📅 2018-yil 2-iyul · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2018-yil 2-iyul · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2018 йил 2 июль · Президент қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 2 июля 2018 г. · Постановления Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 2 July 2018 · Presidential resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Қарори
ДАСТУРИ
Ижтимоий реабилитация қилиш ва мослаштириш, шунингдек, оилавий-маиший зўрлик ишлатишнинг олдини олиш тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида
Мамлакатимизда фуқароларнинг эркинлик ва шахсий дахлсизликка доир ҳуқуқларини таъминлаш борасида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда, шахсга ўз имкониятларини рўёбга чиқариши учун самарали механизмлар яратилган, умуман жамият манфаатларини ишончли ҳимоя қилишни таъминлайдиган суд-ҳуқуқ тизими самарали фаолият кўрсатмоқда.
Бундан ташқари, жамиятнинг пойдевори сифатида оила институтини янада мустаҳкамлаш ва ривожлантириш, оила манфаатларини ҳимоя қилишнинг ҳуқуқий ва ижтимоий-иқтисодий асосларини кучайтириш, унинг хавфсизлигини ва уйғунлигини қўллаб-қувватлаш бўйича кенг кўламли чора-тадбирлар амалга оширилмоқда.
Кўрилган чоралар хотин-қизларнинг сиёсий ва ижтимоий фаоллигини ошириш, уларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига шак-шубҳасиз риоя қилиш, маънавий-ахлоқий асосларни ва оилавий қадриятларни мустаҳкамлаш учун пойдевор яратди.
Республикада оғир ижтимоий аҳволда қолган, шу жумладан жисмоний, ахлоқий ёки мулкий зарар етказиш натижасида содир этилган ҳуқуқбузарликлар туфайли жабр кўрган шахсларга кўмаклашиш ва ҳар томонлама ёрдам кўрсатиш бўйича инфратузилмани яратиш алоҳида аҳамиятга эга.
Шу билан бирга, амалиётда фуқароларнинг, энг аввало, ёрдамга муҳтож хотин-қизларнинг ҳуқуқларини қўшимча равишда таъминлаш, давлат органларининг фуқаролик жамияти институтлари, шу жумладан оммавий ахборот воситалари билан амалий муносабатларини кучайтириш, мазкур масалаларда жамоатчилик назорати жорий этилишини давом эттириш юзасидан кечиктириб бўлмайдиган чора-тадбирлар кўришни талаб қиладиган айрим муаммолар ва камчиликлар сақланиб қолмоқда.
Ижтимоий реабилитация қилиш ва мослаштириш, оилавий-маиший зўрлик ишлатишнинг олдини олиш тизимини тубдан такомиллаштириш мақсадида, шунингдек, 2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясида белгиланган вазифаларни инобатга олган ҳолда:
1. Ўзбекистон Республикасида фуқароларнинг, шу жумладан хотин-қизлар ва эркакларнинг тенг ҳуқуқлилиги кафолатлангани, шунингдек, қийноққа солганлик, зулм қилганлик ва бошқача тарзда шафқатсиз ёки инсон қадр-қимматини таҳқирловчи муомалада бўлганлик учун жавобгарлик белгилаб қўйилгани маълумот учун қабул қилинсин.
2. Қуйидагилар ижтимоий реабилитация қилиш ва мослаштириш, шунингдек, оилавий-маиший зўрлик ишлатишнинг олдини олиш тизимини такомиллаштиришнинг устувор йўналишлари этиб белгилансин:
ўз жонига қасд қилишга мойил хулқ-атворни ҳамда жамиятдаги ва оиладаги маънавий-ахлоқий муҳитга салбий таъсир кўрсатувчи бошқа ҳолатларни қўзғата оладиган оилавий ва шахслараро низоларнинг, депрессив вазиятларнинг эрта олдини олиш, шунингдек, ушбу жараёнда кенг жамоатчилик иштирок этишини таъминлаш;
ижтимоий реабилитация қилиш ва мослаштириш тизимини йўлга қўйишда, юзага келадиган низоли вазиятларни, биринчи навбатда оилавий-маиший низоли вазиятларни ҳал қилишда давлат органларининг ўзаро ҳамкорлигини, шу жумладан фуқаролик жамияти институтлари билан самарали ҳамкорлик тизимини шакллантириш;
низоли вазиятларнинг эрта олдини олишга, энг аввало, «хавф остидаги гуруҳ»да бўлган шахслар ва оилаларни аниқ мақсадда қўллаб-қувватлаш орқали ижтимоий реабилитация қилиш ва мослаштириш тизимини такомиллаштиришга фуқаролик жамияти институтларини кенг жалб қилиш;
низоли вазиятлар, шу жумладан оилавий-маиший зўрлик ишлатиш сабабларини, ўз жонига қасд қилиш кайфиятини қўзғатадиган омилларни аниқлаш ҳамда ўрганиш, уларни бартараф этиш чораларини кўриш;
жамиятда оилавий-маиший тусдаги зўрлик ишлатишнинг ҳар қандай кўринишига нисбатан, биринчи навбатда, яқин қариндошлар томонидан муросасиз муносабат муҳитини, шу жумладан жазо муқаррарлигини таъминлаш, оғир ижтимоий аҳволдаги шахсларни қўллаб-қувватлаш орқали қарор топтириш;
жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни ошириш, оилавий ва шахслараро муносабатлар соҳасида қонунийликни мустаҳкамлаш, ижтимоий реабилитация қилиш ва мослаштириш жараёнларига дахлдорлик ҳиссини кучайтириш.
3. Ижтимоий реабилитация қилиш ва мослаштириш, шунингдек, оилавий-маиший зўрлик ишлатишнинг олдини олиш тизимини такомиллаштириш бўйича амалий чора-тадбирлар дастури (кейинги ўринларда Дастур деб юритилади) иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Вазирлик ва идоралар, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари раҳбарларининг зиммаларига Дастурда назарда тутилган тадбирларнинг ўз вақтида ва сифатли бажарилиши учун шахсий жавобгарлик юклансин.
6. Тошкент шаҳар ҳокимлиги Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитаси билан биргаликда бир ой муддатда Республика марказини жойлаштириш учун бепул фойдаланиш ҳуқуқи асосида бино ажратилишини, шунингдек, у зарур мебель, компьютер техникаси, алоқа воситалари ва бошқа моддий-техник ресурслар билан жиҳозланишини таъминласин.
7. Белгилаб қўйилсинки, аёлларни реабилитация қилиш ва мослаштириш бўйича республика, ҳудудий ва туманлараро намунали марказлар (кейинги ўринларда — Марказлар) давлат-хусусий шериклиги усулларидан кенг фойдаланиши, шу жумладан Марказларнинг фаолиятини йўлга қўйиш ҳамда ижтимоий реабилитация қилиш ва мослаштириш, шунингдек, оилавий-маиший зўрлик ишлатилишининг олдини олиш тизимини такомиллаштириш мақсадида нодавлат нотижорат ва халқаро (хорижий) ташкилотларни жалб қилишлари мумкин.
9. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари Ўзбекистон Республикаси Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлигининг мурожаатига мувофиқ Марказларнинг жойлаштирилишини, жиҳозланишини ташкил этсин ҳамда бошқа ташкилий масалаларни ҳал қилсин.
10. Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги фуқаролар билан ўзаро алоқани амалга ошириш ва шошилинч руҳий, психотерапевтик, ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш, қўшимча ёрдам кўрсатиши мумкин бўлган ташкилотлар тўғрисида маслаҳат бериш ва ахборот тақдим этиш учун мўлжалланган «ишонч телефони»ни (республика доирасида ягона қисқа рақам бўйича ҳамма фойдаланиши мумкин бўлган «тезкор алоқа»ни) ташкил этиш мақсадида Марказларни, шу жумладан Республика марказини кўп каналли телефон алоқаси билан таъминлашда кўмак берсин.
11. Белгилаб қўйилсинки, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари қуйидаги масалалар юзасидан Марказлар билан ҳамкорлик қилади:
низоли вазиятлар, шу жумладан оилавий-маиший зўрлик ишлатишни ўз вақтида аниқланишини, бартараф этилишини ва олди олинишини таъминлаш, уларнинг оқибатларини, шунингдек, бундай турдаги хатти-ҳаракатлар содир этилишига олиб келадиган сабаблар ва шарт-шароитларни бартараф этиш;
оғир ижтимоий аҳволдаги шахсларга, биринчи навбатда, оилавий низоларни ҳал қилиш орқали таъсирчан ёрдам кўрсатиш бўйича аниқ мақсадли ишларни амалга ошириш;
жамиятда оилавий-маиший сабабларга кўра содир этилган зўрлик ишлатишнинг ҳар қандай кўринишига муросасиз муносабат муҳитини шакллантириш мақсадида низоли вазиятларнинг, шу жумладан оиладаги низоли вазиятларнинг эрта олдини олиш бўйича аҳоли ўртасида тушунтириш ишларини ташкил этиш.
12. Вазирликлар ва идоралар, ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари, шунингдек, хўжалик бошқаруви органлари Марказлар, шу жумладан Республика маркази билан яқин ўзаро ҳамкорлик олиб борилишини, уларда юклатилган вазифаларни бажариш учун зарур қулай шарт-шароитлар яратилишини, ўз вақтида зарур ёрдам берилишини, аниқ чоралар кўрган ҳолда уларнинг мурожаатлари кўриб чиқилишини таъминласин.
13. Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги халқаро алоқаларни амалга оширишда, хорижда ижтимоий реабилитация қилиш ва мослаштириш бўйича ташкилотлар билан алоқалар ўрнатишда, халқаро (хорижий) ташкилотлар ва уларнинг ваколатхоналари билан битимлар тузишда Республика Марказига ва Ўзбекистон Республикаси Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлигига ҳар томонлама кўмаклашсин.
14. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ва Ўзбекистон Хотин-қизлар қўмитаси билан биргаликда уч ой муддатда «Маиший зўрлик ишлатишнинг олдини олиш тўғрисида»ги қонун лойиҳасини белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритсин. Қонун лойиҳасида қуйидаги масалалар назарда тутилсин:
маиший зўрлик ишлатиш тушунчасини таърифлаш, зўрлик ишлатиладиган ҳолат турларини ажратиб кўрсатиш;
ваколатли органларнинг вазифалари ва функционал мажбуриятларини белгилаш;
маиший зўрлик ишлатишнинг эрта олдини олишга қаратилган чора-тадбирларни амалга ошириш, шунингдек, бундай қилмишларни содир этганлик учун жавобгарликни фарқлаш;
муайян тақиқлар ўрнатишни, шу жумладан жабрланганлар билан мулоқот қилишга, уларнинг иш жойига, ўқиш жойига, яшаш жойига боришга тақиқлар қўйишни ва уларни ҳимоя қилиш бўйича бошқа чора-тадбирларни назарда тутадиган ҳимоявий кўрсатмалар институтини жорий этиш;
судгача ва суд текшируви жараёнида маиший зўрлик ишлатишдан жабр кўрган шахсларни ҳимоя қилишга қаратилган махсус процессуал кафолатларни жорий этиш.
15. Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси:
оилавий-маиший соҳада қонунийликни ва ҳар бир оилавий-маиший зўрлик ишлатиш, шахсий ҳаётга аралашув ҳолати бўйича жавобгарликнинг муқаррарлигини таъминлаш устидан қатъий назорат ўрнатсин;
Ўзбекистон Республикаси Олий суди ва Ички ишлар вазирлиги билан биргаликда оилавий-маиший зўрлик ишлатишдан жабр кўрган шахсларнинг қонун ҳужжатларига мувофиқ эътирозсиз ва қаршиликсиз одил судловдан фойдаланишини ва тўлиқ ҳимоя қилинишини таъминлаш чораларини кўрсин;
Ички ишлар вазирлиги билан биргаликда ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ходимларига низоли вазиятларда ва оилавий-маиший зўрлик ишлатиш аниқланган ҳолларда самарали ҳаракат қилиш ўргатилишини таъминласин.
16. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги «хавф остидаги гуруҳ»да бўлган оила аъзоларига нисбатан ҳар бир зўрлик ишлатилган ҳолат ҳақида ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларини, Ўзбекистон Республикаси Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги ҳамда «Маҳалла ва оила» илмий-тадқиқот институтини зудлик билан хабардор қилишни таъминласин.
17. Адлия вазирлиги Ўзбекистон Хотин-қизлар қўмитаси, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги ҳамда бошқа манфаатдор вазирликлар билан биргаликда икки ой муддатда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига:
Марказлар, шунингдек, уларнинг тузилмалари тўғрисидаги намунавий низомни тасдиқлаш тўғрисидаги ҳукумат қарори лойиҳасини;
қонун ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида таклифлар киритсин.
18. Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси, Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги, Ўзбекистон Республикаси Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги ушбу қарорнинг мазмун-моҳияти кенг ёритилишини ва аҳолига етказилишини таъминласин.
19. Мазкур қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов, Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари — Ўзбекистон Хотин-қизлар қўмитаси раиси Т.К. Нарбаева, Ўзбекистон Республикасининг Бош прокурори О.Б. Муродов ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Давлат маслаҳатчисининг биринчи ўринбосари Б.М. Мавлонов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 2 июлдаги ПҚ-3827-сон қарорига ИЛОВА
Ижтимоий реабилитация қилиш ва мослаштириш, оилавий-маиший зўрлик ишлатишнинг олдини олиш тизимини такомиллаштириш бўйича амалий чора-тадбирлар
Т/р Чора-тадбирлар номи Амалга ошириш механизми Ижро муддати Масъул ижрочилар I. Низоли вазиятлар, маиший зўрлик ва ўз жонига қасд қилишга мойил хулқ-атвор профилактикасининг ташкилий-ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш 1. «Маиший зўрлик ишлатишнинг олдини олиш тўғрисида»ги Қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш. Ўзбекистон Республикаси Қонуни 2018 йил 1 октябргача Адлия вазирлиги ( Р. Давлетов ) , ИИВ (П. Бобожонов), Хотин-қизлар қўмитаси (Т. Норбаева), Бош прокуратура (О. Муродов), манфаатдор вазирликлар ва идоралар. Хотин қизлар қўмитаси ва БМТТД (келишув бўйича) қўшма лойиҳаси 2. Низоли вазиятлар, шу жумладан оилавий, руҳий-жисмоний зўрлик ва ўз жонига қасд қилишга мойил хулқ-атворнинг олдини олиш ҳамда уларни профилактика қилиш масалалари бўйича давлат органлари ва бошқа ташкилотларнинг идоралараро ҳамкорлиги тартибини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. Қўшма қарор 2018 йил 1 август гача ИИВ (П. Бобожонов), Хотин-қизлар қўмитаси (Т. Норбаева), «Оила» Маркази (Д. Тошмуҳамедова), «Маҳалла» жамғармаси (Ш. Жавлонов), манфаатдор вазирликлар ва идоралар 3 Оилада маънавий-аҳлоқий қадриятларни мустаҳкамлаш, руҳий-жисмоний зўрлик ва ўз жонига қасд қилишга мойил хулқ-атворнинг олдини олиш ҳамда профилактика қилиш бўйича Идоралараро чора-тадбирлар режасини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш . Идоралараро режа 2018 йил 1 сентябр гача Хотин-қизлар қўмитаси (Т. Норбаева), «Оила» Маркази (Д. Тошмуҳамедова), Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодманов), «Маҳалла» жамғармаси (Ш. Жавлонов), Ўзбекистон Ёшлар иттифоқи (О. Тожиев) 4. Ўзбекистон Хотин-қизлар қўмитасининг ҳудудий бўлинмалари ҳузурида зўрлик ишлатишдан жабр кўрган шахсларни реабилитация қилиш ва мослаштириш ҳамда ўз жонига қасд қилишнинг олдини олиш марказлар фаолиятини ташкиллаштириш . Чора-тадбирлар комплекси 2018 йил 1 август гача Хотин-қизлар қўмитаси (Т. Норбаева), Ўзбекистон Ёшлар иттифоқи (О. Тожиев), Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимлари, манфаатдор вазирликлар ва идоралар, Хотин-қизлар қўмитаси ва БМТТД (келишув бўйича) қўшма лойиҳаси II. Низоли вазиятлар, маиший зўрлик ишлатиш ва ўз жонига қасд қилишга мойил хулқ-атворларни профилактика қилиш борасидаги ишларни ташкил этиш 5. Маиший зўрлик ишлатиш, шу жумладан: маиший зўрлик ишлатиш жабрдийдалари; маиший зўрлик ишлатган ва шунга мойил шахслар; маиший зўрлик ишлатилиши жабрдийдалари томонидан олинган ёрдам ва хизматлар; маиший зўрлик ишлатилиши фактлари тўғрисида ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ва бошқа органларга қилинган мурожаатлар сони ҳақидаги хабарлар баён этилган маълумотлар ягона базасини шакллантириш. Чора-тадбирлар комплекси 2018 йил 1 август гача ИИВ (П. Бобожонов), Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (А. Ахмедходжаев), Давлат статистика қўмитаси (Б. Бегалов), Олий суд (К. Камилов), манфаатдор вазирликлар ва идоралар 6. Ўз жонига қасд қилишга мойил шахсларни, шунингдек, кенг комплекс кўрсаткичлар, омиллар ва сабабларга кўра ўз жонига қасд қилишга уринган шахсларни ҳисобга олишнинг ягона тартибини ишлаб чиқиш. Идоралараро қарор 2018 йил 1 август гача Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодманов), ХТВ (У. Иноятов), Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Мажидов), Бош прокуратура (О. Муродов), ИИВ (П. Бобожонов) , Давлат статистика қўмитаси (Б.Бегалов) , Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (А. Ахмедходжаев), манфаатдор вазирликлар ва идоралар 7. Оғир ижтимоий аҳволда қолган шахсларга ихтисослаштирилган ёрдам кўрсатиш тўғрисидаги ахборотдан фойдаланишни таъминлаш, шу жумладан : ижобий психологик маслаҳатлар, шунингдек ижтимоий реабилитация қилиш ва мослаштириш муассасаларининг, шу жумладан психологик ва руҳий-тиббий ёрдам кўрсатувчи муассасаларнинг алоқа телефонларини кўрсатган ҳолда СМС орқали мунтазам ахборот билан таъминлаш ; мураккаб ҳаётий вазиятлардан чиқиш ва стрессга чидамлиликни ошириш усуллари тўғрисида ахборотлар бериладиган веб-сайтларни яратиш ; ўз жонига қасд қилишга мойилликни уйғотувчи ва уларни амалга ошириш усулларига ўргатувчи ахборотлар баён этилган веб-сайтлар фаолиятига чек қўйиш мақсадида ижтимоий тармоқларда жойлаштириладиган ахборотлар мониторингини ўтказиш. Чора-тадбирлар комплекси 2018 йил 1 ноябргача Бош прокуратура (О. Муродов), ИИВ (П. Бобожонов), Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (А. Ахмедходжаев), ЎзМАА (А. Кучимов), Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), ХТВ (У. Иноятов), Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Мажидов), Хотин-қизлар қўмитаси (Т. Норбаева) 8. Таълим муассасаларининг ўқувчиларида вазият тақозоси билан руҳий ва хулқ-атвор бузилишлари аниқланганида шошилинч психологик ва психотерапевтик ёрдам кўрсатиш механизмини ишлаб чиқиш ва татбиқ этиш, у қуйидагиларни ҳам ўз ичига олади : ўқувчида бузилиш белгилари аниқланганида психотерапевт томонидан бевосита таълим муассасасида шошилинч маслаҳат бериш тартибини ўрнатиш ; «хавф-хатар гуруҳи»да бўлган ўқувчининг ҳолатини педагог ва психолог томонидан кузатиш ; «хавф-хатар гуруҳи»даги шахсларни аниқлаш мақсадида таълим муассасаларида ўқувчиларни мунтазам равишда, биринчи навбатда ўқув йили бошланишида тест орқали текшириш ва сўровномаларни тўлдириш ; «хавф-хатар гуруҳи»даги шахсларни аниқлаш бўйича педагоглар учун семинарлар ва тренинглар ташкил этиш . Чора-тадбирлар комплекси 2018 йил 1 август гача ХТВ (У. Иноятов), Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Мажидов), Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов) 9. Таълим муассасаларида маиший зўрликни профилактика қилиш чораларини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш, улар қуйидагиларни ўз ичига олади : ҳуқуқни бузишга мойил ўқувчиларни аниқлаш ва уларни ижтимоий реабилитация қилиш чораларини кўриш ; ота-оналар билар ўқувчилар ўртасидаги ўзаро муносабатлар мониторинги ; ота-оналарнинг ўз фарзандлари тарбияси ва таълим олишидаги иштирокини ўрганиш ; ўз фарзандларини мажбурий меҳнатга ва ғайриижтимоий хулқ-атворга жалб этаётган ота-оналарни аниқлаш, улар тўғрисидаги маълумотларни ваколатли органларга тақдим этиш . Чора-тадбирлар комплекси 2018 йил 1 август гача ХТВ (У. Иноятов), Хотин-қизлар қўмитаси (Т. Норбаева), «Оила» Маркази (Д. Тошмухамедова), ИИВ (П. Бобожонов), Ўзбекистон Ёшлар иттифоқи (О. Тожиев), манфаатдор вазирликлар ва идоралар 10. Оилавий ва шахслараро низоларни, психофизик зўрлик ишлатиш ва ўз жонига қасд қилишга мойил хулқ-атворларни профилактика қилиш учун таълим муассасаларини малакали руҳшунослар билан таъминлаш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат 2018 йил 1 сентябр гача ХТВ (У. Иноятов), Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Мажидов), Молия вазирлиги (Ж. Қўчқоров) 11. Таълим муассасаларида руҳшуноснинг мақомини қуйидаги йўллар орқали ошириш : умумтаълим ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасаларининг дарс жадвалларига тегишли машғулотларни киритиш; ўқувчилар орасида «хавф-хатар гуруҳи»ни аниқлаш мақсадида руҳшунос томонидан тест текширувлари ва тренингларни ўтказиш соатларини ажратиб бериш ва тегишли ёрдам кўрсатиш ; ҳар бир таълим муассасасида руҳшуносни алоҳида иш кабинети билан таъминлаш ; педагог билан ўқувчилар ўртасида низоли вазиятларнинг олдини олиш бўйича педагоглар билан психологик тренинглар ўтказиш. Чора-тадбирлар комплекси 2018 йил 1 сентябр гача Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Мажидов), ХТВ (У. Иноятов) III. Кадрлар тайёрлаш, услубий таъминот, шунингдек, ахборот-маърифий ишлар тизимини такомиллаштириш 12. «Суицидология асослари» туркумини руҳшунослар ва педагог кадрлар малакасини ошириш курсига киритиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2018 йил 1 сентябр гача Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Мажидов ), ХТВ (У. Иноятов) 13. Оилавий ва шахслараро низолар, психофизик зўрлик қилиш ва ўз жонига қасд қилишга мойил хулқ-атворни профилактика қилиш соҳасида бевосита фаолият юритадиган шахсларни махсус ўқув курслари ташкил этиш, зўрлик ишлатилишига қарши кураш шакллари ва услубларига ўргатиш бўйича семинарлар, тренинглар, конференциялар ўтказиш, шунингдек, маиший зўрлик ишлатилишидан жабр кўрганлар билан иш олиб бориш орқали тайёрлаш даражаси ва малакасини ошириш. Чора-тадбирлар комплекси 2018/2019 ўқув йилидан бошлаб «Оила» Маркази (Д. Тошмуҳамедова), ИИВ (П. Бобожонов), Хотин-қизлар қўмитаси (Т. Норбаева) 14. Суицидологи я ва кризисли ҳолатлар психотерапияси соҳасидаги илмий-амалий фаолиятни, жумладан, қуйидагилар орқали рағбатлантириш : «Кризисли ҳолатлар психотерапияси», «Телефон орқали маслаҳат бериш техникаси» ўқув дастурларини яратиш ; суицидологи я ва психотерапи я бўйича давлат тилида ўқув адабиётини ишлаб чиқиш ҳамда уни республика тиббиёт ва педагогик таълим муассасаларининг ўқув жараёнига татбиқ этиш ; « Психиатрия » , « Психотерапия » , «Тиббий психология » ва « Психоло гия » мутахассисликлари бўйича тадқиқотлар учун мавзуларни танлашда суицидологи я ва кризисли ҳолатлар психотерапи яси бўйича илмий-тадқиқотларга устуворлик бериш . Чора-тадбирлар комплекси 2018 йил 1 октябргача Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Мажидов), ХТВ (У. Иноятов) 15. Маиший зўрлик ишлатишнинг олдини олиш, Хотин-қизларга нисбатан зўрлик ишлатишга чек қўйиш тўғрисидаги декларация ( БМТ Бош Ассамблеясининг 1993 й. 20 декабр даги 48/104 -Резолюцияси) қоидаларини ўрганиш масалалари бўйича ўқув курсларини олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасаларининг ўқув дастурларига киритиш. Ўқув-дастурларига ўзгартиш ва қўшимчалар 2018/2019 ўқув йилидан бошлаб Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Мажидов), Хотин-қизлар қўмитаси (Т. Норбаева), Ўзбекистон Ёшлар иттифоқи (О. Тожиев) 16. Маиший зўрлик ишлатилиши билан боғлиқ ишларни кўриб чиқишда судьялар ва адвокатлар учун ўқув курсларини жорий этиш ва тренинглар ўтказиш Ташкилий чора-тадбирлар 2018/2019 ўқув йилидан бошлаб Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), Олий суд (К. Камилов) 17. Оилавий ва шахслараро низолар, психофизик зўрлик ишлатиш ва ўз жонига қасд қилишга мойил хулқ-атворнинг олдини олиш ва профилактика қилиш соҳасида фундаментал ва амалий илмий тадқиқотлар ўтказиш, уларнинг натижалари ва ютуқларини амалий фаолиятга кенг татбиқ этиш. Ташкилий чора-тадбирлар Доимий асосда «Оила» Маркази (Д. Тошмуҳамедова), Хотин-қизлар қўмитаси (Т. Норбаева), ИҲММ (А. Саидов), Фанлар академияси (Б. Юлдашев) 18. «Хавф-хатар гуруҳи»да бўлган шахсларга ёрдам кўрсатиш учун «суицидолог» ва «тиббий руҳшунос» лавозимларини айрим соғлиқни сақлаш муассасаларининг амалдаги штат нормативларига қўшимча равишда киритиш таклифларини ишлаб чиқиш ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритиш. Таҳлилий маълумот хати 2018 йил 1 август гача Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), Молия вазирлиги (Ж. Қўчқоров) 19. Зўрлик ишлатишга мойил бўлган шахслар билан ишлаш бўйича методик тавсияларни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш, шунингдек, ушбу тавсияларни маиший зўрлик ишлатишнинг олдини олиш соҳасида фаолият юритувчи давлат органлари ва бошқа ташкилотларда тарқатиш. Методик тавсиялар 2018 йил 1 октябргача « Оила » М аркази (Д. Тошмухамедова), Хотин-қизлар қўмитаси (Т. Норбаева), ИҲММ (А. Саидов) 20. Ота-оналарнинг фарзандларга нисбатан маиший зўрлик ишлатиш ҳолатларини, уларнинг ғайриижтимоий хулқ-атворини аниқлаш, оилада зўрлик қилинишига дучор бўлган болаларнинг ижтимоий реабилитациясини ташкил этиш бўйича методик тавсияларни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. Методик тавсиялар 2018 йил 1 октябргача МТВ (А. Шин), ХТВ (У. Иноятов), ИИВ (П. Бобожонов), Хотин-қизлар қўмитаси (Т. Норбаева), « Оила » М аркази (Д. Тошмуҳамедова), « Маҳалла » жамғармаси (Ш. Жавлонов) 21. Маиший зўрлик ишлатилиши-нинг олдини олиш ва унга чек қўйиш соҳасидаги вазиятнинг жамоатчилик назорати ва мониторингини амалга ошириш бўйича методик тавсиялар ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. Методик тавсиялар 2018 йил 1 сентябр гача Хотин-қизлар қўмитаси (Т. Норбаева), «Оила» Маркази (Д. Тошмухамедова), «Маҳалла» жамғармаси (Ш. Жавлонов) 22. Ўз жонига қасд қилиш ҳолатларининг олдини олиш бўйича фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, диний конфессиялар ҳамда оммавий ахборот воситалари учун методик тавсиялар ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш . Методик тавсиялар 2018 йил 1 сентябр гача Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Мажидов), «Маҳалла» жамғармаси (Ш. Жавлонов), Ўзбекистон мусулмонлари идораси (У. Алимов), Дин ишлари бўйича қўмита (Ж. Акрамов), Хотин-қизлар қўмитаси (Т. Норбаева), Ўзбекистон Ёшлар иттифоқи (О. Тожиев) 23. Низоли вазиятлар, маиший зўрлик қилиш ва ўз жонига қасд қилиш ҳаракатлари, уларнинг салбий оқибатлари, маиший зўрлик қилишдан жабрланганлар ҳамда ўз жонига қасд қилишга уринган шахслар учун ижтимоий реабилитация ва мослаштириш муассасалари ҳамда бошқа муассасалар, шунингдек, маиший зўрлик қилишни ва ўз жонига қасд қилишга мойил хулқ-атворни профилактика қилишни амалга оширувчи органлар томонидан кўрсатилаётган хизматлар тўғрисида жамоатчиликнинг хабардорлигини ошириш. Ташкилий чора-тадбирлар Доимий асосда МТРК (А. Ходжаев), Хотин-қизлар қўмитаси (Т. Норбаева), «Маҳалла» жамғармаси (Ш. Жавлонов), Ўзбекистон Ёшлар иттифоқи (О. Тожиев)
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2018 йил 2 июль,
ПҚ-3827-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Qarori
DASTURI
Ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish, shuningdek, oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Mamlakatimizda fuqarolarning erkinlik va shaxsiy daxlsizlikka doir huquqlarini taʼminlash borasida keng koʻlamli ishlar amalga oshirilmoqda, shaxsga oʻz imkoniyatlarini roʻyobga chiqarishi uchun samarali mexanizmlar yaratilgan, umuman jamiyat manfaatlarini ishonchli himoya qilishni taʼminlaydigan sud-huquq tizimi samarali faoliyat koʻrsatmoqda.
Bundan tashqari, jamiyatning poydevori sifatida oila institutini yanada mustahkamlash va rivojlantirish, oila manfaatlarini himoya qilishning huquqiy va ijtimoiy-iqtisodiy asoslarini kuchaytirish, uning xavfsizligini va uygʻunligini qoʻllab-quvvatlash boʻyicha keng koʻlamli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.
Koʻrilgan choralar xotin-qizlarning siyosiy va ijtimoiy faolligini oshirish, ularning huquqlari va qonuniy manfaatlariga shak-shubhasiz rioya qilish, maʼnaviy-axloqiy asoslarni va oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash uchun poydevor yaratdi.
Respublikada ogʻir ijtimoiy ahvolda qolgan, shu jumladan jismoniy, axloqiy yoki mulkiy zarar yetkazish natijasida sodir etilgan huquqbuzarliklar tufayli jabr koʻrgan shaxslarga koʻmaklashish va har tomonlama yordam koʻrsatish boʻyicha infratuzilmani yaratish alohida ahamiyatga ega.
Shu bilan birga, amaliyotda fuqarolarning, eng avvalo, yordamga muhtoj xotin-qizlarning huquqlarini qoʻshimcha ravishda taʼminlash, davlat organlarining fuqarolik jamiyati institutlari, shu jumladan ommaviy axborot vositalari bilan amaliy munosabatlarini kuchaytirish, mazkur masalalarda jamoatchilik nazorati joriy etilishini davom ettirish yuzasidan kechiktirib boʻlmaydigan chora-tadbirlar koʻrishni talab qiladigan ayrim muammolar va kamchiliklar saqlanib qolmoqda.
Ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish, oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish tizimini tubdan takomillashtirish maqsadida, shuningdek, 2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasida belgilangan vazifalarni inobatga olgan holda:
1. Oʻzbekiston Respublikasida fuqarolarning, shu jumladan xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi kafolatlangani, shuningdek, qiynoqqa solganlik, zulm qilganlik va boshqacha tarzda shafqatsiz yoki inson qadr-qimmatini tahqirlovchi muomalada boʻlganlik uchun javobgarlik belgilab qoʻyilgani maʼlumot uchun qabul qilinsin.
2. Quyidagilar ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish, shuningdek, oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish tizimini takomillashtirishning ustuvor yoʻnalishlari etib belgilansin:
oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorni hamda jamiyatdagi va oiladagi maʼnaviy-axloqiy muhitga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi boshqa holatlarni qoʻzgʻata oladigan oilaviy va shaxslararo nizolarning, depressiv vaziyatlarning erta oldini olish, shuningdek, ushbu jarayonda keng jamoatchilik ishtirok etishini taʼminlash;
ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish tizimini yoʻlga qoʻyishda, yuzaga keladigan nizoli vaziyatlarni, birinchi navbatda oilaviy-maishiy nizoli vaziyatlarni hal qilishda davlat organlarining oʻzaro hamkorligini, shu jumladan fuqarolik jamiyati institutlari bilan samarali hamkorlik tizimini shakllantirish;
nizoli vaziyatlarning erta oldini olishga, eng avvalo, “xavf ostidagi guruh”da boʻlgan shaxslar va oilalarni aniq maqsadda qoʻllab-quvvatlash orqali ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish tizimini takomillashtirishga fuqarolik jamiyati institutlarini keng jalb qilish;
nizoli vaziyatlar, shu jumladan oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatish sabablarini, oʻz joniga qasd qilish kayfiyatini qoʻzgʻatadigan omillarni aniqlash hamda oʻrganish, ularni bartaraf etish choralarini koʻrish;
jamiyatda oilaviy-maishiy tusdagi zoʻrlik ishlatishning har qanday koʻrinishiga nisbatan, birinchi navbatda, yaqin qarindoshlar tomonidan murosasiz munosabat muhitini, shu jumladan jazo muqarrarligini taʼminlash, ogʻir ijtimoiy ahvoldagi shaxslarni qoʻllab-quvvatlash orqali qaror toptirish;
jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni oshirish, oilaviy va shaxslararo munosabatlar sohasida qonuniylikni mustahkamlash, ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish jarayonlariga daxldorlik hissini kuchaytirish.
3. Ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish, shuningdek, oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish tizimini takomillashtirish boʻyicha amaliy chora-tadbirlar dasturi (keyingi oʻrinlarda Dastur deb yuritiladi) ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Vazirlik va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari rahbarlarining zimmalariga Dasturda nazarda tutilgan tadbirlarning oʻz vaqtida va sifatli bajarilishi uchun shaxsiy javobgarlik yuklansin.
6. Toshkent shahar hokimligi Xususiylashtirilgan korxonalarga koʻmaklashish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi bilan birgalikda bir oy muddatda Respublika markazini joylashtirish uchun bepul foydalanish huquqi asosida bino ajratilishini, shuningdek, u zarur mebel, kompyuter texnikasi, aloqa vositalari va boshqa moddiy-texnik resurslar bilan jihozlanishini taʼminlasin.
7. Belgilab qoʻyilsinki, ayollarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish boʻyicha respublika, hududiy va tumanlararo namunali markazlar (keyingi oʻrinlarda — Markazlar) davlat-xususiy sherikligi usullaridan keng foydalanishi, shu jumladan Markazlarning faoliyatini yoʻlga qoʻyish hamda ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish, shuningdek, oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatilishining oldini olish tizimini takomillashtirish maqsadida nodavlat notijorat va xalqaro (xorijiy) tashkilotlarni jalb qilishlari mumkin.
9. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari Oʻzbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligining murojaatiga muvofiq Markazlarning joylashtirilishini, jihozlanishini tashkil etsin hamda boshqa tashkiliy masalalarni hal qilsin.
10. Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi fuqarolar bilan oʻzaro aloqani amalga oshirish va shoshilinch ruhiy, psixoterapevtik, huquqiy yordam koʻrsatish, qoʻshimcha yordam koʻrsatishi mumkin boʻlgan tashkilotlar toʻgʻrisida maslahat berish va axborot taqdim etish uchun moʻljallangan “ishonch telefoni”ni (respublika doirasida yagona qisqa raqam boʻyicha hamma foydalanishi mumkin boʻlgan “tezkor aloqa”ni) tashkil etish maqsadida Markazlarni, shu jumladan Respublika markazini koʻp kanalli telefon aloqasi bilan taʼminlashda koʻmak bersin.
11. Belgilab qoʻyilsinki, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari quyidagi masalalar yuzasidan Markazlar bilan hamkorlik qiladi:
nizoli vaziyatlar, shu jumladan oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatishni oʻz vaqtida aniqlanishini, bartaraf etilishini va oldi olinishini taʼminlash, ularning oqibatlarini, shuningdek, bunday turdagi xatti-harakatlar sodir etilishiga olib keladigan sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish;
ogʻir ijtimoiy ahvoldagi shaxslarga, birinchi navbatda, oilaviy nizolarni hal qilish orqali taʼsirchan yordam koʻrsatish boʻyicha aniq maqsadli ishlarni amalga oshirish;
jamiyatda oilaviy-maishiy sabablarga koʻra sodir etilgan zoʻrlik ishlatishning har qanday koʻrinishiga murosasiz munosabat muhitini shakllantirish maqsadida nizoli vaziyatlarning, shu jumladan oiladagi nizoli vaziyatlarning erta oldini olish boʻyicha aholi oʻrtasida tushuntirish ishlarini tashkil etish.
12. Vazirliklar va idoralar, huquqni muhofaza qilish organlari, shuningdek, xoʻjalik boshqaruvi organlari Markazlar, shu jumladan Respublika markazi bilan yaqin oʻzaro hamkorlik olib borilishini, ularda yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun zarur qulay shart-sharoitlar yaratilishini, oʻz vaqtida zarur yordam berilishini, aniq choralar koʻrgan holda ularning murojaatlari koʻrib chiqilishini taʼminlasin.
13. Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi xalqaro aloqalarni amalga oshirishda, xorijda ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish boʻyicha tashkilotlar bilan aloqalar oʻrnatishda, xalqaro (xorijiy) tashkilotlar va ularning vakolatxonalari bilan bitimlar tuzishda Respublika Markaziga va Oʻzbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligiga har tomonlama koʻmaklashsin.
14. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi va Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasi bilan birgalikda uch oy muddatda “Maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish toʻgʻrisida”gi qonun loyihasini belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. Qonun loyihasida quyidagi masalalar nazarda tutilsin:
maishiy zoʻrlik ishlatish tushunchasini taʼriflash, zoʻrlik ishlatiladigan holat turlarini ajratib koʻrsatish;
vakolatli organlarning vazifalari va funksional majburiyatlarini belgilash;
maishiy zoʻrlik ishlatishning erta oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish, shuningdek, bunday qilmishlarni sodir etganlik uchun javobgarlikni farqlash;
muayyan taqiqlar oʻrnatishni, shu jumladan jabrlanganlar bilan muloqot qilishga, ularning ish joyiga, oʻqish joyiga, yashash joyiga borishga taqiqlar qoʻyishni va ularni himoya qilish boʻyicha boshqa chora-tadbirlarni nazarda tutadigan himoyaviy koʻrsatmalar institutini joriy etish;
sudgacha va sud tekshiruvi jarayonida maishiy zoʻrlik ishlatishdan jabr koʻrgan shaxslarni himoya qilishga qaratilgan maxsus protsessual kafolatlarni joriy etish.
15. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi:
oilaviy-maishiy sohada qonuniylikni va har bir oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatish, shaxsiy hayotga aralashuv holati boʻyicha javobgarlikning muqarrarligini taʼminlash ustidan qatʼiy nazorat oʻrnatsin;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi va Ichki ishlar vazirligi bilan birgalikda oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatishdan jabr koʻrgan shaxslarning qonun hujjatlariga muvofiq eʼtirozsiz va qarshiliksiz odil sudlovdan foydalanishini va toʻliq himoya qilinishini taʼminlash choralarini koʻrsin;
Ichki ishlar vazirligi bilan birgalikda huquqni muhofaza qilish organlari xodimlariga nizoli vaziyatlarda va oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatish aniqlangan hollarda samarali harakat qilish oʻrgatilishini taʼminlasin.
16. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi “xavf ostidagi guruh”da boʻlgan oila aʼzolariga nisbatan har bir zoʻrlik ishlatilgan holat haqida huquqni muhofaza qilish organlarini, Oʻzbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi hamda “Mahalla va oila” ilmiy-tadqiqot institutini zudlik bilan xabardor qilishni taʼminlasin.
17. Adliya vazirligi Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirliklar bilan birgalikda ikki oy muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga:
Markazlar, shuningdek, ularning tuzilmalari toʻgʻrisidagi namunaviy nizomni tasdiqlash toʻgʻrisidagi hukumat qarori loyihasini;
qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflar kiritsin.
18. Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi ushbu qarorning mazmun-mohiyati keng yoritilishini va aholiga yetkazilishini taʼminlasin.
19. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari — Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasi raisi T.K. Narbayeva, Oʻzbekiston Respublikasining Bosh prokurori O.B. Murodov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Davlat maslahatchisining birinchi oʻrinbosari B.M. Mavlonov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 2-iyuldagi PQ-3827-son qaroriga ILOVA
Ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish, oilaviy-maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish tizimini takomillashtirish boʻyicha amaliy chora-tadbirlar
T/r Chora-tadbirlar nomi Amalga oshirish mexanizmi Ijro muddati Masʼul ijrochilar I. Nizoli vaziyatlar, maishiy zoʻrlik va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvor profilaktikasining tashkiliy-huquqiy asoslarini takomillashtirish 1. “Maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish toʻgʻrisida”gi Qonun loyihasini ishlab chiqish. Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 2018-yil 1-oktabrgacha Adliya vazirligi ( R. Davletov ) , IIV (P. Bobojonov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), Bosh prokuratura (O. Murodov), manfaatdor vazirliklar va idoralar. Xotin qizlar qoʻmitasi va BMTTD (kelishuv boʻyicha) qoʻshma loyihasi 2. Nizoli vaziyatlar, shu jumladan oilaviy, ruhiy-jismoniy zoʻrlik va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorning oldini olish hamda ularni profilaktika qilish masalalari boʻyicha davlat organlari va boshqa tashkilotlarning idoralararo hamkorligi tartibini ishlab chiqish va tasdiqlash. Qoʻshma qaror 2018-yil 1-avgust gacha IIV (P. Bobojonov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), “Oila” Markazi (D. Toshmuhamedova), “Mahalla” jamgʻarmasi (Sh. Javlonov), manfaatdor vazirliklar va idoralar 3 Oilada maʼnaviy-ahloqiy qadriyatlarni mustahkamlash, ruhiy-jismoniy zoʻrlik va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorning oldini olish hamda profilaktika qilish boʻyicha Idoralararo chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish va tasdiqlash . Idoralararo reja 2018-yil 1-sentabr gacha Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), “Oila” Markazi (D. Toshmuhamedova), Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmanov), “Mahalla” jamgʻarmasi (Sh. Javlonov), Oʻzbekiston Yoshlar ittifoqi (O. Tojiyev) 4. Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasining hududiy boʻlinmalari huzurida zoʻrlik ishlatishdan jabr koʻrgan shaxslarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish hamda oʻz joniga qasd qilishning oldini olish markazlar faoliyatini tashkillashtirish . Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil 1-avgust gacha Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), Oʻzbekiston Yoshlar ittifoqi (O. Tojiyev), Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari, manfaatdor vazirliklar va idoralar, Xotin-qizlar qoʻmitasi va BMTTD (kelishuv boʻyicha) qoʻshma loyihasi II. Nizoli vaziyatlar, maishiy zoʻrlik ishlatish va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorlarni profilaktika qilish borasidagi ishlarni tashkil etish 5. Maishiy zoʻrlik ishlatish, shu jumladan: maishiy zoʻrlik ishlatish jabrdiydalari; maishiy zoʻrlik ishlatgan va shunga moyil shaxslar; maishiy zoʻrlik ishlatilishi jabrdiydalari tomonidan olingan yordam va xizmatlar; maishiy zoʻrlik ishlatilishi faktlari toʻgʻrisida huquqni muhofaza qilish organlari va boshqa organlarga qilingan murojaatlar soni haqidagi xabarlar bayon etilgan maʼlumotlar yagona bazasini shakllantirish. Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil 1-avgust gacha IIV (P. Bobojonov), Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (A. Axmedxodjayev), Davlat statistika qoʻmitasi (B. Begalov), Oliy sud (K. Kamilov), manfaatdor vazirliklar va idoralar 6. Oʻz joniga qasd qilishga moyil shaxslarni, shuningdek, keng kompleks koʻrsatkichlar, omillar va sabablarga koʻra oʻz joniga qasd qilishga uringan shaxslarni hisobga olishning yagona tartibini ishlab chiqish. Idoralararo qaror 2018-yil 1-avgust gacha Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmanov), XTV (U. Inoyatov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), Bosh prokuratura (O. Murodov), IIV (P. Bobojonov) , Davlat statistika qoʻmitasi (B.Begalov) , Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (A. Axmedxodjayev), manfaatdor vazirliklar va idoralar 7. Ogʻir ijtimoiy ahvolda qolgan shaxslarga ixtisoslashtirilgan yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi axborotdan foydalanishni taʼminlash, shu jumladan : ijobiy psixologik maslahatlar, shuningdek ijtimoiy reabilitatsiya qilish va moslashtirish muassasalarining, shu jumladan psixologik va ruhiy-tibbiy yordam koʻrsatuvchi muassasalarning aloqa telefonlarini koʻrsatgan holda SMS orqali muntazam axborot bilan taʼminlash ; murakkab hayotiy vaziyatlardan chiqish va stressga chidamlilikni oshirish usullari toʻgʻrisida axborotlar beriladigan veb-saytlarni yaratish ; oʻz joniga qasd qilishga moyillikni uygʻotuvchi va ularni amalga oshirish usullariga oʻrgatuvchi axborotlar bayon etilgan veb-saytlar faoliyatiga chek qoʻyish maqsadida ijtimoiy tarmoqlarda joylashtiriladigan axborotlar monitoringini oʻtkazish. Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil 1-noyabrgacha Bosh prokuratura (O. Murodov), IIV (P. Bobojonov), Adliya vazirligi (R. Davletov), Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (A. Axmedxodjayev), OʻzMAA (A. Kuchimov), Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), XTV (U. Inoyatov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva) 8. Taʼlim muassasalarining oʻquvchilarida vaziyat taqozosi bilan ruhiy va xulq-atvor buzilishlari aniqlanganida shoshilinch psixologik va psixoterapevtik yordam koʻrsatish mexanizmini ishlab chiqish va tatbiq etish, u quyidagilarni ham oʻz ichiga oladi : oʻquvchida buzilish belgilari aniqlanganida psixoterapevt tomonidan bevosita taʼlim muassasasida shoshilinch maslahat berish tartibini oʻrnatish ; “xavf-xatar guruhi”da boʻlgan oʻquvchining holatini pedagog va psixolog tomonidan kuzatish ; “xavf-xatar guruhi”dagi shaxslarni aniqlash maqsadida taʼlim muassasalarida oʻquvchilarni muntazam ravishda, birinchi navbatda oʻquv yili boshlanishida test orqali tekshirish va soʻrovnomalarni toʻldirish ; “xavf-xatar guruhi”dagi shaxslarni aniqlash boʻyicha pedagoglar uchun seminarlar va treninglar tashkil etish . Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil 1-avgust gacha XTV (U. Inoyatov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov) 9. Taʼlim muassasalarida maishiy zoʻrlikni profilaktika qilish choralarini ishlab chiqish va amalga oshirish, ular quyidagilarni oʻz ichiga oladi : huquqni buzishga moyil oʻquvchilarni aniqlash va ularni ijtimoiy reabilitatsiya qilish choralarini koʻrish ; ota-onalar bilar oʻquvchilar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar monitoringi ; ota-onalarning oʻz farzandlari tarbiyasi va taʼlim olishidagi ishtirokini oʻrganish ; oʻz farzandlarini majburiy mehnatga va gʻayriijtimoiy xulq-atvorga jalb etayotgan ota-onalarni aniqlash, ular toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni vakolatli organlarga taqdim etish . Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil 1-avgust gacha XTV (U. Inoyatov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), “Oila” Markazi (D. Toshmuxamedova), IIV (P. Bobojonov), Oʻzbekiston Yoshlar ittifoqi (O. Tojiyev), manfaatdor vazirliklar va idoralar 10. Oilaviy va shaxslararo nizolarni, psixofizik zoʻrlik ishlatish va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorlarni profilaktika qilish uchun taʼlim muassasalarini malakali ruhshunoslar bilan taʼminlash. Normativ-huquqiy hujjat 2018-yil 1-sentabr gacha XTV (U. Inoyatov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), Moliya vazirligi (J. Qoʻchqorov) 11. Taʼlim muassasalarida ruhshunosning maqomini quyidagi yoʻllar orqali oshirish : umumtaʼlim va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining dars jadvallariga tegishli mashgʻulotlarni kiritish; oʻquvchilar orasida “xavf-xatar guruhi”ni aniqlash maqsadida ruhshunos tomonidan test tekshiruvlari va treninglarni oʻtkazish soatlarini ajratib berish va tegishli yordam koʻrsatish ; har bir taʼlim muassasasida ruhshunosni alohida ish kabineti bilan taʼminlash ; pedagog bilan oʻquvchilar oʻrtasida nizoli vaziyatlarning oldini olish boʻyicha pedagoglar bilan psixologik treninglar oʻtkazish. Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil 1-sentabr gacha Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), XTV (U. Inoyatov) III. Kadrlar tayyorlash, uslubiy taʼminot, shuningdek, axborot-maʼrifiy ishlar tizimini takomillashtirish 12. “Suitsidologiya asoslari” turkumini ruhshunoslar va pedagog kadrlar malakasini oshirish kursiga kiritish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2018-yil 1-sentabr gacha Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov ), XTV (U. Inoyatov) 13. Oilaviy va shaxslararo nizolar, psixofizik zoʻrlik qilish va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorni profilaktika qilish sohasida bevosita faoliyat yuritadigan shaxslarni maxsus oʻquv kurslari tashkil etish, zoʻrlik ishlatilishiga qarshi kurash shakllari va uslublariga oʻrgatish boʻyicha seminarlar, treninglar, konferensiyalar oʻtkazish, shuningdek, maishiy zoʻrlik ishlatilishidan jabr koʻrganlar bilan ish olib borish orqali tayyorlash darajasi va malakasini oshirish. Chora-tadbirlar kompleksi 2018/2019 oʻquv yilidan boshlab “Oila” Markazi (D. Toshmuhamedova), IIV (P. Bobojonov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva) 14. Suitsidologi ya va krizisli holatlar psixoterapiyasi sohasidagi ilmiy-amaliy faoliyatni, jumladan, quyidagilar orqali ragʻbatlantirish : “Krizisli holatlar psixoterapiyasi”, “Telefon orqali maslahat berish texnikasi” oʻquv dasturlarini yaratish ; suitsidologi ya va psixoterapi ya boʻyicha davlat tilida oʻquv adabiyotini ishlab chiqish hamda uni respublika tibbiyot va pedagogik taʼlim muassasalarining oʻquv jarayoniga tatbiq etish ; “ Psixiatriya ” , “ Psixoterapiya ” , “Tibbiy psixologiya ” va “ Psixolo giya ” mutaxassisliklari boʻyicha tadqiqotlar uchun mavzularni tanlashda suitsidologi ya va krizisli holatlar psixoterapi yasi boʻyicha ilmiy-tadqiqotlarga ustuvorlik berish . Chora-tadbirlar kompleksi 2018-yil 1-oktabrgacha Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), XTV (U. Inoyatov) 15. Maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish, Xotin-qizlarga nisbatan zoʻrlik ishlatishga chek qoʻyish toʻgʻrisidagi deklaratsiya ( BMT Bosh Assambleyasining 1993 y. 20-dekabr dagi 48/104 -Rezolyutsiyasi) qoidalarini oʻrganish masalalari boʻyicha oʻquv kurslarini oliy va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining oʻquv dasturlariga kiritish. Oʻquv-dasturlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar 2018/2019 oʻquv yilidan boshlab Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), Oʻzbekiston Yoshlar ittifoqi (O. Tojiyev) 16. Maishiy zoʻrlik ishlatilishi bilan bogʻliq ishlarni koʻrib chiqishda sudyalar va advokatlar uchun oʻquv kurslarini joriy etish va treninglar oʻtkazish Tashkiliy chora-tadbirlar 2018/2019 oʻquv yilidan boshlab Adliya vazirligi (R. Davletov), Oliy sud (K. Kamilov) 17. Oilaviy va shaxslararo nizolar, psixofizik zoʻrlik ishlatish va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorning oldini olish va profilaktika qilish sohasida fundamental va amaliy ilmiy tadqiqotlar oʻtkazish, ularning natijalari va yutuqlarini amaliy faoliyatga keng tatbiq etish. Tashkiliy chora-tadbirlar Doimiy asosda “Oila” Markazi (D. Toshmuhamedova), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), IHMM (A. Saidov), Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) 18. “Xavf-xatar guruhi”da boʻlgan shaxslarga yordam koʻrsatish uchun “suitsidolog” va “tibbiy ruhshunos” lavozimlarini ayrim sogʻliqni saqlash muassasalarining amaldagi shtat normativlariga qoʻshimcha ravishda kiritish takliflarini ishlab chiqish va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish. Tahliliy maʼlumot xati 2018-yil 1-avgust gacha Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), Moliya vazirligi (J. Qoʻchqorov) 19. Zoʻrlik ishlatishga moyil boʻlgan shaxslar bilan ishlash boʻyicha metodik tavsiyalarni ishlab chiqish va tasdiqlash, shuningdek, ushbu tavsiyalarni maishiy zoʻrlik ishlatishning oldini olish sohasida faoliyat yurituvchi davlat organlari va boshqa tashkilotlarda tarqatish. Metodik tavsiyalar 2018-yil 1-oktabrgacha “ Oila ” M arkazi (D. Toshmuxamedova), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), IHMM (A. Saidov) 20. Ota-onalarning farzandlarga nisbatan maishiy zoʻrlik ishlatish holatlarini, ularning gʻayriijtimoiy xulq-atvorini aniqlash, oilada zoʻrlik qilinishiga duchor boʻlgan bolalarning ijtimoiy reabilitatsiyasini tashkil etish boʻyicha metodik tavsiyalarni ishlab chiqish va tasdiqlash. Metodik tavsiyalar 2018-yil 1-oktabrgacha MTV (A. Shin), XTV (U. Inoyatov), IIV (P. Bobojonov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), “ Oila ” M arkazi (D. Toshmuhamedova), “ Mahalla ” jamgʻarmasi (Sh. Javlonov) 21. Maishiy zoʻrlik ishlatilishi-ning oldini olish va unga chek qoʻyish sohasidagi vaziyatning jamoatchilik nazorati va monitoringini amalga oshirish boʻyicha metodik tavsiyalar ishlab chiqish va tasdiqlash. Metodik tavsiyalar 2018-yil 1-sentabr gacha Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), “Oila” Markazi (D. Toshmuxamedova), “Mahalla” jamgʻarmasi (Sh. Javlonov) 22. Oʻz joniga qasd qilish holatlarining oldini olish boʻyicha fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, diniy konfessiyalar hamda ommaviy axborot vositalari uchun metodik tavsiyalar ishlab chiqish va tasdiqlash . Metodik tavsiyalar 2018-yil 1-sentabr gacha Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Majidov), “Mahalla” jamgʻarmasi (Sh. Javlonov), Oʻzbekiston musulmonlari idorasi (U. Alimov), Din ishlari boʻyicha qoʻmita (J. Akramov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), Oʻzbekiston Yoshlar ittifoqi (O. Tojiyev) 23. Nizoli vaziyatlar, maishiy zoʻrlik qilish va oʻz joniga qasd qilish harakatlari, ularning salbiy oqibatlari, maishiy zoʻrlik qilishdan jabrlanganlar hamda oʻz joniga qasd qilishga uringan shaxslar uchun ijtimoiy reabilitatsiya va moslashtirish muassasalari hamda boshqa muassasalar, shuningdek, maishiy zoʻrlik qilishni va oʻz joniga qasd qilishga moyil xulq-atvorni profilaktika qilishni amalga oshiruvchi organlar tomonidan koʻrsatilayotgan xizmatlar toʻgʻrisida jamoatchilikning xabardorligini oshirish. Tashkiliy chora-tadbirlar Doimiy asosda MTRK (A. Xodjayev), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Norbayeva), “Mahalla” jamgʻarmasi (Sh. Javlonov), Oʻzbekiston Yoshlar ittifoqi (O. Tojiyev)
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2018-yil 2-iyul,
PQ-3827-son
Президента Республики Узбекистан
Постановление
ПРОГРАММА
О мерах по совершенствованию системы социальной реабилитации и адаптации, а также профилактики семейно-бытового насилия
В стране осуществляется масштабная работа по обеспечению прав граждан на свободу и личную неприкосновенность, созданы действенные механизмы для самореализации личности, эффективно функционирует судебно-правовая система, обеспечивающая надежную защиту интересов общества в целом.
Кроме того, реализуется широкий комплекс мер по дальнейшему укреплению и развитию института семьи как основы общества, усилению правовых и социально-экономических основ защиты интересов семьи, поддержке ее целостности и гармоничного существования.
Принятые меры заложили основу для повышения общественно-политической и социальной активности женщин, безусловного соблюдения их прав и законных интересов, укрепления духовно-нравственных устоев и семейных ценностей.
Особую значимость имеет создание в республике инфраструктуры по оказанию содействия и всесторонней помощи лицам, находящимся в тяжелом социальном положении, в том числе пострадавшим от правонарушений вследствие причинения физического, морального или имущественного вреда.
Вместе с тем, на практике сохраняются отдельные проблемы и недостатки, требующие принятия неотложных мер по дополнительному обеспечению прав граждан, в первую очередь женщин, нуждающихся в помощи, усилению конструктивных отношений государственных органов с институтами гражданского общества, в том числе средствами массовой информации, дальнейшему внедрению общественного контроля в данных вопросах.
В целях коренного совершенствования системы социальной реабилитации и адаптации, профилактики семейно-бытового насилия, а также с учетом задач, определенных Стратегией действий по пяти приоритетным направлениям развития Республики Узбекистан в 2017 — 2021 годах:
1. Принять к сведению, что в Республике Узбекистан гарантировано равноправие граждан, в том числе женщин и мужчин, а также установлена ответственность за применение пыток, насилия и других жестоких или унижающих достоинство человека обращений.
2. Определить приоритетными направлениями совершенствования системы социальной реабилитации и адаптации, профилактики семейно-бытового насилия:
раннюю профилактику семейных и межличностных конфликтов, депрессивных ситуаций, способных спровоцировать суицидальное поведение и другие случаи, негативно влияющие на духовно-нравственную атмосферу в обществе и семье, а также обеспечение активного участия широкой общественности в этом процессе;
формирование эффективной системы взаимодействия государственных органов, в том числе с институтами гражданского общества, в налаживании системы социальной реабилитации и адаптации, разрешении возникающих конфликтных ситуаций, в первую очередь семейно-бытовых;
широкое привлечение институтов гражданского общества к ранней профилактике конфликтных ситуаций, совершенствованию системы социальной реабилитации и адаптации, прежде всего, посредством оказания адресной поддержки лицам и семьям из «группы риска»;
выявление и изучение причин возникновения конфликтных ситуаций, в том числе семейно-бытового насилия, факторов, создающих суицидальное настроение, принятие мер по их устранению;
утверждение в обществе атмосферы нетерпимого отношения к любым проявлениям насилия на семейно-бытовой почве, в первую очередь, со стороны близких родственников, в том числе путем обеспечения неотвратимости наказания, поддержки лиц, находящихся в тяжелом социальном положении;
повышение правового сознания и правовой культуры в обществе, укрепление законности в сфере семейных и межличностных отношений, усиление чувства сопричастности к процессам социальной реабилитации и адаптации.
3. Утвердить Программу практических мер по совершенствованию системы социальной реабилитации и адаптации, профилактики семейно-бытового насилия (далее — Программа) согласно приложению .
Возложить на руководителей министерств и ведомств, органов государственной власти на местах персональную ответственность за своевременное и качественное выполнение мероприятий, предусмотренных в Программе.
6. Хокимияту города Ташкента совместно с Государственным комитетом Республики Узбекистан по содействию приватизированным предприятиям и развитию конкуренции в месячный срок обеспечить выделение здания на праве безвозмездного пользования для размещения Республиканского центра, а также оснащение его необходимой мебелью, компьютерной техникой, средствами связи и иными материально-техническими ресурсами.
7. Определить, что республиканские, региональные и межрайонные образцовые центры по реабилитации и адаптации женщин (далее — Центры) могут широко пользоваться методами государственно-частного партнерства, в том числе в целях организации деятельности Центров, совершенствования системы социальной реабилитации и адаптации, а также предупреждения применения семейно-бытового насилия привлекать негосударственные некоммерческие и международные (зарубежные) организации.
9. Совету Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятам областей и города Ташкента организовать размещение, оснащение Центров и разрешить иные организационные вопросы в соответствии с обращениями Министерства по поддержке махалли и семьи Республики Узбекистан.
10. Министерству по развитию информационных технологий и коммуникаций оказать содействие в обеспечении Центров, в том числе Республиканского центра, многоканальной телефонной связью для организации «телефона доверия» («горячей линии», общедоступной в пределах республики по единому короткому номеру), предназначенного для осуществления взаимосвязи с гражданами и оказания экстренной психологической, психотерапевтической, правовой помощи, консультирования и предоставления информации об организациях, которые могут оказать дополнительную помощь.
11. Установить, что органы самоуправления граждан взаимодействуют с Центрами по вопросам:
обеспечения своевременного выявления, пресечения и недопущения конфликтных ситуаций, в том числе семейно-бытового насилия, устранения их последствий, а также причин и условий, способствующих совершению подобного рода действий;
проведения адресной работы по оказанию действенной помощи лицам, находящимся в тяжелом социальном положении, в первую очередь, в разрешении семейных конфликтов;
организации разъяснительной работы среди населения по ранней профилактике конфликтных ситуаций, в том числе семейных, в целях формирования в обществе атмосферы нетерпимого отношения к любым проявлениям насилия на семейно-бытовой почве.
12. Министерствам и ведомствам, правоохранительным органам, а также органам хозяйственного управления обеспечить тесное взаимодействие с Центрами, в том числе с Республиканским центром, создание для них благоприятных условий, необходимых для реализации возложенных задач, своевременное оказание необходимого содействия, рассмотрение их обращений с принятием конкретных мер.
13. Министерству иностранных дел Республики Узбекистан оказать Республиканскому центру и Министерству по поддержке махалли и семьи Республики Узбекистан всестороннее содействие в осуществлении международных контактов, установлении связей с организациями по социальной реабилитации и адаптации за рубежом, заключении соглашений с международными (зарубежными) организациями и их представительствами.
14. Министерству юстиции совместно с Генеральной прокуратурой Республики Узбекистан и Комитетом женщин Узбекистана в трехмесячный срок внести в установленном порядке в Кабинет Министров Республики Узбекистан проект закона «О профилактике бытового насилия», предусматривающий вопросы:
определения понятия бытового насилия с разделением на конкретные виды их совершения;
установления задач и функциональных обязанностей уполномоченных органов;
реализации мер по ранней профилактике бытового насилия, а также разграничения ответственности за совершение подобных деяний;
внедрения института защитных предписаний, предусматривающих установление определенных запретов, в том числе на общение с пострадавшими, посещение мест их работы, учебы, проживания и другие меры по их защите;
введения специальных процессуальных гарантий, направленных на защиту лиц, пострадавших от бытового насилия в ходе досудебного и судебного разбирательства.
15. Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан:
установить строгий надзор за обеспечением законности в семейно-бытовой сфере и неотвратимости ответственности по каждому факту семейно-бытового насилия, вмешательства в частную жизнь;
совместно с Верховным судом и Министерством внутренних дел Республики Узбекистан принять меры по обеспечению беспрекословного и беспрепятственного доступа лиц, пострадавших от семейно-бытового насилия, к правосудию и получению полной защиты в соответствии законодательством;
совместно с Министерством внутренних дел обеспечить обучение сотрудников правоохранительных органов эффективным действиям в конфликтных ситуациях и случаях обнаружения семейно-бытового насилия.
16. Министерству здравоохранения Республики Узбекистан обеспечить незамедлительное информирование правоохранительных органов, Министерства по поддержке махалли и семьи Республики Узбекистан, а также Научно-исследовательского центра «Махалля и семья» о каждом факте насилия в отношении членов семьи из «группы риска».
17. Министерству юстиции совместно с Комитетом женщин Узбекистана, Министерством здравоохранения, Министерством занятности и трудовых отношений и другими заинтересованными ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан:
проект правительственного решения об утверждении типового положения о Центрах, а также их структур;
предложения об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего постановления.
18. Национальной телерадиокомпании Узбекистана, Национальному информационному агентству Узбекистана, Министерству по поддержке махалли и семьи Республики Узбекистан обеспечить широкое освещение и доведение до населения сути и значения настоящего постановления.
19. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова, заместителя Премьер-министра Республики Узбекистан — председателя Комитета женщин Узбекистана Т.К. Нарбаеву, Генерального прокурора Республики Узбекистан О.Б. Муродова и первого заместителя Государственного советника Президента Республики Узбекистан Б.М. Мавлонова.
ПРИЛОЖЕНИЕ к постановлению Президента Республики Узбекистан от 2 июля 2018 года № ПП-3827
практических мер но совершенствованию социальной реабилитации и адаптации, системы профилактики семейно-бытового насилии
№ Наименование мероприятий Механизм реализации Срок исполнения Ответственные исполни гели I. Совершенствование организационно-правовых основ профилактики конфликтных ситуаций, бытового насилии и суицидального поведении 1. Разработка проекта Закона «О профилактике бытового насилия». Закон Республики Узбекистан до 1 октября 2018 года Минюст (Р .Давлетов) , МВД (П. Бобожонов), Комитет женщин (Т. Нарбаева), Генпрокуратура (О. Муродов), заинтересованные министерства и ведомства. Совместный проект Комитета Женщин и ПРООН (по согласованию) 2. Разработка и утверждение порядка межведомственного взаимодействия государственных органов и иных организаций но вопросам предупреждения и профилактики конфликтных ситуаций, в том числе семейных, психофизического насилия и суицидальных поведений. Совместное постановление до 1 августа 2018 года МВД (П. Бобожонов), Комитет женщин (Г. Нарбаева), Центр «Оила» (Д. Ташмухамедова), Фонд «Махалла» (Ш. Жавлонов), заинтересованные министерства и ведомства 3 Разработка и утверждение Межведомственного плана мероприятий по укреплению духовно-нравственных ценностей в семье, предупреждению и профилактике психофизического насилия и суицидальных поведений. Межведомственный план до 1 сентября 2018 года Комитет женщин (Т. Нарбаева), Центр «Оила» (Д. Ташмухамедова), Минздрав (А. Шадманов), Фонд «Махалла » (Ш. Жавлонов), Союз молодежи Узбекистана (О. Таджиев) 4. Организация деятельности Центров реабилитации и адаптации лиц, пострадавших от насилия, и предупреждения суицидов при территориальных подразделениях Комитета женщин Узбекистан. Комплекс мер до 1 августа 2018 года Комитет женщин (Т. Нарбаева), Союз молодежи Узбекистана (О. Таджиев), Председатель Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимов областей и города Ташкента, заинтересованные министерства и ведомства, Совместный проект Комитета женщин и ПРООН (по согласованию) II. Организация работы по профилактике конфликтных ситуаций, бытового насилия и суицидальных поведений 5. Формирование единой базы данных о бытовом насилии, содержащей, в том числе сведения о: потерпевших от бытового насилия; лицах, совершивших бытовое насилие и склонных к нему; услугах и помощи, полученных потерпевшими от бытового насилия; количестве обращений в правоохранительные и другие органы о фактах бытового насилия; количестве рассмотренных судебных дел, связанных с бытовым насилием и примененных мерах. Комплекс мер до 1 августа 2018 года МВД (П. Бобожонов), Мининфоком (А. Ахмедхаджаев), Госкомстат (Б. Бегалев), Верховный суд (К. Камилов), заинтересованные министерства и ведомства 6. Разработка единого порядка учета лиц, склонных к совершению суицида, а также лиц, предпринявших попытку совершения суицида с расширенным комплексом показателей, факторов и причин. Межведомственное постановление до 1 ав�уста 2018 года Минздрав (А. Шадманов), МНО (У. Иноятов), Минвуз (И. Маджыдов), Генпрокуратура (О. Мурадов), МВД (П. Бобожонов) , Госкомстат (Б. Бегалов), Мининфоком (А. Ахмедхаджаев), заинтересованные министерства и ведомства 7. Обеспечение доступа к информации об оказании специализированной помощи лицам, находящимся в тяжелом социальном положении, включая: обеспечение систематического СМС-информирования с позитивными психологическими советами, а также указанием контактных телефонов учреждений социальной реабилитации и адаптации, оказывающих в том числе психологическую и психотерапевтическую помощь; создание веб-сайтов с информацией о способах выхода из сложных жизненных ситуаций и повышении стрессоусгойчивоети; проведение мониторинга информации, размещаемой в социальных сетях, с целью пресечения деятельности веб-сайтов, содержащих информацию, побуждающую к совершению суицидов, и обучающую способом их совершения. Комплекс мер до 1 ноября 2018 года Генпрокуратура (О. Муродов), МВД (П. Бобожонов), Минюст (Р. Давлетов), Мининфоком (А. Ахмедхаджаев), УзАПИ (А. Кучимов), Минздрав (А. Шадманов), MНО (У. Иноятов), Минвуз (И. Маджидов), Комитет женщин (Т. Нарбаева) 8. Разработка и внедрение механизма оказания экстренной психологической и психотерапевтической помощи при выявлении ситуационно обусловленных психических и поведенческих расстройств у учащихся образовательных учреждений, включающего в том числе: установление порядка экстренного консультирования психотерапевтом непосредственно в образовательном учреждении при выявлении признаков расстройств у учащегося; наблюдение педагогом и психологом состояния учащегося, находящегося в «группе риска»; проведение систематического, в первую очередь в начале учебного года, тестирования и анкетирования учащихся в образовательных учреждениях с целью выявления лиц «группы риска»; организация семинаров и тренингов для педагогов по выявлению лиц, находящихся в «группе риска». Комплекс мер до 1 августа 2018 года МНО (У. Иноятов), Минвуз (И. Маджидов), Минздрав (А. Шадманов) 9. Разработка и реализация мер по профилактике бытового насилия в образовательных учреждениях, включающих в себя: выявление учащихся, склонных к совершению правонарушений, и принятие мер но их социальной реабилитации; мониторинг взаимоотношений родителей с учащимися; изучение участия родителей в воспитании и образовании своих детей; выявление родителей, привлекающих своих детей к принудительному труду и антисоциальному поведению, представление сведений о них в уполномоченные органы. Комплекс мер до 1 августа 2018 года МНО (У. Иноятов), Комитет женщин (Т. Нарбаева), Центр «Оила» (Д. Тошмухамедова), МВД (П. Бобожонов), Союз молодежи Узбекистана (О. Таджиев), заинтересованные министерства и ведомства 10. Обеспечение образовательных учреждений квалифицированными психологами для профилактики семейных и межличностных конфликтов, психофизического насилия и суицидальных поведений. Нормативно-правовой акт до 1 сентября 2018 года МНО (У. Иноятов), Минвуз (И. Маджидов), Минфин (Ж. Кучкаров) 11. Повышение статуса психолога в образовательных учреждениях путем: включения соответствующих занятий в расписание общеобразовательных и средних специальных, профессиональных образовательных учреждений; выделение часов по проведению психологом тестирования и тренингов в целях выявления «группы риска» среди учащихся и оказания соответствующей помощи; обеспечения психолога отдельным рабочим кабинетом в каждом образовательном учреждении; проведения психологических тренингов с педагогами по профилактике конфликтных ситуаций между педагогом и учащимися. Комплекс мер до 1 сентября 2018 года Минвуз (И. Маджидов), МНО (У. Иноятов) III. Совершенствование системы подготовки кадров, методического обеспечения, а также информационно-просветительских работ 12. Включение в курс повышения квалификации психологов и педагогических кадров цикла «Основы суицидологии». Организационные мероприятия до 1 сентября 2018 года Минвуз (И. Маджидов ), MНО (У. Иноятов) 13. Повышение уровня подготовки и квалификации лиц, непосредственно осуществляющих деятельность в сфере профилактики семейных и межличностных конфликтов, психофизического насилия и суицидальных поведений, путем организации специальных учебных курсов, проведения семинаров, тренингов, конференций по обучению формам и методам борьбы с насилием, а также работы с потерпевшими от бытового насилия. Комплекс мер начиная с 2018/2019 учебного года Центр «Оила» (Д. Ташмухамедова), МВД (П. Бобожонов), Комитет женщин (Т. Нарбаева) 14. Стимулирование научно-практической деятельности в области суицидологии и психотерапии кризисных состояний, в том числе путем: создания учебных программ «Психотерапия кризисных состояний», «Техника телефонного консультирования»; разработки учебной литературы по суицидологии и психотерапии на государственном языке с внедрением в учебный процесс обучения медицинских и педагогических образовательных учреждений республики; предоставления приоритета научным исследованиям по суицидологии и психотерапии кризисных состояний при выборе тем для исследования по специальностям — «Психиатрия», «Психотерапия», «Медицинская психология» и «Психология». Комплекс мер до 1 октября 2018 года Минздрав (А. Шадманов), Минвуз (И. Маджидов), МНО (У. Иноятов) 15. Внесение в учебные программы высших и средних специальных, профессиональных образовательных учреждений учебных курсов по вопросам предупреждения бытового насилия, изучения положений Декларации об искоренении насилия в отношении женщин (Резолюция № 48/104 ГА ООН от 20 декабря 1993 г.). Изменения и дополнения в учебные программы начиная с 2018/2019 учебною года Минвуз (И. Маджидов), Комитет женщин (Т. Нарбаева), Союз молодежи Узбекистана (О. Таджиев) 16. Внедрение учебных курсов и проведение тренингов для судей и адвокатов по рассмотрению дел, связанных с бытовым насилием. Организационные мероприятия начиная с 2018/2019 учебного года Министерство юстиции (Р. Давлетов), Верховный суд (К. Камилов) 17. Проведение фундаментальных и прикладных научных исследований в области предупреждения и профилактики семейных и межличностных конфликтов, психофизического насилия и суицидальных поведений, широкое внедрение их результатов и достижений в практическую деятельность. Организационные мероприятия на постоянной основе Центр «Оила» (Д. Ташмухамедова), Комитет женщин (Т. Нарбаева), НЦПЧ (А. Саидов), Академия наук (Б. Юлдашев) 18. Разработка и внесение в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложений по дополнению действующих штатных нормативов отдельных учреждений здравоохранения должностями «суицидолог» и «медицинский психолог» для оказания помощи лицам «группы риска». Аналитическая записка до 1 августа 2018 года Минздрав (А. Шадманов), Минфин (Ж. Кучкаров) 19. Разработка и утверждение методических рекомендаций по [заботе с лицами, склонными к насилию, а также распространение данных рекомендаций в государственных органах и других организациях, осуществляющих деятельность в сфере предупреждения бытового насилия. Методические рекомендации до 1 октября 2018 года Центр «Оила» (Д. Тошмухамедова), Комитет женщин (Т. Нарбаева), НЦПЧ (А. Саидов) 20. Разработка и утверждение методических рекомендаций по выявлению случаев бытового насилия родителей в отношении детей, их асоциального поведения, организации социальной реабилитации детей, подвергшихся насилию в семье. Методические рекомендации до 1 октября 2018 года МДО (А. Шин), МНО (У. Иноятов), МВД (П. Бобожонов), Комитет женщин (Т. Нарбаева), Центр «Оила» (Д. Ташмухамедова), Фонд «Махалла» (Ш. Жавлонов) 21. Разработка и утверждение методических рекомендаций по осуществлению общественного контроля и мониторинга ситуации в сфере предупреждения и искоренения бытового насилия. Методические рекомендации до 1 сентября 2018 года Комитет женщин (Т. Нарбаева), Центр «Оила» (Д. Тошмухамедова), Фонд «Махалла» (Ш. Жавлонов) 22. Разработка и утверждение методических рекомендаций по предупреждению суицидов для органов самоуправления граждан, религиозных конфессий и средств массовой информации. Методические рекомендации до 1 сентября 2018 года Минздрав (А. Шадманов), Минвуз (И. Маджидов), Фонд «Махалла» (Ш. Жавлонов), Управление мусульман Узбекистана (У. Алимов), Комитет по делам религий (Ж. Акрамов), Комитет женщин (Т. Нарбаева), Союз молодёжи Узбекистана (О. Таджиев) 23. Повышение информированности общественности о конфликтных ситуациях. бытовом насилии и суицидальных действиях, их негативных последствиях, услугах, оказываемых учреждениями социальной реабилитации и адаптации, а также другими учреждениями для потерпевших от бытового насилия и лиц, предпринявших попытку совершения суицидов, а также органах, осуществляющих профилактику бытового насилия и суицидальных поведений. Организационные мероприятия на постоянной основе НТРК (А. Хаджиев), Комитет женщин (Т. Нарбаева), Фонд «Махалла» (Ш. Жавлонов), Совет молодежи Узбекистана (О. Таджиев)
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
2 июля 2018 г.,
№ ПП-3827