UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқарувининг

Қарори

ЙЎРИҚНОМА

МАЪЛУМОТНОМА

МАЪЛУМОТНОМА

МЕЗОНЛАРИ

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномани тасдиқлаш ҳақида

Ўзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви қарор қилади:

1. Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқнома иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқарувининг 2018 йил 28 апрелдаги 16/21-сонли қарорига ИЛОВА

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир

Мазкур Йўриқнома тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилиш тартибини белгилайди.

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Йўриқномада қуйидаги тушунчалардан фойдаланилади:

айланма касса — банк иш куни давомида касса ҳужжатлари асосида нақд пул ва бошқа қимматликларни қабул қилиб олиш, санаб-саралаш, ўраб-боғлаш ҳамда уларни бошқа қимматликлардан алоҳида сақлаш ва чиқим қилиш учун банк касса тармоғида ташкил этилган кирим ва чиқим кассалари ёки кирим-чиқим кассаси;

банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассалар — мини банк кассаси, банк хизматлари офиси кассаси, махсус касса ва бошқа барча турдаги кассалар;

банкомат — банк пластик картаси сақловчисига ўз-ўзига хизмат кўрсатиш режимида нақд пулдаги ва бажарилган бошқа операциялар бўйича слипларни олиш, шунингдек банк пластик картаси орқали асосий ва қўшимча операцияларни амалга ошириш, жумладан маблағларни ҳисобга киритиш ва ҳисобдан чиқариш, банк пластик картасининг баланси ва банкдаги ҳисобварақ қолдиғи ҳолати тўғрисида ахборот олиш ва паролларни ўзгартириш имконини берувчи электрон-механик мослама;

валюта қимматликлари — нақд чет эл валютаси, чет эл валютасидаги қимматли қоғозлар, чет эл валютасидаги тўлов ҳужжатлари ва соф қуйма олтин;

инкассация пункти — бозор ва савдо мажмуалари ҳудудида фаолият юритаётган хўжалик субъектлари томонидан инкассация сумкаларига (қопларига) солинган нақд пул тушумларини инкассация хизмати ходимига топшириладиган махсус жой (хона);

инкассация хизмати — хўжалик юритувчи субъектлар, шунингдек банклар, банкларнинг филиаллари ва алоҳида бўлинмаларига тегишли бўлган нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилиш, ташиш ҳамда кузатиб бориш хизмати;

қайта санаш кассаси — банк иш куни давомида инкассаторлар гуруҳи томонидан йиғиб келинган ҳамда кечки касса ходимларидан қабул қилиб олинган инкассация сумкаларидаги (қопларидаги), шунингдек қайта санаш учун касса мудири томонидан топширилган нақд пул ва бошқа қимматликларни қайта санашга мўлжалланган касса;

касса операциялари — касса ҳужжатлари асосида нақд пул ва бошқа қимматликларни кирим ёки чиқим қилиш, қайта санаш, саралаш, ўраб-боғлаш, алмаштириб бериш ҳамда инкассаторлардан қабул қилиб олиш ёки уларга ташиш учун топшириш;

касса тармоғи — нақд пул ва бошқа қимматликлар билан касса операцияларини бажариш ҳамда уларнинг бут сақланишини таъминлаш учун ташкил этилган кирим, чиқим, қайта санаш ва кечки кассалар ҳамда пул омборлари жойлашган ҳудуд;

касса ҳужжатлари — белгиланган тартибда расмийлаштирилиб, нақд пул ва бошқа қимматликларни кирим ёки чиқим қилиш учун, шунингдек инкассаторлардан қабул қилиб олиш ёки уларга ташиш учун топширишда асос бўлиб хизмат қилувчи ҳужжатлар;

кечки касса — банк иш куни якунланганидан сўнг, инкассаторлар гуруҳидан нақд пул ва бошқа қимматликлар солинган ёки бўш инкассация сумкаларини (қопларини) қабул қилиб олиш ҳамда иш куни узайтирилган кассаларда иш якунлангач, улардаги нақд пул ва бошқа қимматликлар қолдиғини қабул қилиб олиш, шунингдек дам олиш ва байрам кунлари ишлайдиган кассаларга мадад пулларини бериш учун ташкил этилган касса;

қимматликлар — банк касса тармоғига сақлаш учун ёки гаров таъминоти сифатида топширилган ва ўз қийматига эга бўлган барча қимматликлар (қимматбаҳо металл ва тошлардан тайёрланган буюмлар, сақлаш учун топширилган қимматли қоғозлар, мулклар ва мулкий ҳуқуқларни тасдиқловчи ҳужжатлар, қатъий ҳисобда турувчи бланклар).

кирим кассаси — банкда ўз ҳисобварағига эга бўлган хўжалик юритувчи субъектлардан банк иш куни давомида кирим касса ҳужжатлари асосида нақд пул ва бошқа қимматликларни қабул қилиб олувчи касса;

нақд пуллар — Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (бундан буён матнда Марказий банк деб юритилади) томонидан турли номиналлардаги банкнот ва тангалар кўринишида муомалага чиқарилган пуллар;

пломбалаш — нақд пул ва бошқа қимматликларни ташишда инкассация сумкаси (қопи) ва банкомат кассеталарига ҳамда нақд пуллар жойланган темир шкаф ва сейфларга бир марталик рақамланган штрих ёки QR кодли пластик пломба, шунингдек шпагат ип, қўрғошин ва пломбиратор ёрдамида пломба ўрнатиш;

пул омбори — банк биносининг касса тармоғи жойлашган ҳудудда тегишли техник талаблар асосида қурилган ҳамда нақд пул ва бошқа қимматликларни сақлаш учун мўлжалланган омбор;

сайёр касса — банкнинг махсус жиҳозланган автомашинасида жойига чиққан ҳолда, жисмоний шахслар томонидан тақдим этилган тўлов ҳужжатларига асосан, тўловларни нақд пулда ёки банк карталари орқали қабул қилиб олувчи касса;

слип — банк картасидан фойдаланилган ҳолда терминал ёки банкоматда кирим ёки чиқим операциялари бажарилганлигини тасдиқловчи ва ўзида бажарилган операцияларнинг суммаси, тури, санаси, шунингдек банк картаси, терминал ёки банкоматни идентификация маълумотларини ўзида акс эттирувчи терминал ёки банкомат квитанцияси;

чакана амалиётлар кассаси — банк иш куни давомида жисмоний шахслардан касса ҳужжатлари асосида нақд пул ва бошқа қимматликларни қабул қилиб олиш ёки чиқим қилиш, шунингдек уларнинг банк карталари орқали тўловларни қабул қилиш ҳамда валюта айирбошлаш шохобчаси ва чакана касса хизматларининг бошқа турларини кўрсатиш учун ташкил этилган касса;

чиқим кассаси — банкда ўз ҳисобварағига эга бўлган хўжалик юритувчи субъектларга банк иш куни давомида чиқим касса ҳужжатлари асосида нақд пул ва бошқа қимматликларни чиқим қилувчи касса.

инкасса хонаси — нақд пул тушумлари солинган ва белгиланган тартибда пломбаланган сумкани (қопни) бевосита мижоздан қабул қилиб олиш учун мўлжалланган хона.

1 1 . Мазкур Йўриқнома мақсадлари учун тижорат банки, банк ва банк филиали деганда қонунчиликда ўрнатилган тартибда хос рақам (банк коди)га эга бўлган тижорат банки филиаллари, амалиёт бошқармалари, банк хизматлари офислари (марказлари) ва бошқа алоҳида бўлинмалар тушунилади.

2-боб. Банкда касса ишини ташкил этиш

2. Банкда нақд пуллар ва бошқа қимматликлар билан касса операцияларини бажариш, банк кассасидаги нақд пул ва бошқа қимматликларни бут сақлаш ҳамда уларни ташиш, банк касса тармоғини ҳамда банк биноси ва бинодан ташқарида кассаларни қуриш, жиҳозлаш ва қўриқлаш ишларини мазкур Йўриқнома ҳамда қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ташкил этилиши лозим.

3. Бош банк томонидан бир йилда камида бир маротаба ўз тасарруфидаги банк филиалларида касса ишини ташкил этилиши ва касса операцияларини бажаришда мазкур Йўриқнома талабларига риоя этилиши текширилиши лозим.

Бош банк ходимлари текшириш натижасида банк филиалида аниқланган хато ва камчиликларни ушбу Йўриқнома талабларига асосан бартараф этиш юзасидан амалий ёрдам кўрсатишлари шарт.

4. Банк ўз мижозларига касса хизматини кўрсатиш учун алоҳида ажратилган касса тармоғига ҳамда касса ходимларига эга бўлиши лозим.

5. Нақд пул ва бошқа қимматликларнинг бут сақланиши учун жавобгар бўлган ҳамда касса операцияларини бажарувчи барча ходимлар билан (шу жумладан, кечки кассанинг бухгалтер-назоратчиси билан ҳам) моддий жавобгарлик тўғрисида шартнома тузилади.

6. Банк кассирлари ўраб-боғлаган нақд пул ва бошқа қимматликларнинг боғламлари (дасталари) банк кассирлари ёки мижозлар томонидан (касса ходимлари кузатуви остида) қайта саналганида камомад (тўловга яроқсиз, қалбаки пуллар ва қимматликлар) аниқланса, аниқланган камомад суммаси учун ушбу боғламни (дастани) шакллантирган кассир қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда моддий жавобгар ҳисобланади.

7. Банкнинг касса тармоғи, ташкил этиладиган кассалар Банклар ва уларнинг филиаллари биноларида касса тармоқларини тузилишига қўйиладиган техник талабларга (рўйхат рақами 2816, 2016 йил 26 июль) тўлиқ риоя этилган ҳолда қурилиши ҳамда қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жиҳозланган бўлиши шарт.

8. Банк томонидан мижозларга касса хизматларини кўрсатиш учун банк (филиал) биносида ва бинодан ташқарида ташкил этилган барча турдаги кассаларни қурилиши, зарурий асбоб-ускуналар билан жиҳозланиши, касса узелининг тайёрлиги ва дастурий-техник воситалар билан жиҳозланганлиги бўйича Бош банк мутахассислари томонидан берилган ижобий хулоса асос бўлиб ҳисобланади.

9. Банк раҳбари, бош бухгалтери ва касса мудири касса ишини тўғри ташкил этиш, нақд пуллар ва бошқа қимматликлар бут сақланишини таъминлаш ҳамда мижозларга ушбу Йўриқнома талаблари асосида касса хизматлари кўрсатилиши учун масъулдирлар.

Банк томонидан мижозларга касса хизматини кўрсатиш банк ва мижоз ўртасида тузилган шартномага асосан мазкур Йўриқномада белгиланган тартибда амалга оширилади.

11. Банкда касса операцияларини бажариш ва мижозларга касса хизматини кўрсатиш учун айланма касса ва чакана амалиётлар кассалари ташкил этилади.

12. Айланма касса банк биносида ташкил этилиб, унга тегишли бўлган барча банкнот ва тангалар ҳисоби 10101 — «Айланма кассадаги нақд пуллар» ҳисобварағида юритилади.

13. Банк кассаси орқали хўжалик юритувчи субъектларга касса хизматларини кўрсатишда касса ходими томонидан кирим ва чиқим касса амаллари:

касса ходимига бундай амалларни бажариш бўйича ваколат берилган ҳолларда мустақил бажарилиши;

касса ходимига бундай амалларни бажариш бўйича ваколат берилмаган ҳолларда банкнинг масъул ходими рухсати асосида бажарилиши мумкин.

14. Банк томонидан жисмоний шахсларга кўрсатилаётган чакана касса хизматлари тури ҳамда касса операцияларининг ҳажмидан келиб чиққан ҳолда, Бош банк рухсати билан аҳолидан омонатларни қабул қилиш, қайтариш ва уларга ҳисобланган фоизларни ёхуд бошқа даромадларни тўлаш, коммунал, солиқ ва бошқа бир марталик тўловларни қабул қилиш, шунингдек валюта айирбошлаш хизматларини кўрсатиш учун (миллий ва хорижий валюталарда алоҳида ёки бирлаштирилган ҳолда) чакана амалиётлар кассалари ташкил этилиши мумкин.

Чакана амалиётлар кассаларини банк биносида ва бинодан ташқарида ташкил этилиши мумкин.

Мижозларга касса хизматларини кўрсатиш мақсадида банк (филиал) биносидан ташқарида мини банк кассаси, банк хизматлари офиси кассаси ва махсус кассалар ҳам ташкил этилиши мумкин.

15. Банк биносида ва банк биносидан ташқарида ташкил этилган чакана амалиётлар кассаларида касса операциялари билан биргаликда валюта айирбошлаш операциялари ҳам амалга оширилган тақдирда, улардаги нақд пул ва қимматликлар ҳисоби банкнинг ҳисоб сиёсатига мувофиқ юритилади.

16. Мижозларга касса хизматини кўрсатиш банк ходимлари томонидан қабул қилиб олинган касса ҳужжатлари асосида амалга оширилади. Банк кассаси орқали мижоз бажарадиган барча касса операцияларига асос бўлиб хизмат қилувчи касса ҳужжатлари мижоз томонидан тўлдирилади. Компьютерда расмийлаштирилиб, чоп этилган ҳамда мижоз томонидан имзоланган ҳужжатлар ҳам банк кассирлари томонидан қабул қилишини мумкин, қатъий ҳисобда турувчи бланклар бундан мустасно.

17. Касса операцияларини бажариш учун асос бўлган барча касса ҳужжатларининг белгиланган тартибда расмийлаштирилиши (тегишли ҳисобварақларни тўлиқ ва тўғри акс эттирилиши, ҳужжатдаги мижоз имзосининг банкка тақдим этилган имзо намунасига мос келиши, мижознинг шахсини тасдиқловчи ҳужжатдаги маълумотларни касса ҳужжатида тўғри қайд этилиши) ҳамда уларнинг ҳисобини юритилиши (мижозга чиқим касса операцияларини унинг ҳисобварағидаги маблағлари доирасида бажарилиши) учун банк бухгалтериясининг тегишли ходимлари масъул ҳисобланади.

18. Банк биносида ёки биносидан ташқарида ташкил этган кассаларда бажарилган касса операцияларининг бухгалтерия ўтказмалари ҳисоби Тижорат банкларида бухгалтерия ҳисобининг ҳисобварақлар режасига (рўйхат рақами 3336, 2021 йил 26 ноябрь) мувофиқ юритилади.

Банкнинг бухгалтерия бўлимидаги масъул ходим ҳар куни ҳар бир касса ҳужжатини қайд этиш ва уларга тартиб рақамларини кетма-кет қўйиб бориш ҳамда касса ҳужжатларини кассирларга топширишда мазкур Йўриқноманинг 1-иловасида келтирилган кирим кассаси журналидан ва чиқим кассаси журналидан фойдаланади.

19. Ҳақиқатда бажарилмаган касса операциялари бўйича касса ҳужжатларини расмийлаштириб қўйишга, хусусан мижоз томонидан банк кирим кассасига нақд пулларни топширмасдан ва чиқим кассасидан нақд пулларни олмасдан, кирим ва чиқим касса ҳужжатларини бир вақтда расмийлаштириш тақиқланади.

20. Банк Бошқаруви ҳамда банк филиали раҳбарлари касса ходимларининг ишини самарали ва сифатли ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларнинг дахлсизлигини таъминланган ҳолда сақлаш учун зарур бўлган сейфлар (металл шкафлар) ва уларни ташиш учун темир аравачалар, мебель ва жиҳозлар, муҳр, тўртбурчак муҳр, техник воситалар (пул санаш, саралаш, ўраб-боғлаш учун зарур ускуналар ва бошқа зарурий ашёлар) билан таъминлашлари шарт.

21. Касса ходимларига ўзларининг шахсий нақд пуллари ва бошқа қимматликларини, банк кассасидаги нақд пул ва бошқа қимматликлар билан бирга сақланиши тақиқланади.

22. Банк касса тармоғида ишлаётган ҳар бир ходим шу жумладан, касса мудири ҳам ўзининг лавозим мажбуриятида белгилаб берилган вазифа ва топшириқларни ушбу Йўриқнома талаблари асосида бажаришга масъулдир. Касса ходимига ишониб топширилган нақд пул ва қимматликларни асоссиз тарзда бошқа шахсларга топшириш ёки лавозим вазифаси бўйича ўзига юклатилган касса операцияларини бошқа ходимлар томонидан бажарилиши тақиқланади.

23. Иш тажрибаси, билими ва кўникмалари етарли бўлмаган ходимларни нақд пул ва бошқа қимматликлар билан касса операцияларини мустақил равишда бажаришлари тақиқланади.

24. Банкнинг касса тармоғи жойлашган ҳудудни кузатиш ва уни ўрганиш учун бегона шахсларга имконият берилмаслиги ва касса тармоғида жойлашган барча касса хоналарининг (касса кабиналарининг) эшиклари ички тарафдан қулфланувчи мосламалар билан таъминланган ҳамда банк иш куни давомида ушбу эшиклар қулфланган бўлиши лозим.

25. Кирим ва чиқим кассаси кассирлари касса ҳужжатларини имзолаш ваколатига эга бўлган бухгалтерия ва бошқа масъул ходимларнинг имзо намуналари билан, касса ҳужжатлари билан ишловчи бухгалтерия ходимлари эса кассирларнинг имзо намуналари билан таъминланган бўлишлари лозим.

Ушбу ходимларни ўз вақтида имзо намуналарининг рўйхати билан таъминлаш ва зарурат туғилганда мазкур рўйхатни янгилаш ҳамда эскисини қайтариб олиш, (қайтариб олинган имзо намуналари алоҳида йиғмажилдга тикилган ҳолда пул омборида бир йил муддатга сақланиши, йил тугаганидан сўнг, банк архивига топширилиши) шунингдек қайд этилган масала ижроси бўйича назоратни ўрнатиш банкнинг бош бухгалтери томонидан амалга оширилиши керак.

Имзо намуналари рўйхати банк раҳбари томонидан тасдиқланиши ҳамда ушбу рўйхатни ҳар йилнинг 1 январь ҳолатига янгилаб турилиши талаб этилади.

26. Банк филиалларида нақд пул ва бошқа қимматликлар билан касса операцияларини тўғри бажарилиши, нақд пуллар ва қимматликларни бутлигини таъминланиши, касса ишларини мазкур Йўриқнома талаблари асосида ташкил этилиши Бош банк томонидан доимий назоратга олиниши лозим.

Банкда текшириш ўтказиш учун Бош банк раҳбари ёки унинг ўринбосари томонидан имзоланган хизмат фармойиши асос бўлиб ҳисобланади. Пул омбори ва касса тармоғидаги нақд пул ва бошқа қимматликларни тафтиш қилиш учун муддати кўрсатилган бир марталик гувоҳнома берилади.

3-боб. Кирим касса операцияларини бажариш

27. Банк кассасига кирим қилинаётган нақд пуллар ва бошқа қимматликлар кассирлар томонидан сараланган ва доналаб саналган ҳолда қабул қилиниши шарт.

Банк кассаларига нақд пулларни қабул қилиш қуйидаги ҳужжатларга асосан амалга оширилади:

а) банк мижозлари бўлган хўжалик юритувчи субъектлардан мазкур Йўриқноманинг 2-иловасидаги нақд пулларни топшириш эълони бўйича;

б) банк ходимлари томонидан банкка етказилган зарарни қоплаш учун, хизмат сафарига олинган бўнакнинг сарфланмаган қисмини қайтариш ва бошқа шу каби ҳолатларда банк ходимларидан мазкур Йўриқноманинг 3-иловасидаги кирим касса ордери (банк фаолияти билан боғлиқ бўлган нақд пулдаги кирим операцияларини, хусусан банкнинг бир ҳисобварағидаги нақд пулларини иккинчи бир ҳисобвараққа кирим қилишда, шунингдек олиб келинган мадад пулларини банк кассасига кирим қилишда фойдаланилади) бўйича;

в) жисмоний шахслардан коммунал тўловларни қабул қилиш, аҳолига коммунал хизмат кўрсатувчи ташкилотлар томонидан ишлаб чиқилган махсус бланклар бўйича;

г) жисмоний шахслардан бир марталик (солиқ тўловларидан ташқари) тўловларни мазкур Йўриқноманинг 4-иловасига мувофиқ шаклдаги аҳолидан бир марталик тўловларни қабул қилиш бланки бўйича;

д) аҳолидан банк депозит ҳисобварақларига омонатларни нақд пулда қабул қилиш мазкур Йўриқноманинг 3-иловасига мувофиқ шаклдаги кирим касса ордери бўйича;

е) жисмоний шахслардан солиқ тўловларини қабул қилиш мазкур Йўриқноманинг 5-иловасига мувофиқ шаклдаги жисмоний шахснинг солиқ тўловлари учун махсус бланки асосида амалга оширилади.

28. Нақд пулларни топшириш эълони уч қисмдан — «эълон», «квитанция» ва «ордер»дан иборат. Ушбу кирим ҳужжатининг «эълон» қисми кунлик касса ҳужжатларига тикилади, «квитанция» қисми кирим кассаси кассири томонидан имзоланган ва кассанинг муҳри босилган ҳолда нақд пулни топширган мижозга, «ордер» қисми эса бухгалтерия ходимига берилади.

Кирим касса ордери уч нусхада тўлдирилади. Унинг биринчи нусхаси кунлик касса ҳужжатларига тикилади, иккинчи нусхаси бухгалтерия ходимларига ва учинчи нусхаси кирим кассаси кассирининг имзоси ва муҳри қўйилган ҳолда нақд пулни топширган банк ходимига берилади.

Банк бир ҳисобварақдаги нақд пулларни иккинчи бир ҳисобвараққа кирим қилишда кирим касса ордери икки нусхада расмийлаштирилади ҳамда унинг биринчи нусхаси кунлик касса ҳужжатларига тикилади ва иккинчи нусхаси бухгалтерия ходимларига берилади.

Фуқаролардан солиқ тўловларини қабул қилишда фойдаланиладиган жисмоний шахснинг солиқ тўловлари учун махсус бланки уч қисмдан — «хабарнома», «патта» ва «кирим ордери»дан иборат. Махсус бланкнинг «кирим ордери» деб номланган қисми кунлик касса ҳужжатларига тикилади, «патта» қисми солиқни тўлаган жисмоний шахсга ва «хабарнома» қисми (банкнинг бухгалтерия бўлинмаси ходимлари томонидан) тегишли туман (шаҳар) давлат солиқ инспекциясига, уларнинг сўровномасига асосан тақдим этилади.

29. Хўжалик юритувчи субъект банк кассасига нақд пулларни топширишдан олдин бухгалтерия бўлими ходимларига мурожаат этиши лозим. Бухгалтерия ходимлари кирим касса ҳужжатларини Ўзбекистон Республикаси банкларида бухгалтерия ҳисобини юритиш ва бухгалтерия ишларини ташкил қилиш тартиби тўғрисидаги йўриқнома (рўйхат рақами 1834, 2008 йил 11 июль) талаблари асосида тўғри расмийлаштирилганлигини текшириб, уларни кирим касса журналига қайд этган ҳолда кирим кассаси кассирига топширади.

30. Кирим кассаси кассири кирим ҳужжатларини қабул қилишда:

ҳужжат банкнинг бухгалтерия ходимлари томонидан имзоланганлигини;

ушбу имзоларнинг кассирда сақланаётган имзо намуналарига мос келишини;

ҳужжат мижоз томонидан имзоланганлигини;

ҳужжатда кўрсатилган сумманинг рақам ва сўзлар билан тўғри ёзилганлигини ҳамда уларнинг ўзаро мослигини текширади ва кирим касса журналига имзо қўйиб, кирим касса ҳужжатларини қабул қилиб олганлигини тасдиқлайди.

31. Кирим кассаси кассири кирим ҳужжати бўйича мижозни чақириб, у топшираётган нақд пулларини саралаб ва бирма-бир санаб, қабул қилиб олади.

Мижоз нақд пулларни бир вақтнинг ўзида бир қанча ҳисобварақларга кирим қилиш учун бир нечта кирим ҳужжатлари асосида топширса, бундай ҳолларда кассир нақд пулни ҳар бир кирим ҳужжати бўйича алоҳида қабул қилиб олиши шарт.

Кирим кассаси кассири мижоздан нақд пулларни қабул қилиб олаётганида, унинг столи устида қабул қилинаётган пуллардан бошқа нақд пул ва бошқа қимматликлар бўлмаслиги, кассир томонидан аввал қабул қилинган барча пуллар стол тортмаларида, металл шкафларда ёки сейфларда сақланиши керак.

Кирим кассаси кассирининг иш жойи шундай жиҳозланган бўлиши керакки, унда нақд пулларни топшираётган мижозга, унинг пулларини кассир томонидан саралаш, санаш жараёнини бевосита кузатиш учун имконияти яратилган бўлиши керак.

32. Кассир мижознинг нақд пулларини қабул қилиб олганидан сўнг, кирим касса ҳужжатида кўрсатилган суммани, саралаб ва санаб қабул қилинганида ҳақиқатда чиққан нақд пуллар суммаси билан таққослаб кўради. Тафовут аниқланмаса кирим кассаси кассири:

нақд пулларни топшириш эълонининг «эълон», «квитанция» ва «ордер» қисмларига имзо қўйиб, квитанция қисмига муҳр босади ҳамда уни мижозга беради;

кирим касса ордерларининг учта нусхасига ҳам имзо қўйиб, учинчи нусхасига муҳр босади ва уни мижозга беради.

33. Мижоз томонидан топширган нақд пуллар суммаси кирим ҳужжатидаги суммадан:

кам бўлса, мижозга етишмаётган суммани топшириш ёки кирим касса ҳужжатини қайтадан расмийлаштириш;

кўп бўлса, мижозга ортиқча сумма қайтарилади ёки кирим касса ҳужжатини қайтадан расмийлаштириш таклиф этилади.

Мижоз кирим касса ҳужжатини қайтадан расмийлаштирган тақдирда, бухгалтерия ходими кирим касса журналидаги тегишли (дастлабки) сумма устидан чизиқ тортади ва ҳақиқатда топширилган нақд пул суммасини ёзиб, қайта расмийлаштирилган ҳужжатни белгиланган тартибда кирим кассаси кассирига топширади.

34. Кирим касса ҳужжатлари бухгалтериянинг кирим касса журналида қайд этилиб, кирим кассаси кассирига тақдим этилганидан сўнг, мижоз томонидан банк кассасига нақд пуллар топширилмаса, кассир ушбу кирим касса ҳужжатини бухгалтерия ходимига қайтариб бериши лозим. Бунда банк кассасига мижоз томонидан нақд пуллар нима сабабдан топширилмаганлиги аниқлангач, бухгалтерия ходими кирим касса журналидаги тегишли ёзувлар устидан чизиқ тортади ва ушбу тузатиш кассир имзоси билан тасдиқланади. Ушбу ижро этилмаган кирим касса ҳужжати банк бош бухгалтери хабардор этилган ҳолда бухгалтерия ходими томонидан йўқ қилинади.

35. Кассир банк иш куни давомида қабул қилиб олган нақд пулларни мазкур Йўриқноманинг 7-бобида белгиланган тартибда саралайди, санайди ва ўраб боғлайди.

Мижоз томонидан топширилаётган нақд пуллар орасидан шубҳали, тўловга яроқсиз ёки қалбаки пуллар аниқланганда, кирим кассаси кассири бу ҳақида касса мудирига хабар қилиши ҳамда бундай пулларни текшириш учун унга топшириши шарт.

Банк касса мудири шубҳали пулларни тўловга яроқли ёки яроқсиз эканлиги бўйича асосланган ҳолда хулоса чиқаришга қийналса, бундай ҳолларда шубҳали пулларни мазкур Йўриқноманинг 15-бобида белгиланган тартибда мижоз аризасига асосан экспертизага қабул қилиниши мумкин.

36. Фавқулодда вазиятлар, бахтсиз ҳодисалар оқибатида нақд пуллар жиддий шикастланган бўлса, уларнинг ҳақиқийлиги ва тўловга яроқли эканлигига тўлиқ ишонч ҳосил қилингач, банк касса мудирининг рухсати билан улар муомалага яроқли пулларга алмаштириб берилиши мумкин.

Банк кассаларига топширилган шикастланган, лекин тўловга яроқли эканлиги шубҳа уйғотмайдиган банкнот ва тангаларни алмаштириб берилиши, бухгалтерия ўтказмаларисиз, ҳеч қандай касса ҳужжатлари расмийлаштирилмаган ҳолда амалга оширилади.

37. Шикастланган, лекин «тўловга яроқли» банкнотлар алмаштириб берилганида, уларга «Алмаштирилган» деган банк кассирининг тўртбурчак муҳри босилади. Шикастланган банкнотларга, унинг алмаштирилган санаси, пулнинг ҳақиқийлигини кўздан кечирган касса ходимининг фамилияси, исми ва отасининг исми кўрсатилиб, имзоси қўйилади. Шикастланган банкнотлар «эскирган» пуллар тоифасига ўтказилади.

Шикастланган, лекин «тўловга яроқли» банкнотларнинг бутлигини сақлаш мақсадида, кассирларга ушбу банкнотларни бутун ҳолда калькага ёки юпқа қоғозга ёпиштириш шунингдек, табиий эскириш, кислота тўкилган ёки ёнғин оқибатида куйган пулларни алоҳида ўраб-боғлаш тавсия этилади. Банк кассирлари томонидан шикастланган, лекин «тўловга яроқли» пулларни полимер материаллар (скотч, целлофан ва бошқалар) билан елимлаш қатъиян ман этилади.

38. Кассирлар томонидан банкнот ва тангаларнинг тўловга яроқли эканлигини аниқлашда қийинчилик туғилса, бундай ҳолда якуний хулосани касса мудири, зарур ҳолларда эса банк раҳбари қабул қилади.

Мижоз томонидан банк кассасига топширилаётган нақд пуллар орасида «тўловга яроқсиз» ёки «қалбаки» пуллар мавжуд эканлиги аниқланиб, ушбу ҳолат касса мудири томонидан тасдиқланса, бундай ҳолатда мижозга бу ҳақида батафсил ва асосли тушунтиришлар берилиши шарт. Мижоз банк кассасига топшираётган нақд пулини «тўловга яроқсиз» эканлигига ишонч ҳосил қилгач, бундай банкнотга кирим кассаси кассирининг банк номи туширилган «Алмаштириб бериш рад этилди» ёзувли тўртбурчак муҳри босилади ва мазкур қарорни қабул қилган касса ходимининг имзоси қўйилади. «Алмаштириб бериш рад этилди» деган тўртбурчак муҳр босилган банкнотлар мижозга қайтариб берилмайди.

39. Мижоз касса ходимлари томонидан қабул қилинаётган пулнинг «тўловга яроқсиз» ёки «қалбаки» эканлигини асослаш бўйича билдирилган мулоҳазаларидан қониқиш ҳосил қилмаса, у ҳолда мижознинг хоҳишига кўра, унинг аризасига асосан (ушбу банкнотга ҳеч қандай муҳр босилмаган ҳолда) мазкур Йўриқноманинг 15-бобида белгиланган тартибда экспертизага қабул қилиниши мумкин.

40. Қабул қилинаётган нақд пуллар орасидан шубҳали, тўловга яроқсиз ёки қалбаки пул аниқланса, ушбу пул суммаси банк кассасига мижоздан қабул қилинган нақд пуллар суммасини ҳисоблашда ҳисобга олинмайди, балки мижозга унинг ўрнини қоплаш ёки ҳақиқатда қабул қилинган нақд пуллар суммасига кирим касса ҳужжатини қайтадан расмийлаштириш таклиф этилади.

41. Ҳар қандай ҳолатда ҳам шубҳали, тўловга яроқсиз, қалбаки пуллар мижозларга қайтариб берилмайди. Бунда банкда аниқланган:

шубҳали пул экспертизага қабул қилинганида, бундай пулнинг номинал қиймати бўйича 90141 — «Экспертизага қабул қилинган банкнотлар, тангалар ва бошқа бойликлар» ҳисобварағига кирим қилиш учун мазкур Йўриқноманинг 6-иловасига мувофиқ шаклда балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича кирим касса ордери расмийлаштирилиши лозим;

қалбаки ёки тўловга яроқсиз пулнинг ҳар бир донасини 1 сўм шартли баҳода 90145 — «Тўловга яроқсиз банкнот ва тангалар» ҳисобварағига кирим қилиш учун балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича кирим касса ордери расмийлаштирилиши керак. Қалбаки пул бўйича мазкур Йўриқноманинг 81-банди талаблари асосида тегишли чоралар кўрилиши лозим.

42. Кирим кассаси кассири қабул қилиб олган нақд пулларни, зарур ҳолларда, банк иш куни давомида касса мудирига бир неча марта топшириши мумкин. Бундай ҳолларда ҳар сафар, кирим кассаси кассири нақд пулларни касса мудирига топширишдан аввал, ҳақиқатда қабул қилиб олган нақд пулларини кирим кассаси ҳужжатларида қайд этилган суммаларга мос келишини текшириши, топшираётган нақд пул боғламлари (дасталарини) қайта санаб кўриши лозим. Шунингдек, тегишли ёзувларни мазкур Йўриқноманинг 7-иловасига мувофиқ 155-шаклдаги китобга қайд этиб, касса мудирига имзо қўйдирган ҳолда топшириши керак.

43. Кирим кассаси кассири банк иш куни якунида кирим кассаси ҳужжатларининг умумий сонини ва умумий суммасини 155-шаклдаги китобда қайд этади ҳамда кирим касса ҳужжатлари суммасини ҳақиқатда қабул қилиб олган нақд пуллар суммаси билан таққослаб кўради. Шунингдек, сақлаш учун топширилган қимматликларни 93609 — «Сақланаётган қимматбаҳо буюмлар» балансдан ташқари ҳисобварағи бўйича расмийлаштирилган кирим касса ордерларида қайд этилган маълумотлар билан таққослайди. Тафовутлар аниқланмаса, мазкур Йўриқноманинг 8-иловасига мувофиқ 109-шаклдаги кирим касса ҳужжатларининг сони ва суммаси ҳамда сақлашга қабул қилинган қимматликлар сони ва суммаси тўғрисида маълумотнома тузади ҳамда имзолайди.

Кирим кассаси кассири ва бухгалтерия ходими 109-шаклдаги маълумотномада қайд этилган касса айланмаларини, кирим кассаси журналидаги ёзувлар билан таққослайди. Тафовутлар аниқланмаган тақдирда, кирим кассаси журналини юритувчи бухгалтерия ходими 109-шаклдаги маълумотномага, кирим кассаси кассири эса бухгалтериянинг кирим кассаси журналидаги умумий суммани тасдиқлаган ҳолда имзо қўяди. Ушбу таққослашнинг амалга оширилиши ва масъул ходимлар томонидан юқоридаги ҳужжатларнинг имзоланиши банкнинг бир кунлик кирим касса операциялари якунланганлигини ҳамда бир кунлик кирим касса операциялари тегишли ҳужжатларда тўғри қайд этилганлигини билдиради.

44. Кирим кассаси кассири кассадаги нақд пуллар қолдиғини ўраб-боғлайди ҳамда қолдиқ суммасини ўзининг 155-шаклдаги китобига қайд этади. Кирим кассаси кассири 109-шаклдаги маълумотнома билан бирга кирим касса ҳужжатларини касса мудирига топширади.

Касса мудири 109-шаклдаги маълумотномада қайд этилган ёзувларни кирим касса ҳужжатлари билан таққослайди ҳамда кассирнинг 155-шаклдаги китобида қайд этилган ёзувларни таҳлил қилади. Шунингдек, сақлаш учун топширилган қимматликларни, балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича кирим касса ордерида қайд этилган маълумотлар билан таққослаб кўради.

Тафовутлар аниқланмаса, касса мудири кирим кассасидаги барча нақд пул ва бошқа қимматликларни, кассирнинг 155-шаклдаги китобига имзо қўйган ҳолда қабул қилиб олади ва ўзининг 155-шаклдаги китобига бу тўғрисида тегишли ёзувларни қайд этади ҳамда кирим кассаси кассирининг 109-шаклдаги маълумотномаси тўғри тузилганлигини тасдиқлаган ҳолда, уни имзолайди ва кирим касса ҳужжатларини кунлик касса ҳужжатлари йиғмажилдига тикиш учун ушбу ишга масъул бўлган касса ходимига топширади.

45. Банк кассаларига банк иш куни давомида кирим қилинган барча нақд пуллар ва бошқа қимматликлар, шу иш кунининг ўзида айланма кассага кирим қилиниши ва банк балансининг тегишли ҳисобварақларида акс эттирилиши лозим.

46. Нақд пул тушумига эга бўлган мижозлардан тушум пулларини бевосита банк кассасига қабул қилиб олиш қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.

46 1 . Нақд пул тушумлари солинган ва белгиланган тартибда пломбаланган сумкадаги (қопдаги) нақд пул тушумларини банк филиалига ўзлари олиб келган мижозлар мазкур Йўриқноманинг 8а-иловасига мувофиқ шаклдаги бланкни тўлдирган ҳолда инкасса хонасига топширади.

Нақд пулни қабул қилган касса ходимлари (банк иш куни мобайнида масъул касса ходимлари, банк иш куни якунлангач ёки дам олиш кунлари кечки касса ходимлари) мазкур банднинг биринчи хатбошисида кўрсатилган бланкнинг квитанция қисмига имзо қўйган ва муҳр босган ҳолда уни мижозга қайтариб беради.

Банк касса тармоғида инкасса хонаси алоҳида ёки иш ҳажмидан келиб чиққан ҳолда кирим, чиқим кассаларида ёки мижозларга касса хизмати кўрсатиладиган бошқа касса хоналарида ташкил этилади.

Банк филиалининг қайта санаш кассаси кассирлари ушбу сумкадаги (қопдаги) нақд пулларни сараланиши, саналиши, тушум пулларни мижознинг ҳисобварағига кирим қилиниши, банкдаги мижознинг бўш сумкасини (қопини) унга қайтариб бериш ҳамда ушбу касса операцияларини бажаришга доир ҳужжатларнинг расмийлаштирилиши мазкур Йўриқномада белгиланган тартибда амалга оширилади.

4-боб. Чиқим касса операцияларини бажариш

47. Банк кассасидан нақд пулларни чиқим қилиш:

а) хўжалик юритувчи субъектларга — мазкур Йўриқноманинг 9-иловасига мувофиқ шаклдаги нақд пул чеки бўйича;

б) жисмоний шахсларга — мазкур Йўриқноманинг 10-иловасига мувофиқ шаклдаги чиқим касса ордери (бевосита банк фаолияти билан боғлиқ бўлган нақд пулдаги чиқим касса операцияларини, хусусан, нақд пулларни бир ҳисобварақдан иккинчи бир ҳисобвараққа ўтказиш учун чиқим қилишда, нақд пулларни инкассация хизмати ходимларига топшириш мақсадида чиқим қилишда ҳам чиқим касса ордеридан фойдаланилади) бўйича;

в) аҳолининг банк депозит ҳисобварақларидаги маблағларини нақд пулда тўлаш мазкур Йўриқноманинг 10-иловасига мувофиқ шаклдаги чиқим касса ордери бўйича;

г) жисмоний шахснинг банк картасидан банкомат ёки терминаллар орқали нақд пуллар чиқим қилиш — автоматик тарзда, дастурий йўл билан шакллантириладиган слиплар бўйича амалга оширилади. Автомат тарзда шакллантириладиган слип — чиқим касса ордерига тенглаштирилади.

48. Банк кассасидаги терминалдан чиқим қилинган нақд пулларнинг умумий суммасига, банк иш куни охирида чиқим касса ордери расмийлаштирилади ҳамда ҳар бир слипдаги сумма мазкур Йўриқноманинг 192-бандида қайд этилган ахборотлар тасмасига алоҳида киритилиши лозим.

Банк кассасидаги терминал орқали жисмоний шахсларнинг банк пластик карталаридан нақд пулдаги чиқим касса операцияларининг ҳисоб-китоби юритиладиган ҳисобварақ бўйича кунлик чиқим айланмаларни, яъни чиқим суммалари рўйхатини чоп этган ҳолда, ундаги ҳар бир суммани тегишли слип суммаси билан таққослаб чиқиш мумкин.

Бунда тафовутлар аниқланмаса, таққослаш ишларини бажарган кассир ушбу рўйхатдаги умумий суммани имзолаши лозим. Сўнгра, ушбу рўйхат мазкур кассада терминалдан чиқим қилинган нақд пулларнинг умумий суммасига расмийлаштирилган чиқим касса ордерига илова қилган ҳолда кунлик касса ҳужжатларига тикилиши керак.

49. Банкнинг пул омбори очилганидан сўнг, касса мудири, банк раҳбари ва бош бухгалтери иштирокида айланма кассадаги нақд пуллар қолдиқлари қайта саналади ҳамда айланма кассадаги нақд пуллар қолдиғини мазкур Йўриқноманинг 11-иловасига мувофиқ 120-шаклдаги китобда қайд этилган маълумотлар билан, шунингдек 10101 — Айланма кассадаги нақд пуллар» ҳисобварағидаги қолдиқ суммага мослиги текширилади. Бунда касса мудири ўзининг 155-шаклдаги китобига берилаётган нақд пуллар суммасини қайд этади ва чиқим кассаси кассирига имзо қўйдирган ҳолда нақд миллий ва хорижий валютадаги пулларни, банк иш куни якунида ҳисоб бериш шарти билан беради.

Чиқим кассаси кассири томонидан нақд пулларни касса мудиридан қабул қилиш:

банкнотларнинг тўлиқ ва тўлиқ бўлмаган боғламларини устки накладкалардаги маълумотларга қараб текшириш йўли билан;

банкнотларнинг тўлиқ бўлмаган дасталарини эса касса мудирининг ёки у тайинлаган касса ходимининг кузатуви остида бирма-бир қайта санаш орқали;

тангалар — қопчаларга бириктирилган ёрлиқлардаги (ёки пакетлар ичидаги қоғоздаги) ёзувларга қараб текшириш орқали амалга оширилади.

50. Чиқим кассаси кассири ҳисоб бериш шарти билан касса мудиридан олган барча нақд пул ва бошқа қимматликларини ўзининг 155-шаклдаги китобида қайд этиши лозим.

51. Касса мудири ҳисоб бериш шарти билан банк чиқим кассаси кассирига нақд пулларни берганидан сўнг, кассада қолган нақд пулларни қайта ҳисоблаб, уни банк иш куни бошидаги касса қолдиғи суммасига таққослаб кўриши керак.

52. Нақд пул чек дафтарчасини мижозга бериш, унинг ёзма буюртмалари асосида амалга оширилади.

Хўжалик юритувчи субъект ўз фаолиятини тугатаётганида ёки ҳисобварағини бошқа банкка ўтказаётганида нақд пул чек дафтарчаси мижоздан қайтариб олинади ҳамда нақд пул чек дафтарчасининг ҳар бир фойдаланилмаган варағининг имзолар қўйиладиган қисмини учбурчак шаклида қирқиш орқали, фойдаланишга яроқсиз ҳолга келтирилади.

53. Хўжалик юритувчи субъект вакили нақд пул олиш учун банк бухгалтериясининг ушбу мижозга хизмат кўрсатувчи ходимига нақд пул чеки ва бошқа ҳужжатларни тақдим этади.

Бухгалтерия ходими чиқим касса ҳужжатини мижоз томонидан тўғри тўлдирилганлигини ва мижознинг банкдаги ҳисобварағида етарли миқдорда маблағлар борлигини текширгач, уни имзолайди.

Банкда ўзининг талаб қилиб олингунча депозит ҳисобварағини очмаган ёки ҳисобварағида етарлича маблағлари бўлмаган ҳар қандай мулкчилик шаклидаги хўжалик субъектларига банк кассаларидан нақд миллий ёки хорижий валюталарни чиқим қилиниши тақиқланади.

Бухгалтерия ходими текширилган чиқим касса ҳужжатини назоратчи бухгалтерга беради. Назоратчи бухгалтер чиқим касса ҳужжатининг тўғри расмийлаштирилганлигини текширгач, унинг тегишли реквизитларини чиқим кассаси журналида қайд этади. Ушбу чиқим касса ҳужжати ва чиқим касса журнали назоратчи бухгалтер томонидан имзоланади ҳамда банкнинг чиқим кассирига тақдим этиш учун хўжалик юритувчи субъект вакилига нақд пул чекининг назорат маркаси (банк ходими банк кассасидан нақд пул олаётганида унга чиқим касса ордерининг йиртма талони) берилади.

54. Бухгалтерия ходими чиқим касса ҳужжатларини чиқим кассаси кассирига, чиқим касса журналига имзо қўйдириб топширади. Банк кассасидан нақд пул олаётган шахс томонидан чиқим касса ҳужжатларини кассирга тақдим этилиши тақиқланади.

Кассир чиқим ҳужжатини қабул қилиб олганидан сўнг:

мижозни чиқим ҳужжатининг рақами бўйича чақириши;

чиқим кассаси кассирига мижоз томонидан берилган назорат маркаси ёки йиртма талоннинг рақамини чиқим ҳужжатидаги рақам билан таққослаши ва назорат маркасини ёки йиртма талонни тегишли чиқим ҳужжатига елимлаб ёпиштириши;

чиқим ҳужжатида бухгалтерия бўлимининг масъул ходимларининг имзолари борлигини ва ушбу имзоларни, мавжуд имзо намуналарига мос келишини текшириши;

рақам ва сўз билан ёзилган суммаларнинг ўзаро мослигини текшириши;

ҳужжатда нақд пулларни олаётган мижознинг шахсий имзоси борлигини текшириши;

нақд пулларни олувчининг шахсини тасдиқловчи ҳужжати борлигини ҳамда мижознинг шахсини тасдиқловчи ҳужжатдаги маълумотларини чиқим касса ҳужжатида қайд этилган ёзувлар билан солиштириб кўриши шарт.

Кассир чиқим касса ҳужжатида кўрсатилган нақд пуллар суммасини мижозга чиқим қилиб бериш учун тайёрлайди. Бунда кассирнинг столи устида мижозга беришга тайёрлаб қўйилган нақд пуллардан бошқа пуллар бўлмаслиги керак.

55. Кассир тайёрланган нақд пул суммасини мижозга беради ва чиқим касса ҳужжатини имзолайди.

Мижозга нақд пуллар чиқим қилинганидан сўнг, ушбу чиқим қилинган нақд пулларни алоҳида сумка, қоп, пакет ёки бошқа идишга солинган ҳолда банк биносидан олиб чиқиладиган ҳоллардагина, олинган нақд пуллар суммасига чиқим кассаси кассири томонидан моддий рухсатнома расмийлаштириб берилиши лозим.

56. Кассир мижозга нақд пулларни ўрами бузилмаган тўлиқ боғламлар бўйича чиқим қилганида, банкнотларни бирма-бир қайта санамаган ҳолда, устки накладкада кўрсатилган суммаларга қараб чиқим қилади.

Мижозга ўрами бузилмаган тўлиқ боғламдан тегишли дасталарни олиб бериш зарур бўлса, унда кассир пул боғлами жойлаштирилган полиэтилен пакетдаги кассирнинг шахсий клише рақамлари босилган кафолат чокини кесмаган ҳолда пакетни нақд пулларни олувчи мижознинг кўз олдида қирқиши лозим.

Кассир тўлиқ бўлмаган ва ўрами бузилган дастадан мижозга нақд пулларни беришда, банкнотларни бирма-бир қайта санаб, сўнгра мижозга чиқим қилиши лозим.

Қопча ва пакетларга жойланган тангалар қопчаларга бириктирилган ёрлиқлардаги (ёки пакетлар ичидаги қоғоздаги) ёзувларга қараб мижозларга берилади. Тангали қопча мижозга тўлиқ чиқим қилинадиган ҳолларда, банк кассири қопчадаги пломбани нақд пул олувчининг олдида қирқиши шарт.

57. Кассир дастани очиб, ундаги нақд пулларнинг тегишли қисмини мижозга чиқим қилиши учун дастадаги банкнотларнинг керакли қисмини ажратиб олганидан сўнг, уларнинг барчасини бирма-бир қайта санаб кўриши лозим.

59. Чиқим кассаси кассири мижозга чиқим касса ҳужжатида қайд этилган суммадаги нақд пулларни берганидан сўнг, чиқим касса ҳужжатини имзолайди. Бунда, мижознинг талабига биноан, бир номинал қийматдаги нақд пулларни бошқа қийматдагиларига алмаштириб берилиши тақиқланади.

60. Банк кассасидан берилган нақд пулни олган шахс кассадан узоқлашмаган ҳолда олинган пул суммасини ҳужжатда кўрсатилган сумма билан таққослаши, уни боғламлар ва дасталар бўйича текшириши, тўлиқ бўлмаган банкнотлар дастасини эса банк кассирининг кузатуви остида бирма-бир қайта санаш орқали қабул қилиб олиши шарт.

61. Банк мижози кассадан олган нақд пулларини махсус ажратилган жойда ёки хонада, банк касса ходимининг кузатуви остида, бирма-бир қайта санаб олиши мумкин. Бундай ҳолларда чиқим кассаси кассири мижозга бераётган нақд пул боғламларининг полиэтилен пакетидаги кафолат чокларини кесмасдан мижозга беради. Мижоз томонидан нақд пулларни бирма-бир санаб олиш вақтида, жараённи кузатиб турган банк касса ходими полиэтилен пакетларнинг кафолат чоклари ва бандеролларнинг тўлиқ сақланишини кузатиб туриши лозим.

62. Мижоз банк кассасидан олган нақд пулларини бирма-бир қайта санаб олиш жараёнида ушбу банк кассирлари томонидан шакллантирган нақд пуллар дастасидан касса хатоликларини яъни, камомад (тўловга яроқсиз, қалбаки) ёки ортиқча пулларни аниқласа, мазкур Йўриқноманинг 107-бандида белгиланган тартибда зарурий чоралар кўрилади.

63. Мижознинг банк кассасидан олган банкнот ва тангалари орасидан камомад чиққанлиги тўғрисидаги мурожаатлари қуйидаги ҳолларда:

агар мижоз алоҳида ажратилган хонада ёки махсус ажратилган жойда банк кассири, назоратчиси кузатуви остида нақд пулларни қайта санаб олмаган бўлса;

агар мижоз нақд пулларни банк кассасидан қабул қилиб олганидан сўнг, чиқим кассасидан узоқлашган бўлса, мижознинг эътирозлари қаноатлантирилмайди.

Бу ҳақидаги огоҳлантирувчи ёзувлар банк чиқим кассасининг олдидаги, мижозларга кўринарли жойга доимо осилган бўлиши шарт.

64. Банк раҳбари нақд пул камомади тўғрисидаги мижозларнинг аризасини ҳар қандай ҳолатда ҳам ўрганиб чиқиши ҳамда банк кассири томонидан нақд пул дасталари, боғламларини шакллантиришда ҳақиқатда ҳам касса хатоликларига (камомадга) йўл қўйилганлиги тасдиқланса, мазкур ҳолатларни бартараф этиш чораларини кўриши шарт.

65. Банк иш куни якунида чиқим кассаси кассири, ҳисоб бериш шарти билан касса мудиридан қабул қилиб олган нақд пулларни, кунлик чиқим касса ҳужжатлари умумий суммасига ҳамда кун охирида қолаётган нақд пуллар қолдиғига таққослаб, мазкур Йўриқноманинг 12-иловасига мувофиқ 110-шаклда маълумотнома тузиб, бухгалтерия ходимларининг чиқим кассаси журналидаги ёзувлар билан таққослайди. Тафовутлар аниқланмаса, чиқим касса журнали кассир томонидан ва кассирнинг 110-шаклдаги маълумотномаси бухгалтерия ходими томонидан имзоланади.

66. Чиқим кассаси кассири иш куни якунида чиқим кассаси ҳужжатларининг умумий сонини ва умумий суммасини ўзининг 155-шаклдаги китобида қайд этади.

Чиқим кассаси кассири банк иш куни якунида чиқим кассасида қолган нақд пул ва бошқа қимматликлар қолдиғини белгиланган тартибда ўраб-боғлайди, қолдиқ суммасини ўзининг 155-шаклдаги китобига қайд этади ва касса мудирига имзо қўйдирган ҳолда унга топширади. Шундан сўнг у чиқим кассасининг кунлик ҳужжатларини ҳамда 110-шаклдаги маълумотномани ҳам касса мудирига топширади.

Касса мудири ушбу 110-шаклдаги маълумотномада қайд этилган ёзувларни, чиқим кассирига ҳисоб бериш шарти билан берилган нақд пуллар, кассир банк иш куни якунида қайтариб топширган нақд пуллар қолдиғи ва чиқим касса ҳужжатлари суммаси билан таққослайди. Тафовутлар аниқланмаса, касса мудири 110-шаклдаги маълумотномани имзолайди ҳамда чиқим касса ҳужжатларини кунлик касса ҳужжатлари йиғмажилдига тикиш учун ушбу ишга масъул бўлган касса ходимига топширади.

67. Банк кассаларидан банк иш куни давомида чиқим қилинган барча нақд пуллар ва бошқа қимматликлар, шу иш кунининг ўзида банк балансининг тегишли ҳисобварақларида белгиланган тартибда акс эттирилиши лозим.

68. Банк кассасидаги нақд пуллар қолдиғи мижозларнинг нақд пулга бўлган талабларини қондириш учун етарли бўлмаса, Марказий банк Бош бошқармасининг фармойишига асосан Ҳисоб-китоб касса марказининг айланма кассасидан ёки ҳудуддаги бошқа банк кассаларидан белгиланган тартибда мадад пуллари ажратилиши мумкин.

69. Банк томонидан олинган мадад пуллари мустақил равишда тасарруф этилади.

5-боб. Кечки кассага нақд пул ва бошқа қимматликларни қабул қилиш

70. Банк иш куни якунланганидан сўнг, инкассаторлар гуруҳидан нақд пул ва бошқа қимматликлар солинган ёки бўш инкассация сумкаларини (қопларини) қабул қилиб олиш ҳамда иш куни узайтирилган кассаларда иш якунлангач, улардаги нақд пул ва бошқа қимматликлар қолдиғини қабул қилиб олиш, шунингдек, дам олиш ва байрам кунлари ишлайдиган кассаларга мадад пулларини бериш мақсадида банкда кечки касса ташкил этилади. Банкнинг кечки кассасига инкассация сумкаларини (қопларини) қабул қилиш, бухгалтерия ходимларидан тайинланган бухгалтер-назоратчининг назорати остида кечки касса кассири томонидан амалга оширилади.

71. Банкнинг кечки кассаси орқали чиқим касса операцияларини бажарилишига йўл қўйилмайди. Кечки кассанинг бухгалтер-назоратчисига қайта санаш кассасида ишлаш, шунингдек қайта санаш кассасининг назоратчисига кечки касса ходимларининг вазифаларини бажариш тақиқланади.

72. Банкнинг кечки кассаси ходимларига йўналиш бўйича йиғилган инкассация сумкаларини (қопларини) топшириш, инкассаторлар гуруҳи бошлиғининг кузатуви остида, йиғувчи инкассатор томонидан амалга оширилади.

Инкассаторлар гуруҳи автомашинасида бир нечта банкка топширилиши лозим бўлган нақд пул тушумлари солинган инкассация сумкалари (қоплари) мавжуд бўлса, бир банкка тегишли бўлган сумкаларни (қопларни) топшириш жараёнида, ҳайдовчи инкассатор автомашинада қолиб, бошқа банкка топширилиши лозим бўлган сумкаларни (қопларни) қўриқлаб туриши керак.

Инкассаторлар гуруҳи йиғиб келинган инкассация сумкаларини (қопларини) банкнинг кечки кассаси ходимларига топширишдан аввал, кечки кассанинг бухгалтер-назоратчисига:

йўналишдаги ҳар бир мижоз бўйича инкассаторлар гуруҳига берилган мазкур Йўриқноманинг 13-иловасига мувофиқ шаклдаги ташриф варақасини;

мижозларнинг ҳар бир пуллик инкассация сумка (қопи) бўйича мазкур Йўриқноманинг 14 б -иловасига мувофиқ нақд пул тушумлари солинган инкассация сумкаси (қопи) юк хатини;

мазкур Йўриқноманинг 15-иловасига мувофиқ инкассаторлар гуруҳига берилган бўш сумкалар (қоплар) сони тўғрисида маълумотномани тақдим этиши лозим.

73. Кечки кассанинг бухгалтер-назоратчиси инкассаторлар гуруҳидан қабул қилиб олган юк хатлари ва ташриф варақаларидаги ёзувларни бир-бирига мос келишини текшириб кўриши шарт. Шундан сўнг, бухгалтер-назоратчи мазкур Йўриқноманинг 18-иловасига мувофиқ банк кассасига қабул қилинган нақд пул тушумлари солинган ва бўш инкассация сумкалари (қоплари) тўғрисида маълумотноманинг тегишли қисмини уч нусхада расмийлаштириб, унга:

мижозларга бириктирилган сумка (қоп) рақамлари ва унга солинган нақд пул суммаларини;

бўш сумкалар (қоплар) рақамларини;

мижозлар қўшимча равишда топширилган (нақд пул тушумлари солинган) инкассация сумкалари (қоплари) бўйича маълумотларни киритади.

74. Инкассаторлар гуруҳидан сумкаларни (қопларни) қабул қилиш вақтида ташриф варақасидаги ёзувга изоҳларсиз тузатишлар киритилганлиги, шунингдек ташриф варақасидаги ёзувлар билан юк хатидаги ёзувларни ўзаро мос келмаслиги ва бошқа камчиликлар аниқланган тақдирда тегишли сумка (қоп) рақами ёки мижозлар томонидан қўшимча равишда пуллик сумкалар (қоплар) топширилганда уларнинг рақамларини бухгалтер-назоратчи мазкур Йўриқноманинг 18-иловасида келтирилган маълумотноманинг «Изоҳлар» устунидаги тегишли катакчасида қайд этилиши лозим.

Банк кечки кассасига йиғиб келинган инкассация сумкалари (қоплари) тўлиқ топширилаётганлигини назорат қилиш учун бухгалтер-назоратчи журналга киритилган нақд пул тушумлари умумий суммасини ҳамда ташриф варақаларида қайд этилган тушум суммалари йиғиндисини ўзаро таққослаб кўриши лозим.

75. Кечки кассанинг бухгалтер-назоратчиси инкассаторлар гуруҳи томонидан кечки кассага топширилаётган сумкалар (қоплар) сонини инкассаторлар гуруҳига берилган бўш сумкалар (қоплар) сони тўғрисида маълумотномада кўрсатилган рақамларга мос келишини текшириб бўлганидан сўнг, расмийлаштирилган 18-иловадаги маълумотноманинг бир нусхасини ва ташриф варақаларини инкассаторлар гуруҳига қайтариб беради.

76. Кечки касса кассири бухгалтер-назоратчидан юк хатларини олганидан сўнг, нақд пул тушумлари солинган сумкаларини (қопларни) инкассаторлар гуруҳидан бирма-бир қабул қилишни бошлайди. Бунда, кечки касса кассири нақд пул тушумлари солинган:

инкассация сумкасига (қопига) босилган пломбир изининг аниқлигини ва тасдиқланган намунага мос келишини (бир марталик рақамланган пластик пломбанинг штрих ёки QR кодини сканерлаб) текшириши;

инкассация сумкасининг (қопининг), пломба изи туширилган тизимчанинг (бир марталик рақамланган штрих ёки QR кодли пластик пломбанинг) бирон-бир жойи шикастланмаганлигини қараб чиқиши;

инкассация сумкасининг (қопининг) рақамини, унинг юк хатида кўрсатилган рақамга мос келишини таққослаб кўриши;

сумкаларнинг (қопларнинг) умумий сонини, юк хатларининг умумий сонига, шунингдек қабул қилинаётган нақд пул тушумларининг умумий суммасини, юк хатларида кўрсатилган суммалар йиғиндисига мос келишини текшириб қабул қилиши керак.

77. Инкассаторлар гуруҳидан ҳар бир йўналиш бўйича инкассация сумкалари (қоплари) қабул қилиб олинганидан сўнг, банк кассасига қабул қилинган тушум пуллари солинган ва бўш инкассация сумкаларини (қопларини) қайд этиш журналининг иккала нусхасига инкассаторлар гуруҳи бошлиғи ва йиғувчи инкассатори ҳамда кечки кассанинг кассири ва бухгалтер-назоратчиси имзо қўяди. Ушбу журналнинг биринчи нусхасига инкассация сумкаларини (қопларини) топширган инкассаторлар гуруҳининг муҳри босилади ва у кечки касса ходимларида қолади, иккинчи нусхасига эса кечки кассанинг муҳри босилиб, инкассаторлар гуруҳининг бошлиғига берилади.

Банк кечки кассасининг муҳри кечки касса кассирига бириктирилган бўлиб, унинг сейфида сақланиши лозим.

78. Мазкур Йўриқноманинг 15-иловасида келтирилган инкассаторлар гуруҳига берилган бўш сумкалар (қоплар) сони тўғрисидаги маълумотномада қайд этилган ёзувлар асосида инкассаторлар гуруҳи томонидан мижозларнинг нақд пул тушумлари ва бошқа қимматликлари солинган ёки бўш инкассация сумкалари (қоплари) кечки кассага тўлиқ топширилмаётганлиги аниқланса, бу ҳақида банк раҳбарига ва инкассация бўлими бошлиғига хабар берилиши лозим. Инкассация бўлими бошлиғи йиғиб келинган инкассация сумкаларини (қопларини) банк кассасига тўлиқ топширилишини таъминлаш чораларини кўриши шарт.

79. Кечки касса кассири банк кассасига қабул қилинган нақд пул тушумлари солинган ва бўш инкассация сумкалари (қоплари) ва уларнинг ҳужжатларини бухгалтер-назоратчининг кузатуви остида кечки кассанинг пул омборидаги сейфга (темир шкафга) жойлаштиради. Пул омборидаги сейф (темир шкаф) кассир ва бухгалтер-назоратчининг калитлари билан қулфланади. Шунингдек, кечки касса пул омборининг эшиги ҳам иккита калит билан қулфланиб, иккита муҳр билан муҳрланади.

Бунда кечки касса пул омбори эшигининг биринчи калити ва битта сурғучли муҳр кассирга, иккинчи калити ва битта сурғучли муҳр бухгалтер-назоратчига бириктирилган бўлиши ҳамда ҳар бир ходим кечки касса пул омбори эшигини ўз калити билан қулфлаб, ўзига бириктирилган сурғучли муҳр билан муҳрлаши шарт. Шундан сўнг, кечки кассанинг пул омбори белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Қўриқлаш департаменти ходимларига топширилади.

80. Банкнинг кечки кассаси ходимлари инкассаторлар гуруҳидан нақд пул тушумлари солинган инкассация сумкаларини (қопларини) қабул қилиш жараёнида сумканинг (қопнинг) нуқсонли эканлиги (босилган пломбир изининг аниқ эмаслиги ёки тасдиқланган намунага мос келмаслиги (бир марталик рақамланган пластик пломбанинг штрихи ёки QR коди сканерланганда тегишли реквизитларни ўқиш имконияти мавжуд эмаслиги ёки ўқилган ёзувларнинг намунага мувофиқ эмаслиги), шунингдек инкассация сумкасида (қопида) ва (ёки) ундаги пломбада бирон-бир ташқи шикастланишлар мавжудлиги, инкассация сумкасининг (қопининг) рақамини унинг юк хатида кўрсатилган рақамга мос келмаслиги, ташриф варақасида ва сумканинг (қопнинг) юк хатида кўрсатилган нақд пул тушуми суммасини бир-бирига мос келмаслиги) аниқланса, бундай ҳолатлар ҳақида банк кассаси мудирига хабар берилиши лозим.

Ушбу нуқсонли, шикастланган сумка (қоп) инкассаторлар гуруҳи аъзолари ва бухгалтер-назоратчи кузатувида кассир томонидан очилиб, ундаги нақд пул ва бошқа қимматликлар бирма-бир қайта саналиши шарт.

Зарур ҳолларда, банк касса мудирининг кўрсатмасига асосан, ушбу инкассация сумкасига (қопига) нақд пул тушумларини солган шахс (мижоз вакили ёки кассир) ҳам қайта санаш жараёнига чақиртирилиши мумкин. Қайта санаш жараёни якунлангач, мазкур Йўриқноманинг 17-иловасига мувофиқ инкассация сумкасидаги (қопидаги) нақд пул ва бошқа қимматликларни қайта санаш натижалари бўйича далолатнома уч нусхада тузилиб, иштирок этган барча шахслар томонидан имзоланган ҳолда расмийлаштирилади.

Мазкур далолатноманинг биринчи нусхаси банкнинг кунлик бухгалтерия ҳужжатлари йиғмажилдига тикилади, иккинчи нусхаси инкассаторлар гуруҳи бошлиғига, учинчи нусхаси эса мижоз вакилига берилади.

Бундай ҳолларда мазкур Йўриқноманинг 14 а -иловасида келтирилган нақд пул тушумлари солинган инкассация сумкасининг (қопининг) илова қайдномаси кунлик касса ҳужжатларига тикиш учун ҳамда ушбу сумкадан (қопдан) чиққан ва кечки касса кассири томонидан қайта саналиб, ўраб-боғланган нақд пуллар кейинги банк иш куни эрталаб, кечки касса кассирининг 155-шаклдаги китобида қайд этилган ва касса мудирига имзо қўйдирилган ҳолда унга топширилади.

Кечки кассада очилган инкассация сумкасининг (қопининг) юк хати бухгалтерия ходимларига, қайта саналган тушум суммасини, баланс ҳисобварақлари бўйича умумлаштирилган ҳолда кирим касса журналида қайд этиш ҳамда тегишли бухгалтерия ўтказмаларини амалга ошириш ва кунлик бухгалтерия ҳужжатлари йиғмажилдига тикиш учун берилади.

81. Мижозга тегишли бўлган шикастланган (ёки нуқсонли) инкассация сумкаси (қопи) кечки касса ходимларига топширилаётганда, ушбу сумка (қоп) очилиб, унга солинган нақд пулларни қайта санаш жараёнида:

ортиқча пуллар, камомад (ёки тўловга яроқсиз пуллар) аниқланса, ушбу сумкага (қопга) тегишли бўлган илова қайдномаси ва юк хатининг далолатнома қисми кечки касса назоратчиси томонидан тўлдирилади ҳамда ушбу ҳолатлар мазкур ҳужжатларнинг далолатнома қисмида ҳам қайд этилади. Мижоз вакили унинг шикастланган (ёки нуқсонли) сумкасини (қопини) очиш ва ундаги нақд пулларни кечки кассада қайта санаш жараёнида иштирок этмаган ҳамда қайта санаш жараёнида камомад аниқланган ҳолларда инкассация сумкасининг (қопининг) тизимчаси пломбадан ажратилмаган (бир марталик рақамланган штрих ёки QR кодли пластик пломба сақланган) ҳолда, шунингдек тузилган далолатноманинг нусхаси ашёвий далил сифатида кечки кассанинг бухгалтер-назоратчида 10 иш куни мобайнида сақланади.

Мижоз сўровига асосан ушбу ашёвий далиллар кўриб чиқиш учун унга тақдим этилиши мумкин. Аниқланган камомад суммаси Ўзбекистон Республикасида белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг 10 фоизига тенг ёки ундан юқори бўлса, бундай касса хатоликлари тўғрисида зудлик билан касса мудирига хабар берилиши шарт.

қалбаки пуллар аниқланса, ушбу сумкага (қопга) тегишли бўлган илова қайдномаси ва юк хатининг далолатнома қисми тўлдирилади ҳамда ҳар бир пулнинг номинал қиймати, серияси ва тартиб рақами, ишлаб чиқарилган йили ҳамда умумий суммаси кўрсатилган ҳолда мазкур Йўриқноманинг 17-иловасига мувофиқ далолатнома тўрт нусхада тузилади. Ушбу ҳолат бўйича касса мудирига ва банк раҳбарига хабар берилади.

Бунда аниқланган тўловга яроқсиз ёки қалбаки пулларнинг ҳар бир донасини 1 сўм шартли баҳода 90145 — «Тўловга яроқсиз банкнот ва тангалар» ҳисобварағига кирим қилиш учун балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича кирим касса ордери расмийлаштирилиши лозим.

Банк тузилган далолатноманинг бир нусхасини илова қилган ҳолда қалбаки пулнинг қандай ҳолатда аниқланганлигини ёзма равишда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга маълум қилади.

Банк томонидан қалбаки пуллар ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга тақдим этилганлиги тўғрисида Марказий банкнинг тегишли ҳудудий Бош бошқармасига ёзма маълумот юборилиши лозим.

82. Кечки кассага инкассаторлар гуруҳидан барча инкассация йўналишлари бўйича қабул қилинган мижозларнинг нақд пул тушумлари солинган ва бўш сумкаларини (қопларини) кейинги иш куни эрталаб қайта санаш кассасига топширишдан аввал, кечки касса бухгалтер-назоратчиси томонидан мазкур Йўриқноманинг 18-иловасидаги маълумотноманинг кечки кассада қолган иккита нусхасининг тегишли қисмлари тўлдирилади.

83. Банк кечки кассаси ходимлари томонидан мазкур Йўриқноманинг 18-иловасидаги маълумотноманинг бир нусхасини, шунингдек инкассация қилинган нақд пул тушумлари солинган ҳамда бўш сумкалар (қоплар) қайта санаш кассасининг назоратчисига кейинги банк иш куни эрталаб мазкур Йўриқноманинг 94 ва 95-бандларида белгиланган тартибда топширилади.

Бунда, мазкур иш куни мобайнида қайта санаш кассасининг назоратчиси томонидан юк хатлари банк бўлинмасининг бухгалтерия бўлимига топширилиши ҳамда бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилиши лозим.

84. Инкассаторлар гуруҳидан кечки кассага қабул қилиб олинган, банкнинг банк биносидан ташқарида жойлашган кассаларидан олиб келинган инкассация сумкаларидаги (қопларидаги) сараланган, саналган ва ўраб-боғланган нақд пуллар қайта санаш кассаси назоратчисига топширилади.

85. Кечки кассадаги нақд пул тушумлари солинган ва бўш инкассация сумкалари (қоплари) қайта санаш кассаси назоратчисига топшириб бўлингач, кечки кассанинг бухгалтер-назоратчиси нақд пул тушумлари солинган инкассация сумкаларининг (қопларининг) юк хатларини бухгалтерия бўлимининг тегишли ходимларига топширади. Бухгалтерия бўлимининг тегишли ходимлари томонидан инкассация сумкаларининг (қопларининг) юк хатларида қайд этилган маълумотлар асосида бухгалтерия ўтказмаларини амалга ошириб, тушум суммаларини банкдаги тегишли ҳисобварақларга кирим қиладилар ҳамда юк хатларини бухгалтериянинг кунлик ҳужжатлари йиғмажилдига тикилади.

6-боб. Қайта санаш кассасида нақд пул ва бошқа қимматликларни қайта санаш

86. Нақд пул ва бошқа қимматликларни саралаш, қайта санаш, ўраб-боғлаш ҳамда уларнинг дасталари ва боғламларини шакллантириш мақсадида банкда қайта санаш кассаси ташкил этилади.

Қайта санаш кассасининг хонаси касса тармоғининг бошқа хизмат хоналаридан алоҳида ажратилган бўлиб, кириш эшигига ички томондан қулфланадиган мослама ва кузатув туйнукчаси ўрнатилган бўлиши керак.

87. Қайта санаш кассаси кассирининг иш жойи ишлаш учун қулай, нақд пулларни дахлсиз сақланиши, саналаётган нақд пулларни бошқа кассирнинг столидаги пуллар билан қўшилиб кетмаслиги таъминланишини инобатга олган ҳолда жиҳозланиши ҳамда назоратчи ҳар бир кассирнинг фаолиятини назорат қилиб туриши учун имконият яратилган бўлиши лозим.

88. Қайта санаш кассасининг назоратчиси қабул қилиб олган нақд пул тушумлари ва бошқа қимматликлар солинган инкассация сумкаларини (қопларини), шунингдек қайта санаш кассаси ҳар бир кассири томонидан сараланиб-саналган ва ўраб-боғланган нақд пулларни алоҳида сақлаш учун қайта санаш кассаси қулфланадиган металл шкафлар ёки сейфлар билан жиҳозланган бўлиши керак.

89. Тангаларни санаш машинкасида қайта санаш учун алоҳида хона ёки кабина ажратилиши ва унинг деворлари ҳамда шифти шовқин ютувчи материаллар билан қопланган бўлиши лозим.

90. Нақд пул ва бошқа қимматликларни қайта санаш — қайта санаш кассасининг саноқ бригадалари ёки мустақил ишловчи кассирлар томонидан амалга оширилади. Банк қайта санаш кассасида иш бригада усулида олиб борилса, унда ҳар бир саноқ бригадаси 7 тадан кўп бўлмаган кассирлардан ташкил топиши ва ҳар бир бригадага алоҳида назоратчи бошчилик қилиши шарт.

91. Банкда бир нечта саноқ бригадалари ташкил этилган бўлса, зарурат туғилган тақдирда, нақд пул тушумлари солинган, очилмаган инкассация сумкалари (қоплари) банк иш куни давомида бир бригададан олиниб, иккинчи бир бригадага топширилиши мумкин. Бунда нақд пул тушумлари солинган инкассация сумкаларини (қопларини) топшираётган саноқ бригадаси назоратчининг мазкур Йўриқноманинг 19-иловасига мувофиқ 176-шаклдаги нақд пул ва бошқа қимматликларни қайта санаш натижалари бўйича назорат қайдномасини олд тарафига топширилаётган сумкаларнинг (қопларнинг) умумий сони ва эълон қилинган суммасини қайд этган ҳамда олувчи бригада назоратчисига имзо қўйдирилган ҳолда топширилиши лозим.

92. Қайта санаш кассасида битта бригада фаолият юритаётган бўлса, дам олиш вақтида (тушлик вақтида) кассирлардаги нақд пуллар умумий металл шкаф ёки сейфда сақланиши мумкин. Бунда ҳар бир кассир қайта санаш учун ўзи қабул қилиб олган нақд пул ва бошқа қимматликларини алоҳида қоп ёки қутичага солиб қўйиши шарт.

Бундай ҳолларда қайта санаш кассасидаги металл шкаф ёки сейф иккита калит (бригада назоратчиси ва кассирлардан бирининг калити) билан қулфланиб, назоратчининг пломбири билан пломбаланиши ҳамда металл шкаф ёки сейфнинг қулфланиши ва очилиши бригаданинг барча кассирлари иштирокида амалга оширилиши лозим.

93. Қайта санаш кассасининг назоратчиси кассирлар томонидан нақд пул ва бошқа қимматликларни саралаш-санаш, ўраб-боғлаш ҳамда бир-бирига топшириш, қабул қилиш ишлари тўғри амалга оширилаётганлигини назорат қилиб бориши лозим.

Банк қайта санаш кассасининг муҳри ҳам ушбу кассанинг назоратчисига бириктирилган бўлиши ва унинг сейфида сақланиши шарт.

94. Банк иш куни бошида қайта санаш кассаси назоратчиси, кечки касса ходимларидан нақд пул тушумлари солинган ва бўш сумкаларни (қопларни) қабул қилиб олиш вақтида, кечки касса пул омборининг олдидаги хонада бошқа касса ходимларининг ёки бегона шахсларнинг бўлиши тақиқланади.

Кечки касса ходимлари кечки касса пул омборининг олдидаги хонада мазкур Йўриқноманинг 15-иловасида келтирилган маълумотнома (бир нусхада) ҳамда 18-иловасида келтирилган маълумотномани (икки нусхада) уларда қайд этилган ёзувларнинг ўзаро мослигини текшириш учун қайта санаш кассаси назоратчисига беради.

Ушбу ҳужжатларда қайд этилган маълумотлар ўртасида тафовут аниқланмаса, қайта санаш кассасининг назоратчиси мазкур Йўриқноманинг 18-иловасида келтирилган маълумотноманинг иккала нусхасининг тегишли қисмига имзо қўйган ҳолда унинг бир нусхасини ва 15-иловада келтирилган маълумотномани кечки касса ходимларидан қабул қилиб олади.

Мазкур Йўриқноманинг 18-иловасида келтирилган маълумотноманинг бир нусхаси кечки кассада бир йил сақланиб, шундан сўнг банк махсус комиссияси ходимлари иштирокида белгиланган тартибда йўқ қилиниши лозим.

95. Қайта санаш кассасининг назоратчиси кечки касса ходимларидан ҳар бир инкассация сумкаларини (қопларини) қабул қилишда:

ҳар бир сумка (қоп) рақамининг ҳамда умумий сонининг мазкур Йўриқноманинг 15 ва 18-иловаларида келтирилган маълумотномаларда қайд этилган ёзувларга мос келишини;

мазкур Йўриқноманинг 76-бандида белгиланган тартибда нақд пул тушумлари солинган ҳар бир инкассация сумкасини (қопини) бирма-бир текшириши лозим.

96. Инкассаторлар гуруҳи томонидан йиғиб келинган инкассация сумкалари (қоплари) банк иш куни мобайнида банк кассасига топширилса унда, ушбу сумкаларни (қопларни) қайта санаш кассасининг назоратчиси ва бухгалтерия бўлимидан ажратилган бухгалтер-назоратчи алоҳида хонада мазкур Йўриқноманинг 72 — 77-бандлари талабларига мувофиқ қабул қилиб олади.

Бунда мазкур Йўриқноманинг 18-иловасида келтирилган маълумотноманинг тегишли қисми икки нусхада тўлдирилган ҳолда имзоланади ҳамда унинг бир нусхаси қайта санаш кассаси назоратчисининг муҳри билан муҳрланган ҳолда инкассаторлар гуруҳига берилади. Ушбу маълумотноманинг иккинчи нусхасига инкассаторлар гуруҳининг муҳри босилади ва қайта санаш кассаси назоратчисига берилади.

97. Банк иш куни мобайнида инкассаторлар гуруҳидан алоҳида ажратилган хонада қабул қилиб олинган инкассация сумкалари (қоплари) бўйича мазкур Йўриқноманинг 18-иловасидаги маълумотноманинг тегишли қисми бир нусхада тўлдирилади.

98. Қайта санаш кассасининг назоратчиси инкассаторлар гуруҳидан сумкаларни (қопларни) қабул қилиб олаётган вақтда, қайта санаш кассаси кассирларининг ишини қайта санаш кассасида ишламайдиган кассанинг бошқа ходими ёки касса мудири (нақд пул тушумлари солинган сумкаларни (қопларни) кассирларга қайта санаш учун бермаган ҳолда) назорат қилиб туриши лозим.

99. Қайта санаш кассасининг назоратчиси инкассаторлар гуруҳидан қабул қилиб олган нақд пул тушумлари солинган инкассация сумкаларини (қопларини) темир шкафда (сейфда), ёки столининг тортмаларида қулфланган ҳолда сақлаши керак.

100. Ҳар бир сановчи кассир банк иш куни бошида ўзининг фамилияси, исми ва отасининг исмини мазкур Йўриқноманинг 20-иловасига мувофиқ шаклдаги қайта санаш кассаси кассирининг назорат варақасига киритиб, уни ўз номига расмийлаштириб олади. Шундан сўнг, назоратчи ҳар бир сановчи кассирнинг олдига алоҳида бориб, 176-шаклдаги назорат қайдномасига унинг фамилияси, исми ва отасининг исмини ҳамда биттадан берилаётган нақд пул тушумлари солинган сумканинг (қопнинг) рақамини қайд этган ҳолда, уларга навбат билан инкассация сумкасини (қопини) топширади.

Назоратчининг кузатуви остида кассир инкассация сумкасидаги (қопидаги) пломбаланган тизимчанинг (бир марталик рақамланган штрих ёки QR кодли пластик пломбанинг) бир томонини қирқиб, сумкани (қопни) очади ҳамда унинг ичидан нақд пул ва бошқа қимматликларни олади. Бўш сумка (қоп) назоратчига қайтарилади. Кассир нақд пул ва бошқа қимматликларни қайта санашни якунлагунига қадар, сумканинг (қопнинг) пломбали тизимчасини (бир марталик рақамланган штрих ёки QR кодли пластик пломбани) ўзида сақлаши лозим.

101. Назоратчи сумкани (қопни) кассирдан қайтариб олганидан сўнг, ундаги барча нақд пул ва бошқа қимматликлар кассир томонидан олинганлигини текшириб кўради. Сўнгра, сумканинг (қопнинг) ички чўнтагидан мазкур Йўриқноманинг 14 а -иловасида келтирилган илова қайдномасини олади ҳамда ушбу ҳужжатни инкассация сумкаси (қопи) билан бирга ўзида назорат учун олиб қолади.

102. Кассир нақд пул ва бошқа қимматликларни саралаб ва қайта санаб бўлганидан сўнг, унга топширилган инкассация сумкасидан (қопидан) ҳақиқатда чиққан нақд пул ва бошқа қимматликлар суммасини назоратчига маълум қилади. Назоратчи ҳақиқатда чиққан суммани инкассация сумкасининг (қопининг) мазкур Йўриқноманинг 14 а -иловасида келтирилган илова қайдномасини олд ва орқа тарафларида қайд этилган суммаларга мос келишини текширади.

Кассир томонидан маълум қилинган сумма ҳамда мазкур Йўриқноманинг 14 а -иловасида келтирилган илова қайдномасида қайд этилган сумма ўртасида тафовут аниқланмаса, назоратчи тегишли сумканинг (қопнинг) илова қайдномасини кассирга имзо қўйиш учун беради. Назоратчи инкассация сумкасининг (қопининг) илова қайдномасини кассирдан имзолатган ҳолда қайтариб олганидан сўнг, мазкур Йўриқноманинг 19-иловасида келтирилган назорат қайдномасини тегишли катакчаларига, қайта санаш натижасида чиққан нақд пуллар суммасини ҳамда бошқа қимматликлар суммасини алоҳида қайд этиб қўяди.

103. Инкассация сумкасига (қопига) ҳақиқатда солинган нақд пуллар суммаси ва ушбу сумканинг (қопнинг) илова қайдномасида қайд этилган сумма ўзаро мос келмаса, кассир ва назоратчи биргаликда, қайта санаб бўлинган нақд пулларни, илова қайдномасининг орқа тарафидаги нақд пулларнинг номинал қиймати бўйича рўйхатида қайд этилган суммалар билан таққослаб чиқиши, назоратчи эса суммаси мос келмаган қийматдаги нақд пулларни қайта санаб кўриши шарт.

Назоратчи нақд пулларни қайта санаб кўрганида ҳам инкассация сумкасида (қопида) камомад (ёки тўловга яроқсиз, қалбаки пуллар), ортиқча пуллар мавжудлиги тасдиқланса, кассир ушбу сумканинг (қопнинг) мазкур Йўриқноманинг 14 а -иловасида келтирилган илова қайдномасини олд томонидаги далолатнома қисмини тўлдиради ҳамда кассир ва назоратчи томонидан имзоланади. Шунингдек, банкнинг қайта санаш кассасининг назоратчиси томонидан мазкур Йўриқноманинг 17-иловасида келтирилган далолатнома расмийлаштирилади.

Қайта санаш жараёнида хўжалик юритувчи субъектнинг вакили ҳам иштирок этган бўлса, у ҳам мазкур Йўриқноманинг 17-иловасидаги далолатномани ҳамда мазкур инкассация сумкаси (қопи) илова қайдномасини далолатнома қисмида қайд этилган ёзувларни ўз имзоси билан тасдиқлайди.

Шундан сўнг, қайта санаш кассасининг назоратчиси назорат қайдномасини тегишли катакчасига ҳақиқатда чиққан нақд пул ва бошқа қимматликлар суммасини қайд этади.

104. Инкассация сумкасидаги (қопидаги) нақд пулларни саралаш ва қайта санаш жараёнида қалбаки пул мавжудлиги аниқланиб, пулнинг қалбаки эканлиги назоратчи ва касса мудири томонидан тасдиқланса, мазкур Йўриқноманинг 81-бандида белгиланган зарурий чоралар кўрилиши лозим.

105. Қайта санаш кассаси кассирлари томонидан инкассация сумкасидаги (қопидаги) нақд пулларни қайта санаш жараёнида ортиқча пуллар солинганлиги аниқланса, мазкур Йўриқноманинг 17-иловасидаги далолатнома расмийлаштирилиб:

хўжалик юритувчи субъектларнинг, шу жумладан, йирик миқдордаги нақд пул тушумига эга бўлган мижоз қошида ташкил этилган махсус кассадан олиб келинган инкассация сумкасидан (қопидан) чиққан ортиқча нақд пуллар суммаси, ушбу мижознинг банкдаги (филиалдаги) ҳисобварағига;

банкнинг банк биносидан ташқарида жойлашган чакана амалиёт кассаларидан олиб келинган инкассация сумкасидан (қопидан) чиққан ортиқча пуллар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда банк фойдасига кирим қилинади.

106. Банкнинг кирим, чиқим ёки чакана амалиёт кассалари кассирлари томонидан ўраб-боғланган ҳамда банк бўлинмаси пул омборида сақланаётган нақд пул боғламларини қайта санаш кассаси кассирлари қайта санаши мумкин.

107. Банк кассирлари томонидан ўраб-боғланган нақд пул боғламлари қайта саналганида касса хатоликлари яъни, камомад ёки ортиқча пуллар аниқланса, мазкур Йўриқноманинг 21-иловасига мувофиқ 145-шаклдаги нақд пул боғлами, дастаси (қопчадаги тангалар) орасидан аниқланган камомад (шу жумладан, тўловга яроқсиз, қалбаки) ёки ортиқча пуллар бўйича тузилган далолатнома расмийлаштирилади. Бунда:

ортиқча пуллар аниқланса, 145-шаклдаги далолатнома икки нусхада расмийлаштирилиб (биринчи нусха кунлик касса ҳужжатларига тикилади, иккинчи нусха хатоликка йўл қўйган банка жўнатилади), ортиқча пуллар суммаси уни аниқлаган банк фойдасига кирим қилинади;

камомадга йўл қўйилганлиги аниқланса, 145-шаклдаги далолатнома уч нусхада расмийлаштирилади (биринчи нусха нусха кунлик касса ҳужжатларига тикилади, иккинчи нусха хатоликка йўл қўйган банкка, учинчи нусха хатоликка йўл қўйган банкнинг Бош банкига жўнатилади) ва камомад суммаси хатоликка йўл қўйган банк кассиридан қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда ундириб олинади (камомад суммаси далолатномани тақдим этган банкка нақд пулсиз ҳисоб-китоб орқали тўлаб берилади);

пул боғламида қалбаки пул аниқланса, 145-шаклдаги далолатнома тўрт нусхада расмийлаштирилади, далолатноманинг тўртинчи нусхаси туман (шаҳар) Ички ишлар бўлинмасига жўнатилади. Аниқланган қалбаки пул бўйича мазкур Йўриқноманинг 81-банди талабларига мувофиқ чоралар кўрилиши лозим.

108. Қайта санаш кассаси кассирлари томонидан камомад (тўловга яроқсиз, қалбаки) ёки ортиқча пуллар аниқланган ҳар бир ҳолат мазкур Йўриқноманинг 22-иловасига мувофиқ қайта санаш кассасида аниқланган касса хатоликларини қайд этиш китобида қайд этиб борилиши лозим.

109. Мижознинг инкассация сумкасига (қопига) нақд пул тушумлари билан биргаликда тижорат банкларининг ҳисоб-китоб чеклари ҳам солинган бўлса, назоратчи ҳар бир ҳисоб-китоб чекини тўғри расмийлаштирилганлигини (имзолар мавжудлигини, сўз ва рақам билан ёзилган суммаларнинг ўзаро мос келишини, уларни тўлов учун қабул қилинган хўжалик юритувчи субъектнинг масъул ходимининг имзоси мавжудлигини) текширган ҳолда кассирлардан қабул қилиб олиши керак.

Назоратчи тижорат банкининг ҳисоб-китоб чекини тўғри расмийлаштирилганлигига ишонч ҳосил қилгач, уни топширган кассирнинг назорат варағига ўз имзосини қўйиб ҳамда ўзининг назорат қайдномасига ҳисоб-китоб чеклари сони ва суммасини қайд этиш орқали қабул қилиб олади.

Тижорат банкининг ҳисоб-китоб чекини расмийлаштиришда камчиликларга йўл қўйилганлиги аниқланса, ушбу ҳисоб-китоб чеки, мазкур мижозга тегишли бўлган бўш инкассация сумкасига (қопига) солинади. Ушбу сумка (қоп) илова қайдномасининг орқа тарафига тижорат банкининг ҳисоб-китоб чекини мижозга қайтариш сабаблари қайд этилиб, кассир ва назоратчи томонидан имзоланади. Шундан сўнг, илова қайдномаси ҳам сумкага (қопга) солинади ва унинг оғзи сановчи кассир томонидан пломбаланади ҳамда сумкага (қопга) мижознинг номи ва ҳисоб-китоб чекининг суммаси кўрсатилган ёрлиқ бириктириб қўйилади.

110. Сановчи кассирларга берилган инкассация сумкасидаги (қопидаги) нақд пул ва бошқа қимматликлар сараланиб, қайта санаб бўлинганидан сўнг, улар мазкур Йўриқноманинг 7-бобида белгиланган тартибда тахланади ва ўраб-боғланади.

111. Банкнинг қайта санаш кассасидаги сараланган, саналган ва ўраб-боғланган нақд пулларни банк иш куни давомида касса мудирига топшириш зарурати туғилса, кассир топширилаётган суммани ўзининг 175-шаклдаги назорат варағининг олд томонида қайд этганидан сўнг, касса мудири ушбу суммадаги нақд пулларни олганлигини ўз имзоси билан тасдиқлаган ҳолда ўраб-боғланган нақд пулларни кассирдан қабул қилиб олиши мумкин.

112. Банк иш куни охирида кассирлардаги банкнотларнинг тўлиқ дастаси, боғламини ёки тангаларнинг тўлиқ қопчаларини шакллантириш учун етарли бўлмаган банкнот ва тангалар, қайта санаш кассаси назоратчисининг кўрсатмасига биноан, уларни жамлаш ҳамда ўраб-боғлаш учун бир ёки бир нечта кассирга топширилиши мумкин.

Бунда ҳар бир кассир ўзидаги нақд пул қолдиқлари суммасини ва уни қабул қилиб олаётган жамловчи кассирнинг фамилияси, исми ва отасининг исмини, ўзининг 175-шаклдаги назорат варағининг олд тарафига қайд этган ҳамда жамловчи кассирга имзо қўйдирган ҳолда нақд пуллар қолдиғини топшириши лозим.

113. Нақд пул қолдиқларини жамловчи кассир ўзининг 175-шаклдаги назорат варағининг орқа тарафига, нақд пул қолдиқларини топширган кассирнинг фамилияси, исми ва отасининг исмини ҳамда ундан қабул қилиб олган нақд пул қолдиқлари суммасини қайд этиши лозим.

114. Банк иш куни охирида қайта санаш кассасининг кассирлари нақд пул ва бошқа қимматликларни қайта санаб бўлганларидан сўнг, назоратчи:

ҳар бир кассир томонидан саналган нақд пул ва бошқа қимматликларнинг умумий суммасини сановчи кассирнинг фамилияси, исми ва отасининг исми қайд этилган 176-шаклдаги назорат қайдномасини тегишли катакчасига ёзиб қўяди;

ҳар бир кассир ўзи саналган нақд пул ва бошқа қимматликлар умумий суммасини, ўзининг 175-шаклдаги назорат варақасида қайд этади;

назоратчи 176-шаклдаги назорат қайдномасидаги маълумотларни, аниқланган касса хатоликлари бўйича расмийлаштирилган, мазкур Йўриқноманинг 17-иловасига мувофиқ тузилган далолатномаларда қайд этилган суммаларни инобатга олган ҳолда ҳар бир кассирнинг 175-шаклдаги назорат варақасида қайд этилган ёзувларга ўзаро мослигини текширади;

аниқланган касса хатоликларини инкассация сумкасининг (қопининг) илова қайдномасини далолатнома қисмида тўғри акс эттирилганлигини ҳамда аниқланган камомад ёки ортиқча пулларни инобатга олган ҳолда ҳисобланган ва 176-шаклдаги назорат қайдномасида қайд этилган умумий суммани, қабул қилинган инкассация сумкаларининг (қопларининг) илова қайдномасидаги якуний суммалар билан таққослаб кўради.

Тафовутлар аниқланмаган тақдирда, қайта санаш кассасининг ҳар бир кассири ўзи қайта санаган ва ўраб боғлаган нақд пул ва бошқа қимматликлари суммасини 175-шаклдаги назорат варақасида ҳамда назоратчининг 176-шаклдаги назорат қайдномасида тўғри қайд этилганлигига ишонч ҳосил қилгач, ўзининг 175-шаклдаги назорат варақасини ҳамда назоратчининг 176-шаклдаги назорат қайдномасини, шунингдек назоратчи ҳам 176-шаклдаги назорат қайдномасини имзолайди.

115. Қайта санаш кассасининг ҳар бир кассири, қайта санаган нақд пул ва бошқа қимматликлар суммасини ўзининг 175-шаклдаги назорат варақасига қайд этган ҳамда касса мудирига имзо қўйдирган ҳолда нақд пул ва бошқа қимматликларни унга топширади.

Шундан сўнг, назоратчи ҳар бир кассирдан 175-шаклдаги назорат варақасини олиб, қайта саналган нақд пул ва бошқа қимматликларни касса мудирига тўлиқ топширилганлигини текширади.

116. Қайта санаш кассасининг назоратчиси 176-шаклдаги назорат қайдномасини, кассирларнинг 175-шаклдаги назорат варақаларини, инкассация сумкаларининг (қопларининг) илова қайдномаларини, шунингдек мазкур Йўриқноманинг 15 ва 18-иловаларида келтирилган маълумотномаларни ҳамда 17-иловасида келтирилган далолатномани касса мудирига топширади.

Касса мудири:

мазкур Йўриқноманинг 15 ва 18-иловаларида келтирилган маълумотномаларда қайд этилган ёзувларни ўзаро таққослаган ҳолда, инкассация сумкалари (қоплари) банк кассасига тўлиқ топширилганлигини текшириб кўради;

аниқланган касса хатоликлари бўйича мазкур Йўриқноманинг 17-иловасига мувофиқ тузилган далолатномаларда қайд этилган суммаларни инобатга олган ҳолда, қайта санаш кассаси кассирларидан қабул қилиб олган нақд пуллар суммасини, назоратчининг 176-шаклдаги назорат қайдномасидаги ҳамда 18-иловада келтирилган маълумотномадаги ёзувлар билан таққослайди.

Тафовутлар аниқланмаса касса мудири мазкур Йўриқноманинг 18-иловасига мувофиқ тузилган маълумотномани имзолайди ҳамда кассирларнинг 175-шаклдаги назорат варақаларини қайта санаш кассасининг назоратчисига қайтариб беради ва у назоратчида 10 банк иш куни мобайнида сақланиши лозим.

117. Касса мудири мазкур Йўриқноманинг 15 ва 18-иловаларида келтирилган маълумотномаларни, 17-иловага мувофиқ шаклда тузилган далолатномани, 176-шаклдаги назорат қайдномасини ҳамда инкассация сумкаларининг (қопларининг) илова қайдномаларини банк бош бухгалтерига (ёки унинг ўринбосарига) топширади.

118. Бош бухгалтер (ёки унинг ўринбосари) мазкур Йўриқноманинг 15 ва 18-иловаларида келтирилган маълумотномаларда қайд этилган ёзувларни ҳамда аниқланган касса хатоликлари бўйича мазкур Йўриқноманинг 17-иловасига мувофиқ тузилган далолатномада қайд этилган суммаларни инобатга олган ҳолда нақд пуллар суммасини назоратчининг 176-шаклдаги назорат қайдномасидаги ёзувлар билан таққослайди.

Тафовут аниқланмаса, бош бухгалтер (ёки унинг ўринбосари) мазкур Йўриқноманинг 18-иловасида келтирилган маълумотномани имзолайди. Сўнгра, кунлик касса ҳужжатларига тикиш учун нақд пул тушумлари солинган сумканинг (қопнинг) илова қайдномасини, мазкур Йўриқноманинг 15 ва 18-иловаларидаги маълумотномаларни, 176-шаклдаги нақд пул ва бошқа қимматликларни қайта санаш натижалари бўйича назорат қайдномасини касса мудирига топширади.

119. Шунингдек, бош бухгалтер (ёки унинг ўринбосари) мазкур Йўриқноманинг 17-иловасига мувофиқ тузилган далолатноманинг иккала нусхасини ҳам бухгалтерия бўлими ходимларига топширади.

Бухгалтерия бўлими ходимлари 17-иловага мувофиқ тузилган далолатноманинг биринчи нусхаси асосида, инкассация сумкасининг (қопининг) юк хати бўйича тегишли ҳисобвараққа кирим қилинган суммани тўғрилаш учун тегишли бухгалтерия ўтказмасини амалга оширадилар ва у бухгалтериянинг кунлик ҳужжатлари йиғмажилдига тикилади. Далолатноманинг иккинчи нусхаси эса, мижознинг инкассация сумкасидан (қопидан) аниқланган касса хатоликларини маълум қилиш учун мижознинг (ёки унинг вакилининг) навбатдаги банкка ташрифида унга топширилади.

120. Банкнинг буйруғига асосан қайта санаш кассасининг ходимлари дам олиш кунлари ишлаганида, дам олиш кунлари кассирлар қайта саналган, ўраб-боғланган нақд пул ва бошқа қимматликларни ўзларининг назорат варақларида қайд этилган ҳамда кечки касса кассирига имзолатган ҳолда кечки касса ходимларига топширадилар.

Кечки кассанинг кассири, қайта санаш кассирларидан қабул қилиб олинган нақд пул ва бошқа қимматликлари умумий суммасини ўзининг 155-шаклдаги китобида қайд этиб қўяди ҳамда кейинги банк иш куни эрталаб, ушбу китобга имзо қўйдирган ҳолда касса мудирига топширади.

121. Қайта санаш кассасининг назоратчиси бўшатилган инкассация сумкаларини (қопларини), улар учун ажратилган махсус жойга (хонага) инкассация ходимларига кейинги кунда топшириш учун тайёрлаб қўяди. Банк ва инкассация бўлими ўртасида тузилган шартномада белгиланган вақтда бўш инкассация сумкаларини (қопларини) қайта санаш кассасининг назоратчиси томонидан инкассаторлар гуруҳига топшириш мазкур Йўриқноманинг 15-иловасига мувофиқ шаклдаги маълумотномада тегишли ёзувларни қайд этиш ҳамда инкассаторлар гуруҳи раҳбарининг тасдиқловчи имзосини қўйилиши асосида амалга оширилади.

Қайта санаш кассасининг ходимлари дам олиш кунлари ишлаганида, ушбу дам олиш кунлари инкассаторлар гуруҳига бўш инкассация сумкаларини (қопларини) қайта санаш кассасининг назоратчиси топширади. Дам олиш кунлари қайта санаш кассасининг ходимлари ишга жалб қилинмаганида, қайта санаш кассасининг назоратчиси, дам олиш кунидан олдинги охирги иш кунида кечки касса ходимларига, дам олиш кунлари бериладиган бўш инкассация сумкаларини (қопларини) инкассаторлар гуруҳига топширилган бўш инкассация сумкалари (қоплари) сонини қайд этиш китобида қайд этган ҳолда топширади.

Бунда инкассаторлар гуруҳи раҳбари бўш инкассация сумкаларини (қопларини) кечки касса ходимларидан мазкур Йўриқноманинг 15-иловасида келтирилган маълумотномада қайд этилган ёзувларни ўз имзоси билан тасдиқлаган ҳолда, белгиланган тартибда қабул қилиб олади.

7-боб. Нақд пулларни саралаш, тахлаш ва ўраб-боғлаш тартиби

122. Ўзбекистон Республикасида фаолият юритаётган барча банклар учун нақд пулларни саралаш, тахлаш ҳамда уларни ўраб-боғлаш орқали дасталарни ва боғламларни шакллантиришда мазкур Йўриқномада талаблари қўлланилади.

123. Банк кассирлари нақд пулларни саралашда, тоифаларга ажратишда, айниқса шикастланган ва уларнинг тўловга яроқли эканлиги шубҳа туғдирувчи банкнот ва тангалар билан ишлашда мазкур Йўриқноманинг 25-иловасида белгиланган Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг банкнот ва тангаларини тўловга яроқли эканлигини аниқлаш мезонларига қатъий риоя қилишлари шарт.

Банк кассаларига келиб тушадиган барча нақд пуллар белгиланган тартибда бирма-бир сараланиши, доналаб саналиши ва тахланиши лозим.

124. Кассирлар банк кассасига қабул қилинаётган банкнот ва тангаларни, уларнинг номинал қийматига қараб саралашлари, шундан сўнг пулларни, «муомалага яроқли»,»эскирган» ва «тўловга яроқсиз» тоифаларига ажратадилар. Ҳар бир тоифадаги пуллар алоҳида тахланиши, дасталаниши ва ўраб-боғланиши лозим.

«Муомалага яроқли» тоифасига ажратилган пуллар тахланиб, ўраб-боғланганидан сўнг, мижозларга чиқим қилиш учун тайёр ҳолга келтирилган пуллар ҳисобланади.

«Эскирган» тоифасига ажратилган пуллар номинал қиймати бўйича тўловга қабул қилинади ҳамда бундай пулларни, банкнотларни ҳар бир дастасидаги бандеролга, шунингдек, ушбу тоифадаги банкнотлар боғламининг устки накладкаси ўнг тарафи юқори бурчагига банк номи, унинг коди, кассирнинг фамилияси ва исми, отасининг исми кўрсатилган «эскирган» ёзувли тўртбурчак муҳрни босилиши шарт.

«Эскирган» тоифасига ажратилган банкнотлар боғламини «муомалага яроқли» банкнотлар боғламидан ажралиб туришини таъминлаш учун «эскирган» пуллар боғламини шакллантиришда эни 10 mm бўлган бир йўлли диагонал қизил чизиқ чизилган устки накладкадан фойдаланиш лозим.

«Эскирган» тоифасига ажратилган пулларни мижозларга чиқим қилиниши тақиқланади ва ушбу тоифадаги ўраб-боғланган пуллар Марказий банк ҳудудий Бош бошқармасига жўнатилади.

«Тўловга яроқсиз» яъни, банкнот умумий ҳажмининг 55 фоизидан кам қисми сақланиб қолган, «қалбаки» ва «сохталаштирилган» пуллар, тўловга қабул қилинмайди. «Тўловга яроқсиз» тоифасига киритилган пулларга банк номи, унинг коди, кассир фамилияси, исми ва отасининг исми кўрсатилган «Алмаштириб бериш рад этилди» ёзувли тўртбурчак муҳр босилиши лозим. Тўловга яроқсиз пуллар мижозга қайтариб берилмайди. Кассир томонидан пулнинг «қалбаки» эканлиги аниқланиб, касса мудири унинг қалбакилигини тасдиқласа, мазкур Йўриқноманинг 81-банди талабларига биноан тегишли чоралар кўрилиши лозим.

125. Банк кассирлари томонидан сараланган яъни, тоифаларга ажратилиб тахланган ва ўраб-боғланган бир хил номинал қийматдаги пулларнинг дасталари, боғламлари шакллантирилади.

126. Ўраб-боғланган банкнотлар дастасини ўз номинал қиймати бўйича бошқа номиналдаги банкнотлар дастасидан ажралиб туришини таъминлаш мақсадида, уларни ўраб-боғлашда фойдаланиладиган бандероллар қуйидаги ўзига хос чизиқ ва рангларга эга бўлиши, яъни:

1 000 сўмлик банкнотлар учун — эни 15 mm бўлган битта кўк йўлли;

2 000 сўмлик банкнотлар учун — эни 15 mm бўлган битта сариқ йўлли;

5 000 сўмлик банкнотлар учун — эни 15 mm бўлган битта тўқ жигарранг йўлли;

10 000 сўмлик банкнотлар учун — эни 15 mm бўлган иккита яшил йўлли;

20 000 сўмлик банкнотлар учун — эни 15 mm бўлган иккита қизил йўлли;

50 000 сўмлик банкнотлар учун — эни 15 mm бўлган иккита кўк йўлли;

100 000 сўмлик банкнотлар учун — эни 15 mm бўлган иккита тўқ жигарранг йўлли;

200 000 сўмлик банкнотлар учун — эни 15 mm бўлган иккита сариқ йўлли бўлиши шарт.

Бандероль қайси номиналдаги банкнотга мўлжалланган бўлса, бандероль устида ўша номинал қиймат, ҳар бир дастада бўлиши лозим бўлган банкнотларнинг умумий суммаси рақам билан қайд этилган бўлиши лозим.

127. Банк кассирлари томонидан бир хил қийматдаги сараланган ва тахланган банкнотларнинг ҳар 100 донасидан битта даста шакллантирилади. Ҳар бир шакллантирилган нақд пуллар дастасининг бандеролига, банк номи, коди ва уни шакллантирган кассирнинг фамилияси, исми ва отасининг исми ёзилган тўртбурчак муҳри босилиб, тегишли сана қайд этилганидан сўнг, кассир имзоси қўйилади.

Банкнотларнинг ҳар 10 та дастаси (1000 донаси) битта боғламга жойлаштирилиб, боғлам устига ва остига, боғламдаги банкнотлар ўлчамига мос келувчи картондан тайёрланган стандарт накладка қўйилиб, устки накладкага банк номи ва коди, ушбу боғламни шакллантирган кассирнинг фамилияси, исми ва отасининг исми кўрсатилган тўртбурчак муҳри босилиб, тегишли сана қайд этилганидан сўнг, кассир имзоси қўйилади. Бунда, пул боғламининг устки накладкасида қайд этилган банкнотларнинг номинал қиймати ва умумий суммаси, шакллантирилган боғламдаги банкнотлар номинал қиймати ва уларнинг умумий суммасига мос келиши шарт.

128. Пул дасталари «эскирган» банкнотлардан шакллантирилган бўлса, ҳар бир дастанинг бандеролига ҳамда ушбу дасталардан шакллантирилган боғламга қўйилган устки накладкаларнинг ўнг тарафидаги юқори бурчагига «Эскирган» ёзувли тўртбурчак муҳр босилиши шарт.

129. Автоматик тарзда ўраб-боғланадиган (бандеролланадиган) дасталар учун бир-биридан фарқланмайдиган, бир хил тусдаги бандероллардан фойдаланилади.

Бундай тарзда ўраб-боғланган нақд пуллар дастасининг бандеролларига, банк номи, коди ва уни шакллантирган кассирнинг фамилияси, исми ва отасининг исми кўрсатилган тўртбурчак муҳр босилиб, банкнотнинг номинал қиймати, қўйилган нақд пулларнинг умумий суммаси ва тегишли сана қайд этилганидан сўнг, кассир имзоси қўйилади.

130. Банкнотлар боғламини полиэтилен пакетларга жойлаштиришдан олдин банкнотларнинг ҳар бир дастаси битта кўндаланг бандерол билан ўраб-боғланади.

Ўраб-боғланган банкнот дасталари бандеролига мазкур Йўриқноманинг 127 ва 128-бандларида белгиланган зарурий реквизитлар қайд этилиши шарт.

131. Пул дасталарини полиэтилен пакетларга жойлаштирилиш орқали банкнотлар боғлами шакллантирилганда, ҳар бир полиэтилен пакетга 10 та пул дастаси солиниб, пакетнинг очиқ томонини пайвандлаб, ёпиштириш учун пул боғламларини шакллантириш ускунасига жойланади. Бунда, пул боғламларини шакллантириш ускунаси қопқоғига ўрнатилган клишедаги банк реквизитлари полиэтилен пакетнинг очиқ тарафига автоматик тарзда босилади. Агар, банкнотлар боғламини шакллантиришда фойдаланиладиган полиэтилен пакет, иккита полиэтилен бўлакларини пайвандлаш орқали ишлаб чиқарилган бўлса, бундай ҳолларда пул боғламларини шакллантириш ускунаси қопқоғига ўрнатилган кассир клишесидаги банк реквизитлари полиэтилен пакетнинг иккала томонига ҳам босилиши лозим. Ҳар бир кассир ўзи санаган пулларнинг боғламини шакллантиришда, ўзига бириктирилган клишедан фойдаланиши шарт.

132. Тўлиқ пул боғламларини шакллантириш учун етарли бўлмаган алоҳида дасталарни бошқа кассирдан қабул қилиб олган кассир уларни қайтадан бирма-бир санаб олади ва бир хил қийматдаги ёки ҳар хил қийматдаги (1000 сўмликлар алоҳида, 2000 ва 5000 сўмликлар алоҳида, 10000, 20000 ва 50000 сўмликлар алоҳида, 100000 ва 200000 сўмликлар алоҳида) тўлиқ бўлмаган боғламларга қўшиб боғлайди. Бунда, битта боғламдаги дасталарнинг сони 10 тадан ошмаслиги лозим.

Дасталари тўлиқ бўлмаган банкнотлар ҳам «муомалага яроқли», «эскирган» ва «тўловга яроқсиз» тоифалари бўйича алоҳида жамланиши лозим.

Тўлиқ бўлмаган пул боғламларининг ва турли номинал қийматдаги пулларнинг дасталаридан тайёрланган боғламларнинг устки накладкаларига барча тегишли маълумотлар ва «йиғма» сўзи қўлда ёзилиши мумкин.

Шунингдек, «эскирган» тоифасига ажратилган турли қийматдаги банкнотларнинг дасталаридан ташкил топган пул боғламларининг устки накладкаларига ҳам «эскирган йиғма» сўзи қўлда ёзилиши мумкин.

Турли номинал қийматдаги банкнотларнинг дасталаридан шакллантирилган боғламларнинг устки накладкаларида ҳар бир қийматдаги пулларнинг сони, суммаси ва умумий суммаси кўрсатилиши лозим.

Банк кассасида «эскирган» пуллардан шакллантирилган тўлиқ боғламлар инкассация хизмати орқали Марказий банк Бош бошқармасининг Ҳисоб-китоб касса марказига топширилиши ёки у ердаги муомалага яроқли пулларга алмаштириб олиниши ҳам мумкин.

133. «Давлат белгиси» масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда «Давлат белгиси» МЧЖ деб юритилади) ўрамларидаги нақд пуллар 100 донадан дасталаниб, битта кўндаланг бандеролга ўраб-боғланган бўлади. Ҳар бир боғлам 10 та дастадан иборат бўлиб, унинг устки накладкасига «Давлат белгиси» МЧЖнинг номи, банкнотнинг номинал қиймати, боғламдаги банкнотларнинг умумий суммаси, боғлам шакллантирилган сана ва назоратчининг фамилияси, исми, отасининг исми ёки унинг коди каби реквизитлар босилган бўлиб, боғламлар полиэтилен пакетларга жойланган бўлади.

134. Кассирлар тангаларни ҳам саралаб, «муомалага яроқли» ва «нуқсонли» (эскирган) тоифаларга ажратган ҳолда, уларни номинал қийматига қараб ҳар 100 донасини алоҳида пакетга жойлайдилар. Бир хил номинал қийматдаги тангали пакетларнинг ҳар ўнтаси, ташқи чоклари бўлмаган битта стандарт қопчага жойланади.

Ҳар бир қопчанинг оғзи тугуни ва титилган жойи бўлмаган тизимча (бир марталик рақамланган штрих ёки QR кодли пластик пломба) билан 2,5 айланишда маҳкам боғланади. Тизимчадан фойдаланилганида оғзи боғланган қопча пломбир билан пломбаланади. Тангали қопчаларга бириктирилган ёрлиқларга банк номи, коди, ўраб-боғланган сана, танганинг номинал қиймати ва умумий суммаси ёзилиб, кассир имзоси қўйилади. Шундан сўнг, ёрлиққа кассирнинг фамилияси, исми ва отасининг исми кўрсатилган тўртбурчак муҳри босилади.

135. Айланма кассадаги тангали қопчаларга картондан тайёрланган ёрлиқлар бириктирилиши мумкин. Ёрлиқлардан тизимча (бир марталик рақамланган штрих ёки QR кодли пластик пломба) учлари ўтказилганидан сўнг сиқиб боғланади, пломбаланади. Инкассаторлар гуруҳига топширилаётган тангали қопчанинг оғзида матодан тайёрланган ёрлиқ бўлиши лозим.

136. «Давлат белгиси» МЧЖ Зарбхонасида (бундан буён матнда Зарбхона деб юритилади) тангалар солинган ҳар бир қопчанинг оғзини тикишда матодан тайёрланган ёрлиқлар бириктирилади. Ушбу ёрлиқда Зарбхона номи, қопчадаги тангаларнинг номинал қиймати, умумий суммаси, тангалар қопчага солинган сана ҳамда назоратчининг коди қайд этилади. Қопчаларга солинган тангаларнинг номинал қийматидан келиб чиққан ҳолда, уларга қуйидаги ранглардаги:

50 сўмлик тангалар солинган қопчаларга — яшил;

100 сўмлик тангалар солинган қопчаларга — қизил;

200 сўмлик тангалар солинган қопчаларга — сариқ;

500 сўмлик тангалар солинган қопчаларга — оч кўк;

1000 сўмлик тангалар солинган қопчаларга — оч сариқ ёрлиқлар бириктирилади.

137. Зарбхонанинг танга солинган қопчалари оғзи икки хил рангдаги, ёрлиқли томони оқ ва орқа томони эса қизил рангдаги ип билан тикилади. Бунда, қизил ип фақатгина оддий чок вазифасини эмас, балки назорат чоки ва пломба вазифасини ҳам бажаради.

Тикилаётган чок қопча оғзининг мустаҳкамлигини таъминлаши лозим. Бунда, чокнинг ўзидан-ўзи ечилиб кетмаслиги учун чокнинг икки томондаги учлари (тугундан кейин) 3 сантиметрдан кам бўлмаслиги лозим.

Ходим қопчани очаётган вақтида, қопнинг бутунлиги ва чокларнинг сўкилиб кетмаганлигига ишонч ҳосил қилиши, сўнгра ёрлиқнинг ўнг томонидаги қизил назорат ипининг биринчи тугуни ҳамда чокнинг бўш қисмини ечиб, иккала ипни тортиши керак.

Чок осон ечилиши ва ечилган иплар бутун бўлиши лозим.

138. Тангали қопчалар қабул қилинаётган вақтда, ёрлиқнинг борлиги, қопча, чок ва ипларнинг бутунлигига эътибор берилиши шарт. Ипнинг узилганлиги пломбанинг бузилганлиги билан баробардир. Инкассаторлар гуруҳига Зарбхона ёки банклардан шубҳали боғламлардаги қопчаларни қабул қилиш ман этилади.

139. Қопчадаги танганинг бир қисми олинган ёки унга қўшимча тангалар солинган ҳолларда тангалар қолдиғи доналаб саналиши, пакетдаги қадоқланган тангалар эса, ёзувларига қараб қайта саналиши шарт. Шундан сўнг, қопчага янги ёрлиқ бириктирилади. Бунда қопчанинг оғзи тугуни ва тугилган жойи бўлмаган тизимча (бир марталик рақамланган штрих ёки QR кодли пластик пломба) билан 2,5 айланишда маҳкам боғланиб, қопча қайта пломбаланади ва ёрлиққа тангани санаган кассирнинг имзоси қўйилади.

8-боб. Нақд пул ва бошқа қимматликларни сақлаш учун қабул қилиш тартиби

144. Томонлар ўртасида тузилган шартномага асосан банк ўз мижозларидан нақд пул ва бошқа қимматликларни сақлаш учун қабул қилишлари мумкин. Банк пул омборига қуйидагилар сақлаш учун қабул қилиниши мумкин:

нотариал идоралардан ва бошқа органлардан — мерос мулки таркибига кирувчи мол-мулклар, қимматбаҳо металлар, қимматбаҳо тошлар ва марваридлар ёки улардан ясалган буюмлар, қимматбаҳо металлар қуймаси (ёмбиси), шлих (олтин қум), табиий ҳолда топилган олтин ва кумуш ёмбилари (самородок), шунингдек, қимматбаҳо металлардан зарб қилинган тангалар, чет эл валютаси, чет эл валютасидаги тўлов ҳужжатлари (векселлар, чеклар ва ҳоказолар) ҳамда Ўзбекистон Республикасининг миллий валютаси — сўм ва тангалар;

жисмоний ва юридик шахслардан — қимматли қоғозлар, кафолат ва кафилликлар ҳамда гаров сифатида сақланаётган мулклар ва мулкий ҳуқуқлар (талаблар) ҳужжатлари, суғурта полислари, гаров шартномалари, шунингдек, олтин (тилла) ва ундан тайёрланган заргарлик буюмлари ҳамда бошқа қимматликлар.

145. Банк кассасига мижоздан нақд пул ва қимматликларни сақлаш учун қабул қилиш мижознинг аризаси ҳамда банк раҳбарининг ёзма равишдаги кўрсатмасига (фармойишига) асосан, тасдиқланган рўйхат асосида амалга оширилади. Бунда, нақд пул ва бошқа қимматликларни банк пул омборига сақлаш учун қабул қилиш:

уларни қопга (ёки пакетга) жойлаб, қопнинг оғзи белгиланган тартибда боғланган (ёки пакетларнинг оғзи елимланган) ҳамда мижознинг муҳри билан муҳрланган (сурғучланган) ёки мижоз томонидан пломбаланган;

қоп оғзидаги ёрлиқда ёки елимланган пакетга зарурий реквизитлар (мижознинг тўлиқ номи, қопдаги қимматликларни топширган мижоз вакилининг фамилияси, исми ва отасининг исми, топширилган сана) қайд этилган;

тегишли балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича бухгалтерия бўлими ходими томонидан белгиланган тартибда расмийлаштирилган кирим касса ордери асосида амалга оширилиши лозим.

146. Банк (филиал) томонидан кредит таъминоти учун қабул қилинган қимматли қоғозлар, кафолат ва кафилликлар, суғурта полислари, гаров шартномалари ва ҳ.к.ларни сақлаш жойи (пул омбори, кредит бўлими, бухгалтерия бўлими ва бошқа жойлар) банклар томонидан мустақил белгиланади. Кредит таъминоти ҳужжатлари банк (филиал) пул омборидан бошқа жойда сақланганида, уларни сақлаш тартибини Бош банк белгилайди.

Банкда ўз мижозларидан кредит таъминоти учун қимматли қоғозлар, кафолат ва кафилликлар ҳамда гаров сифатида сақланаётган мулклар ва мулкий ҳуқуқлар (талаблар) ҳужжатлари, суғурта полислари, гаров шартномаларини қабул қилиб олиниши ҳамда уларни пул омборига сақлаш учун топширилиши — ҳужжатларни пакетларга жойлаб, елимланган ҳамда банкнинг муҳри билан муҳрланган (ёки сурғучланган) ҳолда тегишли балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича бухгалтерия бўлими ходими томонидан расмийлаштирилган мазкур Йўриқноманинг 6-иловасида келтирилган кирим касса ордери асосида амалга оширилади.

147. Пакет ва қопларга солинган нақд пуллар, қимматликлар (ва бошқа ашёлар) ҳамда гаров сифатида сақланаётган мулклар ва мулкий ҳуқуқлар (талаблар) ҳужжатлари — кирим кассаси кассири томонидан пакет ва қоплар очилмаган ҳолда қабул қилиниши лозим.

Бунда балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича кирим касса ордери бухгалтерия бўлими ходими томонидан тўлиқ ва тўғри расмийлаштирилганлиги, пакет ва қопларнинг бутлиги ҳамда уларнинг муҳрланганлиги (сурғучланганлиги) ёки пломбаланганлиги кассир томонидан текширилган ҳолда қабул қилиниши шарт.

148. Банк пул омборига сақлаш учун қабул қилинаётган нақд пул миқдори ва бошқа қимматликлар баҳоси (ёки шартли баҳоси) тегишли балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича банк бухгалтерия ходимлари томонидан расмийлаштирилган кирим касса ордерида қайд этилган суммага тенг бўлиб, улар ушбу суммада сақлаш учун қабул қилиниши шарт.

Шунингдек, қимматликларни сақлаш учун пул омборига қабул қилишда тегишли балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича расмийлаштирилган кирим касса ордерида, қимматликларни баҳосидан ташқари, уни сақлаш учун қабул қилишга асос бўлган ҳужжат ва қабул қилинаётган қимматликларнинг номи қайд этилиши лозим.

149. Сақлаш учун қабул қилинган нақд пул ва бошқа қимматликлар, шунингдек, мулклар ва мулкий ҳуқуқлар (талаблар) ҳужжатлари жойланган қоп ёки пакетлар қабул қилинган санаси бўйича кетма-кет, ўсиб бориш тартибида рақамланиши лозим.

150. Нақд пул ва бошқа қимматликлар сақлаш учун банк кирим кассасига топширилганида, мижозга мазкур Йўриқноманинг 26-иловасига мувофиқ 004-шаклдаги нақд пул ва бошқа қимматликлар сақлаш учун қабул қилинганлиги тўғрисидаги квитанция расмийлаштириб берилади.

Банк пул омборига сақлаш учун қабул қилинган нақд пул ва бошқа қимматликларни мижозга қайтариб бериш учун, уни топширган хўжалик юритувчи субъект раҳбарининг имзоси қўйилиб, думалоқ муҳри билан тасдиқланган (тадбиркорлик субъектларидан муҳр билан тасдиқлаш талаб этилмайди) ёзма сўровномасининг асл нусхасига, мижозга берилган 004-шаклдаги квитанциянинг асл нусхаси илова қилинган ҳолда тақдим этилиши керак.

Нақд пул ва бошқа қимматликларни сақлаш учун топширган давлат органи ходими 004-шаклдаги квитанцияни йўқотган ҳолларда ёки бошқа сабабларга кўра, уни банкка тақдим этиш имконияти мавжуд бўлмаса, бундай ҳолларда сақлашга топширилган нақд пул ва бошқа қимматликларни банк кассасидан қайтариб олиш учун ушбу давлат органининг республика миқёсидаги юқори турувчи ташкилоти (вазирлик, қўмита, идора ёки бошқалар) томонидан чиқарилган буйруқ асос бўлиши мумкин. Ушбу буйруқда банк кассасига сақлаш учун топширилган қимматликларни қайтариб олиш ваколатига эга бўлган ходимнинг фамилияси, исми ва отасининг исми ҳамда олинадиган қимматликларнинг тўлиқ ва батафсил рўйхати қайд этилган бўлиши лозим.

Бунда, банк пул омборида сақланаётган мижозга тегишли бўлган нақд пул ва бошқа қимматликларни қайтариб бериш, бухгалтерия бўлими ходими томонидан мазкур Йўриқноманинг 27-иловасига мувофиқ шаклдаги балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича чиқим касса ордерини расмийлаштириш асосида, фақат қимматликларнинг тўлиқ ҳажми бўйича амалга оширилиши мумкин.

Банк кредитининг таъминоти учун гаров сифатида сақланаётган қимматликлар, мулклар ва мулкий ҳуқуқлар (талаблар) ҳужжатлари банк раҳбарининг фармойишига асосан балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича бухгалтерия бўлими ходими томонидан чиқим касса ордерини расмийлаштириш орқали чиқим қилиниши мумкин.

151. Банк пул омборига сақлаш учун қабул қилинган нақд пул ва бошқа қимматликларни ҳамда гаров сифатида қабул қилинган қимматликлар, мулклар ва мулкий ҳуқуқлар (талаблар) ҳужжатларини бут сақланиши бўйича банкнинг моддий жавобгар шахслари, уларни топширган мижозлар олдида қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгар ҳисобланади. Банк пул омборида сақлаш учун қабул қилинган нақд пул ва бошқа қимматликларга зарар етказилган тақдирда, унинг эгасига етказилган зарарни қоплаш, қимматликни ҳақиқий баҳоси доирасида лекин, сақлаш учун қабул қилинган вақтда баҳоланган баҳосидан ошмаган миқдорда амалга оширилади.

152. Банк пул омборига хўжалик юритувчи субъект томонидан сақлаш учун топширилган, шу жумладан мусодара қилинган нақд пул ва қимматликларни республикамизнинг бир ҳудудидан иккинчи бир ҳудудига етказиб бериш, ташиш талаб этилганида, ушбу ишларни ташкиллаштириш ва бажариш, қимматликларни сақлаш учун топширган хўжалик субъекти томонидан мустақил равишда амалга оширилиши шарт.

153. Юридик ва жисмоний шахслар ўзларига тегишли нақд пул ва бошқа қимматликларни шартнома асосида банкда сақлашлари учун банкда ташкил этилган депозитар ячейкалардан фойдаланишлари мумкин.

9-боб. Банк томонидан чакана амалиётлар ва банк биносидан ташқарида жойлашган бошқа кассаларни ташкил этиш тартиби

154. Банк томонидан жисмоний шахсларга қулайлик яратиш мақсадида банк биносида ёки биносидан ташқарида чакана амалиётлар кассалари ташкил этилиши мумкин.

155. Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассалар, уларнинг фаолияти устидан масофадан туриб кунлик назорат ўрнатилган ҳолда, банк (филиал) томонидан республиканинг барча ҳудудларида ташкил этилиши мумкин.

Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассаларнинг қурилиши ва жиҳозланиши бўйича Бош банк мутахассислари томонидан ёзма равишда ижобий хулоса берилганидан сўнг, мазкур кассалар ўз фаолиятини бошлашлари мумкин. Бош банк ушбу хулосанинг бир нусхасини илова қилган ҳолда 10 кун ичида Марказий банкнинг тегишли ҳудудий Бош бошқармасига ёзма равишда хабар беради.

155 1. Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассаларнинг фаолияти тугатилаётганида ҳам Бош банк томонидан банк бошқаруви қарорининг бир нусхасини илова қилган ҳолда 10 кун ичида Марказий банкнинг тегишли ҳудудий Бош бошқармасига ёзма равишда хабар берилади.

157. Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассалар учун штатлар жадвали, ҳар бир касса томонидан хизмат кўрсатиладиган мижозлар сонини ва касса операцияларининг ҳажмини ҳамда мазкур кассаларда нақд пул ва бошқа қимматликлар билан ишлаш (санаш, саралаш, ўраб-боғлаш ва касса операцияларини бажариш), уларнинг бут сақланишини таъминлаш инобатга олинган ҳолда Бош банк томонидан белгиланади.

158. Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассалардаги нақд пул ва бошқа қимматликларнинг даҳлсизлигини ҳамда касса ходимларининг хавфсизлигини таъминлаш бўйича барча зарурий чоралар Бош банк томонидан кўрилиши шарт.

159. Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассалар нормал фаолият кўрсатишлари учун жумладан, нақд пул ва бошқа қимматликларни санаш, саралаш, ўраб-боғлаш, сақлаш ҳамда касса операцияларини бажариш учун зарурий техника ва жиҳозлар билан шунингдек, хавфдан ва ёнғиндан огоҳлантирувчи сигнализация воситалари билан жиҳозланган бўлиши шарт.

Банк ва Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Қўриқлаш департаменти бўлинмалари ўртасида тузилган шартнома асосида банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассалар «ташвиш» хабарлари юбориладиган техник қўриқлаш пунктига уланган бўлиши лозим. Шунингдек, банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассаларнинг қўриқлаш ва ёнғиндан огоҳлантирувчи сигнализация воситалари банк иш куни тугаганидан сўнг техник қўриқлаш пунктига уланиши керак.

160. Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассалар зарурий техника ва ашёлар (пул боғламларини шакллантириш ускунаси, пул санаш ва ҳисоблаш машинкаси, компьютер, принтер, сейф ёки темир шкаф, бандероль, тизимча, накладка, пломбир, пломба, муҳр ва тўртбурчак муҳрлар ҳамда бланклар) билан таъминланган бўлиши лозим.

Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассаларга кирим қилинган нақд пуллар, ушбу касса кассирлари томонидан сараланиши, саналиши, тахланиши ва белгиланган тартибда ўраб-боғланиши шарт.

161. Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассалар томонидан барча турдаги касса хизматлари ёки уни ташкил этган банк томонидан белгиланган айрим турдаги касса хизматлари кўрсатилиши мумкин.

Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган мини банк кассаси, банк хизматлари офиси кассаси ва махсус кассалар орқали хўжалик юритувчи субъектларга касса хизматлари (кирим ва чиқим касса операциялари) мазкур Йўриқнома талаблари асосида кўрсатилиши мумкин.

Банк (филиал) чакана амалиёт кассаси томонидан нақд миллий ҳамда хорижий валюталарда касса операциялари амалга оширилган ҳолларда, нақд пул ва бошқа қимматликларнинг ҳисоби банкнинг ҳисоб сиёсатига мувофиқ амалга оширилади.

162. Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассаларда банк иш куни охирида қолиши мумкин бўлган нақд пуллар қолдиғига Бош банк томонидан лимит ўрнатилиши мумкин. Лимит ўрнатилмаган кассаларда амалиёт куни якунида нақд пул ва бошқа қимматликлар қолдиғини қолишига рухсат берилмайди (узлуксиз, 24 соат мобайнида ишлайдиган кассалар бундан мустасно).

163. Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассалар банк (филиал) жойлашган туманда, шаҳарда ёки туманларга бўлинган шаҳарда ташкил этилган бўлса, банк иш куни охирида ушбу кассалардаги лимитдан ортиқча нақд пуллар ва бошқа қимматликлар қолдиқлари, кунлик касса ҳужжатлари мазкур кассани ташкил этган банкка (филиалга) топширилиши лозим.

Банк (филиал) томонидан бошқа ҳудудда (ёки ҳудуддаги бошқа туманда, шаҳарда) кассалар ташкил этилган ҳолларда, банк иш куни охирида ушбу кассалардаги лимитдан ортиқча нақд пуллар ва бошқа қимматликлар қолдиқлари ҳамда кунлик касса ҳужжатлари, томонлар ўртасида ўзаро тузилган шартномага асосан ушбу касса жойлашган ҳудуддаги банк филиалига, «Республика махсус алоқа боғламаси» давлат унитар корхонасига (бундан буён матнда «Республика махсус алоқа боғламаси» ДУК деб юритилади) ёки инкассация хизматига сақлаш учун топширилади.

Бунда, сумкадаги (қопдаги) нақд пуллар қайта саналиб, чиққан суммани ушбу кассани ташкил этган банкнинг (филиалнинг) тегишли ҳисобварағига нақд пулсиз ҳисоб-китоб орқали ўтказиб бериш учун топширилган бўлса, инкассация сумкасини (қопини) банк филиалининг кечки касса ходимлари қабул қилиб олади.

Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган касса ходимлари амалиёт куни якунида қолган лимитдан ортиқча нақд пул ва бошқа қимматликлар қолдиғига чиқим касса ордерини расмийлаштириб, 10109 — «Йўлдаги нақд пуллар ва бошқа тўлов ҳужжатлари» ҳисобварағида акс эттиради. Бунда, нақд пул ва бошқа қимматликлар қолдиғини сақлаш учун топшириш бевосита инкассация гуруҳи аъзолари томонидан, шунингдек ўзаро шартномага асосан инкассация хизмати, Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Қўриқлаш департаменти (банк автомашинасидан фойдаланган ҳолда) ёки «Республика махсус алоқа боғламаси» ДУК хизмати кузатуви остида банк кассири томонидан амалга оширилиши мумкин.

Нақд пул ва бошқа қимматликлар қолдиғини сақлаш учун топшириш инкассация хизмати ходимлари орқали амалга оширилганда, расмийлаштирилган чиқим касса ордерининг орқа томонига нақд пул ва бошқа қимматликлар солинган инкассация сумкасини (қопини) қабул қилувчи инкассаторга берилган ишончноманинг рақами, санаси, инкассаторлар гуруҳи аъзоларининг фамилияси, исми ва отасининг исми ҳамда уларга топширилган сумкаларнинг (қопларнинг) умумий сони қайд этилиб, инкассаторлар гуруҳи аъзолари томонидан имзоланади.

Нақд пул ва бошқа қимматликлар солинган инкассация сумкаси (қопи) банк (филиал) ёки инкассация хизмати томонидан сақлаш учун қабул қилинганда, қабул қилувчи масъул ходим томонидан балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича кирим касса ордери икки нусхада расмийлаштирилади ва унинг бир нусхаси инкассаторлар гуруҳига берилади.

Навбатдаги иш куни эрталаб, нақд пул ва бошқа қимматликлар солинган инкассация сумкаларини (қопларини), уларни топширган банк кассасига етказиб бериш учун инкассаторлар гуруҳига топшириш, балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича чиқим касса ордерини расмийлаштириш орқали амалга оширилади. Бунда, ушбу ҳужжатнинг орқа томонида қабул қилувчи инкассаторга берилган ишончноманинг рақами, санаси, инкассаторлар гуруҳи аъзоларининг фамилияси, исми ва отасининг исми ҳамда уларга топширилган сумкаларнинг (қопларнинг) умумий сони қайд этилиб, инкассаторлар гуруҳи аъзолари томонидан имзоланади.

Нақд пул ва бошқа қимматликлар солинган инкассация сумкаси (қопи) инкассация хизмати, Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Қўриқлаш департаменти (банк автомашинасидан фойдаланган ҳолда) ёки «Республика махсус алоқа боғламаси» ДУК хизмати кузатуви остида банк кассири томонидан банк (филиал) ёки инкассация хизматига сақлаш учун топширилганда, қабул қилувчи масъул ходим томонидан балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича кирим касса ордери икки нусхада расмийлаштирилади ва унинг бир нусхаси топширувчи банк кассирига берилади.

Навбатдаги иш куни эрталаб, нақд пул ва бошқа қимматликлар солинган инкассация сумкалари (қоплари), уларни топширган банк кассасига инкассация хизмати, Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Қўриқлаш департаменти (банк автомашинасидан фойдаланган ҳолда) ёки «Республика махсус алоқа боғламаси» ДУК хизмати кузатуви остида олиб кетиш учун уларни топширган банк кассирига, балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича чиқим касса ордерини расмийлаштириш орқали берилади. Бунда, ушбу ҳужжатнинг орқа томонида қабул қилувчи банк кассирининг фамилияси, исми ва отасининг исми ҳамда топширилаётган сумкаларнинг (қопларнинг) умумий сони қайд этилиб, қабул қилувчи банк кассири томонидан имзоланади.

Нақд пул ва бошқа қимматликлар қолдиғи инкассация хизмати, Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Қўриқлаш департаменти (банк автомашинасидан фойдаланган ҳолда) ёки «Республика махсус алоқа боғламаси» ДУК хизмати кузатуви остида банк кассири томонидан мазкур ҳудуддаги банк филиалига қайта санаш учун топширилганда, топширувчи банк кассири томонидан мазкур Йўриқноманинг 8а-иловасига мувофиқ шаклдаги бланк тўлдирилади.

164. Банк биносидан ташқарида ташкил этилган кассаларнинг кунлик касса ҳужжатлари, мазкур касса ходимлари томонидан бир ойда камида бир марта ушбу кассани ташкил этган банкка (филиалга) етказилиши керак.

Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассалардан банк филиалига олиб келинган кунлик касса ҳужжатларининг тўлиқлиги ва тўғри расмийлаштирилганлиги банк филиалининг масъул ходимлари томонидан текширилиши лозим.

165. Банк иш куни мобайнида банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган (банк филиали жойлашган туманда, шаҳарда ёки туманларга бўлинган шаҳарда жойлашган) кассаларни мадад пуллари билан таъминлаш, мазкур касса кассирининг банк (филиал) раҳбари номига ёзма буюртманомаси асосида амалга оширилади.

Банк (филиал) раҳбари ушбу буюртманомани кўриб чиқиб, тегишли ҳужжатларни расмийлаштириш учун бухгалтерия бўлимининг масъул ходимларига кўрсатма беради.

Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассаларни мадад пуллари билан таъминлаш бўйича чиқим касса ордери бухгалтерия бўлими ходими томонидан белгиланган тартибда расмийлаштирилади ҳамда кассирнинг буюртманомаси билан бирга ижро учун касса мудирига тақдим этилади.

Касса мудири чиқим касса ордерини тўлиқ ва тўғри расмийлаштирилганлигини текширганидан сўнг, чиқим касса ордерида қайд этилган суммани инкассация сумкасига (қопига) солади. Шундан сўнг, инкассация сумкасига (қопига) тегишли ҳужжатларни расмийлаштириб, сумкани (қопни) оғзини ёпиб, пломбалайди ҳамда банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассага жўнатади.

Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассалар бошқа туманда, шаҳарда ёки республиканинг бошқа ҳудудида ташкил этилган бўлса, ушбу кассалар зарур нақд пулларни ва қимматликларни тегишли шартнома асосида у жойлашган тумандаги (шаҳардаги) тижорат банки филиалидан олиши мумкин.

166. Банк ташкил этган чакана амалиётлар кассалари (хусусан, валюта айирбошлаш шохобчалари ва бошқа кассалар) дам олиш, байрам кунлари фаолият юритса, уларга ушбу кунлари мадад пулларини бериш, банкнинг кечки кассаси орқали амалга оширилади.

Бунда, дам олиш ёки байрам кунларидан олдинги охирги банк иш кунида, дам олиш ва байрам кунлари фаолият юритадиган кассаларнинг ходимлари томонидан ушбу кунларда чиқим қилиш учун керак бўладиган нақд пулларни (мадад пулларини) ва бошқа қимматликларни олиш бўйича берилган буюртманома банк раҳбарининг тегишли кўрсатмаси билан бухгалтерия бўлими ходимларига ижро учун берилади.

Бухгалтерия бўлими ходими дам олиш ва байрам кунлари фаолият юритадиган ҳар бир касса бўйича алоҳида чиқим касса ордерини (қатъий ҳисобда турувчи бланклар бўйича эса тегишли балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича чиқим касса ордерини) расмийлаштириб, тегишли бухгалтерия ўтказмаларини амалга оширади ва ушбу чиқим касса ҳужжатларини касса мудирига топширади.

167. Касса мудири мазкур чиқим касса ҳужжатларига асосан ҳар бир шундай кассалар учун зарур бўладиган мадад пулларини ва бошқа қимматликларни уларнинг ҳар бир ишлайдиган кунлари учун алоҳида инкассация сумкасига (қопига) солиб, уларни белгиланган тартибда пломбалайди. Жўнатиш учун тайёрланган мадад пулларини касса мудири ўзининг 155-шаклдаги касса китобига (мадад пулини олувчи ҳар бир кассага тегишли бўлган инкассация сумка (қопи) рақамини ҳамда қайси сумка (қоп), қайси санада инкассация хизмати ходимига топширилишини) алоҳида қайд этган ҳолда кечки касса кассирига топширади.

Кечки касса кассири ҳам ўзининг 155-шаклдаги касса китобига, ушбу ёзувларни тўлиқ ва хатосиз қайд этган ҳолда, касса мудиридан пломбаланган инкассация сумкаларини (қопларини) қабул қилиб олади ва буни тасдиқлаган ҳолда касса мудирининг 155-шаклдаги китобини имзолайди.

168. Дам олиш ёки байрам кунлари банк биносидан ташқарида ташкил этилган кассаларни мадад пуллари билан таъминлаш банк (филиал)нинг кечки кассаси томонидан амалга оширилади.

169. Чакана амалиётлар кассалари эрталаб ўз фаолиятларини белгиланган вақтда бошлашини таъминлаш мақсадида ушбу кассаларга мадад пулларини бериш, оддий банк иш кунларида ҳам мазкур Йўриқноманинг 166 — 168-бандларида белгиланган тартибда амалга оширилиши мумкин.

Банк ташкил этган айрим чакана амалиётлар кассалари, шу жумладан, валюта айирбошлаш шохобчалари узайтирилган иш вақти режимида фаолият юритса, банкда иш куни якунланганидан сўнг, ушбу касса ва шохобчалардан инкассация хизмати орқали олиб келинган нақд пул ва бошқа қимматликлар қолдиғи банкнинг кечки кассасига топширилиши лозим.

170. Банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассаларга мадад пулларини ва бошқа қимматликларни етказиб бериш ишлари инкассация хизматлари ёки банк ходимларининг хавфсизлигини ҳамда нақд пул ва бошқа қимматликлар бутлигини таъминлаган ҳолда Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги ҳузуридаги Қўриқлаш департаменти кузатуви остида ҳам амалга оширилиши мумкин.

Банк биносидан ташқарида ташкил этилган кассаларда иш куни якунлангач нақд пул ва бошқа қимматликлар қолдиғини банк кечки кассасига банк (филиал) биносидан ташқарида ташкил этилган кассаси кассири томонидан топширилганда мазкур Йўриқноманинг 8а-иловасига мувофиқ шаклдаги бланк тўлдирилади.

171. Банк (филиал) ва хўжалик юритувчи субъект ўртасида тузилган шартномага асосан, ушбу субъект биносида белгиланган тартибда банк кассалари ташкил этилиши мумкин.

Бунда, ушбу кассалар орқали кўрсатиладиган касса хизматлари турлари мазкур шартномада белгилаб олинади.

10-боб. Банкоматларни нақд пуллар билан таъминлаш тартиби

172. Банк мижозларга қулайлик яратиш мақсадида банк биносига, бинодан ташқарида ташкил этилган чакана амалиётлар кассаларига ёки бошқа мақбул ҳисобланган жойларга инфокиоск ва банкомат, шунингдек, нақд пулларни қабул қилувчи автоматлаштирилган депозит машиналарини ўрнатиши мумкин.

173. Банк раҳбари банкоматларни ўз вақтида нақд пуллар билан таъминланишини назорат қилиб бориши лозим. Банкоматларда нақд пуллар билан бажарилган операциялар ҳар бир банкомат учун алоҳида очилган 10107 — «Банкоматлар ва бошқа ўз-ўзига хизмат кўрсатиш ускуналаридаги нақд пуллар» ҳисобварағида акс эттирилади.

Банкомат сейфини нақд пуллар билан тўлдириш, нақд пул қолдиқларини олиб келиш, техник хизмат кўрсатиш ёки таъмирлаш ишларини бажариш учун банк томонидан банкоматга хизмат кўрсатувчи техник ходим ва касса ходими бириктирилиши лозим.

Бунда, банк касса мудиридан олинган нақд пулларни кассир томонидан банкомат сейфига ўз вақтида ва тўлиқ қўйилишини, банкоматдан олинган нақд пуллар қолдиғини касса мудирига топширилишини назорат қилиш вазифасини банкоматларга техник хизмат кўрсатувчи ходим бажаради.

174. Банкоматлардаги нақд пулларнинг хавфсизлигини таъминлаш ва масъул ходимларнинг жавобгарлигини ошириш мақсадида банкомат сейфининг калити касса ходимига бириктирилиши ҳамда ушбу сейф касса ходими томонидан пломбаланиши шарт.

Банкомат қандай мақсадда очилишидан қатъий назар, ҳар сафар банкомат очилишидан олдин техник ходим касса ходими иштирокида банкоматдаги нақд пул қолдиғини акс эттирувчи слипни чоп этиб, касса ходимига тақдим этиши лозим.

175. Банк раҳбарининг кўрсатмасига асосан бухгалтерия бўлими ходими банкоматни нақд пул билан таъминлаш учун чиқим касса ордерини расмийлаштириб, тегишли бухгалтерия ўтказмасини амалга оширади. Шундан сўнг, ушбу чиқим касса ордерини касса мудирига топширади.

Касса мудири чиқим касса ордерида қайд этилган нақд пуллар суммасини, банкоматларни нақд пуллар билан таъминлаш учун масъул бўлган касса ходимига, чиқим касса ордерига қўл қўйдирган ҳолда топширади. Касса ходими қабул қилиб олган нақд пулларини белгиланган тартибда банкоматнинг кассеталарига жойлайди ва пломбалайди.

176. Банкомат банк биносидан ташқарида жойлашган бўлса, нақд пуллар билан тўлдирилган банкомат кассеталарини банкомат жойлашган манзилга олиб бориш инкассация хизмати ёрдамида амалга оширилиши лозим.

Шунингдек, банк биносидан ташқарида жойлашган банкоматларга мадад пуллари етказиб бориш, шунингдек, ушбу банкоматлардаги нақд пул қолдиғини банк кассасига олиб келиш ишларини, банк ходимларининг хавфсизлигини ҳамда нақд пулларнинг бутлигини таъминлаган ҳолда инкассация хизмати ёки ички ишлар органи ходими кузатуви остида ҳам амалга оширилиши мумкин.

177. Касса ходими банкомат сейфига нақд пуллар билан тўлдирилган кассеталарни жойлаштирилиб, банкоматнинг сейфини қулфлайди ва пломбалайди. Банкнинг банкоматларга техник хизмат кўрсатувчи ходими кассеталарга жойлаштирилган нақд пулларнинг умумий суммасини акс эттирувчи слипни чоп эттиради ва уни касса ходимига беради. Касса ходими ушбу слипни касса мудирига кўрсатганидан сўнг, бухгалтерия бўлимининг масъул ходимига тақдим этади. Бухгалтерия бўлимининг масъул ходими ушбу слипга асосан нақд пулларни банкоматга кирим қилинганлиги бўйича кирим касса ордерини расмийлаштириб, тегишли бухгалтерия ўтказмасини амалга оширади ҳамда слип ва кирим касса ордерини касса мудирига топширади.

Касса мудири ушбу слипни кирим касса ордерига илова қилган ҳолда кунлик касса ҳужжатлари йиғмажилдига тикади.

178. Банк балансининг 10107 — «Банкоматлар ва бошқа ўз-ўзига хизмат кўрсатиш ускуналаридаги нақд пуллар» ҳисобварағига доир маълумотларга кўра банкоматдаги нақд пуллар қолдиғи камайган бўлса, банкда нақд пул муомаласини назорат қилувчи масъул ходим бу тўғрисида банк раҳбарига маълум қилади. Банк раҳбарининг кўрсатмасига асосан банкоматлар белгиланган тартибда нақд пуллар билан таъминланади.

179. Банкоматлардаги нақд пуллар қолдиғини банк кассасига қайтариш, банк раҳбарининг кўрсатмасига асосан амалга оширилади. Бунда, банкоматларга техник хизмат кўрсатувчи банк ходими, касса ходими иштирокида банкоматдаги нақд пуллар қолдиғини акс эттирувчи слипни чоп эттиради ва уни касса ходимига топширади. Касса ходими банкоматнинг сейф қисмини, банкоматларга техник хизмат кўрсатувчи ходимнинг назорати остида очиб, ундаги кассеталарни олади ҳамда банкка олиб боради.

180. Бухгалтерия бўлими масъул ходими чоп этилган слипдаги маълумотлар асосида банкоматдан олиб келинган нақд пуллар қолдиғини банкоматдан чиқим қилиш бўйича чиқим касса ордерини ҳамда банкоматдан олиб келинган нақд пуллар қолдиғини айланма кассага кирим қилиш учун кирим касса ордерини расмийлаштириб, тегишли бухгалтерия ўтказмаларини амалга оширади. Шундан сўнг, расмийлаштирилган чиқим ва кирим касса ордерини кунлик касса ҳужжатларига тикиш учун касса мудирига топширади.

Касса ходими касса мудири иштирокида кассеталардаги пломбаларни очиб, нақд пуллар қолдиғини (техник сабабларга кўра банкомат ленталарига ёки бошқа қисмларига тиқилиб қолган ва алоҳида пакетларга жойлаб олиб келинган банкнотлар билан бирга) касса мудирига санаб топширади. Касса мудири кассирдан қабул қилиб олган нақд пуллар қолдиғини, слипда қайд этилган нақд пуллар қолдиғи билан таққослаб кўради ва кирим касса ордерини имзолаб, қабул қилиб олади. Шундан сўнг, банкоматлардан нақд пуллар олиб келинганлиги бўйича расмийлаштирилган чиқим касса ордерини ҳамда нақд пуллар қолдиғи акс эттирилган слипни кирим касса ордерига илова қилган ҳолда кунлик касса ҳужжатларига тикиш учун олиб қўяди.

Нақд пуллар қолдиғи ва слипда қайд этилган ёзувлар ўртасида тафовут аниқланса, касса мудири ҳолатни ўрганиб чиқиш учун банк бўлинмаси раҳбари ва масъул бўлинмаларни хабардор қилади.

11-боб. Айланма кассада якун чиқариш тартиби

181. Банк томонидан касса хизмати кўрсатилаётган мижозларнинг сони ва бажарилаётган касса операцияларининг ҳажмидан келиб чиққан ҳолда банк касса тармоғида кирим ва чиқим кассалари ёки бирлаштирилган ҳолда кирим-чиқим кассаси ташкил этилиши мумкин.

182. Банк айланма кассасида бажарилган касса операциялари бўйича ҳар бир банк иш куни охирида якун чиқарилиши лозим. Бунинг учун иш куни якунида кирим ва чиқим кассалари кассирлари, тўлиқ бўлмаган даста ва боғламлардаги нақд пулларни касса мудирининг кўрсатмасига биноан кассирлардан бирига бирлаштириш учун топширади. Бунда, нақд пуллар қолдиғини топшираётган кассир ўзининг 155-шаклдаги китобига топширилаётган нақд пуллар суммасини қайд этади ҳамда қабул қилиб олувчи кассирга имзо қўйдирган ҳолда нақд пуллар қолдиғини унга топширади.

Кассирлар томонидан жойланган тангали қопчалар ва пакетлар бошқа (тангалар қолдиғини жамлаётган) кассир томонидан доналаб саналмасдан, қопча устидаги ва пакет ичидаги ёзувларига қараб жамланади.

Бунда, турли қийматдаги тангалар йиғма қопчага никель тангалар алоҳида, жез тангалар алоҳида жойланади.

183. Банк иш куни якунида кирим ва чиқим кассалари кассирлари, кун мобайнида тўпланган касса ҳужжатларининг умумий сонини ва умумий суммасини ўзларининг 155-шаклдаги китобида қайд этадилар.

Шундан сўнг, кирим кассаси кассири 109-шаклдаги маълумотнома билан бирга, ўраб-боғланган нақд пул қолдиқлари суммасини ўзининг 155-шаклдаги китобига қайд этган ва касса мудирига имзолатган ҳолда унга топширади.

Чиқим кассаси кассири эса 110-шаклдаги маълумотнома билан бирга, ўраб-боғланган нақд пул қолдиқлари суммасини ўзининг 155-шаклдаги китобига қайд этган ва касса мудирига имзолатган ҳолда унга топширади.

184. Касса мудири кирим, чиқим ва қайта санаш кассаси кассирларидан нақд пулларни, 109 ва 110-шаклдаги ҳисобот маълумотларини ва касса ҳужжатларини, шунингдек, қайта санаш кассаси назоратчисидан 176-шаклдаги назорат қайдномасини қабул қилиб олганидан сўнг:

кассирларнинг 109 ва 110-шаклдаги маълумотномаларида акс эттирилган кирим ва чиқим суммаларини бухгалтерия бўлимининг масъул ходимлари томонидан текширилган ҳолда имзоланганлигини;

кассирларнинг 109 ва 110-шаклдаги маълумотномаларида қайд этилган ёзувларни касса ҳужжатларига мувофиқлигини, банк иш куни охирига нақд пуллар қолдиғини кассирларнинг 155-шаклдаги китобида қайд этилган ёзувларга мослигини яъни, тўғри ҳисобланиб, аниқ акс эттирилганлигини;

кассирлар томонидан топширилган ҳужжатлар сони ва суммаси, уларнинг 109 ва 110-шаклдаги маълумотномаларида қайд этилган ёзувларга мос келишини;

қайта санаш кассаси кассирларидан қабул қилиб олган нақд пуллари суммасини 176-шаклдаги назорат қайдномасида қайд этилган умумий суммага мос эканлигини текшириб кўриши лозим.

185. Тафовутлар аниқланмаса, касса мудири қайта санаш, кирим ва чиқим кассаси кассирларидан қабул қилиб олган нақд пул суммалари, 109 ва 110-шаклдаги маълумотномалари ҳамда 176-шаклдаги назорат қайдномаси асосида мазкур Йўриқноманинг 28-иловасида кўрсатилган 111-шаклдаги кунлик касса айланмалари бўйича йиғма маълумотномани тўлдириб, имзолайди. Сўнгра, 109, 110 ва 111-шаклдаги маълумотномаларни бош бухгалтерга тақдим этади.

Бош бухгалтер 111-шаклдаги маълумотноманинг умумий суммаларини 109 ва 110-шаклдаги маълумотномалардаги ёзувлар билан, шунингдек, бухгалтерия ҳисоби маълумотлари (кирим ва чиқим касса журналидаги ёзувлар ҳамда кирим ва чиқим касса ҳужжатлари асосида ҳақиқатда амалга оширилган бухгалтерия ўтказмалари суммалари) билан таққослайди. Тафовутлар аниқланмаса, касса мудирининг 111-шаклдаги маълумотномаси бош бухгалтер томонидан имзоланади ҳамда 109 ва 110-шаклдаги маълумотномалар билан бирга касса мудирига қайтарилади.

186. Банк иш куни охирида айланма кассада қоладиган банкнот ва тангаларнинг умумий суммалари, 10101 — «Айланма кассадаги нақд пуллар» ҳисобварағидаги нақд пуллар қолдиғи билан таққосланиши лозим.

187. Банкнинг тегишли ҳисобварақларида ҳисоби юритилаётган нақд пуллари, пул омборида бир-биридан ажратилган ҳолда, алоҳида стеллаж ёки сейфларда сақланиши шарт.

Кунлик касса айланмаларининг тўғри қайд этилганлиги бош бухгалтер томонидан ҳам тасдиқлангач, касса мудири 120-шаклдаги китобга миллий валютадаги нақд пуллар кирими ва чиқимининг умумий суммасини ҳамда банк иш куни охирига чиқарилган айланма касса қолдиғини ёзиб қўяди.

188. Касса мудири банк иш куни бошига айланма кассада мавжуд бўлган қатъий ҳисобда турувчи бланклар қолдиғига, айланма кассага кирим қилинган шундай бланклар сонини қўшади ва айланма кассадан чиқим қилинганлари сонини айириб, банк иш куни охирига қатъий ҳисобда турувчи бланклар қолдиғини ҳисоблаб чиқаради.

Банк иш куни охирига ҳисобланган қатъий ҳисобда турувчи бланклар қолдиғини ҳақиқатда мавжуд бўлган бланклар сони билан ҳамда бухгалтерия бўлимининг қатъий ҳисобда турувчи бланкларни кирим ёки чиқим қилишга асос бўлган ҳужжатларидаги ёзувлар билан таққослаб кўради.

Тафовутлар аниқланмаса, қатъий ҳисобда турувчи бланклар қолдиғи банк иш куни охирида касса мудири томонидан мазкур Йўриқноманинг 29-иловасида кўрсатилган пул омборидаги қатъий ҳисобда турувчи бланклар ҳамда сақланаётган қимматликлар қолдиғини қайд этиш китобида акс эттириб борилиши лозим.

189. Айланма кассадаги нақд пуллар ва қатъий ҳисобда турувчи бланклар қолдиғи билан бухгалтерия ҳужжатларида қайд этилган маълумотлар ўртасида тафовут аниқланган ҳолда, касса мудири бунинг сабабини аниқлаб, дарҳол банк раҳбари ва бош бухгалтерига хабар беради.

Банкдаги нақд пул ва бошқа қимматликларнинг бут сақланиши учун масъул бўлган моддий жавобгар шахслар аниқланган тафовут суммасини келиб чиқиш сабабларини аниқлашлари ҳамда шу куннинг ўзида тафовутни бартараф этиш чораларини кўришлари шарт.

12-боб. Кунлик касса ҳужжатларини тахлаш ва тикиш тартиби

190. Кунлик касса ҳужжатлари ва уларнинг иловалари жамланганидан сўнг, касса мудири ушбу ҳужжатларни йиғмажилдга тикиш учун касса ходимларидан бирига беради. Кунлик касса ҳужжатларининг ҳар кунлиги алоҳида йиғмажилдга тахланган ҳолда кейинги банк иш кунидан кечиктирилмаган ҳолда тикилиши лозим.

Кунлик касса ҳужжатлари баланс ҳисобварақларининг (тартиб рақамлари) ўсиб бориш тартиби бўйича, қуйидаги кетма-кетликда тахланади:

кирим кассаси ҳужжатлари;

қайта санаш кассаси ҳужжатлари;

чиқим кассаси ҳужжатлари;

балансдан ташқари ҳисобварақлар бўйича, аввал — кирим, кейин — чиқим ҳужжатлари.

Аҳолидан тўловларни қабул қилишда тўлов ҳужжатлари электрон кўринишда шакллантириладиган ҳолларда, кунлик касса ҳужжатларига электрон тўлов ҳужжатларининг кунлик реестрини тикишга рухсат берилади.

Бунда, кунлик реестр ҳар бир тўлов ҳужжатининг тури (нақд пулларни топшириш эълони, бир марталик тўловларни қабул қилиш бланки, солиқ ва коммунал тўловлари учун махсус бланклар) бўйича алоҳида шакллантирилиб, унда тўловчининг исми, шарифи, тўловни олувчи ташкилот номи, унинг банк реквизитлари, тўлов суммаси ва мақсади акс эттирилади.

191. Касса ҳужжатлари йиғмажилдга тахлаб тикилганидан сўнг, йиғмажилддаги ҳар бир касса ҳужжати кетма-кет рақамлаб чиқилиши шарт.

192. Кунлик касса ҳужжатлари йиғмажилдидаги ҳар бир ҳужжатда қайд этилган сумма, тахланган ҳужжатларнинг жойлашиш кетма-кетлиги бўйича ҳисоблаш машинкасида автомат тарзда шакллантириладиган ахборот тасмасида қайд этилиши лозим.

Ахборот тасмасига аввал кирим, кейин чиқим, сўнгра балансдан ташқари ҳисобварақлар бўйича аввал кирим, сўнгра чиқим касса ҳужжатлари суммалари қайд этилиши лозим. Бунда, кирим, чиқим ҳамда балансдан ташқари ҳисобварақлар бўйича кирим ва чиқим касса ҳужжатларининг суммалари бўйича умумий суммалар ахборот тасмасида алоҳида қайд этилиши керак.

Бухгалтерия бўлими маълумотлари ва ахборот тасмасида алоҳида қайд этилган касса ҳужжатлари умумий суммалари ўртасида тафовут аниқланмаса, ахборот тасмасида қайд этилган ҳар бир умумий сумма, ушбу ахборот тасмасини шакллантирган касса ходими томонидан имзоланиши лозим. Шундан сўнг, тахланган касса ҳужжатлари, уни тахлаган касса ходими томонидан тикилиши лозим. Ахборот тасмаси кунлик касса ҳужжатларининг йиғмажилди муқовасини ички тарафига, касса ҳужжатларидан олдин елимланади.

Шунингдек, ахборот технологияларининг имкониятларидан самарали фойдаланган ҳолда, нақд пуллар ҳисоб-китоби юритиладиган ҳар бир ҳисобварақ бўйича кунлик айланмаларни (кирим-чиқим суммалари рўйхатини) чоп этган ҳолда, ундаги ҳар бир суммани тегишли касса ҳужжати билан таққослаб чиқиш ҳам мумкин. Бунда, тафовутлар аниқланмаган ҳолда ушбу рўйхатдаги умумий суммаларни таққослаш ишларини бажарган кассир имзолаши керак. Сўнгра, ушбу рўйхатлар тахланган кунлик касса ҳужжатлари устига жойлаштиришган ҳолда касса ҳужжатлари билан бирга тикилиши лозим.

193. Кунлик касса ҳужжатлари йиғмажилдининг олд муқовасига мазкур Йўриқноманинг 30-иловасида кўрсатилган кунлик касса ҳужжатларининг йиғмажилди шакли елимлаб қўйилади. Шундан сўнг, кунлик касса ҳужжатлари йиғмажилди олд муқовасига зарурий маълумотлар қайд этилиб, белгиланган тартибда расмийлаштирилади.

194. Кунлик касса ҳужжатларида қайд этилган суммалар тегишли касса китобларида қайд этилган ёзувлари билан таққослаб кўрилганидан сўнг, йиғмажилднинг олд муқовасидаги ёзув ушбу кунлик касса ҳужжатларини шакллантирган кассир ва касса мудирининг имзолари билан тасдиқланади.

195. Кунлик касса ҳужжатлари орасида 5 йилдан ортиқ муддат сақланиши лозим бўлган касса ҳужжатлари мавжуд бўлса, ушбу касса ҳужжатлари алоҳида йиғмажилдларга тикилиши лозим ва бу ҳақида кунлик касса йиғмажилдининг олд муқовасида тегишли ёзув қайд этилиши шарт.

Банк томонидан ҳудуддаги бошқа туман ёки шаҳарда ташкил этилган чакана амалиётлар кассасидан кунлик касса ҳужжатлари ҳар куни банк етказиб беришни имконияти бўлмаса, банкнинг бундай чакана амалиётлар кассасини бир неча кунлик касса ҳужжатлари алоҳида йиғмажилдга тикиб борилиши мумкин.

196. Тикилган кунлик касса ҳужжатлари кейинги банк иш кунидан кечиктирилмаган ҳолда бош бухгалтер томонидан текширилиши, бухгалтерия ҳисоби маълумотлари билан таққосланиши ва тафовутлар аниқланмаган тақдирда, унинг имзоси билан тасдиқланиши лозим.

197. Банкда кунлик касса ҳужжатлари касса мудири жавобгарлиги остида пул омборида ёки белгиланган тартибда қўриқлаш ва сигнализация воситалари билан муҳофаза қилинган сейфда ўн икки ой мобайнида сақланиши лозим. Улар ўн икки ойдан сўнг банк архивига белгиланган тартибда топширилиши керак.

Банкда касса ҳужжатларини электрон шаклда расмийлаштирилиши ва айланиши ҳамда касса китобларини электрон шаклда юритилиши йўлга қўйилган бўлса, кунлик касса ҳужжатларини электрон файл кўринишидаги ҳар кунлик архиви шакллантирилади ва сақланади.

198. Банкка келиб тушган ёзма сўровнома, талабномага асосан пул омборида сақланаётган кунлик касса ҳужжатлари асосида тегишли маълумотлар тайёрлаб берилиши мумкин. Бунда, банк бош бухгалтер (ёки унинг ўринбосари) ушбу талабномага имзо қўйиб, сўралаётган маълумотни тайёрлаш учун тегишли ходимларга кўрсатма бериши лозим.

199. Айрим ҳолларда, банк раҳбарининг ёзма рухсатномасига асосан кунлик касса ҳужжатларини пул омборидан олиб чиқишга рухсат этилади. Бунда, пул омборидан олиб чиқилган кунлик касса ҳужжатлари банк иш куни охирига қадар пул омборига қайтарилиши керак.

200. Банкда тафтиш ўтказиладиган ҳолларда, кунлик касса ҳужжатлари тафтишчилар гуруҳи раҳбарининг тилхатига асосан унга берилади. Тафтиш ўтказилаётган вақтда кунлик касса ҳужжатлари тафтиш гуруҳи раҳбарининг жавобгарлиги остида бўлади.

Тафтиш тугаганидан сўнг, касса ҳужжатлари банк кассасига қайтарилиши лозим. Бунда, касса мудири тафтиш учун олинган кунлик касса ҳужжатларини тўлиқ қайтариб топширилганлигини текшириб, тилхатни тафтиш гуруҳи раҳбарига қайтариб беради.

201. Банкдаги кунлик касса ҳужжатларини ёзма сўровномаларга асосан беришни, Ўзбекистон Республикасининг «Банк сири тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ қонунчилик ҳужжатларида кўзда тутилган ҳолларда амалга ошириш мумкин.

Кунлик касса ҳужжатларининг йиғмажилдидан олинган ҳужжатнинг асл нусхаси ўрнига, ушбу ҳужжатнинг касса мудири томонидан тасдиқланган кўчирма нусхаси (ксеронусхаси), ҳужжатни олиш бўйича барча ёзишмалар ва ҳужжат олинганлиги тўғрисидаги баённома, ҳужжатнинг асл нусхасини олган шахснинг тилхати ёки ҳужжатнинг жўнатилганлиги тўғрисидаги почта квитанцияси тикиб қўйилади.

202. Бир йилнинг турли саналарига тегишли бир неча кунлик касса ҳужжатлари бир йўла олиниши лозим бўлган ҳолларда, олинаётган ҳужжатларнинг санаси бўйича дастлабки олинган ҳужжатнинг ўрнига унинг нусхаси (ксеронусхаси) ва мазкур Йўриқноманинг 201-бандида қайд этилган ҳужжатлар тўплами тикиб қўйилиши лозим.

Олинган бошқа касса ҳужжатлари ўрнига эса уларнинг нусхасига (ксеронусхасига) ушбу ҳужжатларни олиш учун асос бўлган ҳужжатлар тўплами қаерда (қайси санадаги кунлик касса ҳужжатлари орасида) турганлиги аниқ қайд этилган ҳолда тикиб қўйилиши керак.

13-боб. Пул омборида нақд пул ва бошқа қимматликларни бут сақланишини назорат қилиш тартиби

203. Банк раҳбари, бош бухгалтер ва касса мудири моддий жавобгар шахслар ҳисобланиб, уларга пул омборларидаги нақд пул ва бошқа қимматликларнинг бут сақланиши, дахлсизлигини таъминлаш вазифалари юклатилади. Моддий жавобгар шахслар пул омбори эшигини шахсан иштирок этган ҳолда, биргаликда очиб-ёпишлари шарт.

Пул омбори эшигини моддий жавобгар шахсларнинг биометрик белгиларини идентификация қилиш орқали очиб-ёпиш 226-банд талабларига тўлиқ жавоб берса, моддий жавобгарлик банк бошқаруви раисининг буйруғига асосан банк раҳбарининг ўрнига унинг ўринбосари зиммасига юклатилиши мумкин. Бунда, банк раҳбари моддий жавобгар шахсларнинг фаолиятини умумий назоратга олиши лозим.

Банк бошқарув раиси ўзгарганда, аввалги раиснинг моддий жавобгарликни банк бўлинмасининг ўринбосари зиммасига юклаш тўғрисидаги буйруғи янги тайинланган банк бошқарув раиси томонидан бир ой муддатда қайта кўриб чиқилиб, янгиланиши лозим.

Пул омборига эга бўлмаган тижорат банкларининг алоҳида бўлинмаларида, шунингдек, штатлар бирлигида алоҳида бўлинма раҳбари, бош бухгалтери ва касса мудири лавозимлари мавжуд бўлмаган ҳолларда, нақд пул ва бошқа қимматликларни бут сақланишини таъминлаш бўйича моддий жавобгарлик, банкнинг тегишли буйруғига асосан, мазкур банк бўлинмасининг бошқа лавозимдаги ходимлари зиммасига юклатилиши ҳамда улар билан моддий жавобгарлик тўғрисида шартномалар тузилиши лозим.

204. Банк пул омборидаги нақд пул ва бошқа қимматликларни ҳамда пул омборлари калитларини бир моддий жавобгар шахсдан бошқасига вақтинча топширилиши:

банк бош бухгалтери ва касса мудиридан — банк раҳбарининг буйруғига асосан;

банк раҳбаридан — вилоят (шаҳар) филиали раҳбарининг ёки Бош банк раҳбарининг буйруғига асосан амалга оширилади.

205. Банкда учта моддий жавобгар шахсларнинг (банк раҳбари, бош бухгалтери ва касса мудири) бир вақтнинг ўзида ишда бўлмаслигига йўл қўймаслик чоралари кўрилиши лозим.

Банкнинг моддий жавобгар шахслари ишда бўлган вақтда пул омборидаги нақд пул ва бошқа қимматликларнинг бут сақланиши учун жавобгарликни бошқа ходимлар зиммасига юкланишига рухсат этилмайди.

206. Нақд пул ва бошқа қимматликларнинг бутлигини таъминлаш мақсадида, касса операцияларини бажарувчи ходимлардан бири эгаллаб турган лавозимидан озод этилганида ҳам унга топширилган нақд пул ва бошқа қимматликлар тўлиқ, бирма-бир ва доналаб қайта санаб қабул қилиниши лозим.

207. Банк иш куни бошида пул омборидан олиб чиқилган, шунингдек, инкассация хизмати орқали бошқа банкдан олиб келинган нақд пул ва бошқа қимматликларнинг қолдиқлари банк иш куни якунлангач, белгиланган тартибда пул омборларига киритилиши лозим. Банк иш куни давомида чиқим қилинмайдиган нақд пул ва бошқа қимматликлар пул омборларида сақланиши керак.

Банкда бир нечта пул омборлари мавжуд бўлса, уларга тартиб рақамлари қўйилиши лозим.

208. Пул омборидаги нақд пул ва бошқа қимматликлар қулфланадиган темир стеллаж, сейф ёки темир жавонларда сақланиши керак. Пул омборидаги ва касса тармоғидаги барча темир шкаф, стеллаж, сейфлар ва тангалар сақланадиган қутиларга тартиб рақамлари қўйилган бўлиши лозим. Нақд пул ва бошқа қимматликларнинг ҳисоб-китоби қайси ҳисобварақда юритилаётганлигига қараб, уларнинг ҳар бирини пул омборида алоҳида стеллаж, темир шкаф ёки сейфларда сақлаш керак.

Пул омборида сақланаётган нақд пул ва бошқа қимматликларнинг бутлиги моддий жавобгар шахслар томонидан текшириб кўрилгач стеллаж, темир шкаф ёки сейфлар касса мудири томонидан қулфланади.

209. Пул омборларидаги нақд пул ва бошқа қимматликларни зудлик билан эвакуация қилиш зарурати туғилганда, уларни тўлиқ ва бир мартада ташиб кетилишини таъминлаш учун пул омборида брезент (захира) қоплари, пломбалар ва тизимчалар етарли миқдорда сақланиши шарт. Бунда, захира қоплари миқдори пул омборида сақланаётган нақд пул ва бошқа қимматликларни ҳамда ҳужжатларни бир вақтда олиб чиқиб кетишни мўлжаллаган ҳолда белгиланади.

Ҳар бир захира қопи шартли «1 сўм» баҳосида 93609 — «Сақланаётган қимматбаҳо буюмлар» балансдан ташқари ҳисобварағида ҳисобга олинади. Ушбу захира қоплари алоҳида қопларга жойланиб, қоп оғзи боғланади ва ундаги ёрлиқ учта мансабдор шахслар томонидан сурғучли муҳр билан муҳрланади. Ушбу захира қопларидан бошқа мақсадлар учун фойдаланиш қатъиян ман этилади.

210. Нақд пул ва бошқа қимматликлар пул омборига олиб кирилганидан ёки олиб чиқилганидан сўнг, мазкур Йўриқноманинг 31-иловасида белгиланган шаклдаги пул омборидаги сейфда (стеллажда, темир шкафда) сақланаётган нақд пул ва бошқа қимматликлар рўйхатига зарурий ёзувлар қайд этиб борилиши лозим.

Ушбу рўйхатда нақд пул ва бошқа қимматликлар қўйилган сана, кирим, чиқим ва қолдиқ суммалари кўрсатилади ҳамда улар нақд пул ва бошқа қимматликлар билан бирга ёки алоҳида йиғмажилдда ҳам сақланиши мумкин.

211. Пул омборидаги нақд пул ва бошқа қимматликларни сақлашда фойдаланиладиган стеллаж, темир шкаф ва сейфлар банк иш куни тугаганидан сўнг, у ерда нақд пул ва бошқа қимматликлар мавжуд ёки мавжуд эмаслигидан қатъи назар, касса мудири томонидан қулфланиши шарт. Уларнинг калитлари касса мудирининг пул омборидаги шкафи ёки сейфида сақланиши лозим.

212. Нақд пул ва бошқа қимматликлар пул омборига киритилаётган вақтда, уларнинг бут сақланиши учун моддий жавобгар бўлган шахслар:

банкнотларни — боғламдаги дасталар сони ҳамда уларнинг устки накладкаларидаги ёзувлари бўйича;

тангаларни — қопчалар сони ҳамда уларга бириктирилган ёрлиқлардаги суммалари бўйича;

«Давлат белгиси» МЧЖ ўрамидаги нақд пул чеки, тижорат банкларининг ҳисоб-китоб чеки, омонат ва квитанция дафтарчалари ҳамда бошқа қатъий ҳисобда турувчи бланкларни — боғламлари ва устки накладкадаги ёзувлари бўйича;

чет эл валюталари ва чет эл валютасидаги тўлов ҳужжатларини (тури ва қиймати бўйича) — дасталар сони ҳамда устки накладкалардаги ёзувлари бўйича;

қатъий ҳисобда турувчи бланклар ва бошқа қимматликларни бирма-бир доналаб санаган ҳолда қабул қилиб олишлари шарт.

Бунда, банк кассаларига кирим қилинган чет эл валюталарини ва чет эл валютасидаги тўлов ҳужжатларини пул омборига киритишдан аввал, махсус ажратилган кассир томонидан касса мудири назорати остида бирма-бир қайта санаб кўрилиши, уларнинг тўловга яроқли эканлиги текширилиши ва белгиланган тартибда қайта ўраб-боғланиши тавсия этилади.

213. Сақлаш учун қабул қилинган акция, вексель, депозит сертификатлари, Марказий банкнинг облигациялари ва бошқа қимматли қоғозлар ҳам улардаги ҳимоя белгилари мавжудлиги текширилиб (ҳақиқийлигига ишонч ҳосил қилингач) доналаб саналган ҳолда пул омборига кирим қилиниши ҳамда улар ўз номинал қийматлари бўйича мазкур Йўриқноманинг 29-иловасида келтирилган 171-шаклдаги китобда ҳисобга олиниши лозим.

214. Банк пул омборидаги нақд пул ва бошқа қимматликлар бутлигини таъминлаш, назоратдан ўтказиш мақсадида пул омборидаги нақд пул ва бошқа қимматликлар ҳар ойнинг 1 санасига мазкур банк кассирлари томонидан тўлиқ қайта саналган бўлиши лозим.

215. Пул омборидаги «Давлат белгиси» МЧЖ ўрамидаги пуллар, «муомалага яроқли», «эскирган» ва «тўловга яроқсиз» тоифасига ажратилган нақд пуллар бир-биридан алоҳида ҳамда номинал қийматлари бўйича сараланган ҳолда сақланиши лозим. Шу жумладан, чет эл валютаси (йўл чеклари, чет эл валютасидаги қимматликлар), ҳар бир турдаги, тоифадаги хорижий валюталар ҳам алоҳида боғламларда, хорижий валютадаги тангалар эса қопчаларда, уларнинг номинал қийматлари бўйича ажратилган ҳолда сақланиши лозим.

Пул омборларидаги стеллаж, темир шкаф ва сейфларда тангали қопчаларни қўйиш учун жой бўлмаса, уларни полга қўйилган поддон устида сақлашга рухсат этилади.

216. Банк кассирлари томонидан ўраб-боғланган банкнот ва тангалар қайта саналмаган ҳолда пул омборида икки йилгача сақланиши мумкин.

217. Нақд пуллар намунаси пул омборида сақланиши, зарурат туғилганда, уларни мижозга кўрсатиш учун касса тармоғига олиб чиқилиши ва банк иш куни якунига қадар ушбу намуналар пул омборига қайтарилиши шарт. Нақд пуллар намуналари ўзининг номинал қиймати бўйича 171-шаклдаги китобда ҳисобга олиниши лозим.

Банкка сақлаш учун топширилган нақд пул ва бошқа қимматликлар қабул қилиб олинган санаси бўйича, тартиб рақамига қараб жойлаштирилган ҳолда пул омборида сақланиши керак. Пул омборида сақланаётган ҳар бир пакет ёки қопга балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича кирим касса ордерининг нусхаси бириктириб қуйилиши шарт. Ушбу кирим ордерларида пакет ёки қоп ким томонидан топширилганлиги, сақлаш учун топширилган қимматликнинг тури ва суммаси, тартиб рақами ҳамда балансдан ташқари ҳисобвараққа кирим қилинган санаси кўрсатилади.

218. Пул омборидаги қатъий ҳисобда турувчи бланклар ва сақлаш учун қабул қилинган қимматликлар:

дафтар ёки китобча кўринишдаги бланклар — ҳар бир дафтар ёки китобча шартли «1 сўм» баҳода;

алоҳида варақ кўринишидаги бланклар — ҳар бир донаси, шунингдек, бир хил тартиб рақамли жуфт варақли (ёки комплект) бланклар ҳар бир комплекти шартли «1 сўм» баҳода;

банк мижозларидан белгиланган тартибда сумкага (қопга) солиниб, қоп оғзи боғланган ва муҳрланган ҳолда ёки пакетга солиниб оғзи елимланган ва муҳрланган ҳолда сақлаш учун топширилган қимматликларнинг ҳар бир қопи шартли «1 сўм» баҳода ёки мижоз билан келишилган баҳода;

банк томонидан ажратилган кредитлар таъминоти учун қабул қилинган ҳужжатлар пакетга солиниб оғзи елимланган ва банк муҳри билан муҳрланган ҳолда сақлаш учун топширилганда тегишли балансдан ташқари ҳисобварақ бўйича расмийлаштирилган кирим касса ордерида қайд этилган қиймати бўйича;

банкка тегишли қимматли қоғозлар ва ўз қийматига эга бўлган тўлов ҳужжатлари номинал қиймати бўйича 171-шаклдаги китобда ҳисобга олиниши лозим.

219. Банкнинг моддий жавобгар шахслари пул омборини ёпишдан аввал, нақд пуллар ва бошқа қимматликларнинг бут сақланаётганлигини, уларнинг ҳисоби тўғри юритилаётганлигини ҳамда балансдаги маълумотларни, касса китобларидаги ёзувларни ва ҳақиқатда мавжуд бўлган нақд пуллар, қимматликлар қолдиқларига мос келишини текшириб кўришлари шарт. Бунинг учун:

айланма кассадаги миллий валютадаги нақд пуллари қолдиғини 10101 — «Айланма кассадаги нақд пуллар» ҳисобварағидаги миллий валюта қолдиғига ҳамда 120-шаклдаги китобда қайд этилган ёзувларга мос келишини;

айланма кассадаги хорижий давлатларнинг нақд валюталари қолдиқларини 10101 — «Айланма кассадаги нақд пуллар» ҳисобварағидаги ҳар бир хорижий валюта қолдиғига ҳамда мазкур Йўриқноманинг 32-иловасида келтирилган 121-шаклдаги нақд чет эл валютаси ва чет эл валютасидаги тўлов ҳужжатлари қолдиғини қайд этиш китобидаги ёзувларга мос келишини;

пул омборидаги «эскирган» тоифадаги нақд миллий валюталар қолдиғини 10198-«Эскирган тоифадаги нақд пуллар» ҳисобварағидаги қолдиққа ҳамда мазкур Йўриқноманинг 36-иловасида келтирилган 141А-шаклдаги «Эскирган» тоифадаги банкнот ва тангалар ҳисобини юритиш китобида қайд этилган ёзувларга мос келишини;»

пул омборидаги хорижий давлатларнинг «эскирган» нақд чет эл валюталари қолдиқларини 10198-«Эскирган тоифадаги нақд пуллар» ҳисобварағидаги ҳар бир мос хорижий валюта қолдиғига ҳамда мазкур Йўриқноманинг 32а-иловасида келтирилган 121А-шаклдаги «Эскирган» нақд чет эл валюталари қолдиғини қайд этиш китобида қайд этилган ёзувларга мос келишини;

пул омборидаги сақлаш учун қабул қилинган қимматликлар, қатъий ҳисобда турувчи бланкларни 90303 — «Давлатнинг қимматли қоғозлари бланклари», 90305 — «Марказий банкнинг қимматли қоғозлари бланклари», 90317 — «Бошқа ташкилот ва муассасаларнинг қимматли қоғозлари бланклари», 90327 — «Банкнинг қимматли қоғозлари бланклари», 90337 — «Банкнинг сотиб олинган қимматли қоғозлари», 90993 — «Кафолат ва кафилликлар», 93609 — «Сақланаётган қимматбаҳо буюмлар», 93616 — «Давлатнинг шартли тарзда сақланаётган қимматли қоғозлари», 93623 — «Шартли тарзда сақланаётган хусусий қимматли қоғозлар/тижорат ҳужжатлари», 94501 — «Гаров сифатида олинган қимматли қоғозлар», 94502 — «Гаров сифатида олинган мулклар ва мулкий ҳуқуқ талаблар», 94503 — «Гаров сифатида олинган кафолат ва кафилликлар» балансдан ташқари ҳисобварақларида ҳисоби юритиладиган қатъий ҳисобда турувчи бланклар ҳамда сақлаш учун қабул қилинган қимматликлар қолдиқлари билан ҳамда 171-шаклдаги китобда қайд этилган ёзувларга мос келишини текширишлари шарт.

220. Банк иш куни давомида кассалардаги нақд пул ва бошқа қимматликлар билан кирим ёки чиқим касса операциялари бажарилгач, иш куни якунида касса мудири томонидан тегишли касса китобларида амалиёт куни учун умумий кирим ва умумий чиқим суммалари ҳамда кун охирига қолдиқ суммалар ҳисобланиб, қайд этилади. Касса китобларига ёзишда хатоликларга йўл қўйилса, китобнинг ушбу устунидаги ёзувлар устидан битта чизиқ тортилиб бекор қилиниб, ушбу хатолик моддий жавобгар шахсларнинг имзолари билан тасдиқланади. Шундан сўнг, касса китобига ҳақиқатда киритилиши лозим бўлган ёзувлар, китобнинг навбатдаги устунига ёзилиши лозим.

Банк иш куни давомида нақд пул ва бошқа қимматликларнинг бирор бир тури ёки ҳисоб-китоби юритиладиган бирор бир ҳисобварақ бўйича касса операциялари бажарилмаган бўлса, тегишли касса китобида жорий банк иш куни бўйича ёзувларни (яъни, аввалги санадаги қолдиқ суммасини такроран) қайд этмасликка рухсат этилади. Ҳар ойнинг боши, яъни ойнинг биринчи банк иш куни эрталабки ҳолатга тегишли қолдиқ суммаларни мос равишда барча касса китобларида қайд этилиши бундан мустасно.

Касса китобларида қайд этилган ёзувларнинг тўғрилиги моддий жавобгар шахсларнинг имзолари билан тасдиқланиб борилиши лозим. Ушбу касса китоблари кун давомида касса мудирида, банк иш куни тугаганидан сўнг пул омборида сақланиши лозим.

220 1. Банк (филиал) касса тармоғида белгиланган шакл ва тартибларга риоя этган ҳолда барча касса китоблари (бундан 161-шаклдаги китоб мустасно), касса журналлари, бланклар ва варақаларни тўлдириш, расмийлаштириш ҳамда тасдиқлаш ишлари электрон шаклда ҳам йўлга қўйилиши мумкин.

Бунда, банк амалиёт куни дастурига уланмаган, касса тармоғидаги нақд пуллар ва қимматликлар ҳаракати қайд этиб бориладиган махсус дастур ёрдамида ҳар бир моддий жавобгар шахсни идентификация қилиш ҳамда ундан фақат ўзининг ваколати доирасида фойдаланиш учун имконият яратиб берилиши шарт.

Банк (филиал) касса тармоғида ҳужжат айланишини автоматлаштирилиши ушбу Йўриқномада белгиланган қоидаларни бузилишига имкон яратиб бермаслиги шарт.

Касса тармоғидаги ҳужжатларни расмийлаштириш, текшириш ва имзолаш ваколатига эга бўлган ҳар бир моддий жавобгар шахс — ўзининг бажарган ишини (ўзига бириктирилган электрон калит ёки бошқа махсус ҳимояланган восита, қурилма орқали) тасдиқлаб қўйиш имкониятига эга бўлиши керак.

221. Касса мудири томонидан юритиладиган пул омборининг касса китоблари ёзувлар билан тўлганида, улар 1 йил пул омборида сақланиши, шундан сўнг белгиланган тартибда банк архивига топширилиши лозим. Шунингдек, кассирларнинг 155-шаклдаги касса китоблари ҳам тўлганидан кейин 1 йил пул омборида сақланиши ва кейинчалик белгиланган тартибда йўқ қилиниши керак.

222. Банк моддий жавобгар шахслари пул омборларида сақланиши лозим бўлган нақд пул ва бошқа қимматликлар, касса китоблари ва ҳужжатларнинг барчаси пул омборига олиб кирилганлигига ҳамда уларнинг бутлигига, шунингдек, омбордаги барча сейф, стеллаж ва шкафларнинг қулфланганлига ва чироқларнинг ўчирилганлигига ишонч ҳосил қилганларидан сўнг, пул омборини қулфлайдилар.

223. Банк пул омборидаги нақд пул ва бошқа қимматликларнинг бут сақланишини таъминлаш учун уларнинг эшиклари моддий жавобгар шахсларнинг бевосита иштирокида, улар ўзларига бириктирилган калитдан кетма-кет фойдаланган ҳолда пул омбори эшигини очиб-ёпадилар. Бунда, пул омборининг:

биринчи калит — касса мудирида;

иккинчи калит — банк раҳбарида;

учинчи (темир панжарали эшикни очадиган) калит — бош бухгалтерда сақланиши лозим.

224. Банк пул омбори қулфланганидан сўнг, моддий жавобгар шахсларнинг сурғучли муҳрлари билан муҳрланади. Пул омбори эшигини муҳрлашда фақат сурғуч ишлатилиши шарт. Бунда, бутун ва тугунлари бўлмаган тизимча пул омбори эшигининг ҳалқаларидан ўтказилгач, етарлича узунликка эга бўлган тизимча учта чуқурликка эга бўлган тахтача устига қўйилиб сурғучланади ҳамда моддий жавобгар шахсларнинг сурғучли муҳрлари билан муҳрланади.

Сурғучлаш жараёнида тизимчани етарлича узунликка эга эканлигига ҳамда тахтачадаги чуқурчаларга сурғуч қўйилганда, сурғучни чуқурчалар доирасидан чиқиб кетмаслигига эътибор қаратиш лозим. Бу ўз навбатида, тизимчани узмасдан ёки муҳрларни бузмасдан пул омбори эшигини очиб бўлмаслигини таъминлайди.

Пул омбори эшигини сурғучли муҳрлар билан муҳрлаш қуйидаги кетма-кетликда амалга оширилиши лозим:

биринчи (юқоридаги чуқурчага) муҳрни — касса мудири;

иккинчи (ўртадаги чуқурчага) муҳрни — бош бухгалтер;

учинчи (пастдаги чуқурчага) муҳрни — банк раҳбари қўйиши шарт.

225. Ушбу моддий жавобгар шахслар доимо пул омборларининг калитлари ва лавозим муҳрларини бошқа шахслар томонидан фойдаланишга имконият қолдирмаган ҳолда сақлашлари шарт. Моддий жавобгар шахслар ўзларига бириктирилган калитлар ва сурғучли муҳрларни бир-бирларига ва бошқа шахсларга топширишлари тақиқланади.

226. Шунингдек, банк пул омборларини ёпиш, очишда замонавий технологиялар асосида яратилган ҳамда хавфсизликни янада кучайтириш имкониятини бера оладиган, дастурий таъминотга асосланган воситалар ёрдамида моддий жавобгар шахсларнинг биометрик («бармоқ изи», «кўз гавҳари», «товуш диапазони» ва бошқа) белгиларига қараб идентификация қилишга қодир бўлган инновацион усуллардан фойдаланишга ҳам рухсат этилади.

Моддий жавобгар шахсларни биометрик белгиларига қараб идентификация қилиниши пул омбори эшигини қулфланиши ёки очилишига бевосита, узвий тарзда таъсир кўрсатса, яъни ушбу эшикни фақат калитлар ёрдамида очиб-ёпиш имконияти мавжуд бўлмаса, бундай тарзда жиҳозланган эшик қулфланганидан сўнг, уни сурғучли муҳр билан муҳрланиши талаб этилмайди.

227. Қулфланган ва муҳрланган пул омборини қўриқлаш хизмати ходимига топшириш вақтида қўриқлаш хизмати ходими пул омбори қулфланганлигини, эшикдаги ҳалқалардан ўтказилган тизимчанинг узилмаганлигини текшириб кўради ва сурғучли муҳрлар изларини, уларнинг намуналари билан солиштириб кўради. Бунинг учун қўриқлашга топшириладиган пул омбори (сейфлар, темир шкафлар) эшикларини муҳрлашда ишлатиладиган муҳрларнинг намуналари қўриқлаш хизмати ходимига тилхат асосида топширилган бўлиши керак.

228. Қўриқлаш хизмати ходими пул омбори эшиги белгиланган тартибда қулфланган ва муҳрланганлигига ишонч ҳосил қилгач, кассанинг мазкур Йўриқноманинг 37-иловасида келтирилган 161-шаклдаги пул омборини очилиши, ёпилиши ҳамда қўриқлаш хизмати ходимига топширилиши ва ундан қабул қилиб олинишини қайд этиш китобига имзо қўйган ҳолда, пул омборини қўриқлаш учун қабул қилиб олади.

Шундан сўнг, касса мудири жойлардаги ТҚП навбатчисига телефон орқали «махсус пароль» билан мурожаат қилиб, пул омборини ТҚПга топширади ва бу ҳақида тегишли ёзувларни мазкур Йўриқноманинг 38-иловасида келтирилган пул омборини техник қўриқлаш пунктига топширилиши ва ундан қабул қилиб олинишини қайд этиш китобига қайд этади.

Тилхат банк раҳбарида, 161-шаклдаги ва мазкур Йўриқноманинг 38-иловасида келтирилган китоблар касса мудирининг пул омборидан ташқаридаги алоҳида сейфида сақланиши керак.

229. Нақд пул ва бошқа қимматликлар сақланадиган пул омборлари эшикларининг, шунингдек, касса тармоғидаги барча сейфлар ва металл шкафларнинг дубликат (захира) калитлари бўлиши керак.

Банкдаги ушбу дубликат калитлари, мазкур банкка яқин масофада жойлашган банкка сақлаш учун топширилиши шарт. Бунинг учун ушбу дубликат калитларининг батафсил тузилган рўйхати асосида, дубликат калитлари ташқи чоки бўлмаган қопчага солиниб, тугунсиз тизимча билан боғланиши ва унга бириктирилган накладкага учта моддий жавобгар шахслар томонидан имзо қўйилиб, уларнинг сурғучли муҳрлари билан муҳрланиши лозим. Шунингдек, банк томонидан дубликат калитларини сақлашга қабул қилиб олишларини сўраб хат тайёрланиб, учта моддий жавобгар шахслар томонидан имзоланиши ҳамда банк муҳри билан тасдиқланган бўлиши керак.

Ушбу хатга асосан яқин масофада жойлашган банк дубликат калитларни қабул қилиб олиши ҳамда уларни қабул қилганлиги тўғрисида 004-шаклдаги квитанцияни расмийлаштириб, уни дубликат калитлари солинган қопчани топширган банк ходимига тақдим этиши лозим.

230. Мазкур 004-шаклдаги квитанция, дубликат калитларини сақлаш учун қабул қилишларини сўраб ёзилган хатнинг иккинчи нусхаси ва топширилган дубликат калитларининг батафсил рўйхати ушбу дубликат калитларини топширган банк раҳбарининг сейфида сақланиб, 93609 — «Сақланаётган қимматбаҳо буюмлар» балансдан ташқари ҳисобварағида «1 сўм» қийматида ҳисобга олинади.

231. Банк сақлаш учун топширилган ўзининг дубликат калитларини қайтариб олиши учун, ушбу калитларни қайтариб беришни сўраган ҳолда тайёрланган ва моддий жавобгар шахсларининг имзоси қўйилиб, банкнинг думалоқ муҳри билан тасдиқланган хатга 004-шаклдаги квитанцияни илова қилган ҳолда, дубликат калитлари сақланаётган банкка мурожаат қилиши лозим.

232. Сақлаш учун топширилган банкнинг дубликат калитларини олиш, ушбу калитлардан бири синиб қолган ёки йўқолган ҳолларда ҳамда уч моддий жавобгар шахслардан бири алмашганда (дубликат калитларини ҳақиқатда мавжудлигини текшириш учун) амалга оширилади. Шунингдек, банкда тафтиш ўтказиш жараёнида ҳам тафтиш гуруҳи бошлиғининг талабига асосан дубликат калитлар текшириб кўриш учун олиб келиниши мумкин.

Дубликат калитлари қайтариб олинган ҳолларда, моддий жавобгар шахслар томонидан калитларни қайтариб олиш сабаблари кўрсатилган ҳолда далолатнома тузилиб, улар томонидан имзоланиши лозим. Шунингдек, дубликат калитларини қайтариб олишга калитлардан бирининг йўқотилганлиги сабаб бўлса, унда айбдор шахсга нисбатан интизомий жазо чоралари кўрилиши мумкин.

Банкнинг раҳбари томонидан синган ёки йўқолган калитлар билан боғлиқ муаммо тўлиқ бартараф этилгач, шунингдек, текширувчилар дубликат калитлари мавжудлигини текшириб бўлганларидан сўнг, дубликат калитларини, улар олинган куннинг ўзидаёқ яқин масофада жойлашган банкка белгиланган тартибда қайтариб топшириш чоралари кўрилиши шарт.

233. Банк раҳбари вақтинча ўзгарган ҳолларда, квитанция ва дубликат калитларини бошқа банкка топшириш ҳақидаги хат ва ушбу калитларни сақлаш учун қабул қилинганлиги тўғрисида 004-шаклдаги квитанция вақтинча раҳбарлик лавозимига тайинланган шахсга топширилади. Мазкур жараён пул омборларининг асосий калитлари ҳамда банкдаги нақд пул ва бошқа қимматликларнинг бир мансабдор шахсдан иккинчисига топшириш ёки қабул қилиб олиш банкдаги нақд пул ва бошқа қимматликларни топшириш-қабул қилиш бўйича тузилган далолатномани расмийлаштириш орқали амалга оширилади.

234. Пул омбори, сейф ёки металл шкафларнинг калитлари йўқолиб қолган ёки ишга яроқсиз ҳолга келган тақдирда, бундай ишларга фақат синалган ва бу иш билан шуғулланиш ҳуқуқига эга бўлган мутахассислар жалб этилиши шарт.

Банк раҳбари томонидан тайинланган комиссия қулфнинг ички тузилмаси ўзгартирилганлиги ва янги калитлар тайёрланганлиги ҳақида далолатнома тузиши шарт. Унда қулфнинг ички тузилмасини ўзгартириш ва янги калитлар тайёрлаш сабаблари, бу ишларни бажарган шахснинг фамилияси, исми ва отасининг исми ҳамда тегишли рухсатномага эга эканлиги кўрсатилиши лозим. Ушбу далолатнома банк раҳбарининг махсус йиғмажилдида сақланади.

235. Кирим, чиқим ва қайта санаш кассаларига ўрнатилган махсус столларнинг дубликат калитлари алоҳида қопга солиниб, уч моддий жавобгар шахсларнинг сурғучли муҳрлари билан муҳрланган, лекин банк балансида акс эттирилмаган ҳолда ушбу банкнинг пул омборида сақланишига рухсат этилади.

236. Пул омборига фақат пул омбори эшигининг калитлари ва сурғучли муҳрларига эга бўлган (ёки тегишли дастурий таъминотга биометрик белгилари киритилган) моддий жавобгар шахслар биргаликда (бир вақтда) кириб-чиқишлари шарт.

Банкнинг бошқа ходимлари (агар уларга айланма кассада касса операцияларини бажариш ҳуқуқи берилган бўлса) пул омборига фақат банк раҳбарининг рухсати билан моддий жавобгар шахслар иштирокида кириб-чиқишлари мумкин.

237. Банк пул омборлари доимо қулфланган бўлиши, у ерда нақд пул ва бошқа қимматликлар мавжуд бўлган тақдирда эса, моддий жавобгар шахсларнинг сурғучли муҳрлари билан муҳрлаб қўйилиши шарт.

238. Пул омборларини банк иш куни бошида қўриқлаш хизматидан қабул қилиб олиш, иш куни охирида унинг эшикларини муҳрлаш ва қўриқлашга топшириш, қўриқлаш хизмати ходими иштирокида амалга оширилади. Пул омборини қўриқлаш хизмати ходимидан қабул қилиб олинган (унинг эшикларини амалда очилган) вақти, шунингдек, пул омборини қўриқлаш хизмати ходимига топширилган (унинг эшикларини ёпилган) вақти 161-шаклдаги китобда қайд этиб борилиши шарт.

Банк иш куни якунида (шу жумладан, дам олиш ёки байрам кунлари) кечки касса ва қайта санаш кассасида ёки пул омборидан ташқарида жойлашган сейфда нақд пул ва бошқа қимматликлар сақлаш учун қолдирилса, ушбу кассалар эшиклари, шунингдек, пул омборидан ташқарида жойлашган сейф учун ҳам алоҳида 161-шаклдаги китоб юритилиши керак. Нақд пул ва бошқа қимматликлар сақланаётган кассалар қўриқлаш хизматига топширилгандан сўнг, 161-шаклдаги китоб кассани қўриқлаш хизматига топширган касса ходимининг сейфи ёки металл шкафида сақланиши лозим.

239. Банк иш куни давомида нақд пул ва бошқа қимматликлар билан касса операциялари бажарилган ёки бажарилмаганлигидан қатъи назар, пул омборлари моддий жавобгар шахслар томонидан ҳар бир банк иш кунида албатта очиб кўрилиши ва текширилиши шарт.

240. Моддий жавобгар шахслар пул омборини очишдан аввал:

а) қўриқлаш хизмати ходими иштирокида пул омборининг эшик ва қулфлари, эшиклардаги тизимча ўтказиладиган ҳалқа мосламалари бузилмаганлигини, шунингдек, тизимча ва сурғучли муҳрлар изларининг бутлигини текшириб кўришлари;

б) касса мудири ТҚП навбатчисига телефон орқали «махсус пароль» билан мурожаат қилиб, пул омборини техник қўриқлаш пультидан қабул қилиб олиши ва бу ҳақида мазкур Йўриқноманинг 38-иловасидаги китобга тегишли ёзувларни қайд этиши;

в) пул омбори эшигига боғланган тизимчанинг (тугундан юқори қисмини) бир томонини қирқиб, сурғучли муҳр излари туширилган тахтачани оладилар. Пул омборининг асосий эшиги касса мудирига ва банк раҳбарига бириктирилган калитлар билан очилиб, (темир панжарали эшик очилмаган ҳолда) пул омборининг деворлари, шифти ва поли кўздан кечирилиб, пул омборига кириш учун уринишлар бўлмаганлигига ишонч ҳосил қилинганидан сўнг, темир панжарали эшик бош бухгалтердаги калит билан очилади ва тахтачадаги сурғучли муҳрлар изи йўқ қилинади;

г) банк филиал моддий жавобгар шахслари 161-шаклдаги китобга тегишли ёзувларни қайд этган ҳолда, имзоларини қўйиб, қўриқлаш хизмати ходимидан пул омборини қабул қилиб олинганликларини тасдиқлайдилар.

241. Пул омборини очиш жараёнида:

пул омбори эшиги, эшикдаги қулфлар, тизимча ўтказиладиган ҳалқа мосламалари, сурғучли муҳрлар излари бузилганлиги ёки тизимчани узилганлиги аниқланса;

темир панжарали эшик очилмаган ҳолда пул омборининг деворлари, шифти ва поли кўздан кечирилганида пул омборига киришга уриниш бўлганлиги аниқланса, темир панжарали эшикни очмаган ҳолда, зарур чораларни кўриш мақсадида Бош банкка ва Марказий банкнинг ҳудудий Бош бошқармасига бу тўғрисида зудлик билан хабар берилади.

Шунингдек, мавжуд вазият, ҳолат батафсил баён этилган ҳолда тўрт нусхада далолатнома тузилади ва уни банкнинг моддий жавобгар шахслари ва қўриқлаш хизмати вакили имзолайдилар.

242. Бундай ҳолатда жиноят қидирув, терговга қадар текширувни амалга оширувчи органлар, суриштирув органлари вакиллари келганларидан сўнг, уларнинг кузатуви остида пул омборининг эшиги очилади. Девор, пол ва шифтларга шикаст етказилган бўлса, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар вакилининг рухсатидан сўнг, пул омборига кирилади ҳамда ундаги нақд пул ва бошқа қимматликлар дарҳол текшириб кўрилади. Пул омборидаги нақд пул ва бошқа қимматликларни текшириш натижалари бўйича тўрт нусхада далолатнома тузилади ҳамда ушбу текширувда иштирок этган барча шахслар уни имзолайдилар.

Далолатноманинг биринчи нусхаси банкда қолади, иккинчи нусхаси ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига ва унинг учинчи нусхаси Бош банкка ва тўртинчи нусхаси Марказий банкнинг ҳудудий Бош бошқармасига тақдим этилади. Бундай ҳолларда сурғучли муҳрлар изи йўқ қилинмаган ҳолда далолатнома билан бирга сақланиши лозим.

243. Банкнотлар боғламини ёки тангалар солинган қопларни муҳрлаш ёки пломбалаш учун кассирлар ва бошқа моддий жавобгар шахслар банк номи, коди ёки тартиб рақами туширилган шахсий пломбир (бир марталик рақамланган штрих ёки QR кодли пластик пломбалар) ёки клише билан таъминланган бўлишлари лозим.

Ҳар бир моддий жавобгар шахс, касса ходими ўзига бириктирилган ушбу муҳрлар, пломбирлар, шахсий кодли клишелар, банк номи, кассирнинг фамилияси, исми ва отасининг исми туширилган тўртбурчак муҳрлар ҳамда сейфлар, металл шкафларларнинг калитларини дахлсизлигини таъминлашлари ва улардан бегона шахсларнинг фойдаланишлари учун имконият қолдирмасликлари керак.

244. Банкдаги барча муҳрлар, тўртбурчак муҳрлар ҳамда сейфлар ва металл шкафларнинг калитлари, пломбирлар ва клишеларнинг ҳисоб-китобини юритиш, уларни кассирдан қабул қилиб олинганлиги ёки кассирларга топширилганлигини қайд этиб бориш, банк раҳбарининг ёзма фармойиши билан тайинланган ҳамда нақд пул ва бошқа қимматликлар билан касса операцияларини бажаришда иштирок этмайдиган шахс томонидан амалга оширилади. Бунда:

мазкур Йўриқноманинг 39-иловасида келтирилган муҳрлар, тўртбурчак муҳрлар ва калитлар ҳисобини юритиш ҳамда уларнинг ҳаракатини қайд этиш дафтаридан;

мазкур Йўриқноманинг 40-иловасида келтирилган пломбир ва клишелар ҳисобини юритиш ҳамда уларнинг ҳаракатини қайд этиш дафтаридан фойдаланилади.

245. Банк қайта санаш кассасидаги, кечки кассасида сейфлар, металл шкафлардан фойдаланувчи касса ходимлари ўзгарганида, уларнинг эшикларини калитлари ҳамда эшикларини муҳрлашда фойдаланиладиган муҳрларнинг бир ходимдан иккинчи бир ходимга ўтишини қайд этиш учун қайта санаш ва кечки кассада алоҳида китоблар юритилиши лозим. Ушбу китоблар касса мудирида сақланади ҳамда калит ва муҳрларни топшириш, қабул қилиш ишлари фақат касса мудири орқали амалга оширилиши керак.

Кассир вақтинча ишда бўлмаган (бетоблиги, таътилга чиққан вақтда) ҳолларда ушбу кассирга бириктирилган муҳр, тўртбурчак муҳр, пломбир ва клише, уларнинг ҳисобини юритувчи банк ходимига топширилиши лозим ҳамда улардан бошқа кассирни вақтинча фойдаланиб туриши ман этилади.

246. Иш жараёнларида фойдаланилмайдиган, ишдан бўшаган касса ходимларининг фамилияси, исми ва отасининг исми туширилган, шунингдек, яроқсиз ҳолга келган муҳрлар, тўртбурчак муҳрлар, калитлар, пломбирлар ва клишелар йўқ қилингунига қадар, қопчага солиниб ва қопча оғзи моддий жавобгар шахслар томонидан муҳрланган ҳолда (ҳисоб-китобга олинмасдан) пул омборида сақланиши лозим. Улар банк раҳбарининг буйруғига асосан тузилган комиссия томонидан, белгиланган тартибда йўқ қилиниши ҳамда бу ҳақида тегишли далолатнома расмийлаштирилиши лозим.

247. Моддий жавобгар шахслар ўз иш жойларини тарк этаётган ҳолларда, нақд пул ва бошқа қимматликларни, пломбир, муҳр, тўртбурчак муҳр, клише ҳамда сейф, металл шкаф, стол тортмаси калитларини очиқ ҳолда қолдиришлари, шунингдек, аравачаларни ёки стол тортмаларини қулфламасдан қолдиришлари ва қулфларда калитларни қолдириб кетишлари ман этилади.

248. Касса ходими иш вақтида касал бўлиб қолса ёки бошқа сабабларга кўра ўз иш жойини тўсатдан ташлаб кетишга мажбур бўлса, унга ҳисобдорлик асосида топширилган барча нақд пул ва бошқа қимматликлар касса мудири томонидан санаб қабул қилиб олиниши лозим. Кассир ўзидаги нақд пул ва бошқа қимматликларни касса мудирига топшириш жараёнида иштирок этишининг имкони бўлмаса, у ҳолда кассирдаги нақд пул ва бошқа қимматликлар банк раҳбари томонидан тайинланган комиссия иштирокида санаб, қабул қилинади ҳамда бу ҳақида тегишли далолатнома тузилади. Шунингдек, зарурат туғилган ҳолларда нақд пуллар ва бошқа қимматликларни касса мудирининг назорати остида санаш учун кассирлар жалб қилиниши мумкин.

249. Ушбу Йўриқномада қайд этилган барча китобларнинг бетлари рақамланган, варақларидан тизимча ўтказилиб, шнурланган бўлиши лозим. Шунингдек, ушбу китобларнинг охирги бетига, китобдаги рақамланган бетларнинг умумий сони ёзиб қўйилган ва ушбу ёзувлар моддий жавобгар шахсларнинг имзолари билан ҳамда банк думалоқ муҳри билан тасдиқланган бўлиши лозим.

14-боб. Нақд пул ва бошқа қимматликларни тафтиш қилиш тартиби

250. Банкда нақд пул ва бошқа қимматликларнинг бут сақланаётганлигини тафтиш қилиш ҳамда бажарилган касса операцияларини текшириш қуйидаги ҳолларда амалга оширилиши лозим:

а) банк раҳбарининг тегишли буйруғига асосан:

ҳар йилнинг 1 январь ҳолатига кўра;

ҳар чоракда камида бир марта тўсатдан;

бош бухгалтер ёки касса мудири алмашаётганида ёхуд вақтинча алмашаётганида.

б) Бош банк буйруғига асосан банк раҳбари (ёки моддий жавобгарлик юклатилган унинг ўринбосари) алмашаётганида ёки вақтинча алмашаётганида.

Шунингдек, бошқа ҳолларда Марказий банк ёки Бош банк (тижорат банкининг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоят ёки Тошкент шаҳар филиали) фармойишлари асосида ҳам банкдаги нақд пул ва бошқа қимматликлар тафтиш қилиниши, бажарилган касса операциялари текширилиши мумкин.

Бунда, банкда нақд пул ва бошқа қимматликларнинг бутлигини тафтиш қилиш, касса ишининг аҳволини ўрганиш бўйича ўтказиладиган барча текширишларни кутилмаганда, тўсатдан ўтказилиши тавсия этилади.

251. Марказий банк ёки Бош банк ходимлари томонидан банкда нақд пул ва бошқа қимматликларнинг бут сақланиши бўйича тафтиш ўтказилган бўлиб, банкда касса операцияларини бажариш борасидаги ишларни қониқарли аҳволда эканлиги тасдиқланса, ушбу чоракда такроран чоракли тафтиш ўтказилмаслиги мумкин.

Банкда ҳар чоракда камида бир марта тўсатдан ўтказиладиган тафтишларни мазкур Йўриқноманинг 250-бандида қайд этилган бошқа тафтишлар билан бирга қўшиб ўтказилишига рухсат этилмайди.

252. Банкда нақд пул ва бошқа қимматликларнинг бут сақланиши бўйича ўтказиладиган тафтишлар орасидаги муддат уч ойдан ошмаслиги лозим.

253. Ўтказилган тафтиш натижалари бўйича «Хизмат доирасида фойдаланиш учун» грифи қўйилган банкда нақд пул ва бошқа қимматликларни тафтиш қилиш натижалари бўйича далолатнома тузилиб, банкнинг бош бухгалтерини сейфида, алоҳида йиғмажилдда сақланиши шарт.

254. Банк кассасида тафтиш ўтказиш банк раҳбари томонидан чиқарилган ёзма буйруқ билан тайинланган малакали мутахассислар томонидан амалга оширилади. Тафтиш ўтказишга жалб этиладиган ходимлар сони банкда бажарилган касса операцияларининг ҳажмидан келиб чиққан ҳолда белгиланади.

255. Банкдаги нақд пул ва бошқа қимматликларни тафтиш қилиш учун муайян билим ва тажрибага эга, нақд пул ва бошқа қимматликлар билан касса операцияларини бажаришга алоқаси бўлмаган ходимлар жалб этилиши лозим. Улардан бири тафтиш гуруҳи раҳбари этиб тайинланади ҳамда тафтишнинг тўғри ташкил этилиши ва белгиланган қоидаларга мувофиқ ўтказилиши учун жавобгар ҳисобланади.

256. Банк раҳбари алмашаётганида нақд пул ва бошқа қимматликларни қабул қилиб олиш ва топшириш муносабати билан ўтказиладиган тафтиш, тегишли банк Бошқаруви раисининг (ёки унинг ўринбосари) буйруғи билан тайинланган Бош банк масъул ходими бошчилигидаги комиссия томонидан амалга оширилади.

Банкнинг бош бухгалтери ёки касса мудири алмаштирилаётганида, нақд пул ва бошқа қимматликларни бир моддий жавоб шахсдан қабул қилиб олиниши ҳамда иккинчи бир моддий жавобгар шахсга топширилиши муносабати билан ўтказиладиган тафтишда Бош банк ёки унинг ҳудудий бошқармаси масъул вакили иштирок этиши лозим.

257. Банкнинг раҳбари, бош бухгалтери ёки касса мудири эгаллаб турган лавозимидан озод этилганида, банк кассадаги нақд пул ва бошқа қимматликлар тўлиқ, бирма-бир ва доналаб қайта саналиши шарт.

Бош банк раҳбари томонидан моддий жавобгар шахслардан нақд пул ва бошқа қимматликларни қабул қилиб олиш — топшириш тўғрисидаги буйруғида белгиланган муддати банкдаги нақд пул ва бошқа қимматликларни тўлиқ, бирма-бир ва доналаб қайта санаш учун етарли бўлмаса, белгиланган муддат узайтирилиши мумкин.

258. Ушбу банкда ишламайдиган, лекин тафтиш ўтказишга белгиланган тартибда жалб қилинган шахсларни, Бош банк раҳбарининг (ёки унинг ўринбосари) имзоси қўйилган ва банкнинг думалоқ муҳри билан тасдиқланган гувоҳнома ҳамда касса тармоғига кириш учун рухсатнома берилган тақдирда, кассада ўтказиладиган тафтишда иштирок этишга рухсат этилади.

Тафтиш ўтказишга жалб этилган ва кассага киришга рухсатномаси бўлмаган шахсларга вақтинчалик (тафтиш ўтказиш муддатига) рухсатнома берилади.

259. Тафтиш моддий жавобгар шахслар иштирокида ўтказилади. Моддий жавобгар шахс турли сабабларга кўра тафтиш жараёнларида иштирок этмаган бўлса, бу ҳақида далолатномада алоҳида қайд этилиши лозим.

260. Ўтказиладиган тафтишлар банкда касса операцияларини бажарилишига, мижозларга касса хизматини кўрсатишга халақит бермаслиги лозим.

261. Тафтиш гуруҳи раҳбари касса тармоғига кириб, тафтишни бошлаган заҳоти барча пул омборларини ўзининг сурғучли муҳри билан муҳрлайди, айланма кассада бажарилаётган барча касса операцияларини эса ўз назоратига олиб, кечки касса ва қайта санаш кассасидаги нақд пул ва бошқа қимматликларни ҳам тафтиш қилади.

262. Кассадаги барча нақд пул ва бошқа қимматликлар тўлиқ тафтиш қилиб бўлингунига қадар, моддий жавобгар шахсларнинг пул омборларига кириб-чиқишлари, шунингдек, нақд пул ва бошқа қимматликларни пул омборидан олиб чиқиш ёки олиб кириш фақат тафтиш гуруҳи раҳбарининг кузатуви, назорати остида амалга оширилишига рухсат этилади. Кассадаги барча нақд пул ва бошқа қимматликларни банк иш кунининг охиригача тафтиш қилишнинг имкони бўлмаса, иш куни охирида тафтиш гуруҳи раҳбари моддий жавобгар шахслар билан биргаликда пул омборларини ҳамда нақд пул ва бошқа қимматликлар сақланаётган сейфларни муҳрлаб, белгиланган тартибда қўриқлаш хизматига топширади.

Тафтиш гуруҳи раҳбарининг муҳри тахтачага моддий жавобгар шахсларнинг муҳрларидан олдин қўйилиб, муҳр намунаси банкдаги қўриқлаш хизмати ходимига топширилади ва уни қабул қилиб олганлиги тўғрисида ундан тилхат олинади.

263. Ўтказиладиган тафтиш барча нақд пул ва бошқа қимматликларнинг айнан бир санадаги (ҳолатдаги) қолдиғини шундай кетма-кетлик билан текшириш орқали ўтказилиши керакки, бунда ўғрилик, нақд пул ва бошқа қимматликлар камомадини яшириш учун ҳеч қандай имконият қолдирилмаслиги лозим.

264. Тафтишнинг дастлабки босқичида банкдаги барча нақд пул ва бошқа қимматликларнинг суммалари уларнинг боғламлари, устки накладкадаги ёзувлари, қопчаларга бириктирилган ёрлиқдаги ёзувлари бўйича ҳисоблаб чиқилади.

Шундан сўнг, тафтиш ўтказилаётган кунда ушбу ҳисоб-китоблар амалга оширилгунига қадар бажарилган кирим ва чиқим касса операциялари суммаси инобатга олинган ҳолда нақд пул ва бошқа қимматликлар қолдиқлари ҳисоблаб чиқилади. Ҳисобланган қолдиқ суммалар тегишли касса китобидаги ёзувлар ҳамда мос баланс ва балансдан ташқари ҳисобварақларда қайд этилган суммалар билан таққослаб кўрилади.

265. Банкда тафтиш ўтказиш мобайнида нақд пуллар ва бошқа қимматликларнинг қолдиқларини, тегишли касса китобларидаги ёзувлар ҳамда баланс ва балансдан ташқари ҳисобварақлардаги суммалар билан таққослаш ишлари мазкур Йўриқноманинг 219-бандида қайд этилган тартибда амалга оширилиши керак.

Таққослаш натижасида тафовутлар аниқланмаса, банкдаги нақд пул ва бошқа қимматликларни бирма-бир, доналаб қайта санаш ишлари бошланади.

266. Моддий жавобгар шахсларнинг алмаштирилиши билан боғлиқ бўлмаган тафтишлар даврида назоратда қайта санаш ишлари тафтиш гуруҳи раҳбари томонидан белгиланган нақд пул ва бошқа қимматликлар (миқдори, тури) устида олиб борилиши мумкин.

Шунингдек, банкдаги ўрами бузилган ва устки накладкаси (ёрлиғи) нотўғри расмийлаштирилган боғламлардаги нақд пул ва бошқа қимматликлар тўлиқ қайта саналиши лозим. Бунда:

тафтиш ўтказувчи, кассирга нақд пулларни бирма-бир қайта санаш учун бераётган вақтда пул боғлами орасидан битта дастани олиб, дастадан бандеролни ажратган ҳолда нақд пулларнинг маълум бир қисмини назорат учун ўзида олиб қолади. Кассир нақд пулни санаб бўлгач, амалда чиққан сумма ва унинг сонини тафтиш ўтказувчига айтади. Тафтиш ўтказувчи назорат учун ўзида қолдирган нақд пул суммаси ҳамда пуллар сонини кассир санаган нақд пул суммаси ва сонига қўшади, чиққан умумий суммани бандеролда қайд этилган сумма билан таққослайди;

кассир томонидан назоратда қайта саналаётган нақд пуллар тўғри чиққанида, назорат учун текширувчида қолган нақд пуллар кассирга қайта санаш ва дасталаш учун қайтариб беради;

саналаётган дастадаги пулларнинг суммаси ва унинг бандеролида қайд этилган сумма ўртасида тафовут мавжудлиги яъни, камомад ёки ортиқча пуллар аниқланса, аввал тафтиш ўтказувчи томонидан, сўнгра нақд пулларни санаётган кассир томонидан ушбу пуллар қайта санаб кўрилади;

боғламдаги пул дасталарининг бандероллари, устки накладкаси ва полиэтилен пакетдаги клише изларини боғламдаги барча нақд пуллар тўлиқ санаб бўлингунига қадар тафтиш ўтказувчида сақланиши лозим. Алоҳида ҳолларда эса нақд пулларни аввал дасталаган кассирларга ўзлари назоратда қайта санашлари учун рухсат берилади.

267. Тафтиш давомида нақд пуллар боғлами ёки дастасида камомад, ортиқча, тўловга яроқсиз ёки қалбаки пуллар мавжудлиги тасдиқланса, қайд этилган ҳолатлар бўйича 145-шаклдаги далолатнома тузилади. Аниқланган «қалбаки» ёки «тўловга яроқсиз» пуллар бўйича эса банкда 90145 — «Тўловга яроқсиз банкнот ва тангалар» балансдан ташқари ҳисобварағи бўйича кирим касса ордери расмийлаштирилиши шарт.

Аниқланган камомад суммаси 19935 — «Нақд пулларни қайта ҳисоблашда аниқланган камомад» ҳисобварағида ҳисобга олиниб, касса хатолигига йўл қўйган кассирдан тўлиқ ундирилади. Аниқланган ортиқча пул суммаси эса 29816 — «Нақд пулларни қайта ҳисоблашда аниқланган ортиқчалар» ҳисобварағида ҳисобга олиниб, унинг суммаси банк фойдасига кирим қилинади.

Шунингдек, қалбаки пул бўйича мазкур Йўриқноманинг 81-банди талабларига биноан тегишли чоралар кўрилиши лозим.

268. «Давлат белгиси» МЧЖнинг ўрамидаги нақд пулларни қайта санаш жараёнида камомад, ортиқча ёки нуқсонли пуллар аниқланса 145-шаклдаги далолатнома уч нусхада расмийлаштирилади. Ушбу далолатноманинг биринчи нусхаси «Давлат белгиси» МЧЖга, иккинчи нусхаси Марказий банк тегишли ҳудудий Бош бошқармасига юборилади. Расмийлаштирилган далолатноманинг учинчи нусхаси чиқим касса ордери билан бирга камомад ёки нуқсонли пулни аниқланган банкнинг кунлик касса ҳужжатларига тикилади.

Давлат белгиси» МЧЖнинг ўрамидаги нақд пуллар бўйича тузилган 145-шаклдаги далолатнома билан бирга тақдим этилган ашёвий далилларга (пул боғламининг полиэтилен пакети, пул боғламига тегишли 10 та бандерол ва устки накладка) асосан камомад ёки нуқсонли пуллар «Давлат белгиси» МЧЖга тақдим этилади. Банкда «Давлат белгиси» МЧЖнинг ўрамидан аниқланган камомад ёки нуқсонли пуллар «Давлат белгиси» МЧЖ томонидан нақд пулсиз ҳисоб-китоб орқали қоплаб берилади.

«Давлат белгиси» МЧЖнинг ўрамидаги нақд пуллар боғламидан ортиқча пуллар аниқланса, тузилган 145-шаклдаги далолатномага асосан, ортиқча пуллар суммаси 29816 — «Нақд пулларни қайта ҳисоблашда аниқланган ортиқчалар» ҳисобварағида ҳисобга олиниб, унинг суммаси Марказий банк ҳудудий Бош бошқармасининг тегишли ҳисобварағига нақд пулсиз ҳисоб-китоб орқали ўтказиб берилади.

269. Тафтиш давомида қайта санаш кассасидаги инкассация сумкаларидан (қопларидан) чиққан нақд пул ва бошқа қимматликлар тафтиш гуруҳи раҳбари томонидан белгиланган миқдорда бирма-бир, доналаб саналган ҳолда текширилади.

Қайта санаш кассасидаги нақд пул ва бошқа қимматликлар — мазкур Йўриқноманинг 14а-иловасида келтирилган шаклдаги илова қайдномасида ҳамда 15 ва 18-иловаларида келтирилган маълумотномалар билан таққосланади.

270. Чет эл валютаси ва чет эл валютасидаги тўлов ҳужжатлари боғламлар, даста ва қопларга бириктирилган ёрлиқлардаги ёзувлар ва устки накладкаларидаги ёзувлари бўйича текширилади.

Чет эл валютаси ва чет эл валютасидаги тўлов ҳужжатлари бирма-бир ва доналаб саналиши лозим. Зарур ҳолларда, чет эл валютаси ва чет эл валютасидаги қимматликларни тўловга яроқли эканлигини текшириш ҳамда назоратда қайта санашга, валюта айирбошлаш шохобчаси кассирлари ҳам жалб этилиши мумкин.

271. Банкда сақланаётган барча қимматликлар уларнинг номинал қийматлари ёки шартли баҳолари бўйича — тафтиш раҳбари ёки банк раҳбари томонидан белгиланган миқдорда доналаб ёки бирма-бир текширилиши лозим.

272. Банкда мавжуд бўлган нақд пул ва бошқа қимматликлар қайта саналганидан сўнг, аниқланган камомад ёки ортиқча пуллар суммаси инобатга олинган ҳолда тафтиш ўтказувчилар томонидан ҳақиқатда мавжуд бўлган нақд пул ва бошқа қимматликлар суммаси тегишли касса китобларидаги ёзувлар билан ҳамда кунлик баланс маълумотлари билан таққосланиши лозим.

273. Бухгалтерия бўлими ходимлари томонидан белгиланган тартибда расмийлаштирилмаган (кирим ёки чиқим касса журналида қайд этилмаган, банкнинг масъул ходимлари, шунингдек, мижоз томонидан имзоланмаган ва тегишли бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилмаган) касса ҳужжатларининг суммалари касса қолдиғини ҳисоблашда инобатга олинмайди ва кассирдан чиққан камомад (ёки ортиқча) деб ҳисобланади.

274. Нақд пуллар боғлами, дастаси орасидан камомад ёки ортиқча пуллар чиқса, ушбу боғламни шакллантирган кассир томонидан дасталанган барча боғламлар бирма-бир қайта санаб чиқилиши талаб этилади. Қопдаги тангалар кам ёки ортиқча чиққанда ҳам ундаги тангалар, агар тафтиш гуруҳи раҳбари лозим топса шу тарзда қайта саналиб, текшириб чиқилади.

275. Моддий жавобгар шахсларнинг алмаштирилиши муносабати билан тафтиш ўтказилаётган вақтда (нақд пул ва бошқа қимматликлар тўлиқ текширилиб, уларни топшириш-қабул қилиш далолатномаси имзолангунга қадар) нақд пул ва бошқа қимматликларнинг сақланиши ҳамда улар билан касса операцияларини бажаришга доир барча ҳужжатлар, нақд пул ва бошқа қимматликларни топширувчи моддий жавобгар шахслар томонидан имзоланиши лозим.

276. Банкда ҳар чоракда камида бир марта ўтказиладиган тафтишлар давомида:

касса ишининг қандай ташкил этилганлиги;

хавфдан ва ёнғиндан огоҳлантирувчи сигнализация воситаларининг аҳволи;

банк биносига кириб-чиқиш тартибига риоя этилиши;

калитлар, муҳрлар, тўртбурчак муҳрлар, пломбир ва клишелар ҳисобининг юритилиши;

инкассация қилинган нақд пул ва бошқа қимматликларни банк кассасига қабул қилиш тартибига риоя этилиши ҳам ўрганилиши лозим.

277. Тафтиш мобайнида пул омборидан қайта санаш учун олиб чиқилган, шунингдек, пул омборига қайтариб топширилган нақд пул ва бошқа қимматликлар суммаси ҳамда уларнинг олиб чиқишга асос бўлган ҳужжат, мазкур Йўриқноманинг 41-иловасида келтирилган 123-шаклдаги пул омборидан назоратда қайта санаш учун олиб чиқилган ҳамда пул омборига қайтарилган нақд пул ва бошқа қимматликларни қайд этиш китобида қайд этилиши шарт. Бунда, қайта санаш кассасининг назоратчиси 123-шаклдаги китобга имзо қўйган ҳолда нақд пул ва бошқа қимматликларни қабул қилиб олади.

278. Банк текширувчиси томонидан танлаб олинган пул омборидаги нақд пул ва бошқа қимматликларнинг турлари, нақд пулларнинг номинал қийматлари, уларни олиб чиқиш сабаблари, қайси ташкилот томонидан текширилаётганлиги 123-шаклдаги китобга қайд этилиб, назоратчи кассирнинг (уларни қабул қилиб олганлигини тасдиқлаб) имзоси қўйилганидан сўнг, қайта санаш кассасига олиб чиқилади.

Пул омборида сақланадиган 123-шаклдаги китоб фақат касса мудири томонидан тўлдирилиши лозим.

279. Назоратда қайта санаш учун олиб чиқилган нақд пул ва бошқа қимматликларни қайта санаш кассасининг назоратчиси касса мудирининг 155-шаклдаги китобига имзо қўйган ҳолда қабул қилиб олади. Шундан сўнг, қайта санаш кассаси кассирларига пул омборидан олиб чиқилган нақд пул ва бошқа қимматликларни тарқатиб, уларнинг 175-шаклдаги назорат варақасида қайд этилган (қайта санаш учун улар назоратчидан олган) суммани тасдиқлаб, имзолайди.

Қайта санаш кассасининг кассирлари томонидан назоратда қайта саналган нақд пул ва бошқа қимматликлар 175-шаклдаги назорат варақасига қайд этилган ҳолда касса мудирига қайтариб топширилади.

Назоратда қайта санаб бўлинган нақд пул ва бошқа қимматликларнинг пул омборига қайтарилиши учта моддий жавобгар шахснинг 123-шаклдаги китобга қўйган имзолари билан тасдиқланиши лозим.

280. Назоратда қайта санаш моддий жавобгар шахслардан бирининг иштирокида ёки нақд пул ва бошқа қимматликлар билан касса операцияларини бажарилишига алоқаси бўлмаган банк ходими ёки шу иш учун масъул этиб тайинланган ходим иштирокида амалга оширилади.

Қайта санаш учун ажратилган нақд пул ва бошқа қимматликлар уларни назоратда қайта санаган кассирлар томонидан белгиланган тартибда ўраб-боғланади. Бунда, бандероль, устки накладка ва ёрлиқларнинг чап қисмига «Назоратда қайта саналди» деган тўртбурчак муҳр босилади.

Нақд пул ва бошқа қимматликларни назоратда қайта санаш жараёнида ҳосил бўлган тўлиқ шакллантирилмаган пул боғламларини қўшиш ва умумлаштириш, қайта санаш кассаси назоратчиси кўрсатмасига асосан, танланган кассир томонидан амалга оширилади.

281. Банк томонидан нақд пул ва бошқа қимматликларни бут сақланишини ҳамда касса ишининг аҳволини ўрганиш бўйича ўтказиладиган тафтишлар натижаси бўйича расмийлаштириладиган далолатномаларга ҳар янги йилнинг биринчи январидан бошлаб янгидан (1 дан бошлаб ўсиб бориш тартибида) тартиб рақамлари қўйиб борилиши шарт.

282. Тафтиш, текшириш давомида банкда нақд пул ва бошқа қимматликлар камомади талон-торож, масъулиятсизлик ёки ўғрилик натижасида келиб чиққанлиги аниқланса, тафтиш ўтказувчи бу тўғрисида дарҳол банк раҳбарини ҳамда Бош банкнинг масъул ходимларини хабардор қилади. Улар томонидан бир қарорга келингунга қадар, камомадга йўл қўйган банк ходими нақд пул ва бошқа қимматликлар билан ишлашдан четлаштирилиши лозим.

Талон-торож, ўғрилик ва суиистеъмол билан боғлиқ бўлган бошқа ҳолатлар натижасида аниқланган нақд пул ва бошқа қимматликлар камомади, унинг ҳисоби юритилган тегишли ҳисобварақдан ҳисобдан чиқарилади ҳамда ушбу камомад айбдор шахсдан ундириб олингунга қадар 19908 — «Олиниши лозим бўлган маблағлар — Банк ходимлари билан ҳисоб-китоблар» ҳисобварағида ҳисобга олинади. Бундай ҳолатда банкнинг жиддий хато ва камчиликка йўл қўйган ушбу кассири томонидан ўраб-боғлаган нақд пул ва бошқа қимматликлар боғламлари тўлиқ қайта саналиши шарт.

283. Талон-торож, ўғрилик ёки бошқа суиистеъмол ҳоллари билан боғлиқ, шунингдек, камомадга доир барча ёзишмалар, камомад суммаси тўлиқ ундириб олинганидан ёки ушбу камомад суммаси банк балансидан чиқарилганидан сўнг, банк архивига топширилади.

284. Пул омборидаги нақд пул чеки, тижорат банкининг ҳисоб-китоб чеки ва квитанция дафтарчаларининг боғламларини тафтиш қилиш жараёнида махсус ажратилган назоратчи кузатувида кассир томонидан ушбу чек ва квитанция дафтарчаларидаги алоҳида боғламларнинг ҳар бир боғламидаги дафтарчалар сони ва ҳар бир дафтарчадаги варақлар сони, улардаги рақамлар кетма-кетлиги, фойдаланишга яроқлилиги текшириб кўрилиши лозим.

Пул омборидаги нақд пул чеки, тижорат банкининг ҳисоб-китоб чеки ва квитанция дафтарчасининг нуқсонли эканлиги аниқланса, унда далолатнома тузилиб, унинг нуқсонлари батафсил қайд этилиши ҳамда банкнинг моддий жавобгар шахслари томонидан далолатнома имзоланиши ва нуқсонли дафтарча тегишли далолатнома билан бирга, алоҳида сақланиши лозим.

Яроқсиз ҳолга келтирилган нақд пул чек дафтарчаси банк раҳбарининг буйруғига асосан ташкил этилган махсус комиссияси томонидан йўқ қилингунига қадар, ҳар бир нақд пул чек дафтарчаси (унда қанча варақ мавжудлигидан қатъи назар) 93609 — «Сақланаётган қимматбаҳо буюмлар» балансдан ташқари ҳисобварағида шартли «1 сўм» баҳосида ҳисобга олинади.

285. Банкдаги нақд пул ва бошқа қимматликлар тафтиш қилинганлиги бўйича тузилган далолатнома тафтишда иштирок этган барча ходимлар ҳамда банкнинг моддий жавобгар шахслари томонидан имзоланади.

Нақд пул ва бошқа қимматликлар орасидан камомад (ортиқча) чиққанда, ҳисоб-китобларда тафовут мавжудлиги ёки уларни бут сақлашда камчиликларга йўл қўйилганлиги аниқланганда тузилган далолатноманинг бир нусхаси Бош банкка жўнатилиши шарт.

286. Бош банк мутасадди ходимлари ҳамда банк раҳбари ўтказилган тафтиш ва текширув натижаларини зудлик билан кўриб чиқиши, аниқланган камчиликларни бартараф этиш ва уларни келгусида такрорламаслик юзасидан тегишли чораларни кўришлари лозим.

15-боб. Нақд пулларни экспертиза қилиш тартиби

287. Ўзбекистон Республикасида нақд пулларнинг тўловга яроқли эканлиги мазкур Йўриқноманинг 25-иловасида келтирилган мезонларга асосан аниқланади.

288. Банк кассирлари нақд пулларни қайта санаб қабул қилиш ишларини пул санаш машинкаларида бажарганликлари ёки мижозлар томонидан сараланган пулларни қабул қилганликлари кассирларни нақд пулларнинг ҳақиқийлигини ва тўловга яроқлилигини аниқлаш масъулиятидан озод этмайди.

289. Тўлов қобилиятига эга бўлмаган, «қалбаки» ва «тўловга яроқсиз» нақд пуллар банк томонидан тўловга қабул қилинмайди ёки алмаштириб берилмайди.

Банк кассасига «қалбаки» ёки «тўловга яроқсиз» тоифасига мансуб бўлган пулларни «тўловга яроқли» пул деб қабул қилган кассирлар, ўзлари қабул қилган «қалбаки» ёки «тўловга яроқсиз» пулларнинг умумий суммаси бўйича моддий жавобгар ҳисобланадилар.

290. Банк кассаларига қабул қилиб олинаётган нақд пулларни тўловга яроқсиз эканлиги аниқланса, бу тўғрисида мижозга маълум қилиниши ва унинг сабаблари асосли тарзда тушунтириб берилиши шарт.

Мижоз касса ходимларининг тушунтиришларини асосли эканлигига ва топшираётган нақд пулини тўловга яроқсиз эканлигига ишонч ҳосил қилса, унда тўловга яроқсиз банкнотга «Алмаштириб бериш рад этилди» деган банк номи туширилган тўртбурчак муҳр босилади ҳамда сана ва ушбу қарорни қабул қилган касса ходимининг имзоси қўйилади.

Бундай пулларнинг номинал қиймати ва умумий суммаси қанчалигидан қатъи назар, уларнинг ҳар бир донаси «1 сўм» бўлган шартли баҳода 90145 — «Тўловга яроқсиз банкнот ва тангалар» балансдан ташқари ҳисобварағига кирим қилиниши шарт. Агарда, пулнинг «қалбаки» эканлиги аниқланса, унда мазкур Йўриқноманинг 81-банди талабларига биноан тегишли чоралар кўрилиши лозим.

291. Банк касса ходимлари қабул қилиб олинаётган нақд пулнинг жуда ҳам сийқаланганлиги, жиддий шикастланган ёки турли сабабларга кўра ранги кескин ўзгариб, айрим ҳимоя белгилари мавжудлигини аниқлаш қийин бўлган ҳолларда, яъни банкнотни «тўловга яроқли» эканлигига тўла ишонч ҳосил қила олишмаса ёки мижозга у топшираётган нақд пулни «тўловга яроқсиз» эканлигини асослаб бериш қийин бўлган вазиятларда, мижознинг аризасига мувофиқ, ушбу пул экспертизага қабул қилиниши мумкин.

Банк бухгалтерия бўлимининг масъул ходими шубҳали банкнот ёки тангани экспертизага қабул қилиш тўғрисидаги мижознинг аризасига асосан 90141 — «Экспертизага қабул қилинган банкнотлар, тангалар ва бошқа бойликлар» балансдан ташқари ҳисобварағи бўйича кирим касса ордерини расмийлаштириб, шубҳали банкнотлар ва тангалар номинал қиймати бўйича (бошқа қимматликлар эса ҳар бир донаси «1 сўм» бўлган шартли баҳода) ҳисобга олиниши лозим. Бунда, нақд пулларни экспертизага қабул қилинганлиги ҳақида мижозга 004-шаклдаги квитанция расмийлаштириб берилади.

292. Банкда 90141 — «Экспертизага қабул қилинган банкнотлар, тангалар ва бошқа бойликлар» балансдан ташқари ҳисобварағи бўйича кирим касса ордери уч нусхада расмийлаштирилади. Унинг биринчи нусхаси кунлик касса ҳужжатларига, иккинчи нусхаси бухгалтериянинг кунлик ҳужжатлари йиғмажилдига тикиш учун, учинчи нусхаси эса экспертизага қабул қилинган пуллар билан бирга кассада сақланади.

Инкассация қилинган нақд пулларни қайта санашда ёки тафтиш, текширув ва бошқа ҳолларда нақд пулларнинг тўловга яроқли эканлиги шубҳа туғдирса ҳамда уларни экспертизадан ўтказиш зарурат деган хулосага келинса, бундай банкнот ва тангалар ҳам 90141 — «Экспертизага қабул қилинган банкнотлар, тангалар ва бошқа бойликлар» балансдан ташқари ҳисобварағига кирим қилиниши лозим.

293. Нақд пуллар экспертизага қабул қилинган кундан бошлаб, 10 кундан кечиктирилмаган ҳолда, банкнинг ёзма мурожаати ва мижоз аризасининг нусхаси билан бирга, инкассаторлар гуруҳининг навбатдаги ташрифида Марказий банк ҳудудий Бош бошқармасининг Ҳисоб-китоб касса марказига (кейинги ўринларда ҲККМ деб юритилади) жўнатилиши керак.

294. Экспертизага жўнатилаётган нақд пуллар сумкага (қопга) жойлангач, унинг оғзи банк раҳбари, бош бухгалтери ва касса мудирининг сурғучли муҳрлари билан муҳрланади. Банк томонидан экспертизага жўнатиладиган нақд пуллар 90143 — «Экспертизага қабул қилинган йўлдаги банкнотлар, тангалар ва бошқа бойликлар» балансдан ташқари ҳисобварағида, шубҳали банкнотлар ва тангалар номинал қиймати бўйича (бошқа қимматликлар эса ҳар бир донаси «1 сўм» бўлган шартли баҳода) ҳисобга олинади.

295. Экспертизага қабул қилинган нақд пул ва бошқа қимматликлар Марказий банк Бош бошқармасининг ҲККМ томонидан қабул қилиб олинганлиги тўғрисидаги тасдиқномага асосан ушбу жўнатилган шубҳали нақд пуллар 90143 — «Экспертизага қабул қилинган йўлдаги банкнотлар, тангалар ва бошқа бойликлар» балансдан ташқари ҳисобварағидан ҳисобдан чиқарилади.

296. Марказий банкнинг ҳудудий Бош бошқармалари томонидан экспертизага қабул қилинган нақд пулларнинг тўловга яроқли эканлигини аниқлашда ва асосланган қарор қабул қилишда қийинчилик туғилса, у ҳолда ушбу шубҳали нақд пуллар Марказий банкнинг нақд пул муомаласини ташкил этиш департаментига экспертизага юборилади.

Бунда, шубҳали нақд пуллар Марказий банкнинг инкассация хизмати орқали кузатув хатига илова қилинган ҳолда, конвертга солиниб, муҳрланган ҳолатда юборилади ҳамда юборилган шубҳали нақд пуллар Марказий банкнинг Тошкент шаҳар бош бошқармаси ҲККМга кирим қилинади.

Қабул қилинган ва юборилган шубҳали нақд пуллар бўйича Марказий банкнинг бош бошқармалари ХҲКМ томонидан тегишли бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади.

Марказий банкнинг Нақд пул муомаласини ташкил этиш департаменти томонидан шубҳали нақд пуллар тегишли фармойиш асосида «Давлат белгиси» МЧЖга экспертизадан ўтказиш учун етказилади.

«Давлат белгиси» МЧЖ томонидан ўтказилган экспертиза натижаларига кўра, нақд пуллар ҳақиқий деб топилса, экспертиза хулосаси ушбу нақд пулларни экспертизага юборган Марказий банкнинг бош бошқармаси ҲККМга ва Нақд пул муомаласини ташкил этиш департаментига юборилади.

Ҳақиқий деб топилган нақд пуллар кузатув хатига илова қилинган ҳолда, конвертга солиниб, муҳрланган ҳолатда Марказий банкнинг Тошкент шаҳар бош бошқармаси ҲККМга етказилади.

«Давлат белгиси» МЧЖ томонидан шубҳали нақд пуллар «ҳақиқий эмас» ёки «қалбаки» деб топилган ҳолларда, кузатув хати орқали экспертиза хулосаси ва шубҳали нақд пуллар конвертга солиниб, муҳрланган ҳолатда Ички ишлар бўлинмаларига хабар бериш учун нақд пулларни юборган Марказий банкнинг ҳудудий бош бошқармаси ҲККМга жўнатилади.

297. Экспертиза натижасига кўра:

нақд пулларни «тўловга яроқсиз» ёки «қалбаки» эканлиги аниқланса, уларни алмаштириб бериш рад этилади. Бундай банкнот ва тангалар Марказий банк ҳудудий Бош бошқармасининг ҲККМдаги 90146 — «Йўқ қилиш учун муомаладан қайтариб олинган тўловга яроқсиз банкнот ва тангалар» балансдан ташқари ҳисобварағига, уларнинг ҳар бир донаси «1 сўм» бўлган шартли баҳода кирим қилинади. Ушбу «тўловга яроқсиз» ёки «қалбаки» пуллар уларни экспертизага жўнатган банкка, уни экспертизага топширган мижозга қайтариб берилмайди;

нақд пуллар «тўловга яроқли» деб топилса, улар Марказий банк ҳудудий Бош бошқармасининг ҲККМда «эскирган» пуллар тоифасига ўтказилади. Ушбу шикастланган, лекин «тўловга яроқли» деб топилган пуллар суммаси, уларни экспертизага жўнатган банкка нақд пулсиз ҳисоб-китоб орқали ўтказиб берилади ҳамда ушбу маблағлар уни топширган мижоз ҳисобварағига кирим қилиб берилади.

298. Марказий банкнинг тегишли ҳудудий Бош бошқармаси тегишли тижорат банки филиалига экспертиза натижасини ёзма равишда маълум қилади.

Марказий банк ёки унинг ҳудудий Бош бошқармаси томонидан чиқарилган экспертиза хулосаси тегишли банк учун якуний хулоса ҳисобланади.

Экспертиза натижалари шубҳали нақд пулларни экспертизага топширган шахсга (мижозга) унга хизмат кўрсатувчи банк томонидан ёзма равишда маълум қилинади.

16-боб. Инкассация хизматини ташкил этиш

299. Банкнинг нақд пул ва бошқа қимматликларини ташиш ҳамда хўжалик юритувчи субъектларнинг нақд пул тушумларини ўз вақтида инкассация қилиш ва дахлсизлигини таъминлаган ҳолда белгиланган манзилларга етказиб бериш мақсадида инкассация хизматлари ташкил этилади.

301. Банкнинг нақд пул ва бошқа қимматликларини ташиш ҳамда хўжалик юритувчи субъектларнинг нақд пул тушумларини инкассация қилиш, шунингдек, банк ёки бошқа хўжалик юритувчи субъектлари билан тузилган шартномага асосан уларнинг вакили томонидан қабул қилиб олинган қимматликларни кузатиб бориш ишлари Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қонунчилигига мувофиқ томонлар ўртасида тузилган шартномалар асосида амалга оширилади.

302. Банкнинг нақд пул ва бошқа қимматликларини ташиш ҳамда хўжалик юритувчи субъектларнинг нақд пул тушумларини инкассация қилиш Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматларида махсус тезкор (оператив) автотранспорт воситаси сифатида рўйхатга олинган автотранспорт воситалари ёрдамида амалга оширилади.

304. Нақд пул ва бошқа қимматликларни ташиш ва инкассация қилиш билан боғлиқ бўлган ишларни бажарувчи инкассация хизматининг ҳар бир ходими билан моддий жавобгарлик тўғрисида шартнома тузилиши лозим.

305. Марказий банк ва унинг ҳудудий Бош бошқармаларини масъул таркибий бўлинмалари «Республика инкассация хизмати» масъулияти чекланган жамияти (бундан буён матнда Республика инкассация хизмати деб юритилади) ишини мунтазам равишда текшириб ва назорат қилиб боришлари шарт. Текширув жараёнида аниқланган хато ва камчиликлар Марказий банкка ҳамда Республика инкассация хизматига ёзма равишда маълум қилиниши лозим. Республика инкассация хизматининг масъул ходимлари аниқланган хато ва камчиликларни ўз вақтида бартараф этиш юзасидан зарурий чораларни кўришлари керак.

17-боб. Хўжалик юритувчи субъектларнинг нақд пул тушумларини инкассация қилиш

306. Хўжалик юритувчи субъектларнинг пул тушумларини инкассация хизмати ходимлари томонидан қабул қилиб олиш ва уларни банк кассасига етказиб бериш мижоз, инкассация хизмати ва банк ўртасида тузилган шартномага асосан амалга оширилади.

307. Доимий нақд пул тушумларига эга бўлган ва инкассация хизмати бўлими билан шартнома тузган хўжалик юритувчи субъектга, ҳар ойда хўжалик юритувчи субъект учун мазкур Йўриқноманинг 13-иловасидаги ташриф варақаси очилиб, унга:

инкассация бўлими, мижоз ва унга хизмат кўрсатувчи банк номи;

инкассация йўналиши рақами ва ташриф варақаси қайси ой учун очилганлиги;

мижоз реквизитлари (жойлашган манзили, банкдаги ҳисобварағи, телефон рақами, ишнинг тугаш вақти, оддий ва дам олиш кунлари учун ташриф вақти);

мижоз рўйхатга олинган тартиб рақами ва унга бириктирилган инкассация сумкаларининг (қопларининг) рақами;

мижознинг нақд пул тушумларини инкассация қилишни даврийлиги қайд этилади.

308. Ташриф варақаси инкассация бўлими, мижоз ва унга хизмат кўрсатувчи (ёки мижоз нақд пул тушумлари инкассация қилинадиган) банк раҳбарлари томонидан имзоланиб, муҳрлангач тўлиқ расмийлаштирилган ҳисобланади.

309. Нақд пул тушумига эга бўлган ва тушум пулларини инкассация хизмати орқали топширувчи ҳар бир хўжалик юритувчи субъектга, унинг нақд пул тушумининг ҳажмига қараб керакли миқдорда (камида 3 та) «БАНК» сўзи ёзилган инкассация сумкалари (қоплари) берилади. Ҳар бир инкассация сумкасига (қопига) каср сонли рақам қўйилиб, бунда, суратдаги рақам мижознинг рўйхатдаги тартиб рақамини, махраждаги рақам эса мижозга бириктирилган сумканинг (қопнинг) тартиб рақамини билдиради. Бундан ташқари, дам олиш ва байрам кунлари ўз нақд пул тушумларини инкассация хизматига топширувчи мижозларга «Д» ҳарфи қайд этилган сумкалар (қоплар) ҳам берилиши лозим.

310. Нақд пул тушумларини инкассация хизмати орқали топширмоқчи бўлган ҳар бир хўжалик юритувчи субъект ўз пломбирининг аниқ изи туширилган иккита пломба намунасини алоҳида тизимчаларда инкассация бўлимига топширади.

Хўжалик юритувчи субъектнинг нақд пул тушуми солинган инкассация сумкалари (қоплари) бозор ёки савдо мажмуаси ҳудудида ташкил этилган инкассация пунктларига топширилса, мижоз пломба намуналарини уч нусхада топширади. Ҳар бир хўжалик юритувчи субъектнинг пломба изида, ушбу хўжалик субъектининг қисқартирилган номи қайд этилган бўлиши лозим.

311. Инкассация бўлими бошлиғи мижознинг пломба изи намунаси аниқ туширилганлигини текширгач, хўжалик юритувчи субъект пломба изи намунаси босилган ҳар бир тизимчанинг қуйи қисмига ўз пломба изи намунасини босади. Инкассация бўлимининг масъул ходими пломба изи намунаси босилган тизимчани банк касса мудирига беради. Касса мудири мижознинг ва инкассация бўлими бошлиғининг пломба излари аниқ туширилганлигини текширгач, ҳар бир тизимчанинг қуйи қисмига ўз пломба намунасини босади. Касса мудири пломба изи намуналари босилган тизимчаларнинг биттасини ўзида олиб қолади ва пломба изи намуналари босилган бошқа тизимчаларни инкассация бўлимининг масъул ходимига қайтариб берилади.

312. Касса мудири ушбу пломба изи намунаси босилган тизимчани кечки касса ходимларига — инкассаторлар гуруҳидан мижознинг нақд пул тушуми солинган сумкаларини (қопларини) қабул қилиб олиш жараёнида инкассация сумкаси (қопи) оғзидаги тизимчага босилган пломба изи билан таққослаб қабул қилиш мақсадида берилади.

313. Инкассация бўлимининг масъул ходими битта тизимчадаги тасдиқланган пломба изи намунасини хўжалик юритувчи субъектга беради. Мижоз нақд пул тушумлари солинган инкассация сумкасини (қопини) йиғувчи инкассаторга топшириш вақтида, сумка (қоп) оғзидаги тизимчага босилган пломба изини, ўзининг пломба изи намунаси билан таққослаб кўриши учун инкассаторга кўрсатади.

314. Инкассаторлар гуруҳи йўналишга чиқишдан аввал, ушбу Йўриқноманинг 121-бандида белгиланган тартибда, банк кассасидан нақд пул тушумларини йиғишда фойдаланиладиган бўш инкассация сумкаларини (қопларини) қабул қилиб олади.

315. Хўжалик юритувчи субъект нақд пул тушуми солинган сумкани (қопни) инкассация пунктига топширса, пломба изининг учинчи намунаси, мижоздан қабул қилинаётган пуллик сумка (қоп) оғзидаги пломба изини таққослаб кўрган ҳолда қабул қилиш мақсадида ушбу инкассация пунктининг инкассаторига берилади.

316. Хўжалик юритувчи субъектлардан нақд пул тушумларини йиғиш йўналишларини ва ташриф вақти жадвалларини инкассация бўлими бошлиғи (ўринбосари) тузиб чиқади. Инкассаторлар гуруҳининг нақд пул тушумига эга бўлган мижозларнинг шохобчаларига ташриф вақтлари, банк кассасига имкон қадар кўпроқ нақд пул тушумларини йиғиб келишни кўзлаган ҳолда белгиланиши керак.

317. Йиғувчи инкассатор мижознинг нақд пул тушуми солинган сумкаларини (қопларини) қабул қилиб олиш учун:

фотосурати бўлган хизмат гувоҳномасини;

нақд пул тушуми солинган сумкани (қопни) қабул қилиб олиш ва банкка инкассация қилиш учун берилган мазкур Йўриқноманинг 42-иловасида келтирилган 173-шаклдаги муддатли ишончномани;

мижоз учун расмийлаштирилган мазкур Йўриқноманинг 13-иловасидаги ташриф варақасини тақдим этади.

Хўжалик юритувчи субъектнинг масъул ходими инкассаторга пуллик сумкани (қопни) топширишда ташриф варақасининг тегишли катакчаларига зарурий ёзувларни қайд этади. Мижоз учун расмийлаштирилган ташриф варақасини инкассатор томонидан тўлдирилиши тақиқланади.

318. Хўжалик юритувчи субъект вакили нақд пул тушуми солинган инкассация сумкасини (қопини) йиғувчи инкассаторга топшираётган вақтида ҳар бир инкассация сумкаси (қопи) учун қуйидаги (комплект) бланкларни:

мазкур Йўриқноманинг 14 а -иловасидаги илова қайдномаси;

мазкур Йўриқноманинг 14 б -иловасидаги юк хати;

мазкур Йўриқноманинг 14 в -иловасидаги квитанцияни кетма-кет жойлаштирган ҳолда қора қоғоз орқали бир йўла тўлдиради ҳамда уларни ҳар бирини алоҳида имзолайди.

Бунда, инкассация сумкасининг (қопининг) илова қайдномаси мижоз томонидан инкассация сумкасининг (қопининг) ички чўнтагига солинади ва сумканинг (қопнинг) оғзи пломбаланади. Нақд пул тушумлари солинган инкассация сумкасининг (қопнинг) юк хати ва квитанцияси сумка (қоп) билан бирга йиғувчи инкассаторга берилади.

319. Йиғувчи инкассатор хўжалик юритувчи субъектдан сумкаларни (қопларни) қабул қилиб олишда:

сумканинг (қопнинг) яроқлилиги ва унинг бутлигини;

сумка (қоп) оғзидаги пломбаланган тизимчанинг бутлигини, пломбир изининг аниқлигини ва унинг пломба намунасига мослигини;

қабул қилинаётган ва топширилаётган инкассация сумкаларининг (қопларининг) рақамларини ташриф варақаси, юк хати ва квитанцияда кўрсатилган рақамларга мос келишини;

хўжалик юритувчи субъектнинг масъул ходими томонидан инкассация сумкасининг (қопининг) юк хати ва квитанцияси имзоланганлигини;

ташриф варақасида қайд этилган суммани, инкассация сумкасининг (қопининг) юк хати ва квитанциясида қайд этилган суммаларга мос келишини;

инкассация сумкасининг (қопининг) юк хати ҳамда квитанциясига рақам ва сўз билан ёзилган суммаларнинг ўзаро мос келишини текширади.

320. Мижознинг нақд пул тушуми солинган инкассация сумкасини (қопини) қабул қилиб олишда камчиликлар аниқланмаса, йиғувчи инкассатор инкассация сумкасининг (қопнинг) квитанциясини тилхат қисмига қабул қилиб олаётган сумканинг (қопнинг) рақамини, санани ёзиб ўз имзосини қўяди ва йўналиш учбурчак муҳрини босиб, квитанцияни хўжалик юритувчи субъектнинг вакилига топширади. Шундан сўнг, кейинги иш кунида нақд пул тушумларини инкассация қилишда фойдаланиладиган бўш сумкани (қопни) мижозга топширади.

321. Мижоз миллий ва хорижий валютадаги нақд пул тушумларига эга бўлса, ҳар бир валюта тури алоҳида инкассация сумкасига (қопига) солинган ҳолда йиғувчи инкассаторга топширилиши лозим.

Йиғувчи инкассаторга иккита ва ундан ортиқ сумкалар (қоплар) топширилганда ёки инкассатордан иккита ва ундан ортиқ бўш сумкалар (қоплар) қабул қилиб олинганида ташриф варақасининг «нақд пул тушуми солинган сумканинг (қопнинг) рақами» ҳамда «инкассатордан қабул қилинган бўш сумканинг (қопнинг) рақами» деган устунларига сумкалар (қоплар) сони сўз билан ёзилади.

Йиғувчи инкассатор мижоздан икки ва ундан ортиқ сумкаларни (қопларни) қабул қилаётганида, сумка (қоп) рақами ва унга солинган нақд пул тушуми умумий суммасини ҳар бир сумкага (қопга) тегишли юк хати ҳамда квитанциядаги ёзувларга қараб, текшириб қабул қилиши лозим.

Йиғувчи инкассатор сумканинг (қопнинг) шикастланганлигини ёки унинг ҳужжатини нотўғри расмийлаштирилганлигини аниқласа, нақд пул тушуми солинган сумка (қопни) қабул қилиб олишни тўхтатади. Бунда, аниқланган нуқсон ва камчиликларни мижоз томонидан йиғувчи инкассатор иштирокида бартараф этилиши, фақат инкассаторлар гуруҳининг йўналиш қатнов жадвалида ушбу мижоз учун белгиланган вақт доирасида амалга оширилиши мумкин.

Акс ҳолда, ушбу хўжалик юритувчи субъектнинг нақд пул тушуми солинган сумкаларни (қопларини) қабул қилиш, инкассаторларнинг қайта ташрифи вақтида амалга оширилади ва бу ҳақида ташриф варағига тегишли ёзувлар қайд этилади.

322. Хўжалик юритувчи субъектда йиғувчи инкассаторга топшириш учун нақд пул тушумлари бўлмаса, хўжалик юритувчи субъектнинг масъул вакили ташриф варақасига нақд пул тушумларини топширмаслик сабабларини қайд этиб, ўз имзоси билан тасдиқлайди.

323. Инкассаторлар гуруҳи томонидан йиғиб келинган мижозларнинг инкассация сумкаларини (қопларини) банк кассасига топшириш мазкур Йўриқноманинг 72 — 77-бандларида қайд этилган тартибда амалга оширилади.

18-боб. Банкнинг нақд пул ва бошқа қимматликларини ташиш тартиби

325. Нақд пул ва бошқа қимматликларни банклар ўртасида ёки ҳудудлараро ташиш шартномага асосан инкассация хизматлари томонидан амалга оширилади.

326. «Давлат белгиси» МЧЖ томонидан ишлаб чиқарилган нақд пул ва бошқа қимматликларни ҲККМга (акциз маркаларини Агробанкнинг тегишли минтақавий бўлинмаларига) ташиш Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг фармойишларига асосан амалга оширилади.

Марказий банкнинг Ҳисоб-китоб касса марказлари ва тижорат банклари (филиаллари) ҳамда тижорат банклари ўртасида нақд пулларни ва бошқа қимматликларни ташиш Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг ёки унинг тегишли ҳудудий Бош бошқармаларининг фармойишлари асосида амалга оширилади.

Тижорат банклари (филиаллари) ўртасида Марказий банкнинг «Нақд пулларнинг электрон майдони» дастурий мажмуаси орқали миллий валютадаги нақд пулларни етказиб бериш бўйича келишув амалга оширилган ҳолларда, нақд пулларни ташиш инкассация хизматларининг тегишли таркибий бўлинмалари фармойишига асосан амалга оширилади.

Тижорат банклари (филиаллари) ўртасида нақд хорижий валюталарни ва бошқа қимматликларни ҳудудлараро ташиш Марказий банкнинг фармойишларига асосан, ҳудуд ичида ташиш инкассация хизматларининг тегишли таркибий бўлинмалари фармойишларига асосан амалга оширилади.

327. Марказий банкнинг нақд пул ва бошқа қимматликларни, шу жумладан нақд хорижий валюталарни ташишга доир фармойишлари «Электрон фармойишлар» дастури ёрдамида автоматик тарзда тайёрланади. Фармойишларнинг нусхалари жўнатувчи ва қабул қилиб олувчи банк бўлинмаларига электрон файл кўринишида жўнатилади. Фармойишнинг чоп этилган бир нусхаси Марказий банкнинг Нақд пул муомаласини ташкил этиш департаменти йиғмажилдида назорат учун сақланади.

Марказий банк ҳудудий Бош бошқармасининг нақд пул ва бошқа қимматликларни ташишга доир фармойишлари уч нусхада тайёрланиб расмийлаштирилиши лозим. Ушбу фармойишларнинг бир нусхаси Марказий банк ҳудудий Бош бошқармасининг нақд пул муомаласини ташкил этиш бошқармаси (бўлими) йиғмажилдида, иккинчи ва учинчи нусхаси нақд пул ва бошқа қимматликларни жўнатувчи ҳамда қабул қилиб олувчи банкларга берилади. Нақд пул ва бошқа қимматликларни ташишни амалга оширувчи инкассация хизматига расмийлаштирилган фармойишнинг электрон файл (PDF ёки TIF) кўриниши юборилади.

Инкассация хизматлари томонидан нақд хорижий валюта ва бошқа қимматликларни ташиш учун фармойишлар уч нусхада тайёрланиб, биринчи нусхаси қимматликларни жўнатувчи банкда, иккинчи нусхаси қимматликларни қабул қилиб олувчи банкда, учинчи нусхаси мазкур фармойишни тайёрлаган инкассация хизматининг тегишли йиғмажилдида назорат учун сақланади.

Банкнинг моддий жавобгар шахслари томонидан нақд пул ва бошқа қимматликларни жўнатиш ёки қабул қилиб олиш билан боғлиқ тайёргарлик чораларини ўз вақтида кўришлари учун уларга нақд пул ва бошқа қимматликларни ташишга доир фармойишлар инкассаторлар орқали етиб боргунига қадар электрон расмийлаштирилган (ваколатли шахснинг электрон (ёки QR-кодли) имзоси билан имзоланган) фармойишлар махсус дастурий таъминот орқали юборилади.

327 1 . «Республика махсус алоқа боғламаси» ДУК томонидан бир банк бўлинмалари ўртасида нақд пул ва қимматликлар банк билан тузилган шартнома асосида хавфсизлик чоралари кўрилган ҳолда ташилади.

328. Нақд пул ва бошқа қимматликларни ташиш талаб этилганида, жўнатувчи банк ташиш ишлари ҳудуд ичида ёки ҳудудлараро амалга оширилишини инобатга олган ҳолда, Марказий банкка ёки Марказий банкнинг ҳудудий Бош бошқармасига ёхуд инкассация хизматига ёзма равишда мурожаат қилиши лозим.

Инкассация хизматини белгиланган талаблар асосида ташкил этган тижорат банклари банк бўлинмалари ўртасида нақд пул ва бошқа қимматликларни ташишни ташкил этишлари мумкин.

328 1 . Инкассация хизматлари томонидан нақд пул ва бошқа қимматликларни ҳудудлараро ташишда транспорт воситалари кузатувини ташкил этиш Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Жамоат хавфсизлиги департаменти Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати билан тузиладиган шартнома асосида амалга оширилади.

329. Нақд пул ва бошқа қимматликларни жўнатувчи банк телефон орқали уларни қабул қилувчи банкни олдиндан хабардор қилиб, махсус автотранспортни йўлга чиққан вақтини маълум қилиши лозим. Қабул қилувчи банк нақд пул ва бошқа қимматликларни ўз вақтида қабул қилиб олиш учун тайёргарлик чораларини кўриши керак.

330. Инкассаторлар бригадаси аъзолари нақд пул ва бошқа қимматликларни жўнатувчи банкка ташриф буюрганларидан сўнг, банкнинг моддий жавобгар шахсларига фотосурати бўлган хизмат гувоҳномаларини кўрсатишлари шарт. Шундан сўнг, инкассаторлар бригадаси бошлиғи нақд пул ва бошқа қимматликларни ташиш учун берилган мазкур Йўриқноманинг 44-иловасида келтирилган 179-шаклдаги бир марталик ишончномани ҳамда Марказий банк, инкассация хизматига эга бўлган тижорат банки ёки инкассация хизмати фармойишининг асл нусхасини жўнатувчи банкнинг моддий жавобгар шахсларига тақдим этиши лозим.

331. Жўнатувчи банкнинг моддий жавобгар шахслари Марказий банк, инкассация хизматига эга бўлган тижорат банки ёки инкассация хизматининг фармойиши ҳамда банк раҳбари (ёки моддий жавобгарлик юклатилган унинг ўринбосари), бош бухгалтери ва касса мудири томонидан имзоланган чиқим касса ордери асосида нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассаторлар бригадасига, пул омборининг олдидаги хонада топширадилар. Чиқим касса ордерида нақд пул ва бошқа қимматликларни белгиланган жойга етказилиши тўғрисидаги Марказий банк, инкассация хизматига эга бўлган тижорат банки ёки инкассация хизмати фармойишининг рақами ва санаси кўрсатилиши ҳамда чиқим касса ордерининг орқа тарафига инкассаторлар бригадаси аъзоларининг фамилиялари, исми ва отасининг исмининг бош ҳарфлари ҳамда хизмат гувоҳномаларининг тартиб рақамлари қайд этилиши лозим.

Жўнатувчи банк Марказий банк, инкассация хизматига эга бўлган тижорат банки ёки инкассация хизматининг фармойишида кўрсатилган нақд пул ва бошқа қимматликлар суммасини инкассация ходимларига ўз вақтида ва тўлиқ миқдорда топширишлари керак.

332. Марказий банк, инкассация хизматига эга бўлган тижорат банки ёки инкассация хизматининг фармойишига асосан нақд пул ва бошқа қимматликларни ташиш тўлиқ боғламларда, тангаларни эса тўлиқ қопчаларда амалга оширилиши лозим. Бироқ, алоҳида ҳолларда муомаладан қайтариб олинаётган ёки тўловга яроқсиз ва қалбаки банкнотларни тўлиқ бўлмаган боғламларда, тангаларни эса тўлиқ бўлмаган қопчаларда инкассация хизмати орқали ташилишига рухсат берилиши мумкин.

333. Инкассаторлар бригадаси аъзолари ташиш учун мўлжалланган нақд пул ва бошқа қимматликларни қабул қилиб олишда:

номинал қийматлари бўйича;

боғламлари бўйича;

ҳар бир боғламдаги дасталар сони бўйича;

боғламлар белгиланган тартибда ўраб-боғланганлигини ва уларнинг бутлигини;

устки накладкада қайд этилган суммани, боғламдаги нақд пуллар суммасига мослигини;

устки накладкаларда қайд этилган реквизитларнинг аниқлигини;

ҳар бир пул боғлами жойлаштирилган пакетдаги кафолат чокларининг (клише изларининг) мавжудлиги ва аниқ эканлигини текшириб қабул қилишлари лозим.

334. Тангалар солинган қопча инкассаторлар томонидан ташиш учун қабул қилинаётган вақтда, унинг бутлиги ва тўғри боғланганлиги, қопчага бириктирилган ёрлиқда тангаларнинг қиймати ва суммаси қайд этилганлигини, кассир имзоси мавжудлигини, шунингдек, пломбанинг бутлиги ва унинг изи аниқ туширилганлиги ҳамда пломба босилган тизимчанинг (бир марталик рақамланган штрих ёки QR кодли пластик пломбанинг) узилмаганлигини текширишлари керак.

Инкассаторлар бригадаси томонидан нақд пулларни ташиш учун қабул қилишда шикастланган банкнотлар боғлами ёки нуқсонли тангали қопчалар аниқланса, уларни ташиш учун қабул қилиш тақиқланади. Ушбу боғламдаги банкнотлар, қопчадаги тангалар қайта саналиб, белгиланган тартибда ўраб-боғланиб, аниқланган камчиликлар бартараф этилгач, инкассаторлар бригадаси томонидан ташиш учун қабул қилиниши мумкин.

335. Банкда қопларга жойлаштирилмаган ҳолда ташиш учун тайёрлаб қўйилган нақд пул ва бошқа қимматликлар олдида инкассация ёки касса ходимининг бир ўзини ёлғиз қолдирилиши тақиқланади.

336. Инкассаторлар томонидан нақд пул ва бошқа қимматликлар ташиш учун қабул қилиб олинганида, касса мудири ёки унинг кўрсатмасига биноан бошқа касса ходимининг назорати остида инкассаторлар уларни стандарт брезент қопларга жойлайдилар. Ҳар бир қопнинг оғзи тикилиб, тизимча (бир марталик рақамланган штрих ёки QR кодли пластик пломба) билан икки ярим айланишда сиқиб боғланади. Қопнинг оғзи тизимча билан боғланганида, унинг бир учи матодан тайёрланган ёрлиқдан ўтказилиб, ёрлиқда жўнатувчи банк номи, қопга солинган нақд пул ва бошқа қимматликларнинг номинал қиймати ҳамда умумий суммаси, қопнинг ўраб-боғланган санаси кўрсатилиб, тизимчанинг учлари маҳкам боғланган ҳолда қоп белгиланган тартибда пломбаланади.

Қопнинг оғзи бир марталик рақамланган штрих ёки QR кодли пластик пломба билан боғланганда, икки ярим айланишдан сўнг, пломба учидан ёрлиқ ўтказилган ҳолда сиқиб боғланади.

Шундан сўнг, нақд пул ва бошқа қимматликлар қопга жойланишини ҳамда қоп оғзи боғланишини назорат қилувчи касса ходими қопдаги ёрлиқда қайд этилган маълумотлар тўғри эканлигини тасдиқлаб, ёрлиққа имзо қўяди.

337. Инкассаторлар бригадаси томонидан хорижий валюта ташилганида ҳам мазкур Йўриқноманинг 45-иловасида келтирилган рўйхат расмийлаштирилиши лозим. Шунингдек, миллий ва хорижий валюта бир вақтда ташилганида ҳам ҳар бир валюта тури бўйича алоҳида 45-иловада келтирилган рўйхат расмийлаштирилиши керак.

Банк томонидан инкассаторлар бригадаси аъзоларига қатъий ҳисобда турувчи бланклар ва бошқа қимматликлар ташиш учун топширилаётган бўлса, мазкур Йўриқноманинг 46-иловасида келтирилган шаклга мувофиқ жўнатилаётган қатъий ҳисобда турувчи бланклар ва бошқа қимматликлар рўйхати расмийлаштирилиши лозим.

Нақд пулларни ёки қатъий ҳисобда турувчи бланклар ва бошқа қимматликларни жўнатувчи банкнинг касса мудири томонидан мос равишда мазкур Йўриқноманинг 45-46-иловаларида келтирилган шакллар бўйича рўйхат уч нусхада тузилиб, мазкур банкнинг моддий жавобгар шахслари томонидан имзоланади ҳамда рўйхатнинг барча нусхалари банкнинг муҳри билан тасдиқланади.

Ушбу расмийлаштирилган рўйхатнинг:

биринчи нусхаси нақд пул ва бошқа қимматликларни қабул қилувчи банкнинг моддий жавобгар шахсларига топшириш учун инкассация бригадасининг бошлиғига берилади;

иккинчи нусхаси чиқим касса ордери, инкассация хизматининг ишончномаси ва Марказий банк, инкассация хизматига эга бўлган тижорат банки ёки инкассация хизматининг тегишли фармойиши билан бирга жўнатувчи банкнинг кунлик касса ҳужжатларига тикилади;

учинчи нусхаси инкассаторлар бригадаси томонидан нақд пул ва бошқа қимматликларни ташиш ишларини якунлангач, инкассация бўлимига тақдим этилади.

338. Нақд пул ва бошқа қимматликлар ташиш учун қабул қилиб олинганлиги тўғрисида инкассаторлар бригадасининг бошлиғи чиқим касса ордерини имзолайди. Бригада аъзолари эса чиқим касса ордерининг орқа тарафига ўз имзоларини қўядилар.

Белгиланган жойга етказиб бериш учун қопларга жойланган ва қабул қилиб олинган нақд пул ва бошқа қимматликларни бут сақланиши ҳамда қопларнинг, уларнинг оғзидаги тизимчаларнинг ва ундаги пломба изларининг (бир марталик рақамланган штрих ёки ҚР кодли пластик пломбани) бутлиги учун инкассация бригаданинг барча аъзолари жавобгар ҳисобланадилар. Қабул қилиб олинган нақд пул ва бошқа қимматликларни Марказий банк, инкассация хизматига эга бўлган тижорат банки ёки инкассация хизмати фармойишида қайд этилган жойга тўлиқ ва ўз вақтида етказиб борилишини таъминлаш учун инкассаторлар бригадасининг аъзолари тўлиқ моддий жавобгар ҳисобланадилар.

339. Инкассаторлар бригадаси томонидан банкдан ташиш учун қабул қилиб олинган нақд пул ва бошқа қимматликларни ўша куннинг ўзида ташишнинг имкони бўлмаган ҳолларда нақд пул ва қимматликлар жойланиб, пломбаланган ҳар бир қоп шартли «1 сўм» ҳисобида 93609 — «Сақланаётган қимматбаҳо буюмлар» балансдан ташқари ҳисобварағига кирим қилинган ҳолда ушбу банкнинг пул омборида сақлаш учун қолдирилиши мумкин.

Бундай ҳолларда банкнинг пул омборини эшиги инкассаторлар бригадаси бошлиғининг пломбири билан қўшимча равишда пломбаланади ҳамда белгиланган тартибда қўриқлаш хизмати ходимига топширилади. Инкассаторлар бригадаси бошлиғининг пломбир намунаси қўриқлаш хизмати ходимига топширилади ва пул омбори эшигини очиш инкассаторлар бригадасининг бошлиғи иштирокида амалга оширилади.

Шунингдек, инкассаторлар бригадаси томонидан қабул қилиб олинган нақд пул ва бошқа қимматликлар жойланиб, пломбаланган қоплар, инкассаторларнинг бронланган махсус автомашинасида ҳам сақланиши мумкин. Бунда, машинадаги нақд пул ва бошқа қимматликларни қўриқлаб, уларнинг бут сақланишини таъминлаш учун бригада инкассаторларидан қўриқчи инкассаторлар тайинланиши лозим.

340. Инкассаторлар бригадаси томонидан нақд пул ва бошқа қимматликлар тўлиқ қабул қилиб олинганидан сўнг, қопларга жойланган нақд пул ва бошқа қимматликлар инкассаторлар томонидан бригада бошлиғи ва ички ишлар органи ходими кузатуви остида махсус автомашинага жойланиши лозим.

341. Нақд пул ва бошқа қимматликлар бир хонадан бошқа бир хонага ташиладиган ёки махсус автомашинадан бошқа махсус автомашинага юкланадиган ҳолларда, қоплар сонини ҳар сафар инкассаторлар бригадасининг бошлиғи санаб кўриши шарт. Бунда, инкассаторлар бригадаси бошлиғи шундай жойда туриши керакки, унга қопларни ташишда иштирок этаётган инкассаторлар бригадаси аъзоларининг ҳар бир ҳаракати кўриниб туриши лозим.

342. Нақд пул ва бошқа қимматликлар жойланган қоплар махсус автомашинага жойлаб бўлинганидан сўнг, унинг юкхонаси эшиги инкассаторлар бригадаси бошлиғининг пломбири билан пломбаланиб, касса мудирининг (ёки ушбу вазифа буйруқ билан юклатилган банк бошқа масъул ходимининг) пломбири билан пломбаланиб, нақд пул ва бошқа қимматликлар юкланганлиги тасдиқланади.

343. Нақд пул ва бошқа қимматликлар қабул қилиб олувчи банкка инкассаторлар бригадаси томонидан ташиб борилганида, уларни қабул қилиб олувчи банкнинг моддий жавобгар шахслари қабул қилиб олишлари лозим. Агар, инкассаторлар бригадасидан ташиб келинган нақд пул ва бошқа қимматликларни ўша куннинг ўзида қабул қилиб олишнинг имкони бўлмаган ҳолларда нақд пул ва қимматликлар жойланиб, пломбаланган ҳар бир қоп шартли «1 сўм» ҳисобида 93609 — «Сақланаётган қимматбаҳо буюмлар» балансдан ташқари ҳисобварағига кирим қилинган ҳолда ушбу банкнинг пул омборида сақлаш учун қолдирилиши мумкин.

Бундай ҳолларда банкнинг пул омборини эшиги инкассаторлар бригадаси бошлиғининг пломбири билан қўшимча равишда пломбаланади ҳамда белгиланган тартибда қўриқлаш хизмати ходимига топширилади. Инкассаторлар бригадаси бошлиғининг пломбир намунаси қўриқлаш хизмати ходимига топширилади ва пул омбори эшигини очиш инкассаторлар бригадасининг бошлиғи иштирокида амалга оширилади.

Шунингдек, ташиб келинган нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассаторларни бронланган махсус автомашинасида ҳам сақланиши мумкин. Бунда, машинадаги нақд пул ва бошқа қимматликларни қўриқлаб, уларнинг бут сақланишини таъминлаш учун бригада инкассаторларидан қўриқчи инкассаторлар тайинланиши лозим.

344. Қабул қилувчи банкнинг касса мудири олиб келинган нақд пул ва бошқа қимматликларни қабул қилиб олишни, махсус автомашина юкхонаси эшиги пломбасини инкассаторлар бригадаси бошлиғидаги пломба изи намунаси билан таққослашдан бошлайди. Пломба изларининг бир-бирига мослигига ишонч ҳосил қилганидан сўнг, автомашина юкхонаси эшигини очишга рухсат беради. Ташиб келинган нақд пул ва бошқа қимматликларни банкнинг моддий жавобгар шахслари мазкур Йўриқноманинг 333-334-бандларида белгиланган тартибда инкассаторлар бригадасидан қабул қилиб олишлари шарт.

Нақд пул ва бошқа қимматликлар банк моддий жавобгар шахслари томонидан тўлиқ қабул қилиб олингунига қадар махсус автомашина юкхонаси эшигининг пломбали тизимчалари касса мудирида сақлаб турилиши лозим.

Нақд пул ва қимматликларни қабул қилишда қоп ёки ундаги пул боғламларининг шикастланганлиги аниқланган тақдирда пул боғламлари инкассаторлар бригадаси аъзолари иштирокида қайта санаб, қабул қилиниши керак.

Нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассаторлар бригадасидан банк кассасига қабул қилиб олиш жараёнида, банкнотлар боғлами жойлаштирилган полиэтилен пакет йиртилганлиги ёки ундаги клише изининг аниқ эмаслиги аниқланса, ушбу боғламдаги нақд пул ва бошқа қимматликлар бирма-бир, доналаб саналган ҳолда қабул қилиниши шарт.

Ушбу пул боғламида камомад яъни, банкнотлар донасининг камлиги аниқланса, бундай камомад учун инкассация бригадасининг аъзолари тўлиқ моддий жавобгар бўладилар. Бунда, белгиланган тартибда далолатнома расмийлаштирилиб, автомашина юкхонасининг пломбали тизимчаси, қопнинг пломбали тизимчаси (бир марталик рақамланган штрих ёки QR кодли пластик пломбани), пломба намуналари, ҳужжат ва бошқа ашёлар моддий жавобгар бўлган томонга (тегишли инкассация бошқармасига) тақдим этилади.

Агар, ушбу пул боғламида тўловга яроқсиз, қалбаки пуллар мавжудлиги учун камомад аниқланса, бундай камомад учун мазкур пул боғламини шакллантирган банк кассири тўлиқ моддий жавобгар бўлади. Бунда, белгиланган тартибда далолатнома расмийлаштирилиб, автомашина юкхонасининг пломбали тизимчаси, қопнинг пломбали тизимчаси (бир марталик рақамланган штрих ёки QR кодли пластик пломбани), пломба намуналари, ҳужжат ва бошқа ашёлар моддий жавобгар бўлган томонга, тегишли банкка (филиалга) тақдим этилади.

345. Инкассация хизматининг махсус автомашинасига бир нечта банк учун мўлжалланган нақд пул ва қимматликлар жойланган бўлиб, уларнинг тегишли қисми белгиланган банкка олиб бориб топширилгач, автомашина юкхонаси эшиги инкассаторлар бригадаси бошлиғининг пломбаси билан пломбаланиб, нақд ва бошқа қимматликларни қабул қилиб олган банкнинг касса мудири (ёки ушбу вазифа буйруқ билан юклатилган банк бошқа масъул ходими) пломбири билан тасдиқланади.

Махсус автомашина эшигини очиб-ёпишнинг ушбу тартиби, ундаги нақд пул ва бошқа қимматликлар тегишли банкларга тўлиқ етказиб берилгунига қадар давом эттирилади.

346. Нақд пул ва бошқа қимматликларни ташиш инкассация хизматларининг ёпиқ кузовли махсус автомашиналарида амалга оширилиши лозим. Инкассация хизматлари нақд пул ва бошқа қимматликларни ташиб бориш, белгиланган банкка бут ва ўз вақтида етказиб бериш, уларнинг дахлсизлигини таъминлаш чораларини кўриши лозим.

348. Инкассаторларнинг махсус автомашинасидаги нақд пул ва бошқа қимматликлар қабул қилиб олувчи банкка ташиб келингач, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассаторлар томонидан топширилиши инкассаторлар бригадасининг барча аъзолари иштирокида амалга оширилиши лозим.

349. Банк иш куни якунлангач ёки умумий дам олиш кунлари инкассаторлар бригадаси томонидан банкнинг моддий жавобгар шахсларига тегишли ҳужжатлар тақдим этилган тақдирда:

инкассаторлар бригадасидан нақд пул ва бошқа қимматликларни белгиланган тартибда қабул қилиб олишлари;

инкассаторлар бригадасига нақд пул ва бошқа қимматликларни белгиланган тартибда, тўлиқ миқдорда топширилишини таъминлашлари мумкин.

Бунда, Марказий банк, инкассация хизматига эга бўлган тижорат банки ёки инкассация хизмати фармойишига асосан инкассаторлар бригадасидан қабул қилиб олинган ёки уларга топширилган нақд пул ва бошқа қимматликлар бўйича тегишли кирим ёки чиқим касса ҳужжатлари, улар банкка қабул қилиб олинган сана билан расмийлаштирилади ҳамда навбатдаги банк иш кунида улар асосида бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилади. Банк тегишли касса китобларига ёзувларни қайд этиш, бухгалтерия ўтказмалари амалга оширилганидан кейин бажарилади.

350. Банкнинг моддий жавобгар шахслари нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассаторлардан қабул қилиб олганларидан сўнг, жўнатилаётган нақд пулларнинг ёки жўнатилаётган қатъий ҳисобда турувчи бланклар ва бошқа қимматликлар рўйхатининг иккинчи ва учинчи нусхалари орқа тарафидаги «тилхат» қисмига имзо қўядилар ва банк муҳри билан тасдиқлайдилар.

Ушбу рўйхатнинг биринчи нусхаси нақд пул ва бошқа қимматликларни қабул қилиб олган банкда қолади, рўйхатнинг учинчи нусхаси эса инкассаторлар бригадаси бошлиғига қайтариб берилади.

351. Инкассаторлар бригадасининг бошлиғи инкассация бўлимига қайтиб келганидан сўнг, Марказий банк, инкассация хизматига эга бўлган тижорат банки ёки инкассация хизмати фармойишида қайд этилган нақд пуллар (ёки қатъий ҳисобда турувчи бланклар ва бошқа қимматликлар) белгиланган жойга ташиб бориб топширилганлигини тасдиқловчи жўнатилаётган нақд пуллар (ёки жўнатилаётган қатъий ҳисобда турувчи бланклар ва бошқа қимматликлар) рўйхатининг учинчи нусхасини инкассация бўлими бошлиғига (ёки унинг ўринбосарига) тақдим этади.

Нақд пул ва бошқа қимматликларни қабул қилувчи банк шартномада белгиланган муддатларда инкассация хизматига уларни ташиб беришда қилинган ҳақиқий харажатларни (тақдим этилган пул-ҳисоб-китоб ҳужжатларида қайд этилган суммаларни асосли эканлигини текшириб кўргач) тўлаб беради.

19-боб. Якуний қоидалар

352. Банк филиалларида касса ишини мазкур Йўриқномада белгиланган тартиб, қоидаларга мувофиқ ташкил этилиши бўйича Бош банк жавобгар ҳисобланади.

Мониторинг ва банкда ўтказилган тафтиш, текширув натижаларига кўра нақд пул ва бошқа қимматликлар билан касса операцияларини бажариш ёки уларнинг бут сақланишини таъминлаш борасида аниқланган камчиликларни ўз вақтида бартараф этиш юзасидан зарурий чораларни кўриши шарт.

353. Мижозларга сифатли касса хизматларини кўрсатиш, нақд пул ва бошқа қимматликлар билан касса операцияларини мазкур Йўриқнома талабларига риоя этган ҳолда бажарилиши ҳамда уларнинг бут сақланишини таъминлаш учун банк филиалининг бошқарувчиси, бош бухгалтери ва касса мудири жавобгардирлар.

354. Мазкур Йўриқнома талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўлади.

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 1-ИЛОВА

Кирим кассаси журнали ________________банк коди Т/р Мижоз ҳисоб рақами Кирим касса ҳужжати касса рамзи Сумма Назоратчи имзоси Кассир имзоси санаси рақами Чиқим кассаси журнали ________________банк коди № Мижоз ҳисоб рақами Чиқим касса ҳужжати касса рамзи Сумма Назоратчи имзоси Кассир имзоси санаси серияси рақами

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 2-ИЛОВА

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 3-ИЛОВА

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 4-ИЛОВА

Аҳолидан бир марталик тўловларни қабул қилиш бланки Хабарнома Тўловни олувчи (ташкилот номи) Ташкилот ҳ/в (ташкилотнинг банкдаги ҳисобварағи) Банк номи, МФОси (ташкилотнинг ҳ/в очилган банк номи, МФОси) Фуқаро (фамилияси, исми ва отасининг исми) Яшаш манзили (фуқаронинг яшаш манзили) Тўлов (тури, мақсади, номи) Тўлов суммаси қарздорлик суммаси жорий тўлов суммаси жарима суммаси ЖАМИ СУММА Кассир Тўловчининг имзоси: Хабарнома Тўловни олувчи (ташкилот номи) Ташкилот ҳ/в (ташкилотнинг банкдаги ҳисобварағи) Банк номи, МФОси (ташкилотнинг ҳ/в очилган банк номи, МФОси) Фуқаро (фамилияси, исми ва отасининг исми) Яшаш манзили (фуқаронинг яшаш манзили) Тўлов (тури, мақсади, номи) Тўлов суммаси қарздорлик суммаси жорий тўлов суммаси жарима суммаси ЖАМИ СУММА Кассир Тўловчининг имзоси:

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 5-ИЛОВА

ЖИСМОНИЙ ШАХСНИНГ СОЛИҚ ТЎЛОВЛАРИ УЧУН МАХСУС БЛАНК

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 6-ИЛОВА

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 7-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎155-шакл ‎‎____________________________________________________________________________ ‎ (банк / филиал номи) ‎ ‎ ‎ ‎‎‎Касса мудири, кирим, чиқим ва кечки касса кассири ‎томонидан қабул қилинган ёки топширилган ‎нақд пул ва бошқа қимматликларни қайд этиш ‎К И Т О Б И ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎______________________________________________________________________ ‎ (Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Бошланди: 20____ йил « ____ » ________________________ ‎Якунланди: 20____ йил « ____ » ________________________ ‎ ‎

Сана К И Р И М Ч И Қ И М Ҳужжатлари сони Суммаси Нақд пул ва бошқа кимматликларни топширган кассир Ҳужжатлари сони Суммаси Нақд пул ва бошқа кимматликларни қабул қилиб олган кассир рақам билан сўз билан (Ф.И.О.) имзоси рақам билан сўз билан (Ф.И.О.) имзоси

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 8-ИЛОВА

__________________________________________________________________ (банк / филиал номи) 20___ йил «____» ___________________да кирим кассаси кассири _____________________________________________________ (кирим кассаси кассирининг Ф.И.О.) Кирим касса ҳужжатларининг сони ва суммаси ҳамда сақлашга қабул қилинган қимматликлар сони ва суммаси тўғрисида МАЪЛУМОТНОМА 109-шакл Т/р Кирим қилинган нақд пул ва бошқа қимматликлар номи Кирим ҳужжатлари Кирим қилинган Кирим амалларини назорат қилувчи масъул ходим сони (дона) асосида сақлашга қабул қилинган қимматликлар бўйича берилган 004-шаклдаги квитанциялар сони нақд пуллар суммаси сақлаш учун қабул қилинган қимматликлар суммаси Ф.И.О. имзоси Бир кунда жами:________________________________________________________________________________________________________________________________________ _ (сумма рақам ва сўз билан) _______________________________________________________________________________ ___ ________________________________________________сўм нақд пуллар ва ______________________________________________________________________сўмлик қимматликлар кирим қилинди. (сумма рақам ва сўз билан) Кирим кассасикассири _______________________________ ________________ (Ф.И.О.) (имзо) Касса мудири ______________________________ ________________ (Ф.И.О.) (имзо)

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 8a-ИЛОВА

НАҚД ПУЛ ТУШУМЛАРИ СОЛИНГАН СУМКАНИ (ҚОПНИ) БАНКНИНГ КАССА ХОДИМИГА ТОПШИРИШ БЛАНКИ ‎ ‎‎НАҚД ПУЛЛАР СОЛИНГАН ____________-СОНЛИ СУМКАНИ (ҚОПНИ) ИЛОВА ҚАЙДНОМАСИ СУММА‎‎ ‎‎20___ йил « ____» ___________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‏ ‎‎ ‎‎‎Сумкани (қопни) топширувчи шахс _________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(Ф.И.О.) ‎ ‎ ДЕБЕТ‎‎‎‎‎‎ ‎ ‎‎Қабул қилувчи банк номи ____________________________________________ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Банк коди‎‎ ‎‎‎‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎КРЕДИТ ‎ ‎‎Пул кирим қилинадиган ҳ/р ____________________________________________ ‎____‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(хўжалик субъектини ёки банк ҳисобварағини номи) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Банк коди ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎Сумма сўз билан_________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎‎ ‎Сумкани (қопни) топширувчи шахс имзоси: ‎ ‎ ‎ ________ Нақд пул тушумлари ва бошқа қимматликлар солинган ҳамда оғзи пломбаланган ______________-сонли сумка (қоп) (нақд пул тушумлари ва бошқа қимматликлар саналмасдан), белгиланган тартибда банк кассасига қабул қилинди. Кассир: ____________________ _______ ‎ (Ф.И.О.) ‎‎‎______________ ‎(имзо) ‎‎Назоратчи:‎ ‎‎ ___ ‎‎__________________ ‎ ___________________ ( Ф.И.О.) ‎‎______________ ‎ (имзо) ‎‎_________________________________________________________________________________________________ НАҚД ПУЛ ТУШУМЛАРИ СОЛИНГАН СУМКАНИ (ҚОПНИ) БАНКНИНГ КАССА ХОДИМИГА ТОПШИРИШ БЛАНКИ ‎ ‎‎НАҚД ПУЛЛАР СОЛИНГАН ____________-СОНЛИ СУМКАНИ (ҚОПНИ) ИЛОВА ҚАЙДНОМАСИ СУММА‎‎ ‎‎20___ йил « ____» ___________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‏ ‎‎ ‎‎‎Сумкани (қопни) топширувчи шахс _________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(Ф.И.О.) ‎ ‎ ДЕБЕТ‎‎‎‎‎‎ ‎ ‎‎Қабул қилувчи банк номи ____________________________________________ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Банк коди‎‎ ‎‎‎‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎КРЕДИТ ‎ ‎‎Пул кирим қилинадиган ҳ/р ____________________________________________ ‎____‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(хўжалик субъектини ёки банк ҳисобварағини номи) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Банк коди ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎Сумма сўз билан_________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎‎ ‎Сумкани (қопни) топширувчи шахс имзоси: ‎ ‎ ‎ ________ Нақд пул тушумлари ва бошқа қимматликлар солинган ҳамда оғзи пломбаланган ______________-сонли сумка (қоп) (нақд пул тушумлари ва бошқа қимматликлар саналмасдан), белгиланган тартибда банк кассасига қабул қилинди. Кассир: ____________________ _______ ‎ (Ф.И.О.) ‎‎‎______________ ‎(имзо) ‎‎Назоратчи:‎ ‎‎ ___ ‎‎__________________ ‎ ___________________ ( Ф.И.О.) ‎‎______________ ‎ (имзо) ‎‎_________________________________________________________________________________________________

НАҚД ПУЛ ТУШУМЛАРИ СОЛИНГАН СУМКАНИ (ҚОПНИ) БАНКНИНГ КАССА ХОДИМИГА ТОПШИРИШ БЛАНКИ ‎ ‎‎НАҚД ПУЛЛАР СОЛИНГАН ____________-СОНЛИ СУМКАНИ (ҚОПНИ) ИЛОВА ҚАЙДНОМАСИ СУММА‎‎ ‎‎20___ йил « ____» ___________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‏ ‎‎ ‎‎‎Сумкани (қопни) топширувчи шахс _________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(Ф.И.О.) ‎ ‎ ДЕБЕТ‎‎‎‎‎‎ ‎ ‎‎Қабул қилувчи банк номи ____________________________________________ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Банк коди‎‎ ‎‎‎‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎КРЕДИТ ‎ ‎‎Пул кирим қилинадиган ҳ/р ____________________________________________ ‎____‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(хўжалик субъектини ёки банк ҳисобварағини номи) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Банк коди ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎Сумма сўз билан_________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎‎ ‎Сумкани (қопни) топширувчи шахс имзоси: ‎ ‎ ___ ‎ТИЛХАТ: Нақд пул тушумлари ва бошқа қимматликлар солинган ҳамда оғзи пломбаланган ______________-сонли сумка (қоп) (нақд пул тушумлари ва бошқа қимматликлар саналмасдан), белгиланган тартибда банк кассасига қабул қилинди. Кассир: ____________________ _______ ‎ (Ф.И.О.) ‎‎‎______________ ‎(имзо) ‎‎Назоратчи:‎ ‎‎ ___ ‎‎__________________ ‎ ___________________ ( Ф.И.О.) ‎‎______________ ‎ (имзо) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 9-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎____________________________________________________________________________ ‎ (банк / филиал номи) ‎ ‎ ‎ ‎ НАҚД ПУЛ ЧЕК ДАФТАРЧАСИ ‎ ‎ _____________-рақамдан _____________-рақамгача ‎ ‎ ‎(банк / филиалнинг тўртбурчак муҳри босиладиган жой) ‎ ‎______________________________________________ ‎(мижознинг банкдаги ҳисобварағи) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ҲИСОБВАРАҚ ЭГАСИДА ЁКИ БОШ (КАТТА) БУХГАЛТЕРДА ‎МАХСУС ҚЎРИҚЛАНАДИГАН СЕЙФ ЁКИ ТЕМИР ШКАФДА САҚЛАНАДИ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Чекни тўлдириш ва ундан фойдаланиш тартиби муқованинг 2-бетида кўрсатилган ‎ ‎

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 10-ИЛОВА

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 11-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 120-шакл ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (банк / филиал номи) ‎ ‎ ‎ ‎АЙЛАНМА КАССАДАГИ НАҚД МИЛЛИЙ ВАЛЮТАНИНГ ‎ҲИСОБИНИ ЮРИТИШ ‎‎К И Т О Б И ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___йил «_____»__________________да бошланди ‎ ‎20___йил «_____»__________________да якунланди ‎ ‎

Айланма касса лимитига доир хатнинг Айланма кассага лимит суммаси Банк / филиалнинг санаси рақами жўнатган ташкилот номи ўрнатилган сана рақам билан сўз билан раҳбари (имзо) бош бухгалтери (имзо) касса мудири (имзо)

Айланма касса ҳисобварағи 10101000_____________________________ Айланма кассадаги нақд пуллар «сўм»лар: сана_____/______/ 20___ йил сана_____/______/ 20___ йил сана_____/______/ 20___ йил ҳужжатлар сони суммаси ҳужжатлар сони суммаси ҳужжатлар сони суммаси кун бошига қолдиқ кирим чиқим кун охирига қолдиқ Тангалар Кун охирига «Айланма кассадаги нақд пуллар» қолдиғи — тангалар бўйича сана_____/______/ 20___ йил сана_____/______/ 20___ йил сана_____/______/ 20___ йил Тангалар қолдиғининг умумий суммаси Банкнотлар Кун охирига «Айланма кассадаги над пуллар» қолдиғи — банкнотлар бўйича сана_____/______/ 20___ йил сана_____/______/ 20___ йил сана_____/______/ 20___ йил Банкнотлар қолдиғининг умумий суммаси Жами қолдиқ суммаси: банк / филиал раҳбари имзолар ` имзолар имзолар бош бухгалтери касса мудири

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 12-ИЛОВА

________________________________________________ 20___ йил «____» ___________________ (банк / филиал номи) ______________________________________________________ (кассирнинг Ф.И.О.) Ҳисоб бериш шарти билан олинган ҳамда чиқим қилинган нақд пул ва бошқа қимматликлар суммаси, шунингдек, чиқим касса ҳужжатларининг сони тўғрисидаги МАЪЛУМОТНОМА 110-шакл Т/р Чиқим операцияларини назорат қилувчи масъул ходимнинг Ф.И.О. Чиқим ҳужжатлари Назорат қилувчи масъул ходимнинг имзоси Ҳисоб бериш шарти билан олинган нақд пул ва бошқа қимматликлар суммаси сони (дона) суммаси ЖАМИ: Касса мудирига: _______________________________________________________________________________________________________________________________сўм нақд пуллар ва (сумма рақам ва сўз билан) ______________________________________________________________________________________________________________сўмлик қимматликлар топширилди. (сумма рақам ва сўз билан) Чиқим кассаси кассири _________________________ (Ф.И.О.) ______________________ (имзо) Касса мудири _________________________ (Ф.И.О.) ______________________ (имзо)

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 13-ИЛОВА

_________________________________________ Банк (филиал) раҳбари: __________________________ ______________ М.Ў. (инкассация хизматининг номи) (Ф.И.О.) (имзо) М.Ў. (Инкассация хизмати) Инкассация йўналиши катта инкассатори: ___________________________ ______________ М.Ў. (Ф.И.О.) (имзо) Хўжалик юритувчи субъект раҳбари: ___________________________ ______________ М.Ў. ______________ -сонли ЙЎНАЛИШ (Ф.И.О.) (имзо) 20_____йил_____________________________ойи учун _____________-сонли ТАШРИФ ВАРАҚАСИ (ой номи) __________________________________________________________________________________________________________________ (хўжалик юритувчи субъектининг номи) Мижозга бириктирилган сумка (қоп)ларнинг рақамлари ____________________________________________________________________________ Мижоз манзили _________________________________________________________________________________ Мижоз телефон рақами _________________________ Мижознинг фаолият тури: ______________________________________ (тушум пулига боғлиқ бўлган фаолият тури) Мижознинг банк(филиал)даги ҳисоб рақами _________________________________ Кун Мижоз томонидан тушум пуллари солинган сумкаларни (қопларни) топшириш вақти Тушум пули солинган сумкалар (қоплар) Инкассаторлардан қабул қилинган бўш сумкалар (қоплар) рақами Хўжалик юритувчи субъект раҳбарининг имзоси Мижознинг иш вақтини тугаши: ______ соат________дақиқа Инкассаторнинг ташриф вақти _______соат __________дақиқа Инкассаторнинг дам олиш кунларидаги ташриф вақти ______соат ________дақиқа соат дақиқа рақами бўйича қайд этилган нақд пуллар суммаси Инкассация хизмати ташрифининг даврийлиги ___________________________ (ҳар куни, ва ҳ. к.) _______________ Агар тушум пуллари инкассаторга топширилмаса, хўжалик юритувчи субъектнинг мансабдор шахси ўша сана қаторига тушум пулларини топширмаслик сабабини кўрсатиб тасдиқлаши шарт. Ёзишда хатога йўл қўйилган ҳолларда, нотўғри ёзув устидан чизиқ тортилиб (ўчирилиб), тўғриси эса ташриф варақасининг ҳошиясига ёзиб қўйилади. Икки ёки ундан ортиқ сумкалар (қоплар) топширилса ёки қабул қилинса, «Тушум пуллари солинган сумка (қоп)» рақами ва «Инкассатордан қабул қилинган бўш сумка (қоп)» рақами устунига рақамлар ўрнига қоп(сумка)лар сони сўз билан ёзилади. Инкассаторнинг такрорий келиши (мижозга қайта ташриф қилинганида), топширилган тушум пуллари «Такрорий ташрифлар (мижозга қайта киришлар)» бўлимига ёзилади. Ташриф варақасини инкассаторлар томонидан тўлдирилиши ман этилади. 1. 2. 3. 4. 5.

(13-илованинг орқа томони) Кун Мижоз томонидан тушум пуллари солинган сумкаларни (қопларни) топшириш вақти Тушум пули солинган сумкалар (қоплар) Инкассаторлардан қабул қилинган бўш сумкалар (қоплар) рақами Хўжалик юритувчи субъект раҳбарининг имзоси Кун Мижоз томонидан тушум пуллари солинган сумкаларни (қопларни) топшириш вақти Тушум пули солинган сумкалар (қоплар) Инкассаторлардан қабул қилинган бўш сумкалар (қоплар) рақами Хўжалик юритувчи субъект раҳбарининг имзоси соат дақиқа рақами бўйича қайд этилган нақд пуллар миқдори (сўм) соат дақиқа рақами бўйича қайд этилган нақд пуллар миқдори (сўм) 6. 25. 7. 26. 8. 27. 9. 28. 10. 29. 11. 30. 12. 31. 13. ЖАМИ: _________________________________________________________________ 14. (биринчи ташрифларда инкассация қилинган сумма) 15. ТАКРОРИЙ ТАШРИФЛАР (МИЖОЗГА ҚАЙТА КИРИШЛАР) 16. 17. 18. 19. ЖАМИ: _________________________________________________________________ 20. (такрорий ташрифларда инкассация қилинган сумма) 21. ҲАММАСИ: _________________________________________________________________ 22. (ой давомида инкассация қилинган сумма) 23. Текширди: ________________________________________________________ __________ 24. (инкассация хизмати (бўлинма) раҳбари Ф.И.О., имзоси) (сана)».

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 14 а -ИЛОВА

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 14 б -ИЛОВА

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 14 в -ИЛОВА

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 15-ИЛОВА

Инкассаторлар гуруҳига топширилган бўш сумка (қоп)ларнинг сони тўғрисида

20 ___ йил « ____» ________________да _______-сонли йўналиш (____-ташриф) бўйича ______________________ бўлинмасидан ___________________________ (инкассация ёки банк номи) Т/р Йўналиш (ташриф*) рақами Сони (дона) Қабул қилиб олди йўналиш катта инкассатори Инкассация сумкалари Стандарт қоплар Ф.И.О. имзоси 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. Жами: Топширди: ___________________________ ___________ (Ф.И.О.) (имзо)

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 17-ИЛОВА

Инкассация сумкасидаги (қопидаги) нақд пул ва бошқа қимматликларни ‎қайта санаш натижалари бўйича тузилган ‎ДАЛОЛАТНОМА ‎‎____________________________________банк ___________________ филиали ________________кассаси кассири ‎‎(банк номи) ‎‎‎(филиал номи) (кассанинг номи)‎‎ ‎‎ ‎‎_______________________________________ томонидан 20_____ йилнинг «_____» ________________________ да ‎‎(кассирнинг Ф.И.О.) ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎______________________________________________________нинг ___________-сонли инкассация сумкаси (қопи) (тушум пулларини солган субъектнинг номи)‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎очилиб, ундаги нақд пуллар қайта саналганида, ______________________________________________________сўмлик ‎ ‎‎ ‎‎‎(сумма рақам ва сўз билан) ‎‎ ‎‎ ___________________________ҳамда _________________________ сўмлик ___________________________ пуллар ‎ (камомад, ортиқча) ‎‎ (сумма рақам ва сўз билан)‎‎ ‎‎ (тўловга яроқсиз, қалбаки)‎‎ Ушбу инкассация сумкаси (қопи)даги нақд пуллар __________________________________ кассасининг назоратчиси ___________________________томонидан қайта санаб кўрилганида, ________-сонли ‎‎ ‎ (назоратчининг Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎инкассация сумкаси(қопи)да ҳақиқатда жами: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_____________________________________________________________сўмлик нақд пуллар мавжудлиги, шунингдек, (сумма рақам ва сўз билан) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎___________________________________________________________сўмлик__________________________ пуллар, (сумма рақам ва сўз билан) ‎ ‎ ‎‎(камомад, ортиқча) ‎ ‎ ‎‎__________________________________________________________ сўмлик __________________________ пуллар ‎‎(сумма рақам ва сўз билан) ‎ ‎‎ ‎‎(тўловга яроқсиз, қалбаки) ‎ ‎ ‎‎Аниқланган ________________________________________________ сўмлик ______ дона қалбаки пулларда, уларнинг ‎ ‎ ‎ ‎‎(умумий суммаси рақам ва сўз билан) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎номинал қиймати, серияси, тартиб рақами ва ишлаб чиқарилган йили қуйидагича қайд этилган: ‎ ________сўмлик, серияси:______, тартиб рақами___________, ишлаб чиқарилган ______ йил; ‎________сўмлик, серияси:______, тартиб рақами____________, ишлаб чиқарилган ______ йил; ‎ ________сўмлик, серияси:______, тартиб рақами____________, ишлаб чиқарилган ______ йил. ‎Инкассация сумкаси (қопи)даги нақд пул ва бошқа қимматликларни қайта санаш натижалари бўйича тузилган ушбу далолатномада қайд этилган маълумотларни тўғри эканлигини тасдиқлаб, имзо чекувчилар: ‎ ‎‎Назоратчи: ‎‎Кассир: ‎ ‎__________________: ‎ __________________: ‎ __________________: ‎‎______________________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎______________________________________ ‎ (Ф.И.О.) ‎ ______________________________________ ‎ (Ф.И.О.) ‎______________________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎______________________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎‎____________________ ‎(имзо) ‎____________________ ‎(имзо) ‎____________________ ‎(имзо) ‎____________________ ‎ (имзо) ‎____________________ ‎ (имзо) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 18-ИЛОВА

Банк (филиал) кассасига қабул қилинган нақд пул тушумлари солинган ва бўш инкассация сумка(қоп)лари тўғрисидаги

I. 20___ йилнинг «____» ______________да банк (филиал) __________________ кассасига инкассаторлар гуруҳидан Т/р Йўналиш (ташриф) рақами банк (филиал) кассасига қабул қилинган инкассация сумкаси(қопи) рақами юк хати бўйича тушум пулларининг қайд этилган суммаси (сўмда) Изоҳлар сумма рақам билан сумма сўз билан Жами: сўм тушум пуллари солинганлиги эълон қилинган сумка(қоп)лар қабул қилинди. Ушбу қабул қилинган пуллик сумка(қоп)лар орасидан қуйидаги нуқсонли (шикастланган) сумка (қоп)лар банк (филиал) _______________________ кассасида инкассаторлар иштирокида очилиб, ундаги нақд пул тушумлари қайта саналиб: Т/р Йўналиш (ташриф) рақами Очилган инкассация сумка(қопи) ва уларга солинган нақд пул тушумларининг суммаси (сўмда) сумка(қоп) рақами сумма рақам билан сумма сўз билан Жами: сўм тушум пуллари қайта санаб қабул қилинди. Шунингдек, ___________________________ та бўш инкассация сумка (қоп)лари қабул қилинди. ____________________ (қопларнинг сони; рақам ва сўз билан) Топширди инкассаторлар гуруҳи аъзолари : ________________________ ___________ (Ф.И.О) (имзо) ________________________ ___________ (Ф.И.О) (имзо) М.Ў . (инкассация) ________________________ ___________ (Ф.И.О) (имзо) Қабул қилиб олди банкнинг кечки касса ходимлари : Кассир ________________________ ___________ (Ф.И.О) (имзо) Бухгалтер-назоратчи ________________________ ___________ (Ф.И.О) (имзо) М.Ў . (банк кечки кассаси) ( орқа томони ) II . 20____ йилнинг «____» ___________да касса мудири банк(филиал)нинг кечки кассада очилган нуқсонли сумка (қоп)дан чиққан _____________________________________________________ сўмлик ____________________________________________ (сумма рақам ва сўз билан) нақд пулларни, ушбу сумка (қоп)ни ҳужжатлари ва тузилган далолатнома (17-илова)да қайд этилган маълумотлар билан таққослаб кўрган ҳолда кечки касса кассиридан қабул қилиб олди. Кечки касса ходимларидан қабул қилиб олди : Касса мудири __________________________ ___________ (Ф.И.О) (имзо) III . 20____ йилнинг « ____» _________________да банк бўлинмаси қайта санаш кассасининг : 1-назоратчиси ______________________________________________________ та тушум пуллари (қопларнинг сони рақам ва сўз билан) солинган ва _________________________________________ та бўш инкассация сумкалари (қоплари)ни _____________________ (қопларнинг сони рақам ва сўз билан) кечки касса ходимларидан қабул қилиб олди: Қайта санаш кассасининг назоратчиси : __________________________ ___________ (Ф.И.О) (имзо) 2-назоратчиси ______________________________________________________ та тушум пуллари (қопларнинг сони рақам ва сўз билан) солинган ва _________________________________________ та бўш инкассация сумкалари (қоплари)ни ____________________ (қопларнинг сони рақам ва сўз билан) кечки касса ходимларидан қабул қилиб олди: Қайта санаш кассасининг назоратчиси : __________________________ ___________ (Ф.И.О) (имзо) IV . 20___ йилнинг «___» _______________да банк (филиал) кассасига инкассаторлар гуруҳидан қабул қилиб олинган инкассация сумка(қоп)ларидаги нақд пул тушумлари қайта санаш кассаси кассирлари томонидан қайта санаб чиқилганидан: _____________________________ сўм ______ тийинлик камомад (шу жумладан, _____________ сўмлик тўловга яроқсиз, _____________ сўмлик қалбаки) пуллар; _______________________________ сўм _____ тийинлик ортиқча пуллар мавжудлиги аниқланди. Натижада, инкассаторлар гуруҳи томонидан банк (филиал)нинг бинодан ташқарида жойлашган кассаларидан йиғиб келинган ________________ та инкассация сумка (қоп)ларидаги ўраб- боғланган _____________________________________________________________________ сўмлик нақд (сумма рақам ва сўз билан) пуллар ва __________________________________________________ сўмлик қимматликлар, шунингдек, _______________________ (сумма рақам ва сўз билан) Мижозларнинг ___________________ та инкассация сумкаси (қопи)дан чиққан ва қайта санаш кассаси кассирлари томонидан қайта саналган _________________________________________________ сўмлик __________________________________________ (ҳақиқатда чиққан сумма рақам ва сўз билан) нақд пуллар банк (филиал) айланма кассасига кирим қилинди. Касса мудири : __________________________ ___________ (Ф.И.О) (имзо) Текширди: Бош бухгалтер : __________________________ ___________ (Ф.И.О) (имзо)

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 19-ИЛОВА

_________________________________________________банк ________________________________________________филиали 20____ йил « ____ » _______________________________________ Нақд пул ва бошқа қимматликларни қайта санаш натижалари бўйича НАЗОРАТ ҚАЙДНОМАСИ Иш куни бошида, қайд қилинган умумий суммаси ______________________сўм бўлган _________ та инкассация сумкаси (қопи) қайта санаш учун қабул қилинди. Иш куни мобайнида, қайд қилинган умумий суммаси ______________________сўм бўлган _________ та инкассация сумкаси (қопи) қайта санаш учун қабул қилинди. Бошқа саноқ бригадалари назоратчисига, қайд қилинган умумий суммаси ______________________сўм бўлган _________ та инкассация сумкаси (қопи) қайта санаш учун топширилди. 176-шакл Т/р _____________________________________________________________________________________________ Т/р _____________________________________________________________________________________________ (сановчи-кассирнинг Ф.И.О.) (сановчи-кассирнинг Ф.И.О.) Сумка (қоп) рақами Сумка (қоп)га солинган нақд пул тушумлари бўйича Сумка(қоп) рақами Сумка (қоп)га солинган нақд пул тушумлари бўйича нақд пул тушумлари бўйича ҳисоб-китоб чеклари бўйича нақд пул тушумлари бўйича ҳисоб-китоб чеклари бўйича Умумий суммаси шу жумладан Чеклар умумий сони Чеклар умумий суммаси Изоҳлар Умумий суммаси шу жумладан Чеклар умумий сони Чеклар умумий суммаси Изоҳлар ортиқча пуллар суммаси камомад суммаси тўловга яроқсиз / қалбаки пуллар суммаси ортиқча пуллар суммаси камомад суммаси тўловга яроқсиз / қалбаки пуллар суммаси 1 . 1 . 2 . 2 . 3 . 3 . 4 . 4 . 5 . 5 . 6 . 6 . 7 . 7 . 8 . 8 . 9 . 9 . 10 . 10 . 11 . 11 . 12 . 12 . 13 . 13 . 14 . 14 . 15 . 15 . 16 . 16 . 17 . 17 . 18 . 18 . Сановчи кассир : ________________________________________ __________________ Сановчи кассир : ________________________________________ __________________ (Ф.И.О.) (имзо) (Ф.И.О.) (имзо) Назоратчи : ________________________________________ __________________ Назоратчи : ________________________________________ __________________ (Ф.И.О.) (имзо) (Ф.И.О.) (имзо)

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 20-ИЛОВА

________________________________________________________________________ (банк, филиал номи) 20____ йил «_____» ______________________________ га Қайта санаш кассасининг кассири _________________________________________________________ нинг ____________________________ (Ф.И.О.) НАЗОРАТ ВАРАҚАСИ 175-шакл Т/р Касса мудири ёки бошқа кассирга топширилган нақд пул ва бошқа қимматликлар Нақд пул ва бошқа қимматликларни қабул қилиб олган касса мудири/кассирнинг суммаси (рақам ва сўз билан) боғламлари сони (дона) Ф.И.О. тасдиқловчи имзоси Жами: Нақд пул ва бошқа қимматликларни сановчи кассир_______________________________ (кассирнинг имзоси)

(20-илованинг орқа тарафи) Т/р Қайта санаш учун қабул қилиб олинган нақд пул ва бошқа қимматликларни Сановчи кассирнинг тасдиқловчи имзоси суммаси топширувчининг Ф.И.О. рақам билан сўз билан Жами:

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 21-ИЛОВА

Нақд пул боғлами, дастаси (қопчадаги тангалар) орасидан аниқланган камомад ‎(шу жумладан, тўловга яроқсиз, қалбаки) ёки ортиқча пуллар бўйича тузилган ‎ДАЛОЛАТНОМА 20___ йил «____» __________________ ___________________ шаҳри (тумани) Ушбу далолатнома ______________________________________________________________да шу ҳақида тузилдики, (банк, филиал номи) ‎‎ ‎‎ ‎‎ _____________________________________________ ўрамидаги ёки _________________________________кассири («Давлат белгиси» МЧЖ корхонаси) ‎‎ (банк / филиал номи) ‎‎ ‎‎ _________________________________________ёки ижоз____________________________________томонидан қайта ‎ (кассирнинг Ф.И.О.)‎‎ (мижознинг Ф.И.О.) ‎‎ санаб кўрилганида, 20_______ йилнинг «______» ____________________________да ўраб-боғлаган, номинал қиймати ‎____________________________________________сўм (ёки тийин) бўлган банкнотлар боғлами / дастаси (ёки қопчага ‎солинган тангалар)дан_________________________________________________________________сўмлик камомад, ‎ (камомад суммаси рақам ва сўз билан) ‎‎ жумладан __________________________________________сўмлик___________________________________пуллар ‎‎ (тўловга яроқсиз / қалбаки пуллар суммаси) ‎ ‎ ‎‎(тўловга яроқсиз / қалбаки) ‎ ‎ёхуд __________________________________________________________сўмлик ортиқча аниқланди. ‎ (ортиқча пул суммаси рақам ва сўз билан) Касса хатоликлари аниқланган __________________________________________- рақамли клише босилган боғламдаги Б‎анкнотлар / _____________________________________ -рақамли пломбир изи босилган қопчадаги тангалар такроран кассир_____________________________________________томонидан назоратчи _____________________________ (қайта санаган кассирнинг Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎‎(назоратчи Ф.И.О.) ‎ ‎‎________________________________________________ кузатуви остида тўлиқ қайта санаб кўрилганида ҳақиқатда ҳам ‎______________________________сўмлик ____________________________________________борлиги тасдиқланди. ‎‎(сумма рақам ва сўз билан) ‎ ‎‎‎(ортиқча/ камомад /тўловга яроқсиз / қалбаки пул)‎‎‎ ‎ ‎ ‎ Аниқланган ______________________________________________ сўмлик _______ дона қалбаки пулларда, уларнинг (умумий суммаси рақам ва сўз билан) ‎ ‎ ‎ номинал қиймати, серияси, тартиб рақами ва ишлаб чиқарилган йили қуйидагича қайд этилган: ‎________сўмлик, серияси:______, тартиб рақами___________, ишлаб чиқарилган ______ йил; ‎________сўмлик, серияси:______, тартиб рақами____________, ишлаб чиқарилган ______ йил; ‎________сўмлик, серияси:______, тартиб рақами____________, ишлаб чиқарилган ______ йил. ‎Аниқланган қалбаки пуллар бўйича ___________________________ички ишлар бўлимига ёзма равишда хабар берилди. ‎Ушбу тузилган далолатномага қуйидагилар илова қилинмоқда (мавжуд бўлмаган ашёлар устидан чизиқ тортиб ўчирилсин): — тўловга яроқсиз/қалбаки пул аниқланган боғламнинг устки накладкаси; ‎— банкнотлар боғлами (тангали қоп оғзи) ўралган тизимча пломбаси билан; ‎— клише босилган целлофан пакет; ‎— дастанинг тўлиқ 10 та бандероли (тангали қопнинг ёрлиғи). ‎Аниқланган камомад (шу жумладан, тўловга яроқсиз / қалбаки пуллар) суммасини _______________________банкнинг ________________________________-ҳисобварағига нақд пулсиз ҳисоб-китоб орқали ўтказиб беришингизни сўраймиз. ‎Банкнотлар боғлами / қопчадаги тангаларни қайта санаш натижалари бўйича тузилган ушбу далолатномада қайд этилган маълумотларни тўғри эканлигини тасдиқлаб, имзо чекувчилар: ________________ ‎(лавозими) ‎ ‎________________ ‎ (лавозими) ________________ ‎(лавозими) ‎‎______________________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎‎______________________________________ ‎ (Ф.И.О.) ‎ ______________________________________ ‎ (Ф.И.О.) ‎‎____________________ ‎(имзо) ‎‎____________________ ‎(имзо) ‎____________________ ‎(имзо) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 22-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (банк / филиал номи) ‎ ‎ ‎ ‎Қайта санаш кассасида аниқланган ‎касса хатоликларини қайд этиш ‎К И Т О Б И ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___йил «_____»__________________да бошланди ‎ ‎20___йил «_____»__________________да якунланди ‎ ‎

Сана Хўжалик юритувчи субъект номи (ёки пул боғламини шакллантирган кассирни Ф.И.О.) Сумка (қоп)нинг (ёки пул боғламининг пломбир, клише) рақами Аниқланган касса хатолигининг тури ва суммаси Хатоликни аниқлаган кассирнинг Ф.И.О. ортиқча камомад шу жумладан тўловга яроқсиз қалбаки

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 25-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг банкнот ва тангаларини тўловга яроқли эканлигини аниқлаш

1. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қонуний тўлов воситаси ҳисобланган ва уларнинг ҳақиқийлиги шубҳа туғдирмайдиган, тегишли ҳимоя белгиларига эга бўлган ҳамда етарли миқдорда ўзининг ҳажмини сақлаб қолган Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг банкнот ва тангалари тўловга яроқли ҳисобланади.

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фаолият юритаётган барча хўжалик юритувчи субъектлар тегишли ҳимоя белгиларига эга бўлган қуйидаги банкнотларни ҳеч қандай монеликсиз тўловга қабул қилишлари ва тушум пули сифатида банкларга топширишлари лозим:

ҳар қандай қисмида тешик ёки йиртилиш бўлган, қоғози сийқаланган (ишқаланиш оқибатида юпқалашиб, юмшоқ қоғоз кўринишига келиб қолган) ҳамда доғлари бўлган ва турли расм ва (ёки) ёзувлар ёзилган банкнотлар;

йиртилиб бўлакларга ажралган ва елимланган пуллар — агар пулнинг қисмлари шубҳасиз битта банкнотга тегишли бўлса;

бўёқ моддалари ёки кислота тўкилган, табиий ранги ўзгарган, куйган, бўялган ёки чизилган пуллар;

умумий ҳажмининг 55 фоизидан кам бўлмаган қисмини сақлаб банкнотлар.

2. Банк кассасига мижозлар томонидан тегишли ҳимоя белгилари мавжуд бўлган лекин, жиддий шикастланган (хусусан, катта бир қисми яъни, банкнот умумий ҳажмининг камида 40 — 45 фоизи мавжуд бўлмаган) банкнотлар тақдим этилса, уларнинг тўловга яроқли эканлигини аниқлашда махсус катакчалардан фойдаланиш лозим.

Ушбу махсус катакчалар сони 200 тани ташкил этиб, горизонтал жойлашган 20 та катак банкнот энининг узунлигини, вертикал жойлашган 10 та катак эса банкнот бўйининг узунлигини ташкил этади.

3. Марказий банк томонидан муомалага киритилган банкнотларнинг (100 фоиз ҳажми) тўлиқ майдони қуйидаги ўлчамларни:

1000 (2001 йил намунасидаги), 5000 (2013 йил намунасидаги), 10000 (2017 йил намунасидаги), 50000 (2017 йил намунасидаги) ва 100000 (2019 йил намунасидаги) сўмлик банкнотлар учун катак майдони 144 х 78 mm.ни;

2021 йил намунасидаги 2000 ва 5000 сўмлик банкнотлар учун катак майдони 142 х 69 mm.ни;

2021 йил намунасидаги 10 000, 20 000 ва 50 000 сўмлик банкнотлар учун катак майдони 147 х 69 mm.ни;

2021 йил намунасидаги 100 000 сўмлик ва 2022 йил намунасидаги 200 000 сўмлик банкнотлар учун катак майдони 152 х 69 mm.ни ташкил этади.

Шунинг учун ҳам банкнотлар номинал қийматини инобатга олинган ҳолда уларнинг тўловга яроқли эканлигини аниқлашда ҳар бир гуруҳ учун мос ўлчамдаги (катаклари сони 20х10 бўлган) алоҳида катаклардан фойдаланилиши шарт.

4. Шикастланиш туридан қатъи назар, (шакли бузилган, пачоқланган, сийқаланган (ишқаланиш оқибатида металли юпқалашган), тешилган, қирқилган, синдирилган, ишқорга солинган, бирор бир металл билан пайвандланган, оловда эритилган, кўкариб ва қорайиб кетган) ўзининг тўла ҳажмини ва олд томонидаги қиймати тасвирини сақлаб қолган ҳамда ҳақиқийлигига шубҳа туғдирмайдиган металл тангалар тўловга яроқли ҳисобланади.

5. Банк кассасига нақд пуллар кирим қилинаётганида, улар кассирлар томонидан сараланиши ҳамда «муомалага яроқли», «эскирган», «тўловга яроқсиз» пуллар тоифаларига ажратилиши керак.

«Муомалага яроқли» бўлган банкнотлар тоифасига сийқаланмаган (банкнот қоғозининг мустаҳкамлиги, уни яна муомалада айланиши учун имконият берадиган даражада мустаҳкам) ҳамда шикастланганлиги қуйидаги даражада бўлган банкнотлар киради:

ҳеч қандай шикастланиш белгиларига эга бўлмаган банкнотлар;

банкнотнинг айрим қисмига (ёки қисмларига) ёзилган ёзувлар ёки бўялган (бўёқ тўкилган) жойи банкнот умумий ҳажмининг 5 фоизидан ошмайдиган (яъни, ёзувларнинг эгаллаб турган умумий майдони, 200 та катакчанинг 10 тасидан ошмаса) ҳамда пулнинг номиналини ёки унинг ҳақиқийлигини аниқлашга халақит бермайдиган банкнотлар;

банкнотнинг йиртилган, тешилган жойини диаметри ёки йиртилиб тушган бурчаги (қисми) 1 см.дан ошмайдиган ҳамда ушбу шикастланишлар банкнотнинг номиналини ёки унинг ҳақиқийлигини аниқлашга халақит бермайдиган банкнотлар;

ранги кескин тарзда ўзгармаган банкнотлар.

6. Банкнотни сийқаланиш ёки шикастланиш даражаси ушбу қоиданинг 5-бандида санаб ўтилган талабларга жавоб бермайдиган ҳамда ҳақиқийлиги шубҳа уйғотмайдиган, шунингдек, банкнот умумий ҳажмининг 55 фоизидан кам бўлмаган қисми сақланиб қолган банкнотлар «эскирган» пуллар тоифасига киритилиши лозим.

7. Банкнот умумий ҳажмининг 55 фоизидан кам қисми сақланиб қолган бўлса ёки тегишли ҳимоя белгиларига эга бўлмаган банкнотлар яъни, «қалбаки» пуллар ҳамда банкнотдаги унинг номинал қийматини акс эттирувчи ёзув ва рақамларни ўзгартириш орқали ҳосил қилинган «сохта» пуллар — «тўловга яроқсиз» пуллар тоифасига киритилади.

8. «Давлат Белгиси» МЧЖ корхоналари томонидан нуқсонли банкнот ва тангалар ишлаб чиқарилганлиги аниқланса, банк ҳеч қандай монеликсиз, Марказий банкнинг Ҳисоб-китоб касса марказларида, уларни «муомалага яроқли» пулларга алмаштириб олишлари мумкин.

Бунда, банк томонидан ушбу нуқсонли банкнот ва тангалар Марказий банкнинг Бош бошқармалари Ҳисоб-китоб касса марказларига топширилиши лозим.

9. Мижозлар нуқсонли, шикастланган ва ўзининг етарли миқдордаги (55 фоиздан кам бўлмаган) ҳажмини сақлаб қолган ҳамда ҳақиқийлиги шубҳа ўйғотмайдиган банкнотларни банк кассаларида «муомалага яроқли» пулларга алмаштириб олишлари мумкин.

10. Шикастланган банкнотни унинг номинал қийматини инобатга олган ҳолда, унга мос келувчи (тегишли ўлчамдаги) катакларга шундай жойлаштирилиши керакки, бунда унинг сақланиб қолган қисми катакларнинг четки чегараларидан бошлаб жойлаштирилган бўлиши лозим.

Жойлаштирилган банкнотнинг шикастланган қисми унинг контури бўйлаб чизиб чиқилади ва банкнотнинг сақланиб қолгани қисми тўлиқ банд этган катаклар сони санаб чиқилади.

Сўнгра, банкнотнинг сақланиб қолган қисмини контури бўйлаб, тўлиқ банд этилмаган (камида ярми банд этилган) катаклар сони санаб чиқилади ва иккита шундай ярми банд этилган катакчалар — битта бутун катак ҳисобланган ҳолда, ушбу ҳисобланган бутун катаклар умумий сони, шикастланган банкнот тўлиқ банд этган катаклар сонига қўшилади.

Ҳисоблаш натижаларига кўра, банкнотнинг сақланиб қолган қисми 110 та катакчани банд этса, яъни банкнотнинг сақланиб қолган қисми, унинг умумий ҳажмини 55 фоизини (сақланмаган қисми эса 90 та катакчани, яъни, банкнот умумий ҳажмининг 45 фоизини) ташкил этса, шунингдек, банкнотнинг шикастланиш тури ва шикастланган қисмининг қандай жойланишидан қатъи назар, бундай банкнотлар «тўловга яроқли» ҳисобланади.

11. Ҳимоя белгилари мавжуд бўлган банкнот бир неча қисмларга бўлинган бўлиб, унинг бир катта бўлагини (қисмини) эгаллаб турган майдони 55 фоиздан кам бўлмаса ёки банкнотнинг бир неча қисмлари сўзсиз бир банкнотга тегишли бўлиб, уларнинг эгаллаган майдони 55 фоиздан кам бўлмаган тақдирда — бундай банкнотлар ҳам «тўловга яроқли» деб ҳисобланади.

Шунингдек, ҳимоя белгилари мавжуд бўлган банкнот бир нечта бўлакларга бўлинган бўлиб, унинг банкнот умумий ҳажмининг 55 фоизидан катта бўлган бўлаги мавжуд бўлиб, унда пулнинг серияси ва тартиб рақами қайд этилган қисмлари сақланиб қолмаган бўлса ҳам бундай банкнотлар «тўловга яроқли» ҳисобланади.

12. Жиддий шикастланган банкнотларни ўраб-боғлаш ёки ташиш вақтда банкнотни сақланиб қолган қисмини асраш мақсадида, ушбу банкнот калькага ёки юпқа қоғозга елимланиши лозим. Шунингдек, бир банкнот бир нечта банкнот бўлакларидан шакллантирилганлиги аниқланса, ҳар бир банкнотга тегишли бўлган бўлаклар алоҳида юпқа қоғоз (калька)га елимланган (қоғоз ёрдамида банкнотнинг тўлиқ ҳажми шакллантирилган) ҳолда, банкнот умумий ҳажмининг 55 фоизини сақлаб қолмаган банкнотлар «тўловга яроқсиз» банкнотлар тоифасига киритилиши ҳамда ушбу банкнотларнинг номинал қиймати қандай эканлигидан қатъи назар, уларнинг ҳар бири «1 сўм» шартли баҳода 90145 — «Тўловга яроқсиз банкнот ва тангалар» балансдан ташқари ҳисобварағига кирим қилиниши керак.

13. Банкнот ва тангаларнинг тўловга яроқли эканлиги ёки яроқли эмаслиги бўйича хулосани, уни қабул қилаётган банк (филиал) мутахассислари томонидан чиқарилади. Агарда, банк (филиал) мутахассислари нақд пулларни тўловга яроқли эканлигини аниқлаш борасида асосли хулоса чиқаришга қийналсалар, бундай ҳолларда шубҳали нақд пуллар экспертизага қабул қилиниши лозим.

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 26-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎004-шакл ‎‎__________________________________________________________________________________________________ ‎ (банк / филиал номи) ‎ ‎ ‎ ‎‎‎ Банк (филиал) кассасига нақд пул ва бошқа қимматликлар ‎сақлаш учун топширилганлигини тасдиқловчи ‎КВИТАНЦИЯ КИТОБЧАСИ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎________________________-рақамдан ‎ ‎ ‎ ‎‎_______________________-рақамгача ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎

Т/р Сақлаш учун нақд пул ва қимматликлар қабул қилинганлигини тасдиқловчи квитанция Шу жумладан (нотўғри тўлдирилган) яроқсиз квитанция Имзолар берилган сана рақами берилган хўжалик юритувчи субъект мижоз вакили банк (филиал) номи ходимининг Ф.И.О. сони серияси рақами бош бухгалтери Назоратчиси

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 27-ИЛОВА

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 28-ИЛОВА

_____________________________________________________ (банк / филиал номи) 20 ___ йил «_____» ____________________га КУНЛИК КАССА АЙЛАНМАЛАРИ БЎЙИЧА ЙИҒМА МАЪЛУМОТНОМА 111-шакл Т/р Касса операциялари тури Ҳужжатлар сони (дона) Суммаси (сўмда) 1. Бир кунлик жами кирим шу жумладан: Баланс ҳисобварақлари бўйича Балансдан ташқари ҳисобварақлар бўйича 2. Бир кунлик жами чиқим шу жумладан: Баланс ҳисобварақлари бўйича Балансдан ташқари ҳисобварақлар бўйича Касса мудири __________________________ (Ф.И.О.) __________________ (имзо) Ушбу йиғма маълумотнома 109 ва 110-шаклдаги маълумотномалар ҳамда бухгалтерия ҳисоби (журнали) маълумотлари билан таққосланди. Бош бухгалтер __________________________ (Ф.И.О.) __________________ (имзо)

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 29-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 171-шакл ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (банк / филиал номи) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ПУЛ ОМБОРИДАГИ ҚАТЪИЙ ҲИСОБДА ТУРУВЧИ БЛАНКЛАР ҲАМДА ‎САҚЛАНАЁТГАН ҚИММАТЛИКЛАР ҚОЛДИҒИНИ ҚАЙД ЭТИШ ‎‎К И Т О Б И ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___йил «_____»__________________да бошланди ‎ ‎20___йил «_____»__________________да якунланди ‎ ‎

Қатъий ҳисобда турувчи бланкалар номи Банк иш куни охирига қатъий ҳисобда турувчи бланкалар қолдиғи (сўмда) ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . 20___ йил 20___ йил 20___ йил 20___ йил 20___ йил 20___ йил Нақд пул чек дафтарчаси Банк омонат дафтарчалари ЖАМИ: Сақланаётган қимматли қоғозлар ва бошқа қимматбаҳо буюмлар номи Банк иш куни охирига сақлаш учун қабул қилинган қимматликлар қолдиғи (сўмда) ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . 20___ йил 20___ йил 20___ йил 20___ йил 20___ йил 20___ йил 1. Сақланаётган қимматбаҳо буюмлар (93609-балансдан ташқари ҳисобварағи бўйича): 2. _____________________________________________________-балансдан ташқари ҳисобварағи бўйича: 3. _____________________________________________________-балансдан ташқари ҳисобварағи бўйича: 4. _____________________________________________________-балансдан ташқари ҳисобварағи бўйича: 5. _____________________________________________________-балансдан ташқари ҳисобварағи бўйича: ЖАМИ: Банк / филиал раҳбари ___________ ___________ ___________ ___________ ___________ ___________ Бош бухгалтери ___________ ___________ ___________ ___________ ___________ ___________ Касса мудири ___________ ___________ ___________ ___________ ___________ ___________ (имзо) (имзо) (имзо) (имзо) (имзо) (имзо)

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 30-ИЛОВА

Сақлаш муддати — 5 йил ____________________________________ банк __________________________________ филиали 20____ йил «____» ______________________________га КУНЛИК КАССА ҲУЖЖАТЛАРИНИНГ ЙИҒМАЖИЛДИ Касса ҳужжатлари Сони (донада) Суммаси жами шу жумладан алоҳида йиғмажилдда жами шу жумладан алоҳида йиғмажилдда 1. Баланс ҳисобварақлари бўйича кирим касса ҳужжатлари 2. Баланс хисобварақлари бўйича чиқим касса ҳужжатлари 3. Балансдан ташқари ҳисобварақлар бўйича кирим касса ҳужжатлари 4. Балансдан ташқари ҳисобварақлар бўйича чиқим касса ҳужжатлари Касса ходими (Ф.И.О.) (имзо) Касса мудири (Ф.И.О.) (имзо) Текширди: Бош бухгалтер (Ф.И.О.) (имзо)

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 31-ИЛОВА

_________________________банк ________________________филиали Пул омборидаги ____________-сонли сейфда (стеллажда, темир шкафда) сақланаётган нақд пул ва бошқа қимматликлар Р Ў Й Х А Т И Т/р Сана Нақд пул ва бошқа қимматликлар Касса мудири номи (номинал) қиймати дастлабки қолдиқ суммаси кирим суммаси чиқим суммаси жорий қолдиқ суммаси Ф.И.О. имзоси

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 32-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 121-шакл ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (банк / филиал номи) ‎ ‎ ‎ ‎НАҚД ЧЕТ ЭЛ ВАЛЮТАСИ ВА ЧЕТ ЭЛ ВАЛЮТАСИДАГИ ‎ТЎЛОВ ҲУЖЖАТЛАРИ ҚОЛДИҒИНИ ҚАЙД ЭТИШ ‎‎К И Т О Б И ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___йил «_____»__________________да бошланди ‎ ‎20___йил «_____»__________________да якунланди ‎ ‎

Нақд чет эл валюталарининг номлари Нақд чет эл валюталарининг қолдиқлари (номинал қийматлари бўйича) ____.____. 20____ ____.____. 20____ ____.____. 20____ ____.____. 20____ ____.____. 20____ АҚШ доллари Евро Чет эл валютасидаги тўлов ҳужжатлари Чет эл валютасидаги тўлов ҳужжатларининг қолдиқлари (номинал қийматлари бўйича) ____.____. 20____ ____.____. 20____ ____.____. 20____ ____.____. 20____ ____.____. 20____ Бошқарувчи: Бош бухгалтер: Касса мудири: (имзолар) (имзолар) (имзолар) (имзолар) (имзолар)

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 32а-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 121А-шакл ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ________________________________________ (банк / филиал номи) ‎ЭСКИРГАН НАҚД ЧЕТ ЭЛ ВАЛЮТАЛАРИ ‎‎ҚОЛДИҒИНИ ҚАЙД ЭТИШ ‎К И Т О Б И ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20__ йил «___» _________________ да бошланди. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20__ йил «___» _________________ да якунланди. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Эскирган накд чет эл валюталарининг номлари Эскирган нақд чет эл валюталарининг қолдиқлари ‎(номинал қийматлари бўйича) ___.___ 20__ ___.___ 20__ ___.___ 20__ ___.___ 20__ ___.___ 20__ АҚШ доллари Евро ... Бошқарувчи: Бош бухгалтер: Касса мудири: (имзолар) (имзолар) (имзолар) (имзолар) (имзолар) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 36-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 141а-шакл ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (банк / филиал номи) ‎ ‎ ‎ ‎«ЭСКИРГАН» ТОИФАДАГИ БАНКНОТ ВА ТАНГАЛАР ҲИСОБИНИ ЮРИТИШ ‎‎К И Т О Б И ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___йил «_____»__________________да бошланди ‎ ‎20___йил «_____»__________________да якунланди ‎ ‎

«Эскирган» тоифадаги нақд пуллар ҳисобварағи 10198000________________________ «Эскирган» тоифадаги нақд пуллар: сана_____/______/ 20___ йил сана_____/______/ 20___ йил сана_____/______/ 20___ йил ҳужжатлар сони суммаси (сўмда) ҳужжатлар сони суммаси (сўмда) ҳужжатлар сони суммаси (сўмда) Кун бошига қолдиқ Кирим Чиқим Кун охирига қолдиқ Банкнотлар номинал қиймати Кун охирига «эскирган» тоифадаги нақд пуллар қолдиқлари сана_____/______/ 20___ йил сана_____/______/ 20___ йил сана_____/______/ 20___ йил Жами банкнотлар: Тангалар номинал қиймати Кун охирига Марказий банкка топшириладиган тангалар қолдиқлари сана_____/______/ 20___ йил сана_____/______/ 20___ йил сана_____/______/ 20___ йил Жами тангалар: ҲАММАСИ: Банк / филиал раҳбари имзолар имзолар имзолар Бош бухгалтери Касса мудири

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 37-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 161-шакл ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (банк / филиал номи) _________________________________________________________________________________________________ ‎(қўриқлаш учун топшириладиган банк / филиал биносидаги объектнинг тўлиқ номи) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ПУЛ ОМБОРИНИ ОЧИЛИШИ, ЁПИЛИШИ ҲАМДА ҚЎРИҚЛАШ ХИЗМАТИ ХОДИМИГА ТОПШИРИЛИШИ ВА УНДАН ҚАБУЛ ҚИЛИБ ОЛИНИШИНИ ҚАЙД ЭТИШ ‎‎К И Т О Б И ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___йил «_____»__________________да бошланди ‎ ‎20___йил «_____»__________________да якунланди ‎ ‎

Сана Қўриқлаш учун қабул қилиб олинган пул омборларининг тўлиқ номи рақами эшикларига босилган муҳр ва пломбирларнинг номи ва рақами очиш ва ёпиш ҳуқуқига эга бўлган банк масъул шахсларининг Ф.И.О. очилган вақти ёпилган вақти банк масъул шахсларига топширган қўриқлаш хизмати ходимининг имзоси қўриқлаш учун қабул қилиб олган қўриқлаш хизмати ходимининг имзоси соат дақиқа банк масъул шахсларининг имзоси соат дақиқа банк масъул шахсларининг имзоси

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 38-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (банк / филиал номи) ‎__________________________________________________________________________________________________ ‎ (техник қўриқлаш пунктига топшириладиган банк / филиал биносидаги объектнинг тўлиқ номи) ‎ ‎ ‎ ‎ПУЛ ОМБОРИНИ ТЕХНИК ҚЎРИҚЛАШ ПУНКТИГА ‎ТОПШИРИЛИШИ ВА УНДАН ҚАБУЛ ҚИЛИБ ОЛИНИШИНИ ҚАЙД ЭТИШ ‎‎К И Т О Б И ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___йил «_____»__________________да бошланди ‎ ‎20___йил «_____»__________________да якунланди ‎ ‎

Сана Техник қўриқлаш пунктига (ТҚП) топшириладиган пул омборларини тўлиқ номи рақами ТҚПга топширилган вақти ТҚПга топширган банк масъул ходимининг Ф.И.О. қабул қилиб олган ТҚП ходимининг (операторининг) Ф.И.О. ТҚПдан қабул қилиб олинган вақт ТҚПдан қабул қилиб олган банк (филиал) масъул ходимининг Ф.И.О. топширган ТҚП ходимининг (операторининг) Ф.И.О. соат дақиқа соат дақиқа

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 39-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_______________________________________________банк _______________________________________филиали ‎ ‎ ‎ ‎Муҳр, тўртбурчак муҳр ва калитлар ҳисобини юритиш ҳамда уларнинг ‎ҳаракатини қайд этиш ‎ДАФТАРИ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎Бошланган: 20______ _________________________ да ‎ ‎Тугалланган: 20______ _________________________ да ‎ ‎

Т/р Муҳр, тўртбурчак муҳр ва калитларнинг номи (рақами) ишда фойдаланиш учун банкка қайтариб берилган санаси қабул қилиб олган касса ходими ёки бошқа масъул шахс топширилган санаси қабул қилиб олган масъул шахс (ходим) Ф.И.О. лавозими имзоси Ф.И.О. имзоси

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 40-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_______________________________________________банк _______________________________________филиали ‎ ‎ ‎ ‎Пломбир ва клишелар ҳисобини юритиш ҳамда уларнинг ‎ҳаракатини қайд этиш ‎ДАФТАРИ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎Бошланган: 20______ _________________________ да ‎ ‎Тугалланган: 20______ _________________________ да ‎ ‎

Т/р Пломбир ва клишенинг номи (рақами) ишда фойдаланиш учун банкка (филиалга) қайтариб берилган санаси қабул қилиб олган касса ходими ёки бошқа масъул шахс топширилган санаси қабул қилиб олган масъул шахс (ходим) Ф.И.О. лавозими имзоси Ф.И.О. имзоси

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 41-ИЛОВА

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 123-шакл ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (банк / филиал номи) ‎ ‎ ‎ ‎ПУЛ ОМБОРИДАН НАЗОРАТДА ҚАЙТА САНАШ УЧУН ОЛИБ ‎ЧИҚИЛГАН ҲАМДА ПУЛ ОМБОРИГА ҚАЙТАРИЛГАН ‎НАҚД ПУЛ ВА БОШҚА ҚИММАТЛИКЛАРНИ ҚАЙД ЭТИШ ‎‎К И Т О Б И ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___йил «_____»__________________да бошланди ‎ ‎20___йил «_____»__________________да якунланди ‎ ‎

Сана Пул омборидан олиб чиқилаётган нақд пул ва бошқа қимматликлар Нақд пул ва бошқа қимматликлар пул омборига қайтариб қўйилди номи сони қиймати суммаси (рақам ва сўз билан) олиб чиқиш мақсади қабул қилиб олган назоратчи-кассир Уч моддий жавобгар шахснинг Ф.И.О. имзоси Ф.И.О. имзоси

ТАСДИҚЛОВЧИ ЁЗУВ * Ушбу китобда рақамланган ва ип билан тикилган жами _______________________________________________________ варақлар мавжуд (сони рақам ва сўз билан ёзилади) _____________-рақамдан ___________-рақамгача Банкнинг Раҳбари: _____________________________________________________________________________ _________________ (Ф.И.О.) (имзо) Бош бухгалтери: ______________________________________________________________________ _________________ (Ф.И.О.) (имзо) Касса мудири: ________________________________________________________________________ _________________ (Ф.И.О.) (имзо) М.У. 20______йил «______»____________________________________________________________________

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 42-ИЛОВА

МУДДАТЛИ ИШОНЧНОМА 173-шакл ИНКАССАЦИЯ ХИЗМАТИ ___________________________________________ инкассация (инкассация хизмати номи) 20____ йил «___» ___________________ __ _________ __- сон ИШОНЧНОМА Ушбу ишончнома_____________________________________ (ким томонидан берилди) инкассатор ___________________________________________га (инкассатор Ф.И.О.) _____________________________________________ хизмати (инкассация хизмати раҳбарининг Ф.И.О.) томонидан мижозлар билан тузилган шартномаларга асосан хўжалик юритувчи субъектларнинг нақд пул тушумлари солиниб пломбаланган ёки бўш инкассация сумка(қоп)ларини қабул қилиб олиш учун берилди ИШОНЧНОМАНИНГ АМАЛ ҚИЛИШ МУДДАТИ 20____ йил «_____» ______________________гача __________________________________ нинг ____________ имзоси (инкассаторнинг Ф.И.О.) ____________________ (имзоси) Инкассация хизмати _________________________________________________________ _______ (инкассация хизмати номи) Инкассация хизмати раҳбари: __________________________________________________ ____________ ___________________________ (Ф.И.О.) _____________________________ (имзоси) М . Ў . (инкассация хизматининг муҳри (мавжуд бўлса)

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 44-ИЛОВА

‎‎ ‎БИР МАРТАЛИК ИШОНЧНОМА ‎ 179-шакл‎‎ ‎‎‎‎ИНКАССАЦИЯ ХИЗМАТИ ____________________________________________________ (номи) ‎инкассация хизмати ‎ ‎_______-сон ‎ ‎ИШОНЧНОMА MИЛKИ ‎ ‎ ‎ ‎‎Инкассаторлар гуруҳи бошлиғи_______________________ __________________________________________________га (Ф.И.О.) ____________________________________________________ (банк / филиал номи) ‎_____________________________________ дан қабул қилиб __________________________________ шаҳри (тумани)даги _____________________________________ банк (филиал)га ‎(ҲККМ / банк номи) ‎етказиб бериш учун __________________________________ ________________________________________________________________________________________________________ (суммаси сўз билан ёзилади) ______________________________________________сўмлик нақд пул ва бошқа қимматликларни қабул қилиб олиш учун ____ берилди. _____________________________________________ ‎Mарказий банкнинг 20__ йил «___» ___________ даги ________ _________________-сон Хизмат фармойиши _______________ ‎‎Ишончнома 20__ йил «__» ________ гача ҳақиқийдир.‎ ________ ‎ ИНКАССАЦИЯ ХИЗМАТИ ‎‎Ишончнома 20___ йил «___» ________ гача ҳақиқийдир ва ‎у суратли гувоҳнома билан бирга кўрсатилиши шарт. ‎ ‎_____________________________ инкассация хизмати ‎ (инкассация хизмати номи) ______________ ‎ ‎_________-сон ИШОНЧНОMА ‎ ‎ ‎Инкассация гуруҳи бошлиғи __________________________ __________________________________________________га (Ф.И.О.) ___________________________________________________ (суммаси сўз билан ёзилади) ___________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________сўмлик нақд пул ва бошқа имматликларни ______________________ _____________________________ (банк / филиал номи) ________________________________________________________________________дан олиб ___________шаҳри (тумани)даги________________________________________________ ‎(ҲККМ / банк номи) _________________________________________________ га етказиш учун берилди. ‎ ‎Инкассаторлар гуруҳи бошлиғининг шахсий имзоси _________ ‎______________ тасдиқланди .__________________________ ‎ (имзо) ____________________________________ ‎20__ йил «___» _____________даги ___-сон Хизмат фармойиши асосида топшириқни бажариш учун ваколат берилди. ‎‎‎ ‎ ‎‎ ‎(44-илованинг орқа томони) ‎‎ ‎ ‎ ‎НАҚД ПУЛ ВА БОШҚА ҚИММАТЛИКЛАРНИ КУЗАТИБ БОРИШ УЧУН ТАЙИНЛАНГАН ИНКАССАТОРЛАР ГУРУҲИ ТАРКИБИГА КИРИТИЛГАН ИНКАССАТОРЛАР ‎ ‎Р Ў Й Х А T И ‎ ‎1._______________________________________________ (Ф.И.О.) ‎2._______________________________________________ ‎ ‎3._______________________________________________ ‎ ‎4._______________________________________________ ‎ ‎5._______________________________________________ ‎ ‎6._______________________________________________ ‎ ‎7._______________________________________________ ‎ ‎Амалдаги йўриқномага мувофиқ инкассаторлар тегишли ____ ҳужжатларга имзо қўядилар.___________________________ ‎ ‎__________________________________ инкассация хизмати (инкассация хизмати номи) __________________ ‎раҳбари: ___________________ ________________________ ‎(имзо) __________________ ‎__________________________________ инкассация хизмати (инкассация хизмати номи) ______________________ ‎ ‎бош бухгалтери: __________________ ____________________ ‎(имзо) _______ ‎20__ йил « ___» ______________ ________________________ ‎‎M.Ў. __________________________________________ ‎ ‎‎ ‎НАҚД ПУЛ ВА БОШҚА ҚИММАТЛИКЛАРНИ КУЗАТИБ БОРИШ УЧУН ТАЙИНЛАНГАН ИНКАССАТОРЛАР ГУРУҲИ ТАРКИБИГА КИРИТИЛГАН ИНКАССАТОРЛАР ‎ ‎ Р Ў Й Х А T И ‎ ‎1.__________________________________________________ (Ф.И.О.) 2.__________________________________________________ ‎ ‎3.__________________________________________________ ‎ ‎4.__________________________________________________ ‎ ‎5.__________________________________________________ ‎ ‎6.__________________________________________________ ‎ ‎7.__________________________________________________ ‎‎Ишончномани олдим: ________________________________ ___________________________________________________ (инкассация гуруҳи бошлиғи Ф.И.О.) _____________________________________ ‎_____________ _____________________________________ ‎ (имзо) ‎‎20___ йил «___» _____________ ‎‎‎ _______________________ ‎ ‎Имзо: _____________________________________________ ‎‎20__ йил «___» _____________ _______________________ ‎

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 45-ИЛОВА

‎‎Жўнатилаётган нақд пулларнинг _______________ ‎Р Ў Й Х А Т И * _________ -сон ‎ ‎‎20 ___ йил «___» _____________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_______________шаҳри (тумани) ‎‎Жўнатувчи банк номи ______________________________________________________________________________ ‎Қабул қилувчи банк номи ____________________________________________________________________________ ‎Инкассаторлар гуруҳи раҳбари __________________________________________________________________ орқали __________________________ ‎(Ф.И.О.) ‎____________________________________________________________________________ пуллар қуйидаги рўйхатга ‎ («янги», «муомалага яроқли», «эскирган», «тўловга яроқсиз») ‎‎‎асосан жўнатилмоқда. Жўнатилган нақд пулларни қабул қилиб олинганлиги ва тегишли ҳисобвараққа белгиланган тартибда кирим қилинганлигини белгиланган тартибда тасдиқлашингизни сўраймиз. Т/р‎ Банкнотлар қиймати‎‎ ‎‎Суммаси ‎‎Қоплар сони ‎‎Қоплар рақами ‎‎Пломбир рақами 1.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 2.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 3.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 4.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 5.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 6.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 7.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎‎ ЖАМИ:‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ Т/р‎ ‎‎Тангалар қиймати ‎‎Суммаси Қоплар сони ‎‎ Қоплар рақами ‎‎ Пломбир рақами ‎‎ 1.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 2.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 3.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ЖАМИ:‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ Ҳаммаси: _______________________________________________________________________________________ ‎(сумма рақам ва сўз билан) ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ ‎‎_________________________ раҳбари ‎ (банк/филиал номи) _______ ‎‎Бош бухгалтери ‎‎Касса мудири ‎ _________________________‎‎ (Ф.И.О.) ‎ ‎_________________________‎‎ (Ф.И.О.) _________________________‎‎ (Ф.И.О.) ‎_________________________ ‎ ‎ ________________ (имзо) ‎‎ ‎________________ ‎‎ ‎(имзо) ‎‎________________ ‎‎‎ (имзо) ‎‎ ‎‎ ‎________________ ‎ ‎ ‎‎‎М.Ў. (Жўнатувчи банкнинг муҳри) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎(45-илованинг орқа томони) ‎Т И Л Х А Т ‎ ‎20 _____ йил «_____» ___________________ да инкассаторлар гуруҳи раҳбари томонидан‎ рўйхатда кўрсатилган ____________________________________________________________________________________________сўмлик ‎ (Ф.И.О.) ‎ нақд пуллар тўлиқ қабул қилиб олинди. __________________________________________________________________ ‎Нақд пуллар ___________________________________________________________ текширилиб қабул қилиб олинди. ‎ (бирма-бир, доналаб, ёрлиқдаги ёзувлари бўйича бўйича даста ва боғламлар бўйича) ________________________ ‎‎ ‎Изоҳ: нақд пуллар қабул қилиб олинганлиги тўғрисида имзоланган ушбу рўйхат унда қайд этилган нақд пулларни ҳисобдан чиқариш учун асос бўла олмайди. ‎ ‎ ‎ _________________________ раҳбари ‎ (банк номи) ________ ‎‎Бош бухгалтери ‎‎Касса мудири ‎‎‎Нақд пулларни топширган ‎инкассаторлар ‎‎‎‎ ‎ ‎‎_________________________‎‎ ‎ (Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎ ‎_________________________‎‎ ‎ (Ф.И.О.) _________________________‎‎ ‎ (Ф.И.О.) ‎ ‎‎_________________________‎‎ ‎ (Ф.И.О.) ‎ ‎_________________________ ‎‎‎ (Ф.И.О.) _________________________‎‎ ‎ (Ф.И.О.) _________________________ ‎‎‎ (Ф.И.О.) ‎ ‎_________________________‎‎ ‎ (Ф.И.О.) ‎ ‎ ‎‎________________ ‎‎ ‎(имзо) ‎‎ ‎ ‎‎________________ ‎‎‎ (имзо) ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎________________ (имзо) ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎________________ ‎ _ ‎‎‎ (имзо) ‎ ‎ ‎________________ __ ‎ ‎‎‎(имзо) ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎________________ __ ‎ ‎‎‎ (имзо) ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ________________ ‎ ‎‎‎ (имзо) ________________ ‎ ‎ ‎‎‎ (имзо) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎М.Ў. (Қабул қилиб олган банкнинг муҳри) ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎

Тижорат банкларида касса ишини ташкил этиш, нақд пул ва бошқа қимматликларни инкассация қилишга доир йўриқномага 46-ИЛОВА

Жўнатилаётган қатъий ҳисобда турувчи бланклар ва бошқа қимматликлар ‎ Р Ў Й Х А Т И ______________-сон ‎‎ ‎ ‎‎ 20 ___ йил «___» ______________ ___________________________ ________________шаҳри (тумани) ‎Жўнатувчи банк номи _________________________________________________________________ ‎Қабул қилувчи банк номи ______________________________________________________________ ‎Инкассаторлар гуруҳи бошлиғи ___________________________________________________ орқали ‎ __________________________________________________ (Ф.И.О.) ‎______________________________________________________________________________қуйидаги рўйхатга асосан _____________________________ (қатъий ҳисобда турувчи бланкалар /қимматликлар номи) ‎‎ ‎‎жўнатилмоқда. Жўнатилган қатъий ҳисобда турувчи бланклар / қимматликларни қабул қилиб олинганлиги ва тегишли ҳисобвараққа белгиланган тартибда кирим қилинганлигини белгиланган тартибда тасдиқлашингизни сўраймиз. ‎ ‎‏ ‎‏Т/р Жўнатилаётган қатъий ҳисобда турувчи бланкалар‎‎ ‎‎‏ ‎‎‏Номи Дафтар ёки китобча кўринишидаги бланклар ‎‎ ‎‎‏ ‎‎‏Алоҳида варақ кўринишидаги бланклар сони ‎‎ Варақлардаги қайд этилган ‎‎ дафтар ёки китобчалар сони‎‎‏‎‎ ‎‎‏варақлар сони‎‎ Серияси‏ тартиб рақами‎‎ рақамдан ‎‎ рақамгача‎‎ 1.‎ ‎ ‎ 2.‎ ‎ 3.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ЖАМИ:‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‏ ‎‏Т/р‎‏ Жўнатилаётган бошқа қимматликлар‎‎ ‎‎‏Номи ‎‎‏Қиймати‎ ‎‎‏Суммаси Қимматликлар солинган қоплар‎‎ ‏Босилган пломбир рақами‎‎ сони‎‎ рақами‎‎ 1.‎ ‎ ‎ 2.‎ ‎ 3.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ЖАМИ:‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎Ҳаммаси: ____________________________________________________________________________________ ‎(сумма рақам ва сўз билан) ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ ‎___________________ раҳбари ______ҒҒ__ ______________________________________ ___________ _______________ ____ ‎ ‎(банк/филиал номи)‎ __________________________________________________ (Ф.И.О.) _______________________________________________ (имзо) ‎Бош бухгалтер _______________________ ______________________________________ ___________ _______________ ‎ ___________________________________________________ (Ф.И.О.) ________________________________________________ (имзо) ‎Касса мудири _______________________ ______________________________________ ___________ _______________ ___________________________________________________ ‎ (Ф.И.О.) ________________________________________________ (имзо) ‎М.Ў. (Жўнатувчи банк / филиалнинг муҳри) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‎(46-илованинг орқа тарафи) Т И Л Х А Т‎‎ ‎ 20 ___ йил «___» ____________да ____________________инкассация хизмати (бўлинма) ‎ ‎‎инкассаторлар гуруҳи бошлиғи _________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(Ф.И.О.)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ томонидан рўйхатда кўрсатилган ________________________________________________‎‎ ‎ ________________________________________________________________________________________________сўмлик ‎‎________________________________________________________________________________________________ (қатъий ҳисобдаги бланклар /қимматликлар номи) ‎‎_____________________________________________________________________________________________________ бўйича (бирма-бир доналаб, ёрлиқдаги ёзувлари бўйича, даста ва боғламлар бўйича)‎‎ ‎‎санаб, текшириб қабул қилиб олинди. ‎ Изоҳ: Қатъий ҳисобда турувчи бланклар / бошқа қимматликларни қабул қилиб олинганлиги тўғрисида имзоланган ушбу рўйхат унда қайд этилган бланка / қимматликларни ҳисобдан чиқариш учун асос бўла олмайди. ‎‎ ‎_______________________раҳбари ‎ ‎ ‎‎ ‎__________________________________ ‎ ‎‎‎_____________ ‎ ‎‎(банк/филиал номи) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (Ф.И.О.)‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (имзо)‎‎ ‎ ‎ ‎‎Бош бухгалтер ‎ ‎ ‎ __________________________________‎‎ ‎ _____________‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (Ф.И.О.)‎‎‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (имзо)‎‎ ‎ ‎ Касса мудири‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎__________________________________‎‎ ‎ _____________‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (Ф.И.О.)‎‎‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (имзо)‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎Рўйхатдаги қатъий ҳисобда турувчи бланкларни/қимматликларни топширган инкассаторлар: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ __________________________________‎‎‎‎ ‎ _____________‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (Ф.И.О.)‎‎‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (имзо)‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‎__________________________________‎ ‎ _____________‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (Ф.И.О.)‎‎‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (имзо)‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎__________________________________ ‎ _____________‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (Ф.И.О.)‎‎‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (имзо)‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ __________________________________‎‎ ‎ _____________‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (Ф.И.О.)‎‎‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (имзо)‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ __________________________________‎‎ ‎ _____________‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (Ф.И.О.)‎‎‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (имзо)‎‎ ‎‎ ‎ ‎ М.Ў. (қабул қилиб олувчи банк / филиалнинг муҳри) .

Марказий банк раиси М. НУРМУРАТОВ

Тошкент ш.,

2018 йил 28 апрель,

16/21-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 02.07.2018 й., 10/18/3028/1418-сон; 24.01.2019 й., 10/19/3028-1/2532-сон, 03.07.2019 й., 10/19/3028-2/3366-сон; 07.09.2019 й., 10/19/3028-3/3706-сон; 22.10.2020 й., 10/20/3028-4/1407-сон; 26.01.2021 й., 10/21/3285/0073-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.07.2021 й., 10/21/3313/0724-сон, 17.12.2021 й., 10/21/3028-5/1172-сон; 31.12.2022 й., 10/22/3028-6/1142-сон; 28.04.2023 й., 10/23/3028-7/0228-сон; 03.01.2024 й., 10/24/3028-8/0024-сон; 14.11.2024 й., 10/24/3028-9/0917-сон; 16.12.2025 й., 10/25/3028-10/1170-сон; 12.10.2026 й., 10/26/3028-11/1021-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining

Qarori

YOʻRIQNOMA

MAʼLUMOTNOMA

MAʼLUMOTNOMA

MEZONLARI

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomani tasdiqlash haqida

Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi qaror qiladi:

1. Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2018-yil 28-apreldagi 16/21-sonli qaroriga ILOVA

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir

Mazkur Yoʻriqnoma tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilish tartibini belgilaydi.

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Yoʻriqnomada quyidagi tushunchalardan foydalaniladi:

aylanma kassa — bank ish kuni davomida kassa hujjatlari asosida naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qilib olish, sanab-saralash, oʻrab-bogʻlash hamda ularni boshqa qimmatliklardan alohida saqlash va chiqim qilish uchun bank kassa tarmogʻida tashkil etilgan kirim va chiqim kassalari yoki kirim-chiqim kassasi;

bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalar — mini bank kassasi, bank xizmatlari ofisi kassasi, maxsus kassa va boshqa barcha turdagi kassalar;

bankomat — bank plastik kartasi saqlovchisiga oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish rejimida naqd puldagi va bajarilgan boshqa operatsiyalar boʻyicha sliplarni olish, shuningdek bank plastik kartasi orqali asosiy va qoʻshimcha operatsiyalarni amalga oshirish, jumladan mablagʻlarni hisobga kiritish va hisobdan chiqarish, bank plastik kartasining balansi va bankdagi hisobvaraq qoldigʻi holati toʻgʻrisida axborot olish va parollarni oʻzgartirish imkonini beruvchi elektron-mexanik moslama;

valyuta qimmatliklari — naqd chet el valyutasi, chet el valyutasidagi qimmatli qogʻozlar, chet el valyutasidagi toʻlov hujjatlari va sof quyma oltin;

inkassatsiya punkti — bozor va savdo majmualari hududida faoliyat yuritayotgan xoʻjalik subyektlari tomonidan inkassatsiya sumkalariga (qoplariga) solingan naqd pul tushumlarini inkassatsiya xizmati xodimiga topshiriladigan maxsus joy (xona);

inkassatsiya xizmati — xoʻjalik yurituvchi subyektlar, shuningdek banklar, banklarning filiallari va alohida boʻlinmalariga tegishli boʻlgan naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilish, tashish hamda kuzatib borish xizmati;

qayta sanash kassasi — bank ish kuni davomida inkassatorlar guruhi tomonidan yigʻib kelingan hamda kechki kassa xodimlaridan qabul qilib olingan inkassatsiya sumkalaridagi (qoplaridagi), shuningdek qayta sanash uchun kassa mudiri tomonidan topshirilgan naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayta sanashga moʻljallangan kassa;

kassa operatsiyalari — kassa hujjatlari asosida naqd pul va boshqa qimmatliklarni kirim yoki chiqim qilish, qayta sanash, saralash, oʻrab-bogʻlash, almashtirib berish hamda inkassatorlardan qabul qilib olish yoki ularga tashish uchun topshirish;

kassa tarmogʻi — naqd pul va boshqa qimmatliklar bilan kassa operatsiyalarini bajarish hamda ularning but saqlanishini taʼminlash uchun tashkil etilgan kirim, chiqim, qayta sanash va kechki kassalar hamda pul omborlari joylashgan hudud;

kassa hujjatlari — belgilangan tartibda rasmiylashtirilib, naqd pul va boshqa qimmatliklarni kirim yoki chiqim qilish uchun, shuningdek inkassatorlardan qabul qilib olish yoki ularga tashish uchun topshirishda asos boʻlib xizmat qiluvchi hujjatlar;

kechki kassa — bank ish kuni yakunlanganidan soʻng, inkassatorlar guruhidan naqd pul va boshqa qimmatliklar solingan yoki boʻsh inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) qabul qilib olish hamda ish kuni uzaytirilgan kassalarda ish yakunlangach, ulardagi naqd pul va boshqa qimmatliklar qoldigʻini qabul qilib olish, shuningdek dam olish va bayram kunlari ishlaydigan kassalarga madad pullarini berish uchun tashkil etilgan kassa;

qimmatliklar — bank kassa tarmogʻiga saqlash uchun yoki garov taʼminoti sifatida topshirilgan va oʻz qiymatiga ega boʻlgan barcha qimmatliklar (qimmatbaho metall va toshlardan tayyorlangan buyumlar, saqlash uchun topshirilgan qimmatli qogʻozlar, mulklar va mulkiy huquqlarni tasdiqlovchi hujjatlar, qatʼiy hisobda turuvchi blanklar).

kirim kassasi — bankda oʻz hisobvaragʻiga ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlardan bank ish kuni davomida kirim kassa hujjatlari asosida naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qilib oluvchi kassa;

naqd pullar — Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki (bundan buyon matnda Markaziy bank deb yuritiladi) tomonidan turli nominallardagi banknot va tangalar koʻrinishida muomalaga chiqarilgan pullar;

plombalash — naqd pul va boshqa qimmatliklarni tashishda inkassatsiya sumkasi (qopi) va bankomat kassetalariga hamda naqd pullar joylangan temir shkaf va seyflarga bir martalik raqamlangan shtrix yoki QR kodli plastik plomba, shuningdek shpagat ip, qoʻrgʻoshin va plombirator yordamida plomba oʻrnatish;

pul ombori — bank binosining kassa tarmogʻi joylashgan hududda tegishli texnik talablar asosida qurilgan hamda naqd pul va boshqa qimmatliklarni saqlash uchun moʻljallangan ombor;

sayyor kassa — bankning maxsus jihozlangan avtomashinasida joyiga chiqqan holda, jismoniy shaxslar tomonidan taqdim etilgan toʻlov hujjatlariga asosan, toʻlovlarni naqd pulda yoki bank kartalari orqali qabul qilib oluvchi kassa;

slip — bank kartasidan foydalanilgan holda terminal yoki bankomatda kirim yoki chiqim operatsiyalari bajarilganligini tasdiqlovchi va oʻzida bajarilgan operatsiyalarning summasi, turi, sanasi, shuningdek bank kartasi, terminal yoki bankomatni identifikatsiya maʼlumotlarini oʻzida aks ettiruvchi terminal yoki bankomat kvitansiyasi;

chakana amaliyotlar kassasi — bank ish kuni davomida jismoniy shaxslardan kassa hujjatlari asosida naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qilib olish yoki chiqim qilish, shuningdek ularning bank kartalari orqali toʻlovlarni qabul qilish hamda valyuta ayirboshlash shoxobchasi va chakana kassa xizmatlarining boshqa turlarini koʻrsatish uchun tashkil etilgan kassa;

chiqim kassasi — bankda oʻz hisobvaragʻiga ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarga bank ish kuni davomida chiqim kassa hujjatlari asosida naqd pul va boshqa qimmatliklarni chiqim qiluvchi kassa.

inkassa xonasi — naqd pul tushumlari solingan va belgilangan tartibda plombalangan sumkani (qopni) bevosita mijozdan qabul qilib olish uchun moʻljallangan xona.

1 1 . Mazkur Yoʻriqnoma maqsadlari uchun tijorat banki, bank va bank filiali deganda qonunchilikda oʻrnatilgan tartibda xos raqam (bank kodi)ga ega boʻlgan tijorat banki filiallari, amaliyot boshqarmalari, bank xizmatlari ofislari (markazlari) va boshqa alohida boʻlinmalar tushuniladi.

2-bob. Bankda kassa ishini tashkil etish

2. Bankda naqd pullar va boshqa qimmatliklar bilan kassa operatsiyalarini bajarish, bank kassasidagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni but saqlash hamda ularni tashish, bank kassa tarmogʻini hamda bank binosi va binodan tashqarida kassalarni qurish, jihozlash va qoʻriqlash ishlarini mazkur Yoʻriqnoma hamda qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tashkil etilishi lozim.

3. Bosh bank tomonidan bir yilda kamida bir marotaba oʻz tasarrufidagi bank filiallarida kassa ishini tashkil etilishi va kassa operatsiyalarini bajarishda mazkur Yoʻriqnoma talablariga rioya etilishi tekshirilishi lozim.

Bosh bank xodimlari tekshirish natijasida bank filialida aniqlangan xato va kamchiliklarni ushbu Yoʻriqnoma talablariga asosan bartaraf etish yuzasidan amaliy yordam koʻrsatishlari shart.

4. Bank oʻz mijozlariga kassa xizmatini koʻrsatish uchun alohida ajratilgan kassa tarmogʻiga hamda kassa xodimlariga ega boʻlishi lozim.

5. Naqd pul va boshqa qimmatliklarning but saqlanishi uchun javobgar boʻlgan hamda kassa operatsiyalarini bajaruvchi barcha xodimlar bilan (shu jumladan, kechki kassaning buxgalter-nazoratchisi bilan ham) moddiy javobgarlik toʻgʻrisida shartnoma tuziladi.

6. Bank kassirlari oʻrab-bogʻlagan naqd pul va boshqa qimmatliklarning bogʻlamlari (dastalari) bank kassirlari yoki mijozlar tomonidan (kassa xodimlari kuzatuvi ostida) qayta sanalganida kamomad (toʻlovga yaroqsiz, qalbaki pullar va qimmatliklar) aniqlansa, aniqlangan kamomad summasi uchun ushbu bogʻlamni (dastani) shakllantirgan kassir qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda moddiy javobgar hisoblanadi.

7. Bankning kassa tarmogʻi, tashkil etiladigan kassalar Banklar va ularning filiallari binolarida kassa tarmoqlarini tuzilishiga qoʻyiladigan texnik talablarga (roʻyxat raqami 2816, 2016-yil 26-iyul) toʻliq rioya etilgan holda qurilishi hamda qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda jihozlangan boʻlishi shart.

8. Bank tomonidan mijozlarga kassa xizmatlarini koʻrsatish uchun bank (filial) binosida va binodan tashqarida tashkil etilgan barcha turdagi kassalarni qurilishi, zaruriy asbob-uskunalar bilan jihozlanishi, kassa uzelining tayyorligi va dasturiy-texnik vositalar bilan jihozlanganligi boʻyicha Bosh bank mutaxassislari tomonidan berilgan ijobiy xulosa asos boʻlib hisoblanadi.

9. Bank rahbari, bosh buxgalteri va kassa mudiri kassa ishini toʻgʻri tashkil etish, naqd pullar va boshqa qimmatliklar but saqlanishini taʼminlash hamda mijozlarga ushbu Yoʻriqnoma talablari asosida kassa xizmatlari koʻrsatilishi uchun masʼuldirlar.

Bank tomonidan mijozlarga kassa xizmatini koʻrsatish bank va mijoz oʻrtasida tuzilgan shartnomaga asosan mazkur Yoʻriqnomada belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

11. Bankda kassa operatsiyalarini bajarish va mijozlarga kassa xizmatini koʻrsatish uchun aylanma kassa va chakana amaliyotlar kassalari tashkil etiladi.

12. Aylanma kassa bank binosida tashkil etilib, unga tegishli boʻlgan barcha banknot va tangalar hisobi 10101 — “Aylanma kassadagi naqd pullar” hisobvaragʻida yuritiladi.

13. Bank kassasi orqali xoʻjalik yurituvchi subyektlarga kassa xizmatlarini koʻrsatishda kassa xodimi tomonidan kirim va chiqim kassa amallari:

kassa xodimiga bunday amallarni bajarish boʻyicha vakolat berilgan hollarda mustaqil bajarilishi;

kassa xodimiga bunday amallarni bajarish boʻyicha vakolat berilmagan hollarda bankning masʼul xodimi ruxsati asosida bajarilishi mumkin.

14. Bank tomonidan jismoniy shaxslarga koʻrsatilayotgan chakana kassa xizmatlari turi hamda kassa operatsiyalarining hajmidan kelib chiqqan holda, Bosh bank ruxsati bilan aholidan omonatlarni qabul qilish, qaytarish va ularga hisoblangan foizlarni yoxud boshqa daromadlarni toʻlash, kommunal, soliq va boshqa bir martalik toʻlovlarni qabul qilish, shuningdek valyuta ayirboshlash xizmatlarini koʻrsatish uchun (milliy va xorijiy valyutalarda alohida yoki birlashtirilgan holda) chakana amaliyotlar kassalari tashkil etilishi mumkin.

Chakana amaliyotlar kassalarini bank binosida va binodan tashqarida tashkil etilishi mumkin.

Mijozlarga kassa xizmatlarini koʻrsatish maqsadida bank (filial) binosidan tashqarida mini bank kassasi, bank xizmatlari ofisi kassasi va maxsus kassalar ham tashkil etilishi mumkin.

15. Bank binosida va bank binosidan tashqarida tashkil etilgan chakana amaliyotlar kassalarida kassa operatsiyalari bilan birgalikda valyuta ayirboshlash operatsiyalari ham amalga oshirilgan taqdirda, ulardagi naqd pul va qimmatliklar hisobi bankning hisob siyosatiga muvofiq yuritiladi.

16. Mijozlarga kassa xizmatini koʻrsatish bank xodimlari tomonidan qabul qilib olingan kassa hujjatlari asosida amalga oshiriladi. Bank kassasi orqali mijoz bajaradigan barcha kassa operatsiyalariga asos boʻlib xizmat qiluvchi kassa hujjatlari mijoz tomonidan toʻldiriladi. Kompyuterda rasmiylashtirilib, chop etilgan hamda mijoz tomonidan imzolangan hujjatlar ham bank kassirlari tomonidan qabul qilishini mumkin, qatʼiy hisobda turuvchi blanklar bundan mustasno.

17. Kassa operatsiyalarini bajarish uchun asos boʻlgan barcha kassa hujjatlarining belgilangan tartibda rasmiylashtirilishi (tegishli hisobvaraqlarni toʻliq va toʻgʻri aks ettirilishi, hujjatdagi mijoz imzosining bankka taqdim etilgan imzo namunasiga mos kelishi, mijozning shaxsini tasdiqlovchi hujjatdagi maʼlumotlarni kassa hujjatida toʻgʻri qayd etilishi) hamda ularning hisobini yuritilishi (mijozga chiqim kassa operatsiyalarini uning hisobvaragʻidagi mablagʻlari doirasida bajarilishi) uchun bank buxgalteriyasining tegishli xodimlari masʼul hisoblanadi.

18. Bank binosida yoki binosidan tashqarida tashkil etgan kassalarda bajarilgan kassa operatsiyalarining buxgalteriya oʻtkazmalari hisobi Tijorat banklarida buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasiga (roʻyxat raqami 3336, 2021-yil 26-noyabr) muvofiq yuritiladi.

Bankning buxgalteriya boʻlimidagi masʼul xodim har kuni har bir kassa hujjatini qayd etish va ularga tartib raqamlarini ketma-ket qoʻyib borish hamda kassa hujjatlarini kassirlarga topshirishda mazkur Yoʻriqnomaning 1-ilovasida keltirilgan kirim kassasi jurnalidan va chiqim kassasi jurnalidan foydalanadi.

19. Haqiqatda bajarilmagan kassa operatsiyalari boʻyicha kassa hujjatlarini rasmiylashtirib qoʻyishga, xususan mijoz tomonidan bank kirim kassasiga naqd pullarni topshirmasdan va chiqim kassasidan naqd pullarni olmasdan, kirim va chiqim kassa hujjatlarini bir vaqtda rasmiylashtirish taqiqlanadi.

20. Bank Boshqaruvi hamda bank filiali rahbarlari kassa xodimlarining ishini samarali va sifatli tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarning daxlsizligini taʼminlangan holda saqlash uchun zarur boʻlgan seyflar (metall shkaflar) va ularni tashish uchun temir aravachalar, mebel va jihozlar, muhr, toʻrtburchak muhr, texnik vositalar (pul sanash, saralash, oʻrab-bogʻlash uchun zarur uskunalar va boshqa zaruriy ashyolar) bilan taʼminlashlari shart.

21. Kassa xodimlariga oʻzlarining shaxsiy naqd pullari va boshqa qimmatliklarini, bank kassasidagi naqd pul va boshqa qimmatliklar bilan birga saqlanishi taqiqlanadi.

22. Bank kassa tarmogʻida ishlayotgan har bir xodim shu jumladan, kassa mudiri ham oʻzining lavozim majburiyatida belgilab berilgan vazifa va topshiriqlarni ushbu Yoʻriqnoma talablari asosida bajarishga masʼuldir. Kassa xodimiga ishonib topshirilgan naqd pul va qimmatliklarni asossiz tarzda boshqa shaxslarga topshirish yoki lavozim vazifasi boʻyicha oʻziga yuklatilgan kassa operatsiyalarini boshqa xodimlar tomonidan bajarilishi taqiqlanadi.

23. Ish tajribasi, bilimi va koʻnikmalari yetarli boʻlmagan xodimlarni naqd pul va boshqa qimmatliklar bilan kassa operatsiyalarini mustaqil ravishda bajarishlari taqiqlanadi.

24. Bankning kassa tarmogʻi joylashgan hududni kuzatish va uni oʻrganish uchun begona shaxslarga imkoniyat berilmasligi va kassa tarmogʻida joylashgan barcha kassa xonalarining (kassa kabinalarining) eshiklari ichki tarafdan qulflanuvchi moslamalar bilan taʼminlangan hamda bank ish kuni davomida ushbu eshiklar qulflangan boʻlishi lozim.

25. Kirim va chiqim kassasi kassirlari kassa hujjatlarini imzolash vakolatiga ega boʻlgan buxgalteriya va boshqa masʼul xodimlarning imzo namunalari bilan, kassa hujjatlari bilan ishlovchi buxgalteriya xodimlari esa kassirlarning imzo namunalari bilan taʼminlangan boʻlishlari lozim.

Ushbu xodimlarni oʻz vaqtida imzo namunalarining roʻyxati bilan taʼminlash va zarurat tugʻilganda mazkur roʻyxatni yangilash hamda eskisini qaytarib olish, (qaytarib olingan imzo namunalari alohida yigʻmajildga tikilgan holda pul omborida bir yil muddatga saqlanishi, yil tugaganidan soʻng, bank arxiviga topshirilishi) shuningdek qayd etilgan masala ijrosi boʻyicha nazoratni oʻrnatish bankning bosh buxgalteri tomonidan amalga oshirilishi kerak.

Imzo namunalari roʻyxati bank rahbari tomonidan tasdiqlanishi hamda ushbu roʻyxatni har yilning 1-yanvar holatiga yangilab turilishi talab etiladi.

26. Bank filiallarida naqd pul va boshqa qimmatliklar bilan kassa operatsiyalarini toʻgʻri bajarilishi, naqd pullar va qimmatliklarni butligini taʼminlanishi, kassa ishlarini mazkur Yoʻriqnoma talablari asosida tashkil etilishi Bosh bank tomonidan doimiy nazoratga olinishi lozim.

Bankda tekshirish oʻtkazish uchun Bosh bank rahbari yoki uning oʻrinbosari tomonidan imzolangan xizmat farmoyishi asos boʻlib hisoblanadi. Pul ombori va kassa tarmogʻidagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni taftish qilish uchun muddati koʻrsatilgan bir martalik guvohnoma beriladi.

3-bob. Kirim kassa operatsiyalarini bajarish

27. Bank kassasiga kirim qilinayotgan naqd pullar va boshqa qimmatliklar kassirlar tomonidan saralangan va donalab sanalgan holda qabul qilinishi shart.

Bank kassalariga naqd pullarni qabul qilish quyidagi hujjatlarga asosan amalga oshiriladi:

a) bank mijozlari boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlardan mazkur Yoʻriqnomaning 2-ilovasidagi naqd pullarni topshirish eʼloni boʻyicha;

b) bank xodimlari tomonidan bankka yetkazilgan zararni qoplash uchun, xizmat safariga olingan boʻnakning sarflanmagan qismini qaytarish va boshqa shu kabi holatlarda bank xodimlaridan mazkur Yoʻriqnomaning 3-ilovasidagi kirim kassa orderi (bank faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan naqd puldagi kirim operatsiyalarini, xususan bankning bir hisobvaragʻidagi naqd pullarini ikkinchi bir hisobvaraqqa kirim qilishda, shuningdek olib kelingan madad pullarini bank kassasiga kirim qilishda foydalaniladi) boʻyicha;

v) jismoniy shaxslardan kommunal toʻlovlarni qabul qilish, aholiga kommunal xizmat koʻrsatuvchi tashkilotlar tomonidan ishlab chiqilgan maxsus blanklar boʻyicha;

g) jismoniy shaxslardan bir martalik (soliq toʻlovlaridan tashqari) toʻlovlarni mazkur Yoʻriqnomaning 4-ilovasiga muvofiq shakldagi aholidan bir martalik toʻlovlarni qabul qilish blanki boʻyicha;

d) aholidan bank depozit hisobvaraqlariga omonatlarni naqd pulda qabul qilish mazkur Yoʻriqnomaning 3-ilovasiga muvofiq shakldagi kirim kassa orderi boʻyicha;

e) jismoniy shaxslardan soliq toʻlovlarini qabul qilish mazkur Yoʻriqnomaning 5-ilovasiga muvofiq shakldagi jismoniy shaxsning soliq toʻlovlari uchun maxsus blanki asosida amalga oshiriladi.

28. Naqd pullarni topshirish eʼloni uch qismdan — “eʼlon”, “kvitansiya” va “order”dan iborat. Ushbu kirim hujjatining “eʼlon” qismi kunlik kassa hujjatlariga tikiladi, “kvitansiya” qismi kirim kassasi kassiri tomonidan imzolangan va kassaning muhri bosilgan holda naqd pulni topshirgan mijozga, “order” qismi esa buxgalteriya xodimiga beriladi.

Kirim kassa orderi uch nusxada toʻldiriladi. Uning birinchi nusxasi kunlik kassa hujjatlariga tikiladi, ikkinchi nusxasi buxgalteriya xodimlariga va uchinchi nusxasi kirim kassasi kassirining imzosi va muhri qoʻyilgan holda naqd pulni topshirgan bank xodimiga beriladi.

Bank bir hisobvaraqdagi naqd pullarni ikkinchi bir hisobvaraqqa kirim qilishda kirim kassa orderi ikki nusxada rasmiylashtiriladi hamda uning birinchi nusxasi kunlik kassa hujjatlariga tikiladi va ikkinchi nusxasi buxgalteriya xodimlariga beriladi.

Fuqarolardan soliq toʻlovlarini qabul qilishda foydalaniladigan jismoniy shaxsning soliq toʻlovlari uchun maxsus blanki uch qismdan — “xabarnoma”, “patta” va “kirim orderi”dan iborat. Maxsus blankning “kirim orderi” deb nomlangan qismi kunlik kassa hujjatlariga tikiladi, “patta” qismi soliqni toʻlagan jismoniy shaxsga va “xabarnoma” qismi (bankning buxgalteriya boʻlinmasi xodimlari tomonidan) tegishli tuman (shahar) davlat soliq inspeksiyasiga, ularning soʻrovnomasiga asosan taqdim etiladi.

29. Xoʻjalik yurituvchi subyekt bank kassasiga naqd pullarni topshirishdan oldin buxgalteriya boʻlimi xodimlariga murojaat etishi lozim. Buxgalteriya xodimlari kirim kassa hujjatlarini Oʻzbekiston Respublikasi banklarida buxgalteriya hisobini yuritish va buxgalteriya ishlarini tashkil qilish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma (roʻyxat raqami 1834, 2008-yil 11-iyul) talablari asosida toʻgʻri rasmiylashtirilganligini tekshirib, ularni kirim kassa jurnaliga qayd etgan holda kirim kassasi kassiriga topshiradi.

30. Kirim kassasi kassiri kirim hujjatlarini qabul qilishda:

hujjat bankning buxgalteriya xodimlari tomonidan imzolanganligini;

ushbu imzolarning kassirda saqlanayotgan imzo namunalariga mos kelishini;

hujjat mijoz tomonidan imzolanganligini;

hujjatda koʻrsatilgan summaning raqam va soʻzlar bilan toʻgʻri yozilganligini hamda ularning oʻzaro mosligini tekshiradi va kirim kassa jurnaliga imzo qoʻyib, kirim kassa hujjatlarini qabul qilib olganligini tasdiqlaydi.

31. Kirim kassasi kassiri kirim hujjati boʻyicha mijozni chaqirib, u topshirayotgan naqd pullarini saralab va birma-bir sanab, qabul qilib oladi.

Mijoz naqd pullarni bir vaqtning oʻzida bir qancha hisobvaraqlarga kirim qilish uchun bir nechta kirim hujjatlari asosida topshirsa, bunday hollarda kassir naqd pulni har bir kirim hujjati boʻyicha alohida qabul qilib olishi shart.

Kirim kassasi kassiri mijozdan naqd pullarni qabul qilib olayotganida, uning stoli ustida qabul qilinayotgan pullardan boshqa naqd pul va boshqa qimmatliklar boʻlmasligi, kassir tomonidan avval qabul qilingan barcha pullar stol tortmalarida, metall shkaflarda yoki seyflarda saqlanishi kerak.

Kirim kassasi kassirining ish joyi shunday jihozlangan boʻlishi kerakki, unda naqd pullarni topshirayotgan mijozga, uning pullarini kassir tomonidan saralash, sanash jarayonini bevosita kuzatish uchun imkoniyati yaratilgan boʻlishi kerak.

32. Kassir mijozning naqd pullarini qabul qilib olganidan soʻng, kirim kassa hujjatida koʻrsatilgan summani, saralab va sanab qabul qilinganida haqiqatda chiqqan naqd pullar summasi bilan taqqoslab koʻradi. Tafovut aniqlanmasa kirim kassasi kassiri:

naqd pullarni topshirish eʼlonining “eʼlon”, “kvitansiya” va “order” qismlariga imzo qoʻyib, kvitansiya qismiga muhr bosadi hamda uni mijozga beradi;

kirim kassa orderlarining uchta nusxasiga ham imzo qoʻyib, uchinchi nusxasiga muhr bosadi va uni mijozga beradi.

33. Mijoz tomonidan topshirgan naqd pullar summasi kirim hujjatidagi summadan:

kam boʻlsa, mijozga yetishmayotgan summani topshirish yoki kirim kassa hujjatini qaytadan rasmiylashtirish;

koʻp boʻlsa, mijozga ortiqcha summa qaytariladi yoki kirim kassa hujjatini qaytadan rasmiylashtirish taklif etiladi.

Mijoz kirim kassa hujjatini qaytadan rasmiylashtirgan taqdirda, buxgalteriya xodimi kirim kassa jurnalidagi tegishli (dastlabki) summa ustidan chiziq tortadi va haqiqatda topshirilgan naqd pul summasini yozib, qayta rasmiylashtirilgan hujjatni belgilangan tartibda kirim kassasi kassiriga topshiradi.

34. Kirim kassa hujjatlari buxgalteriyaning kirim kassa jurnalida qayd etilib, kirim kassasi kassiriga taqdim etilganidan soʻng, mijoz tomonidan bank kassasiga naqd pullar topshirilmasa, kassir ushbu kirim kassa hujjatini buxgalteriya xodimiga qaytarib berishi lozim. Bunda bank kassasiga mijoz tomonidan naqd pullar nima sababdan topshirilmaganligi aniqlangach, buxgalteriya xodimi kirim kassa jurnalidagi tegishli yozuvlar ustidan chiziq tortadi va ushbu tuzatish kassir imzosi bilan tasdiqlanadi. Ushbu ijro etilmagan kirim kassa hujjati bank bosh buxgalteri xabardor etilgan holda buxgalteriya xodimi tomonidan yoʻq qilinadi.

35. Kassir bank ish kuni davomida qabul qilib olgan naqd pullarni mazkur Yoʻriqnomaning 7-bobida belgilangan tartibda saralaydi, sanaydi va oʻrab bogʻlaydi.

Mijoz tomonidan topshirilayotgan naqd pullar orasidan shubhali, toʻlovga yaroqsiz yoki qalbaki pullar aniqlanganda, kirim kassasi kassiri bu haqida kassa mudiriga xabar qilishi hamda bunday pullarni tekshirish uchun unga topshirishi shart.

Bank kassa mudiri shubhali pullarni toʻlovga yaroqli yoki yaroqsiz ekanligi boʻyicha asoslangan holda xulosa chiqarishga qiynalsa, bunday hollarda shubhali pullarni mazkur Yoʻriqnomaning 15-bobida belgilangan tartibda mijoz arizasiga asosan ekspertizaga qabul qilinishi mumkin.

36. Favqulodda vaziyatlar, baxtsiz hodisalar oqibatida naqd pullar jiddiy shikastlangan boʻlsa, ularning haqiqiyligi va toʻlovga yaroqli ekanligiga toʻliq ishonch hosil qilingach, bank kassa mudirining ruxsati bilan ular muomalaga yaroqli pullarga almashtirib berilishi mumkin.

Bank kassalariga topshirilgan shikastlangan, lekin toʻlovga yaroqli ekanligi shubha uygʻotmaydigan banknot va tangalarni almashtirib berilishi, buxgalteriya oʻtkazmalarisiz, hech qanday kassa hujjatlari rasmiylashtirilmagan holda amalga oshiriladi.

37. Shikastlangan, lekin “toʻlovga yaroqli” banknotlar almashtirib berilganida, ularga “Almashtirilgan” degan bank kassirining toʻrtburchak muhri bosiladi. Shikastlangan banknotlarga, uning almashtirilgan sanasi, pulning haqiqiyligini koʻzdan kechirgan kassa xodimining familiyasi, ismi va otasining ismi koʻrsatilib, imzosi qoʻyiladi. Shikastlangan banknotlar “eskirgan” pullar toifasiga oʻtkaziladi.

Shikastlangan, lekin “toʻlovga yaroqli” banknotlarning butligini saqlash maqsadida, kassirlarga ushbu banknotlarni butun holda kalkaga yoki yupqa qogʻozga yopishtirish shuningdek, tabiiy eskirish, kislota toʻkilgan yoki yongʻin oqibatida kuygan pullarni alohida oʻrab-bogʻlash tavsiya etiladi. Bank kassirlari tomonidan shikastlangan, lekin “toʻlovga yaroqli” pullarni polimer materiallar (skotch, sellofan va boshqalar) bilan yelimlash qatʼiyan man etiladi.

38. Kassirlar tomonidan banknot va tangalarning toʻlovga yaroqli ekanligini aniqlashda qiyinchilik tugʻilsa, bunday holda yakuniy xulosani kassa mudiri, zarur hollarda esa bank rahbari qabul qiladi.

Mijoz tomonidan bank kassasiga topshirilayotgan naqd pullar orasida “toʻlovga yaroqsiz” yoki “qalbaki” pullar mavjud ekanligi aniqlanib, ushbu holat kassa mudiri tomonidan tasdiqlansa, bunday holatda mijozga bu haqida batafsil va asosli tushuntirishlar berilishi shart. Mijoz bank kassasiga topshirayotgan naqd pulini “toʻlovga yaroqsiz” ekanligiga ishonch hosil qilgach, bunday banknotga kirim kassasi kassirining bank nomi tushirilgan “Almashtirib berish rad etildi” yozuvli toʻrtburchak muhri bosiladi va mazkur qarorni qabul qilgan kassa xodimining imzosi qoʻyiladi. “Almashtirib berish rad etildi” degan toʻrtburchak muhr bosilgan banknotlar mijozga qaytarib berilmaydi.

39. Mijoz kassa xodimlari tomonidan qabul qilinayotgan pulning “toʻlovga yaroqsiz” yoki “qalbaki” ekanligini asoslash boʻyicha bildirilgan mulohazalaridan qoniqish hosil qilmasa, u holda mijozning xohishiga koʻra, uning arizasiga asosan (ushbu banknotga hech qanday muhr bosilmagan holda) mazkur Yoʻriqnomaning 15-bobida belgilangan tartibda ekspertizaga qabul qilinishi mumkin.

40. Qabul qilinayotgan naqd pullar orasidan shubhali, toʻlovga yaroqsiz yoki qalbaki pul aniqlansa, ushbu pul summasi bank kassasiga mijozdan qabul qilingan naqd pullar summasini hisoblashda hisobga olinmaydi, balki mijozga uning oʻrnini qoplash yoki haqiqatda qabul qilingan naqd pullar summasiga kirim kassa hujjatini qaytadan rasmiylashtirish taklif etiladi.

41. Har qanday holatda ham shubhali, toʻlovga yaroqsiz, qalbaki pullar mijozlarga qaytarib berilmaydi. Bunda bankda aniqlangan:

shubhali pul ekspertizaga qabul qilinganida, bunday pulning nominal qiymati boʻyicha 90141 — “Ekspertizaga qabul qilingan banknotlar, tangalar va boshqa boyliklar” hisobvaragʻiga kirim qilish uchun mazkur Yoʻriqnomaning 6-ilovasiga muvofiq shaklda balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha kirim kassa orderi rasmiylashtirilishi lozim;

qalbaki yoki toʻlovga yaroqsiz pulning har bir donasini 1 soʻm shartli bahoda 90145 — “Toʻlovga yaroqsiz banknot va tangalar” hisobvaragʻiga kirim qilish uchun balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha kirim kassa orderi rasmiylashtirilishi kerak. Qalbaki pul boʻyicha mazkur Yoʻriqnomaning 81-bandi talablari asosida tegishli choralar koʻrilishi lozim.

42. Kirim kassasi kassiri qabul qilib olgan naqd pullarni, zarur hollarda, bank ish kuni davomida kassa mudiriga bir necha marta topshirishi mumkin. Bunday hollarda har safar, kirim kassasi kassiri naqd pullarni kassa mudiriga topshirishdan avval, haqiqatda qabul qilib olgan naqd pullarini kirim kassasi hujjatlarida qayd etilgan summalarga mos kelishini tekshirishi, topshirayotgan naqd pul bogʻlamlari (dastalarini) qayta sanab koʻrishi lozim. Shuningdek, tegishli yozuvlarni mazkur Yoʻriqnomaning 7-ilovasiga muvofiq 155-shakldagi kitobga qayd etib, kassa mudiriga imzo qoʻydirgan holda topshirishi kerak.

43. Kirim kassasi kassiri bank ish kuni yakunida kirim kassasi hujjatlarining umumiy sonini va umumiy summasini 155-shakldagi kitobda qayd etadi hamda kirim kassa hujjatlari summasini haqiqatda qabul qilib olgan naqd pullar summasi bilan taqqoslab koʻradi. Shuningdek, saqlash uchun topshirilgan qimmatliklarni 93609 — “Saqlanayotgan qimmatbaho buyumlar” balansdan tashqari hisobvaragʻi boʻyicha rasmiylashtirilgan kirim kassa orderlarida qayd etilgan maʼlumotlar bilan taqqoslaydi. Tafovutlar aniqlanmasa, mazkur Yoʻriqnomaning 8-ilovasiga muvofiq 109-shakldagi kirim kassa hujjatlarining soni va summasi hamda saqlashga qabul qilingan qimmatliklar soni va summasi toʻgʻrisida maʼlumotnoma tuzadi hamda imzolaydi.

Kirim kassasi kassiri va buxgalteriya xodimi 109-shakldagi maʼlumotnomada qayd etilgan kassa aylanmalarini, kirim kassasi jurnalidagi yozuvlar bilan taqqoslaydi. Tafovutlar aniqlanmagan taqdirda, kirim kassasi jurnalini yurituvchi buxgalteriya xodimi 109-shakldagi maʼlumotnomaga, kirim kassasi kassiri esa buxgalteriyaning kirim kassasi jurnalidagi umumiy summani tasdiqlagan holda imzo qoʻyadi. Ushbu taqqoslashning amalga oshirilishi va masʼul xodimlar tomonidan yuqoridagi hujjatlarning imzolanishi bankning bir kunlik kirim kassa operatsiyalari yakunlanganligini hamda bir kunlik kirim kassa operatsiyalari tegishli hujjatlarda toʻgʻri qayd etilganligini bildiradi.

44. Kirim kassasi kassiri kassadagi naqd pullar qoldigʻini oʻrab-bogʻlaydi hamda qoldiq summasini oʻzining 155-shakldagi kitobiga qayd etadi. Kirim kassasi kassiri 109-shakldagi maʼlumotnoma bilan birga kirim kassa hujjatlarini kassa mudiriga topshiradi.

Kassa mudiri 109-shakldagi maʼlumotnomada qayd etilgan yozuvlarni kirim kassa hujjatlari bilan taqqoslaydi hamda kassirning 155-shakldagi kitobida qayd etilgan yozuvlarni tahlil qiladi. Shuningdek, saqlash uchun topshirilgan qimmatliklarni, balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha kirim kassa orderida qayd etilgan maʼlumotlar bilan taqqoslab koʻradi.

Tafovutlar aniqlanmasa, kassa mudiri kirim kassasidagi barcha naqd pul va boshqa qimmatliklarni, kassirning 155-shakldagi kitobiga imzo qoʻygan holda qabul qilib oladi va oʻzining 155-shakldagi kitobiga bu toʻgʻrisida tegishli yozuvlarni qayd etadi hamda kirim kassasi kassirining 109-shakldagi maʼlumotnomasi toʻgʻri tuzilganligini tasdiqlagan holda, uni imzolaydi va kirim kassa hujjatlarini kunlik kassa hujjatlari yigʻmajildiga tikish uchun ushbu ishga masʼul boʻlgan kassa xodimiga topshiradi.

45. Bank kassalariga bank ish kuni davomida kirim qilingan barcha naqd pullar va boshqa qimmatliklar, shu ish kunining oʻzida aylanma kassaga kirim qilinishi va bank balansining tegishli hisobvaraqlarida aks ettirilishi lozim.

46. Naqd pul tushumiga ega boʻlgan mijozlardan tushum pullarini bevosita bank kassasiga qabul qilib olish qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

46 1 . Naqd pul tushumlari solingan va belgilangan tartibda plombalangan sumkadagi (qopdagi) naqd pul tushumlarini bank filialiga oʻzlari olib kelgan mijozlar mazkur Yoʻriqnomaning 8a-ilovasiga muvofiq shakldagi blankni toʻldirgan holda inkassa xonasiga topshiradi.

Naqd pulni qabul qilgan kassa xodimlari (bank ish kuni mobaynida masʼul kassa xodimlari, bank ish kuni yakunlangach yoki dam olish kunlari kechki kassa xodimlari) mazkur bandning birinchi xatboshisida koʻrsatilgan blankning kvitansiya qismiga imzo qoʻygan va muhr bosgan holda uni mijozga qaytarib beradi.

Bank kassa tarmogʻida inkassa xonasi alohida yoki ish hajmidan kelib chiqqan holda kirim, chiqim kassalarida yoki mijozlarga kassa xizmati koʻrsatiladigan boshqa kassa xonalarida tashkil etiladi.

Bank filialining qayta sanash kassasi kassirlari ushbu sumkadagi (qopdagi) naqd pullarni saralanishi, sanalishi, tushum pullarni mijozning hisobvaragʻiga kirim qilinishi, bankdagi mijozning boʻsh sumkasini (qopini) unga qaytarib berish hamda ushbu kassa operatsiyalarini bajarishga doir hujjatlarning rasmiylashtirilishi mazkur Yoʻriqnomada belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

4-bob. Chiqim kassa operatsiyalarini bajarish

47. Bank kassasidan naqd pullarni chiqim qilish:

a) xoʻjalik yurituvchi subyektlarga — mazkur Yoʻriqnomaning 9-ilovasiga muvofiq shakldagi naqd pul cheki boʻyicha;

b) jismoniy shaxslarga — mazkur Yoʻriqnomaning 10-ilovasiga muvofiq shakldagi chiqim kassa orderi (bevosita bank faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan naqd puldagi chiqim kassa operatsiyalarini, xususan, naqd pullarni bir hisobvaraqdan ikkinchi bir hisobvaraqqa oʻtkazish uchun chiqim qilishda, naqd pullarni inkassatsiya xizmati xodimlariga topshirish maqsadida chiqim qilishda ham chiqim kassa orderidan foydalaniladi) boʻyicha;

v) aholining bank depozit hisobvaraqlaridagi mablagʻlarini naqd pulda toʻlash mazkur Yoʻriqnomaning 10-ilovasiga muvofiq shakldagi chiqim kassa orderi boʻyicha;

g) jismoniy shaxsning bank kartasidan bankomat yoki terminallar orqali naqd pullar chiqim qilish — avtomatik tarzda, dasturiy yoʻl bilan shakllantiriladigan sliplar boʻyicha amalga oshiriladi. Avtomat tarzda shakllantiriladigan slip — chiqim kassa orderiga tenglashtiriladi.

48. Bank kassasidagi terminaldan chiqim qilingan naqd pullarning umumiy summasiga, bank ish kuni oxirida chiqim kassa orderi rasmiylashtiriladi hamda har bir slipdagi summa mazkur Yoʻriqnomaning 192-bandida qayd etilgan axborotlar tasmasiga alohida kiritilishi lozim.

Bank kassasidagi terminal orqali jismoniy shaxslarning bank plastik kartalaridan naqd puldagi chiqim kassa operatsiyalarining hisob-kitobi yuritiladigan hisobvaraq boʻyicha kunlik chiqim aylanmalarni, yaʼni chiqim summalari roʻyxatini chop etgan holda, undagi har bir summani tegishli slip summasi bilan taqqoslab chiqish mumkin.

Bunda tafovutlar aniqlanmasa, taqqoslash ishlarini bajargan kassir ushbu roʻyxatdagi umumiy summani imzolashi lozim. Soʻngra, ushbu roʻyxat mazkur kassada terminaldan chiqim qilingan naqd pullarning umumiy summasiga rasmiylashtirilgan chiqim kassa orderiga ilova qilgan holda kunlik kassa hujjatlariga tikilishi kerak.

49. Bankning pul ombori ochilganidan soʻng, kassa mudiri, bank rahbari va bosh buxgalteri ishtirokida aylanma kassadagi naqd pullar qoldiqlari qayta sanaladi hamda aylanma kassadagi naqd pullar qoldigʻini mazkur Yoʻriqnomaning 11-ilovasiga muvofiq 120-shakldagi kitobda qayd etilgan maʼlumotlar bilan, shuningdek 10101 — Aylanma kassadagi naqd pullar” hisobvaragʻidagi qoldiq summaga mosligi tekshiriladi. Bunda kassa mudiri oʻzining 155-shakldagi kitobiga berilayotgan naqd pullar summasini qayd etadi va chiqim kassasi kassiriga imzo qoʻydirgan holda naqd milliy va xorijiy valyutadagi pullarni, bank ish kuni yakunida hisob berish sharti bilan beradi.

Chiqim kassasi kassiri tomonidan naqd pullarni kassa mudiridan qabul qilish:

banknotlarning toʻliq va toʻliq boʻlmagan bogʻlamlarini ustki nakladkalardagi maʼlumotlarga qarab tekshirish yoʻli bilan;

banknotlarning toʻliq boʻlmagan dastalarini esa kassa mudirining yoki u tayinlagan kassa xodimining kuzatuvi ostida birma-bir qayta sanash orqali;

tangalar — qopchalarga biriktirilgan yorliqlardagi (yoki paketlar ichidagi qogʻozdagi) yozuvlarga qarab tekshirish orqali amalga oshiriladi.

50. Chiqim kassasi kassiri hisob berish sharti bilan kassa mudiridan olgan barcha naqd pul va boshqa qimmatliklarini oʻzining 155-shakldagi kitobida qayd etishi lozim.

51. Kassa mudiri hisob berish sharti bilan bank chiqim kassasi kassiriga naqd pullarni berganidan soʻng, kassada qolgan naqd pullarni qayta hisoblab, uni bank ish kuni boshidagi kassa qoldigʻi summasiga taqqoslab koʻrishi kerak.

52. Naqd pul chek daftarchasini mijozga berish, uning yozma buyurtmalari asosida amalga oshiriladi.

Xoʻjalik yurituvchi subyekt oʻz faoliyatini tugatayotganida yoki hisobvaragʻini boshqa bankka oʻtkazayotganida naqd pul chek daftarchasi mijozdan qaytarib olinadi hamda naqd pul chek daftarchasining har bir foydalanilmagan varagʻining imzolar qoʻyiladigan qismini uchburchak shaklida qirqish orqali, foydalanishga yaroqsiz holga keltiriladi.

53. Xoʻjalik yurituvchi subyekt vakili naqd pul olish uchun bank buxgalteriyasining ushbu mijozga xizmat koʻrsatuvchi xodimiga naqd pul cheki va boshqa hujjatlarni taqdim etadi.

Buxgalteriya xodimi chiqim kassa hujjatini mijoz tomonidan toʻgʻri toʻldirilganligini va mijozning bankdagi hisobvaragʻida yetarli miqdorda mablagʻlar borligini tekshirgach, uni imzolaydi.

Bankda oʻzining talab qilib olinguncha depozit hisobvaragʻini ochmagan yoki hisobvaragʻida yetarlicha mablagʻlari boʻlmagan har qanday mulkchilik shaklidagi xoʻjalik subyektlariga bank kassalaridan naqd milliy yoki xorijiy valyutalarni chiqim qilinishi taqiqlanadi.

Buxgalteriya xodimi tekshirilgan chiqim kassa hujjatini nazoratchi buxgalterga beradi. Nazoratchi buxgalter chiqim kassa hujjatining toʻgʻri rasmiylashtirilganligini tekshirgach, uning tegishli rekvizitlarini chiqim kassasi jurnalida qayd etadi. Ushbu chiqim kassa hujjati va chiqim kassa jurnali nazoratchi buxgalter tomonidan imzolanadi hamda bankning chiqim kassiriga taqdim etish uchun xoʻjalik yurituvchi subyekt vakiliga naqd pul chekining nazorat markasi (bank xodimi bank kassasidan naqd pul olayotganida unga chiqim kassa orderining yirtma taloni) beriladi.

54. Buxgalteriya xodimi chiqim kassa hujjatlarini chiqim kassasi kassiriga, chiqim kassa jurnaliga imzo qoʻydirib topshiradi. Bank kassasidan naqd pul olayotgan shaxs tomonidan chiqim kassa hujjatlarini kassirga taqdim etilishi taqiqlanadi.

Kassir chiqim hujjatini qabul qilib olganidan soʻng:

mijozni chiqim hujjatining raqami boʻyicha chaqirishi;

chiqim kassasi kassiriga mijoz tomonidan berilgan nazorat markasi yoki yirtma talonning raqamini chiqim hujjatidagi raqam bilan taqqoslashi va nazorat markasini yoki yirtma talonni tegishli chiqim hujjatiga yelimlab yopishtirishi;

chiqim hujjatida buxgalteriya boʻlimining masʼul xodimlarining imzolari borligini va ushbu imzolarni, mavjud imzo namunalariga mos kelishini tekshirishi;

raqam va soʻz bilan yozilgan summalarning oʻzaro mosligini tekshirishi;

hujjatda naqd pullarni olayotgan mijozning shaxsiy imzosi borligini tekshirishi;

naqd pullarni oluvchining shaxsini tasdiqlovchi hujjati borligini hamda mijozning shaxsini tasdiqlovchi hujjatdagi maʼlumotlarini chiqim kassa hujjatida qayd etilgan yozuvlar bilan solishtirib koʻrishi shart.

Kassir chiqim kassa hujjatida koʻrsatilgan naqd pullar summasini mijozga chiqim qilib berish uchun tayyorlaydi. Bunda kassirning stoli ustida mijozga berishga tayyorlab qoʻyilgan naqd pullardan boshqa pullar boʻlmasligi kerak.

55. Kassir tayyorlangan naqd pul summasini mijozga beradi va chiqim kassa hujjatini imzolaydi.

Mijozga naqd pullar chiqim qilinganidan soʻng, ushbu chiqim qilingan naqd pullarni alohida sumka, qop, paket yoki boshqa idishga solingan holda bank binosidan olib chiqiladigan hollardagina, olingan naqd pullar summasiga chiqim kassasi kassiri tomonidan moddiy ruxsatnoma rasmiylashtirib berilishi lozim.

56. Kassir mijozga naqd pullarni oʻrami buzilmagan toʻliq bogʻlamlar boʻyicha chiqim qilganida, banknotlarni birma-bir qayta sanamagan holda, ustki nakladkada koʻrsatilgan summalarga qarab chiqim qiladi.

Mijozga oʻrami buzilmagan toʻliq bogʻlamdan tegishli dastalarni olib berish zarur boʻlsa, unda kassir pul bogʻlami joylashtirilgan polietilen paketdagi kassirning shaxsiy klishe raqamlari bosilgan kafolat chokini kesmagan holda paketni naqd pullarni oluvchi mijozning koʻz oldida qirqishi lozim.

Kassir toʻliq boʻlmagan va oʻrami buzilgan dastadan mijozga naqd pullarni berishda, banknotlarni birma-bir qayta sanab, soʻngra mijozga chiqim qilishi lozim.

Qopcha va paketlarga joylangan tangalar qopchalarga biriktirilgan yorliqlardagi (yoki paketlar ichidagi qogʻozdagi) yozuvlarga qarab mijozlarga beriladi. Tangali qopcha mijozga toʻliq chiqim qilinadigan hollarda, bank kassiri qopchadagi plombani naqd pul oluvchining oldida qirqishi shart.

57. Kassir dastani ochib, undagi naqd pullarning tegishli qismini mijozga chiqim qilishi uchun dastadagi banknotlarning kerakli qismini ajratib olganidan soʻng, ularning barchasini birma-bir qayta sanab koʻrishi lozim.

59. Chiqim kassasi kassiri mijozga chiqim kassa hujjatida qayd etilgan summadagi naqd pullarni berganidan soʻng, chiqim kassa hujjatini imzolaydi. Bunda, mijozning talabiga binoan, bir nominal qiymatdagi naqd pullarni boshqa qiymatdagilariga almashtirib berilishi taqiqlanadi.

60. Bank kassasidan berilgan naqd pulni olgan shaxs kassadan uzoqlashmagan holda olingan pul summasini hujjatda koʻrsatilgan summa bilan taqqoslashi, uni bogʻlamlar va dastalar boʻyicha tekshirishi, toʻliq boʻlmagan banknotlar dastasini esa bank kassirining kuzatuvi ostida birma-bir qayta sanash orqali qabul qilib olishi shart.

61. Bank mijozi kassadan olgan naqd pullarini maxsus ajratilgan joyda yoki xonada, bank kassa xodimining kuzatuvi ostida, birma-bir qayta sanab olishi mumkin. Bunday hollarda chiqim kassasi kassiri mijozga berayotgan naqd pul bogʻlamlarining polietilen paketidagi kafolat choklarini kesmasdan mijozga beradi. Mijoz tomonidan naqd pullarni birma-bir sanab olish vaqtida, jarayonni kuzatib turgan bank kassa xodimi polietilen paketlarning kafolat choklari va banderollarning toʻliq saqlanishini kuzatib turishi lozim.

62. Mijoz bank kassasidan olgan naqd pullarini birma-bir qayta sanab olish jarayonida ushbu bank kassirlari tomonidan shakllantirgan naqd pullar dastasidan kassa xatoliklarini yaʼni, kamomad (toʻlovga yaroqsiz, qalbaki) yoki ortiqcha pullarni aniqlasa, mazkur Yoʻriqnomaning 107-bandida belgilangan tartibda zaruriy choralar koʻriladi.

63. Mijozning bank kassasidan olgan banknot va tangalari orasidan kamomad chiqqanligi toʻgʻrisidagi murojaatlari quyidagi hollarda:

agar mijoz alohida ajratilgan xonada yoki maxsus ajratilgan joyda bank kassiri, nazoratchisi kuzatuvi ostida naqd pullarni qayta sanab olmagan boʻlsa;

agar mijoz naqd pullarni bank kassasidan qabul qilib olganidan soʻng, chiqim kassasidan uzoqlashgan boʻlsa, mijozning eʼtirozlari qanoatlantirilmaydi.

Bu haqidagi ogohlantiruvchi yozuvlar bank chiqim kassasining oldidagi, mijozlarga koʻrinarli joyga doimo osilgan boʻlishi shart.

64. Bank rahbari naqd pul kamomadi toʻgʻrisidagi mijozlarning arizasini har qanday holatda ham oʻrganib chiqishi hamda bank kassiri tomonidan naqd pul dastalari, bogʻlamlarini shakllantirishda haqiqatda ham kassa xatoliklariga (kamomadga) yoʻl qoʻyilganligi tasdiqlansa, mazkur holatlarni bartaraf etish choralarini koʻrishi shart.

65. Bank ish kuni yakunida chiqim kassasi kassiri, hisob berish sharti bilan kassa mudiridan qabul qilib olgan naqd pullarni, kunlik chiqim kassa hujjatlari umumiy summasiga hamda kun oxirida qolayotgan naqd pullar qoldigʻiga taqqoslab, mazkur Yoʻriqnomaning 12-ilovasiga muvofiq 110-shaklda maʼlumotnoma tuzib, buxgalteriya xodimlarining chiqim kassasi jurnalidagi yozuvlar bilan taqqoslaydi. Tafovutlar aniqlanmasa, chiqim kassa jurnali kassir tomonidan va kassirning 110-shakldagi maʼlumotnomasi buxgalteriya xodimi tomonidan imzolanadi.

66. Chiqim kassasi kassiri ish kuni yakunida chiqim kassasi hujjatlarining umumiy sonini va umumiy summasini oʻzining 155-shakldagi kitobida qayd etadi.

Chiqim kassasi kassiri bank ish kuni yakunida chiqim kassasida qolgan naqd pul va boshqa qimmatliklar qoldigʻini belgilangan tartibda oʻrab-bogʻlaydi, qoldiq summasini oʻzining 155-shakldagi kitobiga qayd etadi va kassa mudiriga imzo qoʻydirgan holda unga topshiradi. Shundan soʻng u chiqim kassasining kunlik hujjatlarini hamda 110-shakldagi maʼlumotnomani ham kassa mudiriga topshiradi.

Kassa mudiri ushbu 110-shakldagi maʼlumotnomada qayd etilgan yozuvlarni, chiqim kassiriga hisob berish sharti bilan berilgan naqd pullar, kassir bank ish kuni yakunida qaytarib topshirgan naqd pullar qoldigʻi va chiqim kassa hujjatlari summasi bilan taqqoslaydi. Tafovutlar aniqlanmasa, kassa mudiri 110-shakldagi maʼlumotnomani imzolaydi hamda chiqim kassa hujjatlarini kunlik kassa hujjatlari yigʻmajildiga tikish uchun ushbu ishga masʼul boʻlgan kassa xodimiga topshiradi.

67. Bank kassalaridan bank ish kuni davomida chiqim qilingan barcha naqd pullar va boshqa qimmatliklar, shu ish kunining oʻzida bank balansining tegishli hisobvaraqlarida belgilangan tartibda aks ettirilishi lozim.

68. Bank kassasidagi naqd pullar qoldigʻi mijozlarning naqd pulga boʻlgan talablarini qondirish uchun yetarli boʻlmasa, Markaziy bank Bosh boshqarmasining farmoyishiga asosan Hisob-kitob kassa markazining aylanma kassasidan yoki hududdagi boshqa bank kassalaridan belgilangan tartibda madad pullari ajratilishi mumkin.

69. Bank tomonidan olingan madad pullari mustaqil ravishda tasarruf etiladi.

5-bob. Kechki kassaga naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qilish

70. Bank ish kuni yakunlanganidan soʻng, inkassatorlar guruhidan naqd pul va boshqa qimmatliklar solingan yoki boʻsh inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) qabul qilib olish hamda ish kuni uzaytirilgan kassalarda ish yakunlangach, ulardagi naqd pul va boshqa qimmatliklar qoldigʻini qabul qilib olish, shuningdek, dam olish va bayram kunlari ishlaydigan kassalarga madad pullarini berish maqsadida bankda kechki kassa tashkil etiladi. Bankning kechki kassasiga inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) qabul qilish, buxgalteriya xodimlaridan tayinlangan buxgalter-nazoratchining nazorati ostida kechki kassa kassiri tomonidan amalga oshiriladi.

71. Bankning kechki kassasi orqali chiqim kassa operatsiyalarini bajarilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Kechki kassaning buxgalter-nazoratchisiga qayta sanash kassasida ishlash, shuningdek qayta sanash kassasining nazoratchisiga kechki kassa xodimlarining vazifalarini bajarish taqiqlanadi.

72. Bankning kechki kassasi xodimlariga yoʻnalish boʻyicha yigʻilgan inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) topshirish, inkassatorlar guruhi boshligʻining kuzatuvi ostida, yigʻuvchi inkassator tomonidan amalga oshiriladi.

Inkassatorlar guruhi avtomashinasida bir nechta bankka topshirilishi lozim boʻlgan naqd pul tushumlari solingan inkassatsiya sumkalari (qoplari) mavjud boʻlsa, bir bankka tegishli boʻlgan sumkalarni (qoplarni) topshirish jarayonida, haydovchi inkassator avtomashinada qolib, boshqa bankka topshirilishi lozim boʻlgan sumkalarni (qoplarni) qoʻriqlab turishi kerak.

Inkassatorlar guruhi yigʻib kelingan inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) bankning kechki kassasi xodimlariga topshirishdan avval, kechki kassaning buxgalter-nazoratchisiga:

yoʻnalishdagi har bir mijoz boʻyicha inkassatorlar guruhiga berilgan mazkur Yoʻriqnomaning 13-ilovasiga muvofiq shakldagi tashrif varaqasini;

mijozlarning har bir pullik inkassatsiya sumka (qopi) boʻyicha mazkur Yoʻriqnomaning 14 b -ilovasiga muvofiq naqd pul tushumlari solingan inkassatsiya sumkasi (qopi) yuk xatini;

mazkur Yoʻriqnomaning 15-ilovasiga muvofiq inkassatorlar guruhiga berilgan boʻsh sumkalar (qoplar) soni toʻgʻrisida maʼlumotnomani taqdim etishi lozim.

73. Kechki kassaning buxgalter-nazoratchisi inkassatorlar guruhidan qabul qilib olgan yuk xatlari va tashrif varaqalaridagi yozuvlarni bir-biriga mos kelishini tekshirib koʻrishi shart. Shundan soʻng, buxgalter-nazoratchi mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasiga muvofiq bank kassasiga qabul qilingan naqd pul tushumlari solingan va boʻsh inkassatsiya sumkalari (qoplari) toʻgʻrisida maʼlumotnomaning tegishli qismini uch nusxada rasmiylashtirib, unga:

mijozlarga biriktirilgan sumka (qop) raqamlari va unga solingan naqd pul summalarini;

boʻsh sumkalar (qoplar) raqamlarini;

mijozlar qoʻshimcha ravishda topshirilgan (naqd pul tushumlari solingan) inkassatsiya sumkalari (qoplari) boʻyicha maʼlumotlarni kiritadi.

74. Inkassatorlar guruhidan sumkalarni (qoplarni) qabul qilish vaqtida tashrif varaqasidagi yozuvga izohlarsiz tuzatishlar kiritilganligi, shuningdek tashrif varaqasidagi yozuvlar bilan yuk xatidagi yozuvlarni oʻzaro mos kelmasligi va boshqa kamchiliklar aniqlangan taqdirda tegishli sumka (qop) raqami yoki mijozlar tomonidan qoʻshimcha ravishda pullik sumkalar (qoplar) topshirilganda ularning raqamlarini buxgalter-nazoratchi mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasida keltirilgan maʼlumotnomaning “Izohlar” ustunidagi tegishli katakchasida qayd etilishi lozim.

Bank kechki kassasiga yigʻib kelingan inkassatsiya sumkalari (qoplari) toʻliq topshirilayotganligini nazorat qilish uchun buxgalter-nazoratchi jurnalga kiritilgan naqd pul tushumlari umumiy summasini hamda tashrif varaqalarida qayd etilgan tushum summalari yigʻindisini oʻzaro taqqoslab koʻrishi lozim.

75. Kechki kassaning buxgalter-nazoratchisi inkassatorlar guruhi tomonidan kechki kassaga topshirilayotgan sumkalar (qoplar) sonini inkassatorlar guruhiga berilgan boʻsh sumkalar (qoplar) soni toʻgʻrisida maʼlumotnomada koʻrsatilgan raqamlarga mos kelishini tekshirib boʻlganidan soʻng, rasmiylashtirilgan 18-ilovadagi maʼlumotnomaning bir nusxasini va tashrif varaqalarini inkassatorlar guruhiga qaytarib beradi.

76. Kechki kassa kassiri buxgalter-nazoratchidan yuk xatlarini olganidan soʻng, naqd pul tushumlari solingan sumkalarini (qoplarni) inkassatorlar guruhidan birma-bir qabul qilishni boshlaydi. Bunda, kechki kassa kassiri naqd pul tushumlari solingan:

inkassatsiya sumkasiga (qopiga) bosilgan plombir izining aniqligini va tasdiqlangan namunaga mos kelishini (bir martalik raqamlangan plastik plombaning shtrix yoki QR kodini skanerlab) tekshirishi;

inkassatsiya sumkasining (qopining), plomba izi tushirilgan tizimchaning (bir martalik raqamlangan shtrix yoki QR kodli plastik plombaning) biron-bir joyi shikastlanmaganligini qarab chiqishi;

inkassatsiya sumkasining (qopining) raqamini, uning yuk xatida koʻrsatilgan raqamga mos kelishini taqqoslab koʻrishi;

sumkalarning (qoplarning) umumiy sonini, yuk xatlarining umumiy soniga, shuningdek qabul qilinayotgan naqd pul tushumlarining umumiy summasini, yuk xatlarida koʻrsatilgan summalar yigʻindisiga mos kelishini tekshirib qabul qilishi kerak.

77. Inkassatorlar guruhidan har bir yoʻnalish boʻyicha inkassatsiya sumkalari (qoplari) qabul qilib olinganidan soʻng, bank kassasiga qabul qilingan tushum pullari solingan va boʻsh inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) qayd etish jurnalining ikkala nusxasiga inkassatorlar guruhi boshligʻi va yigʻuvchi inkassatori hamda kechki kassaning kassiri va buxgalter-nazoratchisi imzo qoʻyadi. Ushbu jurnalning birinchi nusxasiga inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) topshirgan inkassatorlar guruhining muhri bosiladi va u kechki kassa xodimlarida qoladi, ikkinchi nusxasiga esa kechki kassaning muhri bosilib, inkassatorlar guruhining boshligʻiga beriladi.

Bank kechki kassasining muhri kechki kassa kassiriga biriktirilgan boʻlib, uning seyfida saqlanishi lozim.

78. Mazkur Yoʻriqnomaning 15-ilovasida keltirilgan inkassatorlar guruhiga berilgan boʻsh sumkalar (qoplar) soni toʻgʻrisidagi maʼlumotnomada qayd etilgan yozuvlar asosida inkassatorlar guruhi tomonidan mijozlarning naqd pul tushumlari va boshqa qimmatliklari solingan yoki boʻsh inkassatsiya sumkalari (qoplari) kechki kassaga toʻliq topshirilmayotganligi aniqlansa, bu haqida bank rahbariga va inkassatsiya boʻlimi boshligʻiga xabar berilishi lozim. Inkassatsiya boʻlimi boshligʻi yigʻib kelingan inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) bank kassasiga toʻliq topshirilishini taʼminlash choralarini koʻrishi shart.

79. Kechki kassa kassiri bank kassasiga qabul qilingan naqd pul tushumlari solingan va boʻsh inkassatsiya sumkalari (qoplari) va ularning hujjatlarini buxgalter-nazoratchining kuzatuvi ostida kechki kassaning pul omboridagi seyfga (temir shkafga) joylashtiradi. Pul omboridagi seyf (temir shkaf) kassir va buxgalter-nazoratchining kalitlari bilan qulflanadi. Shuningdek, kechki kassa pul omborining eshigi ham ikkita kalit bilan qulflanib, ikkita muhr bilan muhrlanadi.

Bunda kechki kassa pul ombori eshigining birinchi kaliti va bitta surgʻuchli muhr kassirga, ikkinchi kaliti va bitta surgʻuchli muhr buxgalter-nazoratchiga biriktirilgan boʻlishi hamda har bir xodim kechki kassa pul ombori eshigini oʻz kaliti bilan qulflab, oʻziga biriktirilgan surgʻuchli muhr bilan muhrlashi shart. Shundan soʻng, kechki kassaning pul ombori belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Qoʻriqlash departamenti xodimlariga topshiriladi.

80. Bankning kechki kassasi xodimlari inkassatorlar guruhidan naqd pul tushumlari solingan inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) qabul qilish jarayonida sumkaning (qopning) nuqsonli ekanligi (bosilgan plombir izining aniq emasligi yoki tasdiqlangan namunaga mos kelmasligi (bir martalik raqamlangan plastik plombaning shtrixi yoki QR kodi skanerlanganda tegishli rekvizitlarni oʻqish imkoniyati mavjud emasligi yoki oʻqilgan yozuvlarning namunaga muvofiq emasligi), shuningdek inkassatsiya sumkasida (qopida) va (yoki) undagi plombada biron-bir tashqi shikastlanishlar mavjudligi, inkassatsiya sumkasining (qopining) raqamini uning yuk xatida koʻrsatilgan raqamga mos kelmasligi, tashrif varaqasida va sumkaning (qopning) yuk xatida koʻrsatilgan naqd pul tushumi summasini bir-biriga mos kelmasligi) aniqlansa, bunday holatlar haqida bank kassasi mudiriga xabar berilishi lozim.

Ushbu nuqsonli, shikastlangan sumka (qop) inkassatorlar guruhi aʼzolari va buxgalter-nazoratchi kuzatuvida kassir tomonidan ochilib, undagi naqd pul va boshqa qimmatliklar birma-bir qayta sanalishi shart.

Zarur hollarda, bank kassa mudirining koʻrsatmasiga asosan, ushbu inkassatsiya sumkasiga (qopiga) naqd pul tushumlarini solgan shaxs (mijoz vakili yoki kassir) ham qayta sanash jarayoniga chaqirtirilishi mumkin. Qayta sanash jarayoni yakunlangach, mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasiga muvofiq inkassatsiya sumkasidagi (qopidagi) naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayta sanash natijalari boʻyicha dalolatnoma uch nusxada tuzilib, ishtirok etgan barcha shaxslar tomonidan imzolangan holda rasmiylashtiriladi.

Mazkur dalolatnomaning birinchi nusxasi bankning kunlik buxgalteriya hujjatlari yigʻmajildiga tikiladi, ikkinchi nusxasi inkassatorlar guruhi boshligʻiga, uchinchi nusxasi esa mijoz vakiliga beriladi.

Bunday hollarda mazkur Yoʻriqnomaning 14 a -ilovasida keltirilgan naqd pul tushumlari solingan inkassatsiya sumkasining (qopining) ilova qaydnomasi kunlik kassa hujjatlariga tikish uchun hamda ushbu sumkadan (qopdan) chiqqan va kechki kassa kassiri tomonidan qayta sanalib, oʻrab-bogʻlangan naqd pullar keyingi bank ish kuni ertalab, kechki kassa kassirining 155-shakldagi kitobida qayd etilgan va kassa mudiriga imzo qoʻydirilgan holda unga topshiriladi.

Kechki kassada ochilgan inkassatsiya sumkasining (qopining) yuk xati buxgalteriya xodimlariga, qayta sanalgan tushum summasini, balans hisobvaraqlari boʻyicha umumlashtirilgan holda kirim kassa jurnalida qayd etish hamda tegishli buxgalteriya oʻtkazmalarini amalga oshirish va kunlik buxgalteriya hujjatlari yigʻmajildiga tikish uchun beriladi.

81. Mijozga tegishli boʻlgan shikastlangan (yoki nuqsonli) inkassatsiya sumkasi (qopi) kechki kassa xodimlariga topshirilayotganda, ushbu sumka (qop) ochilib, unga solingan naqd pullarni qayta sanash jarayonida:

ortiqcha pullar, kamomad (yoki toʻlovga yaroqsiz pullar) aniqlansa, ushbu sumkaga (qopga) tegishli boʻlgan ilova qaydnomasi va yuk xatining dalolatnoma qismi kechki kassa nazoratchisi tomonidan toʻldiriladi hamda ushbu holatlar mazkur hujjatlarning dalolatnoma qismida ham qayd etiladi. Mijoz vakili uning shikastlangan (yoki nuqsonli) sumkasini (qopini) ochish va undagi naqd pullarni kechki kassada qayta sanash jarayonida ishtirok etmagan hamda qayta sanash jarayonida kamomad aniqlangan hollarda inkassatsiya sumkasining (qopining) tizimchasi plombadan ajratilmagan (bir martalik raqamlangan shtrix yoki QR kodli plastik plomba saqlangan) holda, shuningdek tuzilgan dalolatnomaning nusxasi ashyoviy dalil sifatida kechki kassaning buxgalter-nazoratchida 10 ish kuni mobaynida saqlanadi.

Mijoz soʻroviga asosan ushbu ashyoviy dalillar koʻrib chiqish uchun unga taqdim etilishi mumkin. Aniqlangan kamomad summasi Oʻzbekiston Respublikasida belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining 10 foiziga teng yoki undan yuqori boʻlsa, bunday kassa xatoliklari toʻgʻrisida zudlik bilan kassa mudiriga xabar berilishi shart.

qalbaki pullar aniqlansa, ushbu sumkaga (qopga) tegishli boʻlgan ilova qaydnomasi va yuk xatining dalolatnoma qismi toʻldiriladi hamda har bir pulning nominal qiymati, seriyasi va tartib raqami, ishlab chiqarilgan yili hamda umumiy summasi koʻrsatilgan holda mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasiga muvofiq dalolatnoma toʻrt nusxada tuziladi. Ushbu holat boʻyicha kassa mudiriga va bank rahbariga xabar beriladi.

Bunda aniqlangan toʻlovga yaroqsiz yoki qalbaki pullarning har bir donasini 1 soʻm shartli bahoda 90145 — “Toʻlovga yaroqsiz banknot va tangalar” hisobvaragʻiga kirim qilish uchun balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha kirim kassa orderi rasmiylashtirilishi lozim.

Bank tuzilgan dalolatnomaning bir nusxasini ilova qilgan holda qalbaki pulning qanday holatda aniqlanganligini yozma ravishda huquqni muhofaza qiluvchi organlarga maʼlum qiladi.

Bank tomonidan qalbaki pullar huquqni muhofaza qiluvchi organlarga taqdim etilganligi toʻgʻrisida Markaziy bankning tegishli hududiy Bosh boshqarmasiga yozma maʼlumot yuborilishi lozim.

82. Kechki kassaga inkassatorlar guruhidan barcha inkassatsiya yoʻnalishlari boʻyicha qabul qilingan mijozlarning naqd pul tushumlari solingan va boʻsh sumkalarini (qoplarini) keyingi ish kuni ertalab qayta sanash kassasiga topshirishdan avval, kechki kassa buxgalter-nazoratchisi tomonidan mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasidagi maʼlumotnomaning kechki kassada qolgan ikkita nusxasining tegishli qismlari toʻldiriladi.

83. Bank kechki kassasi xodimlari tomonidan mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasidagi maʼlumotnomaning bir nusxasini, shuningdek inkassatsiya qilingan naqd pul tushumlari solingan hamda boʻsh sumkalar (qoplar) qayta sanash kassasining nazoratchisiga keyingi bank ish kuni ertalab mazkur Yoʻriqnomaning 94 va 95-bandlarida belgilangan tartibda topshiriladi.

Bunda, mazkur ish kuni mobaynida qayta sanash kassasining nazoratchisi tomonidan yuk xatlari bank boʻlinmasining buxgalteriya boʻlimiga topshirilishi hamda buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshirilishi lozim.

84. Inkassatorlar guruhidan kechki kassaga qabul qilib olingan, bankning bank binosidan tashqarida joylashgan kassalaridan olib kelingan inkassatsiya sumkalaridagi (qoplaridagi) saralangan, sanalgan va oʻrab-bogʻlangan naqd pullar qayta sanash kassasi nazoratchisiga topshiriladi.

85. Kechki kassadagi naqd pul tushumlari solingan va boʻsh inkassatsiya sumkalari (qoplari) qayta sanash kassasi nazoratchisiga topshirib boʻlingach, kechki kassaning buxgalter-nazoratchisi naqd pul tushumlari solingan inkassatsiya sumkalarining (qoplarining) yuk xatlarini buxgalteriya boʻlimining tegishli xodimlariga topshiradi. Buxgalteriya boʻlimining tegishli xodimlari tomonidan inkassatsiya sumkalarining (qoplarining) yuk xatlarida qayd etilgan maʼlumotlar asosida buxgalteriya oʻtkazmalarini amalga oshirib, tushum summalarini bankdagi tegishli hisobvaraqlarga kirim qiladilar hamda yuk xatlarini buxgalteriyaning kunlik hujjatlari yigʻmajildiga tikiladi.

6-bob. Qayta sanash kassasida naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayta sanash

86. Naqd pul va boshqa qimmatliklarni saralash, qayta sanash, oʻrab-bogʻlash hamda ularning dastalari va bogʻlamlarini shakllantirish maqsadida bankda qayta sanash kassasi tashkil etiladi.

Qayta sanash kassasining xonasi kassa tarmogʻining boshqa xizmat xonalaridan alohida ajratilgan boʻlib, kirish eshigiga ichki tomondan qulflanadigan moslama va kuzatuv tuynukchasi oʻrnatilgan boʻlishi kerak.

87. Qayta sanash kassasi kassirining ish joyi ishlash uchun qulay, naqd pullarni daxlsiz saqlanishi, sanalayotgan naqd pullarni boshqa kassirning stolidagi pullar bilan qoʻshilib ketmasligi taʼminlanishini inobatga olgan holda jihozlanishi hamda nazoratchi har bir kassirning faoliyatini nazorat qilib turishi uchun imkoniyat yaratilgan boʻlishi lozim.

88. Qayta sanash kassasining nazoratchisi qabul qilib olgan naqd pul tushumlari va boshqa qimmatliklar solingan inkassatsiya sumkalarini (qoplarini), shuningdek qayta sanash kassasi har bir kassiri tomonidan saralanib-sanalgan va oʻrab-bogʻlangan naqd pullarni alohida saqlash uchun qayta sanash kassasi qulflanadigan metall shkaflar yoki seyflar bilan jihozlangan boʻlishi kerak.

89. Tangalarni sanash mashinkasida qayta sanash uchun alohida xona yoki kabina ajratilishi va uning devorlari hamda shifti shovqin yutuvchi materiallar bilan qoplangan boʻlishi lozim.

90. Naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayta sanash — qayta sanash kassasining sanoq brigadalari yoki mustaqil ishlovchi kassirlar tomonidan amalga oshiriladi. Bank qayta sanash kassasida ish brigada usulida olib borilsa, unda har bir sanoq brigadasi 7 tadan koʻp boʻlmagan kassirlardan tashkil topishi va har bir brigadaga alohida nazoratchi boshchilik qilishi shart.

91. Bankda bir nechta sanoq brigadalari tashkil etilgan boʻlsa, zarurat tugʻilgan taqdirda, naqd pul tushumlari solingan, ochilmagan inkassatsiya sumkalari (qoplari) bank ish kuni davomida bir brigadadan olinib, ikkinchi bir brigadaga topshirilishi mumkin. Bunda naqd pul tushumlari solingan inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) topshirayotgan sanoq brigadasi nazoratchining mazkur Yoʻriqnomaning 19-ilovasiga muvofiq 176-shakldagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayta sanash natijalari boʻyicha nazorat qaydnomasini old tarafiga topshirilayotgan sumkalarning (qoplarning) umumiy soni va eʼlon qilingan summasini qayd etgan hamda oluvchi brigada nazoratchisiga imzo qoʻydirilgan holda topshirilishi lozim.

92. Qayta sanash kassasida bitta brigada faoliyat yuritayotgan boʻlsa, dam olish vaqtida (tushlik vaqtida) kassirlardagi naqd pullar umumiy metall shkaf yoki seyfda saqlanishi mumkin. Bunda har bir kassir qayta sanash uchun oʻzi qabul qilib olgan naqd pul va boshqa qimmatliklarini alohida qop yoki qutichaga solib qoʻyishi shart.

Bunday hollarda qayta sanash kassasidagi metall shkaf yoki seyf ikkita kalit (brigada nazoratchisi va kassirlardan birining kaliti) bilan qulflanib, nazoratchining plombiri bilan plombalanishi hamda metall shkaf yoki seyfning qulflanishi va ochilishi brigadaning barcha kassirlari ishtirokida amalga oshirilishi lozim.

93. Qayta sanash kassasining nazoratchisi kassirlar tomonidan naqd pul va boshqa qimmatliklarni saralash-sanash, oʻrab-bogʻlash hamda bir-biriga topshirish, qabul qilish ishlari toʻgʻri amalga oshirilayotganligini nazorat qilib borishi lozim.

Bank qayta sanash kassasining muhri ham ushbu kassaning nazoratchisiga biriktirilgan boʻlishi va uning seyfida saqlanishi shart.

94. Bank ish kuni boshida qayta sanash kassasi nazoratchisi, kechki kassa xodimlaridan naqd pul tushumlari solingan va boʻsh sumkalarni (qoplarni) qabul qilib olish vaqtida, kechki kassa pul omborining oldidagi xonada boshqa kassa xodimlarining yoki begona shaxslarning boʻlishi taqiqlanadi.

Kechki kassa xodimlari kechki kassa pul omborining oldidagi xonada mazkur Yoʻriqnomaning 15-ilovasida keltirilgan maʼlumotnoma (bir nusxada) hamda 18-ilovasida keltirilgan maʼlumotnomani (ikki nusxada) ularda qayd etilgan yozuvlarning oʻzaro mosligini tekshirish uchun qayta sanash kassasi nazoratchisiga beradi.

Ushbu hujjatlarda qayd etilgan maʼlumotlar oʻrtasida tafovut aniqlanmasa, qayta sanash kassasining nazoratchisi mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasida keltirilgan maʼlumotnomaning ikkala nusxasining tegishli qismiga imzo qoʻygan holda uning bir nusxasini va 15-ilovada keltirilgan maʼlumotnomani kechki kassa xodimlaridan qabul qilib oladi.

Mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasida keltirilgan maʼlumotnomaning bir nusxasi kechki kassada bir yil saqlanib, shundan soʻng bank maxsus komissiyasi xodimlari ishtirokida belgilangan tartibda yoʻq qilinishi lozim.

95. Qayta sanash kassasining nazoratchisi kechki kassa xodimlaridan har bir inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) qabul qilishda:

har bir sumka (qop) raqamining hamda umumiy sonining mazkur Yoʻriqnomaning 15 va 18-ilovalarida keltirilgan maʼlumotnomalarda qayd etilgan yozuvlarga mos kelishini;

mazkur Yoʻriqnomaning 76-bandida belgilangan tartibda naqd pul tushumlari solingan har bir inkassatsiya sumkasini (qopini) birma-bir tekshirishi lozim.

96. Inkassatorlar guruhi tomonidan yigʻib kelingan inkassatsiya sumkalari (qoplari) bank ish kuni mobaynida bank kassasiga topshirilsa unda, ushbu sumkalarni (qoplarni) qayta sanash kassasining nazoratchisi va buxgalteriya boʻlimidan ajratilgan buxgalter-nazoratchi alohida xonada mazkur Yoʻriqnomaning 72 — 77-bandlari talablariga muvofiq qabul qilib oladi.

Bunda mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasida keltirilgan maʼlumotnomaning tegishli qismi ikki nusxada toʻldirilgan holda imzolanadi hamda uning bir nusxasi qayta sanash kassasi nazoratchisining muhri bilan muhrlangan holda inkassatorlar guruhiga beriladi. Ushbu maʼlumotnomaning ikkinchi nusxasiga inkassatorlar guruhining muhri bosiladi va qayta sanash kassasi nazoratchisiga beriladi.

97. Bank ish kuni mobaynida inkassatorlar guruhidan alohida ajratilgan xonada qabul qilib olingan inkassatsiya sumkalari (qoplari) boʻyicha mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasidagi maʼlumotnomaning tegishli qismi bir nusxada toʻldiriladi.

98. Qayta sanash kassasining nazoratchisi inkassatorlar guruhidan sumkalarni (qoplarni) qabul qilib olayotgan vaqtda, qayta sanash kassasi kassirlarining ishini qayta sanash kassasida ishlamaydigan kassaning boshqa xodimi yoki kassa mudiri (naqd pul tushumlari solingan sumkalarni (qoplarni) kassirlarga qayta sanash uchun bermagan holda) nazorat qilib turishi lozim.

99. Qayta sanash kassasining nazoratchisi inkassatorlar guruhidan qabul qilib olgan naqd pul tushumlari solingan inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) temir shkafda (seyfda), yoki stolining tortmalarida qulflangan holda saqlashi kerak.

100. Har bir sanovchi kassir bank ish kuni boshida oʻzining familiyasi, ismi va otasining ismini mazkur Yoʻriqnomaning 20-ilovasiga muvofiq shakldagi qayta sanash kassasi kassirining nazorat varaqasiga kiritib, uni oʻz nomiga rasmiylashtirib oladi. Shundan soʻng, nazoratchi har bir sanovchi kassirning oldiga alohida borib, 176-shakldagi nazorat qaydnomasiga uning familiyasi, ismi va otasining ismini hamda bittadan berilayotgan naqd pul tushumlari solingan sumkaning (qopning) raqamini qayd etgan holda, ularga navbat bilan inkassatsiya sumkasini (qopini) topshiradi.

Nazoratchining kuzatuvi ostida kassir inkassatsiya sumkasidagi (qopidagi) plombalangan tizimchaning (bir martalik raqamlangan shtrix yoki QR kodli plastik plombaning) bir tomonini qirqib, sumkani (qopni) ochadi hamda uning ichidan naqd pul va boshqa qimmatliklarni oladi. Boʻsh sumka (qop) nazoratchiga qaytariladi. Kassir naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayta sanashni yakunlaguniga qadar, sumkaning (qopning) plombali tizimchasini (bir martalik raqamlangan shtrix yoki QR kodli plastik plombani) oʻzida saqlashi lozim.

101. Nazoratchi sumkani (qopni) kassirdan qaytarib olganidan soʻng, undagi barcha naqd pul va boshqa qimmatliklar kassir tomonidan olinganligini tekshirib koʻradi. Soʻngra, sumkaning (qopning) ichki choʻntagidan mazkur Yoʻriqnomaning 14 a -ilovasida keltirilgan ilova qaydnomasini oladi hamda ushbu hujjatni inkassatsiya sumkasi (qopi) bilan birga oʻzida nazorat uchun olib qoladi.

102. Kassir naqd pul va boshqa qimmatliklarni saralab va qayta sanab boʻlganidan soʻng, unga topshirilgan inkassatsiya sumkasidan (qopidan) haqiqatda chiqqan naqd pul va boshqa qimmatliklar summasini nazoratchiga maʼlum qiladi. Nazoratchi haqiqatda chiqqan summani inkassatsiya sumkasining (qopining) mazkur Yoʻriqnomaning 14 a -ilovasida keltirilgan ilova qaydnomasini old va orqa taraflarida qayd etilgan summalarga mos kelishini tekshiradi.

Kassir tomonidan maʼlum qilingan summa hamda mazkur Yoʻriqnomaning 14 a -ilovasida keltirilgan ilova qaydnomasida qayd etilgan summa oʻrtasida tafovut aniqlanmasa, nazoratchi tegishli sumkaning (qopning) ilova qaydnomasini kassirga imzo qoʻyish uchun beradi. Nazoratchi inkassatsiya sumkasining (qopining) ilova qaydnomasini kassirdan imzolatgan holda qaytarib olganidan soʻng, mazkur Yoʻriqnomaning 19-ilovasida keltirilgan nazorat qaydnomasini tegishli katakchalariga, qayta sanash natijasida chiqqan naqd pullar summasini hamda boshqa qimmatliklar summasini alohida qayd etib qoʻyadi.

103. Inkassatsiya sumkasiga (qopiga) haqiqatda solingan naqd pullar summasi va ushbu sumkaning (qopning) ilova qaydnomasida qayd etilgan summa oʻzaro mos kelmasa, kassir va nazoratchi birgalikda, qayta sanab boʻlingan naqd pullarni, ilova qaydnomasining orqa tarafidagi naqd pullarning nominal qiymati boʻyicha roʻyxatida qayd etilgan summalar bilan taqqoslab chiqishi, nazoratchi esa summasi mos kelmagan qiymatdagi naqd pullarni qayta sanab koʻrishi shart.

Nazoratchi naqd pullarni qayta sanab koʻrganida ham inkassatsiya sumkasida (qopida) kamomad (yoki toʻlovga yaroqsiz, qalbaki pullar), ortiqcha pullar mavjudligi tasdiqlansa, kassir ushbu sumkaning (qopning) mazkur Yoʻriqnomaning 14 a -ilovasida keltirilgan ilova qaydnomasini old tomonidagi dalolatnoma qismini toʻldiradi hamda kassir va nazoratchi tomonidan imzolanadi. Shuningdek, bankning qayta sanash kassasining nazoratchisi tomonidan mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasida keltirilgan dalolatnoma rasmiylashtiriladi.

Qayta sanash jarayonida xoʻjalik yurituvchi subyektning vakili ham ishtirok etgan boʻlsa, u ham mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasidagi dalolatnomani hamda mazkur inkassatsiya sumkasi (qopi) ilova qaydnomasini dalolatnoma qismida qayd etilgan yozuvlarni oʻz imzosi bilan tasdiqlaydi.

Shundan soʻng, qayta sanash kassasining nazoratchisi nazorat qaydnomasini tegishli katakchasiga haqiqatda chiqqan naqd pul va boshqa qimmatliklar summasini qayd etadi.

104. Inkassatsiya sumkasidagi (qopidagi) naqd pullarni saralash va qayta sanash jarayonida qalbaki pul mavjudligi aniqlanib, pulning qalbaki ekanligi nazoratchi va kassa mudiri tomonidan tasdiqlansa, mazkur Yoʻriqnomaning 81-bandida belgilangan zaruriy choralar koʻrilishi lozim.

105. Qayta sanash kassasi kassirlari tomonidan inkassatsiya sumkasidagi (qopidagi) naqd pullarni qayta sanash jarayonida ortiqcha pullar solinganligi aniqlansa, mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasidagi dalolatnoma rasmiylashtirilib:

xoʻjalik yurituvchi subyektlarning, shu jumladan, yirik miqdordagi naqd pul tushumiga ega boʻlgan mijoz qoshida tashkil etilgan maxsus kassadan olib kelingan inkassatsiya sumkasidan (qopidan) chiqqan ortiqcha naqd pullar summasi, ushbu mijozning bankdagi (filialdagi) hisobvaragʻiga;

bankning bank binosidan tashqarida joylashgan chakana amaliyot kassalaridan olib kelingan inkassatsiya sumkasidan (qopidan) chiqqan ortiqcha pullar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda bank foydasiga kirim qilinadi.

106. Bankning kirim, chiqim yoki chakana amaliyot kassalari kassirlari tomonidan oʻrab-bogʻlangan hamda bank boʻlinmasi pul omborida saqlanayotgan naqd pul bogʻlamlarini qayta sanash kassasi kassirlari qayta sanashi mumkin.

107. Bank kassirlari tomonidan oʻrab-bogʻlangan naqd pul bogʻlamlari qayta sanalganida kassa xatoliklari yaʼni, kamomad yoki ortiqcha pullar aniqlansa, mazkur Yoʻriqnomaning 21-ilovasiga muvofiq 145-shakldagi naqd pul bogʻlami, dastasi (qopchadagi tangalar) orasidan aniqlangan kamomad (shu jumladan, toʻlovga yaroqsiz, qalbaki) yoki ortiqcha pullar boʻyicha tuzilgan dalolatnoma rasmiylashtiriladi. Bunda:

ortiqcha pullar aniqlansa, 145-shakldagi dalolatnoma ikki nusxada rasmiylashtirilib (birinchi nusxa kunlik kassa hujjatlariga tikiladi, ikkinchi nusxa xatolikka yoʻl qoʻygan banka joʻnatiladi), ortiqcha pullar summasi uni aniqlagan bank foydasiga kirim qilinadi;

kamomadga yoʻl qoʻyilganligi aniqlansa, 145-shakldagi dalolatnoma uch nusxada rasmiylashtiriladi (birinchi nusxa nusxa kunlik kassa hujjatlariga tikiladi, ikkinchi nusxa xatolikka yoʻl qoʻygan bankka, uchinchi nusxa xatolikka yoʻl qoʻygan bankning Bosh bankiga joʻnatiladi) va kamomad summasi xatolikka yoʻl qoʻygan bank kassiridan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda undirib olinadi (kamomad summasi dalolatnomani taqdim etgan bankka naqd pulsiz hisob-kitob orqali toʻlab beriladi);

pul bogʻlamida qalbaki pul aniqlansa, 145-shakldagi dalolatnoma toʻrt nusxada rasmiylashtiriladi, dalolatnomaning toʻrtinchi nusxasi tuman (shahar) Ichki ishlar boʻlinmasiga joʻnatiladi. Aniqlangan qalbaki pul boʻyicha mazkur Yoʻriqnomaning 81-bandi talablariga muvofiq choralar koʻrilishi lozim.

108. Qayta sanash kassasi kassirlari tomonidan kamomad (toʻlovga yaroqsiz, qalbaki) yoki ortiqcha pullar aniqlangan har bir holat mazkur Yoʻriqnomaning 22-ilovasiga muvofiq qayta sanash kassasida aniqlangan kassa xatoliklarini qayd etish kitobida qayd etib borilishi lozim.

109. Mijozning inkassatsiya sumkasiga (qopiga) naqd pul tushumlari bilan birgalikda tijorat banklarining hisob-kitob cheklari ham solingan boʻlsa, nazoratchi har bir hisob-kitob chekini toʻgʻri rasmiylashtirilganligini (imzolar mavjudligini, soʻz va raqam bilan yozilgan summalarning oʻzaro mos kelishini, ularni toʻlov uchun qabul qilingan xoʻjalik yurituvchi subyektning masʼul xodimining imzosi mavjudligini) tekshirgan holda kassirlardan qabul qilib olishi kerak.

Nazoratchi tijorat bankining hisob-kitob chekini toʻgʻri rasmiylashtirilganligiga ishonch hosil qilgach, uni topshirgan kassirning nazorat varagʻiga oʻz imzosini qoʻyib hamda oʻzining nazorat qaydnomasiga hisob-kitob cheklari soni va summasini qayd etish orqali qabul qilib oladi.

Tijorat bankining hisob-kitob chekini rasmiylashtirishda kamchiliklarga yoʻl qoʻyilganligi aniqlansa, ushbu hisob-kitob cheki, mazkur mijozga tegishli boʻlgan boʻsh inkassatsiya sumkasiga (qopiga) solinadi. Ushbu sumka (qop) ilova qaydnomasining orqa tarafiga tijorat bankining hisob-kitob chekini mijozga qaytarish sabablari qayd etilib, kassir va nazoratchi tomonidan imzolanadi. Shundan soʻng, ilova qaydnomasi ham sumkaga (qopga) solinadi va uning ogʻzi sanovchi kassir tomonidan plombalanadi hamda sumkaga (qopga) mijozning nomi va hisob-kitob chekining summasi koʻrsatilgan yorliq biriktirib qoʻyiladi.

110. Sanovchi kassirlarga berilgan inkassatsiya sumkasidagi (qopidagi) naqd pul va boshqa qimmatliklar saralanib, qayta sanab boʻlinganidan soʻng, ular mazkur Yoʻriqnomaning 7-bobida belgilangan tartibda taxlanadi va oʻrab-bogʻlanadi.

111. Bankning qayta sanash kassasidagi saralangan, sanalgan va oʻrab-bogʻlangan naqd pullarni bank ish kuni davomida kassa mudiriga topshirish zarurati tugʻilsa, kassir topshirilayotgan summani oʻzining 175-shakldagi nazorat varagʻining old tomonida qayd etganidan soʻng, kassa mudiri ushbu summadagi naqd pullarni olganligini oʻz imzosi bilan tasdiqlagan holda oʻrab-bogʻlangan naqd pullarni kassirdan qabul qilib olishi mumkin.

112. Bank ish kuni oxirida kassirlardagi banknotlarning toʻliq dastasi, bogʻlamini yoki tangalarning toʻliq qopchalarini shakllantirish uchun yetarli boʻlmagan banknot va tangalar, qayta sanash kassasi nazoratchisining koʻrsatmasiga binoan, ularni jamlash hamda oʻrab-bogʻlash uchun bir yoki bir nechta kassirga topshirilishi mumkin.

Bunda har bir kassir oʻzidagi naqd pul qoldiqlari summasini va uni qabul qilib olayotgan jamlovchi kassirning familiyasi, ismi va otasining ismini, oʻzining 175-shakldagi nazorat varagʻining old tarafiga qayd etgan hamda jamlovchi kassirga imzo qoʻydirgan holda naqd pullar qoldigʻini topshirishi lozim.

113. Naqd pul qoldiqlarini jamlovchi kassir oʻzining 175-shakldagi nazorat varagʻining orqa tarafiga, naqd pul qoldiqlarini topshirgan kassirning familiyasi, ismi va otasining ismini hamda undan qabul qilib olgan naqd pul qoldiqlari summasini qayd etishi lozim.

114. Bank ish kuni oxirida qayta sanash kassasining kassirlari naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayta sanab boʻlganlaridan soʻng, nazoratchi:

har bir kassir tomonidan sanalgan naqd pul va boshqa qimmatliklarning umumiy summasini sanovchi kassirning familiyasi, ismi va otasining ismi qayd etilgan 176-shakldagi nazorat qaydnomasini tegishli katakchasiga yozib qoʻyadi;

har bir kassir oʻzi sanalgan naqd pul va boshqa qimmatliklar umumiy summasini, oʻzining 175-shakldagi nazorat varaqasida qayd etadi;

nazoratchi 176-shakldagi nazorat qaydnomasidagi maʼlumotlarni, aniqlangan kassa xatoliklari boʻyicha rasmiylashtirilgan, mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasiga muvofiq tuzilgan dalolatnomalarda qayd etilgan summalarni inobatga olgan holda har bir kassirning 175-shakldagi nazorat varaqasida qayd etilgan yozuvlarga oʻzaro mosligini tekshiradi;

aniqlangan kassa xatoliklarini inkassatsiya sumkasining (qopining) ilova qaydnomasini dalolatnoma qismida toʻgʻri aks ettirilganligini hamda aniqlangan kamomad yoki ortiqcha pullarni inobatga olgan holda hisoblangan va 176-shakldagi nazorat qaydnomasida qayd etilgan umumiy summani, qabul qilingan inkassatsiya sumkalarining (qoplarining) ilova qaydnomasidagi yakuniy summalar bilan taqqoslab koʻradi.

Tafovutlar aniqlanmagan taqdirda, qayta sanash kassasining har bir kassiri oʻzi qayta sanagan va oʻrab bogʻlagan naqd pul va boshqa qimmatliklari summasini 175-shakldagi nazorat varaqasida hamda nazoratchining 176-shakldagi nazorat qaydnomasida toʻgʻri qayd etilganligiga ishonch hosil qilgach, oʻzining 175-shakldagi nazorat varaqasini hamda nazoratchining 176-shakldagi nazorat qaydnomasini, shuningdek nazoratchi ham 176-shakldagi nazorat qaydnomasini imzolaydi.

115. Qayta sanash kassasining har bir kassiri, qayta sanagan naqd pul va boshqa qimmatliklar summasini oʻzining 175-shakldagi nazorat varaqasiga qayd etgan hamda kassa mudiriga imzo qoʻydirgan holda naqd pul va boshqa qimmatliklarni unga topshiradi.

Shundan soʻng, nazoratchi har bir kassirdan 175-shakldagi nazorat varaqasini olib, qayta sanalgan naqd pul va boshqa qimmatliklarni kassa mudiriga toʻliq topshirilganligini tekshiradi.

116. Qayta sanash kassasining nazoratchisi 176-shakldagi nazorat qaydnomasini, kassirlarning 175-shakldagi nazorat varaqalarini, inkassatsiya sumkalarining (qoplarining) ilova qaydnomalarini, shuningdek mazkur Yoʻriqnomaning 15 va 18-ilovalarida keltirilgan maʼlumotnomalarni hamda 17-ilovasida keltirilgan dalolatnomani kassa mudiriga topshiradi.

Kassa mudiri:

mazkur Yoʻriqnomaning 15 va 18-ilovalarida keltirilgan maʼlumotnomalarda qayd etilgan yozuvlarni oʻzaro taqqoslagan holda, inkassatsiya sumkalari (qoplari) bank kassasiga toʻliq topshirilganligini tekshirib koʻradi;

aniqlangan kassa xatoliklari boʻyicha mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasiga muvofiq tuzilgan dalolatnomalarda qayd etilgan summalarni inobatga olgan holda, qayta sanash kassasi kassirlaridan qabul qilib olgan naqd pullar summasini, nazoratchining 176-shakldagi nazorat qaydnomasidagi hamda 18-ilovada keltirilgan maʼlumotnomadagi yozuvlar bilan taqqoslaydi.

Tafovutlar aniqlanmasa kassa mudiri mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasiga muvofiq tuzilgan maʼlumotnomani imzolaydi hamda kassirlarning 175-shakldagi nazorat varaqalarini qayta sanash kassasining nazoratchisiga qaytarib beradi va u nazoratchida 10 bank ish kuni mobaynida saqlanishi lozim.

117. Kassa mudiri mazkur Yoʻriqnomaning 15 va 18-ilovalarida keltirilgan maʼlumotnomalarni, 17-ilovaga muvofiq shaklda tuzilgan dalolatnomani, 176-shakldagi nazorat qaydnomasini hamda inkassatsiya sumkalarining (qoplarining) ilova qaydnomalarini bank bosh buxgalteriga (yoki uning oʻrinbosariga) topshiradi.

118. Bosh buxgalter (yoki uning oʻrinbosari) mazkur Yoʻriqnomaning 15 va 18-ilovalarida keltirilgan maʼlumotnomalarda qayd etilgan yozuvlarni hamda aniqlangan kassa xatoliklari boʻyicha mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasiga muvofiq tuzilgan dalolatnomada qayd etilgan summalarni inobatga olgan holda naqd pullar summasini nazoratchining 176-shakldagi nazorat qaydnomasidagi yozuvlar bilan taqqoslaydi.

Tafovut aniqlanmasa, bosh buxgalter (yoki uning oʻrinbosari) mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasida keltirilgan maʼlumotnomani imzolaydi. Soʻngra, kunlik kassa hujjatlariga tikish uchun naqd pul tushumlari solingan sumkaning (qopning) ilova qaydnomasini, mazkur Yoʻriqnomaning 15 va 18-ilovalaridagi maʼlumotnomalarni, 176-shakldagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayta sanash natijalari boʻyicha nazorat qaydnomasini kassa mudiriga topshiradi.

119. Shuningdek, bosh buxgalter (yoki uning oʻrinbosari) mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasiga muvofiq tuzilgan dalolatnomaning ikkala nusxasini ham buxgalteriya boʻlimi xodimlariga topshiradi.

Buxgalteriya boʻlimi xodimlari 17-ilovaga muvofiq tuzilgan dalolatnomaning birinchi nusxasi asosida, inkassatsiya sumkasining (qopining) yuk xati boʻyicha tegishli hisobvaraqqa kirim qilingan summani toʻgʻrilash uchun tegishli buxgalteriya oʻtkazmasini amalga oshiradilar va u buxgalteriyaning kunlik hujjatlari yigʻmajildiga tikiladi. Dalolatnomaning ikkinchi nusxasi esa, mijozning inkassatsiya sumkasidan (qopidan) aniqlangan kassa xatoliklarini maʼlum qilish uchun mijozning (yoki uning vakilining) navbatdagi bankka tashrifida unga topshiriladi.

120. Bankning buyrugʻiga asosan qayta sanash kassasining xodimlari dam olish kunlari ishlaganida, dam olish kunlari kassirlar qayta sanalgan, oʻrab-bogʻlangan naqd pul va boshqa qimmatliklarni oʻzlarining nazorat varaqlarida qayd etilgan hamda kechki kassa kassiriga imzolatgan holda kechki kassa xodimlariga topshiradilar.

Kechki kassaning kassiri, qayta sanash kassirlaridan qabul qilib olingan naqd pul va boshqa qimmatliklari umumiy summasini oʻzining 155-shakldagi kitobida qayd etib qoʻyadi hamda keyingi bank ish kuni ertalab, ushbu kitobga imzo qoʻydirgan holda kassa mudiriga topshiradi.

121. Qayta sanash kassasining nazoratchisi boʻshatilgan inkassatsiya sumkalarini (qoplarini), ular uchun ajratilgan maxsus joyga (xonaga) inkassatsiya xodimlariga keyingi kunda topshirish uchun tayyorlab qoʻyadi. Bank va inkassatsiya boʻlimi oʻrtasida tuzilgan shartnomada belgilangan vaqtda boʻsh inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) qayta sanash kassasining nazoratchisi tomonidan inkassatorlar guruhiga topshirish mazkur Yoʻriqnomaning 15-ilovasiga muvofiq shakldagi maʼlumotnomada tegishli yozuvlarni qayd etish hamda inkassatorlar guruhi rahbarining tasdiqlovchi imzosini qoʻyilishi asosida amalga oshiriladi.

Qayta sanash kassasining xodimlari dam olish kunlari ishlaganida, ushbu dam olish kunlari inkassatorlar guruhiga boʻsh inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) qayta sanash kassasining nazoratchisi topshiradi. Dam olish kunlari qayta sanash kassasining xodimlari ishga jalb qilinmaganida, qayta sanash kassasining nazoratchisi, dam olish kunidan oldingi oxirgi ish kunida kechki kassa xodimlariga, dam olish kunlari beriladigan boʻsh inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) inkassatorlar guruhiga topshirilgan boʻsh inkassatsiya sumkalari (qoplari) sonini qayd etish kitobida qayd etgan holda topshiradi.

Bunda inkassatorlar guruhi rahbari boʻsh inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) kechki kassa xodimlaridan mazkur Yoʻriqnomaning 15-ilovasida keltirilgan maʼlumotnomada qayd etilgan yozuvlarni oʻz imzosi bilan tasdiqlagan holda, belgilangan tartibda qabul qilib oladi.

7-bob. Naqd pullarni saralash, taxlash va oʻrab-bogʻlash tartibi

122. Oʻzbekiston Respublikasida faoliyat yuritayotgan barcha banklar uchun naqd pullarni saralash, taxlash hamda ularni oʻrab-bogʻlash orqali dastalarni va bogʻlamlarni shakllantirishda mazkur Yoʻriqnomada talablari qoʻllaniladi.

123. Bank kassirlari naqd pullarni saralashda, toifalarga ajratishda, ayniqsa shikastlangan va ularning toʻlovga yaroqli ekanligi shubha tugʻdiruvchi banknot va tangalar bilan ishlashda mazkur Yoʻriqnomaning 25-ilovasida belgilangan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining banknot va tangalarini toʻlovga yaroqli ekanligini aniqlash mezonlariga qatʼiy rioya qilishlari shart.

Bank kassalariga kelib tushadigan barcha naqd pullar belgilangan tartibda birma-bir saralanishi, donalab sanalishi va taxlanishi lozim.

124. Kassirlar bank kassasiga qabul qilinayotgan banknot va tangalarni, ularning nominal qiymatiga qarab saralashlari, shundan soʻng pullarni, “muomalaga yaroqli”,”eskirgan” va “toʻlovga yaroqsiz” toifalariga ajratadilar. Har bir toifadagi pullar alohida taxlanishi, dastalanishi va oʻrab-bogʻlanishi lozim.

“Muomalaga yaroqli” toifasiga ajratilgan pullar taxlanib, oʻrab-bogʻlanganidan soʻng, mijozlarga chiqim qilish uchun tayyor holga keltirilgan pullar hisoblanadi.

“Eskirgan” toifasiga ajratilgan pullar nominal qiymati boʻyicha toʻlovga qabul qilinadi hamda bunday pullarni, banknotlarni har bir dastasidagi banderolga, shuningdek, ushbu toifadagi banknotlar bogʻlamining ustki nakladkasi oʻng tarafi yuqori burchagiga bank nomi, uning kodi, kassirning familiyasi va ismi, otasining ismi koʻrsatilgan “eskirgan” yozuvli toʻrtburchak muhrni bosilishi shart.

“Eskirgan” toifasiga ajratilgan banknotlar bogʻlamini “muomalaga yaroqli” banknotlar bogʻlamidan ajralib turishini taʼminlash uchun “eskirgan” pullar bogʻlamini shakllantirishda eni 10 mm boʻlgan bir yoʻlli diagonal qizil chiziq chizilgan ustki nakladkadan foydalanish lozim.

“Eskirgan” toifasiga ajratilgan pullarni mijozlarga chiqim qilinishi taqiqlanadi va ushbu toifadagi oʻrab-bogʻlangan pullar Markaziy bank hududiy Bosh boshqarmasiga joʻnatiladi.

“Toʻlovga yaroqsiz” yaʼni, banknot umumiy hajmining 55 foizidan kam qismi saqlanib qolgan, “qalbaki” va “soxtalashtirilgan” pullar, toʻlovga qabul qilinmaydi. “Toʻlovga yaroqsiz” toifasiga kiritilgan pullarga bank nomi, uning kodi, kassir familiyasi, ismi va otasining ismi koʻrsatilgan “Almashtirib berish rad etildi” yozuvli toʻrtburchak muhr bosilishi lozim. Toʻlovga yaroqsiz pullar mijozga qaytarib berilmaydi. Kassir tomonidan pulning “qalbaki” ekanligi aniqlanib, kassa mudiri uning qalbakiligini tasdiqlasa, mazkur Yoʻriqnomaning 81-bandi talablariga binoan tegishli choralar koʻrilishi lozim.

125. Bank kassirlari tomonidan saralangan yaʼni, toifalarga ajratilib taxlangan va oʻrab-bogʻlangan bir xil nominal qiymatdagi pullarning dastalari, bogʻlamlari shakllantiriladi.

126. Oʻrab-bogʻlangan banknotlar dastasini oʻz nominal qiymati boʻyicha boshqa nominaldagi banknotlar dastasidan ajralib turishini taʼminlash maqsadida, ularni oʻrab-bogʻlashda foydalaniladigan banderollar quyidagi oʻziga xos chiziq va ranglarga ega boʻlishi, yaʼni:

1 000 soʻmlik banknotlar uchun — eni 15 mm boʻlgan bitta koʻk yoʻlli;

2 000 soʻmlik banknotlar uchun — eni 15 mm boʻlgan bitta sariq yoʻlli;

5 000 soʻmlik banknotlar uchun — eni 15 mm boʻlgan bitta toʻq jigarrang yoʻlli;

10 000 soʻmlik banknotlar uchun — eni 15 mm boʻlgan ikkita yashil yoʻlli;

20 000 soʻmlik banknotlar uchun — eni 15 mm boʻlgan ikkita qizil yoʻlli;

50 000 soʻmlik banknotlar uchun — eni 15 mm boʻlgan ikkita koʻk yoʻlli;

100 000 soʻmlik banknotlar uchun — eni 15 mm boʻlgan ikkita toʻq jigarrang yoʻlli;

200 000 soʻmlik banknotlar uchun — eni 15 mm boʻlgan ikkita sariq yoʻlli boʻlishi shart.

Banderol qaysi nominaldagi banknotga moʻljallangan boʻlsa, banderol ustida oʻsha nominal qiymat, har bir dastada boʻlishi lozim boʻlgan banknotlarning umumiy summasi raqam bilan qayd etilgan boʻlishi lozim.

127. Bank kassirlari tomonidan bir xil qiymatdagi saralangan va taxlangan banknotlarning har 100 donasidan bitta dasta shakllantiriladi. Har bir shakllantirilgan naqd pullar dastasining banderoliga, bank nomi, kodi va uni shakllantirgan kassirning familiyasi, ismi va otasining ismi yozilgan toʻrtburchak muhri bosilib, tegishli sana qayd etilganidan soʻng, kassir imzosi qoʻyiladi.

Banknotlarning har 10 ta dastasi (1000 donasi) bitta bogʻlamga joylashtirilib, bogʻlam ustiga va ostiga, bogʻlamdagi banknotlar oʻlchamiga mos keluvchi kartondan tayyorlangan standart nakladka qoʻyilib, ustki nakladkaga bank nomi va kodi, ushbu bogʻlamni shakllantirgan kassirning familiyasi, ismi va otasining ismi koʻrsatilgan toʻrtburchak muhri bosilib, tegishli sana qayd etilganidan soʻng, kassir imzosi qoʻyiladi. Bunda, pul bogʻlamining ustki nakladkasida qayd etilgan banknotlarning nominal qiymati va umumiy summasi, shakllantirilgan bogʻlamdagi banknotlar nominal qiymati va ularning umumiy summasiga mos kelishi shart.

128. Pul dastalari “eskirgan” banknotlardan shakllantirilgan boʻlsa, har bir dastaning banderoliga hamda ushbu dastalardan shakllantirilgan bogʻlamga qoʻyilgan ustki nakladkalarning oʻng tarafidagi yuqori burchagiga “Eskirgan” yozuvli toʻrtburchak muhr bosilishi shart.

129. Avtomatik tarzda oʻrab-bogʻlanadigan (banderollanadigan) dastalar uchun bir-biridan farqlanmaydigan, bir xil tusdagi banderollardan foydalaniladi.

Bunday tarzda oʻrab-bogʻlangan naqd pullar dastasining banderollariga, bank nomi, kodi va uni shakllantirgan kassirning familiyasi, ismi va otasining ismi koʻrsatilgan toʻrtburchak muhr bosilib, banknotning nominal qiymati, qoʻyilgan naqd pullarning umumiy summasi va tegishli sana qayd etilganidan soʻng, kassir imzosi qoʻyiladi.

130. Banknotlar bogʻlamini polietilen paketlarga joylashtirishdan oldin banknotlarning har bir dastasi bitta koʻndalang banderol bilan oʻrab-bogʻlanadi.

Oʻrab-bogʻlangan banknot dastalari banderoliga mazkur Yoʻriqnomaning 127 va 128-bandlarida belgilangan zaruriy rekvizitlar qayd etilishi shart.

131. Pul dastalarini polietilen paketlarga joylashtirilish orqali banknotlar bogʻlami shakllantirilganda, har bir polietilen paketga 10 ta pul dastasi solinib, paketning ochiq tomonini payvandlab, yopishtirish uchun pul bogʻlamlarini shakllantirish uskunasiga joylanadi. Bunda, pul bogʻlamlarini shakllantirish uskunasi qopqogʻiga oʻrnatilgan klishedagi bank rekvizitlari polietilen paketning ochiq tarafiga avtomatik tarzda bosiladi. Agar, banknotlar bogʻlamini shakllantirishda foydalaniladigan polietilen paket, ikkita polietilen boʻlaklarini payvandlash orqali ishlab chiqarilgan boʻlsa, bunday hollarda pul bogʻlamlarini shakllantirish uskunasi qopqogʻiga oʻrnatilgan kassir klishesidagi bank rekvizitlari polietilen paketning ikkala tomoniga ham bosilishi lozim. Har bir kassir oʻzi sanagan pullarning bogʻlamini shakllantirishda, oʻziga biriktirilgan klishedan foydalanishi shart.

132. Toʻliq pul bogʻlamlarini shakllantirish uchun yetarli boʻlmagan alohida dastalarni boshqa kassirdan qabul qilib olgan kassir ularni qaytadan birma-bir sanab oladi va bir xil qiymatdagi yoki har xil qiymatdagi (1000 soʻmliklar alohida, 2000 va 5000 soʻmliklar alohida, 10000, 20000 va 50000 soʻmliklar alohida, 100000 va 200000 soʻmliklar alohida) toʻliq boʻlmagan bogʻlamlarga qoʻshib bogʻlaydi. Bunda, bitta bogʻlamdagi dastalarning soni 10 tadan oshmasligi lozim.

Dastalari toʻliq boʻlmagan banknotlar ham “muomalaga yaroqli”, “eskirgan” va “toʻlovga yaroqsiz” toifalari boʻyicha alohida jamlanishi lozim.

Toʻliq boʻlmagan pul bogʻlamlarining va turli nominal qiymatdagi pullarning dastalaridan tayyorlangan bogʻlamlarning ustki nakladkalariga barcha tegishli maʼlumotlar va “yigʻma” soʻzi qoʻlda yozilishi mumkin.

Shuningdek, “eskirgan” toifasiga ajratilgan turli qiymatdagi banknotlarning dastalaridan tashkil topgan pul bogʻlamlarining ustki nakladkalariga ham “eskirgan yigʻma” soʻzi qoʻlda yozilishi mumkin.

Turli nominal qiymatdagi banknotlarning dastalaridan shakllantirilgan bogʻlamlarning ustki nakladkalarida har bir qiymatdagi pullarning soni, summasi va umumiy summasi koʻrsatilishi lozim.

Bank kassasida “eskirgan” pullardan shakllantirilgan toʻliq bogʻlamlar inkassatsiya xizmati orqali Markaziy bank Bosh boshqarmasining Hisob-kitob kassa markaziga topshirilishi yoki u yerdagi muomalaga yaroqli pullarga almashtirib olinishi ham mumkin.

133. “Davlat belgisi” masʼuliyati cheklangan jamiyati (bundan buyon matnda “Davlat belgisi” MCHJ deb yuritiladi) oʻramlaridagi naqd pullar 100 donadan dastalanib, bitta koʻndalang banderolga oʻrab-bogʻlangan boʻladi. Har bir bogʻlam 10 ta dastadan iborat boʻlib, uning ustki nakladkasiga “Davlat belgisi” MCHJning nomi, banknotning nominal qiymati, bogʻlamdagi banknotlarning umumiy summasi, bogʻlam shakllantirilgan sana va nazoratchining familiyasi, ismi, otasining ismi yoki uning kodi kabi rekvizitlar bosilgan boʻlib, bogʻlamlar polietilen paketlarga joylangan boʻladi.

134. Kassirlar tangalarni ham saralab, “muomalaga yaroqli” va “nuqsonli” (eskirgan) toifalarga ajratgan holda, ularni nominal qiymatiga qarab har 100 donasini alohida paketga joylaydilar. Bir xil nominal qiymatdagi tangali paketlarning har oʻntasi, tashqi choklari boʻlmagan bitta standart qopchaga joylanadi.

Har bir qopchaning ogʻzi tuguni va titilgan joyi boʻlmagan tizimcha (bir martalik raqamlangan shtrix yoki QR kodli plastik plomba) bilan 2,5 aylanishda mahkam bogʻlanadi. Tizimchadan foydalanilganida ogʻzi bogʻlangan qopcha plombir bilan plombalanadi. Tangali qopchalarga biriktirilgan yorliqlarga bank nomi, kodi, oʻrab-bogʻlangan sana, tanganing nominal qiymati va umumiy summasi yozilib, kassir imzosi qoʻyiladi. Shundan soʻng, yorliqqa kassirning familiyasi, ismi va otasining ismi koʻrsatilgan toʻrtburchak muhri bosiladi.

135. Aylanma kassadagi tangali qopchalarga kartondan tayyorlangan yorliqlar biriktirilishi mumkin. Yorliqlardan tizimcha (bir martalik raqamlangan shtrix yoki QR kodli plastik plomba) uchlari oʻtkazilganidan soʻng siqib bogʻlanadi, plombalanadi. Inkassatorlar guruhiga topshirilayotgan tangali qopchaning ogʻzida matodan tayyorlangan yorliq boʻlishi lozim.

136. “Davlat belgisi” MCHJ Zarbxonasida (bundan buyon matnda Zarbxona deb yuritiladi) tangalar solingan har bir qopchaning ogʻzini tikishda matodan tayyorlangan yorliqlar biriktiriladi. Ushbu yorliqda Zarbxona nomi, qopchadagi tangalarning nominal qiymati, umumiy summasi, tangalar qopchaga solingan sana hamda nazoratchining kodi qayd etiladi. Qopchalarga solingan tangalarning nominal qiymatidan kelib chiqqan holda, ularga quyidagi ranglardagi:

50 soʻmlik tangalar solingan qopchalarga — yashil;

100 soʻmlik tangalar solingan qopchalarga — qizil;

200 soʻmlik tangalar solingan qopchalarga — sariq;

500 soʻmlik tangalar solingan qopchalarga — och koʻk;

1000 soʻmlik tangalar solingan qopchalarga — och sariq yorliqlar biriktiriladi.

137. Zarbxonaning tanga solingan qopchalari ogʻzi ikki xil rangdagi, yorliqli tomoni oq va orqa tomoni esa qizil rangdagi ip bilan tikiladi. Bunda, qizil ip faqatgina oddiy chok vazifasini emas, balki nazorat choki va plomba vazifasini ham bajaradi.

Tikilayotgan chok qopcha ogʻzining mustahkamligini taʼminlashi lozim. Bunda, chokning oʻzidan-oʻzi yechilib ketmasligi uchun chokning ikki tomondagi uchlari (tugundan keyin) 3 santimetrdan kam boʻlmasligi lozim.

Xodim qopchani ochayotgan vaqtida, qopning butunligi va choklarning soʻkilib ketmaganligiga ishonch hosil qilishi, soʻngra yorliqning oʻng tomonidagi qizil nazorat ipining birinchi tuguni hamda chokning boʻsh qismini yechib, ikkala ipni tortishi kerak.

Chok oson yechilishi va yechilgan iplar butun boʻlishi lozim.

138. Tangali qopchalar qabul qilinayotgan vaqtda, yorliqning borligi, qopcha, chok va iplarning butunligiga eʼtibor berilishi shart. Ipning uzilganligi plombaning buzilganligi bilan barobardir. Inkassatorlar guruhiga Zarbxona yoki banklardan shubhali bogʻlamlardagi qopchalarni qabul qilish man etiladi.

139. Qopchadagi tanganing bir qismi olingan yoki unga qoʻshimcha tangalar solingan hollarda tangalar qoldigʻi donalab sanalishi, paketdagi qadoqlangan tangalar esa, yozuvlariga qarab qayta sanalishi shart. Shundan soʻng, qopchaga yangi yorliq biriktiriladi. Bunda qopchaning ogʻzi tuguni va tugilgan joyi boʻlmagan tizimcha (bir martalik raqamlangan shtrix yoki QR kodli plastik plomba) bilan 2,5 aylanishda mahkam bogʻlanib, qopcha qayta plombalanadi va yorliqqa tangani sanagan kassirning imzosi qoʻyiladi.

8-bob. Naqd pul va boshqa qimmatliklarni saqlash uchun qabul qilish tartibi

144. Tomonlar oʻrtasida tuzilgan shartnomaga asosan bank oʻz mijozlaridan naqd pul va boshqa qimmatliklarni saqlash uchun qabul qilishlari mumkin. Bank pul omboriga quyidagilar saqlash uchun qabul qilinishi mumkin:

notarial idoralardan va boshqa organlardan — meros mulki tarkibiga kiruvchi mol-mulklar, qimmatbaho metallar, qimmatbaho toshlar va marvaridlar yoki ulardan yasalgan buyumlar, qimmatbaho metallar quymasi (yombisi), shlix (oltin qum), tabiiy holda topilgan oltin va kumush yombilari (samorodok), shuningdek, qimmatbaho metallardan zarb qilingan tangalar, chet el valyutasi, chet el valyutasidagi toʻlov hujjatlari (veksellar, cheklar va hokazolar) hamda Oʻzbekiston Respublikasining milliy valyutasi — soʻm va tangalar;

jismoniy va yuridik shaxslardan — qimmatli qogʻozlar, kafolat va kafilliklar hamda garov sifatida saqlanayotgan mulklar va mulkiy huquqlar (talablar) hujjatlari, sugʻurta polislari, garov shartnomalari, shuningdek, oltin (tilla) va undan tayyorlangan zargarlik buyumlari hamda boshqa qimmatliklar.

145. Bank kassasiga mijozdan naqd pul va qimmatliklarni saqlash uchun qabul qilish mijozning arizasi hamda bank rahbarining yozma ravishdagi koʻrsatmasiga (farmoyishiga) asosan, tasdiqlangan roʻyxat asosida amalga oshiriladi. Bunda, naqd pul va boshqa qimmatliklarni bank pul omboriga saqlash uchun qabul qilish:

ularni qopga (yoki paketga) joylab, qopning ogʻzi belgilangan tartibda bogʻlangan (yoki paketlarning ogʻzi yelimlangan) hamda mijozning muhri bilan muhrlangan (surgʻuchlangan) yoki mijoz tomonidan plombalangan;

qop ogʻzidagi yorliqda yoki yelimlangan paketga zaruriy rekvizitlar (mijozning toʻliq nomi, qopdagi qimmatliklarni topshirgan mijoz vakilining familiyasi, ismi va otasining ismi, topshirilgan sana) qayd etilgan;

tegishli balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha buxgalteriya boʻlimi xodimi tomonidan belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan kirim kassa orderi asosida amalga oshirilishi lozim.

146. Bank (filial) tomonidan kredit taʼminoti uchun qabul qilingan qimmatli qogʻozlar, kafolat va kafilliklar, sugʻurta polislari, garov shartnomalari va h.k.larni saqlash joyi (pul ombori, kredit boʻlimi, buxgalteriya boʻlimi va boshqa joylar) banklar tomonidan mustaqil belgilanadi. Kredit taʼminoti hujjatlari bank (filial) pul omboridan boshqa joyda saqlanganida, ularni saqlash tartibini Bosh bank belgilaydi.

Bankda oʻz mijozlaridan kredit taʼminoti uchun qimmatli qogʻozlar, kafolat va kafilliklar hamda garov sifatida saqlanayotgan mulklar va mulkiy huquqlar (talablar) hujjatlari, sugʻurta polislari, garov shartnomalarini qabul qilib olinishi hamda ularni pul omboriga saqlash uchun topshirilishi — hujjatlarni paketlarga joylab, yelimlangan hamda bankning muhri bilan muhrlangan (yoki surgʻuchlangan) holda tegishli balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha buxgalteriya boʻlimi xodimi tomonidan rasmiylashtirilgan mazkur Yoʻriqnomaning 6-ilovasida keltirilgan kirim kassa orderi asosida amalga oshiriladi.

147. Paket va qoplarga solingan naqd pullar, qimmatliklar (va boshqa ashyolar) hamda garov sifatida saqlanayotgan mulklar va mulkiy huquqlar (talablar) hujjatlari — kirim kassasi kassiri tomonidan paket va qoplar ochilmagan holda qabul qilinishi lozim.

Bunda balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha kirim kassa orderi buxgalteriya boʻlimi xodimi tomonidan toʻliq va toʻgʻri rasmiylashtirilganligi, paket va qoplarning butligi hamda ularning muhrlanganligi (surgʻuchlanganligi) yoki plombalanganligi kassir tomonidan tekshirilgan holda qabul qilinishi shart.

148. Bank pul omboriga saqlash uchun qabul qilinayotgan naqd pul miqdori va boshqa qimmatliklar bahosi (yoki shartli bahosi) tegishli balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha bank buxgalteriya xodimlari tomonidan rasmiylashtirilgan kirim kassa orderida qayd etilgan summaga teng boʻlib, ular ushbu summada saqlash uchun qabul qilinishi shart.

Shuningdek, qimmatliklarni saqlash uchun pul omboriga qabul qilishda tegishli balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha rasmiylashtirilgan kirim kassa orderida, qimmatliklarni bahosidan tashqari, uni saqlash uchun qabul qilishga asos boʻlgan hujjat va qabul qilinayotgan qimmatliklarning nomi qayd etilishi lozim.

149. Saqlash uchun qabul qilingan naqd pul va boshqa qimmatliklar, shuningdek, mulklar va mulkiy huquqlar (talablar) hujjatlari joylangan qop yoki paketlar qabul qilingan sanasi boʻyicha ketma-ket, oʻsib borish tartibida raqamlanishi lozim.

150. Naqd pul va boshqa qimmatliklar saqlash uchun bank kirim kassasiga topshirilganida, mijozga mazkur Yoʻriqnomaning 26-ilovasiga muvofiq 004-shakldagi naqd pul va boshqa qimmatliklar saqlash uchun qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi kvitansiya rasmiylashtirib beriladi.

Bank pul omboriga saqlash uchun qabul qilingan naqd pul va boshqa qimmatliklarni mijozga qaytarib berish uchun, uni topshirgan xoʻjalik yurituvchi subyekt rahbarining imzosi qoʻyilib, dumaloq muhri bilan tasdiqlangan (tadbirkorlik subyektlaridan muhr bilan tasdiqlash talab etilmaydi) yozma soʻrovnomasining asl nusxasiga, mijozga berilgan 004-shakldagi kvitansiyaning asl nusxasi ilova qilingan holda taqdim etilishi kerak.

Naqd pul va boshqa qimmatliklarni saqlash uchun topshirgan davlat organi xodimi 004-shakldagi kvitansiyani yoʻqotgan hollarda yoki boshqa sabablarga koʻra, uni bankka taqdim etish imkoniyati mavjud boʻlmasa, bunday hollarda saqlashga topshirilgan naqd pul va boshqa qimmatliklarni bank kassasidan qaytarib olish uchun ushbu davlat organining respublika miqyosidagi yuqori turuvchi tashkiloti (vazirlik, qoʻmita, idora yoki boshqalar) tomonidan chiqarilgan buyruq asos boʻlishi mumkin. Ushbu buyruqda bank kassasiga saqlash uchun topshirilgan qimmatliklarni qaytarib olish vakolatiga ega boʻlgan xodimning familiyasi, ismi va otasining ismi hamda olinadigan qimmatliklarning toʻliq va batafsil roʻyxati qayd etilgan boʻlishi lozim.

Bunda, bank pul omborida saqlanayotgan mijozga tegishli boʻlgan naqd pul va boshqa qimmatliklarni qaytarib berish, buxgalteriya boʻlimi xodimi tomonidan mazkur Yoʻriqnomaning 27-ilovasiga muvofiq shakldagi balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha chiqim kassa orderini rasmiylashtirish asosida, faqat qimmatliklarning toʻliq hajmi boʻyicha amalga oshirilishi mumkin.

Bank kreditining taʼminoti uchun garov sifatida saqlanayotgan qimmatliklar, mulklar va mulkiy huquqlar (talablar) hujjatlari bank rahbarining farmoyishiga asosan balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha buxgalteriya boʻlimi xodimi tomonidan chiqim kassa orderini rasmiylashtirish orqali chiqim qilinishi mumkin.

151. Bank pul omboriga saqlash uchun qabul qilingan naqd pul va boshqa qimmatliklarni hamda garov sifatida qabul qilingan qimmatliklar, mulklar va mulkiy huquqlar (talablar) hujjatlarini but saqlanishi boʻyicha bankning moddiy javobgar shaxslari, ularni topshirgan mijozlar oldida qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar hisoblanadi. Bank pul omborida saqlash uchun qabul qilingan naqd pul va boshqa qimmatliklarga zarar yetkazilgan taqdirda, uning egasiga yetkazilgan zararni qoplash, qimmatlikni haqiqiy bahosi doirasida lekin, saqlash uchun qabul qilingan vaqtda baholangan bahosidan oshmagan miqdorda amalga oshiriladi.

152. Bank pul omboriga xoʻjalik yurituvchi subyekt tomonidan saqlash uchun topshirilgan, shu jumladan musodara qilingan naqd pul va qimmatliklarni respublikamizning bir hududidan ikkinchi bir hududiga yetkazib berish, tashish talab etilganida, ushbu ishlarni tashkillashtirish va bajarish, qimmatliklarni saqlash uchun topshirgan xoʻjalik subyekti tomonidan mustaqil ravishda amalga oshirilishi shart.

153. Yuridik va jismoniy shaxslar oʻzlariga tegishli naqd pul va boshqa qimmatliklarni shartnoma asosida bankda saqlashlari uchun bankda tashkil etilgan depozitar yacheykalardan foydalanishlari mumkin.

9-bob. Bank tomonidan chakana amaliyotlar va bank binosidan tashqarida joylashgan boshqa kassalarni tashkil etish tartibi

154. Bank tomonidan jismoniy shaxslarga qulaylik yaratish maqsadida bank binosida yoki binosidan tashqarida chakana amaliyotlar kassalari tashkil etilishi mumkin.

155. Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalar, ularning faoliyati ustidan masofadan turib kunlik nazorat oʻrnatilgan holda, bank (filial) tomonidan respublikaning barcha hududlarida tashkil etilishi mumkin.

Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalarning qurilishi va jihozlanishi boʻyicha Bosh bank mutaxassislari tomonidan yozma ravishda ijobiy xulosa berilganidan soʻng, mazkur kassalar oʻz faoliyatini boshlashlari mumkin. Bosh bank ushbu xulosaning bir nusxasini ilova qilgan holda 10 kun ichida Markaziy bankning tegishli hududiy Bosh boshqarmasiga yozma ravishda xabar beradi.

155 1. Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalarning faoliyati tugatilayotganida ham Bosh bank tomonidan bank boshqaruvi qarorining bir nusxasini ilova qilgan holda 10 kun ichida Markaziy bankning tegishli hududiy Bosh boshqarmasiga yozma ravishda xabar beriladi.

157. Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalar uchun shtatlar jadvali, har bir kassa tomonidan xizmat koʻrsatiladigan mijozlar sonini va kassa operatsiyalarining hajmini hamda mazkur kassalarda naqd pul va boshqa qimmatliklar bilan ishlash (sanash, saralash, oʻrab-bogʻlash va kassa operatsiyalarini bajarish), ularning but saqlanishini taʼminlash inobatga olingan holda Bosh bank tomonidan belgilanadi.

158. Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalardagi naqd pul va boshqa qimmatliklarning dahlsizligini hamda kassa xodimlarining xavfsizligini taʼminlash boʻyicha barcha zaruriy choralar Bosh bank tomonidan koʻrilishi shart.

159. Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalar normal faoliyat koʻrsatishlari uchun jumladan, naqd pul va boshqa qimmatliklarni sanash, saralash, oʻrab-bogʻlash, saqlash hamda kassa operatsiyalarini bajarish uchun zaruriy texnika va jihozlar bilan shuningdek, xavfdan va yongʻindan ogohlantiruvchi signalizatsiya vositalari bilan jihozlangan boʻlishi shart.

Bank va Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Qoʻriqlash departamenti boʻlinmalari oʻrtasida tuzilgan shartnoma asosida bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalar “tashvish” xabarlari yuboriladigan texnik qoʻriqlash punktiga ulangan boʻlishi lozim. Shuningdek, bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalarning qoʻriqlash va yongʻindan ogohlantiruvchi signalizatsiya vositalari bank ish kuni tugaganidan soʻng texnik qoʻriqlash punktiga ulanishi kerak.

160. Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalar zaruriy texnika va ashyolar (pul bogʻlamlarini shakllantirish uskunasi, pul sanash va hisoblash mashinkasi, kompyuter, printer, seyf yoki temir shkaf, banderol, tizimcha, nakladka, plombir, plomba, muhr va toʻrtburchak muhrlar hamda blanklar) bilan taʼminlangan boʻlishi lozim.

Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalarga kirim qilingan naqd pullar, ushbu kassa kassirlari tomonidan saralanishi, sanalishi, taxlanishi va belgilangan tartibda oʻrab-bogʻlanishi shart.

161. Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalar tomonidan barcha turdagi kassa xizmatlari yoki uni tashkil etgan bank tomonidan belgilangan ayrim turdagi kassa xizmatlari koʻrsatilishi mumkin.

Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan mini bank kassasi, bank xizmatlari ofisi kassasi va maxsus kassalar orqali xoʻjalik yurituvchi subyektlarga kassa xizmatlari (kirim va chiqim kassa operatsiyalari) mazkur Yoʻriqnoma talablari asosida koʻrsatilishi mumkin.

Bank (filial) chakana amaliyot kassasi tomonidan naqd milliy hamda xorijiy valyutalarda kassa operatsiyalari amalga oshirilgan hollarda, naqd pul va boshqa qimmatliklarning hisobi bankning hisob siyosatiga muvofiq amalga oshiriladi.

162. Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalarda bank ish kuni oxirida qolishi mumkin boʻlgan naqd pullar qoldigʻiga Bosh bank tomonidan limit oʻrnatilishi mumkin. Limit oʻrnatilmagan kassalarda amaliyot kuni yakunida naqd pul va boshqa qimmatliklar qoldigʻini qolishiga ruxsat berilmaydi (uzluksiz, 24 soat mobaynida ishlaydigan kassalar bundan mustasno).

163. Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalar bank (filial) joylashgan tumanda, shaharda yoki tumanlarga boʻlingan shaharda tashkil etilgan boʻlsa, bank ish kuni oxirida ushbu kassalardagi limitdan ortiqcha naqd pullar va boshqa qimmatliklar qoldiqlari, kunlik kassa hujjatlari mazkur kassani tashkil etgan bankka (filialga) topshirilishi lozim.

Bank (filial) tomonidan boshqa hududda (yoki hududdagi boshqa tumanda, shaharda) kassalar tashkil etilgan hollarda, bank ish kuni oxirida ushbu kassalardagi limitdan ortiqcha naqd pullar va boshqa qimmatliklar qoldiqlari hamda kunlik kassa hujjatlari, tomonlar oʻrtasida oʻzaro tuzilgan shartnomaga asosan ushbu kassa joylashgan hududdagi bank filialiga, “Respublika maxsus aloqa bogʻlamasi” davlat unitar korxonasiga (bundan buyon matnda “Respublika maxsus aloqa bogʻlamasi” DUK deb yuritiladi) yoki inkassatsiya xizmatiga saqlash uchun topshiriladi.

Bunda, sumkadagi (qopdagi) naqd pullar qayta sanalib, chiqqan summani ushbu kassani tashkil etgan bankning (filialning) tegishli hisobvaragʻiga naqd pulsiz hisob-kitob orqali oʻtkazib berish uchun topshirilgan boʻlsa, inkassatsiya sumkasini (qopini) bank filialining kechki kassa xodimlari qabul qilib oladi.

Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassa xodimlari amaliyot kuni yakunida qolgan limitdan ortiqcha naqd pul va boshqa qimmatliklar qoldigʻiga chiqim kassa orderini rasmiylashtirib, 10109 — “Yoʻldagi naqd pullar va boshqa toʻlov hujjatlari” hisobvaragʻida aks ettiradi. Bunda, naqd pul va boshqa qimmatliklar qoldigʻini saqlash uchun topshirish bevosita inkassatsiya guruhi aʼzolari tomonidan, shuningdek oʻzaro shartnomaga asosan inkassatsiya xizmati, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Qoʻriqlash departamenti (bank avtomashinasidan foydalangan holda) yoki “Respublika maxsus aloqa bogʻlamasi” DUK xizmati kuzatuvi ostida bank kassiri tomonidan amalga oshirilishi mumkin.

Naqd pul va boshqa qimmatliklar qoldigʻini saqlash uchun topshirish inkassatsiya xizmati xodimlari orqali amalga oshirilganda, rasmiylashtirilgan chiqim kassa orderining orqa tomoniga naqd pul va boshqa qimmatliklar solingan inkassatsiya sumkasini (qopini) qabul qiluvchi inkassatorga berilgan ishonchnomaning raqami, sanasi, inkassatorlar guruhi aʼzolarining familiyasi, ismi va otasining ismi hamda ularga topshirilgan sumkalarning (qoplarning) umumiy soni qayd etilib, inkassatorlar guruhi aʼzolari tomonidan imzolanadi.

Naqd pul va boshqa qimmatliklar solingan inkassatsiya sumkasi (qopi) bank (filial) yoki inkassatsiya xizmati tomonidan saqlash uchun qabul qilinganda, qabul qiluvchi masʼul xodim tomonidan balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha kirim kassa orderi ikki nusxada rasmiylashtiriladi va uning bir nusxasi inkassatorlar guruhiga beriladi.

Navbatdagi ish kuni ertalab, naqd pul va boshqa qimmatliklar solingan inkassatsiya sumkalarini (qoplarini), ularni topshirgan bank kassasiga yetkazib berish uchun inkassatorlar guruhiga topshirish, balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha chiqim kassa orderini rasmiylashtirish orqali amalga oshiriladi. Bunda, ushbu hujjatning orqa tomonida qabul qiluvchi inkassatorga berilgan ishonchnomaning raqami, sanasi, inkassatorlar guruhi aʼzolarining familiyasi, ismi va otasining ismi hamda ularga topshirilgan sumkalarning (qoplarning) umumiy soni qayd etilib, inkassatorlar guruhi aʼzolari tomonidan imzolanadi.

Naqd pul va boshqa qimmatliklar solingan inkassatsiya sumkasi (qopi) inkassatsiya xizmati, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Qoʻriqlash departamenti (bank avtomashinasidan foydalangan holda) yoki “Respublika maxsus aloqa bogʻlamasi” DUK xizmati kuzatuvi ostida bank kassiri tomonidan bank (filial) yoki inkassatsiya xizmatiga saqlash uchun topshirilganda, qabul qiluvchi masʼul xodim tomonidan balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha kirim kassa orderi ikki nusxada rasmiylashtiriladi va uning bir nusxasi topshiruvchi bank kassiriga beriladi.

Navbatdagi ish kuni ertalab, naqd pul va boshqa qimmatliklar solingan inkassatsiya sumkalari (qoplari), ularni topshirgan bank kassasiga inkassatsiya xizmati, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Qoʻriqlash departamenti (bank avtomashinasidan foydalangan holda) yoki “Respublika maxsus aloqa bogʻlamasi” DUK xizmati kuzatuvi ostida olib ketish uchun ularni topshirgan bank kassiriga, balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha chiqim kassa orderini rasmiylashtirish orqali beriladi. Bunda, ushbu hujjatning orqa tomonida qabul qiluvchi bank kassirining familiyasi, ismi va otasining ismi hamda topshirilayotgan sumkalarning (qoplarning) umumiy soni qayd etilib, qabul qiluvchi bank kassiri tomonidan imzolanadi.

Naqd pul va boshqa qimmatliklar qoldigʻi inkassatsiya xizmati, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Qoʻriqlash departamenti (bank avtomashinasidan foydalangan holda) yoki “Respublika maxsus aloqa bogʻlamasi” DUK xizmati kuzatuvi ostida bank kassiri tomonidan mazkur hududdagi bank filialiga qayta sanash uchun topshirilganda, topshiruvchi bank kassiri tomonidan mazkur Yoʻriqnomaning 8a-ilovasiga muvofiq shakldagi blank toʻldiriladi.

164. Bank binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalarning kunlik kassa hujjatlari, mazkur kassa xodimlari tomonidan bir oyda kamida bir marta ushbu kassani tashkil etgan bankka (filialga) yetkazilishi kerak.

Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalardan bank filialiga olib kelingan kunlik kassa hujjatlarining toʻliqligi va toʻgʻri rasmiylashtirilganligi bank filialining masʼul xodimlari tomonidan tekshirilishi lozim.

165. Bank ish kuni mobaynida bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan (bank filiali joylashgan tumanda, shaharda yoki tumanlarga boʻlingan shaharda joylashgan) kassalarni madad pullari bilan taʼminlash, mazkur kassa kassirining bank (filial) rahbari nomiga yozma buyurtmanomasi asosida amalga oshiriladi.

Bank (filial) rahbari ushbu buyurtmanomani koʻrib chiqib, tegishli hujjatlarni rasmiylashtirish uchun buxgalteriya boʻlimining masʼul xodimlariga koʻrsatma beradi.

Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalarni madad pullari bilan taʼminlash boʻyicha chiqim kassa orderi buxgalteriya boʻlimi xodimi tomonidan belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi hamda kassirning buyurtmanomasi bilan birga ijro uchun kassa mudiriga taqdim etiladi.

Kassa mudiri chiqim kassa orderini toʻliq va toʻgʻri rasmiylashtirilganligini tekshirganidan soʻng, chiqim kassa orderida qayd etilgan summani inkassatsiya sumkasiga (qopiga) soladi. Shundan soʻng, inkassatsiya sumkasiga (qopiga) tegishli hujjatlarni rasmiylashtirib, sumkani (qopni) ogʻzini yopib, plombalaydi hamda bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassaga joʻnatadi.

Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalar boshqa tumanda, shaharda yoki respublikaning boshqa hududida tashkil etilgan boʻlsa, ushbu kassalar zarur naqd pullarni va qimmatliklarni tegishli shartnoma asosida u joylashgan tumandagi (shahardagi) tijorat banki filialidan olishi mumkin.

166. Bank tashkil etgan chakana amaliyotlar kassalari (xususan, valyuta ayirboshlash shoxobchalari va boshqa kassalar) dam olish, bayram kunlari faoliyat yuritsa, ularga ushbu kunlari madad pullarini berish, bankning kechki kassasi orqali amalga oshiriladi.

Bunda, dam olish yoki bayram kunlaridan oldingi oxirgi bank ish kunida, dam olish va bayram kunlari faoliyat yuritadigan kassalarning xodimlari tomonidan ushbu kunlarda chiqim qilish uchun kerak boʻladigan naqd pullarni (madad pullarini) va boshqa qimmatliklarni olish boʻyicha berilgan buyurtmanoma bank rahbarining tegishli koʻrsatmasi bilan buxgalteriya boʻlimi xodimlariga ijro uchun beriladi.

Buxgalteriya boʻlimi xodimi dam olish va bayram kunlari faoliyat yuritadigan har bir kassa boʻyicha alohida chiqim kassa orderini (qatʼiy hisobda turuvchi blanklar boʻyicha esa tegishli balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha chiqim kassa orderini) rasmiylashtirib, tegishli buxgalteriya oʻtkazmalarini amalga oshiradi va ushbu chiqim kassa hujjatlarini kassa mudiriga topshiradi.

167. Kassa mudiri mazkur chiqim kassa hujjatlariga asosan har bir shunday kassalar uchun zarur boʻladigan madad pullarini va boshqa qimmatliklarni ularning har bir ishlaydigan kunlari uchun alohida inkassatsiya sumkasiga (qopiga) solib, ularni belgilangan tartibda plombalaydi. Joʻnatish uchun tayyorlangan madad pullarini kassa mudiri oʻzining 155-shakldagi kassa kitobiga (madad pulini oluvchi har bir kassaga tegishli boʻlgan inkassatsiya sumka (qopi) raqamini hamda qaysi sumka (qop), qaysi sanada inkassatsiya xizmati xodimiga topshirilishini) alohida qayd etgan holda kechki kassa kassiriga topshiradi.

Kechki kassa kassiri ham oʻzining 155-shakldagi kassa kitobiga, ushbu yozuvlarni toʻliq va xatosiz qayd etgan holda, kassa mudiridan plombalangan inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) qabul qilib oladi va buni tasdiqlagan holda kassa mudirining 155-shakldagi kitobini imzolaydi.

168. Dam olish yoki bayram kunlari bank binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalarni madad pullari bilan taʼminlash bank (filial)ning kechki kassasi tomonidan amalga oshiriladi.

169. Chakana amaliyotlar kassalari ertalab oʻz faoliyatlarini belgilangan vaqtda boshlashini taʼminlash maqsadida ushbu kassalarga madad pullarini berish, oddiy bank ish kunlarida ham mazkur Yoʻriqnomaning 166 — 168-bandlarida belgilangan tartibda amalga oshirilishi mumkin.

Bank tashkil etgan ayrim chakana amaliyotlar kassalari, shu jumladan, valyuta ayirboshlash shoxobchalari uzaytirilgan ish vaqti rejimida faoliyat yuritsa, bankda ish kuni yakunlanganidan soʻng, ushbu kassa va shoxobchalardan inkassatsiya xizmati orqali olib kelingan naqd pul va boshqa qimmatliklar qoldigʻi bankning kechki kassasiga topshirilishi lozim.

170. Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalarga madad pullarini va boshqa qimmatliklarni yetkazib berish ishlari inkassatsiya xizmatlari yoki bank xodimlarining xavfsizligini hamda naqd pul va boshqa qimmatliklar butligini taʼminlagan holda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Qoʻriqlash departamenti kuzatuvi ostida ham amalga oshirilishi mumkin.

Bank binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalarda ish kuni yakunlangach naqd pul va boshqa qimmatliklar qoldigʻini bank kechki kassasiga bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassasi kassiri tomonidan topshirilganda mazkur Yoʻriqnomaning 8a-ilovasiga muvofiq shakldagi blank toʻldiriladi.

171. Bank (filial) va xoʻjalik yurituvchi subyekt oʻrtasida tuzilgan shartnomaga asosan, ushbu subyekt binosida belgilangan tartibda bank kassalari tashkil etilishi mumkin.

Bunda, ushbu kassalar orqali koʻrsatiladigan kassa xizmatlari turlari mazkur shartnomada belgilab olinadi.

10-bob. Bankomatlarni naqd pullar bilan taʼminlash tartibi

172. Bank mijozlarga qulaylik yaratish maqsadida bank binosiga, binodan tashqarida tashkil etilgan chakana amaliyotlar kassalariga yoki boshqa maqbul hisoblangan joylarga infokiosk va bankomat, shuningdek, naqd pullarni qabul qiluvchi avtomatlashtirilgan depozit mashinalarini oʻrnatishi mumkin.

173. Bank rahbari bankomatlarni oʻz vaqtida naqd pullar bilan taʼminlanishini nazorat qilib borishi lozim. Bankomatlarda naqd pullar bilan bajarilgan operatsiyalar har bir bankomat uchun alohida ochilgan 10107 — “Bankomatlar va boshqa oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish uskunalaridagi naqd pullar” hisobvaragʻida aks ettiriladi.

Bankomat seyfini naqd pullar bilan toʻldirish, naqd pul qoldiqlarini olib kelish, texnik xizmat koʻrsatish yoki taʼmirlash ishlarini bajarish uchun bank tomonidan bankomatga xizmat koʻrsatuvchi texnik xodim va kassa xodimi biriktirilishi lozim.

Bunda, bank kassa mudiridan olingan naqd pullarni kassir tomonidan bankomat seyfiga oʻz vaqtida va toʻliq qoʻyilishini, bankomatdan olingan naqd pullar qoldigʻini kassa mudiriga topshirilishini nazorat qilish vazifasini bankomatlarga texnik xizmat koʻrsatuvchi xodim bajaradi.

174. Bankomatlardagi naqd pullarning xavfsizligini taʼminlash va masʼul xodimlarning javobgarligini oshirish maqsadida bankomat seyfining kaliti kassa xodimiga biriktirilishi hamda ushbu seyf kassa xodimi tomonidan plombalanishi shart.

Bankomat qanday maqsadda ochilishidan qatʼiy nazar, har safar bankomat ochilishidan oldin texnik xodim kassa xodimi ishtirokida bankomatdagi naqd pul qoldigʻini aks ettiruvchi slipni chop etib, kassa xodimiga taqdim etishi lozim.

175. Bank rahbarining koʻrsatmasiga asosan buxgalteriya boʻlimi xodimi bankomatni naqd pul bilan taʼminlash uchun chiqim kassa orderini rasmiylashtirib, tegishli buxgalteriya oʻtkazmasini amalga oshiradi. Shundan soʻng, ushbu chiqim kassa orderini kassa mudiriga topshiradi.

Kassa mudiri chiqim kassa orderida qayd etilgan naqd pullar summasini, bankomatlarni naqd pullar bilan taʼminlash uchun masʼul boʻlgan kassa xodimiga, chiqim kassa orderiga qoʻl qoʻydirgan holda topshiradi. Kassa xodimi qabul qilib olgan naqd pullarini belgilangan tartibda bankomatning kassetalariga joylaydi va plombalaydi.

176. Bankomat bank binosidan tashqarida joylashgan boʻlsa, naqd pullar bilan toʻldirilgan bankomat kassetalarini bankomat joylashgan manzilga olib borish inkassatsiya xizmati yordamida amalga oshirilishi lozim.

Shuningdek, bank binosidan tashqarida joylashgan bankomatlarga madad pullari yetkazib borish, shuningdek, ushbu bankomatlardagi naqd pul qoldigʻini bank kassasiga olib kelish ishlarini, bank xodimlarining xavfsizligini hamda naqd pullarning butligini taʼminlagan holda inkassatsiya xizmati yoki ichki ishlar organi xodimi kuzatuvi ostida ham amalga oshirilishi mumkin.

177. Kassa xodimi bankomat seyfiga naqd pullar bilan toʻldirilgan kassetalarni joylashtirilib, bankomatning seyfini qulflaydi va plombalaydi. Bankning bankomatlarga texnik xizmat koʻrsatuvchi xodimi kassetalarga joylashtirilgan naqd pullarning umumiy summasini aks ettiruvchi slipni chop ettiradi va uni kassa xodimiga beradi. Kassa xodimi ushbu slipni kassa mudiriga koʻrsatganidan soʻng, buxgalteriya boʻlimining masʼul xodimiga taqdim etadi. Buxgalteriya boʻlimining masʼul xodimi ushbu slipga asosan naqd pullarni bankomatga kirim qilinganligi boʻyicha kirim kassa orderini rasmiylashtirib, tegishli buxgalteriya oʻtkazmasini amalga oshiradi hamda slip va kirim kassa orderini kassa mudiriga topshiradi.

Kassa mudiri ushbu slipni kirim kassa orderiga ilova qilgan holda kunlik kassa hujjatlari yigʻmajildiga tikadi.

178. Bank balansining 10107 — “Bankomatlar va boshqa oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish uskunalaridagi naqd pullar” hisobvaragʻiga doir maʼlumotlarga koʻra bankomatdagi naqd pullar qoldigʻi kamaygan boʻlsa, bankda naqd pul muomalasini nazorat qiluvchi masʼul xodim bu toʻgʻrisida bank rahbariga maʼlum qiladi. Bank rahbarining koʻrsatmasiga asosan bankomatlar belgilangan tartibda naqd pullar bilan taʼminlanadi.

179. Bankomatlardagi naqd pullar qoldigʻini bank kassasiga qaytarish, bank rahbarining koʻrsatmasiga asosan amalga oshiriladi. Bunda, bankomatlarga texnik xizmat koʻrsatuvchi bank xodimi, kassa xodimi ishtirokida bankomatdagi naqd pullar qoldigʻini aks ettiruvchi slipni chop ettiradi va uni kassa xodimiga topshiradi. Kassa xodimi bankomatning seyf qismini, bankomatlarga texnik xizmat koʻrsatuvchi xodimning nazorati ostida ochib, undagi kassetalarni oladi hamda bankka olib boradi.

180. Buxgalteriya boʻlimi masʼul xodimi chop etilgan slipdagi maʼlumotlar asosida bankomatdan olib kelingan naqd pullar qoldigʻini bankomatdan chiqim qilish boʻyicha chiqim kassa orderini hamda bankomatdan olib kelingan naqd pullar qoldigʻini aylanma kassaga kirim qilish uchun kirim kassa orderini rasmiylashtirib, tegishli buxgalteriya oʻtkazmalarini amalga oshiradi. Shundan soʻng, rasmiylashtirilgan chiqim va kirim kassa orderini kunlik kassa hujjatlariga tikish uchun kassa mudiriga topshiradi.

Kassa xodimi kassa mudiri ishtirokida kassetalardagi plombalarni ochib, naqd pullar qoldigʻini (texnik sabablarga koʻra bankomat lentalariga yoki boshqa qismlariga tiqilib qolgan va alohida paketlarga joylab olib kelingan banknotlar bilan birga) kassa mudiriga sanab topshiradi. Kassa mudiri kassirdan qabul qilib olgan naqd pullar qoldigʻini, slipda qayd etilgan naqd pullar qoldigʻi bilan taqqoslab koʻradi va kirim kassa orderini imzolab, qabul qilib oladi. Shundan soʻng, bankomatlardan naqd pullar olib kelinganligi boʻyicha rasmiylashtirilgan chiqim kassa orderini hamda naqd pullar qoldigʻi aks ettirilgan slipni kirim kassa orderiga ilova qilgan holda kunlik kassa hujjatlariga tikish uchun olib qoʻyadi.

Naqd pullar qoldigʻi va slipda qayd etilgan yozuvlar oʻrtasida tafovut aniqlansa, kassa mudiri holatni oʻrganib chiqish uchun bank boʻlinmasi rahbari va masʼul boʻlinmalarni xabardor qiladi.

11-bob. Aylanma kassada yakun chiqarish tartibi

181. Bank tomonidan kassa xizmati koʻrsatilayotgan mijozlarning soni va bajarilayotgan kassa operatsiyalarining hajmidan kelib chiqqan holda bank kassa tarmogʻida kirim va chiqim kassalari yoki birlashtirilgan holda kirim-chiqim kassasi tashkil etilishi mumkin.

182. Bank aylanma kassasida bajarilgan kassa operatsiyalari boʻyicha har bir bank ish kuni oxirida yakun chiqarilishi lozim. Buning uchun ish kuni yakunida kirim va chiqim kassalari kassirlari, toʻliq boʻlmagan dasta va bogʻlamlardagi naqd pullarni kassa mudirining koʻrsatmasiga binoan kassirlardan biriga birlashtirish uchun topshiradi. Bunda, naqd pullar qoldigʻini topshirayotgan kassir oʻzining 155-shakldagi kitobiga topshirilayotgan naqd pullar summasini qayd etadi hamda qabul qilib oluvchi kassirga imzo qoʻydirgan holda naqd pullar qoldigʻini unga topshiradi.

Kassirlar tomonidan joylangan tangali qopchalar va paketlar boshqa (tangalar qoldigʻini jamlayotgan) kassir tomonidan donalab sanalmasdan, qopcha ustidagi va paket ichidagi yozuvlariga qarab jamlanadi.

Bunda, turli qiymatdagi tangalar yigʻma qopchaga nikel tangalar alohida, jez tangalar alohida joylanadi.

183. Bank ish kuni yakunida kirim va chiqim kassalari kassirlari, kun mobaynida toʻplangan kassa hujjatlarining umumiy sonini va umumiy summasini oʻzlarining 155-shakldagi kitobida qayd etadilar.

Shundan soʻng, kirim kassasi kassiri 109-shakldagi maʼlumotnoma bilan birga, oʻrab-bogʻlangan naqd pul qoldiqlari summasini oʻzining 155-shakldagi kitobiga qayd etgan va kassa mudiriga imzolatgan holda unga topshiradi.

Chiqim kassasi kassiri esa 110-shakldagi maʼlumotnoma bilan birga, oʻrab-bogʻlangan naqd pul qoldiqlari summasini oʻzining 155-shakldagi kitobiga qayd etgan va kassa mudiriga imzolatgan holda unga topshiradi.

184. Kassa mudiri kirim, chiqim va qayta sanash kassasi kassirlaridan naqd pullarni, 109 va 110-shakldagi hisobot maʼlumotlarini va kassa hujjatlarini, shuningdek, qayta sanash kassasi nazoratchisidan 176-shakldagi nazorat qaydnomasini qabul qilib olganidan soʻng:

kassirlarning 109 va 110-shakldagi maʼlumotnomalarida aks ettirilgan kirim va chiqim summalarini buxgalteriya boʻlimining masʼul xodimlari tomonidan tekshirilgan holda imzolanganligini;

kassirlarning 109 va 110-shakldagi maʼlumotnomalarida qayd etilgan yozuvlarni kassa hujjatlariga muvofiqligini, bank ish kuni oxiriga naqd pullar qoldigʻini kassirlarning 155-shakldagi kitobida qayd etilgan yozuvlarga mosligini yaʼni, toʻgʻri hisoblanib, aniq aks ettirilganligini;

kassirlar tomonidan topshirilgan hujjatlar soni va summasi, ularning 109 va 110-shakldagi maʼlumotnomalarida qayd etilgan yozuvlarga mos kelishini;

qayta sanash kassasi kassirlaridan qabul qilib olgan naqd pullari summasini 176-shakldagi nazorat qaydnomasida qayd etilgan umumiy summaga mos ekanligini tekshirib koʻrishi lozim.

185. Tafovutlar aniqlanmasa, kassa mudiri qayta sanash, kirim va chiqim kassasi kassirlaridan qabul qilib olgan naqd pul summalari, 109 va 110-shakldagi maʼlumotnomalari hamda 176-shakldagi nazorat qaydnomasi asosida mazkur Yoʻriqnomaning 28-ilovasida koʻrsatilgan 111-shakldagi kunlik kassa aylanmalari boʻyicha yigʻma maʼlumotnomani toʻldirib, imzolaydi. Soʻngra, 109, 110 va 111-shakldagi maʼlumotnomalarni bosh buxgalterga taqdim etadi.

Bosh buxgalter 111-shakldagi maʼlumotnomaning umumiy summalarini 109 va 110-shakldagi maʼlumotnomalardagi yozuvlar bilan, shuningdek, buxgalteriya hisobi maʼlumotlari (kirim va chiqim kassa jurnalidagi yozuvlar hamda kirim va chiqim kassa hujjatlari asosida haqiqatda amalga oshirilgan buxgalteriya oʻtkazmalari summalari) bilan taqqoslaydi. Tafovutlar aniqlanmasa, kassa mudirining 111-shakldagi maʼlumotnomasi bosh buxgalter tomonidan imzolanadi hamda 109 va 110-shakldagi maʼlumotnomalar bilan birga kassa mudiriga qaytariladi.

186. Bank ish kuni oxirida aylanma kassada qoladigan banknot va tangalarning umumiy summalari, 10101 — “Aylanma kassadagi naqd pullar” hisobvaragʻidagi naqd pullar qoldigʻi bilan taqqoslanishi lozim.

187. Bankning tegishli hisobvaraqlarida hisobi yuritilayotgan naqd pullari, pul omborida bir-biridan ajratilgan holda, alohida stellaj yoki seyflarda saqlanishi shart.

Kunlik kassa aylanmalarining toʻgʻri qayd etilganligi bosh buxgalter tomonidan ham tasdiqlangach, kassa mudiri 120-shakldagi kitobga milliy valyutadagi naqd pullar kirimi va chiqimining umumiy summasini hamda bank ish kuni oxiriga chiqarilgan aylanma kassa qoldigʻini yozib qoʻyadi.

188. Kassa mudiri bank ish kuni boshiga aylanma kassada mavjud boʻlgan qatʼiy hisobda turuvchi blanklar qoldigʻiga, aylanma kassaga kirim qilingan shunday blanklar sonini qoʻshadi va aylanma kassadan chiqim qilinganlari sonini ayirib, bank ish kuni oxiriga qatʼiy hisobda turuvchi blanklar qoldigʻini hisoblab chiqaradi.

Bank ish kuni oxiriga hisoblangan qatʼiy hisobda turuvchi blanklar qoldigʻini haqiqatda mavjud boʻlgan blanklar soni bilan hamda buxgalteriya boʻlimining qatʼiy hisobda turuvchi blanklarni kirim yoki chiqim qilishga asos boʻlgan hujjatlaridagi yozuvlar bilan taqqoslab koʻradi.

Tafovutlar aniqlanmasa, qatʼiy hisobda turuvchi blanklar qoldigʻi bank ish kuni oxirida kassa mudiri tomonidan mazkur Yoʻriqnomaning 29-ilovasida koʻrsatilgan pul omboridagi qatʼiy hisobda turuvchi blanklar hamda saqlanayotgan qimmatliklar qoldigʻini qayd etish kitobida aks ettirib borilishi lozim.

189. Aylanma kassadagi naqd pullar va qatʼiy hisobda turuvchi blanklar qoldigʻi bilan buxgalteriya hujjatlarida qayd etilgan maʼlumotlar oʻrtasida tafovut aniqlangan holda, kassa mudiri buning sababini aniqlab, darhol bank rahbari va bosh buxgalteriga xabar beradi.

Bankdagi naqd pul va boshqa qimmatliklarning but saqlanishi uchun masʼul boʻlgan moddiy javobgar shaxslar aniqlangan tafovut summasini kelib chiqish sabablarini aniqlashlari hamda shu kunning oʻzida tafovutni bartaraf etish choralarini koʻrishlari shart.

12-bob. Kunlik kassa hujjatlarini taxlash va tikish tartibi

190. Kunlik kassa hujjatlari va ularning ilovalari jamlanganidan soʻng, kassa mudiri ushbu hujjatlarni yigʻmajildga tikish uchun kassa xodimlaridan biriga beradi. Kunlik kassa hujjatlarining har kunligi alohida yigʻmajildga taxlangan holda keyingi bank ish kunidan kechiktirilmagan holda tikilishi lozim.

Kunlik kassa hujjatlari balans hisobvaraqlarining (tartib raqamlari) oʻsib borish tartibi boʻyicha, quyidagi ketma-ketlikda taxlanadi:

kirim kassasi hujjatlari;

qayta sanash kassasi hujjatlari;

chiqim kassasi hujjatlari;

balansdan tashqari hisobvaraqlar boʻyicha, avval — kirim, keyin — chiqim hujjatlari.

Aholidan toʻlovlarni qabul qilishda toʻlov hujjatlari elektron koʻrinishda shakllantiriladigan hollarda, kunlik kassa hujjatlariga elektron toʻlov hujjatlarining kunlik reyestrini tikishga ruxsat beriladi.

Bunda, kunlik reyestr har bir toʻlov hujjatining turi (naqd pullarni topshirish eʼloni, bir martalik toʻlovlarni qabul qilish blanki, soliq va kommunal toʻlovlari uchun maxsus blanklar) boʻyicha alohida shakllantirilib, unda toʻlovchining ismi, sharifi, toʻlovni oluvchi tashkilot nomi, uning bank rekvizitlari, toʻlov summasi va maqsadi aks ettiriladi.

191. Kassa hujjatlari yigʻmajildga taxlab tikilganidan soʻng, yigʻmajilddagi har bir kassa hujjati ketma-ket raqamlab chiqilishi shart.

192. Kunlik kassa hujjatlari yigʻmajildidagi har bir hujjatda qayd etilgan summa, taxlangan hujjatlarning joylashish ketma-ketligi boʻyicha hisoblash mashinkasida avtomat tarzda shakllantiriladigan axborot tasmasida qayd etilishi lozim.

Axborot tasmasiga avval kirim, keyin chiqim, soʻngra balansdan tashqari hisobvaraqlar boʻyicha avval kirim, soʻngra chiqim kassa hujjatlari summalari qayd etilishi lozim. Bunda, kirim, chiqim hamda balansdan tashqari hisobvaraqlar boʻyicha kirim va chiqim kassa hujjatlarining summalari boʻyicha umumiy summalar axborot tasmasida alohida qayd etilishi kerak.

Buxgalteriya boʻlimi maʼlumotlari va axborot tasmasida alohida qayd etilgan kassa hujjatlari umumiy summalari oʻrtasida tafovut aniqlanmasa, axborot tasmasida qayd etilgan har bir umumiy summa, ushbu axborot tasmasini shakllantirgan kassa xodimi tomonidan imzolanishi lozim. Shundan soʻng, taxlangan kassa hujjatlari, uni taxlagan kassa xodimi tomonidan tikilishi lozim. Axborot tasmasi kunlik kassa hujjatlarining yigʻmajildi muqovasini ichki tarafiga, kassa hujjatlaridan oldin yelimlanadi.

Shuningdek, axborot texnologiyalarining imkoniyatlaridan samarali foydalangan holda, naqd pullar hisob-kitobi yuritiladigan har bir hisobvaraq boʻyicha kunlik aylanmalarni (kirim-chiqim summalari roʻyxatini) chop etgan holda, undagi har bir summani tegishli kassa hujjati bilan taqqoslab chiqish ham mumkin. Bunda, tafovutlar aniqlanmagan holda ushbu roʻyxatdagi umumiy summalarni taqqoslash ishlarini bajargan kassir imzolashi kerak. Soʻngra, ushbu roʻyxatlar taxlangan kunlik kassa hujjatlari ustiga joylashtirishgan holda kassa hujjatlari bilan birga tikilishi lozim.

193. Kunlik kassa hujjatlari yigʻmajildining old muqovasiga mazkur Yoʻriqnomaning 30-ilovasida koʻrsatilgan kunlik kassa hujjatlarining yigʻmajildi shakli yelimlab qoʻyiladi. Shundan soʻng, kunlik kassa hujjatlari yigʻmajildi old muqovasiga zaruriy maʼlumotlar qayd etilib, belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi.

194. Kunlik kassa hujjatlarida qayd etilgan summalar tegishli kassa kitoblarida qayd etilgan yozuvlari bilan taqqoslab koʻrilganidan soʻng, yigʻmajildning old muqovasidagi yozuv ushbu kunlik kassa hujjatlarini shakllantirgan kassir va kassa mudirining imzolari bilan tasdiqlanadi.

195. Kunlik kassa hujjatlari orasida 5 yildan ortiq muddat saqlanishi lozim boʻlgan kassa hujjatlari mavjud boʻlsa, ushbu kassa hujjatlari alohida yigʻmajildlarga tikilishi lozim va bu haqida kunlik kassa yigʻmajildining old muqovasida tegishli yozuv qayd etilishi shart.

Bank tomonidan hududdagi boshqa tuman yoki shaharda tashkil etilgan chakana amaliyotlar kassasidan kunlik kassa hujjatlari har kuni bank yetkazib berishni imkoniyati boʻlmasa, bankning bunday chakana amaliyotlar kassasini bir necha kunlik kassa hujjatlari alohida yigʻmajildga tikib borilishi mumkin.

196. Tikilgan kunlik kassa hujjatlari keyingi bank ish kunidan kechiktirilmagan holda bosh buxgalter tomonidan tekshirilishi, buxgalteriya hisobi maʼlumotlari bilan taqqoslanishi va tafovutlar aniqlanmagan taqdirda, uning imzosi bilan tasdiqlanishi lozim.

197. Bankda kunlik kassa hujjatlari kassa mudiri javobgarligi ostida pul omborida yoki belgilangan tartibda qoʻriqlash va signalizatsiya vositalari bilan muhofaza qilingan seyfda oʻn ikki oy mobaynida saqlanishi lozim. Ular oʻn ikki oydan soʻng bank arxiviga belgilangan tartibda topshirilishi kerak.

Bankda kassa hujjatlarini elektron shaklda rasmiylashtirilishi va aylanishi hamda kassa kitoblarini elektron shaklda yuritilishi yoʻlga qoʻyilgan boʻlsa, kunlik kassa hujjatlarini elektron fayl koʻrinishidagi har kunlik arxivi shakllantiriladi va saqlanadi.

198. Bankka kelib tushgan yozma soʻrovnoma, talabnomaga asosan pul omborida saqlanayotgan kunlik kassa hujjatlari asosida tegishli maʼlumotlar tayyorlab berilishi mumkin. Bunda, bank bosh buxgalter (yoki uning oʻrinbosari) ushbu talabnomaga imzo qoʻyib, soʻralayotgan maʼlumotni tayyorlash uchun tegishli xodimlarga koʻrsatma berishi lozim.

199. Ayrim hollarda, bank rahbarining yozma ruxsatnomasiga asosan kunlik kassa hujjatlarini pul omboridan olib chiqishga ruxsat etiladi. Bunda, pul omboridan olib chiqilgan kunlik kassa hujjatlari bank ish kuni oxiriga qadar pul omboriga qaytarilishi kerak.

200. Bankda taftish oʻtkaziladigan hollarda, kunlik kassa hujjatlari taftishchilar guruhi rahbarining tilxatiga asosan unga beriladi. Taftish oʻtkazilayotgan vaqtda kunlik kassa hujjatlari taftish guruhi rahbarining javobgarligi ostida boʻladi.

Taftish tugaganidan soʻng, kassa hujjatlari bank kassasiga qaytarilishi lozim. Bunda, kassa mudiri taftish uchun olingan kunlik kassa hujjatlarini toʻliq qaytarib topshirilganligini tekshirib, tilxatni taftish guruhi rahbariga qaytarib beradi.

201. Bankdagi kunlik kassa hujjatlarini yozma soʻrovnomalarga asosan berishni, Oʻzbekiston Respublikasining “Bank siri toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq qonunchilik hujjatlarida koʻzda tutilgan hollarda amalga oshirish mumkin.

Kunlik kassa hujjatlarining yigʻmajildidan olingan hujjatning asl nusxasi oʻrniga, ushbu hujjatning kassa mudiri tomonidan tasdiqlangan koʻchirma nusxasi (kseronusxasi), hujjatni olish boʻyicha barcha yozishmalar va hujjat olinganligi toʻgʻrisidagi bayonnoma, hujjatning asl nusxasini olgan shaxsning tilxati yoki hujjatning joʻnatilganligi toʻgʻrisidagi pochta kvitansiyasi tikib qoʻyiladi.

202. Bir yilning turli sanalariga tegishli bir necha kunlik kassa hujjatlari bir yoʻla olinishi lozim boʻlgan hollarda, olinayotgan hujjatlarning sanasi boʻyicha dastlabki olingan hujjatning oʻrniga uning nusxasi (kseronusxasi) va mazkur Yoʻriqnomaning 201-bandida qayd etilgan hujjatlar toʻplami tikib qoʻyilishi lozim.

Olingan boshqa kassa hujjatlari oʻrniga esa ularning nusxasiga (kseronusxasiga) ushbu hujjatlarni olish uchun asos boʻlgan hujjatlar toʻplami qayerda (qaysi sanadagi kunlik kassa hujjatlari orasida) turganligi aniq qayd etilgan holda tikib qoʻyilishi kerak.

13-bob. Pul omborida naqd pul va boshqa qimmatliklarni but saqlanishini nazorat qilish tartibi

203. Bank rahbari, bosh buxgalter va kassa mudiri moddiy javobgar shaxslar hisoblanib, ularga pul omborlaridagi naqd pul va boshqa qimmatliklarning but saqlanishi, daxlsizligini taʼminlash vazifalari yuklatiladi. Moddiy javobgar shaxslar pul ombori eshigini shaxsan ishtirok etgan holda, birgalikda ochib-yopishlari shart.

Pul ombori eshigini moddiy javobgar shaxslarning biometrik belgilarini identifikatsiya qilish orqali ochib-yopish 226-band talablariga toʻliq javob bersa, moddiy javobgarlik bank boshqaruvi raisining buyrugʻiga asosan bank rahbarining oʻrniga uning oʻrinbosari zimmasiga yuklatilishi mumkin. Bunda, bank rahbari moddiy javobgar shaxslarning faoliyatini umumiy nazoratga olishi lozim.

Bank boshqaruv raisi oʻzgarganda, avvalgi raisning moddiy javobgarlikni bank boʻlinmasining oʻrinbosari zimmasiga yuklash toʻgʻrisidagi buyrugʻi yangi tayinlangan bank boshqaruv raisi tomonidan bir oy muddatda qayta koʻrib chiqilib, yangilanishi lozim.

Pul omboriga ega boʻlmagan tijorat banklarining alohida boʻlinmalarida, shuningdek, shtatlar birligida alohida boʻlinma rahbari, bosh buxgalteri va kassa mudiri lavozimlari mavjud boʻlmagan hollarda, naqd pul va boshqa qimmatliklarni but saqlanishini taʼminlash boʻyicha moddiy javobgarlik, bankning tegishli buyrugʻiga asosan, mazkur bank boʻlinmasining boshqa lavozimdagi xodimlari zimmasiga yuklatilishi hamda ular bilan moddiy javobgarlik toʻgʻrisida shartnomalar tuzilishi lozim.

204. Bank pul omboridagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni hamda pul omborlari kalitlarini bir moddiy javobgar shaxsdan boshqasiga vaqtincha topshirilishi:

bank bosh buxgalteri va kassa mudiridan — bank rahbarining buyrugʻiga asosan;

bank rahbaridan — viloyat (shahar) filiali rahbarining yoki Bosh bank rahbarining buyrugʻiga asosan amalga oshiriladi.

205. Bankda uchta moddiy javobgar shaxslarning (bank rahbari, bosh buxgalteri va kassa mudiri) bir vaqtning oʻzida ishda boʻlmasligiga yoʻl qoʻymaslik choralari koʻrilishi lozim.

Bankning moddiy javobgar shaxslari ishda boʻlgan vaqtda pul omboridagi naqd pul va boshqa qimmatliklarning but saqlanishi uchun javobgarlikni boshqa xodimlar zimmasiga yuklanishiga ruxsat etilmaydi.

206. Naqd pul va boshqa qimmatliklarning butligini taʼminlash maqsadida, kassa operatsiyalarini bajaruvchi xodimlardan biri egallab turgan lavozimidan ozod etilganida ham unga topshirilgan naqd pul va boshqa qimmatliklar toʻliq, birma-bir va donalab qayta sanab qabul qilinishi lozim.

207. Bank ish kuni boshida pul omboridan olib chiqilgan, shuningdek, inkassatsiya xizmati orqali boshqa bankdan olib kelingan naqd pul va boshqa qimmatliklarning qoldiqlari bank ish kuni yakunlangach, belgilangan tartibda pul omborlariga kiritilishi lozim. Bank ish kuni davomida chiqim qilinmaydigan naqd pul va boshqa qimmatliklar pul omborlarida saqlanishi kerak.

Bankda bir nechta pul omborlari mavjud boʻlsa, ularga tartib raqamlari qoʻyilishi lozim.

208. Pul omboridagi naqd pul va boshqa qimmatliklar qulflanadigan temir stellaj, seyf yoki temir javonlarda saqlanishi kerak. Pul omboridagi va kassa tarmogʻidagi barcha temir shkaf, stellaj, seyflar va tangalar saqlanadigan qutilarga tartib raqamlari qoʻyilgan boʻlishi lozim. Naqd pul va boshqa qimmatliklarning hisob-kitobi qaysi hisobvaraqda yuritilayotganligiga qarab, ularning har birini pul omborida alohida stellaj, temir shkaf yoki seyflarda saqlash kerak.

Pul omborida saqlanayotgan naqd pul va boshqa qimmatliklarning butligi moddiy javobgar shaxslar tomonidan tekshirib koʻrilgach stellaj, temir shkaf yoki seyflar kassa mudiri tomonidan qulflanadi.

209. Pul omborlaridagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni zudlik bilan evakuatsiya qilish zarurati tugʻilganda, ularni toʻliq va bir martada tashib ketilishini taʼminlash uchun pul omborida brezent (zaxira) qoplari, plombalar va tizimchalar yetarli miqdorda saqlanishi shart. Bunda, zaxira qoplari miqdori pul omborida saqlanayotgan naqd pul va boshqa qimmatliklarni hamda hujjatlarni bir vaqtda olib chiqib ketishni moʻljallagan holda belgilanadi.

Har bir zaxira qopi shartli “1 soʻm” bahosida 93609 — “Saqlanayotgan qimmatbaho buyumlar” balansdan tashqari hisobvaragʻida hisobga olinadi. Ushbu zaxira qoplari alohida qoplarga joylanib, qop ogʻzi bogʻlanadi va undagi yorliq uchta mansabdor shaxslar tomonidan surgʻuchli muhr bilan muhrlanadi. Ushbu zaxira qoplaridan boshqa maqsadlar uchun foydalanish qatʼiyan man etiladi.

210. Naqd pul va boshqa qimmatliklar pul omboriga olib kirilganidan yoki olib chiqilganidan soʻng, mazkur Yoʻriqnomaning 31-ilovasida belgilangan shakldagi pul omboridagi seyfda (stellajda, temir shkafda) saqlanayotgan naqd pul va boshqa qimmatliklar roʻyxatiga zaruriy yozuvlar qayd etib borilishi lozim.

Ushbu roʻyxatda naqd pul va boshqa qimmatliklar qoʻyilgan sana, kirim, chiqim va qoldiq summalari koʻrsatiladi hamda ular naqd pul va boshqa qimmatliklar bilan birga yoki alohida yigʻmajildda ham saqlanishi mumkin.

211. Pul omboridagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni saqlashda foydalaniladigan stellaj, temir shkaf va seyflar bank ish kuni tugaganidan soʻng, u yerda naqd pul va boshqa qimmatliklar mavjud yoki mavjud emasligidan qatʼi nazar, kassa mudiri tomonidan qulflanishi shart. Ularning kalitlari kassa mudirining pul omboridagi shkafi yoki seyfida saqlanishi lozim.

212. Naqd pul va boshqa qimmatliklar pul omboriga kiritilayotgan vaqtda, ularning but saqlanishi uchun moddiy javobgar boʻlgan shaxslar:

banknotlarni — bogʻlamdagi dastalar soni hamda ularning ustki nakladkalaridagi yozuvlari boʻyicha;

tangalarni — qopchalar soni hamda ularga biriktirilgan yorliqlardagi summalari boʻyicha;

“Davlat belgisi” MCHJ oʻramidagi naqd pul cheki, tijorat banklarining hisob-kitob cheki, omonat va kvitansiya daftarchalari hamda boshqa qatʼiy hisobda turuvchi blanklarni — bogʻlamlari va ustki nakladkadagi yozuvlari boʻyicha;

chet el valyutalari va chet el valyutasidagi toʻlov hujjatlarini (turi va qiymati boʻyicha) — dastalar soni hamda ustki nakladkalardagi yozuvlari boʻyicha;

qatʼiy hisobda turuvchi blanklar va boshqa qimmatliklarni birma-bir donalab sanagan holda qabul qilib olishlari shart.

Bunda, bank kassalariga kirim qilingan chet el valyutalarini va chet el valyutasidagi toʻlov hujjatlarini pul omboriga kiritishdan avval, maxsus ajratilgan kassir tomonidan kassa mudiri nazorati ostida birma-bir qayta sanab koʻrilishi, ularning toʻlovga yaroqli ekanligi tekshirilishi va belgilangan tartibda qayta oʻrab-bogʻlanishi tavsiya etiladi.

213. Saqlash uchun qabul qilingan aksiya, veksel, depozit sertifikatlari, Markaziy bankning obligatsiyalari va boshqa qimmatli qogʻozlar ham ulardagi himoya belgilari mavjudligi tekshirilib (haqiqiyligiga ishonch hosil qilingach) donalab sanalgan holda pul omboriga kirim qilinishi hamda ular oʻz nominal qiymatlari boʻyicha mazkur Yoʻriqnomaning 29-ilovasida keltirilgan 171-shakldagi kitobda hisobga olinishi lozim.

214. Bank pul omboridagi naqd pul va boshqa qimmatliklar butligini taʼminlash, nazoratdan oʻtkazish maqsadida pul omboridagi naqd pul va boshqa qimmatliklar har oyning 1 sanasiga mazkur bank kassirlari tomonidan toʻliq qayta sanalgan boʻlishi lozim.

215. Pul omboridagi “Davlat belgisi” MCHJ oʻramidagi pullar, “muomalaga yaroqli”, “eskirgan” va “toʻlovga yaroqsiz” toifasiga ajratilgan naqd pullar bir-biridan alohida hamda nominal qiymatlari boʻyicha saralangan holda saqlanishi lozim. Shu jumladan, chet el valyutasi (yoʻl cheklari, chet el valyutasidagi qimmatliklar), har bir turdagi, toifadagi xorijiy valyutalar ham alohida bogʻlamlarda, xorijiy valyutadagi tangalar esa qopchalarda, ularning nominal qiymatlari boʻyicha ajratilgan holda saqlanishi lozim.

Pul omborlaridagi stellaj, temir shkaf va seyflarda tangali qopchalarni qoʻyish uchun joy boʻlmasa, ularni polga qoʻyilgan poddon ustida saqlashga ruxsat etiladi.

216. Bank kassirlari tomonidan oʻrab-bogʻlangan banknot va tangalar qayta sanalmagan holda pul omborida ikki yilgacha saqlanishi mumkin.

217. Naqd pullar namunasi pul omborida saqlanishi, zarurat tugʻilganda, ularni mijozga koʻrsatish uchun kassa tarmogʻiga olib chiqilishi va bank ish kuni yakuniga qadar ushbu namunalar pul omboriga qaytarilishi shart. Naqd pullar namunalari oʻzining nominal qiymati boʻyicha 171-shakldagi kitobda hisobga olinishi lozim.

Bankka saqlash uchun topshirilgan naqd pul va boshqa qimmatliklar qabul qilib olingan sanasi boʻyicha, tartib raqamiga qarab joylashtirilgan holda pul omborida saqlanishi kerak. Pul omborida saqlanayotgan har bir paket yoki qopga balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha kirim kassa orderining nusxasi biriktirib quyilishi shart. Ushbu kirim orderlarida paket yoki qop kim tomonidan topshirilganligi, saqlash uchun topshirilgan qimmatlikning turi va summasi, tartib raqami hamda balansdan tashqari hisobvaraqqa kirim qilingan sanasi koʻrsatiladi.

218. Pul omboridagi qatʼiy hisobda turuvchi blanklar va saqlash uchun qabul qilingan qimmatliklar:

daftar yoki kitobcha koʻrinishdagi blanklar — har bir daftar yoki kitobcha shartli “1 soʻm” bahoda;

alohida varaq koʻrinishidagi blanklar — har bir donasi, shuningdek, bir xil tartib raqamli juft varaqli (yoki komplekt) blanklar har bir komplekti shartli “1 soʻm” bahoda;

bank mijozlaridan belgilangan tartibda sumkaga (qopga) solinib, qop ogʻzi bogʻlangan va muhrlangan holda yoki paketga solinib ogʻzi yelimlangan va muhrlangan holda saqlash uchun topshirilgan qimmatliklarning har bir qopi shartli “1 soʻm” bahoda yoki mijoz bilan kelishilgan bahoda;

bank tomonidan ajratilgan kreditlar taʼminoti uchun qabul qilingan hujjatlar paketga solinib ogʻzi yelimlangan va bank muhri bilan muhrlangan holda saqlash uchun topshirilganda tegishli balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha rasmiylashtirilgan kirim kassa orderida qayd etilgan qiymati boʻyicha;

bankka tegishli qimmatli qogʻozlar va oʻz qiymatiga ega boʻlgan toʻlov hujjatlari nominal qiymati boʻyicha 171-shakldagi kitobda hisobga olinishi lozim.

219. Bankning moddiy javobgar shaxslari pul omborini yopishdan avval, naqd pullar va boshqa qimmatliklarning but saqlanayotganligini, ularning hisobi toʻgʻri yuritilayotganligini hamda balansdagi maʼlumotlarni, kassa kitoblaridagi yozuvlarni va haqiqatda mavjud boʻlgan naqd pullar, qimmatliklar qoldiqlariga mos kelishini tekshirib koʻrishlari shart. Buning uchun:

aylanma kassadagi milliy valyutadagi naqd pullari qoldigʻini 10101 — “Aylanma kassadagi naqd pullar” hisobvaragʻidagi milliy valyuta qoldigʻiga hamda 120-shakldagi kitobda qayd etilgan yozuvlarga mos kelishini;

aylanma kassadagi xorijiy davlatlarning naqd valyutalari qoldiqlarini 10101 — “Aylanma kassadagi naqd pullar” hisobvaragʻidagi har bir xorijiy valyuta qoldigʻiga hamda mazkur Yoʻriqnomaning 32-ilovasida keltirilgan 121-shakldagi naqd chet el valyutasi va chet el valyutasidagi toʻlov hujjatlari qoldigʻini qayd etish kitobidagi yozuvlarga mos kelishini;

pul omboridagi “eskirgan” toifadagi naqd milliy valyutalar qoldigʻini 10198-“Eskirgan toifadagi naqd pullar” hisobvaragʻidagi qoldiqqa hamda mazkur Yoʻriqnomaning 36-ilovasida keltirilgan 141A-shakldagi “Eskirgan” toifadagi banknot va tangalar hisobini yuritish kitobida qayd etilgan yozuvlarga mos kelishini;”

pul omboridagi xorijiy davlatlarning “eskirgan” naqd chet el valyutalari qoldiqlarini 10198-“Eskirgan toifadagi naqd pullar” hisobvaragʻidagi har bir mos xorijiy valyuta qoldigʻiga hamda mazkur Yoʻriqnomaning 32a-ilovasida keltirilgan 121A-shakldagi “Eskirgan” naqd chet el valyutalari qoldigʻini qayd etish kitobida qayd etilgan yozuvlarga mos kelishini;

pul omboridagi saqlash uchun qabul qilingan qimmatliklar, qatʼiy hisobda turuvchi blanklarni 90303 — “Davlatning qimmatli qogʻozlari blanklari”, 90305 — “Markaziy bankning qimmatli qogʻozlari blanklari”, 90317 — “Boshqa tashkilot va muassasalarning qimmatli qogʻozlari blanklari”, 90327 — “Bankning qimmatli qogʻozlari blanklari”, 90337 — “Bankning sotib olingan qimmatli qogʻozlari”, 90993 — “Kafolat va kafilliklar”, 93609 — “Saqlanayotgan qimmatbaho buyumlar”, 93616 — “Davlatning shartli tarzda saqlanayotgan qimmatli qogʻozlari”, 93623 — “Shartli tarzda saqlanayotgan xususiy qimmatli qogʻozlar/tijorat hujjatlari”, 94501 — “Garov sifatida olingan qimmatli qogʻozlar”, 94502 — “Garov sifatida olingan mulklar va mulkiy huquq talablar”, 94503 — “Garov sifatida olingan kafolat va kafilliklar” balansdan tashqari hisobvaraqlarida hisobi yuritiladigan qatʼiy hisobda turuvchi blanklar hamda saqlash uchun qabul qilingan qimmatliklar qoldiqlari bilan hamda 171-shakldagi kitobda qayd etilgan yozuvlarga mos kelishini tekshirishlari shart.

220. Bank ish kuni davomida kassalardagi naqd pul va boshqa qimmatliklar bilan kirim yoki chiqim kassa operatsiyalari bajarilgach, ish kuni yakunida kassa mudiri tomonidan tegishli kassa kitoblarida amaliyot kuni uchun umumiy kirim va umumiy chiqim summalari hamda kun oxiriga qoldiq summalar hisoblanib, qayd etiladi. Kassa kitoblariga yozishda xatoliklarga yoʻl qoʻyilsa, kitobning ushbu ustunidagi yozuvlar ustidan bitta chiziq tortilib bekor qilinib, ushbu xatolik moddiy javobgar shaxslarning imzolari bilan tasdiqlanadi. Shundan soʻng, kassa kitobiga haqiqatda kiritilishi lozim boʻlgan yozuvlar, kitobning navbatdagi ustuniga yozilishi lozim.

Bank ish kuni davomida naqd pul va boshqa qimmatliklarning biror bir turi yoki hisob-kitobi yuritiladigan biror bir hisobvaraq boʻyicha kassa operatsiyalari bajarilmagan boʻlsa, tegishli kassa kitobida joriy bank ish kuni boʻyicha yozuvlarni (yaʼni, avvalgi sanadagi qoldiq summasini takroran) qayd etmaslikka ruxsat etiladi. Har oyning boshi, yaʼni oyning birinchi bank ish kuni ertalabki holatga tegishli qoldiq summalarni mos ravishda barcha kassa kitoblarida qayd etilishi bundan mustasno.

Kassa kitoblarida qayd etilgan yozuvlarning toʻgʻriligi moddiy javobgar shaxslarning imzolari bilan tasdiqlanib borilishi lozim. Ushbu kassa kitoblari kun davomida kassa mudirida, bank ish kuni tugaganidan soʻng pul omborida saqlanishi lozim.

220 1. Bank (filial) kassa tarmogʻida belgilangan shakl va tartiblarga rioya etgan holda barcha kassa kitoblari (bundan 161-shakldagi kitob mustasno), kassa jurnallari, blanklar va varaqalarni toʻldirish, rasmiylashtirish hamda tasdiqlash ishlari elektron shaklda ham yoʻlga qoʻyilishi mumkin.

Bunda, bank amaliyot kuni dasturiga ulanmagan, kassa tarmogʻidagi naqd pullar va qimmatliklar harakati qayd etib boriladigan maxsus dastur yordamida har bir moddiy javobgar shaxsni identifikatsiya qilish hamda undan faqat oʻzining vakolati doirasida foydalanish uchun imkoniyat yaratib berilishi shart.

Bank (filial) kassa tarmogʻida hujjat aylanishini avtomatlashtirilishi ushbu Yoʻriqnomada belgilangan qoidalarni buzilishiga imkon yaratib bermasligi shart.

Kassa tarmogʻidagi hujjatlarni rasmiylashtirish, tekshirish va imzolash vakolatiga ega boʻlgan har bir moddiy javobgar shaxs — oʻzining bajargan ishini (oʻziga biriktirilgan elektron kalit yoki boshqa maxsus himoyalangan vosita, qurilma orqali) tasdiqlab qoʻyish imkoniyatiga ega boʻlishi kerak.

221. Kassa mudiri tomonidan yuritiladigan pul omborining kassa kitoblari yozuvlar bilan toʻlganida, ular 1 yil pul omborida saqlanishi, shundan soʻng belgilangan tartibda bank arxiviga topshirilishi lozim. Shuningdek, kassirlarning 155-shakldagi kassa kitoblari ham toʻlganidan keyin 1 yil pul omborida saqlanishi va keyinchalik belgilangan tartibda yoʻq qilinishi kerak.

222. Bank moddiy javobgar shaxslari pul omborlarida saqlanishi lozim boʻlgan naqd pul va boshqa qimmatliklar, kassa kitoblari va hujjatlarning barchasi pul omboriga olib kirilganligiga hamda ularning butligiga, shuningdek, ombordagi barcha seyf, stellaj va shkaflarning qulflanganliga va chiroqlarning oʻchirilganligiga ishonch hosil qilganlaridan soʻng, pul omborini qulflaydilar.

223. Bank pul omboridagi naqd pul va boshqa qimmatliklarning but saqlanishini taʼminlash uchun ularning eshiklari moddiy javobgar shaxslarning bevosita ishtirokida, ular oʻzlariga biriktirilgan kalitdan ketma-ket foydalangan holda pul ombori eshigini ochib-yopadilar. Bunda, pul omborining:

birinchi kalit — kassa mudirida;

ikkinchi kalit — bank rahbarida;

uchinchi (temir panjarali eshikni ochadigan) kalit — bosh buxgalterda saqlanishi lozim.

224. Bank pul ombori qulflanganidan soʻng, moddiy javobgar shaxslarning surgʻuchli muhrlari bilan muhrlanadi. Pul ombori eshigini muhrlashda faqat surgʻuch ishlatilishi shart. Bunda, butun va tugunlari boʻlmagan tizimcha pul ombori eshigining halqalaridan oʻtkazilgach, yetarlicha uzunlikka ega boʻlgan tizimcha uchta chuqurlikka ega boʻlgan taxtacha ustiga qoʻyilib surgʻuchlanadi hamda moddiy javobgar shaxslarning surgʻuchli muhrlari bilan muhrlanadi.

Surgʻuchlash jarayonida tizimchani yetarlicha uzunlikka ega ekanligiga hamda taxtachadagi chuqurchalarga surgʻuch qoʻyilganda, surgʻuchni chuqurchalar doirasidan chiqib ketmasligiga eʼtibor qaratish lozim. Bu oʻz navbatida, tizimchani uzmasdan yoki muhrlarni buzmasdan pul ombori eshigini ochib boʻlmasligini taʼminlaydi.

Pul ombori eshigini surgʻuchli muhrlar bilan muhrlash quyidagi ketma-ketlikda amalga oshirilishi lozim:

birinchi (yuqoridagi chuqurchaga) muhrni — kassa mudiri;

ikkinchi (oʻrtadagi chuqurchaga) muhrni — bosh buxgalter;

uchinchi (pastdagi chuqurchaga) muhrni — bank rahbari qoʻyishi shart.

225. Ushbu moddiy javobgar shaxslar doimo pul omborlarining kalitlari va lavozim muhrlarini boshqa shaxslar tomonidan foydalanishga imkoniyat qoldirmagan holda saqlashlari shart. Moddiy javobgar shaxslar oʻzlariga biriktirilgan kalitlar va surgʻuchli muhrlarni bir-birlariga va boshqa shaxslarga topshirishlari taqiqlanadi.

226. Shuningdek, bank pul omborlarini yopish, ochishda zamonaviy texnologiyalar asosida yaratilgan hamda xavfsizlikni yanada kuchaytirish imkoniyatini bera oladigan, dasturiy taʼminotga asoslangan vositalar yordamida moddiy javobgar shaxslarning biometrik (“barmoq izi”, “koʻz gavhari”, “tovush diapazoni” va boshqa) belgilariga qarab identifikatsiya qilishga qodir boʻlgan innovatsion usullardan foydalanishga ham ruxsat etiladi.

Moddiy javobgar shaxslarni biometrik belgilariga qarab identifikatsiya qilinishi pul ombori eshigini qulflanishi yoki ochilishiga bevosita, uzviy tarzda taʼsir koʻrsatsa, yaʼni ushbu eshikni faqat kalitlar yordamida ochib-yopish imkoniyati mavjud boʻlmasa, bunday tarzda jihozlangan eshik qulflanganidan soʻng, uni surgʻuchli muhr bilan muhrlanishi talab etilmaydi.

227. Qulflangan va muhrlangan pul omborini qoʻriqlash xizmati xodimiga topshirish vaqtida qoʻriqlash xizmati xodimi pul ombori qulflanganligini, eshikdagi halqalardan oʻtkazilgan tizimchaning uzilmaganligini tekshirib koʻradi va surgʻuchli muhrlar izlarini, ularning namunalari bilan solishtirib koʻradi. Buning uchun qoʻriqlashga topshiriladigan pul ombori (seyflar, temir shkaflar) eshiklarini muhrlashda ishlatiladigan muhrlarning namunalari qoʻriqlash xizmati xodimiga tilxat asosida topshirilgan boʻlishi kerak.

228. Qoʻriqlash xizmati xodimi pul ombori eshigi belgilangan tartibda qulflangan va muhrlanganligiga ishonch hosil qilgach, kassaning mazkur Yoʻriqnomaning 37-ilovasida keltirilgan 161-shakldagi pul omborini ochilishi, yopilishi hamda qoʻriqlash xizmati xodimiga topshirilishi va undan qabul qilib olinishini qayd etish kitobiga imzo qoʻygan holda, pul omborini qoʻriqlash uchun qabul qilib oladi.

Shundan soʻng, kassa mudiri joylardagi TQP navbatchisiga telefon orqali “maxsus parol” bilan murojaat qilib, pul omborini TQPga topshiradi va bu haqida tegishli yozuvlarni mazkur Yoʻriqnomaning 38-ilovasida keltirilgan pul omborini texnik qoʻriqlash punktiga topshirilishi va undan qabul qilib olinishini qayd etish kitobiga qayd etadi.

Tilxat bank rahbarida, 161-shakldagi va mazkur Yoʻriqnomaning 38-ilovasida keltirilgan kitoblar kassa mudirining pul omboridan tashqaridagi alohida seyfida saqlanishi kerak.

229. Naqd pul va boshqa qimmatliklar saqlanadigan pul omborlari eshiklarining, shuningdek, kassa tarmogʻidagi barcha seyflar va metall shkaflarning dublikat (zaxira) kalitlari boʻlishi kerak.

Bankdagi ushbu dublikat kalitlari, mazkur bankka yaqin masofada joylashgan bankka saqlash uchun topshirilishi shart. Buning uchun ushbu dublikat kalitlarining batafsil tuzilgan roʻyxati asosida, dublikat kalitlari tashqi choki boʻlmagan qopchaga solinib, tugunsiz tizimcha bilan bogʻlanishi va unga biriktirilgan nakladkaga uchta moddiy javobgar shaxslar tomonidan imzo qoʻyilib, ularning surgʻuchli muhrlari bilan muhrlanishi lozim. Shuningdek, bank tomonidan dublikat kalitlarini saqlashga qabul qilib olishlarini soʻrab xat tayyorlanib, uchta moddiy javobgar shaxslar tomonidan imzolanishi hamda bank muhri bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak.

Ushbu xatga asosan yaqin masofada joylashgan bank dublikat kalitlarni qabul qilib olishi hamda ularni qabul qilganligi toʻgʻrisida 004-shakldagi kvitansiyani rasmiylashtirib, uni dublikat kalitlari solingan qopchani topshirgan bank xodimiga taqdim etishi lozim.

230. Mazkur 004-shakldagi kvitansiya, dublikat kalitlarini saqlash uchun qabul qilishlarini soʻrab yozilgan xatning ikkinchi nusxasi va topshirilgan dublikat kalitlarining batafsil roʻyxati ushbu dublikat kalitlarini topshirgan bank rahbarining seyfida saqlanib, 93609 — “Saqlanayotgan qimmatbaho buyumlar” balansdan tashqari hisobvaragʻida “1 soʻm” qiymatida hisobga olinadi.

231. Bank saqlash uchun topshirilgan oʻzining dublikat kalitlarini qaytarib olishi uchun, ushbu kalitlarni qaytarib berishni soʻragan holda tayyorlangan va moddiy javobgar shaxslarining imzosi qoʻyilib, bankning dumaloq muhri bilan tasdiqlangan xatga 004-shakldagi kvitansiyani ilova qilgan holda, dublikat kalitlari saqlanayotgan bankka murojaat qilishi lozim.

232. Saqlash uchun topshirilgan bankning dublikat kalitlarini olish, ushbu kalitlardan biri sinib qolgan yoki yoʻqolgan hollarda hamda uch moddiy javobgar shaxslardan biri almashganda (dublikat kalitlarini haqiqatda mavjudligini tekshirish uchun) amalga oshiriladi. Shuningdek, bankda taftish oʻtkazish jarayonida ham taftish guruhi boshligʻining talabiga asosan dublikat kalitlar tekshirib koʻrish uchun olib kelinishi mumkin.

Dublikat kalitlari qaytarib olingan hollarda, moddiy javobgar shaxslar tomonidan kalitlarni qaytarib olish sabablari koʻrsatilgan holda dalolatnoma tuzilib, ular tomonidan imzolanishi lozim. Shuningdek, dublikat kalitlarini qaytarib olishga kalitlardan birining yoʻqotilganligi sabab boʻlsa, unda aybdor shaxsga nisbatan intizomiy jazo choralari koʻrilishi mumkin.

Bankning rahbari tomonidan singan yoki yoʻqolgan kalitlar bilan bogʻliq muammo toʻliq bartaraf etilgach, shuningdek, tekshiruvchilar dublikat kalitlari mavjudligini tekshirib boʻlganlaridan soʻng, dublikat kalitlarini, ular olingan kunning oʻzidayoq yaqin masofada joylashgan bankka belgilangan tartibda qaytarib topshirish choralari koʻrilishi shart.

233. Bank rahbari vaqtincha oʻzgargan hollarda, kvitansiya va dublikat kalitlarini boshqa bankka topshirish haqidagi xat va ushbu kalitlarni saqlash uchun qabul qilinganligi toʻgʻrisida 004-shakldagi kvitansiya vaqtincha rahbarlik lavozimiga tayinlangan shaxsga topshiriladi. Mazkur jarayon pul omborlarining asosiy kalitlari hamda bankdagi naqd pul va boshqa qimmatliklarning bir mansabdor shaxsdan ikkinchisiga topshirish yoki qabul qilib olish bankdagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni topshirish-qabul qilish boʻyicha tuzilgan dalolatnomani rasmiylashtirish orqali amalga oshiriladi.

234. Pul ombori, seyf yoki metall shkaflarning kalitlari yoʻqolib qolgan yoki ishga yaroqsiz holga kelgan taqdirda, bunday ishlarga faqat sinalgan va bu ish bilan shugʻullanish huquqiga ega boʻlgan mutaxassislar jalb etilishi shart.

Bank rahbari tomonidan tayinlangan komissiya qulfning ichki tuzilmasi oʻzgartirilganligi va yangi kalitlar tayyorlanganligi haqida dalolatnoma tuzishi shart. Unda qulfning ichki tuzilmasini oʻzgartirish va yangi kalitlar tayyorlash sabablari, bu ishlarni bajargan shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi hamda tegishli ruxsatnomaga ega ekanligi koʻrsatilishi lozim. Ushbu dalolatnoma bank rahbarining maxsus yigʻmajildida saqlanadi.

235. Kirim, chiqim va qayta sanash kassalariga oʻrnatilgan maxsus stollarning dublikat kalitlari alohida qopga solinib, uch moddiy javobgar shaxslarning surgʻuchli muhrlari bilan muhrlangan, lekin bank balansida aks ettirilmagan holda ushbu bankning pul omborida saqlanishiga ruxsat etiladi.

236. Pul omboriga faqat pul ombori eshigining kalitlari va surgʻuchli muhrlariga ega boʻlgan (yoki tegishli dasturiy taʼminotga biometrik belgilari kiritilgan) moddiy javobgar shaxslar birgalikda (bir vaqtda) kirib-chiqishlari shart.

Bankning boshqa xodimlari (agar ularga aylanma kassada kassa operatsiyalarini bajarish huquqi berilgan boʻlsa) pul omboriga faqat bank rahbarining ruxsati bilan moddiy javobgar shaxslar ishtirokida kirib-chiqishlari mumkin.

237. Bank pul omborlari doimo qulflangan boʻlishi, u yerda naqd pul va boshqa qimmatliklar mavjud boʻlgan taqdirda esa, moddiy javobgar shaxslarning surgʻuchli muhrlari bilan muhrlab qoʻyilishi shart.

238. Pul omborlarini bank ish kuni boshida qoʻriqlash xizmatidan qabul qilib olish, ish kuni oxirida uning eshiklarini muhrlash va qoʻriqlashga topshirish, qoʻriqlash xizmati xodimi ishtirokida amalga oshiriladi. Pul omborini qoʻriqlash xizmati xodimidan qabul qilib olingan (uning eshiklarini amalda ochilgan) vaqti, shuningdek, pul omborini qoʻriqlash xizmati xodimiga topshirilgan (uning eshiklarini yopilgan) vaqti 161-shakldagi kitobda qayd etib borilishi shart.

Bank ish kuni yakunida (shu jumladan, dam olish yoki bayram kunlari) kechki kassa va qayta sanash kassasida yoki pul omboridan tashqarida joylashgan seyfda naqd pul va boshqa qimmatliklar saqlash uchun qoldirilsa, ushbu kassalar eshiklari, shuningdek, pul omboridan tashqarida joylashgan seyf uchun ham alohida 161-shakldagi kitob yuritilishi kerak. Naqd pul va boshqa qimmatliklar saqlanayotgan kassalar qoʻriqlash xizmatiga topshirilgandan soʻng, 161-shakldagi kitob kassani qoʻriqlash xizmatiga topshirgan kassa xodimining seyfi yoki metall shkafida saqlanishi lozim.

239. Bank ish kuni davomida naqd pul va boshqa qimmatliklar bilan kassa operatsiyalari bajarilgan yoki bajarilmaganligidan qatʼi nazar, pul omborlari moddiy javobgar shaxslar tomonidan har bir bank ish kunida albatta ochib koʻrilishi va tekshirilishi shart.

240. Moddiy javobgar shaxslar pul omborini ochishdan avval:

a) qoʻriqlash xizmati xodimi ishtirokida pul omborining eshik va qulflari, eshiklardagi tizimcha oʻtkaziladigan halqa moslamalari buzilmaganligini, shuningdek, tizimcha va surgʻuchli muhrlar izlarining butligini tekshirib koʻrishlari;

b) kassa mudiri TQP navbatchisiga telefon orqali “maxsus parol” bilan murojaat qilib, pul omborini texnik qoʻriqlash pultidan qabul qilib olishi va bu haqida mazkur Yoʻriqnomaning 38-ilovasidagi kitobga tegishli yozuvlarni qayd etishi;

v) pul ombori eshigiga bogʻlangan tizimchaning (tugundan yuqori qismini) bir tomonini qirqib, surgʻuchli muhr izlari tushirilgan taxtachani oladilar. Pul omborining asosiy eshigi kassa mudiriga va bank rahbariga biriktirilgan kalitlar bilan ochilib, (temir panjarali eshik ochilmagan holda) pul omborining devorlari, shifti va poli koʻzdan kechirilib, pul omboriga kirish uchun urinishlar boʻlmaganligiga ishonch hosil qilinganidan soʻng, temir panjarali eshik bosh buxgalterdagi kalit bilan ochiladi va taxtachadagi surgʻuchli muhrlar izi yoʻq qilinadi;

g) bank filial moddiy javobgar shaxslari 161-shakldagi kitobga tegishli yozuvlarni qayd etgan holda, imzolarini qoʻyib, qoʻriqlash xizmati xodimidan pul omborini qabul qilib olinganliklarini tasdiqlaydilar.

241. Pul omborini ochish jarayonida:

pul ombori eshigi, eshikdagi qulflar, tizimcha oʻtkaziladigan halqa moslamalari, surgʻuchli muhrlar izlari buzilganligi yoki tizimchani uzilganligi aniqlansa;

temir panjarali eshik ochilmagan holda pul omborining devorlari, shifti va poli koʻzdan kechirilganida pul omboriga kirishga urinish boʻlganligi aniqlansa, temir panjarali eshikni ochmagan holda, zarur choralarni koʻrish maqsadida Bosh bankka va Markaziy bankning hududiy Bosh boshqarmasiga bu toʻgʻrisida zudlik bilan xabar beriladi.

Shuningdek, mavjud vaziyat, holat batafsil bayon etilgan holda toʻrt nusxada dalolatnoma tuziladi va uni bankning moddiy javobgar shaxslari va qoʻriqlash xizmati vakili imzolaydilar.

242. Bunday holatda jinoyat qidiruv, tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organlar, surishtiruv organlari vakillari kelganlaridan soʻng, ularning kuzatuvi ostida pul omborining eshigi ochiladi. Devor, pol va shiftlarga shikast yetkazilgan boʻlsa, huquqni muhofaza qiluvchi organlar vakilining ruxsatidan soʻng, pul omboriga kiriladi hamda undagi naqd pul va boshqa qimmatliklar darhol tekshirib koʻriladi. Pul omboridagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni tekshirish natijalari boʻyicha toʻrt nusxada dalolatnoma tuziladi hamda ushbu tekshiruvda ishtirok etgan barcha shaxslar uni imzolaydilar.

Dalolatnomaning birinchi nusxasi bankda qoladi, ikkinchi nusxasi huquqni muhofaza qilish organlariga va uning uchinchi nusxasi Bosh bankka va toʻrtinchi nusxasi Markaziy bankning hududiy Bosh boshqarmasiga taqdim etiladi. Bunday hollarda surgʻuchli muhrlar izi yoʻq qilinmagan holda dalolatnoma bilan birga saqlanishi lozim.

243. Banknotlar bogʻlamini yoki tangalar solingan qoplarni muhrlash yoki plombalash uchun kassirlar va boshqa moddiy javobgar shaxslar bank nomi, kodi yoki tartib raqami tushirilgan shaxsiy plombir (bir martalik raqamlangan shtrix yoki QR kodli plastik plombalar) yoki klishe bilan taʼminlangan boʻlishlari lozim.

Har bir moddiy javobgar shaxs, kassa xodimi oʻziga biriktirilgan ushbu muhrlar, plombirlar, shaxsiy kodli klishelar, bank nomi, kassirning familiyasi, ismi va otasining ismi tushirilgan toʻrtburchak muhrlar hamda seyflar, metall shkaflarlarning kalitlarini daxlsizligini taʼminlashlari va ulardan begona shaxslarning foydalanishlari uchun imkoniyat qoldirmasliklari kerak.

244. Bankdagi barcha muhrlar, toʻrtburchak muhrlar hamda seyflar va metall shkaflarning kalitlari, plombirlar va klishelarning hisob-kitobini yuritish, ularni kassirdan qabul qilib olinganligi yoki kassirlarga topshirilganligini qayd etib borish, bank rahbarining yozma farmoyishi bilan tayinlangan hamda naqd pul va boshqa qimmatliklar bilan kassa operatsiyalarini bajarishda ishtirok etmaydigan shaxs tomonidan amalga oshiriladi. Bunda:

mazkur Yoʻriqnomaning 39-ilovasida keltirilgan muhrlar, toʻrtburchak muhrlar va kalitlar hisobini yuritish hamda ularning harakatini qayd etish daftaridan;

mazkur Yoʻriqnomaning 40-ilovasida keltirilgan plombir va klishelar hisobini yuritish hamda ularning harakatini qayd etish daftaridan foydalaniladi.

245. Bank qayta sanash kassasidagi, kechki kassasida seyflar, metall shkaflardan foydalanuvchi kassa xodimlari oʻzgarganida, ularning eshiklarini kalitlari hamda eshiklarini muhrlashda foydalaniladigan muhrlarning bir xodimdan ikkinchi bir xodimga oʻtishini qayd etish uchun qayta sanash va kechki kassada alohida kitoblar yuritilishi lozim. Ushbu kitoblar kassa mudirida saqlanadi hamda kalit va muhrlarni topshirish, qabul qilish ishlari faqat kassa mudiri orqali amalga oshirilishi kerak.

Kassir vaqtincha ishda boʻlmagan (betobligi, taʼtilga chiqqan vaqtda) hollarda ushbu kassirga biriktirilgan muhr, toʻrtburchak muhr, plombir va klishe, ularning hisobini yurituvchi bank xodimiga topshirilishi lozim hamda ulardan boshqa kassirni vaqtincha foydalanib turishi man etiladi.

246. Ish jarayonlarida foydalanilmaydigan, ishdan boʻshagan kassa xodimlarining familiyasi, ismi va otasining ismi tushirilgan, shuningdek, yaroqsiz holga kelgan muhrlar, toʻrtburchak muhrlar, kalitlar, plombirlar va klishelar yoʻq qilinguniga qadar, qopchaga solinib va qopcha ogʻzi moddiy javobgar shaxslar tomonidan muhrlangan holda (hisob-kitobga olinmasdan) pul omborida saqlanishi lozim. Ular bank rahbarining buyrugʻiga asosan tuzilgan komissiya tomonidan, belgilangan tartibda yoʻq qilinishi hamda bu haqida tegishli dalolatnoma rasmiylashtirilishi lozim.

247. Moddiy javobgar shaxslar oʻz ish joylarini tark etayotgan hollarda, naqd pul va boshqa qimmatliklarni, plombir, muhr, toʻrtburchak muhr, klishe hamda seyf, metall shkaf, stol tortmasi kalitlarini ochiq holda qoldirishlari, shuningdek, aravachalarni yoki stol tortmalarini qulflamasdan qoldirishlari va qulflarda kalitlarni qoldirib ketishlari man etiladi.

248. Kassa xodimi ish vaqtida kasal boʻlib qolsa yoki boshqa sabablarga koʻra oʻz ish joyini toʻsatdan tashlab ketishga majbur boʻlsa, unga hisobdorlik asosida topshirilgan barcha naqd pul va boshqa qimmatliklar kassa mudiri tomonidan sanab qabul qilib olinishi lozim. Kassir oʻzidagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni kassa mudiriga topshirish jarayonida ishtirok etishining imkoni boʻlmasa, u holda kassirdagi naqd pul va boshqa qimmatliklar bank rahbari tomonidan tayinlangan komissiya ishtirokida sanab, qabul qilinadi hamda bu haqida tegishli dalolatnoma tuziladi. Shuningdek, zarurat tugʻilgan hollarda naqd pullar va boshqa qimmatliklarni kassa mudirining nazorati ostida sanash uchun kassirlar jalb qilinishi mumkin.

249. Ushbu Yoʻriqnomada qayd etilgan barcha kitoblarning betlari raqamlangan, varaqlaridan tizimcha oʻtkazilib, shnurlangan boʻlishi lozim. Shuningdek, ushbu kitoblarning oxirgi betiga, kitobdagi raqamlangan betlarning umumiy soni yozib qoʻyilgan va ushbu yozuvlar moddiy javobgar shaxslarning imzolari bilan hamda bank dumaloq muhri bilan tasdiqlangan boʻlishi lozim.

14-bob. Naqd pul va boshqa qimmatliklarni taftish qilish tartibi

250. Bankda naqd pul va boshqa qimmatliklarning but saqlanayotganligini taftish qilish hamda bajarilgan kassa operatsiyalarini tekshirish quyidagi hollarda amalga oshirilishi lozim:

a) bank rahbarining tegishli buyrugʻiga asosan:

har yilning 1-yanvar holatiga koʻra;

har chorakda kamida bir marta toʻsatdan;

bosh buxgalter yoki kassa mudiri almashayotganida yoxud vaqtincha almashayotganida.

b) Bosh bank buyrugʻiga asosan bank rahbari (yoki moddiy javobgarlik yuklatilgan uning oʻrinbosari) almashayotganida yoki vaqtincha almashayotganida.

Shuningdek, boshqa hollarda Markaziy bank yoki Bosh bank (tijorat bankining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat yoki Toshkent shahar filiali) farmoyishlari asosida ham bankdagi naqd pul va boshqa qimmatliklar taftish qilinishi, bajarilgan kassa operatsiyalari tekshirilishi mumkin.

Bunda, bankda naqd pul va boshqa qimmatliklarning butligini taftish qilish, kassa ishining ahvolini oʻrganish boʻyicha oʻtkaziladigan barcha tekshirishlarni kutilmaganda, toʻsatdan oʻtkazilishi tavsiya etiladi.

251. Markaziy bank yoki Bosh bank xodimlari tomonidan bankda naqd pul va boshqa qimmatliklarning but saqlanishi boʻyicha taftish oʻtkazilgan boʻlib, bankda kassa operatsiyalarini bajarish borasidagi ishlarni qoniqarli ahvolda ekanligi tasdiqlansa, ushbu chorakda takroran chorakli taftish oʻtkazilmasligi mumkin.

Bankda har chorakda kamida bir marta toʻsatdan oʻtkaziladigan taftishlarni mazkur Yoʻriqnomaning 250-bandida qayd etilgan boshqa taftishlar bilan birga qoʻshib oʻtkazilishiga ruxsat etilmaydi.

252. Bankda naqd pul va boshqa qimmatliklarning but saqlanishi boʻyicha oʻtkaziladigan taftishlar orasidagi muddat uch oydan oshmasligi lozim.

253. Oʻtkazilgan taftish natijalari boʻyicha “Xizmat doirasida foydalanish uchun” grifi qoʻyilgan bankda naqd pul va boshqa qimmatliklarni taftish qilish natijalari boʻyicha dalolatnoma tuzilib, bankning bosh buxgalterini seyfida, alohida yigʻmajildda saqlanishi shart.

254. Bank kassasida taftish oʻtkazish bank rahbari tomonidan chiqarilgan yozma buyruq bilan tayinlangan malakali mutaxassislar tomonidan amalga oshiriladi. Taftish oʻtkazishga jalb etiladigan xodimlar soni bankda bajarilgan kassa operatsiyalarining hajmidan kelib chiqqan holda belgilanadi.

255. Bankdagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni taftish qilish uchun muayyan bilim va tajribaga ega, naqd pul va boshqa qimmatliklar bilan kassa operatsiyalarini bajarishga aloqasi boʻlmagan xodimlar jalb etilishi lozim. Ulardan biri taftish guruhi rahbari etib tayinlanadi hamda taftishning toʻgʻri tashkil etilishi va belgilangan qoidalarga muvofiq oʻtkazilishi uchun javobgar hisoblanadi.

256. Bank rahbari almashayotganida naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qilib olish va topshirish munosabati bilan oʻtkaziladigan taftish, tegishli bank Boshqaruvi raisining (yoki uning oʻrinbosari) buyrugʻi bilan tayinlangan Bosh bank masʼul xodimi boshchiligidagi komissiya tomonidan amalga oshiriladi.

Bankning bosh buxgalteri yoki kassa mudiri almashtirilayotganida, naqd pul va boshqa qimmatliklarni bir moddiy javob shaxsdan qabul qilib olinishi hamda ikkinchi bir moddiy javobgar shaxsga topshirilishi munosabati bilan oʻtkaziladigan taftishda Bosh bank yoki uning hududiy boshqarmasi masʼul vakili ishtirok etishi lozim.

257. Bankning rahbari, bosh buxgalteri yoki kassa mudiri egallab turgan lavozimidan ozod etilganida, bank kassadagi naqd pul va boshqa qimmatliklar toʻliq, birma-bir va donalab qayta sanalishi shart.

Bosh bank rahbari tomonidan moddiy javobgar shaxslardan naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qilib olish — topshirish toʻgʻrisidagi buyrugʻida belgilangan muddati bankdagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni toʻliq, birma-bir va donalab qayta sanash uchun yetarli boʻlmasa, belgilangan muddat uzaytirilishi mumkin.

258. Ushbu bankda ishlamaydigan, lekin taftish oʻtkazishga belgilangan tartibda jalb qilingan shaxslarni, Bosh bank rahbarining (yoki uning oʻrinbosari) imzosi qoʻyilgan va bankning dumaloq muhri bilan tasdiqlangan guvohnoma hamda kassa tarmogʻiga kirish uchun ruxsatnoma berilgan taqdirda, kassada oʻtkaziladigan taftishda ishtirok etishga ruxsat etiladi.

Taftish oʻtkazishga jalb etilgan va kassaga kirishga ruxsatnomasi boʻlmagan shaxslarga vaqtinchalik (taftish oʻtkazish muddatiga) ruxsatnoma beriladi.

259. Taftish moddiy javobgar shaxslar ishtirokida oʻtkaziladi. Moddiy javobgar shaxs turli sabablarga koʻra taftish jarayonlarida ishtirok etmagan boʻlsa, bu haqida dalolatnomada alohida qayd etilishi lozim.

260. Oʻtkaziladigan taftishlar bankda kassa operatsiyalarini bajarilishiga, mijozlarga kassa xizmatini koʻrsatishga xalaqit bermasligi lozim.

261. Taftish guruhi rahbari kassa tarmogʻiga kirib, taftishni boshlagan zahoti barcha pul omborlarini oʻzining surgʻuchli muhri bilan muhrlaydi, aylanma kassada bajarilayotgan barcha kassa operatsiyalarini esa oʻz nazoratiga olib, kechki kassa va qayta sanash kassasidagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni ham taftish qiladi.

262. Kassadagi barcha naqd pul va boshqa qimmatliklar toʻliq taftish qilib boʻlinguniga qadar, moddiy javobgar shaxslarning pul omborlariga kirib-chiqishlari, shuningdek, naqd pul va boshqa qimmatliklarni pul omboridan olib chiqish yoki olib kirish faqat taftish guruhi rahbarining kuzatuvi, nazorati ostida amalga oshirilishiga ruxsat etiladi. Kassadagi barcha naqd pul va boshqa qimmatliklarni bank ish kunining oxirigacha taftish qilishning imkoni boʻlmasa, ish kuni oxirida taftish guruhi rahbari moddiy javobgar shaxslar bilan birgalikda pul omborlarini hamda naqd pul va boshqa qimmatliklar saqlanayotgan seyflarni muhrlab, belgilangan tartibda qoʻriqlash xizmatiga topshiradi.

Taftish guruhi rahbarining muhri taxtachaga moddiy javobgar shaxslarning muhrlaridan oldin qoʻyilib, muhr namunasi bankdagi qoʻriqlash xizmati xodimiga topshiriladi va uni qabul qilib olganligi toʻgʻrisida undan tilxat olinadi.

263. Oʻtkaziladigan taftish barcha naqd pul va boshqa qimmatliklarning aynan bir sanadagi (holatdagi) qoldigʻini shunday ketma-ketlik bilan tekshirish orqali oʻtkazilishi kerakki, bunda oʻgʻrilik, naqd pul va boshqa qimmatliklar kamomadini yashirish uchun hech qanday imkoniyat qoldirilmasligi lozim.

264. Taftishning dastlabki bosqichida bankdagi barcha naqd pul va boshqa qimmatliklarning summalari ularning bogʻlamlari, ustki nakladkadagi yozuvlari, qopchalarga biriktirilgan yorliqdagi yozuvlari boʻyicha hisoblab chiqiladi.

Shundan soʻng, taftish oʻtkazilayotgan kunda ushbu hisob-kitoblar amalga oshirilguniga qadar bajarilgan kirim va chiqim kassa operatsiyalari summasi inobatga olingan holda naqd pul va boshqa qimmatliklar qoldiqlari hisoblab chiqiladi. Hisoblangan qoldiq summalar tegishli kassa kitobidagi yozuvlar hamda mos balans va balansdan tashqari hisobvaraqlarda qayd etilgan summalar bilan taqqoslab koʻriladi.

265. Bankda taftish oʻtkazish mobaynida naqd pullar va boshqa qimmatliklarning qoldiqlarini, tegishli kassa kitoblaridagi yozuvlar hamda balans va balansdan tashqari hisobvaraqlardagi summalar bilan taqqoslash ishlari mazkur Yoʻriqnomaning 219-bandida qayd etilgan tartibda amalga oshirilishi kerak.

Taqqoslash natijasida tafovutlar aniqlanmasa, bankdagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni birma-bir, donalab qayta sanash ishlari boshlanadi.

266. Moddiy javobgar shaxslarning almashtirilishi bilan bogʻliq boʻlmagan taftishlar davrida nazoratda qayta sanash ishlari taftish guruhi rahbari tomonidan belgilangan naqd pul va boshqa qimmatliklar (miqdori, turi) ustida olib borilishi mumkin.

Shuningdek, bankdagi oʻrami buzilgan va ustki nakladkasi (yorligʻi) notoʻgʻri rasmiylashtirilgan bogʻlamlardagi naqd pul va boshqa qimmatliklar toʻliq qayta sanalishi lozim. Bunda:

taftish oʻtkazuvchi, kassirga naqd pullarni birma-bir qayta sanash uchun berayotgan vaqtda pul bogʻlami orasidan bitta dastani olib, dastadan banderolni ajratgan holda naqd pullarning maʼlum bir qismini nazorat uchun oʻzida olib qoladi. Kassir naqd pulni sanab boʻlgach, amalda chiqqan summa va uning sonini taftish oʻtkazuvchiga aytadi. Taftish oʻtkazuvchi nazorat uchun oʻzida qoldirgan naqd pul summasi hamda pullar sonini kassir sanagan naqd pul summasi va soniga qoʻshadi, chiqqan umumiy summani banderolda qayd etilgan summa bilan taqqoslaydi;

kassir tomonidan nazoratda qayta sanalayotgan naqd pullar toʻgʻri chiqqanida, nazorat uchun tekshiruvchida qolgan naqd pullar kassirga qayta sanash va dastalash uchun qaytarib beradi;

sanalayotgan dastadagi pullarning summasi va uning banderolida qayd etilgan summa oʻrtasida tafovut mavjudligi yaʼni, kamomad yoki ortiqcha pullar aniqlansa, avval taftish oʻtkazuvchi tomonidan, soʻngra naqd pullarni sanayotgan kassir tomonidan ushbu pullar qayta sanab koʻriladi;

bogʻlamdagi pul dastalarining banderollari, ustki nakladkasi va polietilen paketdagi klishe izlarini bogʻlamdagi barcha naqd pullar toʻliq sanab boʻlinguniga qadar taftish oʻtkazuvchida saqlanishi lozim. Alohida hollarda esa naqd pullarni avval dastalagan kassirlarga oʻzlari nazoratda qayta sanashlari uchun ruxsat beriladi.

267. Taftish davomida naqd pullar bogʻlami yoki dastasida kamomad, ortiqcha, toʻlovga yaroqsiz yoki qalbaki pullar mavjudligi tasdiqlansa, qayd etilgan holatlar boʻyicha 145-shakldagi dalolatnoma tuziladi. Aniqlangan “qalbaki” yoki “toʻlovga yaroqsiz” pullar boʻyicha esa bankda 90145 — “Toʻlovga yaroqsiz banknot va tangalar” balansdan tashqari hisobvaragʻi boʻyicha kirim kassa orderi rasmiylashtirilishi shart.

Aniqlangan kamomad summasi 19935 — “Naqd pullarni qayta hisoblashda aniqlangan kamomad” hisobvaragʻida hisobga olinib, kassa xatoligiga yoʻl qoʻygan kassirdan toʻliq undiriladi. Aniqlangan ortiqcha pul summasi esa 29816 — “Naqd pullarni qayta hisoblashda aniqlangan ortiqchalar” hisobvaragʻida hisobga olinib, uning summasi bank foydasiga kirim qilinadi.

Shuningdek, qalbaki pul boʻyicha mazkur Yoʻriqnomaning 81-bandi talablariga binoan tegishli choralar koʻrilishi lozim.

268. “Davlat belgisi” MCHJning oʻramidagi naqd pullarni qayta sanash jarayonida kamomad, ortiqcha yoki nuqsonli pullar aniqlansa 145-shakldagi dalolatnoma uch nusxada rasmiylashtiriladi. Ushbu dalolatnomaning birinchi nusxasi “Davlat belgisi” MCHJga, ikkinchi nusxasi Markaziy bank tegishli hududiy Bosh boshqarmasiga yuboriladi. Rasmiylashtirilgan dalolatnomaning uchinchi nusxasi chiqim kassa orderi bilan birga kamomad yoki nuqsonli pulni aniqlangan bankning kunlik kassa hujjatlariga tikiladi.

Davlat belgisi” MCHJning oʻramidagi naqd pullar boʻyicha tuzilgan 145-shakldagi dalolatnoma bilan birga taqdim etilgan ashyoviy dalillarga (pul bogʻlamining polietilen paketi, pul bogʻlamiga tegishli 10 ta banderol va ustki nakladka) asosan kamomad yoki nuqsonli pullar “Davlat belgisi” MCHJga taqdim etiladi. Bankda “Davlat belgisi” MCHJning oʻramidan aniqlangan kamomad yoki nuqsonli pullar “Davlat belgisi” MCHJ tomonidan naqd pulsiz hisob-kitob orqali qoplab beriladi.

“Davlat belgisi” MCHJning oʻramidagi naqd pullar bogʻlamidan ortiqcha pullar aniqlansa, tuzilgan 145-shakldagi dalolatnomaga asosan, ortiqcha pullar summasi 29816 — “Naqd pullarni qayta hisoblashda aniqlangan ortiqchalar” hisobvaragʻida hisobga olinib, uning summasi Markaziy bank hududiy Bosh boshqarmasining tegishli hisobvaragʻiga naqd pulsiz hisob-kitob orqali oʻtkazib beriladi.

269. Taftish davomida qayta sanash kassasidagi inkassatsiya sumkalaridan (qoplaridan) chiqqan naqd pul va boshqa qimmatliklar taftish guruhi rahbari tomonidan belgilangan miqdorda birma-bir, donalab sanalgan holda tekshiriladi.

Qayta sanash kassasidagi naqd pul va boshqa qimmatliklar — mazkur Yoʻriqnomaning 14a-ilovasida keltirilgan shakldagi ilova qaydnomasida hamda 15 va 18-ilovalarida keltirilgan maʼlumotnomalar bilan taqqoslanadi.

270. Chet el valyutasi va chet el valyutasidagi toʻlov hujjatlari bogʻlamlar, dasta va qoplarga biriktirilgan yorliqlardagi yozuvlar va ustki nakladkalaridagi yozuvlari boʻyicha tekshiriladi.

Chet el valyutasi va chet el valyutasidagi toʻlov hujjatlari birma-bir va donalab sanalishi lozim. Zarur hollarda, chet el valyutasi va chet el valyutasidagi qimmatliklarni toʻlovga yaroqli ekanligini tekshirish hamda nazoratda qayta sanashga, valyuta ayirboshlash shoxobchasi kassirlari ham jalb etilishi mumkin.

271. Bankda saqlanayotgan barcha qimmatliklar ularning nominal qiymatlari yoki shartli baholari boʻyicha — taftish rahbari yoki bank rahbari tomonidan belgilangan miqdorda donalab yoki birma-bir tekshirilishi lozim.

272. Bankda mavjud boʻlgan naqd pul va boshqa qimmatliklar qayta sanalganidan soʻng, aniqlangan kamomad yoki ortiqcha pullar summasi inobatga olingan holda taftish oʻtkazuvchilar tomonidan haqiqatda mavjud boʻlgan naqd pul va boshqa qimmatliklar summasi tegishli kassa kitoblaridagi yozuvlar bilan hamda kunlik balans maʼlumotlari bilan taqqoslanishi lozim.

273. Buxgalteriya boʻlimi xodimlari tomonidan belgilangan tartibda rasmiylashtirilmagan (kirim yoki chiqim kassa jurnalida qayd etilmagan, bankning masʼul xodimlari, shuningdek, mijoz tomonidan imzolanmagan va tegishli buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshirilmagan) kassa hujjatlarining summalari kassa qoldigʻini hisoblashda inobatga olinmaydi va kassirdan chiqqan kamomad (yoki ortiqcha) deb hisoblanadi.

274. Naqd pullar bogʻlami, dastasi orasidan kamomad yoki ortiqcha pullar chiqsa, ushbu bogʻlamni shakllantirgan kassir tomonidan dastalangan barcha bogʻlamlar birma-bir qayta sanab chiqilishi talab etiladi. Qopdagi tangalar kam yoki ortiqcha chiqqanda ham undagi tangalar, agar taftish guruhi rahbari lozim topsa shu tarzda qayta sanalib, tekshirib chiqiladi.

275. Moddiy javobgar shaxslarning almashtirilishi munosabati bilan taftish oʻtkazilayotgan vaqtda (naqd pul va boshqa qimmatliklar toʻliq tekshirilib, ularni topshirish-qabul qilish dalolatnomasi imzolangunga qadar) naqd pul va boshqa qimmatliklarning saqlanishi hamda ular bilan kassa operatsiyalarini bajarishga doir barcha hujjatlar, naqd pul va boshqa qimmatliklarni topshiruvchi moddiy javobgar shaxslar tomonidan imzolanishi lozim.

276. Bankda har chorakda kamida bir marta oʻtkaziladigan taftishlar davomida:

kassa ishining qanday tashkil etilganligi;

xavfdan va yongʻindan ogohlantiruvchi signalizatsiya vositalarining ahvoli;

bank binosiga kirib-chiqish tartibiga rioya etilishi;

kalitlar, muhrlar, toʻrtburchak muhrlar, plombir va klishelar hisobining yuritilishi;

inkassatsiya qilingan naqd pul va boshqa qimmatliklarni bank kassasiga qabul qilish tartibiga rioya etilishi ham oʻrganilishi lozim.

277. Taftish mobaynida pul omboridan qayta sanash uchun olib chiqilgan, shuningdek, pul omboriga qaytarib topshirilgan naqd pul va boshqa qimmatliklar summasi hamda ularning olib chiqishga asos boʻlgan hujjat, mazkur Yoʻriqnomaning 41-ilovasida keltirilgan 123-shakldagi pul omboridan nazoratda qayta sanash uchun olib chiqilgan hamda pul omboriga qaytarilgan naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayd etish kitobida qayd etilishi shart. Bunda, qayta sanash kassasining nazoratchisi 123-shakldagi kitobga imzo qoʻygan holda naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qilib oladi.

278. Bank tekshiruvchisi tomonidan tanlab olingan pul omboridagi naqd pul va boshqa qimmatliklarning turlari, naqd pullarning nominal qiymatlari, ularni olib chiqish sabablari, qaysi tashkilot tomonidan tekshirilayotganligi 123-shakldagi kitobga qayd etilib, nazoratchi kassirning (ularni qabul qilib olganligini tasdiqlab) imzosi qoʻyilganidan soʻng, qayta sanash kassasiga olib chiqiladi.

Pul omborida saqlanadigan 123-shakldagi kitob faqat kassa mudiri tomonidan toʻldirilishi lozim.

279. Nazoratda qayta sanash uchun olib chiqilgan naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayta sanash kassasining nazoratchisi kassa mudirining 155-shakldagi kitobiga imzo qoʻygan holda qabul qilib oladi. Shundan soʻng, qayta sanash kassasi kassirlariga pul omboridan olib chiqilgan naqd pul va boshqa qimmatliklarni tarqatib, ularning 175-shakldagi nazorat varaqasida qayd etilgan (qayta sanash uchun ular nazoratchidan olgan) summani tasdiqlab, imzolaydi.

Qayta sanash kassasining kassirlari tomonidan nazoratda qayta sanalgan naqd pul va boshqa qimmatliklar 175-shakldagi nazorat varaqasiga qayd etilgan holda kassa mudiriga qaytarib topshiriladi.

Nazoratda qayta sanab boʻlingan naqd pul va boshqa qimmatliklarning pul omboriga qaytarilishi uchta moddiy javobgar shaxsning 123-shakldagi kitobga qoʻygan imzolari bilan tasdiqlanishi lozim.

280. Nazoratda qayta sanash moddiy javobgar shaxslardan birining ishtirokida yoki naqd pul va boshqa qimmatliklar bilan kassa operatsiyalarini bajarilishiga aloqasi boʻlmagan bank xodimi yoki shu ish uchun masʼul etib tayinlangan xodim ishtirokida amalga oshiriladi.

Qayta sanash uchun ajratilgan naqd pul va boshqa qimmatliklar ularni nazoratda qayta sanagan kassirlar tomonidan belgilangan tartibda oʻrab-bogʻlanadi. Bunda, banderol, ustki nakladka va yorliqlarning chap qismiga “Nazoratda qayta sanaldi” degan toʻrtburchak muhr bosiladi.

Naqd pul va boshqa qimmatliklarni nazoratda qayta sanash jarayonida hosil boʻlgan toʻliq shakllantirilmagan pul bogʻlamlarini qoʻshish va umumlashtirish, qayta sanash kassasi nazoratchisi koʻrsatmasiga asosan, tanlangan kassir tomonidan amalga oshiriladi.

281. Bank tomonidan naqd pul va boshqa qimmatliklarni but saqlanishini hamda kassa ishining ahvolini oʻrganish boʻyicha oʻtkaziladigan taftishlar natijasi boʻyicha rasmiylashtiriladigan dalolatnomalarga har yangi yilning birinchi yanvaridan boshlab yangidan (1 dan boshlab oʻsib borish tartibida) tartib raqamlari qoʻyib borilishi shart.

282. Taftish, tekshirish davomida bankda naqd pul va boshqa qimmatliklar kamomadi talon-toroj, masʼuliyatsizlik yoki oʻgʻrilik natijasida kelib chiqqanligi aniqlansa, taftish oʻtkazuvchi bu toʻgʻrisida darhol bank rahbarini hamda Bosh bankning masʼul xodimlarini xabardor qiladi. Ular tomonidan bir qarorga kelingunga qadar, kamomadga yoʻl qoʻygan bank xodimi naqd pul va boshqa qimmatliklar bilan ishlashdan chetlashtirilishi lozim.

Talon-toroj, oʻgʻrilik va suiisteʼmol bilan bogʻliq boʻlgan boshqa holatlar natijasida aniqlangan naqd pul va boshqa qimmatliklar kamomadi, uning hisobi yuritilgan tegishli hisobvaraqdan hisobdan chiqariladi hamda ushbu kamomad aybdor shaxsdan undirib olingunga qadar 19908 — “Olinishi lozim boʻlgan mablagʻlar — Bank xodimlari bilan hisob-kitoblar” hisobvaragʻida hisobga olinadi. Bunday holatda bankning jiddiy xato va kamchilikka yoʻl qoʻygan ushbu kassiri tomonidan oʻrab-bogʻlagan naqd pul va boshqa qimmatliklar bogʻlamlari toʻliq qayta sanalishi shart.

283. Talon-toroj, oʻgʻrilik yoki boshqa suiisteʼmol hollari bilan bogʻliq, shuningdek, kamomadga doir barcha yozishmalar, kamomad summasi toʻliq undirib olinganidan yoki ushbu kamomad summasi bank balansidan chiqarilganidan soʻng, bank arxiviga topshiriladi.

284. Pul omboridagi naqd pul cheki, tijorat bankining hisob-kitob cheki va kvitansiya daftarchalarining bogʻlamlarini taftish qilish jarayonida maxsus ajratilgan nazoratchi kuzatuvida kassir tomonidan ushbu chek va kvitansiya daftarchalaridagi alohida bogʻlamlarning har bir bogʻlamidagi daftarchalar soni va har bir daftarchadagi varaqlar soni, ulardagi raqamlar ketma-ketligi, foydalanishga yaroqliligi tekshirib koʻrilishi lozim.

Pul omboridagi naqd pul cheki, tijorat bankining hisob-kitob cheki va kvitansiya daftarchasining nuqsonli ekanligi aniqlansa, unda dalolatnoma tuzilib, uning nuqsonlari batafsil qayd etilishi hamda bankning moddiy javobgar shaxslari tomonidan dalolatnoma imzolanishi va nuqsonli daftarcha tegishli dalolatnoma bilan birga, alohida saqlanishi lozim.

Yaroqsiz holga keltirilgan naqd pul chek daftarchasi bank rahbarining buyrugʻiga asosan tashkil etilgan maxsus komissiyasi tomonidan yoʻq qilinguniga qadar, har bir naqd pul chek daftarchasi (unda qancha varaq mavjudligidan qatʼi nazar) 93609 — “Saqlanayotgan qimmatbaho buyumlar” balansdan tashqari hisobvaragʻida shartli “1 soʻm” bahosida hisobga olinadi.

285. Bankdagi naqd pul va boshqa qimmatliklar taftish qilinganligi boʻyicha tuzilgan dalolatnoma taftishda ishtirok etgan barcha xodimlar hamda bankning moddiy javobgar shaxslari tomonidan imzolanadi.

Naqd pul va boshqa qimmatliklar orasidan kamomad (ortiqcha) chiqqanda, hisob-kitoblarda tafovut mavjudligi yoki ularni but saqlashda kamchiliklarga yoʻl qoʻyilganligi aniqlanganda tuzilgan dalolatnomaning bir nusxasi Bosh bankka joʻnatilishi shart.

286. Bosh bank mutasaddi xodimlari hamda bank rahbari oʻtkazilgan taftish va tekshiruv natijalarini zudlik bilan koʻrib chiqishi, aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish va ularni kelgusida takrorlamaslik yuzasidan tegishli choralarni koʻrishlari lozim.

15-bob. Naqd pullarni ekspertiza qilish tartibi

287. Oʻzbekiston Respublikasida naqd pullarning toʻlovga yaroqli ekanligi mazkur Yoʻriqnomaning 25-ilovasida keltirilgan mezonlarga asosan aniqlanadi.

288. Bank kassirlari naqd pullarni qayta sanab qabul qilish ishlarini pul sanash mashinkalarida bajarganliklari yoki mijozlar tomonidan saralangan pullarni qabul qilganliklari kassirlarni naqd pullarning haqiqiyligini va toʻlovga yaroqliligini aniqlash masʼuliyatidan ozod etmaydi.

289. Toʻlov qobiliyatiga ega boʻlmagan, “qalbaki” va “toʻlovga yaroqsiz” naqd pullar bank tomonidan toʻlovga qabul qilinmaydi yoki almashtirib berilmaydi.

Bank kassasiga “qalbaki” yoki “toʻlovga yaroqsiz” toifasiga mansub boʻlgan pullarni “toʻlovga yaroqli” pul deb qabul qilgan kassirlar, oʻzlari qabul qilgan “qalbaki” yoki “toʻlovga yaroqsiz” pullarning umumiy summasi boʻyicha moddiy javobgar hisoblanadilar.

290. Bank kassalariga qabul qilib olinayotgan naqd pullarni toʻlovga yaroqsiz ekanligi aniqlansa, bu toʻgʻrisida mijozga maʼlum qilinishi va uning sabablari asosli tarzda tushuntirib berilishi shart.

Mijoz kassa xodimlarining tushuntirishlarini asosli ekanligiga va topshirayotgan naqd pulini toʻlovga yaroqsiz ekanligiga ishonch hosil qilsa, unda toʻlovga yaroqsiz banknotga “Almashtirib berish rad etildi” degan bank nomi tushirilgan toʻrtburchak muhr bosiladi hamda sana va ushbu qarorni qabul qilgan kassa xodimining imzosi qoʻyiladi.

Bunday pullarning nominal qiymati va umumiy summasi qanchaligidan qatʼi nazar, ularning har bir donasi “1 soʻm” boʻlgan shartli bahoda 90145 — “Toʻlovga yaroqsiz banknot va tangalar” balansdan tashqari hisobvaragʻiga kirim qilinishi shart. Agarda, pulning “qalbaki” ekanligi aniqlansa, unda mazkur Yoʻriqnomaning 81-bandi talablariga binoan tegishli choralar koʻrilishi lozim.

291. Bank kassa xodimlari qabul qilib olinayotgan naqd pulning juda ham siyqalanganligi, jiddiy shikastlangan yoki turli sabablarga koʻra rangi keskin oʻzgarib, ayrim himoya belgilari mavjudligini aniqlash qiyin boʻlgan hollarda, yaʼni banknotni “toʻlovga yaroqli” ekanligiga toʻla ishonch hosil qila olishmasa yoki mijozga u topshirayotgan naqd pulni “toʻlovga yaroqsiz” ekanligini asoslab berish qiyin boʻlgan vaziyatlarda, mijozning arizasiga muvofiq, ushbu pul ekspertizaga qabul qilinishi mumkin.

Bank buxgalteriya boʻlimining masʼul xodimi shubhali banknot yoki tangani ekspertizaga qabul qilish toʻgʻrisidagi mijozning arizasiga asosan 90141 — “Ekspertizaga qabul qilingan banknotlar, tangalar va boshqa boyliklar” balansdan tashqari hisobvaragʻi boʻyicha kirim kassa orderini rasmiylashtirib, shubhali banknotlar va tangalar nominal qiymati boʻyicha (boshqa qimmatliklar esa har bir donasi “1 soʻm” boʻlgan shartli bahoda) hisobga olinishi lozim. Bunda, naqd pullarni ekspertizaga qabul qilinganligi haqida mijozga 004-shakldagi kvitansiya rasmiylashtirib beriladi.

292. Bankda 90141 — “Ekspertizaga qabul qilingan banknotlar, tangalar va boshqa boyliklar” balansdan tashqari hisobvaragʻi boʻyicha kirim kassa orderi uch nusxada rasmiylashtiriladi. Uning birinchi nusxasi kunlik kassa hujjatlariga, ikkinchi nusxasi buxgalteriyaning kunlik hujjatlari yigʻmajildiga tikish uchun, uchinchi nusxasi esa ekspertizaga qabul qilingan pullar bilan birga kassada saqlanadi.

Inkassatsiya qilingan naqd pullarni qayta sanashda yoki taftish, tekshiruv va boshqa hollarda naqd pullarning toʻlovga yaroqli ekanligi shubha tugʻdirsa hamda ularni ekspertizadan oʻtkazish zarurat degan xulosaga kelinsa, bunday banknot va tangalar ham 90141 — “Ekspertizaga qabul qilingan banknotlar, tangalar va boshqa boyliklar” balansdan tashqari hisobvaragʻiga kirim qilinishi lozim.

293. Naqd pullar ekspertizaga qabul qilingan kundan boshlab, 10 kundan kechiktirilmagan holda, bankning yozma murojaati va mijoz arizasining nusxasi bilan birga, inkassatorlar guruhining navbatdagi tashrifida Markaziy bank hududiy Bosh boshqarmasining Hisob-kitob kassa markaziga (keyingi oʻrinlarda HKKM deb yuritiladi) joʻnatilishi kerak.

294. Ekspertizaga joʻnatilayotgan naqd pullar sumkaga (qopga) joylangach, uning ogʻzi bank rahbari, bosh buxgalteri va kassa mudirining surgʻuchli muhrlari bilan muhrlanadi. Bank tomonidan ekspertizaga joʻnatiladigan naqd pullar 90143 — “Ekspertizaga qabul qilingan yoʻldagi banknotlar, tangalar va boshqa boyliklar” balansdan tashqari hisobvaragʻida, shubhali banknotlar va tangalar nominal qiymati boʻyicha (boshqa qimmatliklar esa har bir donasi “1 soʻm” boʻlgan shartli bahoda) hisobga olinadi.

295. Ekspertizaga qabul qilingan naqd pul va boshqa qimmatliklar Markaziy bank Bosh boshqarmasining HKKM tomonidan qabul qilib olinganligi toʻgʻrisidagi tasdiqnomaga asosan ushbu joʻnatilgan shubhali naqd pullar 90143 — “Ekspertizaga qabul qilingan yoʻldagi banknotlar, tangalar va boshqa boyliklar” balansdan tashqari hisobvaragʻidan hisobdan chiqariladi.

296. Markaziy bankning hududiy Bosh boshqarmalari tomonidan ekspertizaga qabul qilingan naqd pullarning toʻlovga yaroqli ekanligini aniqlashda va asoslangan qaror qabul qilishda qiyinchilik tugʻilsa, u holda ushbu shubhali naqd pullar Markaziy bankning naqd pul muomalasini tashkil etish departamentiga ekspertizaga yuboriladi.

Bunda, shubhali naqd pullar Markaziy bankning inkassatsiya xizmati orqali kuzatuv xatiga ilova qilingan holda, konvertga solinib, muhrlangan holatda yuboriladi hamda yuborilgan shubhali naqd pullar Markaziy bankning Toshkent shahar bosh boshqarmasi HKKMga kirim qilinadi.

Qabul qilingan va yuborilgan shubhali naqd pullar boʻyicha Markaziy bankning bosh boshqarmalari XHKM tomonidan tegishli buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi.

Markaziy bankning Naqd pul muomalasini tashkil etish departamenti tomonidan shubhali naqd pullar tegishli farmoyish asosida “Davlat belgisi” MCHJga ekspertizadan oʻtkazish uchun yetkaziladi.

“Davlat belgisi” MCHJ tomonidan oʻtkazilgan ekspertiza natijalariga koʻra, naqd pullar haqiqiy deb topilsa, ekspertiza xulosasi ushbu naqd pullarni ekspertizaga yuborgan Markaziy bankning bosh boshqarmasi HKKMga va Naqd pul muomalasini tashkil etish departamentiga yuboriladi.

Haqiqiy deb topilgan naqd pullar kuzatuv xatiga ilova qilingan holda, konvertga solinib, muhrlangan holatda Markaziy bankning Toshkent shahar bosh boshqarmasi HKKMga yetkaziladi.

“Davlat belgisi” MCHJ tomonidan shubhali naqd pullar “haqiqiy emas” yoki “qalbaki” deb topilgan hollarda, kuzatuv xati orqali ekspertiza xulosasi va shubhali naqd pullar konvertga solinib, muhrlangan holatda Ichki ishlar boʻlinmalariga xabar berish uchun naqd pullarni yuborgan Markaziy bankning hududiy bosh boshqarmasi HKKMga joʻnatiladi.

297. Ekspertiza natijasiga koʻra:

naqd pullarni “toʻlovga yaroqsiz” yoki “qalbaki” ekanligi aniqlansa, ularni almashtirib berish rad etiladi. Bunday banknot va tangalar Markaziy bank hududiy Bosh boshqarmasining HKKMdagi 90146 — “Yoʻq qilish uchun muomaladan qaytarib olingan toʻlovga yaroqsiz banknot va tangalar” balansdan tashqari hisobvaragʻiga, ularning har bir donasi “1 soʻm” boʻlgan shartli bahoda kirim qilinadi. Ushbu “toʻlovga yaroqsiz” yoki “qalbaki” pullar ularni ekspertizaga joʻnatgan bankka, uni ekspertizaga topshirgan mijozga qaytarib berilmaydi;

naqd pullar “toʻlovga yaroqli” deb topilsa, ular Markaziy bank hududiy Bosh boshqarmasining HKKMda “eskirgan” pullar toifasiga oʻtkaziladi. Ushbu shikastlangan, lekin “toʻlovga yaroqli” deb topilgan pullar summasi, ularni ekspertizaga joʻnatgan bankka naqd pulsiz hisob-kitob orqali oʻtkazib beriladi hamda ushbu mablagʻlar uni topshirgan mijoz hisobvaragʻiga kirim qilib beriladi.

298. Markaziy bankning tegishli hududiy Bosh boshqarmasi tegishli tijorat banki filialiga ekspertiza natijasini yozma ravishda maʼlum qiladi.

Markaziy bank yoki uning hududiy Bosh boshqarmasi tomonidan chiqarilgan ekspertiza xulosasi tegishli bank uchun yakuniy xulosa hisoblanadi.

Ekspertiza natijalari shubhali naqd pullarni ekspertizaga topshirgan shaxsga (mijozga) unga xizmat koʻrsatuvchi bank tomonidan yozma ravishda maʼlum qilinadi.

16-bob. Inkassatsiya xizmatini tashkil etish

299. Bankning naqd pul va boshqa qimmatliklarini tashish hamda xoʻjalik yurituvchi subyektlarning naqd pul tushumlarini oʻz vaqtida inkassatsiya qilish va daxlsizligini taʼminlagan holda belgilangan manzillarga yetkazib berish maqsadida inkassatsiya xizmatlari tashkil etiladi.

301. Bankning naqd pul va boshqa qimmatliklarini tashish hamda xoʻjalik yurituvchi subyektlarning naqd pul tushumlarini inkassatsiya qilish, shuningdek, bank yoki boshqa xoʻjalik yurituvchi subyektlari bilan tuzilgan shartnomaga asosan ularning vakili tomonidan qabul qilib olingan qimmatliklarni kuzatib borish ishlari Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonunchiligiga muvofiq tomonlar oʻrtasida tuzilgan shartnomalar asosida amalga oshiriladi.

302. Bankning naqd pul va boshqa qimmatliklarini tashish hamda xoʻjalik yurituvchi subyektlarning naqd pul tushumlarini inkassatsiya qilish Yoʻl harakati xavfsizligi xizmatlarida maxsus tezkor (operativ) avtotransport vositasi sifatida roʻyxatga olingan avtotransport vositalari yordamida amalga oshiriladi.

304. Naqd pul va boshqa qimmatliklarni tashish va inkassatsiya qilish bilan bogʻliq boʻlgan ishlarni bajaruvchi inkassatsiya xizmatining har bir xodimi bilan moddiy javobgarlik toʻgʻrisida shartnoma tuzilishi lozim.

305. Markaziy bank va uning hududiy Bosh boshqarmalarini masʼul tarkibiy boʻlinmalari “Respublika inkassatsiya xizmati” masʼuliyati cheklangan jamiyati (bundan buyon matnda Respublika inkassatsiya xizmati deb yuritiladi) ishini muntazam ravishda tekshirib va nazorat qilib borishlari shart. Tekshiruv jarayonida aniqlangan xato va kamchiliklar Markaziy bankka hamda Respublika inkassatsiya xizmatiga yozma ravishda maʼlum qilinishi lozim. Respublika inkassatsiya xizmatining masʼul xodimlari aniqlangan xato va kamchiliklarni oʻz vaqtida bartaraf etish yuzasidan zaruriy choralarni koʻrishlari kerak.

17-bob. Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning naqd pul tushumlarini inkassatsiya qilish

306. Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning pul tushumlarini inkassatsiya xizmati xodimlari tomonidan qabul qilib olish va ularni bank kassasiga yetkazib berish mijoz, inkassatsiya xizmati va bank oʻrtasida tuzilgan shartnomaga asosan amalga oshiriladi.

307. Doimiy naqd pul tushumlariga ega boʻlgan va inkassatsiya xizmati boʻlimi bilan shartnoma tuzgan xoʻjalik yurituvchi subyektga, har oyda xoʻjalik yurituvchi subyekt uchun mazkur Yoʻriqnomaning 13-ilovasidagi tashrif varaqasi ochilib, unga:

inkassatsiya boʻlimi, mijoz va unga xizmat koʻrsatuvchi bank nomi;

inkassatsiya yoʻnalishi raqami va tashrif varaqasi qaysi oy uchun ochilganligi;

mijoz rekvizitlari (joylashgan manzili, bankdagi hisobvaragʻi, telefon raqami, ishning tugash vaqti, oddiy va dam olish kunlari uchun tashrif vaqti);

mijoz roʻyxatga olingan tartib raqami va unga biriktirilgan inkassatsiya sumkalarining (qoplarining) raqami;

mijozning naqd pul tushumlarini inkassatsiya qilishni davriyligi qayd etiladi.

308. Tashrif varaqasi inkassatsiya boʻlimi, mijoz va unga xizmat koʻrsatuvchi (yoki mijoz naqd pul tushumlari inkassatsiya qilinadigan) bank rahbarlari tomonidan imzolanib, muhrlangach toʻliq rasmiylashtirilgan hisoblanadi.

309. Naqd pul tushumiga ega boʻlgan va tushum pullarini inkassatsiya xizmati orqali topshiruvchi har bir xoʻjalik yurituvchi subyektga, uning naqd pul tushumining hajmiga qarab kerakli miqdorda (kamida 3 ta) “BANK” soʻzi yozilgan inkassatsiya sumkalari (qoplari) beriladi. Har bir inkassatsiya sumkasiga (qopiga) kasr sonli raqam qoʻyilib, bunda, suratdagi raqam mijozning roʻyxatdagi tartib raqamini, maxrajdagi raqam esa mijozga biriktirilgan sumkaning (qopning) tartib raqamini bildiradi. Bundan tashqari, dam olish va bayram kunlari oʻz naqd pul tushumlarini inkassatsiya xizmatiga topshiruvchi mijozlarga “D” harfi qayd etilgan sumkalar (qoplar) ham berilishi lozim.

310. Naqd pul tushumlarini inkassatsiya xizmati orqali topshirmoqchi boʻlgan har bir xoʻjalik yurituvchi subyekt oʻz plombirining aniq izi tushirilgan ikkita plomba namunasini alohida tizimchalarda inkassatsiya boʻlimiga topshiradi.

Xoʻjalik yurituvchi subyektning naqd pul tushumi solingan inkassatsiya sumkalari (qoplari) bozor yoki savdo majmuasi hududida tashkil etilgan inkassatsiya punktlariga topshirilsa, mijoz plomba namunalarini uch nusxada topshiradi. Har bir xoʻjalik yurituvchi subyektning plomba izida, ushbu xoʻjalik subyektining qisqartirilgan nomi qayd etilgan boʻlishi lozim.

311. Inkassatsiya boʻlimi boshligʻi mijozning plomba izi namunasi aniq tushirilganligini tekshirgach, xoʻjalik yurituvchi subyekt plomba izi namunasi bosilgan har bir tizimchaning quyi qismiga oʻz plomba izi namunasini bosadi. Inkassatsiya boʻlimining masʼul xodimi plomba izi namunasi bosilgan tizimchani bank kassa mudiriga beradi. Kassa mudiri mijozning va inkassatsiya boʻlimi boshligʻining plomba izlari aniq tushirilganligini tekshirgach, har bir tizimchaning quyi qismiga oʻz plomba namunasini bosadi. Kassa mudiri plomba izi namunalari bosilgan tizimchalarning bittasini oʻzida olib qoladi va plomba izi namunalari bosilgan boshqa tizimchalarni inkassatsiya boʻlimining masʼul xodimiga qaytarib beriladi.

312. Kassa mudiri ushbu plomba izi namunasi bosilgan tizimchani kechki kassa xodimlariga — inkassatorlar guruhidan mijozning naqd pul tushumi solingan sumkalarini (qoplarini) qabul qilib olish jarayonida inkassatsiya sumkasi (qopi) ogʻzidagi tizimchaga bosilgan plomba izi bilan taqqoslab qabul qilish maqsadida beriladi.

313. Inkassatsiya boʻlimining masʼul xodimi bitta tizimchadagi tasdiqlangan plomba izi namunasini xoʻjalik yurituvchi subyektga beradi. Mijoz naqd pul tushumlari solingan inkassatsiya sumkasini (qopini) yigʻuvchi inkassatorga topshirish vaqtida, sumka (qop) ogʻzidagi tizimchaga bosilgan plomba izini, oʻzining plomba izi namunasi bilan taqqoslab koʻrishi uchun inkassatorga koʻrsatadi.

314. Inkassatorlar guruhi yoʻnalishga chiqishdan avval, ushbu Yoʻriqnomaning 121-bandida belgilangan tartibda, bank kassasidan naqd pul tushumlarini yigʻishda foydalaniladigan boʻsh inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) qabul qilib oladi.

315. Xoʻjalik yurituvchi subyekt naqd pul tushumi solingan sumkani (qopni) inkassatsiya punktiga topshirsa, plomba izining uchinchi namunasi, mijozdan qabul qilinayotgan pullik sumka (qop) ogʻzidagi plomba izini taqqoslab koʻrgan holda qabul qilish maqsadida ushbu inkassatsiya punktining inkassatoriga beriladi.

316. Xoʻjalik yurituvchi subyektlardan naqd pul tushumlarini yigʻish yoʻnalishlarini va tashrif vaqti jadvallarini inkassatsiya boʻlimi boshligʻi (oʻrinbosari) tuzib chiqadi. Inkassatorlar guruhining naqd pul tushumiga ega boʻlgan mijozlarning shoxobchalariga tashrif vaqtlari, bank kassasiga imkon qadar koʻproq naqd pul tushumlarini yigʻib kelishni koʻzlagan holda belgilanishi kerak.

317. Yigʻuvchi inkassator mijozning naqd pul tushumi solingan sumkalarini (qoplarini) qabul qilib olish uchun:

fotosurati boʻlgan xizmat guvohnomasini;

naqd pul tushumi solingan sumkani (qopni) qabul qilib olish va bankka inkassatsiya qilish uchun berilgan mazkur Yoʻriqnomaning 42-ilovasida keltirilgan 173-shakldagi muddatli ishonchnomani;

mijoz uchun rasmiylashtirilgan mazkur Yoʻriqnomaning 13-ilovasidagi tashrif varaqasini taqdim etadi.

Xoʻjalik yurituvchi subyektning masʼul xodimi inkassatorga pullik sumkani (qopni) topshirishda tashrif varaqasining tegishli katakchalariga zaruriy yozuvlarni qayd etadi. Mijoz uchun rasmiylashtirilgan tashrif varaqasini inkassator tomonidan toʻldirilishi taqiqlanadi.

318. Xoʻjalik yurituvchi subyekt vakili naqd pul tushumi solingan inkassatsiya sumkasini (qopini) yigʻuvchi inkassatorga topshirayotgan vaqtida har bir inkassatsiya sumkasi (qopi) uchun quyidagi (komplekt) blanklarni:

mazkur Yoʻriqnomaning 14 a -ilovasidagi ilova qaydnomasi;

mazkur Yoʻriqnomaning 14 b -ilovasidagi yuk xati;

mazkur Yoʻriqnomaning 14 v -ilovasidagi kvitansiyani ketma-ket joylashtirgan holda qora qogʻoz orqali bir yoʻla toʻldiradi hamda ularni har birini alohida imzolaydi.

Bunda, inkassatsiya sumkasining (qopining) ilova qaydnomasi mijoz tomonidan inkassatsiya sumkasining (qopining) ichki choʻntagiga solinadi va sumkaning (qopning) ogʻzi plombalanadi. Naqd pul tushumlari solingan inkassatsiya sumkasining (qopning) yuk xati va kvitansiyasi sumka (qop) bilan birga yigʻuvchi inkassatorga beriladi.

319. Yigʻuvchi inkassator xoʻjalik yurituvchi subyektdan sumkalarni (qoplarni) qabul qilib olishda:

sumkaning (qopning) yaroqliligi va uning butligini;

sumka (qop) ogʻzidagi plombalangan tizimchaning butligini, plombir izining aniqligini va uning plomba namunasiga mosligini;

qabul qilinayotgan va topshirilayotgan inkassatsiya sumkalarining (qoplarining) raqamlarini tashrif varaqasi, yuk xati va kvitansiyada koʻrsatilgan raqamlarga mos kelishini;

xoʻjalik yurituvchi subyektning masʼul xodimi tomonidan inkassatsiya sumkasining (qopining) yuk xati va kvitansiyasi imzolanganligini;

tashrif varaqasida qayd etilgan summani, inkassatsiya sumkasining (qopining) yuk xati va kvitansiyasida qayd etilgan summalarga mos kelishini;

inkassatsiya sumkasining (qopining) yuk xati hamda kvitansiyasiga raqam va soʻz bilan yozilgan summalarning oʻzaro mos kelishini tekshiradi.

320. Mijozning naqd pul tushumi solingan inkassatsiya sumkasini (qopini) qabul qilib olishda kamchiliklar aniqlanmasa, yigʻuvchi inkassator inkassatsiya sumkasining (qopning) kvitansiyasini tilxat qismiga qabul qilib olayotgan sumkaning (qopning) raqamini, sanani yozib oʻz imzosini qoʻyadi va yoʻnalish uchburchak muhrini bosib, kvitansiyani xoʻjalik yurituvchi subyektning vakiliga topshiradi. Shundan soʻng, keyingi ish kunida naqd pul tushumlarini inkassatsiya qilishda foydalaniladigan boʻsh sumkani (qopni) mijozga topshiradi.

321. Mijoz milliy va xorijiy valyutadagi naqd pul tushumlariga ega boʻlsa, har bir valyuta turi alohida inkassatsiya sumkasiga (qopiga) solingan holda yigʻuvchi inkassatorga topshirilishi lozim.

Yigʻuvchi inkassatorga ikkita va undan ortiq sumkalar (qoplar) topshirilganda yoki inkassatordan ikkita va undan ortiq boʻsh sumkalar (qoplar) qabul qilib olinganida tashrif varaqasining “naqd pul tushumi solingan sumkaning (qopning) raqami” hamda “inkassatordan qabul qilingan boʻsh sumkaning (qopning) raqami” degan ustunlariga sumkalar (qoplar) soni soʻz bilan yoziladi.

Yigʻuvchi inkassator mijozdan ikki va undan ortiq sumkalarni (qoplarni) qabul qilayotganida, sumka (qop) raqami va unga solingan naqd pul tushumi umumiy summasini har bir sumkaga (qopga) tegishli yuk xati hamda kvitansiyadagi yozuvlarga qarab, tekshirib qabul qilishi lozim.

Yigʻuvchi inkassator sumkaning (qopning) shikastlanganligini yoki uning hujjatini notoʻgʻri rasmiylashtirilganligini aniqlasa, naqd pul tushumi solingan sumka (qopni) qabul qilib olishni toʻxtatadi. Bunda, aniqlangan nuqson va kamchiliklarni mijoz tomonidan yigʻuvchi inkassator ishtirokida bartaraf etilishi, faqat inkassatorlar guruhining yoʻnalish qatnov jadvalida ushbu mijoz uchun belgilangan vaqt doirasida amalga oshirilishi mumkin.

Aks holda, ushbu xoʻjalik yurituvchi subyektning naqd pul tushumi solingan sumkalarni (qoplarini) qabul qilish, inkassatorlarning qayta tashrifi vaqtida amalga oshiriladi va bu haqida tashrif varagʻiga tegishli yozuvlar qayd etiladi.

322. Xoʻjalik yurituvchi subyektda yigʻuvchi inkassatorga topshirish uchun naqd pul tushumlari boʻlmasa, xoʻjalik yurituvchi subyektning masʼul vakili tashrif varaqasiga naqd pul tushumlarini topshirmaslik sabablarini qayd etib, oʻz imzosi bilan tasdiqlaydi.

323. Inkassatorlar guruhi tomonidan yigʻib kelingan mijozlarning inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) bank kassasiga topshirish mazkur Yoʻriqnomaning 72 — 77-bandlarida qayd etilgan tartibda amalga oshiriladi.

18-bob. Bankning naqd pul va boshqa qimmatliklarini tashish tartibi

325. Naqd pul va boshqa qimmatliklarni banklar oʻrtasida yoki hududlararo tashish shartnomaga asosan inkassatsiya xizmatlari tomonidan amalga oshiriladi.

326. “Davlat belgisi” MCHJ tomonidan ishlab chiqarilgan naqd pul va boshqa qimmatliklarni HKKMga (aksiz markalarini Agrobankning tegishli mintaqaviy boʻlinmalariga) tashish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining farmoyishlariga asosan amalga oshiriladi.

Markaziy bankning Hisob-kitob kassa markazlari va tijorat banklari (filiallari) hamda tijorat banklari oʻrtasida naqd pullarni va boshqa qimmatliklarni tashish Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining yoki uning tegishli hududiy Bosh boshqarmalarining farmoyishlari asosida amalga oshiriladi.

Tijorat banklari (filiallari) oʻrtasida Markaziy bankning “Naqd pullarning elektron maydoni” dasturiy majmuasi orqali milliy valyutadagi naqd pullarni yetkazib berish boʻyicha kelishuv amalga oshirilgan hollarda, naqd pullarni tashish inkassatsiya xizmatlarining tegishli tarkibiy boʻlinmalari farmoyishiga asosan amalga oshiriladi.

Tijorat banklari (filiallari) oʻrtasida naqd xorijiy valyutalarni va boshqa qimmatliklarni hududlararo tashish Markaziy bankning farmoyishlariga asosan, hudud ichida tashish inkassatsiya xizmatlarining tegishli tarkibiy boʻlinmalari farmoyishlariga asosan amalga oshiriladi.

327. Markaziy bankning naqd pul va boshqa qimmatliklarni, shu jumladan naqd xorijiy valyutalarni tashishga doir farmoyishlari “Elektron farmoyishlar” dasturi yordamida avtomatik tarzda tayyorlanadi. Farmoyishlarning nusxalari joʻnatuvchi va qabul qilib oluvchi bank boʻlinmalariga elektron fayl koʻrinishida joʻnatiladi. Farmoyishning chop etilgan bir nusxasi Markaziy bankning Naqd pul muomalasini tashkil etish departamenti yigʻmajildida nazorat uchun saqlanadi.

Markaziy bank hududiy Bosh boshqarmasining naqd pul va boshqa qimmatliklarni tashishga doir farmoyishlari uch nusxada tayyorlanib rasmiylashtirilishi lozim. Ushbu farmoyishlarning bir nusxasi Markaziy bank hududiy Bosh boshqarmasining naqd pul muomalasini tashkil etish boshqarmasi (boʻlimi) yigʻmajildida, ikkinchi va uchinchi nusxasi naqd pul va boshqa qimmatliklarni joʻnatuvchi hamda qabul qilib oluvchi banklarga beriladi. Naqd pul va boshqa qimmatliklarni tashishni amalga oshiruvchi inkassatsiya xizmatiga rasmiylashtirilgan farmoyishning elektron fayl (PDF yoki TIF) koʻrinishi yuboriladi.

Inkassatsiya xizmatlari tomonidan naqd xorijiy valyuta va boshqa qimmatliklarni tashish uchun farmoyishlar uch nusxada tayyorlanib, birinchi nusxasi qimmatliklarni joʻnatuvchi bankda, ikkinchi nusxasi qimmatliklarni qabul qilib oluvchi bankda, uchinchi nusxasi mazkur farmoyishni tayyorlagan inkassatsiya xizmatining tegishli yigʻmajildida nazorat uchun saqlanadi.

Bankning moddiy javobgar shaxslari tomonidan naqd pul va boshqa qimmatliklarni joʻnatish yoki qabul qilib olish bilan bogʻliq tayyorgarlik choralarini oʻz vaqtida koʻrishlari uchun ularga naqd pul va boshqa qimmatliklarni tashishga doir farmoyishlar inkassatorlar orqali yetib borguniga qadar elektron rasmiylashtirilgan (vakolatli shaxsning elektron (yoki QR-kodli) imzosi bilan imzolangan) farmoyishlar maxsus dasturiy taʼminot orqali yuboriladi.

327 1 . “Respublika maxsus aloqa bogʻlamasi” DUK tomonidan bir bank boʻlinmalari oʻrtasida naqd pul va qimmatliklar bank bilan tuzilgan shartnoma asosida xavfsizlik choralari koʻrilgan holda tashiladi.

328. Naqd pul va boshqa qimmatliklarni tashish talab etilganida, joʻnatuvchi bank tashish ishlari hudud ichida yoki hududlararo amalga oshirilishini inobatga olgan holda, Markaziy bankka yoki Markaziy bankning hududiy Bosh boshqarmasiga yoxud inkassatsiya xizmatiga yozma ravishda murojaat qilishi lozim.

Inkassatsiya xizmatini belgilangan talablar asosida tashkil etgan tijorat banklari bank boʻlinmalari oʻrtasida naqd pul va boshqa qimmatliklarni tashishni tashkil etishlari mumkin.

328 1 . Inkassatsiya xizmatlari tomonidan naqd pul va boshqa qimmatliklarni hududlararo tashishda transport vositalari kuzatuvini tashkil etish Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Jamoat xavfsizligi departamenti Yoʻl harakati xavfsizligi xizmati bilan tuziladigan shartnoma asosida amalga oshiriladi.

329. Naqd pul va boshqa qimmatliklarni joʻnatuvchi bank telefon orqali ularni qabul qiluvchi bankni oldindan xabardor qilib, maxsus avtotransportni yoʻlga chiqqan vaqtini maʼlum qilishi lozim. Qabul qiluvchi bank naqd pul va boshqa qimmatliklarni oʻz vaqtida qabul qilib olish uchun tayyorgarlik choralarini koʻrishi kerak.

330. Inkassatorlar brigadasi aʼzolari naqd pul va boshqa qimmatliklarni joʻnatuvchi bankka tashrif buyurganlaridan soʻng, bankning moddiy javobgar shaxslariga fotosurati boʻlgan xizmat guvohnomalarini koʻrsatishlari shart. Shundan soʻng, inkassatorlar brigadasi boshligʻi naqd pul va boshqa qimmatliklarni tashish uchun berilgan mazkur Yoʻriqnomaning 44-ilovasida keltirilgan 179-shakldagi bir martalik ishonchnomani hamda Markaziy bank, inkassatsiya xizmatiga ega boʻlgan tijorat banki yoki inkassatsiya xizmati farmoyishining asl nusxasini joʻnatuvchi bankning moddiy javobgar shaxslariga taqdim etishi lozim.

331. Joʻnatuvchi bankning moddiy javobgar shaxslari Markaziy bank, inkassatsiya xizmatiga ega boʻlgan tijorat banki yoki inkassatsiya xizmatining farmoyishi hamda bank rahbari (yoki moddiy javobgarlik yuklatilgan uning oʻrinbosari), bosh buxgalteri va kassa mudiri tomonidan imzolangan chiqim kassa orderi asosida naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatorlar brigadasiga, pul omborining oldidagi xonada topshiradilar. Chiqim kassa orderida naqd pul va boshqa qimmatliklarni belgilangan joyga yetkazilishi toʻgʻrisidagi Markaziy bank, inkassatsiya xizmatiga ega boʻlgan tijorat banki yoki inkassatsiya xizmati farmoyishining raqami va sanasi koʻrsatilishi hamda chiqim kassa orderining orqa tarafiga inkassatorlar brigadasi aʼzolarining familiyalari, ismi va otasining ismining bosh harflari hamda xizmat guvohnomalarining tartib raqamlari qayd etilishi lozim.

Joʻnatuvchi bank Markaziy bank, inkassatsiya xizmatiga ega boʻlgan tijorat banki yoki inkassatsiya xizmatining farmoyishida koʻrsatilgan naqd pul va boshqa qimmatliklar summasini inkassatsiya xodimlariga oʻz vaqtida va toʻliq miqdorda topshirishlari kerak.

332. Markaziy bank, inkassatsiya xizmatiga ega boʻlgan tijorat banki yoki inkassatsiya xizmatining farmoyishiga asosan naqd pul va boshqa qimmatliklarni tashish toʻliq bogʻlamlarda, tangalarni esa toʻliq qopchalarda amalga oshirilishi lozim. Biroq, alohida hollarda muomaladan qaytarib olinayotgan yoki toʻlovga yaroqsiz va qalbaki banknotlarni toʻliq boʻlmagan bogʻlamlarda, tangalarni esa toʻliq boʻlmagan qopchalarda inkassatsiya xizmati orqali tashilishiga ruxsat berilishi mumkin.

333. Inkassatorlar brigadasi aʼzolari tashish uchun moʻljallangan naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qilib olishda:

nominal qiymatlari boʻyicha;

bogʻlamlari boʻyicha;

har bir bogʻlamdagi dastalar soni boʻyicha;

bogʻlamlar belgilangan tartibda oʻrab-bogʻlanganligini va ularning butligini;

ustki nakladkada qayd etilgan summani, bogʻlamdagi naqd pullar summasiga mosligini;

ustki nakladkalarda qayd etilgan rekvizitlarning aniqligini;

har bir pul bogʻlami joylashtirilgan paketdagi kafolat choklarining (klishe izlarining) mavjudligi va aniq ekanligini tekshirib qabul qilishlari lozim.

334. Tangalar solingan qopcha inkassatorlar tomonidan tashish uchun qabul qilinayotgan vaqtda, uning butligi va toʻgʻri bogʻlanganligi, qopchaga biriktirilgan yorliqda tangalarning qiymati va summasi qayd etilganligini, kassir imzosi mavjudligini, shuningdek, plombaning butligi va uning izi aniq tushirilganligi hamda plomba bosilgan tizimchaning (bir martalik raqamlangan shtrix yoki QR kodli plastik plombaning) uzilmaganligini tekshirishlari kerak.

Inkassatorlar brigadasi tomonidan naqd pullarni tashish uchun qabul qilishda shikastlangan banknotlar bogʻlami yoki nuqsonli tangali qopchalar aniqlansa, ularni tashish uchun qabul qilish taqiqlanadi. Ushbu bogʻlamdagi banknotlar, qopchadagi tangalar qayta sanalib, belgilangan tartibda oʻrab-bogʻlanib, aniqlangan kamchiliklar bartaraf etilgach, inkassatorlar brigadasi tomonidan tashish uchun qabul qilinishi mumkin.

335. Bankda qoplarga joylashtirilmagan holda tashish uchun tayyorlab qoʻyilgan naqd pul va boshqa qimmatliklar oldida inkassatsiya yoki kassa xodimining bir oʻzini yolgʻiz qoldirilishi taqiqlanadi.

336. Inkassatorlar tomonidan naqd pul va boshqa qimmatliklar tashish uchun qabul qilib olinganida, kassa mudiri yoki uning koʻrsatmasiga binoan boshqa kassa xodimining nazorati ostida inkassatorlar ularni standart brezent qoplarga joylaydilar. Har bir qopning ogʻzi tikilib, tizimcha (bir martalik raqamlangan shtrix yoki QR kodli plastik plomba) bilan ikki yarim aylanishda siqib bogʻlanadi. Qopning ogʻzi tizimcha bilan bogʻlanganida, uning bir uchi matodan tayyorlangan yorliqdan oʻtkazilib, yorliqda joʻnatuvchi bank nomi, qopga solingan naqd pul va boshqa qimmatliklarning nominal qiymati hamda umumiy summasi, qopning oʻrab-bogʻlangan sanasi koʻrsatilib, tizimchaning uchlari mahkam bogʻlangan holda qop belgilangan tartibda plombalanadi.

Qopning ogʻzi bir martalik raqamlangan shtrix yoki QR kodli plastik plomba bilan bogʻlanganda, ikki yarim aylanishdan soʻng, plomba uchidan yorliq oʻtkazilgan holda siqib bogʻlanadi.

Shundan soʻng, naqd pul va boshqa qimmatliklar qopga joylanishini hamda qop ogʻzi bogʻlanishini nazorat qiluvchi kassa xodimi qopdagi yorliqda qayd etilgan maʼlumotlar toʻgʻri ekanligini tasdiqlab, yorliqqa imzo qoʻyadi.

337. Inkassatorlar brigadasi tomonidan xorijiy valyuta tashilganida ham mazkur Yoʻriqnomaning 45-ilovasida keltirilgan roʻyxat rasmiylashtirilishi lozim. Shuningdek, milliy va xorijiy valyuta bir vaqtda tashilganida ham har bir valyuta turi boʻyicha alohida 45-ilovada keltirilgan roʻyxat rasmiylashtirilishi kerak.

Bank tomonidan inkassatorlar brigadasi aʼzolariga qatʼiy hisobda turuvchi blanklar va boshqa qimmatliklar tashish uchun topshirilayotgan boʻlsa, mazkur Yoʻriqnomaning 46-ilovasida keltirilgan shaklga muvofiq joʻnatilayotgan qatʼiy hisobda turuvchi blanklar va boshqa qimmatliklar roʻyxati rasmiylashtirilishi lozim.

Naqd pullarni yoki qatʼiy hisobda turuvchi blanklar va boshqa qimmatliklarni joʻnatuvchi bankning kassa mudiri tomonidan mos ravishda mazkur Yoʻriqnomaning 45-46-ilovalarida keltirilgan shakllar boʻyicha roʻyxat uch nusxada tuzilib, mazkur bankning moddiy javobgar shaxslari tomonidan imzolanadi hamda roʻyxatning barcha nusxalari bankning muhri bilan tasdiqlanadi.

Ushbu rasmiylashtirilgan roʻyxatning:

birinchi nusxasi naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qiluvchi bankning moddiy javobgar shaxslariga topshirish uchun inkassatsiya brigadasining boshligʻiga beriladi;

ikkinchi nusxasi chiqim kassa orderi, inkassatsiya xizmatining ishonchnomasi va Markaziy bank, inkassatsiya xizmatiga ega boʻlgan tijorat banki yoki inkassatsiya xizmatining tegishli farmoyishi bilan birga joʻnatuvchi bankning kunlik kassa hujjatlariga tikiladi;

uchinchi nusxasi inkassatorlar brigadasi tomonidan naqd pul va boshqa qimmatliklarni tashish ishlarini yakunlangach, inkassatsiya boʻlimiga taqdim etiladi.

338. Naqd pul va boshqa qimmatliklar tashish uchun qabul qilib olinganligi toʻgʻrisida inkassatorlar brigadasining boshligʻi chiqim kassa orderini imzolaydi. Brigada aʼzolari esa chiqim kassa orderining orqa tarafiga oʻz imzolarini qoʻyadilar.

Belgilangan joyga yetkazib berish uchun qoplarga joylangan va qabul qilib olingan naqd pul va boshqa qimmatliklarni but saqlanishi hamda qoplarning, ularning ogʻzidagi tizimchalarning va undagi plomba izlarining (bir martalik raqamlangan shtrix yoki QR kodli plastik plombani) butligi uchun inkassatsiya brigadaning barcha aʼzolari javobgar hisoblanadilar. Qabul qilib olingan naqd pul va boshqa qimmatliklarni Markaziy bank, inkassatsiya xizmatiga ega boʻlgan tijorat banki yoki inkassatsiya xizmati farmoyishida qayd etilgan joyga toʻliq va oʻz vaqtida yetkazib borilishini taʼminlash uchun inkassatorlar brigadasining aʼzolari toʻliq moddiy javobgar hisoblanadilar.

339. Inkassatorlar brigadasi tomonidan bankdan tashish uchun qabul qilib olingan naqd pul va boshqa qimmatliklarni oʻsha kunning oʻzida tashishning imkoni boʻlmagan hollarda naqd pul va qimmatliklar joylanib, plombalangan har bir qop shartli “1 soʻm” hisobida 93609 — “Saqlanayotgan qimmatbaho buyumlar” balansdan tashqari hisobvaragʻiga kirim qilingan holda ushbu bankning pul omborida saqlash uchun qoldirilishi mumkin.

Bunday hollarda bankning pul omborini eshigi inkassatorlar brigadasi boshligʻining plombiri bilan qoʻshimcha ravishda plombalanadi hamda belgilangan tartibda qoʻriqlash xizmati xodimiga topshiriladi. Inkassatorlar brigadasi boshligʻining plombir namunasi qoʻriqlash xizmati xodimiga topshiriladi va pul ombori eshigini ochish inkassatorlar brigadasining boshligʻi ishtirokida amalga oshiriladi.

Shuningdek, inkassatorlar brigadasi tomonidan qabul qilib olingan naqd pul va boshqa qimmatliklar joylanib, plombalangan qoplar, inkassatorlarning bronlangan maxsus avtomashinasida ham saqlanishi mumkin. Bunda, mashinadagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni qoʻriqlab, ularning but saqlanishini taʼminlash uchun brigada inkassatorlaridan qoʻriqchi inkassatorlar tayinlanishi lozim.

340. Inkassatorlar brigadasi tomonidan naqd pul va boshqa qimmatliklar toʻliq qabul qilib olinganidan soʻng, qoplarga joylangan naqd pul va boshqa qimmatliklar inkassatorlar tomonidan brigada boshligʻi va ichki ishlar organi xodimi kuzatuvi ostida maxsus avtomashinaga joylanishi lozim.

341. Naqd pul va boshqa qimmatliklar bir xonadan boshqa bir xonaga tashiladigan yoki maxsus avtomashinadan boshqa maxsus avtomashinaga yuklanadigan hollarda, qoplar sonini har safar inkassatorlar brigadasining boshligʻi sanab koʻrishi shart. Bunda, inkassatorlar brigadasi boshligʻi shunday joyda turishi kerakki, unga qoplarni tashishda ishtirok etayotgan inkassatorlar brigadasi aʼzolarining har bir harakati koʻrinib turishi lozim.

342. Naqd pul va boshqa qimmatliklar joylangan qoplar maxsus avtomashinaga joylab boʻlinganidan soʻng, uning yukxonasi eshigi inkassatorlar brigadasi boshligʻining plombiri bilan plombalanib, kassa mudirining (yoki ushbu vazifa buyruq bilan yuklatilgan bank boshqa masʼul xodimining) plombiri bilan plombalanib, naqd pul va boshqa qimmatliklar yuklanganligi tasdiqlanadi.

343. Naqd pul va boshqa qimmatliklar qabul qilib oluvchi bankka inkassatorlar brigadasi tomonidan tashib borilganida, ularni qabul qilib oluvchi bankning moddiy javobgar shaxslari qabul qilib olishlari lozim. Agar, inkassatorlar brigadasidan tashib kelingan naqd pul va boshqa qimmatliklarni oʻsha kunning oʻzida qabul qilib olishning imkoni boʻlmagan hollarda naqd pul va qimmatliklar joylanib, plombalangan har bir qop shartli “1 soʻm” hisobida 93609 — “Saqlanayotgan qimmatbaho buyumlar” balansdan tashqari hisobvaragʻiga kirim qilingan holda ushbu bankning pul omborida saqlash uchun qoldirilishi mumkin.

Bunday hollarda bankning pul omborini eshigi inkassatorlar brigadasi boshligʻining plombiri bilan qoʻshimcha ravishda plombalanadi hamda belgilangan tartibda qoʻriqlash xizmati xodimiga topshiriladi. Inkassatorlar brigadasi boshligʻining plombir namunasi qoʻriqlash xizmati xodimiga topshiriladi va pul ombori eshigini ochish inkassatorlar brigadasining boshligʻi ishtirokida amalga oshiriladi.

Shuningdek, tashib kelingan naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatorlarni bronlangan maxsus avtomashinasida ham saqlanishi mumkin. Bunda, mashinadagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni qoʻriqlab, ularning but saqlanishini taʼminlash uchun brigada inkassatorlaridan qoʻriqchi inkassatorlar tayinlanishi lozim.

344. Qabul qiluvchi bankning kassa mudiri olib kelingan naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qilib olishni, maxsus avtomashina yukxonasi eshigi plombasini inkassatorlar brigadasi boshligʻidagi plomba izi namunasi bilan taqqoslashdan boshlaydi. Plomba izlarining bir-biriga mosligiga ishonch hosil qilganidan soʻng, avtomashina yukxonasi eshigini ochishga ruxsat beradi. Tashib kelingan naqd pul va boshqa qimmatliklarni bankning moddiy javobgar shaxslari mazkur Yoʻriqnomaning 333-334-bandlarida belgilangan tartibda inkassatorlar brigadasidan qabul qilib olishlari shart.

Naqd pul va boshqa qimmatliklar bank moddiy javobgar shaxslari tomonidan toʻliq qabul qilib olinguniga qadar maxsus avtomashina yukxonasi eshigining plombali tizimchalari kassa mudirida saqlab turilishi lozim.

Naqd pul va qimmatliklarni qabul qilishda qop yoki undagi pul bogʻlamlarining shikastlanganligi aniqlangan taqdirda pul bogʻlamlari inkassatorlar brigadasi aʼzolari ishtirokida qayta sanab, qabul qilinishi kerak.

Naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatorlar brigadasidan bank kassasiga qabul qilib olish jarayonida, banknotlar bogʻlami joylashtirilgan polietilen paket yirtilganligi yoki undagi klishe izining aniq emasligi aniqlansa, ushbu bogʻlamdagi naqd pul va boshqa qimmatliklar birma-bir, donalab sanalgan holda qabul qilinishi shart.

Ushbu pul bogʻlamida kamomad yaʼni, banknotlar donasining kamligi aniqlansa, bunday kamomad uchun inkassatsiya brigadasining aʼzolari toʻliq moddiy javobgar boʻladilar. Bunda, belgilangan tartibda dalolatnoma rasmiylashtirilib, avtomashina yukxonasining plombali tizimchasi, qopning plombali tizimchasi (bir martalik raqamlangan shtrix yoki QR kodli plastik plombani), plomba namunalari, hujjat va boshqa ashyolar moddiy javobgar boʻlgan tomonga (tegishli inkassatsiya boshqarmasiga) taqdim etiladi.

Agar, ushbu pul bogʻlamida toʻlovga yaroqsiz, qalbaki pullar mavjudligi uchun kamomad aniqlansa, bunday kamomad uchun mazkur pul bogʻlamini shakllantirgan bank kassiri toʻliq moddiy javobgar boʻladi. Bunda, belgilangan tartibda dalolatnoma rasmiylashtirilib, avtomashina yukxonasining plombali tizimchasi, qopning plombali tizimchasi (bir martalik raqamlangan shtrix yoki QR kodli plastik plombani), plomba namunalari, hujjat va boshqa ashyolar moddiy javobgar boʻlgan tomonga, tegishli bankka (filialga) taqdim etiladi.

345. Inkassatsiya xizmatining maxsus avtomashinasiga bir nechta bank uchun moʻljallangan naqd pul va qimmatliklar joylangan boʻlib, ularning tegishli qismi belgilangan bankka olib borib topshirilgach, avtomashina yukxonasi eshigi inkassatorlar brigadasi boshligʻining plombasi bilan plombalanib, naqd va boshqa qimmatliklarni qabul qilib olgan bankning kassa mudiri (yoki ushbu vazifa buyruq bilan yuklatilgan bank boshqa masʼul xodimi) plombiri bilan tasdiqlanadi.

Maxsus avtomashina eshigini ochib-yopishning ushbu tartibi, undagi naqd pul va boshqa qimmatliklar tegishli banklarga toʻliq yetkazib berilguniga qadar davom ettiriladi.

346. Naqd pul va boshqa qimmatliklarni tashish inkassatsiya xizmatlarining yopiq kuzovli maxsus avtomashinalarida amalga oshirilishi lozim. Inkassatsiya xizmatlari naqd pul va boshqa qimmatliklarni tashib borish, belgilangan bankka but va oʻz vaqtida yetkazib berish, ularning daxlsizligini taʼminlash choralarini koʻrishi lozim.

348. Inkassatorlarning maxsus avtomashinasidagi naqd pul va boshqa qimmatliklar qabul qilib oluvchi bankka tashib kelingach, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatorlar tomonidan topshirilishi inkassatorlar brigadasining barcha aʼzolari ishtirokida amalga oshirilishi lozim.

349. Bank ish kuni yakunlangach yoki umumiy dam olish kunlari inkassatorlar brigadasi tomonidan bankning moddiy javobgar shaxslariga tegishli hujjatlar taqdim etilgan taqdirda:

inkassatorlar brigadasidan naqd pul va boshqa qimmatliklarni belgilangan tartibda qabul qilib olishlari;

inkassatorlar brigadasiga naqd pul va boshqa qimmatliklarni belgilangan tartibda, toʻliq miqdorda topshirilishini taʼminlashlari mumkin.

Bunda, Markaziy bank, inkassatsiya xizmatiga ega boʻlgan tijorat banki yoki inkassatsiya xizmati farmoyishiga asosan inkassatorlar brigadasidan qabul qilib olingan yoki ularga topshirilgan naqd pul va boshqa qimmatliklar boʻyicha tegishli kirim yoki chiqim kassa hujjatlari, ular bankka qabul qilib olingan sana bilan rasmiylashtiriladi hamda navbatdagi bank ish kunida ular asosida buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi. Bank tegishli kassa kitoblariga yozuvlarni qayd etish, buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshirilganidan keyin bajariladi.

350. Bankning moddiy javobgar shaxslari naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatorlardan qabul qilib olganlaridan soʻng, joʻnatilayotgan naqd pullarning yoki joʻnatilayotgan qatʼiy hisobda turuvchi blanklar va boshqa qimmatliklar roʻyxatining ikkinchi va uchinchi nusxalari orqa tarafidagi “tilxat” qismiga imzo qoʻyadilar va bank muhri bilan tasdiqlaydilar.

Ushbu roʻyxatning birinchi nusxasi naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qilib olgan bankda qoladi, roʻyxatning uchinchi nusxasi esa inkassatorlar brigadasi boshligʻiga qaytarib beriladi.

351. Inkassatorlar brigadasining boshligʻi inkassatsiya boʻlimiga qaytib kelganidan soʻng, Markaziy bank, inkassatsiya xizmatiga ega boʻlgan tijorat banki yoki inkassatsiya xizmati farmoyishida qayd etilgan naqd pullar (yoki qatʼiy hisobda turuvchi blanklar va boshqa qimmatliklar) belgilangan joyga tashib borib topshirilganligini tasdiqlovchi joʻnatilayotgan naqd pullar (yoki joʻnatilayotgan qatʼiy hisobda turuvchi blanklar va boshqa qimmatliklar) roʻyxatining uchinchi nusxasini inkassatsiya boʻlimi boshligʻiga (yoki uning oʻrinbosariga) taqdim etadi.

Naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qiluvchi bank shartnomada belgilangan muddatlarda inkassatsiya xizmatiga ularni tashib berishda qilingan haqiqiy xarajatlarni (taqdim etilgan pul-hisob-kitob hujjatlarida qayd etilgan summalarni asosli ekanligini tekshirib koʻrgach) toʻlab beradi.

19-bob. Yakuniy qoidalar

352. Bank filiallarida kassa ishini mazkur Yoʻriqnomada belgilangan tartib, qoidalarga muvofiq tashkil etilishi boʻyicha Bosh bank javobgar hisoblanadi.

Monitoring va bankda oʻtkazilgan taftish, tekshiruv natijalariga koʻra naqd pul va boshqa qimmatliklar bilan kassa operatsiyalarini bajarish yoki ularning but saqlanishini taʼminlash borasida aniqlangan kamchiliklarni oʻz vaqtida bartaraf etish yuzasidan zaruriy choralarni koʻrishi shart.

353. Mijozlarga sifatli kassa xizmatlarini koʻrsatish, naqd pul va boshqa qimmatliklar bilan kassa operatsiyalarini mazkur Yoʻriqnoma talablariga rioya etgan holda bajarilishi hamda ularning but saqlanishini taʼminlash uchun bank filialining boshqaruvchisi, bosh buxgalteri va kassa mudiri javobgardirlar.

354. Mazkur Yoʻriqnoma talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladi.

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 1-ILOVA

Kirim kassasi jurnali ________________bank kodi T/r Mijoz hisob raqami Kirim kassa hujjati kassa ramzi Summa Nazoratchi imzosi Kassir imzosi sanasi raqami Chiqim kassasi jurnali ________________bank kodi № Mijoz hisob raqami Chiqim kassa hujjati kassa ramzi Summa Nazoratchi imzosi Kassir imzosi sanasi seriyasi raqami

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 2-ILOVA

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 3-ILOVA

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 4-ILOVA

Aholidan bir martalik toʻlovlarni qabul qilish blanki Xabarnoma Toʻlovni oluvchi (tashkilot nomi) Tashkilot h/v (tashkilotning bankdagi hisobvaragʻi) Bank nomi, MFOsi (tashkilotning h/v ochilgan bank nomi, MFOsi) Fuqaro (familiyasi, ismi va otasining ismi) Yashash manzili (fuqaroning yashash manzili) Toʻlov (turi, maqsadi, nomi) Toʻlov summasi qarzdorlik summasi joriy toʻlov summasi jarima summasi JAMI SUMMA Kassir Toʻlovchining imzosi: Xabarnoma Toʻlovni oluvchi (tashkilot nomi) Tashkilot h/v (tashkilotning bankdagi hisobvaragʻi) Bank nomi, MFOsi (tashkilotning h/v ochilgan bank nomi, MFOsi) Fuqaro (familiyasi, ismi va otasining ismi) Yashash manzili (fuqaroning yashash manzili) Toʻlov (turi, maqsadi, nomi) Toʻlov summasi qarzdorlik summasi joriy toʻlov summasi jarima summasi JAMI SUMMA Kassir Toʻlovchining imzosi:

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 5-ILOVA

JISMONIY SHAXSNING SOLIQ TOʻLOVLARI UCHUN MAXSUS BLANK

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 6-ILOVA

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 7-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎155-shakl ‎‎____________________________________________________________________________ ‎ (bank / filial nomi) ‎ ‎ ‎ ‎‎‎Kassa mudiri, kirim, chiqim va kechki kassa kassiri ‎tomonidan qabul qilingan yoki topshirilgan ‎naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayd etish ‎K I T O B I ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎______________________________________________________________________ ‎ (F.I.O.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Boshlandi: 20____ yil “ ____ ” ________________________ ‎Yakunlandi: 20____ yil “ ____ ” ________________________ ‎ ‎

Sana K I R I M Ch I Q I M Hujjatlari soni Summasi Naqd pul va boshqa kimmatliklarni topshirgan kassir Hujjatlari soni Summasi Naqd pul va boshqa kimmatliklarni qabul qilib olgan kassir raqam bilan soʻz bilan (F.I.O.) imzosi raqam bilan soʻz bilan (F.I.O.) imzosi

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 8-ILOVA

__________________________________________________________________ (bank / filial nomi) 20___ yil “____” ___________________da kirim kassasi kassiri _____________________________________________________ (kirim kassasi kassirining F.I.O.) Kirim kassa hujjatlarining soni va summasi hamda saqlashga qabul qilingan qimmatliklar soni va summasi toʻgʻrisida MAʼLUMOTNOMA 109-shakl T/r Kirim qilingan naqd pul va boshqa qimmatliklar nomi Kirim hujjatlari Kirim qilingan Kirim amallarini nazorat qiluvchi masʼul xodim soni (dona) asosida saqlashga qabul qilingan qimmatliklar boʻyicha berilgan 004-shakldagi kvitansiyalar soni naqd pullar summasi saqlash uchun qabul qilingan qimmatliklar summasi F.I.O. imzosi Bir kunda jami:________________________________________________________________________________________________________________________________________ _ (summa raqam va soʻz bilan) _______________________________________________________________________________ ___ ________________________________________________soʻm naqd pullar va ______________________________________________________________________soʻmlik qimmatliklar kirim qilindi. (summa raqam va soʻz bilan) Kirim kassasikassiri _______________________________ ________________ (F.I.O.) (imzo) Kassa mudiri ______________________________ ________________ (F.I.O.) (imzo)

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 8a-ILOVA

NAQD PUL TUSHUMLARI SOLINGAN SUMKANI (QOPNI) BANKNING KASSA XODIMIGA TOPSHIRISH BLANKI ‎ ‎‎NAQD PULLAR SOLINGAN ____________-SONLI SUMKANI (QOPNI) ILOVA QAYDNOMASI SUMMA‎‎ ‎‎20___ yil “ ____” ___________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‏ ‎‎ ‎‎‎Sumkani (qopni) topshiruvchi shaxs _________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(F.I.O.) ‎ ‎ DEBET‎‎‎‎‎‎ ‎ ‎‎Qabul qiluvchi bank nomi ____________________________________________ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Bank kodi‎‎ ‎‎‎‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎KREDIT ‎ ‎‎Pul kirim qilinadigan h/r ____________________________________________ ‎____‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(xoʻjalik subyektini yoki bank hisobvaragʻini nomi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Bank kodi ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎Summa soʻz bilan_________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎‎ ‎Sumkani (qopni) topshiruvchi shaxs imzosi: ‎ ‎ ‎ ________ Naqd pul tushumlari va boshqa qimmatliklar solingan hamda ogʻzi plombalangan ______________-sonli sumka (qop) (naqd pul tushumlari va boshqa qimmatliklar sanalmasdan), belgilangan tartibda bank kassasiga qabul qilindi. Kassir: ____________________ _______ ‎ (F.I.O.) ‎‎‎______________ ‎(imzo) ‎‎Nazoratchi:‎ ‎‎ ___ ‎‎__________________ ‎ ___________________ ( F.I.O.) ‎‎______________ ‎ (imzo) ‎‎_________________________________________________________________________________________________ NAQD PUL TUSHUMLARI SOLINGAN SUMKANI (QOPNI) BANKNING KASSA XODIMIGA TOPSHIRISH BLANKI ‎ ‎‎NAQD PULLAR SOLINGAN ____________-SONLI SUMKANI (QOPNI) ILOVA QAYDNOMASI SUMMA‎‎ ‎‎20___ yil “ ____” ___________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‏ ‎‎ ‎‎‎Sumkani (qopni) topshiruvchi shaxs _________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(F.I.O.) ‎ ‎ DEBET‎‎‎‎‎‎ ‎ ‎‎Qabul qiluvchi bank nomi ____________________________________________ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Bank kodi‎‎ ‎‎‎‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎KREDIT ‎ ‎‎Pul kirim qilinadigan h/r ____________________________________________ ‎____‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(xoʻjalik subyektini yoki bank hisobvaragʻini nomi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Bank kodi ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎Summa soʻz bilan_________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎‎ ‎Sumkani (qopni) topshiruvchi shaxs imzosi: ‎ ‎ ‎ ________ Naqd pul tushumlari va boshqa qimmatliklar solingan hamda ogʻzi plombalangan ______________-sonli sumka (qop) (naqd pul tushumlari va boshqa qimmatliklar sanalmasdan), belgilangan tartibda bank kassasiga qabul qilindi. Kassir: ____________________ _______ ‎ (F.I.O.) ‎‎‎______________ ‎(imzo) ‎‎Nazoratchi:‎ ‎‎ ___ ‎‎__________________ ‎ ___________________ ( F.I.O.) ‎‎______________ ‎ (imzo) ‎‎_________________________________________________________________________________________________

NAQD PUL TUSHUMLARI SOLINGAN SUMKANI (QOPNI) BANKNING KASSA XODIMIGA TOPSHIRISH BLANKI ‎ ‎‎NAQD PULLAR SOLINGAN ____________-SONLI SUMKANI (QOPNI) ILOVA QAYDNOMASI SUMMA‎‎ ‎‎20___ yil “ ____” ___________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‏ ‎‎ ‎‎‎Sumkani (qopni) topshiruvchi shaxs _________________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(F.I.O.) ‎ ‎ DEBET‎‎‎‎‎‎ ‎ ‎‎Qabul qiluvchi bank nomi ____________________________________________ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Bank kodi‎‎ ‎‎‎‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎KREDIT ‎ ‎‎Pul kirim qilinadigan h/r ____________________________________________ ‎____‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(xoʻjalik subyektini yoki bank hisobvaragʻini nomi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎Bank kodi ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎Summa soʻz bilan_________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎ _________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎‎ ‎Sumkani (qopni) topshiruvchi shaxs imzosi: ‎ ‎ ___ ‎TILXAT: Naqd pul tushumlari va boshqa qimmatliklar solingan hamda ogʻzi plombalangan ______________-sonli sumka (qop) (naqd pul tushumlari va boshqa qimmatliklar sanalmasdan), belgilangan tartibda bank kassasiga qabul qilindi. Kassir: ____________________ _______ ‎ (F.I.O.) ‎‎‎______________ ‎(imzo) ‎‎Nazoratchi:‎ ‎‎ ___ ‎‎__________________ ‎ ___________________ ( F.I.O.) ‎‎______________ ‎ (imzo) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 9-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎____________________________________________________________________________ ‎ (bank / filial nomi) ‎ ‎ ‎ ‎ NAQD PUL CHEK DAFTARCHASI ‎ ‎ _____________-raqamdan _____________-raqamgacha ‎ ‎ ‎(bank / filialning toʻrtburchak muhri bosiladigan joy) ‎ ‎______________________________________________ ‎(mijozning bankdagi hisobvaragʻi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎HISOBVARAQ EGASIDA YOKI BOSH (KATTA) BUXGALTERDA ‎MAXSUS QOʻRIQLANADIGAN SEYF YOKI TEMIR SHKAFDA SAQLANADI ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Chekni toʻldirish va undan foydalanish tartibi muqovaning 2-betida koʻrsatilgan ‎ ‎

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 10-ILOVA

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 11-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 120-shakl ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (bank / filial nomi) ‎ ‎ ‎ ‎AYLANMA KASSADAGI NAQD MILLIY VALYUTANING ‎HISOBINI YURITISH ‎‎K I T O B I ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___yil “_____”__________________da boshlandi ‎ ‎20___yil “_____”__________________da yakunlandi ‎ ‎

Aylanma kassa limitiga doir xatning Aylanma kassaga limit summasi Bank / filialning sanasi raqami joʻnatgan tashkilot nomi oʻrnatilgan sana raqam bilan soʻz bilan rahbari (imzo) bosh buxgalteri (imzo) kassa mudiri (imzo)

Aylanma kassa hisobvaragʻi 10101000_____________________________ Aylanma kassadagi naqd pullar “soʻm”lar: sana_____/______/ 20___ yil sana_____/______/ 20___ yil sana_____/______/ 20___ yil hujjatlar soni summasi hujjatlar soni summasi hujjatlar soni summasi kun boshiga qoldiq kirim chiqim kun oxiriga qoldiq Tangalar Kun oxiriga “Aylanma kassadagi naqd pullar” qoldigʻi — tangalar boʻyicha sana_____/______/ 20___ yil sana_____/______/ 20___ yil sana_____/______/ 20___ yil Tangalar qoldigʻining umumiy summasi Banknotlar Kun oxiriga “Aylanma kassadagi nad pullar” qoldigʻi — banknotlar boʻyicha sana_____/______/ 20___ yil sana_____/______/ 20___ yil sana_____/______/ 20___ yil Banknotlar qoldigʻining umumiy summasi Jami qoldiq summasi: bank / filial rahbari imzolar ` imzolar imzolar bosh buxgalteri kassa mudiri

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 12-ILOVA

________________________________________________ 20___ yil “____” ___________________ (bank / filial nomi) ______________________________________________________ (kassirning F.I.O.) Hisob berish sharti bilan olingan hamda chiqim qilingan naqd pul va boshqa qimmatliklar summasi, shuningdek, chiqim kassa hujjatlarining soni toʻgʻrisidagi MAʼLUMOTNOMA 110-shakl T/r Chiqim operatsiyalarini nazorat qiluvchi masʼul xodimning F.I.O. Chiqim hujjatlari Nazorat qiluvchi masʼul xodimning imzosi Hisob berish sharti bilan olingan naqd pul va boshqa qimmatliklar summasi soni (dona) summasi JAMI: Kassa mudiriga: _______________________________________________________________________________________________________________________________soʻm naqd pullar va (summa raqam va soʻz bilan) ______________________________________________________________________________________________________________soʻmlik qimmatliklar topshirildi. (summa raqam va soʻz bilan) Chiqim kassasi kassiri _________________________ (F.I.O.) ______________________ (imzo) Kassa mudiri _________________________ (F.I.O.) ______________________ (imzo)

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 13-ILOVA

_________________________________________ Bank (filial) rahbari: __________________________ ______________ M.Oʻ. (inkassatsiya xizmatining nomi) (F.I.O.) (imzo) M.Oʻ. (Inkassatsiya xizmati) Inkassatsiya yoʻnalishi katta inkassatori: ___________________________ ______________ M.Oʻ. (F.I.O.) (imzo) Xoʻjalik yurituvchi subyekt rahbari: ___________________________ ______________ M.Oʻ. ______________ -sonli YOʻNALISH (F.I.O.) (imzo) 20_____yil_____________________________oyi uchun _____________-sonli TASHRIF VARAQASI (oy nomi) __________________________________________________________________________________________________________________ (xoʻjalik yurituvchi subyektining nomi) Mijozga biriktirilgan sumka (qop)larning raqamlari ____________________________________________________________________________ Mijoz manzili _________________________________________________________________________________ Mijoz telefon raqami _________________________ Mijozning faoliyat turi: ______________________________________ (tushum puliga bogʻliq boʻlgan faoliyat turi) Mijozning bank(filial)dagi hisob raqami _________________________________ Kun Mijoz tomonidan tushum pullari solingan sumkalarni (qoplarni) topshirish vaqti Tushum puli solingan sumkalar (qoplar) Inkassatorlardan qabul qilingan boʻsh sumkalar (qoplar) raqami Xoʻjalik yurituvchi subyekt rahbarining imzosi Mijozning ish vaqtini tugashi: ______ soat________daqiqa Inkassatorning tashrif vaqti _______soat __________daqiqa Inkassatorning dam olish kunlaridagi tashrif vaqti ______soat ________daqiqa soat daqiqa raqami boʻyicha qayd etilgan naqd pullar summasi Inkassatsiya xizmati tashrifining davriyligi ___________________________ (har kuni, va h. k.) _______________ Agar tushum pullari inkassatorga topshirilmasa, xoʻjalik yurituvchi subyektning mansabdor shaxsi oʻsha sana qatoriga tushum pullarini topshirmaslik sababini koʻrsatib tasdiqlashi shart. Yozishda xatoga yoʻl qoʻyilgan hollarda, notoʻgʻri yozuv ustidan chiziq tortilib (oʻchirilib), toʻgʻrisi esa tashrif varaqasining hoshiyasiga yozib qoʻyiladi. Ikki yoki undan ortiq sumkalar (qoplar) topshirilsa yoki qabul qilinsa, “Tushum pullari solingan sumka (qop)” raqami va “Inkassatordan qabul qilingan boʻsh sumka (qop)” raqami ustuniga raqamlar oʻrniga qop(sumka)lar soni soʻz bilan yoziladi. Inkassatorning takroriy kelishi (mijozga qayta tashrif qilinganida), topshirilgan tushum pullari “Takroriy tashriflar (mijozga qayta kirishlar)” boʻlimiga yoziladi. Tashrif varaqasini inkassatorlar tomonidan toʻldirilishi man etiladi. 1. 2. 3. 4. 5.

(13-ilovaning orqa tomoni) Kun Mijoz tomonidan tushum pullari solingan sumkalarni (qoplarni) topshirish vaqti Tushum puli solingan sumkalar (qoplar) Inkassatorlardan qabul qilingan boʻsh sumkalar (qoplar) raqami Xoʻjalik yurituvchi subyekt rahbarining imzosi Kun Mijoz tomonidan tushum pullari solingan sumkalarni (qoplarni) topshirish vaqti Tushum puli solingan sumkalar (qoplar) Inkassatorlardan qabul qilingan boʻsh sumkalar (qoplar) raqami Xoʻjalik yurituvchi subyekt rahbarining imzosi soat daqiqa raqami boʻyicha qayd etilgan naqd pullar miqdori (soʻm) soat daqiqa raqami boʻyicha qayd etilgan naqd pullar miqdori (soʻm) 6. 25. 7. 26. 8. 27. 9. 28. 10. 29. 11. 30. 12. 31. 13. JAMI: _________________________________________________________________ 14. (birinchi tashriflarda inkassatsiya qilingan summa) 15. TAKRORIY TASHRIFLAR (MIJOZGA QAYTA KIRISHLAR) 16. 17. 18. 19. JAMI: _________________________________________________________________ 20. (takroriy tashriflarda inkassatsiya qilingan summa) 21. HAMMASI: _________________________________________________________________ 22. (oy davomida inkassatsiya qilingan summa) 23. Tekshirdi: ________________________________________________________ __________ 24. (inkassatsiya xizmati (boʻlinma) rahbari F.I.O., imzosi) (sana)”.

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 14 a -ILOVA

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 14 b -ILOVA

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 14 v -ILOVA

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 15-ILOVA

Inkassatorlar guruhiga topshirilgan boʻsh sumka (qop)larning soni toʻgʻrisida

20 ___ yil “ ____” ________________da _______-sonli yoʻnalish (____-tashrif) boʻyicha ______________________ boʻlinmasidan ___________________________ (inkassatsiya yoki bank nomi) T/r Yoʻnalish (tashrif*) raqami Soni (dona) Qabul qilib oldi yoʻnalish katta inkassatori Inkassatsiya sumkalari Standart qoplar F.I.O. imzosi 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. Jami: Topshirdi: ___________________________ ___________ (F.I.O.) (imzo)

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 17-ILOVA

Inkassatsiya sumkasidagi (qopidagi) naqd pul va boshqa qimmatliklarni ‎qayta sanash natijalari boʻyicha tuzilgan ‎DALOLATNOMA ‎‎____________________________________bank ___________________ filiali ________________kassasi kassiri ‎‎(bank nomi) ‎‎‎(filial nomi) (kassaning nomi)‎‎ ‎‎ ‎‎_______________________________________ tomonidan 20_____ yilning “_____” ________________________ da ‎‎(kassirning F.I.O.) ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎______________________________________________________ning ___________-sonli inkassatsiya sumkasi (qopi) (tushum pullarini solgan subyektning nomi)‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ochilib, undagi naqd pullar qayta sanalganida, ______________________________________________________soʻmlik ‎ ‎‎ ‎‎‎(summa raqam va soʻz bilan) ‎‎ ‎‎ ___________________________hamda _________________________ soʻmlik ___________________________ pullar ‎ (kamomad, ortiqcha) ‎‎ (summa raqam va soʻz bilan)‎‎ ‎‎ (toʻlovga yaroqsiz, qalbaki)‎‎ Ushbu inkassatsiya sumkasi (qopi)dagi naqd pullar __________________________________ kassasining nazoratchisi ___________________________tomonidan qayta sanab koʻrilganida, ________-sonli ‎‎ ‎ (nazoratchining F.I.O.) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎inkassatsiya sumkasi(qopi)da haqiqatda jami: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_____________________________________________________________soʻmlik naqd pullar mavjudligi, shuningdek, (summa raqam va soʻz bilan) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎___________________________________________________________soʻmlik__________________________ pullar, (summa raqam va soʻz bilan) ‎ ‎ ‎‎(kamomad, ortiqcha) ‎ ‎ ‎‎__________________________________________________________ soʻmlik __________________________ pullar ‎‎(summa raqam va soʻz bilan) ‎ ‎‎ ‎‎(toʻlovga yaroqsiz, qalbaki) ‎ ‎ ‎‎Aniqlangan ________________________________________________ soʻmlik ______ dona qalbaki pullarda, ularning ‎ ‎ ‎ ‎‎(umumiy summasi raqam va soʻz bilan) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎nominal qiymati, seriyasi, tartib raqami va ishlab chiqarilgan yili quyidagicha qayd etilgan: ‎ ________soʻmlik, seriyasi:______, tartib raqami___________, ishlab chiqarilgan ______ yil; ‎________soʻmlik, seriyasi:______, tartib raqami____________, ishlab chiqarilgan ______ yil; ‎ ________soʻmlik, seriyasi:______, tartib raqami____________, ishlab chiqarilgan ______ yil. ‎Inkassatsiya sumkasi (qopi)dagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayta sanash natijalari boʻyicha tuzilgan ushbu dalolatnomada qayd etilgan maʼlumotlarni toʻgʻri ekanligini tasdiqlab, imzo chekuvchilar: ‎ ‎‎Nazoratchi: ‎‎Kassir: ‎ ‎__________________: ‎ __________________: ‎ __________________: ‎‎______________________________________ ‎(F.I.O.) ‎______________________________________ ‎ (F.I.O.) ‎ ______________________________________ ‎ (F.I.O.) ‎______________________________________ ‎(F.I.O.) ‎______________________________________ ‎(F.I.O.) ‎‎____________________ ‎(imzo) ‎____________________ ‎(imzo) ‎____________________ ‎(imzo) ‎____________________ ‎ (imzo) ‎____________________ ‎ (imzo) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 18-ILOVA

Bank (filial) kassasiga qabul qilingan naqd pul tushumlari solingan va boʻsh inkassatsiya sumka(qop)lari toʻgʻrisidagi

I. 20___ yilning “____” ______________da bank (filial) __________________ kassasiga inkassatorlar guruhidan T/r Yoʻnalish (tashrif) raqami bank (filial) kassasiga qabul qilingan inkassatsiya sumkasi(qopi) raqami yuk xati boʻyicha tushum pullarining qayd etilgan summasi (soʻmda) Izohlar summa raqam bilan summa soʻz bilan Jami: soʻm tushum pullari solinganligi eʼlon qilingan sumka(qop)lar qabul qilindi. Ushbu qabul qilingan pullik sumka(qop)lar orasidan quyidagi nuqsonli (shikastlangan) sumka (qop)lar bank (filial) _______________________ kassasida inkassatorlar ishtirokida ochilib, undagi naqd pul tushumlari qayta sanalib: T/r Yoʻnalish (tashrif) raqami Ochilgan inkassatsiya sumka(qopi) va ularga solingan naqd pul tushumlarining summasi (soʻmda) sumka(qop) raqami summa raqam bilan summa soʻz bilan Jami: soʻm tushum pullari qayta sanab qabul qilindi. Shuningdek, ___________________________ ta boʻsh inkassatsiya sumka (qop)lari qabul qilindi. ____________________ (qoplarning soni; raqam va soʻz bilan) Topshirdi inkassatorlar guruhi aʼzolari : ________________________ ___________ (F.I.O) (imzo) ________________________ ___________ (F.I.O) (imzo) M.Oʻ . (inkassatsiya) ________________________ ___________ (F.I.O) (imzo) Qabul qilib oldi bankning kechki kassa xodimlari : Kassir ________________________ ___________ (F.I.O) (imzo) Buxgalter-nazoratchi ________________________ ___________ (F.I.O) (imzo) M.Oʻ . (bank kechki kassasi) ( orqa tomoni ) II . 20____ yilning “____” ___________da kassa mudiri bank(filial)ning kechki kassada ochilgan nuqsonli sumka (qop)dan chiqqan _____________________________________________________ soʻmlik ____________________________________________ (summa raqam va soʻz bilan) naqd pullarni, ushbu sumka (qop)ni hujjatlari va tuzilgan dalolatnoma (17-ilova)da qayd etilgan maʼlumotlar bilan taqqoslab koʻrgan holda kechki kassa kassiridan qabul qilib oldi. Kechki kassa xodimlaridan qabul qilib oldi : Kassa mudiri __________________________ ___________ (F.I.O) (imzo) III . 20____ yilning “ ____” _________________da bank boʻlinmasi qayta sanash kassasining : 1-nazoratchisi ______________________________________________________ ta tushum pullari (qoplarning soni raqam va soʻz bilan) solingan va _________________________________________ ta boʻsh inkassatsiya sumkalari (qoplari)ni _____________________ (qoplarning soni raqam va soʻz bilan) kechki kassa xodimlaridan qabul qilib oldi: Qayta sanash kassasining nazoratchisi : __________________________ ___________ (F.I.O) (imzo) 2-nazoratchisi ______________________________________________________ ta tushum pullari (qoplarning soni raqam va soʻz bilan) solingan va _________________________________________ ta boʻsh inkassatsiya sumkalari (qoplari)ni ____________________ (qoplarning soni raqam va soʻz bilan) kechki kassa xodimlaridan qabul qilib oldi: Qayta sanash kassasining nazoratchisi : __________________________ ___________ (F.I.O) (imzo) IV . 20___ yilning “___” _______________da bank (filial) kassasiga inkassatorlar guruhidan qabul qilib olingan inkassatsiya sumka(qop)laridagi naqd pul tushumlari qayta sanash kassasi kassirlari tomonidan qayta sanab chiqilganidan: _____________________________ soʻm ______ tiyinlik kamomad (shu jumladan, _____________ soʻmlik toʻlovga yaroqsiz, _____________ soʻmlik qalbaki) pullar; _______________________________ soʻm _____ tiyinlik ortiqcha pullar mavjudligi aniqlandi. Natijada, inkassatorlar guruhi tomonidan bank (filial)ning binodan tashqarida joylashgan kassalaridan yigʻib kelingan ________________ ta inkassatsiya sumka (qop)laridagi oʻrab- bogʻlangan _____________________________________________________________________ soʻmlik naqd (summa raqam va soʻz bilan) pullar va __________________________________________________ soʻmlik qimmatliklar, shuningdek, _______________________ (summa raqam va soʻz bilan) Mijozlarning ___________________ ta inkassatsiya sumkasi (qopi)dan chiqqan va qayta sanash kassasi kassirlari tomonidan qayta sanalgan _________________________________________________ soʻmlik __________________________________________ (haqiqatda chiqqan summa raqam va soʻz bilan) naqd pullar bank (filial) aylanma kassasiga kirim qilindi. Kassa mudiri : __________________________ ___________ (F.I.O) (imzo) Tekshirdi: Bosh buxgalter : __________________________ ___________ (F.I.O) (imzo)

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 19-ILOVA

_________________________________________________bank ________________________________________________filiali 20____ yil “ ____ ” _______________________________________ Naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayta sanash natijalari boʻyicha NAZORAT QAYDNOMASI Ish kuni boshida, qayd qilingan umumiy summasi ______________________soʻm boʻlgan _________ ta inkassatsiya sumkasi (qopi) qayta sanash uchun qabul qilindi. Ish kuni mobaynida, qayd qilingan umumiy summasi ______________________soʻm boʻlgan _________ ta inkassatsiya sumkasi (qopi) qayta sanash uchun qabul qilindi. Boshqa sanoq brigadalari nazoratchisiga, qayd qilingan umumiy summasi ______________________soʻm boʻlgan _________ ta inkassatsiya sumkasi (qopi) qayta sanash uchun topshirildi. 176-shakl T/r _____________________________________________________________________________________________ T/r _____________________________________________________________________________________________ (sanovchi-kassirning F.I.O.) (sanovchi-kassirning F.I.O.) Sumka (qop) raqami Sumka (qop)ga solingan naqd pul tushumlari boʻyicha Sumka(qop) raqami Sumka (qop)ga solingan naqd pul tushumlari boʻyicha naqd pul tushumlari boʻyicha hisob-kitob cheklari boʻyicha naqd pul tushumlari boʻyicha hisob-kitob cheklari boʻyicha Umumiy summasi shu jumladan Cheklar umumiy soni Cheklar umumiy summasi Izohlar Umumiy summasi shu jumladan Cheklar umumiy soni Cheklar umumiy summasi Izohlar ortiqcha pullar summasi kamomad summasi toʻlovga yaroqsiz / qalbaki pullar summasi ortiqcha pullar summasi kamomad summasi toʻlovga yaroqsiz / qalbaki pullar summasi 1 . 1 . 2 . 2 . 3 . 3 . 4 . 4 . 5 . 5 . 6 . 6 . 7 . 7 . 8 . 8 . 9 . 9 . 10 . 10 . 11 . 11 . 12 . 12 . 13 . 13 . 14 . 14 . 15 . 15 . 16 . 16 . 17 . 17 . 18 . 18 . Sanovchi kassir : ________________________________________ __________________ Sanovchi kassir : ________________________________________ __________________ (F.I.O.) (imzo) (F.I.O.) (imzo) Nazoratchi : ________________________________________ __________________ Nazoratchi : ________________________________________ __________________ (F.I.O.) (imzo) (F.I.O.) (imzo)

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 20-ILOVA

________________________________________________________________________ (bank, filial nomi) 20____ yil “_____” ______________________________ ga Qayta sanash kassasining kassiri _________________________________________________________ ning ____________________________ (F.I.O.) NAZORAT VARAQASI 175-shakl T/r Kassa mudiri yoki boshqa kassirga topshirilgan naqd pul va boshqa qimmatliklar Naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qilib olgan kassa mudiri/kassirning summasi (raqam va soʻz bilan) bogʻlamlari soni (dona) F.I.O. tasdiqlovchi imzosi Jami: Naqd pul va boshqa qimmatliklarni sanovchi kassir_______________________________ (kassirning imzosi)

(20-ilovaning orqa tarafi) T/r Qayta sanash uchun qabul qilib olingan naqd pul va boshqa qimmatliklarni Sanovchi kassirning tasdiqlovchi imzosi summasi topshiruvchining F.I.O. raqam bilan soʻz bilan Jami:

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 21-ILOVA

Naqd pul bogʻlami, dastasi (qopchadagi tangalar) orasidan aniqlangan kamomad ‎(shu jumladan, toʻlovga yaroqsiz, qalbaki) yoki ortiqcha pullar boʻyicha tuzilgan ‎DALOLATNOMA 20___ yil “____” __________________ ___________________ shahri (tumani) Ushbu dalolatnoma ______________________________________________________________da shu haqida tuzildiki, (bank, filial nomi) ‎‎ ‎‎ ‎‎ _____________________________________________ oʻramidagi yoki _________________________________kassiri (“Davlat belgisi” MCHJ korxonasi) ‎‎ (bank / filial nomi) ‎‎ ‎‎ _________________________________________yoki ijoz____________________________________tomonidan qayta ‎ (kassirning F.I.O.)‎‎ (mijozning F.I.O.) ‎‎ sanab koʻrilganida, 20_______ yilning “______” ____________________________da oʻrab-bogʻlagan, nominal qiymati ‎____________________________________________soʻm (yoki tiyin) boʻlgan banknotlar bogʻlami / dastasi (yoki qopchaga ‎solingan tangalar)dan_________________________________________________________________soʻmlik kamomad, ‎ (kamomad summasi raqam va soʻz bilan) ‎‎ jumladan __________________________________________soʻmlik___________________________________pullar ‎‎ (toʻlovga yaroqsiz / qalbaki pullar summasi) ‎ ‎ ‎‎(toʻlovga yaroqsiz / qalbaki) ‎ ‎yoxud __________________________________________________________soʻmlik ortiqcha aniqlandi. ‎ (ortiqcha pul summasi raqam va soʻz bilan) Kassa xatoliklari aniqlangan __________________________________________- raqamli klishe bosilgan bogʻlamdagi B‎anknotlar / _____________________________________ -raqamli plombir izi bosilgan qopchadagi tangalar takroran kassir_____________________________________________tomonidan nazoratchi _____________________________ (qayta sanagan kassirning F.I.O.) ‎ ‎ ‎‎(nazoratchi F.I.O.) ‎ ‎‎________________________________________________ kuzatuvi ostida toʻliq qayta sanab koʻrilganida haqiqatda ham ‎______________________________soʻmlik ____________________________________________borligi tasdiqlandi. ‎‎(summa raqam va soʻz bilan) ‎ ‎‎‎(ortiqcha/ kamomad /toʻlovga yaroqsiz / qalbaki pul)‎‎‎ ‎ ‎ ‎ Aniqlangan ______________________________________________ soʻmlik _______ dona qalbaki pullarda, ularning (umumiy summasi raqam va soʻz bilan) ‎ ‎ ‎ nominal qiymati, seriyasi, tartib raqami va ishlab chiqarilgan yili quyidagicha qayd etilgan: ‎________soʻmlik, seriyasi:______, tartib raqami___________, ishlab chiqarilgan ______ yil; ‎________soʻmlik, seriyasi:______, tartib raqami____________, ishlab chiqarilgan ______ yil; ‎________soʻmlik, seriyasi:______, tartib raqami____________, ishlab chiqarilgan ______ yil. ‎Aniqlangan qalbaki pullar boʻyicha ___________________________ichki ishlar boʻlimiga yozma ravishda xabar berildi. ‎Ushbu tuzilgan dalolatnomaga quyidagilar ilova qilinmoqda (mavjud boʻlmagan ashyolar ustidan chiziq tortib oʻchirilsin): — toʻlovga yaroqsiz/qalbaki pul aniqlangan bogʻlamning ustki nakladkasi; ‎— banknotlar bogʻlami (tangali qop ogʻzi) oʻralgan tizimcha plombasi bilan; ‎— klishe bosilgan sellofan paket; ‎— dastaning toʻliq 10 ta banderoli (tangali qopning yorligʻi). ‎Aniqlangan kamomad (shu jumladan, toʻlovga yaroqsiz / qalbaki pullar) summasini _______________________bankning ________________________________-hisobvaragʻiga naqd pulsiz hisob-kitob orqali oʻtkazib berishingizni soʻraymiz. ‎Banknotlar bogʻlami / qopchadagi tangalarni qayta sanash natijalari boʻyicha tuzilgan ushbu dalolatnomada qayd etilgan maʼlumotlarni toʻgʻri ekanligini tasdiqlab, imzo chekuvchilar: ________________ ‎(lavozimi) ‎ ‎________________ ‎ (lavozimi) ________________ ‎(lavozimi) ‎‎______________________________________ ‎(F.I.O.) ‎‎______________________________________ ‎ (F.I.O.) ‎ ______________________________________ ‎ (F.I.O.) ‎‎____________________ ‎(imzo) ‎‎____________________ ‎(imzo) ‎____________________ ‎(imzo) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 22-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (bank / filial nomi) ‎ ‎ ‎ ‎Qayta sanash kassasida aniqlangan ‎kassa xatoliklarini qayd etish ‎K I T O B I ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___yil “_____”__________________da boshlandi ‎ ‎20___yil “_____”__________________da yakunlandi ‎ ‎

Sana Xoʻjalik yurituvchi subyekt nomi (yoki pul bogʻlamini shakllantirgan kassirni F.I.O.) Sumka (qop)ning (yoki pul bogʻlamining plombir, klishe) raqami Aniqlangan kassa xatoligining turi va summasi Xatolikni aniqlagan kassirning F.I.O. ortiqcha kamomad shu jumladan toʻlovga yaroqsiz qalbaki

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 25-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining banknot va tangalarini toʻlovga yaroqli ekanligini aniqlash

1. Oʻzbekiston Respublikasi hududida qonuniy toʻlov vositasi hisoblangan va ularning haqiqiyligi shubha tugʻdirmaydigan, tegishli himoya belgilariga ega boʻlgan hamda yetarli miqdorda oʻzining hajmini saqlab qolgan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining banknot va tangalari toʻlovga yaroqli hisoblanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida faoliyat yuritayotgan barcha xoʻjalik yurituvchi subyektlar tegishli himoya belgilariga ega boʻlgan quyidagi banknotlarni hech qanday moneliksiz toʻlovga qabul qilishlari va tushum puli sifatida banklarga topshirishlari lozim:

har qanday qismida teshik yoki yirtilish boʻlgan, qogʻozi siyqalangan (ishqalanish oqibatida yupqalashib, yumshoq qogʻoz koʻrinishiga kelib qolgan) hamda dogʻlari boʻlgan va turli rasm va (yoki) yozuvlar yozilgan banknotlar;

yirtilib boʻlaklarga ajralgan va yelimlangan pullar — agar pulning qismlari shubhasiz bitta banknotga tegishli boʻlsa;

boʻyoq moddalari yoki kislota toʻkilgan, tabiiy rangi oʻzgargan, kuygan, boʻyalgan yoki chizilgan pullar;

umumiy hajmining 55 foizidan kam boʻlmagan qismini saqlab banknotlar.

2. Bank kassasiga mijozlar tomonidan tegishli himoya belgilari mavjud boʻlgan lekin, jiddiy shikastlangan (xususan, katta bir qismi yaʼni, banknot umumiy hajmining kamida 40 — 45 foizi mavjud boʻlmagan) banknotlar taqdim etilsa, ularning toʻlovga yaroqli ekanligini aniqlashda maxsus katakchalardan foydalanish lozim.

Ushbu maxsus katakchalar soni 200 tani tashkil etib, gorizontal joylashgan 20 ta katak banknot enining uzunligini, vertikal joylashgan 10 ta katak esa banknot boʻyining uzunligini tashkil etadi.

3. Markaziy bank tomonidan muomalaga kiritilgan banknotlarning (100 foiz hajmi) toʻliq maydoni quyidagi oʻlchamlarni:

1000 (2001-yil namunasidagi), 5000 (2013-yil namunasidagi), 10000 (2017-yil namunasidagi), 50000 (2017-yil namunasidagi) va 100000 (2019-yil namunasidagi) soʻmlik banknotlar uchun katak maydoni 144 x 78 mm.ni;

2021-yil namunasidagi 2000 va 5000 soʻmlik banknotlar uchun katak maydoni 142 x 69 mm.ni;

2021-yil namunasidagi 10 000, 20 000 va 50 000 soʻmlik banknotlar uchun katak maydoni 147 x 69 mm.ni;

2021-yil namunasidagi 100 000 soʻmlik va 2022-yil namunasidagi 200 000 soʻmlik banknotlar uchun katak maydoni 152 x 69 mm.ni tashkil etadi.

Shuning uchun ham banknotlar nominal qiymatini inobatga olingan holda ularning toʻlovga yaroqli ekanligini aniqlashda har bir guruh uchun mos oʻlchamdagi (kataklari soni 20x10 boʻlgan) alohida kataklardan foydalanilishi shart.

4. Shikastlanish turidan qatʼi nazar, (shakli buzilgan, pachoqlangan, siyqalangan (ishqalanish oqibatida metalli yupqalashgan), teshilgan, qirqilgan, sindirilgan, ishqorga solingan, biror bir metall bilan payvandlangan, olovda eritilgan, koʻkarib va qorayib ketgan) oʻzining toʻla hajmini va old tomonidagi qiymati tasvirini saqlab qolgan hamda haqiqiyligiga shubha tugʻdirmaydigan metall tangalar toʻlovga yaroqli hisoblanadi.

5. Bank kassasiga naqd pullar kirim qilinayotganida, ular kassirlar tomonidan saralanishi hamda “muomalaga yaroqli”, “eskirgan”, “toʻlovga yaroqsiz” pullar toifalariga ajratilishi kerak.

“Muomalaga yaroqli” boʻlgan banknotlar toifasiga siyqalanmagan (banknot qogʻozining mustahkamligi, uni yana muomalada aylanishi uchun imkoniyat beradigan darajada mustahkam) hamda shikastlanganligi quyidagi darajada boʻlgan banknotlar kiradi:

hech qanday shikastlanish belgilariga ega boʻlmagan banknotlar;

banknotning ayrim qismiga (yoki qismlariga) yozilgan yozuvlar yoki boʻyalgan (boʻyoq toʻkilgan) joyi banknot umumiy hajmining 5 foizidan oshmaydigan (yaʼni, yozuvlarning egallab turgan umumiy maydoni, 200 ta katakchaning 10 tasidan oshmasa) hamda pulning nominalini yoki uning haqiqiyligini aniqlashga xalaqit bermaydigan banknotlar;

banknotning yirtilgan, teshilgan joyini diametri yoki yirtilib tushgan burchagi (qismi) 1 sm.dan oshmaydigan hamda ushbu shikastlanishlar banknotning nominalini yoki uning haqiqiyligini aniqlashga xalaqit bermaydigan banknotlar;

rangi keskin tarzda oʻzgarmagan banknotlar.

6. Banknotni siyqalanish yoki shikastlanish darajasi ushbu qoidaning 5-bandida sanab oʻtilgan talablarga javob bermaydigan hamda haqiqiyligi shubha uygʻotmaydigan, shuningdek, banknot umumiy hajmining 55 foizidan kam boʻlmagan qismi saqlanib qolgan banknotlar “eskirgan” pullar toifasiga kiritilishi lozim.

7. Banknot umumiy hajmining 55 foizidan kam qismi saqlanib qolgan boʻlsa yoki tegishli himoya belgilariga ega boʻlmagan banknotlar yaʼni, “qalbaki” pullar hamda banknotdagi uning nominal qiymatini aks ettiruvchi yozuv va raqamlarni oʻzgartirish orqali hosil qilingan “soxta” pullar — “toʻlovga yaroqsiz” pullar toifasiga kiritiladi.

8. “Davlat Belgisi” MCHJ korxonalari tomonidan nuqsonli banknot va tangalar ishlab chiqarilganligi aniqlansa, bank hech qanday moneliksiz, Markaziy bankning Hisob-kitob kassa markazlarida, ularni “muomalaga yaroqli” pullarga almashtirib olishlari mumkin.

Bunda, bank tomonidan ushbu nuqsonli banknot va tangalar Markaziy bankning Bosh boshqarmalari Hisob-kitob kassa markazlariga topshirilishi lozim.

9. Mijozlar nuqsonli, shikastlangan va oʻzining yetarli miqdordagi (55 foizdan kam boʻlmagan) hajmini saqlab qolgan hamda haqiqiyligi shubha oʻygʻotmaydigan banknotlarni bank kassalarida “muomalaga yaroqli” pullarga almashtirib olishlari mumkin.

10. Shikastlangan banknotni uning nominal qiymatini inobatga olgan holda, unga mos keluvchi (tegishli oʻlchamdagi) kataklarga shunday joylashtirilishi kerakki, bunda uning saqlanib qolgan qismi kataklarning chetki chegaralaridan boshlab joylashtirilgan boʻlishi lozim.

Joylashtirilgan banknotning shikastlangan qismi uning konturi boʻylab chizib chiqiladi va banknotning saqlanib qolgani qismi toʻliq band etgan kataklar soni sanab chiqiladi.

Soʻngra, banknotning saqlanib qolgan qismini konturi boʻylab, toʻliq band etilmagan (kamida yarmi band etilgan) kataklar soni sanab chiqiladi va ikkita shunday yarmi band etilgan katakchalar — bitta butun katak hisoblangan holda, ushbu hisoblangan butun kataklar umumiy soni, shikastlangan banknot toʻliq band etgan kataklar soniga qoʻshiladi.

Hisoblash natijalariga koʻra, banknotning saqlanib qolgan qismi 110 ta katakchani band etsa, yaʼni banknotning saqlanib qolgan qismi, uning umumiy hajmini 55 foizini (saqlanmagan qismi esa 90 ta katakchani, yaʼni, banknot umumiy hajmining 45 foizini) tashkil etsa, shuningdek, banknotning shikastlanish turi va shikastlangan qismining qanday joylanishidan qatʼi nazar, bunday banknotlar “toʻlovga yaroqli” hisoblanadi.

11. Himoya belgilari mavjud boʻlgan banknot bir necha qismlarga boʻlingan boʻlib, uning bir katta boʻlagini (qismini) egallab turgan maydoni 55 foizdan kam boʻlmasa yoki banknotning bir necha qismlari soʻzsiz bir banknotga tegishli boʻlib, ularning egallagan maydoni 55 foizdan kam boʻlmagan taqdirda — bunday banknotlar ham “toʻlovga yaroqli” deb hisoblanadi.

Shuningdek, himoya belgilari mavjud boʻlgan banknot bir nechta boʻlaklarga boʻlingan boʻlib, uning banknot umumiy hajmining 55 foizidan katta boʻlgan boʻlagi mavjud boʻlib, unda pulning seriyasi va tartib raqami qayd etilgan qismlari saqlanib qolmagan boʻlsa ham bunday banknotlar “toʻlovga yaroqli” hisoblanadi.

12. Jiddiy shikastlangan banknotlarni oʻrab-bogʻlash yoki tashish vaqtda banknotni saqlanib qolgan qismini asrash maqsadida, ushbu banknot kalkaga yoki yupqa qogʻozga yelimlanishi lozim. Shuningdek, bir banknot bir nechta banknot boʻlaklaridan shakllantirilganligi aniqlansa, har bir banknotga tegishli boʻlgan boʻlaklar alohida yupqa qogʻoz (kalka)ga yelimlangan (qogʻoz yordamida banknotning toʻliq hajmi shakllantirilgan) holda, banknot umumiy hajmining 55 foizini saqlab qolmagan banknotlar “toʻlovga yaroqsiz” banknotlar toifasiga kiritilishi hamda ushbu banknotlarning nominal qiymati qanday ekanligidan qatʼi nazar, ularning har biri “1 soʻm” shartli bahoda 90145 — “Toʻlovga yaroqsiz banknot va tangalar” balansdan tashqari hisobvaragʻiga kirim qilinishi kerak.

13. Banknot va tangalarning toʻlovga yaroqli ekanligi yoki yaroqli emasligi boʻyicha xulosani, uni qabul qilayotgan bank (filial) mutaxassislari tomonidan chiqariladi. Agarda, bank (filial) mutaxassislari naqd pullarni toʻlovga yaroqli ekanligini aniqlash borasida asosli xulosa chiqarishga qiynalsalar, bunday hollarda shubhali naqd pullar ekspertizaga qabul qilinishi lozim.

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 26-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎004-shakl ‎‎__________________________________________________________________________________________________ ‎ (bank / filial nomi) ‎ ‎ ‎ ‎‎‎ Bank (filial) kassasiga naqd pul va boshqa qimmatliklar ‎saqlash uchun topshirilganligini tasdiqlovchi ‎KVITANSIYA KITOBCHASI ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎________________________-raqamdan ‎ ‎ ‎ ‎‎_______________________-raqamgacha ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎

T/r Saqlash uchun naqd pul va qimmatliklar qabul qilinganligini tasdiqlovchi kvitansiya Shu jumladan (notoʻgʻri toʻldirilgan) yaroqsiz kvitansiya Imzolar berilgan sana raqami berilgan xoʻjalik yurituvchi subyekt mijoz vakili bank (filial) nomi xodimining F.I.O. soni seriyasi raqami bosh buxgalteri Nazoratchisi

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 27-ILOVA

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 28-ILOVA

_____________________________________________________ (bank / filial nomi) 20 ___ yil “_____” ____________________ga KUNLIK KASSA AYLANMALARI BOʻYICHA YIGʻMA MAʼLUMOTNOMA 111-shakl T/r Kassa operatsiyalari turi Hujjatlar soni (dona) Summasi (soʻmda) 1. Bir kunlik jami kirim shu jumladan: Balans hisobvaraqlari boʻyicha Balansdan tashqari hisobvaraqlar boʻyicha 2. Bir kunlik jami chiqim shu jumladan: Balans hisobvaraqlari boʻyicha Balansdan tashqari hisobvaraqlar boʻyicha Kassa mudiri __________________________ (F.I.O.) __________________ (imzo) Ushbu yigʻma maʼlumotnoma 109 va 110-shakldagi maʼlumotnomalar hamda buxgalteriya hisobi (jurnali) maʼlumotlari bilan taqqoslandi. Bosh buxgalter __________________________ (F.I.O.) __________________ (imzo)

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 29-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 171-shakl ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (bank / filial nomi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ PUL OMBORIDAGI QATʼIY HISOBDA TURUVCHI BLANKLAR HAMDA ‎SAQLANAYOTGAN QIMMATLIKLAR QOLDIGʻINI QAYD ETISH ‎‎K I T O B I ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___yil “_____”__________________da boshlandi ‎ ‎20___yil “_____”__________________da yakunlandi ‎ ‎

Qatʼiy hisobda turuvchi blankalar nomi Bank ish kuni oxiriga qatʼiy hisobda turuvchi blankalar qoldigʻi (soʻmda) ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . 20___ yil 20___ yil 20___ yil 20___ yil 20___ yil 20___ yil Naqd pul chek daftarchasi Bank omonat daftarchalari JAMI: Saqlanayotgan qimmatli qogʻozlar va boshqa qimmatbaho buyumlar nomi Bank ish kuni oxiriga saqlash uchun qabul qilingan qimmatliklar qoldigʻi (soʻmda) ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . ____ . 20___ yil 20___ yil 20___ yil 20___ yil 20___ yil 20___ yil 1. Saqlanayotgan qimmatbaho buyumlar (93609-balansdan tashqari hisobvaragʻi boʻyicha): 2. _____________________________________________________-balansdan tashqari hisobvaragʻi boʻyicha: 3. _____________________________________________________-balansdan tashqari hisobvaragʻi boʻyicha: 4. _____________________________________________________-balansdan tashqari hisobvaragʻi boʻyicha: 5. _____________________________________________________-balansdan tashqari hisobvaragʻi boʻyicha: JAMI: Bank / filial rahbari ___________ ___________ ___________ ___________ ___________ ___________ Bosh buxgalteri ___________ ___________ ___________ ___________ ___________ ___________ Kassa mudiri ___________ ___________ ___________ ___________ ___________ ___________ (imzo) (imzo) (imzo) (imzo) (imzo) (imzo)

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 30-ILOVA

Saqlash muddati — 5 yil ____________________________________ bank __________________________________ filiali 20____ yil “____” ______________________________ga KUNLIK KASSA HUJJATLARINING YIGʻMAJILDI Kassa hujjatlari Soni (donada) Summasi jami shu jumladan alohida yigʻmajildda jami shu jumladan alohida yigʻmajildda 1. Balans hisobvaraqlari boʻyicha kirim kassa hujjatlari 2. Balans xisobvaraqlari boʻyicha chiqim kassa hujjatlari 3. Balansdan tashqari hisobvaraqlar boʻyicha kirim kassa hujjatlari 4. Balansdan tashqari hisobvaraqlar boʻyicha chiqim kassa hujjatlari Kassa xodimi (F.I.O.) (imzo) Kassa mudiri (F.I.O.) (imzo) Tekshirdi: Bosh buxgalter (F.I.O.) (imzo)

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 31-ILOVA

_________________________bank ________________________filiali Pul omboridagi ____________-sonli seyfda (stellajda, temir shkafda) saqlanayotgan naqd pul va boshqa qimmatliklar R Oʻ Y X A T I T/r Sana Naqd pul va boshqa qimmatliklar Kassa mudiri nomi (nominal) qiymati dastlabki qoldiq summasi kirim summasi chiqim summasi joriy qoldiq summasi F.I.O. imzosi

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 32-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 121-shakl ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (bank / filial nomi) ‎ ‎ ‎ ‎NAQD CHET EL VALYUTASI VA CHET EL VALYUTASIDAGI ‎TOʻLOV HUJJATLARI QOLDIGʻINI QAYD ETISH ‎‎K I T O B I ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___yil “_____”__________________da boshlandi ‎ ‎20___yil “_____”__________________da yakunlandi ‎ ‎

Naqd chet el valyutalarining nomlari Naqd chet el valyutalarining qoldiqlari (nominal qiymatlari boʻyicha) ____.____. 20____ ____.____. 20____ ____.____. 20____ ____.____. 20____ ____.____. 20____ AQSH dollari Yevro Chet el valyutasidagi toʻlov hujjatlari Chet el valyutasidagi toʻlov hujjatlarining qoldiqlari (nominal qiymatlari boʻyicha) ____.____. 20____ ____.____. 20____ ____.____. 20____ ____.____. 20____ ____.____. 20____ Boshqaruvchi: Bosh buxgalter: Kassa mudiri: (imzolar) (imzolar) (imzolar) (imzolar) (imzolar)

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 32a-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 121A-shakl ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ________________________________________ (bank / filial nomi) ‎ESKIRGAN NAQD CHET EL VALYUTALARI ‎‎QOLDIGʻINI QAYD ETISH ‎K I T O B I ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20__ yil “___” _________________ da boshlandi. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20__ yil “___” _________________ da yakunlandi. ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ Eskirgan nakd chet el valyutalarining nomlari Eskirgan naqd chet el valyutalarining qoldiqlari ‎(nominal qiymatlari boʻyicha) ___.___ 20__ ___.___ 20__ ___.___ 20__ ___.___ 20__ ___.___ 20__ AQSH dollari Yevro ... Boshqaruvchi: Bosh buxgalter: Kassa mudiri: (imzolar) (imzolar) (imzolar) (imzolar) (imzolar) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 36-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 141a-shakl ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (bank / filial nomi) ‎ ‎ ‎ ‎“ESKIRGAN” TOIFADAGI BANKNOT VA TANGALAR HISOBINI YURITISH ‎‎K I T O B I ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___yil “_____”__________________da boshlandi ‎ ‎20___yil “_____”__________________da yakunlandi ‎ ‎

“Eskirgan” toifadagi naqd pullar hisobvaragʻi 10198000________________________ “Eskirgan” toifadagi naqd pullar: sana_____/______/ 20___ yil sana_____/______/ 20___ yil sana_____/______/ 20___ yil hujjatlar soni summasi (soʻmda) hujjatlar soni summasi (soʻmda) hujjatlar soni summasi (soʻmda) Kun boshiga qoldiq Kirim Chiqim Kun oxiriga qoldiq Banknotlar nominal qiymati Kun oxiriga “eskirgan” toifadagi naqd pullar qoldiqlari sana_____/______/ 20___ yil sana_____/______/ 20___ yil sana_____/______/ 20___ yil Jami banknotlar: Tangalar nominal qiymati Kun oxiriga Markaziy bankka topshiriladigan tangalar qoldiqlari sana_____/______/ 20___ yil sana_____/______/ 20___ yil sana_____/______/ 20___ yil Jami tangalar: HAMMASI: Bank / filial rahbari imzolar imzolar imzolar Bosh buxgalteri Kassa mudiri

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 37-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 161-shakl ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (bank / filial nomi) _________________________________________________________________________________________________ ‎(qoʻriqlash uchun topshiriladigan bank / filial binosidagi obyektning toʻliq nomi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ PUL OMBORINI OCHILISHI, YOPILISHI HAMDA QOʻRIQLASH XIZMATI XODIMIGA TOPSHIRILISHI VA UNDAN QABUL QILIB OLINISHINI QAYD ETISH ‎‎K I T O B I ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___yil “_____”__________________da boshlandi ‎ ‎20___yil “_____”__________________da yakunlandi ‎ ‎

Sana Qoʻriqlash uchun qabul qilib olingan pul omborlarining toʻliq nomi raqami eshiklariga bosilgan muhr va plombirlarning nomi va raqami ochish va yopish huquqiga ega boʻlgan bank masʼul shaxslarining F.I.O. ochilgan vaqti yopilgan vaqti bank masʼul shaxslariga topshirgan qoʻriqlash xizmati xodimining imzosi qoʻriqlash uchun qabul qilib olgan qoʻriqlash xizmati xodimining imzosi soat daqiqa bank masʼul shaxslarining imzosi soat daqiqa bank masʼul shaxslarining imzosi

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 38-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (bank / filial nomi) ‎__________________________________________________________________________________________________ ‎ (texnik qoʻriqlash punktiga topshiriladigan bank / filial binosidagi obyektning toʻliq nomi) ‎ ‎ ‎ ‎PUL OMBORINI TEXNIK QOʻRIQLASH PUNKTIGA ‎TOPSHIRILISHI VA UNDAN QABUL QILIB OLINISHINI QAYD ETISH ‎‎K I T O B I ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___yil “_____”__________________da boshlandi ‎ ‎20___yil “_____”__________________da yakunlandi ‎ ‎

Sana Texnik qoʻriqlash punktiga (TQP) topshiriladigan pul omborlarini toʻliq nomi raqami TQPga topshirilgan vaqti TQPga topshirgan bank masʼul xodimining F.I.O. qabul qilib olgan TQP xodimining (operatorining) F.I.O. TQPdan qabul qilib olingan vaqt TQPdan qabul qilib olgan bank (filial) masʼul xodimining F.I.O. topshirgan TQP xodimining (operatorining) F.I.O. soat daqiqa soat daqiqa

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 39-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_______________________________________________bank _______________________________________filiali ‎ ‎ ‎ ‎Muhr, toʻrtburchak muhr va kalitlar hisobini yuritish hamda ularning ‎harakatini qayd etish ‎DAFTARI ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎Boshlangan: 20______ _________________________ da ‎ ‎Tugallangan: 20______ _________________________ da ‎ ‎

T/r Muhr, toʻrtburchak muhr va kalitlarning nomi (raqami) ishda foydalanish uchun bankka qaytarib berilgan sanasi qabul qilib olgan kassa xodimi yoki boshqa masʼul shaxs topshirilgan sanasi qabul qilib olgan masʼul shaxs (xodim) F.I.O. lavozimi imzosi F.I.O. imzosi

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 40-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_______________________________________________bank _______________________________________filiali ‎ ‎ ‎ ‎Plombir va klishelar hisobini yuritish hamda ularning ‎harakatini qayd etish ‎DAFTARI ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎Boshlangan: 20______ _________________________ da ‎ ‎Tugallangan: 20______ _________________________ da ‎ ‎

T/r Plombir va klishening nomi (raqami) ishda foydalanish uchun bankka (filialga) qaytarib berilgan sanasi qabul qilib olgan kassa xodimi yoki boshqa masʼul shaxs topshirilgan sanasi qabul qilib olgan masʼul shaxs (xodim) F.I.O. lavozimi imzosi F.I.O. imzosi

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 41-ILOVA

‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 123-shakl ‎‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ (bank / filial nomi) ‎ ‎ ‎ ‎PUL OMBORIDAN NAZORATDA QAYTA SANASH UCHUN OLIB ‎CHIQILGAN HAMDA PUL OMBORIGA QAYTARILGAN ‎NAQD PUL VA BOSHQA QIMMATLIKLARNI QAYD ETISH ‎‎K I T O B I ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ 20___yil “_____”__________________da boshlandi ‎ ‎20___yil “_____”__________________da yakunlandi ‎ ‎

Sana Pul omboridan olib chiqilayotgan naqd pul va boshqa qimmatliklar Naqd pul va boshqa qimmatliklar pul omboriga qaytarib qoʻyildi nomi soni qiymati summasi (raqam va soʻz bilan) olib chiqish maqsadi qabul qilib olgan nazoratchi-kassir Uch moddiy javobgar shaxsning F.I.O. imzosi F.I.O. imzosi

TASDIQLOVCHI YOZUV * Ushbu kitobda raqamlangan va ip bilan tikilgan jami _______________________________________________________ varaqlar mavjud (soni raqam va soʻz bilan yoziladi) _____________-raqamdan ___________-raqamgacha Bankning Rahbari: _____________________________________________________________________________ _________________ (F.I.O.) (imzo) Bosh buxgalteri: ______________________________________________________________________ _________________ (F.I.O.) (imzo) Kassa mudiri: ________________________________________________________________________ _________________ (F.I.O.) (imzo) M.U. 20______yil “______”____________________________________________________________________

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 42-ILOVA

MUDDATLI ISHONCHNOMA 173-shakl INKASSATSIYA XIZMATI ___________________________________________ inkassatsiya (inkassatsiya xizmati nomi) 20____ yil “___” ___________________ __ _________ __- son ISHONCHNOMA Ushbu ishonchnoma_____________________________________ (kim tomonidan berildi) inkassator ___________________________________________ga (inkassator F.I.O.) _____________________________________________ xizmati (inkassatsiya xizmati rahbarining F.I.O.) tomonidan mijozlar bilan tuzilgan shartnomalarga asosan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning naqd pul tushumlari solinib plombalangan yoki boʻsh inkassatsiya sumka(qop)larini qabul qilib olish uchun berildi ISHONCHNOMANING AMAL QILISH MUDDATI 20____ yil “_____” ______________________gacha __________________________________ ning ____________ imzosi (inkassatorning F.I.O.) ____________________ (imzosi) Inkassatsiya xizmati _________________________________________________________ _______ (inkassatsiya xizmati nomi) Inkassatsiya xizmati rahbari: __________________________________________________ ____________ ___________________________ (F.I.O.) _____________________________ (imzosi) M . Oʻ . (inkassatsiya xizmatining muhri (mavjud boʻlsa)

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 44-ILOVA

‎‎ ‎BIR MARTALIK ISHONCHNOMA ‎ 179-shakl‎‎ ‎‎‎‎INKASSATSIYA XIZMATI ____________________________________________________ (nomi) ‎inkassatsiya xizmati ‎ ‎_______-son ‎ ‎ISHONCHNOMA MILKI ‎ ‎ ‎ ‎‎Inkassatorlar guruhi boshligʻi_______________________ __________________________________________________ga (F.I.O.) ____________________________________________________ (bank / filial nomi) ‎_____________________________________ dan qabul qilib __________________________________ shahri (tumani)dagi _____________________________________ bank (filial)ga ‎(HKKM / bank nomi) ‎yetkazib berish uchun __________________________________ ________________________________________________________________________________________________________ (summasi soʻz bilan yoziladi) ______________________________________________soʻmlik naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qilib olish uchun ____ berildi. _____________________________________________ ‎Markaziy bankning 20__ yil “___” ___________ dagi ________ _________________-son Xizmat farmoyishi _______________ ‎‎Ishonchnoma 20__ yil “__” ________ gacha haqiqiydir.‎ ________ ‎ INKASSATSIYA XIZMATI ‎‎Ishonchnoma 20___ yil “___” ________ gacha haqiqiydir va ‎u suratli guvohnoma bilan birga koʻrsatilishi shart. ‎ ‎_____________________________ inkassatsiya xizmati ‎ (inkassatsiya xizmati nomi) ______________ ‎ ‎_________-son ISHONCHNOMA ‎ ‎ ‎Inkassatsiya guruhi boshligʻi __________________________ __________________________________________________ga (F.I.O.) ___________________________________________________ (summasi soʻz bilan yoziladi) ___________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________soʻmlik naqd pul va boshqa immatliklarni ______________________ _____________________________ (bank / filial nomi) ________________________________________________________________________dan olib ___________shahri (tumani)dagi________________________________________________ ‎(HKKM / bank nomi) _________________________________________________ ga yetkazish uchun berildi. ‎ ‎Inkassatorlar guruhi boshligʻining shaxsiy imzosi _________ ‎______________ tasdiqlandi .__________________________ ‎ (imzo) ____________________________________ ‎20__ yil “___” _____________dagi ___-son Xizmat farmoyishi asosida topshiriqni bajarish uchun vakolat berildi. ‎‎‎ ‎ ‎‎ ‎(44-ilovaning orqa tomoni) ‎‎ ‎ ‎ ‎NAQD PUL VA BOSHQA QIMMATLIKLARNI KUZATIB BORISH UCHUN TAYINLANGAN INKASSATORLAR GURUHI TARKIBIGA KIRITILGAN INKASSATORLAR ‎ ‎R Oʻ Y X A T I ‎ ‎1._______________________________________________ (F.I.O.) ‎2._______________________________________________ ‎ ‎3._______________________________________________ ‎ ‎4._______________________________________________ ‎ ‎5._______________________________________________ ‎ ‎6._______________________________________________ ‎ ‎7._______________________________________________ ‎ ‎Amaldagi yoʻriqnomaga muvofiq inkassatorlar tegishli ____ hujjatlarga imzo qoʻyadilar.___________________________ ‎ ‎__________________________________ inkassatsiya xizmati (inkassatsiya xizmati nomi) __________________ ‎rahbari: ___________________ ________________________ ‎(imzo) __________________ ‎__________________________________ inkassatsiya xizmati (inkassatsiya xizmati nomi) ______________________ ‎ ‎bosh buxgalteri: __________________ ____________________ ‎(imzo) _______ ‎20__ yil “ ___” ______________ ________________________ ‎‎M.Oʻ. __________________________________________ ‎ ‎‎ ‎NAQD PUL VA BOSHQA QIMMATLIKLARNI KUZATIB BORISH UCHUN TAYINLANGAN INKASSATORLAR GURUHI TARKIBIGA KIRITILGAN INKASSATORLAR ‎ ‎ R Oʻ Y X A T I ‎ ‎1.__________________________________________________ (F.I.O.) 2.__________________________________________________ ‎ ‎3.__________________________________________________ ‎ ‎4.__________________________________________________ ‎ ‎5.__________________________________________________ ‎ ‎6.__________________________________________________ ‎ ‎7.__________________________________________________ ‎‎Ishonchnomani oldim: ________________________________ ___________________________________________________ (inkassatsiya guruhi boshligʻi F.I.O.) _____________________________________ ‎_____________ _____________________________________ ‎ (imzo) ‎‎20___ yil “___” _____________ ‎‎‎ _______________________ ‎ ‎Imzo: _____________________________________________ ‎‎20__ yil “___” _____________ _______________________ ‎

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 45-ILOVA

‎‎Joʻnatilayotgan naqd pullarning _______________ ‎R Oʻ Y X A T I * _________ -son ‎ ‎‎20 ___ yil “___” _____________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎_______________shahri (tumani) ‎‎Joʻnatuvchi bank nomi ______________________________________________________________________________ ‎Qabul qiluvchi bank nomi ____________________________________________________________________________ ‎Inkassatorlar guruhi rahbari __________________________________________________________________ orqali __________________________ ‎(F.I.O.) ‎____________________________________________________________________________ pullar quyidagi roʻyxatga ‎ (“yangi”, “muomalaga yaroqli”, “eskirgan”, “toʻlovga yaroqsiz”) ‎‎‎asosan joʻnatilmoqda. Joʻnatilgan naqd pullarni qabul qilib olinganligi va tegishli hisobvaraqqa belgilangan tartibda kirim qilinganligini belgilangan tartibda tasdiqlashingizni soʻraymiz. T/r‎ Banknotlar qiymati‎‎ ‎‎Summasi ‎‎Qoplar soni ‎‎Qoplar raqami ‎‎Plombir raqami 1.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 2.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 3.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 4.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 5.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 6.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 7.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎‎ JAMI:‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ T/r‎ ‎‎Tangalar qiymati ‎‎Summasi Qoplar soni ‎‎ Qoplar raqami ‎‎ Plombir raqami ‎‎ 1.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 2.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ 3.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ JAMI:‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ Hammasi: _______________________________________________________________________________________ ‎(summa raqam va soʻz bilan) ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ ‎‎_________________________ rahbari ‎ (bank/filial nomi) _______ ‎‎Bosh buxgalteri ‎‎Kassa mudiri ‎ _________________________‎‎ (F.I.O.) ‎ ‎_________________________‎‎ (F.I.O.) _________________________‎‎ (F.I.O.) ‎_________________________ ‎ ‎ ________________ (imzo) ‎‎ ‎________________ ‎‎ ‎(imzo) ‎‎________________ ‎‎‎ (imzo) ‎‎ ‎‎ ‎________________ ‎ ‎ ‎‎‎M.Oʻ. (Joʻnatuvchi bankning muhri) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎ ‎‎(45-ilovaning orqa tomoni) ‎T I L X A T ‎ ‎20 _____ yil “_____” ___________________ da inkassatorlar guruhi rahbari tomonidan‎ roʻyxatda koʻrsatilgan ____________________________________________________________________________________________soʻmlik ‎ (F.I.O.) ‎ naqd pullar toʻliq qabul qilib olindi. __________________________________________________________________ ‎Naqd pullar ___________________________________________________________ tekshirilib qabul qilib olindi. ‎ (birma-bir, donalab, yorliqdagi yozuvlari boʻyicha boʻyicha dasta va bogʻlamlar boʻyicha) ________________________ ‎‎ ‎Izoh: naqd pullar qabul qilib olinganligi toʻgʻrisida imzolangan ushbu roʻyxat unda qayd etilgan naqd pullarni hisobdan chiqarish uchun asos boʻla olmaydi. ‎ ‎ ‎ _________________________ rahbari ‎ (bank nomi) ________ ‎‎Bosh buxgalteri ‎‎Kassa mudiri ‎‎‎Naqd pullarni topshirgan ‎inkassatorlar ‎‎‎‎ ‎ ‎‎_________________________‎‎ ‎ (F.I.O.) ‎ ‎ ‎ ‎_________________________‎‎ ‎ (F.I.O.) _________________________‎‎ ‎ (F.I.O.) ‎ ‎‎_________________________‎‎ ‎ (F.I.O.) ‎ ‎_________________________ ‎‎‎ (F.I.O.) _________________________‎‎ ‎ (F.I.O.) _________________________ ‎‎‎ (F.I.O.) ‎ ‎_________________________‎‎ ‎ (F.I.O.) ‎ ‎ ‎‎________________ ‎‎ ‎(imzo) ‎‎ ‎ ‎‎________________ ‎‎‎ (imzo) ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎________________ (imzo) ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎________________ ‎ _ ‎‎‎ (imzo) ‎ ‎ ‎________________ __ ‎ ‎‎‎(imzo) ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎________________ __ ‎ ‎‎‎ (imzo) ‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ________________ ‎ ‎‎‎ (imzo) ________________ ‎ ‎ ‎‎‎ (imzo) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎M.Oʻ. (Qabul qilib olgan bankning muhri) ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎

Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnomaga 46-ILOVA

Joʻnatilayotgan qatʼiy hisobda turuvchi blanklar va boshqa qimmatliklar ‎ R Oʻ Y X A T I ______________-son ‎‎ ‎ ‎‎ 20 ___ yil “___” ______________ ___________________________ ________________shahri (tumani) ‎Joʻnatuvchi bank nomi _________________________________________________________________ ‎Qabul qiluvchi bank nomi ______________________________________________________________ ‎Inkassatorlar guruhi boshligʻi ___________________________________________________ orqali ‎ __________________________________________________ (F.I.O.) ‎______________________________________________________________________________quyidagi roʻyxatga asosan _____________________________ (qatʼiy hisobda turuvchi blankalar /qimmatliklar nomi) ‎‎ ‎‎joʻnatilmoqda. Joʻnatilgan qatʼiy hisobda turuvchi blanklar / qimmatliklarni qabul qilib olinganligi va tegishli hisobvaraqqa belgilangan tartibda kirim qilinganligini belgilangan tartibda tasdiqlashingizni soʻraymiz. ‎ ‎‏ ‎‏T/r Joʻnatilayotgan qatʼiy hisobda turuvchi blankalar‎‎ ‎‎‏ ‎‎‏Nomi Daftar yoki kitobcha koʻrinishidagi blanklar ‎‎ ‎‎‏ ‎‎‏Alohida varaq koʻrinishidagi blanklar soni ‎‎ Varaqlardagi qayd etilgan ‎‎ daftar yoki kitobchalar soni‎‎‏‎‎ ‎‎‏varaqlar soni‎‎ Seriyasi‏ tartib raqami‎‎ raqamdan ‎‎ raqamgacha‎‎ 1.‎ ‎ ‎ 2.‎ ‎ 3.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ JAMI:‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‏ ‎‏T/r‎‏ Joʻnatilayotgan boshqa qimmatliklar‎‎ ‎‎‏Nomi ‎‎‏Qiymati‎ ‎‎‏Summasi Qimmatliklar solingan qoplar‎‎ ‏Bosilgan plombir raqami‎‎ soni‎‎ raqami‎‎ 1.‎ ‎ ‎ 2.‎ ‎ 3.‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ JAMI:‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎Hammasi: ____________________________________________________________________________________ ‎(summa raqam va soʻz bilan) ‎_________________________________________________________________________________________________ ‎ ‎___________________ rahbari ______GʻGʻ__ ______________________________________ ___________ _______________ ____ ‎ ‎(bank/filial nomi)‎ __________________________________________________ (F.I.O.) _______________________________________________ (imzo) ‎Bosh buxgalter _______________________ ______________________________________ ___________ _______________ ‎ ___________________________________________________ (F.I.O.) ________________________________________________ (imzo) ‎Kassa mudiri _______________________ ______________________________________ ___________ _______________ ___________________________________________________ ‎ (F.I.O.) ________________________________________________ (imzo) ‎M.Oʻ. (Joʻnatuvchi bank / filialning muhri) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‎(46-ilovaning orqa tarafi) T I L X A T‎‎ ‎ 20 ___ yil “___” ____________da ____________________inkassatsiya xizmati (boʻlinma) ‎ ‎‎inkassatorlar guruhi boshligʻi _________________________________________________ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎(F.I.O.)‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ tomonidan roʻyxatda koʻrsatilgan ________________________________________________‎‎ ‎ ________________________________________________________________________________________________soʻmlik ‎‎________________________________________________________________________________________________ (qatʼiy hisobdagi blanklar /qimmatliklar nomi) ‎‎_____________________________________________________________________________________________________ boʻyicha (birma-bir donalab, yorliqdagi yozuvlari boʻyicha, dasta va bogʻlamlar boʻyicha)‎‎ ‎‎sanab, tekshirib qabul qilib olindi. ‎ Izoh: Qatʼiy hisobda turuvchi blanklar / boshqa qimmatliklarni qabul qilib olinganligi toʻgʻrisida imzolangan ushbu roʻyxat unda qayd etilgan blanka / qimmatliklarni hisobdan chiqarish uchun asos boʻla olmaydi. ‎‎ ‎_______________________rahbari ‎ ‎ ‎‎ ‎__________________________________ ‎ ‎‎‎_____________ ‎ ‎‎(bank/filial nomi) ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (F.I.O.)‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (imzo)‎‎ ‎ ‎ ‎‎Bosh buxgalter ‎ ‎ ‎ __________________________________‎‎ ‎ _____________‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (F.I.O.)‎‎‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (imzo)‎‎ ‎ ‎ Kassa mudiri‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎__________________________________‎‎ ‎ _____________‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (F.I.O.)‎‎‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (imzo)‎‎ ‎‎ ‎ ‎‎Roʻyxatdagi qatʼiy hisobda turuvchi blanklarni/qimmatliklarni topshirgan inkassatorlar: ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ __________________________________‎‎‎‎ ‎ _____________‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (F.I.O.)‎‎‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (imzo)‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎‎__________________________________‎ ‎ _____________‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (F.I.O.)‎‎‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (imzo)‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎‎__________________________________ ‎ _____________‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (F.I.O.)‎‎‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (imzo)‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ __________________________________‎‎ ‎ _____________‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (F.I.O.)‎‎‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (imzo)‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ __________________________________‎‎ ‎ _____________‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (F.I.O.)‎‎‎‎ ‎‎ ‎ ‎ ‎ ‎ (imzo)‎‎ ‎‎ ‎ ‎ M.Oʻ. (qabul qilib oluvchi bank / filialning muhri) .

Markaziy bank raisi M. NURMURATOV

Toshkent sh.,

2018-yil 28-aprel,

16/21-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 02.07.2018-y., 10/18/3028/1418-son; 24.01.2019-y., 10/19/3028-1/2532-son, 03.07.2019-y., 10/19/3028-2/3366-son; 07.09.2019-y., 10/19/3028-3/3706-son; 22.10.2020-y., 10/20/3028-4/1407-son; 26.01.2021-y., 10/21/3285/0073-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son, 17.12.2021-y., 10/21/3028-5/1172-son; 31.12.2022-y., 10/22/3028-6/1142-son; 28.04.2023-y., 10/23/3028-7/0228-son; 03.01.2024-y., 10/24/3028-8/0024-son; 14.11.2024-y., 10/24/3028-9/0917-son; 16.12.2025-y., 10/25/3028-10/1170-son; 12.10.2026-y., 10/26/3028-11/1021-son)

lex.uz