарой ва Миробод туманларида «Электрон жиноят иши» дастлабки лойиҳаси (кейинги ўринларда — дастлабки лойиҳа) амалга киритилсин;

2019 йил 1 октябрга қадар дастлабки лойиҳанинг синовлари натижаларидан келиб чиқиб, жиноят ишлари бўйича электрон иш юритуви жорий қилиниши муносабати билан жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигини такомиллаштириш бўйича таклифлар киритсин;

2019 йил 1 декабрга қадар ушбу қарор билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигини такомиллаштириш концепцияси асосида Жиноят кодекси ва Жиноят-процессуал кодексининг янги таҳрирдаги лойиҳаларини киритсин.

Ушбу бандда белгиланган вазифаларни амалга ошириш доирасида:

жиноят ва жиноят-процессуал ҳуқуқи соҳасидаги илғор халқаро тажрибани, умумэътироф этилган норма ва стандартларни, жумладан жойларга чиққан ҳолда ўрганишни;

илмий доиралар, фуқаролик жамияти институтлари, оммавий ахборот воситалари вакиллари ва хорижий экспертларни жалб қилган ҳолда учрашувлар, семинарлар, давра суҳбатлари ва матбуот анжуманлари ташкил этишни таъминласин.

5. Дастлабки лойиҳа иштирокчилари рўйхати ва уни амалга ошириш бўйича чора-тадбирлар дастури 3 ва 4-иловаларга мувофиқ тасдиқлансин.

6. Белгилаб қўйилсинки, дастлабки лойиҳани амалга ошириш доирасида:

бир вақтнинг ўзида ҳужжатларнинг қоғоз ва электрон шаклларидан фойдаланилади;

Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси «Электрон жиноят иши» лойиҳасининг амалга оширилиши ва юритилишига масъул бўлган ваколатли орган ҳисобланади;

иш ўринларини жиҳозлаш, ички локал-ҳисоблаш тармоқларини ташкил этиш тегишли вазирлик ва идоралар — дастлабки лойиҳа иштирокчиларининг ўз маблағлари ҳисобидан амалга оширилади;

алоқа каналлари билан таъминлаш «Ўзбектелеком» АК томонидан Ахборот-коммуникация технологияларини ривожлантириш жамғармаси ҳисобидан амалга оширилади;

«Электрон жиноят иши» тизимини яратиш ва жорий этиш, уни дастлабки лойиҳа иштирокчиларининг мавжуд ахборот тизимлари ва ресурслари билан интеграция қилиш ва ахборот хавфсизлигини таъминлаш бўйича зарурий чораларни кўриш, лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқиш «UZICON.UZ» ДУК томонидан Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюросининг Ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш маркази билан биргаликда Ахборот-коммуникация технологияларини ривожлантириш жамғармаси ҳисобидан амалга оширилади.

7. Идоралараро комиссия раисига юклатилган вазифаларни амалга оширишда вазирлик ва идораларнинг мутахассислари, республиканинг илмий ва таълим муассасалари вакиллари, шунингдек, халқаро ташкилотлар маслаҳатчиларини жалб қилиш ҳуқуқи берилсин.

8. Вазирлик ва идоралар раҳбарлари ушбу қарорнинг ўз вақтида ва самарали ижроси учун шахсан масъул эканлиги белгилаб қўйилсин.

9. Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги Идоралараро комиссияга хорижий мамлакатларга сафарларни ташкил этиш, шунингдек, хорижий мамлакатларнинг давлат органлари ва халқаро ташкилотлар вакиллари билан учрашув ва музокараларни ўтказишда ҳар томонлама кўмаклашсин.

10. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси, масъул вазирлик ва идоралар ушбу қарор билан белгиланган вазифаларни самарали амалга ошириш учун зарур бўлган ташкилий ва амалий чоралар кўрилишини таъминласин.

11. Ушбу қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош прокурори О.Б. Муродов ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Давлат маслаҳатчисининг биринчи ўринбосари Б.М. Мавлонов зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 14 майдаги ПҚ-3723-сон қарорига 1-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикасининг Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигини такомиллаштириш

1994 йилда қабул қилинган Ўзбекистон Республикасининг Жиноят ва Жиноят-процессуал кодекслари шахсни жиноий тажовузлардан самарали муҳофаза қилиш, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари ҳамда жамият ва давлат манфаатларини ҳимоя қилиш, қонунийлик ва ҳуқуқий тартиботни таъминлаш учун ҳуқуқий пойдевор яратди.

Ўтган йиллар мобайнида мамлакатимиз жиноят ва жиноят-процессуал қонун ҳужжатларида унинг нормаларини такомиллаштиришга, жиноят процессига жалб этиладиган фуқароларнинг ҳуқуқлари ва эркинликларини сўзсиз таъминлаш мақсадида илғор халқаро стандартлар ва хорижий амалиётни имплементация қилишга қаратилган сезиларли ўзгаришлар юз берди.

Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигини такомиллаштириш соҳасидаги давлат сиёсатининг энг муҳим йўналишларини белгилаб берган 2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясининг қабул қилиниши суд-ҳуқуқ тизимини ислоҳ қилишнинг тарихий аҳамиятга эга бўлган босқичи бўлди.

Хусусан, жиноят қонунчилигининг янада либераллашуви ҳамда алоҳида тоифадаги жиноятларни жиноий юрисдикциядан чиқариш амалга оширилди, озодликдан маҳрум этиш билан боғлиқ бўлмаган жазолар рўйхати кенгайтирилди.

«Хабеас корпус» институтини қўллаш соҳасини кенгайтириш, жиноят ишлари бўйича иш юритишнинг соддалаштирилган тартибини жорий қилиш, шунингдек, суд-тергов фаолиятида фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини кафолатлашни янада кучайтириш бўйича комплекс чора-тадбирлар амалга оширилди.

Ҳар бир ходим томонидан «Халқ манфаатларига хизмат қилиш» деган эзгу ғояни амалга оширишга асосланган ҳолда ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари фаолиятини ташкил этиш тубдан қайта кўриб чиқилди.

Шу билан бирга, суд-тергов амалиётида, жумладан мамлакатнинг жиноий-ҳуқуқий сиёсатини самарали рўёбга чиқаришга тўсқинлик қилаётган, жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигидаги айрим нормаларнинг мукаммал эмаслиги билан боғлиқ бўлган қатор муаммо ва камчиликлар сақланиб қолмоқда, хусусан:

жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилиги тизимида фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини самарали ҳимоя қилиш, жиноят ишлари бўйича судгача ва суд жараёнида қонунийликни таъминлашга тўсқинлик қилаётган ҳуқуқий бўшлиқларнинг мавжудлиги;

жиноятларни профилактика қилиш ва олдини олиш, шунингдек, фуқароларга юксак ҳуқуқий маданият ва қонунга ҳурмат ҳиссини сингдириш борасидаги механизмларнинг етарли даражада тартибга солинмаганлиги;

алоҳида турдаги жиноятлар учун санкциялар қилмишларнинг ижтимоий хавфлилик хусусияти ва даражасига номувофиқлиги, жумладан жазонинг муқобил турлари, рағбатлантирувчи нормалар ва жамоат таъсир чоралари етарли даражада қўлланилмаслиги ва самарасизлиги;

тезкор-тергов тадбирлари ўтказиш сифатининг қониқарсизлиги ва процессуал қонунчилик талабларини бузган ҳолда олинган маълумотлардан далил сифатида фойдаланилиши;

халқаро ҳуқуқ ва хорижий амалиётда эътироф этилган жиноят-ҳуқуқий институтларнинг етарли даражада, жумладан юридик шахсларнинг жиноий жавобгарлигини белгилаш соҳасида имплементация қилинмаганлиги;

суд-тергов фаолиятига замонавий ахборот-коммуникация технологияларини жорий қилиш жуда паст даражада эканлиги.

Юқоридагилар қуйидаги асосий йўналишларни назарда тутувчи давлат жиноят-ҳуқуқий сиёсатининг мутлақо янги устувор йўналишларини ишлаб чиқиш ва амалга оширишни талаб этади:

I. ЖИНОЯТ ҚОНУНЧИЛИГИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ

1. Жиноят қонунчилиги нормаларини унификация қилиш

1. Жиноят қонунчилигини халқаро стандартларга унификация қилинганлиги ва мувофиқлаштирилганлиги нуқтаи назаридан инвентаризация қилиш.

2. Турлича шарҳлаш ёки коррупция ҳолатлари содир этилишига йўл қўядиган ёхуд ижтимоий хавфлилик даражаси ва характери жиноят қонунчилиги принципларига мос келмайдиган қилмишлар учун жавобгарлик белгиланишига йўл қўядиган нормаларни чиқариб ташлаш.

3. Жиноят кодексидаги фуқароларнинг ҳуқуқлари ва эркинликлари, жамият ва давлат манфаатларини самарали ҳимоя қилишга тўсқинлик қиладиган ҳуқуқий бўшлиқлар, қарама-қаршиликлар ва «оқ доғлар»ни бартараф этиш.

4. Жиноят кодексида қўлланиладиган атама ва тушунчаларни уларнинг мазмунига аниқ таъриф бериш ва ягона шаклда қўллаш орқали такомиллаштириш.

5. Жиноятларни олдини олиш ва бартараф этиш бўйича самарали ҳуқуқий механизмларни яратиш, фуқароларга юксак ҳуқуқий маданиятни сингдириш, уларни Конституция ва қонунларга амал қилиш руҳида тарбиялаш.

2. Жиноий жавобгарлик ва жазо тизимини такомиллаштириш

1. Жиноий қилмишнинг ижтимоий хавфлилик даражаси ва характерини белгиловчи муқобил кўрсаткичларни жорий этиш орқали жиноятларни таснифлаш тизими ва мезонларини қайтадан кўриб чиқиш.

2. Жиноят содир этган шахсларга нисбатан жавобгарлик муқаррарлигининг ишончли кафолатини таъминлаш.

3. Жазолар тизими ва уларни тайинлаш механизмларини қайтадан кўриб чиқиш, эскирган ҳамда замонавий талабларга жавоб бермайдиган жазолар шакли ва турларини чиқариб ташлаш.

4. Жиноят содир этишда айбдор деб топилган шахсларни тарбиялаш, шунингдек, содир этилиши мумкин бўлган жиноятларнинг олдини олишга қаратилган жазо турлари ва бошқа ҳуқуқий таъсир чораларини жорий этиш.

5. Тамом бўлмаган жиноят, жиноятда иштирокчилик ва бир қанча жиноят содир этиш институтларини уларнинг мезонлари ва хусусиятларини аниқлаштириш орқали такомиллаштириш, шунингдек, улар ўртасида мавжуд зиддиятларни бартараф этиш.

6. Рағбатлантирувчи нормаларни, жумладан жазони енгиллаштириш ёки шахсни жиноий жавобгарлик ёхуд жазодан озод қилиш шартларини ўрнатувчи нормаларни кенгайтириш.

7. Қилмишнинг жиноийлигини истисно қилувчи ҳолатларни белгиловчи нормаларни такомиллаштириш.

8. Тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллаш институтини, жумладан мазкур чораларни қўллаш асосларини кенгайтириш орқали ривожлантириш.

3. Фуқаролар ҳуқуқлари ва эркинликлари, жамият ва давлат манфаатларини амалда ва ишончли ҳимоя қилишни таъминлаш

1. Ижтимоий хавфи катта бўлмаган жиноятларнинг алоҳида таркибини босқичма-босқич жиноий юрисдикциядан чиқариш сиёсатини давом эттириш.

2. Жиноий жазоларнинг санкцияларини жиноятларнинг ижтимоий хавфлилик даражаси ва характери билан қатъий мувофиқлаштириш, жазоларнинг муқобил турларини оқилона ва мутаносиб равишда қўллашни таъминлаш.

3. Жиноят қонунчилигининг, айниқса, ижтимоий хавфи катта бўлмаган ва унча оғир бўлмаган жиноятларни биринчи маротаба содир этган, шунингдек, аҳолининг ижтимоий заиф қатламлари — вояга етмаганлар, кексалар, ногиронлиги бўлган шахслар, ҳомиладор аёллар ва қарамоғида вояга етмаган болалари бўлган ёлғиз шахсларга нисбатан янада инсонпарварлигини таъминлаш.

4. Оғир ва ўта оғир жиноятлар, жумладан терроризм, экстремизм ва коррупциявий жиноятларни, шу билан бирга уюшган гуруҳ ҳамда жиноий уюшма таркибида қийноққа солиш усулларидан фойдаланган ҳолда жиноят содир этишда айбдор бўлган шахсларга нисбатан кескин жиноий сиёсатни давом эттириш.

5. Жиноят процессига жалб этилган вояга етмаганларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилишни таъминлашга қаратилган жиноий-ҳуқуқий нормаларни такомиллаштириш.

6. Жиноят қонунчилигига дунё ҳамжамиятида тобора ортиб бораётган хавфларни ҳисобга олган ҳолда трансмиллий ва халқаро жиноятларни содир этганлик учун жавобгарликни киритиш.

7. Технологик тараққиёт, жумладан кибержиноят билан боғлиқ жиноят турларининг кенгайганлигини ҳисобга олган ҳолда ахборот технологиялари соҳасида жавобгарликни назарда тутувчи нормаларни қайта кўриб чиқиш.

II. ЖИНОЯТ-ПРОЦЕССУАЛ ҚОНУНЧИЛИКНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ

1. Жиноят-процессуал қонунчилик нормаларини тизимлаштириш ва уйғунлаштириш

1. Жиноят-процессуал қонунчиликни халқаро стандартларга унификация қилинганлиги ва мувофиқлаштирилганлиги нуқтаи назаридан инвентаризация қилиш.

2. Турлича талқин қилинадиган ёки уларни қўллаш бўйича тушунтириш талаб этувчи жиноят-процессуал нормалардан воз кечиш, шунингдек, тўғридан-тўғри қўлланувчи қонунлардан фойдаланиш амалиётига тўлиқ ўтиш.

3. Жиноят-процессуал қонунчилик тизимини нормалар ва институтларни ҳуқуқий жиҳатдан қўллашнинг самарадорлигини ҳисобга олган ҳолда уларнинг мантиқий кетма-кетлигини таъминлаш нуқтаи назаридан қайта кўриб чиқиш, шунингдек, такрорланувчи нормалардан воз кечиш.

4. Жиноят-процессуал тамойиллар тизимини замонавий ёндашувлар, илғор халқаро стандартлар ва хорижий амалиётни ҳисобга олган ҳолда янада такомиллаштириш.

5. Жиноят-процессуал қонунчиликдаги фуқароларнинг ҳуқуқ ҳамда эркинликлари, жамият ва давлатнинг манфаатларини самарали ҳимоя қилишга тўсқинлик қилувчи ҳуқуқий бўшлиқлар ва қарама-қаршиликларни бартараф этиш.

6. Халқаро ҳамкорлик масалаларини тартибга солувчи жиноят-процессуал нормаларни Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига мувофиқлаштириш.

2. Жиноят процессида шахс ҳуқуқ ва эркинликларининг ишончли кафолатини таъминлаш механизмларини такомиллаштириш

1. Суд-тергов фаолиятининг шаффофлиги ва ошкоралигини таъминлаш, жиноят ишлари бўйича иш юритувда жамоатчилик иштироки институтини кучайтириш.

2. Адвокатларнинг процессуал ҳуқуқ ва ваколатларини кучайтириш орқали тарафларнинг ўзаро тортишув тамойилини амалда рўёбга чиқариш, уларнинг ҳаққоний мустақиллигини таъминлаш, шунингдек, жиноят иши бўйича ҳимоячининг иштироки шарт бўлган ишларга оид асосларни кенгайтириш.

3. «Хабеас корпус» институтини қўллаш кўламини, жумладан судгача бўлган босқичда амалга ошириладиган процессуал қарорлар ва ҳаракатлар устидан судга шикоят қилиш институтини жорий этиш орқали кенгайтириш.

4. Суриштирув ва дастлабки тергов жиноят-процессуал институтларини янада такомиллаштириш, жиноят ишларининг кетма-кетлигини тартибга солувчи жиноят-процессуал нормаларни дифференциациялаш.

5. Терговга қадар текширув ва суд босқичларида ишларни кўриб чиқишда ярашув институтини қўллаш доирасини кенгайтириш.

6. Вояга етмаганларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишни таъминлашга қаратилган жиноят-процессуал нормаларни такомиллаштириш, уларнинг бузилган ҳуқуқларини тиклаш, шунингдек, вояга етмаганлар томонидан содир этиладиган жиноятларни профилактика қилиш ва олдини олиш бўйича чораларни кучайтириш.

7. Терговга қадар текширув жараёнига жалб этилган, шунингдек, жиноят иши қўзғатилгунга қадар ушланган шахсларнинг процессуал мақомини аниқлаштириш.

8. Ҳуқуқни қўллаш амалиётидаги мавжуд муаммо ва камчиликларни ҳисобга олган ҳолда жиноят ишларини тўхтатиш ва жиноят ишини қўзғатишни рад қилиш тартиби ҳамда асосларини такомиллаштириш.

9. Тўхтатилган жиноят ишлари доирасида тақиқ қўйилган ва гаровга олинган мол-мулклар, ашёвий далиллар тақдирини тартибга солувчи жиноят-процессуал нормаларни қайта кўриб чиқиш.

10. Реабилитация институтини қўллаш асосларини ва уни амалга ошириш механизмларини такомиллаштириш.

11. Судга қадар ва суд босқичида экспертиза ўтказиш ва тафтиш қилишнинг аниқ мезон ҳамда тартиб-таомилларини жорий этиш.

12. Судга қадар ва суд босқичида мутахассиснинг процессуал мақомини аниқлаштириш, шунингдек, мутахассис фикрига процессуал тус бериш.

13. Процессуал муддатларни ҳисоблаб чиқиш ва процессуал чиқимларни қоплаш тартибини такомиллаштириш.

14. Жиноятдан жабрланган шахсларга етказилган зарарни қоплаш ва кўмаклашишнинг самарали механизмларини ўрнатиш.

15. Маҳкумларга нисбатан амнистия ва афв этиш шаклидаги инсонпарварлик актларини қўллаш тартибини такомиллаштириш.

3. Жиноят процессининг янги шакл ва тартиб-таомилларини жорий этиш

1. Судга қадар ва суд босқичида соддалаштирилган иш юритиш тартиб-тамойилларини янада ривожлантириш, суд-тергов ҳаракатларининг инновацион шакллари ва услубларини жорий этиш.

2. Терговга қадар текширув жараёнида жиноят аломатлари бор ёки йўқлигини аниқлаш мақсадида айрим процессуал ва тергов ҳаракатларини амалга оширишнинг оптимал механизмларини яратиш.

3. Тарафларнинг ўзаро тортишув тамойилини таъминлаш асосида дастлабки эшитиш институтини жорий этиш орқали жиноят ишини суд муҳокамасига тайинлаш босқичини ислоҳ қилиш.

4. Суд муҳокамасида айбловни ўзгартиришни, жумладан янада оғирроқ айбловга ўтишни назарда тутувчи механизмларни, шунингдек, прокурор айбловдан воз кечишининг процессуал механизмини яратиш.

5. Гувоҳ, жабрланувчи ва жиноятдан жабр кўрган шахсларни ҳимоя қилиш бўйича таъсирчан жиноят-процессуал ҳамда ташкилий чораларни жорий этиш.

6. Гувоҳ ва жабрланувчилар кўрсатувларини, биринчи навбатда, уларни объектив сабабларга кўра кечроқ сўроқ қилиш имконияти бўлмаган ҳолларда, олдиндан мустаҳкамлаб қўйиш (депонирования қилиш) институтини жорий этиш.

7. Суд-тергов фаолиятида, хусусан «Электрон жиноят иши» ва «масофадан сўроқ қилиш» тизимларини жорий этишда ахборот-коммуникация технологияларидан самарали фойдаланишни таъминлаш.

8. Янги жиноят процессуал институтларни жорий этишни ҳисобга олган ҳолда суд қарорларининг қонунийлиги, асослилиги ва адолатлилигини текшириш институтини янада ривожлантириш.

9. Суд ҳукми, ажрими ва қарорларининг ижросига тааллуқли муаммоларни ҳал этишнинг таъсирчан механизмларини яратиш.

III. Ўзбекистон Республикасининг Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигини такомиллаштириш концепциясини амалга оширишдан кутилаётган натижалар

Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчиликни жаҳон ҳамжамиятининг жадал ривожланиш тенденцияларини, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимояси, жамият ва давлат манфаатлари, тинчлик ва хавфсизликни таъминлашни инобатга олган ҳолда янада такомиллаштириш.

Бунда қуйидаги мақсадларга эришиш алоҳида аҳамият касб этади:

жиноятнинг олдини олиш ва фуқароларни қонунларни ҳурмат қилиш руҳида тарбиялаш, уларнинг ҳуқуқий маданиятини оширишнинг амалий ва самарали механизмларини ишлаб чиқиш;

суд-тергов фаолиятининг шаффофлиги ва ошкоралигини таъминлаш, жиноят ишлари бўйича иш юритувда жамоатчилик иштироки институтини кучайтириш;

миллий хусусиятлар ва шароитларни эътиборга олган ҳолда жиноят ва жиноят-процессуал қонунчиликка илғор хорижий тажрибани имплементация қилиш;

жиноий қилмишдан жабр кўрган шахсларнинг бузилган ҳуқуқларини тиклаш механизмларининг самарадорлигини ошириш;

суд-тергов фаолиятига замонавий ахборот-коммуникация технологияларини кенг жорий этиш.

Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчиликни такомиллаштириш концепциясини самарали амалга оширишнинг пировард натижасида «Қонун устувор — жазо муқаррар» тамойили ҳаётга тўлиқ татбиқ этилиши лозим.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 14 майдаги ПҚ-3723-сон қарорига 2-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикасининг жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилигини такомиллаштириш бўйича Идоралараро комиссия

1. О.Б. Муродов — Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори, Комиссия раиси 2. Б.М. Мавлонов — Ўзбекистон Республикаси Президенти маслаҳатчисининг биринчи ўринбосари, Комиссия раиси ўринбосари 3. Б.Ш. Мирбабаев — Ўзбекистон Республикаси Конституциявий суди раиси 4. К.Ф. Камилов — Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси 5. Д.Х. Игамов — Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлиги хизмати раисининг ўринбосари 6. П.Р. Бобожонов — Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазири 7. Р.К. Давлетов — Ўзбекистон Республикаси Адлия вазири 8. М.Б. Азимов — Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитаси раиси 9. А.И. Ахмедходжаев — Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазири 10. Ш.Ш. Садыков — Ўзбекистон Адвокатлар палатаси раиси 11. Мухамедов У.С. — Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти бошлиғининг биринчи ўринбосари 12. Ш.А. Аминов — Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси директорининг ўринбосари 13. Е.С. Каньязов — Ўзбекистон Республикаси Адлия вазири ўринбосари — Тошкент давлат юридик университети ректори 14. Ачилов Ж.А. — Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси бошқарма бошлиғи 15. У.Х. Мухамедов — Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги академияси бошлиғининг биринчи ўринбосари

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 14 майдаги ПҚ-3723-сон қарорига 3-ИЛОВА

Тошкент шаҳрининг Яккасарой ва Миробод туманларида «Электрон жиноят иши» дастлабки лойиҳаси иштирокчиларининг

1. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси 2. Тошкент шаҳар Яккасарой туман прокуратураси 3. Тошкент шаҳар Миробод туман прокуратураси 4. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти 5. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаментининг Тошкент шаҳар Яккасарой тумани бўлими 6. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаментининг Тошкент шаҳар Миробод тумани бўлими 7. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси 8. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси Тошкент шаҳар Яккасарой тумани бўлими 9. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси Тошкент шаҳар Миробод тумани бўлими 10. Ўзбекистон Республикаси Олий суди 11. Жиноят ишлари бўйича Тошкент шаҳар Яккасарой тумани суди 12. Жиноят ишлари бўйича Тошкент шаҳар Миробод тумани суди 13. Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги 14. Тошкент шаҳар Яккасарой тумани ички ишлар органлари фаолиятини мувофиқлаштирувчи бошқармаси 15. Тошкент шаҳар Миробод тумани ички ишлар органлари фаолиятини мувофиқлаштирувчи бошқармаси 16. Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитаси 17. Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитасининг Тошкент шаҳар бошқармаси

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 14 майдаги ПҚ-3723-сон қарорига 4-ИЛОВА

Тошкент шаҳрининг Яккасарой ва Миробод туманларида «Электрон жиноят иши» дастлабки лойиҳасини амалга ошириш бўйича

T/p Тадбирлар Амалга ошириш шакллари Ижро муддатлари Масъул ижрочилар I. Ташкилий чора-тадбирлар 1. Суриштирув органлари билан муносабатларнинг ҳуқуқий асосларини яратиш мақсадида прокуратура, ИИВ, ДБҚ, суд органлари, Адлия вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва бошқа ташкилотлар вакилларидан иборат юридик масалалар бўйича ишчи гуруҳи (1-ишчи гуруҳ) таркиби, иш режасини тасдиқлаш ва унинг устувор вазифаларини белгилаш. 1-ишчи гуруҳ таркиби ва иш режасини тасдиқлаш Икки ҳафта Комиссия (О. Муродов) 2. Суриштирув органлари билан ташкилий-техник ҳамкорликни яратиш учун прокуратура, ИИВ, ДБҚ, суд органлари, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, «UNICON. UZ» ДУК, «Ўзбектелеком» АК, Мажбурий ижро бюроси АКТ жорий этиш Маркази вакилларидан иборат ишчи гуруҳи (2-ишчи гуруҳ) таркиби, иш режасини тасдиқлаш ва унинг устувор вазифаларини белгилаш. 2-ишчи гуруҳ таркиби ва иш режасини тасдиқлаш Икки ҳафта Комиссия (О. Муродов) 3. Жиноят ишлари юритишни самарали рақамлаштиришни таъминлаш мақсадида қуйидагиларни ўрганишни назарда тутган ҳолда суд-тергов фаолиятини танқидий таҳлил қилиш: суриштирувчилар томонидан амалга ошириладиган жиноят ишлари бўйича амалдаги жиноят-процессуал ишларини юритиш тартибини; суриштирув органларининг давлат органлари, шунингдек бошқа ташкилотлар билан ҳамкорлик қилиш тартибини; прокурор ва суд органининг санкциясини олиш, шунингдек прокурор назоратини амалга ошириш тартибини; суд муҳокамаси тартибини; жиноят ишларини юритиш жараёнлари тартибини, шу жумладан, жиноят ишлари бўйича электрон иш юритувида тартиб-таомилларни қисқартириш ва ортиқча босқичларни чиқариб ташлаш йўли орқали оптималлаштириш нуқтаи назаридан; суд қарорларининг Бош прокуратура ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси томонидан амалдаги жиноий-ижро қилиш тартибини. Таҳлилий маълумотнома 2018 йил 1 июнга қадар 1-ишчи гуруҳ, манфаатдор вазирлик ва идоралар 4. Дастлабки лойиҳа иштирокчилари бўлган органларнинг ахборот-коммуникациявий инфратузилмасини, шу жумладан уларда қўлланилаётган ахборот тизимлари, ресурслари ва маълумотлар базасини танқидий ўрганиш ва тегишли таклифлар тайёрлаш. Таҳлилий маълумот 2018 йил 1 июнга қадар 2-ишчи гуруҳ 5. Жиноят ишларини юритишни рақамлаштириш учун керак бўлган техник ва дастурий воситаларга бўлган эҳтиёжни ўрганиш. Техник лойиҳани ишлаб чиқиб ва тасдиқлаш. Техник лойиҳа 2018 йил 15 июнга қадар 2-ишчи гуруҳ, «UNICON. UZ» ДУК, Мажбурий ижро бюроси АКТ жорий этиш маркази 6. Жиноят процессини рақамлаштириш соҳасидаги хорижий давлатларнинг илғор халқаро тажрибасини, жумладан жойларга сафар қилиш орқали ўрганиш. Таҳлилий маълумот 2018 йил 1 июлга қадар Комиссия (О. Муродов) ТИВ (Б. Асадов) 7. Қуйидагиларни назарда тутган ҳолда «Электрон жиноят иши» тизимини яратишнинг техник шартларини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш: суриштирувни ва бошқа процессуал ҳаракатларни амалга ошириш тартибларини, шу жумладан, электрон шаклда санкциялар олиш, далилларни тўплаш, экспертизалар, суд муҳокамаси ўтказиш ва суд қарорларини ижро этиш орқали соддалаштиришни; тергов ҳаракатларини амалга оширишда далилларни процессуал мустаҳкамлаш механизмларини; тизимни суриштирув органларининг ахборот тизимлари билан интеграциялашувини; жиноят иши бўйича далиллар ва процессуал ҳужжатлар тўғрисидаги маълумотларнинг тизимда ишончли ҳимояланишини таъминлаш, жиноят процесси босқичлари тўғрисидаги маълумотларга ҳимояланган тарздан киришни таъминлаш; жиноят ишлари бўйича статистикани юритишни автоматлаштириш ва электрон хабар беришни жорий қилишни; ҳужжатнинг ягона идентификаторини жорий этиш; жисмоний ва юридик шахслар, уларнинг қонуний вакилларини тизим билан ўзаро муносабатлари учун Интернет тармоғида веб-сайт яратиш; суриштирув, прокуратура, суд органлари, Мажбурий ижро бюроси ходимларидан иборат бўлган тизим фойдаланувчилари учун идоралараро ҳимояланган веб-сайт яратиш. Техник топшириқ 2018 йил 1 августга қадар «UNICON. UZ» ДУК, 1,2-ишчи гуруҳлар, Мажбурий ижро бюроси АКТ жорий этиш маркази 8. Жиноят ишлари бўйича иш юритишнинг электрон шаклини ва идоралараро ахборот алмашинувини жорий этиш, суриштирув иш юритувида жиноят-процессуал ҳужжатларнинг ягона электрон шаклларини шакллантиришни кўзда тутувчи «Электрон жиноят иши» ахборот тизимини ишлаб чиқиш. Ахборот тизимлари комплекси 2018 йил 1 ноябрга қадар «UNICON. UZ» ДУК, 1,2-ишчи гуруҳлар, Мажбурий ижро бюроси АКТ жорий этиш маркази 9. Дастлабки лойиҳа доирасида жиноят ишларини юритиш бўйича услубий тавсиялар ишлаб чиқиш ва тизимдан фойдаланувчиларга етказиш, дастлабки лойиҳа иштирокчилари — органлар масъул ходимларини жиноят ишларини электрон юритиш бўйича ўқитиш ва малакасини ошириш бўйича курслар ташкил этиш. Услубий тавсиялар Ўқув курслари 2018 йил 1 сентябрга қадар 1,2 — ишчи гуруҳлар 10. Фуқаролик жамияти институтлар, оммавий ахборот воситалари, илмий доиралар вакиллари ва хорижий экспертларни кенг жалб қилган ҳолда учрашувлар, семинарлар, давра суҳбатлари ва матбуот-анжуманлари ташкил этиш. Учрашувлар, семинарлар, давра суҳбатлари ва матбуот-анжуманлари ташкил этиш Дастлабки лойиҳасини амалга ошириш даврида Комиссия (О. Муродов), Дастлабки лойиҳа иштирокчилари, манфаатдор вазирлик ва идоралар 11. Дастлабки лойиҳа иштирокчилари бўлган органларнинг ахборот-коммуникация инфратузилмасини республика миқёсида, шу жумладан уларда қўлланилаётган ахборот тизимлари, ресурслари ва маълумотлар базасини танқидий ўрганиш ва тегишли таклифлар тайёрлаш. Таҳлилий маълумот 2019 йил 15 январга қадар Комиссия (О. Муродов), Дастлабки лойиҳа иштирокчилари 12. «Электрон жиноят иши» тизимини республика бўйича босқичма-босқич жорий этиш бўйича «Йўл харитаси» ишлаб чиқиш. «Йўл харитаси» лойиҳаси 2019 йил 1 мартга қадар Комиссия (О. Муродов), 1,2 — ишчи гуруҳ II. Ташкилий-техник тадбирлар 13. Зарур компьютер ва офис техникаси, планшетлар, электрон рақамли имзо калитлари билан жиҳозланган ишчи ўринларини ташкил этиш. Техник жиҳозланган иш ўринлари 2018 йил 1 октябрга қадар Комиссия (О. Муродов), Дастлабки лойиҳа иштирокчилари, «UNICON. UZ» ДУК 14. Дастлабки лойиҳа иштирокчиларининг туманларда жойлашган органлари биноларигача оптик толали алоқа тармоқларини ўтказиш. Оптик жиҳозларни сотиб олиш ва ўрнатиш. Фойдаланишга топшириш акти 2018 йил 1 ноябрга қадар «Ўзбектелеком» АК 15. Дастлабки лойиҳа иштирокчиларининг туманлар миқёсидаги органларининг ички локал ҳисоблаш тармоғини ташкил этиш (зарур бўлган тақдирда). Фаолият юритаётган тармоқ 2018 йил 1 ноябрга қадар Манфаатдор вазирлик ва идоралар 16. Маълумотларни узатувчи ҳимояланган идоралараро тармоқ яратиш. Фаолият юритаётган тармоқ 2018 йил 15 ноябрга қадар «Ўзбектелеком» АК 17. «Электрон жиноят иши» тизимида жиноят иши материалларига нисбатан тегишли тарздаги электрон реквизитларни (имзо, муҳр, штамп ва бошқалар), шунингдек электрон процессуал ва бошқа электрон ҳужжатларнинг ягона шаклларини қўллаш. Ахборот тизимлари комплекси 2018 йил 1 декабрга қадар 1,2 — ишчи гуруҳ, «UNICON. UZ» ДУК, Мажбурий ижро бюроси АКТ жорий этиш маркази 18. «Электрон жиноят иши» тизимини Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасида тизим серверини жойлаштирган ҳолда ишга тушириш. Фаолият юритаётган тизим (веб-сайтлар билан) 2018 йил 1 декабрга қадар Комиссия (О. Муродов), «UNICON. UZ» ДУК, Мажбурий ижро бюроси АКТ жорий этиш маркази, 2 — ишчи гуруҳ

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2018 йил 14 май,

ПҚ-3723-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 15.05.2018 й., 07/18/3723/1225-сон, 01.10.2018 й., 06/18/5547/1975-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Qarori

KONSEPSIYASI

TARKIBI

ROʻYXATI

ChORA-TADBIRLAR DASTURI

Jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligi tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida

Jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligining samarali tizimini yaratish davlatning qonuniylik va huquq-tartibotni taʼminlash, inson huquq va erkinliklari, jamiyat va davlat manfaatlari, tinchlik va xavfsizlikni ishonchli himoya qilish boʻyicha ustuvor vazifalaridan biri hisoblanadi.

Shu bilan birga, sud-tergov amaliyoti tahlili, shuningdek, xalq bilan bevosita muloqot natijalari ushbu sohada bir qator tizimli muammo va kamchiliklar mavjudligini koʻrsatdi, xususan:

birinchidan, jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligi tizimida fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini samarali himoya qilish, jinoyat ishlari boʻyicha sudgacha va sud jarayonida qonuniylikni taʼminlashga toʻsqinlik qiluvchi huquqiy boʻshliqlarning mavjudligi;

ikkinchidan, jinoyatlarni profilaktika qilish va oldini olish, shuningdek, fuqarolarga yuksak huquqiy madaniyat va qonunga hurmat hissini singdirish borasidagi huquqiy mexanizmlarning yetarli darajada samarador emasligi;

uchinchidan, alohida turdagi jinoyatlarni sodir etganlik uchun sanksiyalar qilmishlarning ijtimoiy xavflilik xususiyati va darajasiga nomuvofiqligi, jumladan jazoning muqobil turlari, ragʻbatlantiruvchi normalar va jamoat taʼsir choralari yetarli darajada qoʻllanilmasligi va samarasizligi;

toʻrtinchidan, tezkor-tergov tadbirlarini oʻtkazish sifatining qoniqarsizligi va protsessual qonunchilik talablarini buzgan holda olingan maʼlumotlardan dalil sifatida foydalanilishi;

beshinchidan, xalqaro amaliyotda eʼtirof etilgan jinoyat-huquqiy institutlarning yetarli darajada implementatsiya qilinmaganligi, jumladan yuridik shaxslar jinoiy javobgarligining mavjud emasligi;

oltinchidan, sud-tergov faoliyatiga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilish juda past darajada ekanligi.

Zamonaviy xalqaro standartlar va ilgʻor xorijiy tajribani inobatga olgan holda, shuningdek, 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasiga muvofiq jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligini takomillashtirishning mutlaqo yangi ustuvor yoʻnalishlarini ishlab chiqish va amalga oshirish maqsadida:

1. Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligini takomillashtirish konsepsiyasi 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

Quyidagilar Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligini takomillashtirishning asosiy yoʻnalishlari va vazifalari etib belgilansin:

jinoyat qonunchiligi normalarini unifikatsiya qilish;

jinoiy javobgarlik va jazo tizimini takomillashtirish;

fuqarolar huquq va erkinliklari, jamiyat va davlat manfaatlarining taʼsirchan va ishonchli muhofaza qilinishini taʼminlash;

jinoyat-protsessual qonunchiligi normalarini tizimlashtirish va uygʻunlashtirish;

jinoyat protsessida shaxsning huquq va erkinliklari kafolatlarini ishonchli taʼminlash mexanizmlarini takomillashtirish;

jinoyat protsessining yangi shakl va tartib-taomillarini kiritish.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi, Oliy sudi va Ichki ishlar vazirligining quyidagilarni nazarda tutuvchi “Elektron jinoyat ishi” dastlabki loyihasi doirasida amalga oshirilayotgan jinoyat ishlarini yuritish tartibini bosqichma-bosqich raqamlashtirish toʻgʻrisidagi taklifi qabul qilinsin:

jinoyat ishlari boʻyicha ish yurituvni elektron shaklda yuritish va protsessual harakatlarni amalga oshirish vaqtida surishtiruv organlarining prokuratura organlari, sudlar va jazoni ijro etish organlari, shuningdek, boshqa tashkilotlar bilan maʼlumotlar almashinuvi imkoniyatini beruvchi himoyalangan tizimni, jumladan axborot tizimlari va maʼlumotlar bazalarini integratsiya qilish, jinoyat ishlari boʻyicha statistika yuritishni avtomatlashtirish orqali joriy qilish;

hujjatning yagona identifikatorini joriy etishni hisobga olgan holda jismoniy va yuridik shaxslarning surishtiruv organlari, sudlar, prokuratura organlari bilan Internet tarmogʻi orqali axborot almashinuvini taʼminlash;

jinoyat ishlari boʻyicha surishtiruv amaliyotida jinoyat-protsessual hujjatlarining yagona elektron shaklini ishlab chiqish;

jinoyat ishlarini yuritish jarayonlarini, shu jumladan jinoyat ishlari boʻyicha elektron ish yurituvda tartib-taomillarni qisqartirish va ortiqcha bosqichlarni chiqarib tashlash orqali optimallashtirish;

protsessual harakatlarni amalga oshirish tartiblarini, jumladan elektron shaklda sanksiyalar olish, dalillarni toʻplash, ekspertizalar, sud muhokamasi oʻtkazish va sud qarorlarini ijro etish orqali soddalashtirish.

3. Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligini takomillashtirish boʻyicha idoralararo komissiya (keyingi oʻrinlarda Idoralararo komissiya deb yuritiladi) tashkil etilsin va uning tarkibi 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

4. Idoralararo komissiya (O.B. Murodov):

ikki hafta muddatda Oʻzbekiston Respublikasining jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligini takomillashtirish, shuningdek, “Elektron jinoyat ishi” dastlabki loyihasini amalga oshirish boʻyicha ishchi guruhlar tashkil etsin va ularning ish rejalarini tasdiqlasin;

2018-yil 1-dekabrga qadar Toshkent shahrining Yakkasaroy va Mirobod tumanlarida “Elektron jinoyat ishi” dastlabki loyihasi (keyingi oʻrinlarda — dastlabki loyiha) amalga kiritilsin;

2019-yil 1-oktabrga qadar dastlabki loyihaning sinovlari natijalaridan kelib chiqib, jinoyat ishlari boʻyicha elektron ish yurituvi joriy qilinishi munosabati bilan jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligini takomillashtirish boʻyicha takliflar kiritsin;

2019-yil 1-dekabrga qadar ushbu qaror bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligini takomillashtirish konsepsiyasi asosida Jinoyat kodeksi va Jinoyat-protsessual kodeksining yangi tahrirdagi loyihalarini kiritsin.

Ushbu bandda belgilangan vazifalarni amalga oshirish doirasida:

jinoyat va jinoyat-protsessual huquqi sohasidagi ilgʻor xalqaro tajribani, umumeʼtirof etilgan norma va standartlarni, jumladan joylarga chiqqan holda oʻrganishni;

ilmiy doiralar, fuqarolik jamiyati institutlari, ommaviy axborot vositalari vakillari va xorijiy ekspertlarni jalb qilgan holda uchrashuvlar, seminarlar, davra suhbatlari va matbuot anjumanlari tashkil etishni taʼminlasin.

5. Dastlabki loyiha ishtirokchilari roʻyxati va uni amalga oshirish boʻyicha chora-tadbirlar dasturi 3 va 4-ilovalarga muvofiq tasdiqlansin.

6. Belgilab qoʻyilsinki, dastlabki loyihani amalga oshirish doirasida:

bir vaqtning oʻzida hujjatlarning qogʻoz va elektron shakllaridan foydalaniladi;

Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi “Elektron jinoyat ishi” loyihasining amalga oshirilishi va yuritilishiga masʼul boʻlgan vakolatli organ hisoblanadi;

ish oʻrinlarini jihozlash, ichki lokal-hisoblash tarmoqlarini tashkil etish tegishli vazirlik va idoralar — dastlabki loyiha ishtirokchilarining oʻz mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi;

aloqa kanallari bilan taʼminlash “Oʻzbektelekom” AK tomonidan Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish jamgʻarmasi hisobidan amalga oshiriladi;

“Elektron jinoyat ishi” tizimini yaratish va joriy etish, uni dastlabki loyiha ishtirokchilarining mavjud axborot tizimlari va resurslari bilan integratsiya qilish va axborot xavfsizligini taʼminlash boʻyicha zaruriy choralarni koʻrish, loyiha hujjatlarini ishlab chiqish “UZICON.UZ” DUK tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosining Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish markazi bilan birgalikda Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish jamgʻarmasi hisobidan amalga oshiriladi.

7. Idoralararo komissiya raisiga yuklatilgan vazifalarni amalga oshirishda vazirlik va idoralarning mutaxassislari, respublikaning ilmiy va taʼlim muassasalari vakillari, shuningdek, xalqaro tashkilotlar maslahatchilarini jalb qilish huquqi berilsin.

8. Vazirlik va idoralar rahbarlari ushbu qarorning oʻz vaqtida va samarali ijrosi uchun shaxsan masʼul ekanligi belgilab qoʻyilsin.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi Idoralararo komissiyaga xorijiy mamlakatlarga safarlarni tashkil etish, shuningdek, xorijiy mamlakatlarning davlat organlari va xalqaro tashkilotlar vakillari bilan uchrashuv va muzokaralarni oʻtkazishda har tomonlama koʻmaklashsin.

10. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, masʼul vazirlik va idoralar ushbu qaror bilan belgilangan vazifalarni samarali amalga oshirish uchun zarur boʻlgan tashkiliy va amaliy choralar koʻrilishini taʼminlasin.

11. Ushbu qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh prokurori O.B. Murodov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Davlat maslahatchisining birinchi oʻrinbosari B.M. Mavlonov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 14-maydagi PQ-3723-son qaroriga 1-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligini takomillashtirish

1994-yilda qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat va Jinoyat-protsessual kodekslari shaxsni jinoiy tajovuzlardan samarali muhofaza qilish, fuqarolarning huquq va erkinliklari hamda jamiyat va davlat manfaatlarini himoya qilish, qonuniylik va huquqiy tartibotni taʼminlash uchun huquqiy poydevor yaratdi.

Oʻtgan yillar mobaynida mamlakatimiz jinoyat va jinoyat-protsessual qonun hujjatlarida uning normalarini takomillashtirishga, jinoyat protsessiga jalb etiladigan fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini soʻzsiz taʼminlash maqsadida ilgʻor xalqaro standartlar va xorijiy amaliyotni implementatsiya qilishga qaratilgan sezilarli oʻzgarishlar yuz berdi.

Jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligini takomillashtirish sohasidagi davlat siyosatining eng muhim yoʻnalishlarini belgilab bergan 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasining qabul qilinishi sud-huquq tizimini isloh qilishning tarixiy ahamiyatga ega boʻlgan bosqichi boʻldi.

Xususan, jinoyat qonunchiligining yanada liberallashuvi hamda alohida toifadagi jinoyatlarni jinoiy yurisdiksiyadan chiqarish amalga oshirildi, ozodlikdan mahrum etish bilan bogʻliq boʻlmagan jazolar roʻyxati kengaytirildi.

“Xabeas korpus” institutini qoʻllash sohasini kengaytirish, jinoyat ishlari boʻyicha ish yuritishning soddalashtirilgan tartibini joriy qilish, shuningdek, sud-tergov faoliyatida fuqarolarning huquq va erkinliklarini kafolatlashni yanada kuchaytirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar amalga oshirildi.

Har bir xodim tomonidan “Xalq manfaatlariga xizmat qilish” degan ezgu gʻoyani amalga oshirishga asoslangan holda huquqni muhofaza qilish organlari faoliyatini tashkil etish tubdan qayta koʻrib chiqildi.

Shu bilan birga, sud-tergov amaliyotida, jumladan mamlakatning jinoiy-huquqiy siyosatini samarali roʻyobga chiqarishga toʻsqinlik qilayotgan, jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligidagi ayrim normalarning mukammal emasligi bilan bogʻliq boʻlgan qator muammo va kamchiliklar saqlanib qolmoqda, xususan:

jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligi tizimida fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini samarali himoya qilish, jinoyat ishlari boʻyicha sudgacha va sud jarayonida qonuniylikni taʼminlashga toʻsqinlik qilayotgan huquqiy boʻshliqlarning mavjudligi;

jinoyatlarni profilaktika qilish va oldini olish, shuningdek, fuqarolarga yuksak huquqiy madaniyat va qonunga hurmat hissini singdirish borasidagi mexanizmlarning yetarli darajada tartibga solinmaganligi;

alohida turdagi jinoyatlar uchun sanksiyalar qilmishlarning ijtimoiy xavflilik xususiyati va darajasiga nomuvofiqligi, jumladan jazoning muqobil turlari, ragʻbatlantiruvchi normalar va jamoat taʼsir choralari yetarli darajada qoʻllanilmasligi va samarasizligi;

tezkor-tergov tadbirlari oʻtkazish sifatining qoniqarsizligi va protsessual qonunchilik talablarini buzgan holda olingan maʼlumotlardan dalil sifatida foydalanilishi;

xalqaro huquq va xorijiy amaliyotda eʼtirof etilgan jinoyat-huquqiy institutlarning yetarli darajada, jumladan yuridik shaxslarning jinoiy javobgarligini belgilash sohasida implementatsiya qilinmaganligi;

sud-tergov faoliyatiga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilish juda past darajada ekanligi.

Yuqoridagilar quyidagi asosiy yoʻnalishlarni nazarda tutuvchi davlat jinoyat-huquqiy siyosatining mutlaqo yangi ustuvor yoʻnalishlarini ishlab chiqish va amalga oshirishni talab etadi:

I. JINOYAT QONUNChILIGINI TAKOMILLAShTIRISh

1. Jinoyat qonunchiligi normalarini unifikatsiya qilish

1. Jinoyat qonunchiligini xalqaro standartlarga unifikatsiya qilinganligi va muvofiqlashtirilganligi nuqtai nazaridan inventarizatsiya qilish.

2. Turlicha sharhlash yoki korrupsiya holatlari sodir etilishiga yoʻl qoʻyadigan yoxud ijtimoiy xavflilik darajasi va xarakteri jinoyat qonunchiligi prinsiplariga mos kelmaydigan qilmishlar uchun javobgarlik belgilanishiga yoʻl qoʻyadigan normalarni chiqarib tashlash.

3. Jinoyat kodeksidagi fuqarolarning huquqlari va erkinliklari, jamiyat va davlat manfaatlarini samarali himoya qilishga toʻsqinlik qiladigan huquqiy boʻshliqlar, qarama-qarshiliklar va “oq dogʻlar”ni bartaraf etish.

4. Jinoyat kodeksida qoʻllaniladigan atama va tushunchalarni ularning mazmuniga aniq taʼrif berish va yagona shaklda qoʻllash orqali takomillashtirish.

5. Jinoyatlarni oldini olish va bartaraf etish boʻyicha samarali huquqiy mexanizmlarni yaratish, fuqarolarga yuksak huquqiy madaniyatni singdirish, ularni Konstitutsiya va qonunlarga amal qilish ruhida tarbiyalash.

2. Jinoiy javobgarlik va jazo tizimini takomillashtirish

1. Jinoiy qilmishning ijtimoiy xavflilik darajasi va xarakterini belgilovchi muqobil koʻrsatkichlarni joriy etish orqali jinoyatlarni tasniflash tizimi va mezonlarini qaytadan koʻrib chiqish.

2. Jinoyat sodir etgan shaxslarga nisbatan javobgarlik muqarrarligining ishonchli kafolatini taʼminlash.

3. Jazolar tizimi va ularni tayinlash mexanizmlarini qaytadan koʻrib chiqish, eskirgan hamda zamonaviy talablarga javob bermaydigan jazolar shakli va turlarini chiqarib tashlash.

4. Jinoyat sodir etishda aybdor deb topilgan shaxslarni tarbiyalash, shuningdek, sodir etilishi mumkin boʻlgan jinoyatlarning oldini olishga qaratilgan jazo turlari va boshqa huquqiy taʼsir choralarini joriy etish.

5. Tamom boʻlmagan jinoyat, jinoyatda ishtirokchilik va bir qancha jinoyat sodir etish institutlarini ularning mezonlari va xususiyatlarini aniqlashtirish orqali takomillashtirish, shuningdek, ular oʻrtasida mavjud ziddiyatlarni bartaraf etish.

6. Ragʻbatlantiruvchi normalarni, jumladan jazoni yengillashtirish yoki shaxsni jinoiy javobgarlik yoxud jazodan ozod qilish shartlarini oʻrnatuvchi normalarni kengaytirish.

7. Qilmishning jinoiyligini istisno qiluvchi holatlarni belgilovchi normalarni takomillashtirish.

8. Tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllash institutini, jumladan mazkur choralarni qoʻllash asoslarini kengaytirish orqali rivojlantirish.

3. Fuqarolar huquqlari va erkinliklari, jamiyat va davlat manfaatlarini amalda va ishonchli himoya qilishni taʼminlash

1. Ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan jinoyatlarning alohida tarkibini bosqichma-bosqich jinoiy yurisdiksiyadan chiqarish siyosatini davom ettirish.

2. Jinoiy jazolarning sanksiyalarini jinoyatlarning ijtimoiy xavflilik darajasi va xarakteri bilan qatʼiy muvofiqlashtirish, jazolarning muqobil turlarini oqilona va mutanosib ravishda qoʻllashni taʼminlash.

3. Jinoyat qonunchiligining, ayniqsa, ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan va uncha ogʻir boʻlmagan jinoyatlarni birinchi marotaba sodir etgan, shuningdek, aholining ijtimoiy zaif qatlamlari — voyaga yetmaganlar, keksalar, nogironligi boʻlgan shaxslar, homilador ayollar va qaramogʻida voyaga yetmagan bolalari boʻlgan yolgʻiz shaxslarga nisbatan yanada insonparvarligini taʼminlash.

4. Ogʻir va oʻta ogʻir jinoyatlar, jumladan terrorizm, ekstremizm va korrupsiyaviy jinoyatlarni, shu bilan birga uyushgan guruh hamda jinoiy uyushma tarkibida qiynoqqa solish usullaridan foydalangan holda jinoyat sodir etishda aybdor boʻlgan shaxslarga nisbatan keskin jinoiy siyosatni davom ettirish.

5. Jinoyat protsessiga jalb etilgan voyaga yetmaganlarning huquq va qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilishni taʼminlashga qaratilgan jinoiy-huquqiy normalarni takomillashtirish.

6. Jinoyat qonunchiligiga dunyo hamjamiyatida tobora ortib borayotgan xavflarni hisobga olgan holda transmilliy va xalqaro jinoyatlarni sodir etganlik uchun javobgarlikni kiritish.

7. Texnologik taraqqiyot, jumladan kiberjinoyat bilan bogʻliq jinoyat turlarining kengayganligini hisobga olgan holda axborot texnologiyalari sohasida javobgarlikni nazarda tutuvchi normalarni qayta koʻrib chiqish.

II. JINOYAT-PROTSESSUAL QONUNChILIKNI TAKOMILLAShTIRISh

1. Jinoyat-protsessual qonunchilik normalarini tizimlashtirish va uygʻunlashtirish

1. Jinoyat-protsessual qonunchilikni xalqaro standartlarga unifikatsiya qilinganligi va muvofiqlashtirilganligi nuqtai nazaridan inventarizatsiya qilish.

2. Turlicha talqin qilinadigan yoki ularni qoʻllash boʻyicha tushuntirish talab etuvchi jinoyat-protsessual normalardan voz kechish, shuningdek, toʻgʻridan toʻgʻri qoʻllanuvchi qonunlardan foydalanish amaliyotiga toʻliq oʻtish.

3. Jinoyat-protsessual qonunchilik tizimini normalar va institutlarni huquqiy jihatdan qoʻllashning samaradorligini hisobga olgan holda ularning mantiqiy ketma-ketligini taʼminlash nuqtai nazaridan qayta koʻrib chiqish, shuningdek, takrorlanuvchi normalardan voz kechish.

4. Jinoyat-protsessual tamoyillar tizimini zamonaviy yondashuvlar, ilgʻor xalqaro standartlar va xorijiy amaliyotni hisobga olgan holda yanada takomillashtirish.

5. Jinoyat-protsessual qonunchilikdagi fuqarolarning huquq hamda erkinliklari, jamiyat va davlatning manfaatlarini samarali himoya qilishga toʻsqinlik qiluvchi huquqiy boʻshliqlar va qarama-qarshiliklarni bartaraf etish.

6. Xalqaro hamkorlik masalalarini tartibga soluvchi jinoyat-protsessual normalarni Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiqlashtirish.

2. Jinoyat protsessida shaxs huquq va erkinliklarining ishonchli kafolatini taʼminlash mexanizmlarini takomillashtirish

1. Sud-tergov faoliyatining shaffofligi va oshkoraligini taʼminlash, jinoyat ishlari boʻyicha ish yurituvda jamoatchilik ishtiroki institutini kuchaytirish.

2. Advokatlarning protsessual huquq va vakolatlarini kuchaytirish orqali taraflarning oʻzaro tortishuv tamoyilini amalda roʻyobga chiqarish, ularning haqqoniy mustaqilligini taʼminlash, shuningdek, jinoyat ishi boʻyicha himoyachining ishtiroki shart boʻlgan ishlarga oid asoslarni kengaytirish.

3. “Xabeas korpus” institutini qoʻllash koʻlamini, jumladan sudgacha boʻlgan bosqichda amalga oshiriladigan protsessual qarorlar va harakatlar ustidan sudga shikoyat qilish institutini joriy etish orqali kengaytirish.

4. Surishtiruv va dastlabki tergov jinoyat-protsessual institutlarini yanada takomillashtirish, jinoyat ishlarining ketma-ketligini tartibga soluvchi jinoyat-protsessual normalarni differensiatsiyalash.

5. Tergovga qadar tekshiruv va sud bosqichlarida ishlarni koʻrib chiqishda yarashuv institutini qoʻllash doirasini kengaytirish.

6. Voyaga yetmaganlarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilishni taʼminlashga qaratilgan jinoyat-protsessual normalarni takomillashtirish, ularning buzilgan huquqlarini tiklash, shuningdek, voyaga yetmaganlar tomonidan sodir etiladigan jinoyatlarni profilaktika qilish va oldini olish boʻyicha choralarni kuchaytirish.

7. Tergovga qadar tekshiruv jarayoniga jalb etilgan, shuningdek, jinoyat ishi qoʻzgʻatilgunga qadar ushlangan shaxslarning protsessual maqomini aniqlashtirish.

8. Huquqni qoʻllash amaliyotidagi mavjud muammo va kamchiliklarni hisobga olgan holda jinoyat ishlarini toʻxtatish va jinoyat ishini qoʻzgʻatishni rad qilish tartibi hamda asoslarini takomillashtirish.

9. Toʻxtatilgan jinoyat ishlari doirasida taqiq qoʻyilgan va garovga olingan mol-mulklar, ashyoviy dalillar taqdirini tartibga soluvchi jinoyat-protsessual normalarni qayta koʻrib chiqish.

10. Reabilitatsiya institutini qoʻllash asoslarini va uni amalga oshirish mexanizmlarini takomillashtirish.

11. Sudga qadar va sud bosqichida ekspertiza oʻtkazish va taftish qilishning aniq mezon hamda tartib-taomillarini joriy etish.

12. Sudga qadar va sud bosqichida mutaxassisning protsessual maqomini aniqlashtirish, shuningdek, mutaxassis fikriga protsessual tus berish.

13. Protsessual muddatlarni hisoblab chiqish va protsessual chiqimlarni qoplash tartibini takomillashtirish.

14. Jinoyatdan jabrlangan shaxslarga yetkazilgan zararni qoplash va koʻmaklashishning samarali mexanizmlarini oʻrnatish.

15. Mahkumlarga nisbatan amnistiya va afv etish shaklidagi insonparvarlik aktlarini qoʻllash tartibini takomillashtirish.

3. Jinoyat protsessining yangi shakl va tartib-taomillarini joriy etish

1. Sudga qadar va sud bosqichida soddalashtirilgan ish yuritish tartib-tamoyillarini yanada rivojlantirish, sud-tergov harakatlarining innovatsion shakllari va uslublarini joriy etish.

2. Tergovga qadar tekshiruv jarayonida jinoyat alomatlari bor yoki yoʻqligini aniqlash maqsadida ayrim protsessual va tergov harakatlarini amalga oshirishning optimal mexanizmlarini yaratish.

3. Taraflarning oʻzaro tortishuv tamoyilini taʼminlash asosida dastlabki eshitish institutini joriy etish orqali jinoyat ishini sud muhokamasiga tayinlash bosqichini isloh qilish.

4. Sud muhokamasida ayblovni oʻzgartirishni, jumladan yanada ogʻirroq ayblovga oʻtishni nazarda tutuvchi mexanizmlarni, shuningdek, prokuror ayblovdan voz kechishining protsessual mexanizmini yaratish.

5. Guvoh, jabrlanuvchi va jinoyatdan jabr koʻrgan shaxslarni himoya qilish boʻyicha taʼsirchan jinoyat-protsessual hamda tashkiliy choralarni joriy etish.

6. Guvoh va jabrlanuvchilar koʻrsatuvlarini, birinchi navbatda, ularni obyektiv sabablarga koʻra kechroq soʻroq qilish imkoniyati boʻlmagan hollarda, oldindan mustahkamlab qoʻyish (deponirovaniya qilish) institutini joriy etish.

7. Sud-tergov faoliyatida, xususan “Elektron jinoyat ishi” va “masofadan soʻroq qilish” tizimlarini joriy etishda axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan samarali foydalanishni taʼminlash.

8. Yangi jinoyat protsessual institutlarni joriy etishni hisobga olgan holda sud qarorlarining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligini tekshirish institutini yanada rivojlantirish.

9. Sud hukmi, ajrimi va qarorlarining ijrosiga taalluqli muammolarni hal etishning taʼsirchan mexanizmlarini yaratish.

III. Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligini takomillashtirish konsepsiyasini amalga oshirishdan kutilayotgan natijalar

Jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchilikni jahon hamjamiyatining jadal rivojlanish tendensiyalarini, fuqarolarning huquq va erkinliklarini ishonchli himoyasi, jamiyat va davlat manfaatlari, tinchlik va xavfsizlikni taʼminlashni inobatga olgan holda yanada takomillashtirish.

Bunda quyidagi maqsadlarga erishish alohida ahamiyat kasb etadi:

jinoyatning oldini olish va fuqarolarni qonunlarni hurmat qilish ruhida tarbiyalash, ularning huquqiy madaniyatini oshirishning amaliy va samarali mexanizmlarini ishlab chiqish;

sud-tergov faoliyatining shaffofligi va oshkoraligini taʼminlash, jinoyat ishlari boʻyicha ish yurituvda jamoatchilik ishtiroki institutini kuchaytirish;

milliy xususiyatlar va sharoitlarni eʼtiborga olgan holda jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchilikka ilgʻor xorijiy tajribani implementatsiya qilish;

jinoiy qilmishdan jabr koʻrgan shaxslarning buzilgan huquqlarini tiklash mexanizmlarining samaradorligini oshirish;

sud-tergov faoliyatiga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish.

Jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchilikni takomillashtirish konsepsiyasini samarali amalga oshirishning pirovard natijasida “Qonun ustuvor — jazo muqarrar” tamoyili hayotga toʻliq tatbiq etilishi lozim.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 14-maydagi PQ-3723-son qaroriga 2-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasining jinoyat va jinoyat-protsessual qonunchiligini takomillashtirish boʻyicha Idoralararo komissiya

1. O.B. Murodov — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori, Komissiya raisi 2. B.M. Mavlonov — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti maslahatchisining birinchi oʻrinbosari, Komissiya raisi oʻrinbosari 3. B.Sh. Mirbabayev — Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi raisi 4. K.F. Kamilov — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi 5. D.X. Igamov — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizligi xizmati raisining oʻrinbosari 6. P.R. Bobojonov — Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vaziri 7. R.K. Davletov — Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vaziri 8. M.B. Azimov — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi raisi 9. A.I. Axmedxodjayev — Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vaziri 10. Sh.Sh. Sadikov — Oʻzbekiston Advokatlar palatasi raisi 11. Muxamedov U.S. — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti boshligʻining birinchi oʻrinbosari 12. Sh.A. Aminov — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosi direktorining oʻrinbosari 13. E.S. Kanyazov — Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vaziri oʻrinbosari — Toshkent davlat yuridik universiteti rektori 14. Achilov J.A. — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi boshqarma boshligʻi 15. U.X. Muxamedov — Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademiyasi boshligʻining birinchi oʻrinbosari

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 14-maydagi PQ-3723-son qaroriga 3-ILOVA

Toshkent shahrining Yakkasaroy va Mirobod tumanlarida “Elektron jinoyat ishi” dastlabki loyihasi ishtirokchilarining

1. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi 2. Toshkent shahar Yakkasaroy tuman prokuraturasi 3. Toshkent shahar Mirobod tuman prokuraturasi 4. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti 5. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentining Toshkent shahar Yakkasaroy tumani boʻlimi 6. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentining Toshkent shahar Mirobod tumani boʻlimi 7. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosi 8. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosi Toshkent shahar Yakkasaroy tumani boʻlimi 9. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosi Toshkent shahar Mirobod tumani boʻlimi 10. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi 11. Jinoyat ishlari boʻyicha Toshkent shahar Yakkasaroy tumani sudi 12. Jinoyat ishlari boʻyicha Toshkent shahar Mirobod tumani sudi 13. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi 14. Toshkent shahar Yakkasaroy tumani ichki ishlar organlari faoliyatini muvofiqlashtiruvchi boshqarmasi 15. Toshkent shahar Mirobod tumani ichki ishlar organlari faoliyatini muvofiqlashtiruvchi boshqarmasi 16. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi 17. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasining Toshkent shahar boshqarmasi

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 14-maydagi PQ-3723-son qaroriga 4-ILOVA

Toshkent shahrining Yakkasaroy va Mirobod tumanlarida “Elektron jinoyat ishi” dastlabki loyihasini amalga oshirish boʻyicha

T/p Tadbirlar Amalga oshirish shakllari Ijro muddatlari Masʼul ijrochilar I. Tashkiliy chora-tadbirlar 1. Surishtiruv organlari bilan munosabatlarning huquqiy asoslarini yaratish maqsadida prokuratura, IIV, DBQ, sud organlari, Adliya vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi va boshqa tashkilotlar vakillaridan iborat yuridik masalalar boʻyicha ishchi guruhi (1-ishchi guruh) tarkibi, ish rejasini tasdiqlash va uning ustuvor vazifalarini belgilash. 1-ishchi guruh tarkibi va ish rejasini tasdiqlash Ikki hafta Komissiya (O. Murodov) 2. Surishtiruv organlari bilan tashkiliy-texnik hamkorlikni yaratish uchun prokuratura, IIV, DBQ, sud organlari, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, “UNICON. UZ” DUK, “Oʻzbektelekom” AK, Majburiy ijro byurosi AKT joriy etish Markazi vakillaridan iborat ishchi guruhi (2-ishchi guruh) tarkibi, ish rejasini tasdiqlash va uning ustuvor vazifalarini belgilash. 2-ishchi guruh tarkibi va ish rejasini tasdiqlash Ikki hafta Komissiya (O. Murodov) 3. Jinoyat ishlari yuritishni samarali raqamlashtirishni taʼminlash maqsadida quyidagilarni oʻrganishni nazarda tutgan holda sud-tergov faoliyatini tanqidiy tahlil qilish: surishtiruvchilar tomonidan amalga oshiriladigan jinoyat ishlari boʻyicha amaldagi jino�t-protsessual ishlarini yuritish tartibini; surishtiruv organlarining davlat organlari, shuningdek boshqa tashkilotlar bilan hamkorlik qilish tartibini; prokuror va sud organining sanksiyasini olish, shuningdek prokuror nazoratini amalga oshirish tartibini; sud muhokamasi tartibini; jinoyat ishlarini yuritish jarayonlari tartibini, shu jumladan, jinoyat ishlari boʻyicha elektron ish yurituvida tartib-taomillarni qisqartirish va ortiqcha bosqichlarni chiqarib tashlash yoʻli orqali optimallashtirish nuqtai nazaridan; sud qarorlarining Bosh prokuratura huzuridagi Majburiy ijro byurosi tomonidan amaldagi jinoiy-ijro qilish tartibini. Tahliliy maʼlumotnoma 2018-yil 1-iyunga qadar 1-ishchi guruh, manfaatdor vazirlik va idoralar 4. Dastlabki loyiha ishtirokchilari boʻlgan organlarning axborot-kommunikatsiyaviy infratuzilmasini, shu jumladan ularda qoʻllanilayotgan axborot tizimlari, resurslari va maʼlumotlar bazasini tanqidiy oʻrganish va tegishli takliflar tayyorlash. Tahliliy maʼlumot 2018-yil 1-iyunga qadar 2-ishchi guruh 5. Jinoyat ishlarini yuritishni raqamlashtirish uchun kerak boʻlgan texnik va dasturiy vositalarga boʻlgan ehtiyojni oʻrganish. Texnik loyihani ishlab chiqib va tasdiqlash. Texnik loyiha 2018-yil 15-iyunga qadar 2-ishchi guruh, “UNICON. UZ” DUK, Majburiy ijro byurosi AKT joriy etish markazi 6. Jinoyat protsessini raqamlashtirish sohasidagi xorijiy davlatlarning ilgʻor xalqaro tajribasini, jumladan joylarga safar qilish orqali oʻrganish. Tahliliy maʼlum�t 2018-yil 1-iyulga qadar Komissiya (O. Murodov) TIV (B. Asadov) 7. Quyidagilarni nazarda tutgan holda “Elektron jinoyat ishi” tizimini yaratishning texnik shartlarini ishlab chiqish va tasdiqlash: surishtiruvni va boshqa protsessual harakatlarni amalga oshirish tartiblarini, shu jumladan, elektron shaklda sanksiyalar olish, dalillarni toʻplash, ekspertizalar, sud muhokamasi oʻtkazish va sud qarorlarini ijro etish orqali soddalashtirishni; tergov harakatlarini amalga oshirishda dalillarni protsessual mustahkamlash mexanizmlarini; tizimni surishtiruv organlarining axborot tizimlari bilan integratsiyalashuvini; jinoyat ishi boʻyicha dalillar va protsessual hujjatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning tizimda ishonchli himoyalanishini taʼminlash, jinoyat protsessi bosqichlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga himoyalangan tarzdan kirishni taʼminlash; jinoyat ishlari boʻyicha statistikani yuritishni avtomatlashtirish va elektron xabar berishni joriy qilishni; hujjatning yagona identifikatorini joriy etish; jismoniy va yuridik shaxslar, ularning qonuniy vakillarini tizim bilan oʻzaro munosabatlari uchun Internet tarmogʻida veb-sayt yaratish; surishtiruv, prokuratura, sud organlari, Majburiy ijro byurosi xodimlaridan iborat boʻlgan tizim foydalanuvchilari uchun idoralararo himoyalangan veb-sayt yaratish. Texnik topshiriq 2018-yil 1-avgustga qadar “UNICON. UZ” DUK, 1,2-ishchi guruhlar, Majburiy ijro byurosi AKT joriy etish markazi 8. Jinoyat ishlari boʻyicha ish yuritishning elektron shaklini va idoralararo axborot almashinuvini joriy etish, surishtiruv ish yurituvida jinoyat-protsessual hujjatlarning yagona elektron shakllarini shakllantirishni koʻzda tutuvchi “Elektron jinoyat ishi” axborot tizimini ishlab chiqish. Axborot tizimlari kompleksi 2018-yil 1-noyabrga qadar “UNICON. UZ” DUK, 1,2-ishchi guruhlar, Majburiy ijro byurosi AKT joriy etish markazi 9. Dastlabki loyiha doirasida jinoyat ishlarini yuritish boʻyicha uslubiy tavsiyalar ishlab chiqish va tizimdan foydalanuvchilarga yetkazish, dastlabki loyiha ishtirokchilari — organlar masʼul xodimlarini jinoyat ishlarini elektron yuritish boʻyicha oʻqitish va malakasini oshirish boʻyicha kurslar tashkil etish. Uslubiy tavsiyalar Oʻquv kurslari 2018-yil 1-sentabrga qadar 1,2 — ishchi guruhlar 10. Fuqarolik jamiyati institutlar, ommaviy axborot vositalari, ilmiy doiralar vakillari va xorijiy ekspertlarni keng jalb qilgan holda uchrashuvlar, seminarlar, davra suhbatlari va matbuot-anjumanlari tashkil etish. Uchrashuvlar, seminarlar, davra suhbatlari va matbuot-anjumanlari tashkil etish Dastlabki loyihasini amalga oshirish davrida Komissiya (O. Murodov), Dastlabki loyiha ishtirokchilari, manfaatdor vazirlik va idoralar 11. Dastlabki loyiha ishtirokchilari boʻlgan organlarning axborot-kommunikatsiya infratuzilmasini respublika miqyosida, shu jumladan ularda qoʻllanilayotgan axborot tizimlari, resurslari va maʼlumotlar bazasini tanqidiy oʻrganish va tegishli takliflar tayyorlash. Tahliliy maʼlumot 2019-yil 15-yanvarga qadar Komissiya (O. Murodov), Dastlabki loyiha ishtirokchilari 12. “Elektron jinoyat ishi” tizimini respublika boʻyicha bosqichma-bosqich joriy etish boʻyicha “Yoʻl xaritasi” ishlab chiqish. “Yoʻl xaritasi” loyihasi 2019-yil 1-martga qadar Komissiya (O. Murodov), 1,2 — ishchi guruh II. Tashkiliy-texnik tadbirlar 13. Zarur kompyuter va ofis texnikasi, planshetlar, elektron raqamli imzo kalitlari bilan jihozlangan ishchi oʻrinlarini tashkil etish. Texnik jihozlangan ish oʻrinlari 2018-yil 1-oktabrga qadar Komissiya (O. Murodov), Dastlabki loyiha ishtirokchilari, “UNICON. UZ” DUK 14. Dastlabki loyiha ishtirokchilarining tumanlarda joylashgan organlari binolarigacha optik tolali aloqa tarmoqlarini oʻtkazish. Optik jihozlarni sotib olish va oʻrnatish. Foydalanishga topshirish akti 2018-yil 1-noyabrga qadar “Oʻzbektelekom” AK 15. Dastlabki loyiha ishtirokchilarining tumanlar miqyosidagi organlarining ichki lokal hisoblash tarmogʻini tashkil etish (zarur boʻlgan taqdirda). Faoliyat yuritayotgan tarmoq 2018-yil 1-noyabrga qadar Manfaatdor vazirlik va idoralar 16. Maʼlumotlarni uzatuvchi himoyalangan idoralararo tarmoq yaratish. Faoliyat yuritayotgan tarmoq 2018-yil 15-noyabrga qadar “Oʻzbektelekom” AK 17. “Elektron jinoyat ishi” tizimida jinoyat ishi materiallariga nisbatan tegishli tarzdagi elektron rekvizitlarni (imzo, muhr, shtamp va boshqalar), shuningdek elektron protsessual va boshqa elektron hujjatlarning yagona shakllarini qoʻllash. Axborot tizimlari kompleksi 2018-yil 1-dekabrga qadar 1,2 — ishchi guruh, “UNICON. UZ” DUK, Majburiy ijro byurosi AKT joriy etish markazi 18. “Elektron jinoyat ishi” tizimini Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasida tizim serverini joylashtirgan holda ishga tushirish. Faoliyat yuritayotgan tizim (veb-saytlar bilan) 2018-yil 1-dekabrga qadar Komissiya (O. Murodov), “UNICON. UZ” DUK, Majburiy ijro byurosi AKT joriy etish markazi, 2 — ishchi guruh

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2018-yil 14-may,

PQ-3723-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 15.05.2018-y., 07/18/3723/1225-son, 01.10.2018-y., 06/18/5547/1975-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Постановление

КОНЦЕПЦИЯ

СОСТАВ

ПЕРЕЧЕНЬ

ПРОГРАММА МЕРОПРИЯТИЙ

О мерах по кардинальному совершенствованию системы уголовного и уголовно-процессуального законодательства

Создание эффективной системы уголовного и уголовно-процессуального законодательства является одной из приоритетных задач государства по обеспечению законности и правопорядка, надежной защиты прав и свобод человека, интересов общества и государства, мира и безопасности.

Вместе с тем, анализ судебно-следственной практики, а также результаты прямого диалога с народом показали наличие ряда системных проблем и недостатков в данной сфере, в числе которых:

во-первых, правовые пробелы в системе уголовного и уголовно-процессуального законодательства, препятствующие эффективной защите прав, свобод и законных интересов граждан, обеспечению законности в ходе досудебного и судебного производства по уголовным делам;

во-вторых, недостаточная эффективность правовых механизмов профилактики и предупреждения преступлений, а также привития гражданам высокой правовой культуры и уважения к закону;

в-третьих, несоразмерность санкций за совершение отдельных видов преступлений характеру и степени общественной опасности деяний, в том числе недостаточное и неэффективное применение альтернативных видов наказания, поощрительных норм и мер общественного воздействия;

в-четвертых, неудовлетворительное качество проведения оперативно-следственных мероприятий и использование в качестве доказательств данных, полученных с нарушениями процессуального законодательства;

в-пятых, недостаточная имплементация признанных в международной практике уголовно-правовых институтов, в том числе отсутствие уголовной ответственности юридических лиц;

в-шестых, низкий уровень внедрения в судебно-следственную деятельность современных информационно-коммуникационных технологий.

В целях выработки и реализации кардинально новых приоритетов совершенствования уголовного и уголовно-процессуального законодательства с учетом современных международных стандартов и передовых зарубежных практик, а также в соответствии со Стратегией действий по пяти приоритетным направлениям развития Республики Узбекистан в 2017 — 2021 годах:

1. Утвердить Концепцию совершенствования уголовного и уголовно-процессуального законодательства Республики Узбекистан согласно приложению № 1 .

Основными направлениями и задачами совершенствования уголовного и уголовно-процессуального законодательства Республики Узбекистан определить:

унификацию норм уголовного законодательства;

совершенствование системы уголовной ответственности и наказания;

обеспечение действенной и надежной охраны прав и свобод граждан, интересов общества и государства;

систематизацию и гармонизацию норм уголовно-процессуального законодательства;

совершенствование механизмов надежного обеспечения гарантий прав и свобод личности в уголовном процессе;

внедрение новых форм и процедур уголовного процесса.

2. Принять предложение Генеральной прокуратуры, Верховного суда и Министерства внутренних дел Республики Узбекистан о поэтапной цифровизации порядка производства по уголовным делам, осуществляемого в рамках пилотного проекта «Электронное уголовное дело», предусматривающего:

внедрение защищенной системы, позволяющей вести в электронной форме производство по уголовным делам и обмен информацией органов дознания между органами прокуратуры, судами и органами исполнения наказания, а также другими организациями при проведении процессуальных действий, в том числе путем интеграции информационных систем и баз данных, автоматизации ведения статистики по уголовным делам;

обеспечение возможности информационного взаимодействия физических и юридических лиц с органами дознания, судами и органами прокуратуры через сеть Интернет с учетом внедрения единого идентификатора документа;

формирование единых электронных форм уголовно-процессуальных документов при производстве дознания по уголовным делам;

проведение оптимизации процессов уголовного производства, в том числе путем упрощения процедур и исключения излишних звеньев в ходе электронного производства по уголовным делам;

упрощение порядка производства процессуальных действий, в том числе путем получения санкций в электронном виде, сбора доказательств, проведения экспертиз, судебного разбирательства дел и исполнения судебных решений.

3. Образовать Межведомственную комиссию по совершенствованию уголовного и уголовно-процессуального законодательства Республики Узбекистан (далее — Межведомственная комиссия), утвердив ее состав согласно приложению № 2 .

4. Межведомственной комиссии (О.Б. Муродов):

в двухнедельный срок образовать рабочие группы по совершенствованию уголовного и уголовно-процессуального законодательства Республики Узбекистан, а также реализации пилотного проекта «Электронное уголовное дело» и утвердить планы их работы;

до 1 декабря 2018 года ввести в действие пилотный проект «Электронное уголовное дело» в Яккасарайском и Мирабадском районах города Ташкента (далее — пилотный проект);

до 1 октября 2019 года по результатам апробирования пилотного проекта внести предложения по совершенствованию уголовного и уголовно-процессуального законодательства в части электронного производства по уголовным делам;

до 1 декабря 2019 года внести проекты Уголовного кодекса и Уголовно-процессуального кодекса в новой редакции на основе Концепции совершенствования уголовного и уголовно-процессуального законодательства Республики Узбекистан, утвержденной настоящим постановлением.

В рамках реализации задач, указанных в настоящем пункте, обеспечить:

изучение передового международного опыта, общепризнанных норм и стандартов в области уголовного и уголовно-процессуального права, в том числе с выездом на места;

организацию встреч, семинаров, «круглых столов» и пресс-конференций с привлечением представителей научных кругов, институтов гражданского общества, средств массовой информации и зарубежных экспертов.

5. Утвердить Перечень участников пилотного проекта и Программы мероприятий по его реализации согласно приложениям № 3 и 4 соответственно.

6. Определить, что в рамках реализации пилотного проекта:

одновременно используется бумажная и электронная форма документов;

Генеральная прокуратура Республики Узбекистан является уполномоченным органом, ответственным за функционирование и сопровождение проекта «Электронное уголовное дело»;

оснащение рабочих мест, создание внутренних локально-вычислительных сетей осуществляется за счет собственных средств соответствующих министерств и ведомств — участников пилотного проекта;

обеспечение каналами связи производится АК «Узбектелеком» за счет средств Фонда развития информационно-коммуникационных технологий и иных источников, не запрещенных законодательством;

создание и внедрение системы «Электронное уголовное дело», ее интеграция с существующими информационными системами и ресурсами участников пилотного проекта и принятием необходимых мер по обеспечению информационной безопасности, разработка проектной документации осуществляются ГУП «UNICON.UZ» совместно с Центром внедрения информационно-коммуникационных технологий Бюро принудительного исполнения при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан за счет средств Фонда развития информационно-коммуникационных технологий.

7. Предоставить председателю Межведомственной комиссии право привлекать при реализации поставленных задач специалистов министерств и ведомств, представителей научных и образовательных учреждений республики, а также консультантов международных организаций.

8. Определить, что руководители министерств и ведомств несут персональную ответственность за своевременное и эффективное исполнение настоящего постановления.

9. Министерству иностранных дел Республики Узбекистан оказать всестороннее содействие Межведомственной комиссии в организации визитов в зарубежные страны, а также проведении встреч и переговоров с представителями государственных органов зарубежных стран и международных организаций.

10. Кабинету Министров Республики Узбекистан, ответственным министерствам и ведомствам обеспечить принятие необходимых организационных и практических мер для эффективной реализации задач, определенных настоящим постановлением.

11. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Генерального прокурора Республики Узбекистан О.Б. Муродова и первого заместителя Государственного советника Президента Республики Узбекистан Б.М. Мавлонова.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 14 мая 2018 года № ПП-3723

совершенствования уголовного и уголовно-процессуального законодательства Республики Узбекистан

Принятые в 1994 году Уголовный и Уголовно-процессуальный кодексы Республики Узбекистан заложили правовой фундамент для эффективной охраны личности от преступных посягательств, защиты прав и свобод граждан, интересов общества и государства, обеспечения законности и правопорядка.

За прошедшие годы отечественное уголовное и уголовно-процессуальное законодательство претерпело значительные изменений, направленные на совершенствование его норм, имплементацию передовых международных стандартов и зарубежных практик с целью безусловного обеспечения прав и свобод граждан, привлекаемых к участию в уголовном процессе.

Исторически значимым этапом реформирования судебно-правовой системы стало принятие Стратегии действий по пяти приоритетным направлениям развития Республики Узбекистан в 2017 — 2021 годах, определившей важнейшие направления государственной политики в сфере совершенствования уголовного и уголовно-процессуального законодательства.

В частности, осуществлена дальнейшая либерализация уголовного законодательства и декриминализация отдельных категорий преступлений, расширен перечень наказаний, не связанных с лишением свободы.

Реализованы комплексные меры по расширению сферы применения института «Хабеас корпус», внедрению упрощенного порядка производства по уголовным делам, а также дальнейшему усилению гарантий прав и свобод граждан в судебно-следственной деятельности.

Коренным образом пересмотрена организации деятельности правоохранительных органов, в основе которой лежит реализация каждым сотрудником благородной идеи — «Служить интересам народа».

Вместе с тем, в судебно-следственной практике сохраняется ряд проблем и недостатков, в том числе обусловленных несовершенством отдельных норм уголовного и уголовно-процессуального законодательства, сдерживающих эффективную реализацию уголовно-правовой политики страны, в частности:

правовые пробелы в системе уголовного и уголовно-процессуального законодательства, препятствующие эффективной защите прав, свобод и законных интересов граждан, обеспечению законности и объективности в ходе досудебного и судебного производств по уголовным делам;

недостаточная регламентация механизмов профилактики и предупреждения преступлений, а также привития гражданам высокой правовой культуры и уважения к закону;

несоразмерность санкций за отдельные виды преступлений характеру и степени общественной опасности деяний, в том числе недостаточное и неэффективное применение альтернативных видов наказания, поощрительных норм и мер общественного воздействия;

неудовлетворительное качество проведения оперативно-следственных мероприятий, наличие случаев использования в качестве доказательств данных, полученных с нарушениями процессуального законодательства;

недостаточная имплементация признанных в международной праве и зарубежной практике уголовно-правовых институтов, в том числе в сфере установления уголовной ответственности юридических лиц;

низкий уровень внедрения в судебно-следственную деятельность современных информационно-коммуникационных технологий.

Вышеуказанное требует выработки и реализации кардинально новых приоритетов уголовно-правовой политики государства, предусматривающей следующие основные направления:

I. СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ УГОЛОВНОГО ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА

1. Унификация норм уголовного законодательства

1. Инвентаризация уголовного законодательства на предмет его унификации и приведения в соответствие с международными стандартами.

2. Исключение норм, допускающих различное толкование или проявление коррупции либо позволяющих устанавливать ответственность за деяния, степень и характер общественной опасности которых не соответствуют принципам уголовного законодательства.

3. Устранение правовых пробелов, коллизий и «белых пятен» в Уголовном кодексе , препятствующих эффективной защите прав и свобод граждан, интересов общества и государства.

4. Совершенствование правового значения терминов и понятий, используемых в Уголовном кодексе , путем их четкого определения и обеспечения единообразного применения.

5. Создание эффективных правовых механизмов по предупреждению и пресечению преступлений, привитие гражданам высокой правовой культуры, воспитания их в духе соблюдения Конституции и законов.

2. Совершенствование системы уголовной ответственности и наказания

1. Пересмотр структуры и критериев классификации преступлений посредством внедрения альтернативных показателей, определяющих степень и характер общественной опасности преступного деяния.

2. Обеспечение надежных гарантий неотвратимости ответственности в отношении лиц, совершивших преступления.

3. Пересмотр системы наказаний и механизмов их назначения, исключение устаревших и не отвечающих современным условиям форм и видов наказаний.

4. Внедрение видов наказаний и иных мер правового воздействия, ориентированных на воспитание у лиц, признанных виновными в совершении преступления, а также предупреждение новых преступлений.

5. Совершенствование институтов неоконченного преступления, соучастия в преступлении и множественности преступлений, путем конкретизации их критериев и признаков, а также устранения имеющихся между ними противоречий.

6. Расширение сферы применения поощрительных норм, в том числе устанавливающих условия смягчения наказания или освобождения лица от уголовной ответственности или наказания.

7. Совершенствование норм, регулирующих определение обстоятельств, исключающих преступность деяния.

8. Развитие института применения принудительных мер медицинского характера, в том числе путем расширения оснований для назначения данных мер.

3. Обеспечение действенной и надежной охраны прав и свобод граждан, интересов общества и государства

1. Продолжение политики по последовательной декриминализации отдельных составов преступлений с низкой общественной опасностью.

2. Приведение санкций уголовных наказаний в строгое соответствие с степенью и характером общественной опасности преступлений, обеспечение разумного и соразмерного применение альтернативных видов наказаний.

3. Дальнейшая гуманизация уголовного законодательства, особенно в отношении лиц, впервые совершивших преступления, не представляющие большой общественной опасности и менее тяжкие преступления, а также социально уязвимых групп населения — несовершеннолетних, людей преклонного возраста, лиц с инвалидностью, беременных женщин, одиноких лиц, имеющих на иждивении несовершеннолетних детей.

4. Продолжение курса строгой уголовной политики в отношении лиц, виновных в совершении тяжких и особо тяжких преступлений, в том числе террористических, экстремистских и коррупционных преступлений, а равно сопряженных с применением пыток, совершенных в составе организованной преступной группы или преступного сообщества.

5. Совершенствование уголовно-правовых норм, направленных на обеспечение надежной защиты прав и законных интересов несовершеннолетних, привлекаемых к участию в уголовном процессе.

6. Введение в уголовное законодательство ответственности за совершение транснациональных и международных преступлений с учетом нарастающих вызовов и угроз в мировом сообществе.

7. Пересмотр норм, предусматривающих ответственность в сфере информационных технологий с учетом технологического прогресса, в том числе расширение категорий преступлений, связанных с киберпреступностью.

II. СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ УГОЛОВНО-ПРОЦЕССУАЛЬНОГО ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА

1. Систематизация и гармонизация норм уголовно-процессуального законодательства

1. Инвентаризация уголовно-процессуального законодательства на предмет его унификации и приведения в соответствие с передовыми международными стандартами и зарубежными практиками.

2. Исключение уголовно-процессуальных норм, допускающих различное толкование либо требующих разъяснения по вопросам их применения, а также полный переход к практике применения законов прямого действия.

3. Пересмотр структуры уголовно-процессуального законодательства на предмет обеспечения логической последовательности норм и институтов с учетом эффективности правоприменения, а также исключения дублирующих норм.

4. Дальнейшее совершенствование системы уголовно-процессуальных принципов с учетом современных подходов, передовых международных стандартов и зарубежных практик.

5. Устранение правовых пробелов и коллизий в уголовно-процессуальном законодательстве, препятствующих эффективной защите прав и свобод граждан, интересов общества и государства.

6. Приведение уголовно-процессуальных норм, регулирующих вопросы международного сотрудничества в соответствие с международными договорами Республики Узбекистан.

2. Совершенствование механизмов надежного обеспечения гарантий прав и свобод личности в уголовном процессе

1. Обеспечение прозрачности и транспарентности судебно-следственной деятельности, усиление института участия общественности в производстве по уголовным делам.

2. Действенная реализация принципа состязательности сторон путем усиления процессуальных прав и полномочий адвокатов, обеспечение их подлинной независимости, а также расширения оснований обязательного участия защитника по уголовному делу.

3. Расширение сферы применения института «Хабеас корпус», в том числе путем внедрения института судебного обжалования процессуальных решений и действий, осуществляемых в ходе досудебного производства.

4. Дальнейшее совершенствование уголовно-процессуальных институтов дознания и предварительного следствия, дифференциация уголовно-процессуальных норм, регулирующих подследственность уголовных дел.

5. Расширение пределов действия институтов примирения на стадии доследственной проверки и при рассмотрении дел в судебных инстанциях.

6. Совершенствование уголовно-процессуальных норм, направленных на обеспечение защиты прав и законных интересов несовершеннолетних, усиление мер по восстановлению их нарушенных прав, а также профилактику и предупреждение преступлений, совершаемых несовершеннолетними.

7. Конкретизация процессуального статуса лиц, вовлеченных в процесс производства доследственной проверки, а также лиц, задержанных до возбуждения уголовного дела.

8. Совершенствование порядка и оснований прекращения уголовных дел и отказа в возбуждении уголовного дела с учетом имеющихся проблем и недостатков в правоприменительной практике.

9. Пересмотр уголовно-процессуальных норм, регулирующих вопросы распоряжения арестованным или заложенным имуществом, вещественными доказательствами в рамках приостановленного уголовного дела.

10. Совершенствование оснований применения института реабилитации и механизмов его реализации.

11. Внедрение четких критериев и процедур проведения экспертизы и ревизии в ходе досудебного и судебного производств.

12. Конкретизация процессуального статуса специалиста, а также придание процессуального значения мнению специалиста в ходе досудебного и судебного производств.

13. Совершенствование порядка исчисления процессуальных сроков и возмещения процессуальных издержек.

14. Установление эффективных механизмов возмещения ущерба и оказания поддержки лицам, пострадавшим от преступления.

15. Совершенствование порядка применения актов гуманизма в отношении осужденных в виде амнистии и помилования осужденных.

3. Внедрение новых форм и процедур уголовного процесса

1. Дальнейшее развитие упрощенных процедур досудебного и судебного производства, внедрение инновационных форм и методов производства судебно-следственных действий.

2. Создание оптимальных механизмов осуществления отдельных процессуальных и следственных действий в ходе доследственной проверки в целях установления наличия или отсутствия признаков преступления.

3. Реформирование этапа назначения уголовного дела к судебному разбирательству путем внедрения института предварительного слушания на основе обеспечения принципа состязательности сторон.

4. Создание механизмов, предусматривающих изменение обвинения в судебном разбирательстве, в том числе с переходом на более тяжкое обвинение, а также процессуального механизма отказа прокурора от обвинения.

5. Внедрение действенных уголовно-процессуальных и организационных мер защиты свидетелей, потерпевших и лиц, пострадавших от преступлений.

6. Введение института депонирования показаний свидетелей и потерпевших, главным образом, в случаях невозможности более позднего их допроса в силу объективных причин.

7. Обеспечение эффективного использования информационно-коммуникационных технологий в судебно-следственной деятельности, в том числе внедрение системы «Электронное уголовное дело» и «дистанционный допрос».

8. Дальнейшее развитие института проверки законности, обоснованности и справедливости судебных решений с учетом вводимых новых уголовно-процессуальных институтов.

9. Создание действенных механизмов разрешения вопросов, касающихся исполнения приговоров, определений и постановлений суда.

III. ОЖИДАЕМЫЕ РЕЗУЛЬТАТЫ ОТ РЕАЛИЗАЦИИ КОНЦЕПЦИИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ УГОЛОВНОГО И УГОЛОВНО-ПРОЦЕССУАЛЬНОГО ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН

Дальнейшее совершенствование уголовного и уголовно-процессуального законодательства с учетом тенденций интенсивного развития мирового сообщества, обеспечивающего надежную защиту прав и свобод граждан, интересов общества и государства, мира и безопасности.

При этом особое значение приобретает достижение следующих целей:

предупреждение преступлений и воспитание граждан в духе уважения к законам, создание действенных и эффективных механизмов по повышению их правовой культуры;

обеспечение прозрачности и транспарентности судебно-следственной деятельности, усиление института участия общественности в уголовном судопроизводстве;

имплементация передового зарубежного опыта в уголовное и уголовно-процессуальное законодательство с учетом национальных особенностей и условий;

повышение эффективности механизмов восстановления нарушенных прав лиц, пострадавших от преступного деяния;

широкое внедрение в судебно-следственную деятельность современных информационно-коммуникационных технологий.

Конечным результатом эффективной реализации Концепции совершенствования уголовного и уголовно-процессуального законодательства должно стать полноценное воплощение в жизнь принципа «Верховенство закона — неотвратимость ответственности».

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 14 мая 2018 года № ПП-3723

Межведомственной комиссии совершенствования уголовного и уголовно-процессуального законодательства Республики Узбекистан

1. Муродов О.Б. — Генеральный прокурор, председатель Комиссии 2. Мавлонов Б.М. — первый заместитель советника Президента Республики Узбекистан, заместитель председателя Комиссии 3. Мирбабаев Б.Ш. — председатель Конституционного суда Республики Узбекистан 4. Камилов К.Ф. — председатель Верховного суда Республики Узбекистан 5. Игамов Д.Х. — заместитель председателя Службы государственной безопасности Республики Узбекистан 6. Бобожонов П.Р. — министр внутренних дел Республики Узбекистан 7. Давлетов Р.К. — министр юстиции Республики Узбекистан 8. Азимов М.Б. — председатель Государственного таможенного комитета Республики Узбекистан 9. Ахмедходжаев А.И. — министр по развитию информационных технологий и коммуникаций Республики Узбекистан 10. Садыков Ш.Ш. — председатель Палаты адвокатов Узбекистана 11. Мухамедов У.С. — первый заместитель начальника Департамента по борьбе с экономическими преступлениями при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан 12. Аминов Ш.А. — заместитель директора Бюро принудительного исполнения при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан 13. Каньязов Е.С. — заместитель министра юстиции — ректор Ташкентского государственного юридического университета 14. Ачилов Ж.А. — начальник управления Генеральной прокуратуры Республики Узбекистан 15. Мухамедов У.Х. — первый заместитель начальника Академии Министерства внутренних дел Республики Узбекистан

ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 14 мая 2018 года № ПП-3723

участников пилотного проекта «Электронное уголовное дело» в Яккасарайском и Мирабадском районах города Ташкента

1. Генеральная прокуратура Республики Узбекистан 2. Прокуратура Яккасарайского района города Ташкента 3. Прокуратура Мирабадского района города Ташкента 4. Департамент по борьбе с экономическими преступлениями при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан 5. Отдел Департамента по борьбе с экономическими преступлениями при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан по Яккасарайскому району города Ташкента 6. Отдел Департамента по борьбе с экономическими преступлениями при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан по Мирабадскому району города Ташкента 7. Бюро принудительного исполнения при Генеральной прокуратуре Республике Узбекистан 8. Отдел Бюро принудительного исполнения при Генеральной прокуратуре Республике Узбекистан по Яккасарайскому району города Ташкента 9. Отдел Бюро принудительного исполнения при Генеральной прокуратуре Республике Узбекистан по Мирабадскому району города Ташкента 10. Верховный суд Республики Узбекистан 11. Суд Яккасарайского района города Ташкента по уголовным делам 12. Суд Мирабадского района города Ташкента по уголовным делам 13. Министерство внутренних дел Республики Узбекистан 14. Управление координации деятельности органов внутренних дел Яккасарайского района города Ташкента 15. Управление координации деятельности органов внутренних дел Мирабадского района города Ташкента 16. Государственный таможенный комитет Республики Узбекистан 17. Управление Государственного таможенного комитета по городу Ташкента

ПРИЛОЖЕНИЕ № 4 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 14 мая 2018 года № ПП-3723

по реализации пилотного проекта «Электронное уголовное дело» в Яккасарайском и Мирабадском районах города Ташкента

№ Мероприятия Форма реализации Сроки исполнения Ответственные исполнители I. Организационные мероприятия 1. Утверждение состава, плана работы и определение приоритетных задач рабочей группы по юридическим вопросам (рабочая группа № 1) из числа представителей органов прокуратуры, МВД, ГТК, судебных органов, Минюста, Минздрава и других организаций в целях создания правовых основ взаимоотношений между органами дознания. Утверждение состава и плана работы рабочей группы № 1 в двухнедельный срок Комиссия (О. Муродов) 2. Утверждение состава, плана работы и определение приоритетных задач рабочей группы по техническим вопросам (рабочая группа № 2) из числа представителей органов прокуратуры, МВД, ГТК, судебных органов, Мининфокома, ГУП «UNICON. UZ», АК «Узбектелеком», Центра внедрения ИКТ Бюро принудительного исполнения для создания организационно-технического взаимодействия между органами дознания. Утверждение состава и плана работы рабочей группы № 2 в двух - недельный срок Комиссия (О. Муродов) 3. Критический анализ судебно-следственной деятельности в целях обеспечения эффективной цифровизации уголовного производства, предусматривающий изучение порядка: действующего уголовно-процессуального производства по уголовным делам, осуществляемых дознавателями; взаимодействия органов дознания с государственными органами, а также другими организациями; получения санкций прокурора и судебного органа, в также осуществление прокурорского надзора; судебного рассмотрения; процессов уголовного производства на предмет их оптимизации, в том числе путем исключения излишних звеньев и упрощения процедур в ходе электронного уголовного производств; действующего уголовно-исполнительного порядка судебных решений в части Бюро принудительного исполнения при Генеральной прокуратуре. Аналитическая записка до 1 июня 2018 года Рабочая группа № 1 заинтересованные министерства и ведомства 4. Критическое изучение информационно-коммуникационной инфраструктуры органов-участников пилотного проекта, в том числе используемых в них информационных систем, ресурсов и баз данных и подготовка соответствующих предложений. Аналитическая записка до 1 июня 2018 года Рабочая группа № 2 5. Изучение потребностей в технических и программных средствах, необходимых для цифровизации уголовного производства. Разработка и утверждение технического проекта. Технический проект до 15 июня 2018 года Рабочая группа № 2 ГУП «UNICON. UZ» Центр внедрения ИКТ Бюро принудительного исполнения 6. Изучение передового международного опыта зарубежных стран в сфере цифровизации уголовного процесса, в том числе с выездом на места. Аналитическая записки до 1 июля 2018 года Комиссия (О. Муродов)МИД (Б. Асадов) 7. Разработка и утверждение технического задания на создание системы «Электронное уголовное дело», предусмотрев: упрощение порядка производства дознания и иных процессуальных действий, в том числе путем обеспечения получения санкций в электронном виде, процедур сбора доказательств, проведения экспертиз, судебного разбирательства и исполнения судебного решения механизмы процессуального закрепления доказательств при производстве следственных действий; интеграцию системы с информационными системами органов дознания; обеспечение надежного хранения в системе информации о доказательствах по уголовному делу и процессуальных документов, обеспечение защищенного доступа к информации о стадиях уголовного процесса; автоматизация ведения статистики по уголовным делам и внедрение электронного информирования; внедрение единого идентификатора документа; создание веб-сайта, в сети Интернет для взаимодействия физических и юридических лиц, их законных представителей с системой; создание веб-сайта в защищенной межведомственной сети для пользователей системы из числа сотрудников органов дознания, прокуратуры, судов, Бюро принудительного исполнения. Техническое задание до 1 августа 2018 года ГУП «UNICON. UZ»Рабочие группы №№1, 2 Центр внедрения ИКТ Бюро принудительного исполнения 8. Разработка информационной системы «Электронное уголовное дело», предусматривающей ведение в электронной форме производства по уголовным делам и межведомственный обмен информацией, формирование единообразных электронных форм уголовно-процессуальных документов при производстве дознания. Комплекс информационных систем до 1 ноября 2018 года ГУП «UNICON. UZ» Рабочие группы №№ 1, 2 Центр внедрения ИКТ Бюро принудительного исполнения 9. Разработка и доведение до пользователей системы методических рекомендаций по производству уголовных дел в рамках пилотного проекта, организация курсов по обучению и повышению квалификации ответственных сотрудников органов–участников пилотного проекта по электронному ведению уголовных дел. Методические рекомендаций Учебные курсы до 1 сентября 2018 года Рабочие группы №№1, 2 10. Организация встреч, семинаров, «круглых столов» и пресс-конференций с широким привлечением представителей институтов гражданского общества, средств массовой информации, научных кругов и зарубежных экспертов. Организация встреч, семинаров, «круглых столов» и пресс-конференций в период реализации пилотного проекта Комиссия (О. Муродов), участники пилотного проекта, заинтересованные министерства и ведомства 11. Критическое изучение информационно-коммуникационной инфраструктуры органов-участников пилотного проекта по всей республике, в том числе используемых в них информационных систем, ресурсов и баз данных и подготовка соответствующих предложений. Аналитическая записка до 15 января 2019 года Комиссия (О. Муродов), участники пилотного проекта 12. Разработка «Дорожной карты» по поэтапному внедрению системы «Электронное уголовное дело» по всей республике. проект «Дорожной карты» до 1 марта 2019 года Комиссия (О. Муродов), Рабочие группы №№1, 2 II. Организационно-технические мероприятия 13. Организация рабочих мест с оснащением необходимой компьютерной и офисной техникой, планшетами, ключами с электронной цифровой подписью. Технически оснащенные рабочих мест до 1 октября 2018 года Комиссия(О. Муродов),участники пилотного проекта, ГУП «UNICON. UZ» 14. Прокладка волоконно-оптических линий связи до зданий районных органов — участников пилотного проекта. Приобретение и монтаж оптического оборудования. Акт ввода в эксплуатацию до 1 ноября 2018 года АК «Узбектелеком» 15. Организация внутренней локальной вычислительной сети районных органов — участников пилотного проекта (при необходимости). Функционирующая сеть до 1 ноября 2018 года Заинтересованные министерства и ведомства 16. Создание защищенной межведомственной сети передачи данных. Функционирующая сеть до 15 ноября 2018 года АК «Узбектелеком» 17. Применение в системе «Электронное уголовное дело» соответствующих электронных реквизитов (подписи, печати, штампы и другие) в отношении материалов уголовного дела, а также единого формата электронных процессуальных и иных электронных документов. Комплекс информационных систем до 1 декабря 2018 года Рабочие группы №№ 1, 2 ГУП «UNICON. UZ» Центр внедрения ИКТ Бюро принудительного исполнения 18. Запуск системы «Электронное уголовное дело» с размещением сервера системы в Генеральной прокуратуры Республики Узбекистан. Функционирующая система (с веб-сайтами) до 1 декабря 2018 года Комиссия (О. Муродов), ГУП «UNICON. UZ» Центр внедрения ИКТ Бюро принудительного исполнения Рабочая группа № 2

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

14 мая 2018 г.,

№ ПП-3723

(Национальная база данных законодательства, 15.05.2018 г., № 07/18/3723/1225, 01.10.2018 г., № 06/18/5547/1975)

lex.uz