UzbekAI

← Qonunlar

📅 2018-yil 3-iyul · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2018 йил 3 июль · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 3 июля 2018 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 3 July 2018 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Медиация тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2018 йил 12 июнда қабул қилинган Сенат томонидан 2018 йил 28 июнда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади медиация соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Медиация тўғрисидаги қонунчилик

Медиация тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг медиация тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Ушбу Қонуннинг амал қилиш соҳаси

Ушбу Қонуннинг амал қилиши фуқаролик ҳуқуқий муносабатлардан, агар қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, шу жумладан тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш муносабати билан, мижоз ва банк (кредит ташкилотлари) ўртасидаги муносабатлардан, суғурта шартномасидан юзага келадиган муносабатлардан келиб чиқадиган низоларга, меҳнат ва оилавий ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган низоларга медиацияни қўллаш билан боғлиқ муносабатларга нисбатан татбиқ этилади.

Ушбу Қонуннинг амал қилиши медиацияда иштирок этмаётган учинчи шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига, жамоат манфаатларига дахл қиладиган ёки дахл қилиши мумкин бўлган низоларга нисбатан татбиқ этилмайди.

4-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

медиация — келиб чиққан низони тарафлар ўзаро мақбул қарорга эришиши учун уларнинг ихтиёрий розилиги асосида медиатор кўмагида ҳал қилиш усули;

медиатор — медиацияни амалга ошириш учун тарафлар томонидан жалб этиладиган шахс;

медиатив келишув — медиацияни қўллаш натижасида медиация тарафлари томонидан эришилган келишув;

медиация тартиб-таомилини амалга ошириш тўғрисидаги келишув — тарафларнинг тузилган пайтдан эътиборан медиация тартиб-таомили амалга ошириладиган келишуви;

медиацияни қўллаш тўғрисидаги келишув — низо келиб чиққунига қадар ёки у келиб чиққанидан сўнг тарафларнинг низони медиация тартиб-таомилини амалга оширган ҳолда ҳал этиш зарурлиги тўғрисида тузилган келишуви.

5-модда. Медиациянинг асосий принциплари

Медиация махфийлик, ихтиёрийлик, тарафларнинг ҳамкорлиги ва тенг ҳуқуқлилиги, медиаторнинг мустақиллиги ва холислиги принциплари асосида амалга оширилади.

6-модда. Махфийлик принципи

Медиация иштирокчилари медиация жараёнида ўзларига маълум бўлиб қолган маълумотларни уларни тақдим этган медиация тарафининг, унинг ҳуқуқий ворисининг ёки вакилининг ёзма розилигисиз ошкор қилишга ҳақли эмас.

Медиация иштирокчилари ўзларига медиация жараёнида маълум бўлиб қолган ҳолатлар ҳақида гувоҳ сифатида сўроқ қилиниши мумкин эмас, шунингдек улардан медиацияга тааллуқли ахборотни талаб қилиб олиш мумкин эмас, бундан қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

7-модда. Ихтиёрийлик принципи

Медиация тарафларнинг медиацияни қўллаш тўғрисидаги келишувда ифодаланган ўзаро ихтиёрий хоҳиш-истаги бўлган тақдирда қўлланилади.

Медиация тарафлари медиацияни қўллашдан унинг исталган босқичида воз кечишга ҳақли.

Тарафлар ўзаро мақбул келишувни муҳокама қилиш учун масалаларни танлашда эркиндир.

Медиация тартиб-таомилини амалга ошириш вақтида ярашишга мажбурлаш тақиқланади.

8-модда. Тарафларнинг ҳамкорлиги ва тенг ҳуқуқлилиги принципи

Медиация тартиб-таомили медиатив келишув шартларига бир томонлама таъсир кўрсатишни истисно этган ҳолда амалга оширилиши керак.

Медиация тартиб-таомили низо хусусида тарафларнинг ҳамкорлиги асосида ўзаро мақбул қарорга эришиш мақсадида амалга оширилади.

Медиация тарафлари медиаторни, медиация тартиб-таомилини амалга ошириш тартибини, медиация тартиб-таомилидаги ўз нуқтаи назарини, бу нуқтаи назарни ҳимоя қилиш усуллари ва воситаларини танлашда, ахборот олишда, медиатив келишув шартларининг ўзаро мақбуллигини баҳолашда тенг ҳуқуқлардан фойдаланади ҳамда уларнинг зиммасида тенг мажбуриятлар бўлади.

9-модда. Медиаторнинг мустақиллиги ва холислиги принципи

Медиация тартиб-таомилини амалга оширишда медиатор мустақилдир. Медиация тартиб-таомилини амалга оширишда медиаторнинг фаолиятига бирор-бир тарзда аралашишга йўл қўйилмайди.

Медиатор холис бўлиши, медиация тартиб-таомилини тарафларнинг манфаатларини кўзлаб амалга ошириши ва медиацияда уларнинг тенг иштирокини таъминлаши, тарафларга ўз мажбуриятларини бажариши ҳамда ўзларига берилган ҳуқуқларни амалга ошириши учун зарур шарт-шароитлар яратиши керак. Медиаторнинг мустақиллиги ва холислигига тўсқинлик қиладиган ҳолатлар мавжуд бўлган тақдирда, у медиация тартиб-таомилини амалга оширишдан воз кечиши керак.

1 1 -боб. Медиация соҳасини тартибга солиш

9 1 -модда. Медиация соҳасидаги ваколатли давлат органи

Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги медиация соҳасидаги ваколатли давлат органидир.

Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги:

ўз ваколатлари доирасида медиацияга оид норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни қабул қилади;

Медиаторларнинг касб этикаси қоидаларини тасдиқлайди;

Медиаторнинг касбий малакасини ошириш тартибини ҳамда медиаторларни тайёрлаш дастурларини тасдиқлайди;

медиаторлар томонидан статистика маълумотларини тақдим этиш тартибини белгилайди ва статистика маълумотларини таҳлил қилади;

Медиаторлар реестрига киритиш бўйича малака имтиҳонини ўтказиш тартибини тасдиқлайди;

Қорақалпоғистон Республикаси Адлия вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар адлия бошқармалари ҳузуридаги медиаторлар малака комиссиялари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Медиаторлар олий малака комиссияси тўғрисидаги низомларни тасдиқлайди.

Ваколатли давлат органи қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

9 2 -модда. Медиаторлар малака комиссиялари

Қорақалпоғистон Республикаси Адлия вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар адлия бошқармалари ҳузуридаги медиаторлар малака комиссиялари (бундан буён матнда малака комиссиялари деб юритилади) Медиаторлар реестрига киритиш бўйича малака имтиҳонини ўтказиш ва медиаторларнинг интизомий жавобгарлиги билан боғлиқ ишларни кўриб чиқиш мақсадида тузилади.

Малака комиссиялари Қорақалпоғистон Республикаси адлия вазирининг, вилоятлар ва Тошкент шаҳар адлия бошқармалари бошлиқларининг буйруқлари билан етти нафар аъзодан иборат бўлган таркибда тузилади.

Малака комиссияларининг қарорлари устидан берилган апелляция шикоятларини кўриб чиқиш, шунингдек малака комиссияларининг иш амалиётини умумлаштириш ва таҳлил қилиш учун Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Медиаторлар олий малака комиссияси (бундан буён матнда Олий малака комиссияси деб юритилади) тузилади.

Олий малака комиссияси адлия вазирининг буйруғи билан тўққиз нафар аъзодан иборат бўлган таркибда тузилади.

Малака комиссиялари ва Олий малака комиссияси таркибига келишувга кўра медиаторлар, фуқаролик жамияти институтлари вакиллари, адлия органларининг ҳамда бошқа ташкилотларнинг ҳуқуқ соҳасида тажрибага эга бўлган ходимлари жалб этилади.

9 3 -модда. Медиаторлар реестрини юритиш

Қорақалпоғистон Республикаси Адлия вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар адлия бошқармалари томонидан Медиаторлар реестри юритилади, мазкур реестр уларнинг расмий веб-сайтларига, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг расмий веб-сайтига жойлаштирилади.

Шахснинг малака имтиҳонидан муваффақиятли ўтиши (бундан нотариуслар ва адвокатлар мустасно) уни Медиаторлар реестрига киритиш учун асос бўлади.

Медиаторлар реестрида қуйидагилар бўлиши керак:

медиаторнинг фамилияси, исми ва отасининг исми;

медиатор билан алоқа боғлаш учун унинг жойлашган ери тўғрисидаги маълумотлар ва бошқа маълумотлар;

медиаторнинг маълумоти (мутахассислиги);

медиатор ихтисослашган медиация соҳаси;

медиатор медиация тартиб-таомилини амалга оширишга қодир бўлган тил;

медиаторнинг фаолияти тўхтатиб турилганлиги, тикланганлиги ёки медиатор реестрдан чиқарилганлиги тўғрисидаги маълумотлар.

2-боб. Медиация иштирокчилари ҳамда уларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

10-модда. Медиация иштирокчилари

Тарафлар ва медиатор медиация иштирокчиларидир. Жисмоний шахслар ҳам, юридик шахслар ҳам медиация тарафлари бўлиши мумкин.

Медиация икки ва ундан ортиқ тарафлар ўртасида бўлиши, шунингдек бир ёки бир нечта медиатор томонидан амалга оширилиши мумкин.

Тарафлар медиацияда шахсан ёки ўз вакили орқали қонунчиликка мувофиқ иштирок этади.

11-модда. Медиация тарафларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Медиация тарафлари:

медиаторни ихтиёрий равишда танлашга;

медиатордан воз кечишга;

медиациянинг исталган босқичида унда иштирок этишдан воз кечишга;

медиация тартиб-таомилини амалга оширишда қонунчиликда белгиланган тартибда шахсан ёки ўз вакиллари орқали иштирок этишга ҳақли.

Медиация тарафлари ўз ўрталарида тузилган медиатив келишувни ушбу келишувда назарда тутилган тартибда ва муддатларда бажариши шарт.

Медиация тарафлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши ва уларнинг зиммасида ўзга мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

12-модда. Медиаторга доир талаблар

Олий маълумотга эга бўлган, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан тасдиқланадиган медиаторларни тайёрлаш дастури бўйича махсус ўқув курсидан ўтган, малака имтиҳонини топширган ва Медиаторлар реестрига киритилган жисмоний шахс Ўзбекистон Республикасида медиаторлик фаолиятини амалга ошириши мумкин. Ўзбекистон Республикасида адвокат ёки нотариус мақомига эга бўлган шахсларнинг малака имтиҳонини топшириши талаб этилмайди.

Қуйидагилар медиатор бўлиши мумкин эмас:

давлат хизматида турган шахс, бундан педагогик, илмий, ижодий, нотариал фаолият билан шуғулланувчи шахс мустасно;

муомала лаёқати чекланган ёки муомалага лаёқатсиз деб топилганлиги тўғрисида суднинг қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори мавжуд бўлган шахс;

судланганлик ҳолати тугалланмаган ёки судланганлиги олиб ташланмаган шахс.

Медиаторнинг фаолияти тадбиркорлик фаолияти ҳисобланмайди.

12 1 -модда. Медиаторлар реестрига киритиш бўйича малака имтиҳонини ўтказиш

Олий маълумотга эга бўлган, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан тасдиқланадиган медиаторларни тайёрлаш дастури бўйича махсус ўқув курсидан ўтган, Медиаторлар реестрига кириш истагини билдирган шахс малака комиссияларида малака имтиҳонини топшириши шарт. Малака имтиҳони саволлари медиаторларни тайёрлаш дастури асосида ўқитилган мавзулар доирасида бўлади.

Малака имтиҳонини топшира олмаган талабгор уни такроран топширишга камида уч ой ўтгач қўйилади.

13-модда. Медиаторнинг ҳуқуқлари, мажбуриятлари

Медиатор:

медиация тартиб-таомилини амалга ошириш чоғида бир вақтнинг ўзида ҳам тарафларнинг барчаси билан, ҳам тарафларнинг ҳар бири билан алоҳида-алоҳида учрашувлар ўтказишга, уларга низони ҳал этишга доир оғзаки ва ёзма тавсиялар беришга;

медиация тартиб-таомилини амалга ошириши муносабати билан сарфлаган харажатларининг ўрни қопланишини талаб қилишга ҳақли.

Медиатор:

қонунчилик ҳужжатлари талабларига ва Медиаторнинг касб этикаси қоидаларига риоя этиши;

ўз билимларини доимий равишда такомиллаштириб бориши, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан белгиланган тартибда уч йилда камида бир марта касбий малакасини ошириши, бундан нотариус ва адвокат мақомига эга бўлган медиаторлар мустасно;

медиация бошлангунига қадар медиация тарафларига медиациянинг мақсадини, шунингдек уларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини тушунтириши;

медиация тартиб-таомилини амалга ошириш чоғида фақат медиация тарафларининг розилиги билан ҳаракат қилиши;

низо юзасидан ўзаро мақбул келишувга эришишга тарафларни ишонтиришнинг қонуний воситалари ва усулларидан фойдаланиши;

ваколатли давлат органи томонидан белгиланган тартибда ва намунада статистик маълумотларни тақдим этиб бориши;

ўзининг мустақиллиги ва холислигига таъсир кўрсатиши мумкин бўлган ҳолатлар мавжуд бўлса ёки юзага келса, бу ҳақда тарафларга маълум қилиши шарт.

Медиатор қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга эга бўлиши ва унинг зиммасида бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

13 1 -модда. Медиаторнинг жавобгарлиги

Медиатор томонидан медиация тўғрисидаги қонунчилик талаблари, Медиаторнинг касб этикаси қоидалари бузилганлиги унга нисбатан интизомий жазо чоралари қўлланилишига сабаб бўлади.

Интизомий иш юритиш малака комиссияларининг қарори билан қўзғатилади.

Интизомий иш юритишни қўзғатиш учун қуйидагилар асос бўлади:

медиатор томонидан медиация тўғрисидаги қонунчилик талабларининг, Медиаторнинг касб этикаси қоидаларининг бузилиши ҳоллари;

суднинг медиаторга нисбатан чиқарган хусусий ажрими.

Интизомий иш юритишни кўриб чиқиш натижаларига кўра медиаторга нисбатан малака комиссиялари томонидан қуйидаги интизомий жазо чоралари қўлланилиши мумкин:

огоҳлантириш;

медиатор фаолиятини олти ойгача муддатга тўхтатиб туриш;

медиаторни Медиаторлар реестридан чиқариш.

Медиаторга нисбатан интизомий жазо чораси ножўя хатти-ҳаракат содир этилган кундан эътиборан, давом этаётган хатти-ҳаракатларда эса улар аниқланган кундан эътиборан бир йилдан кечиктирмай қўлланилиши мумкин.

Агар нотариус ёки адвокат мақомига эга бўлган медиатор айни бир ножўя хатти-ҳаракат учун нотариат ёки адвокатура тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгарликка тортилган бўлса, медиаторга нисбатан интизомий жавобгарлик масаласи кўриб чиқилмайди.

Медиатор медиация тартиб-таомилини амалга ошириш натижасида етказилган зарар учун қонунчиликда белгиланган тартибда тарафлар олдида жавобгар бўлади.

14-модда. Медиаторнинг фаолиятини тўхтатиб туриш ёки тиклаш

Медиаторнинг фаолиятини тўхтатиб туриш медиатор жиноий жавобгарликка тортилган тақдирда у айбланувчи тариқасида жалб этилган пайтдан эътиборан ва суд ҳукми қонуний кучга киргунига қадар ёхуд уни реабилитация қилувчи асосларга биноан жиноий жавобгарликдан озод этиш тўғрисида қарор қабул қилингунига қадар, медиаторни реестрга киритган адлия органининг қарори билан амалга оширилади.

Медиаторнинг фаолияти медиаторни реестрга киритган адлия органи томонидан медиаторнинг ўз аризасига кўра олти ойгача муддатга тўхтатиб турилиши мумкин.

Медиация тўғрисидаги қонунчилик талаблари ёки Медиаторнинг касб этикаси қоидалари бузилганлиги аниқланганда медиаторнинг фаолияти малака комиссияларининг ёки Олий малака комиссиясининг қарори билан олти ойгача муддатга тўхтатиб турилади.

Медиаторнинг фаолиятини тўхтатиб туриш муддати тугагач ёки ушбу модданинг биринчи қисмига асосан медиаторнинг фаолиятини тўхтатиб туриш асослари бартараф этилганидан кейин медиаторнинг фаолияти медиаторни реестрга киритган адлия органининг қарори билан тикланади.

14 1 -модда. Медиаторлар реестридан чиқариш

Медиатор Медиаторлар реестридан уни реестрга киритган адлия органи томонидан қуйидаги ҳолларда чиқарилади:

ўз аризасига кўра;

вафот этганда ёки суднинг уни вафот этган деб эълон қилиш ҳақидаги қарори қонуний кучга кирганда;

муомала лаёқати чекланганда ёки белгиланган тартибда муомалага лаёқатсиз деб топилганда;

суднинг шахсни бедарак йўқолган деб топиш ҳақидаги қарори қонуний кучга кирганда;

суднинг медиаторни жиноят содир этишда айбдор деб топиш ҳақидаги айблов ҳукми қонуний кучга кирганда;

давлат хизматига кирганда, бундан педагогик, илмий, ижодий ва нотариал фаолият мустасно;

медиатор томонидан медиация тўғрисидаги қонунчилик талаблари, Медиаторнинг касб этикаси қоидалари бузилганлиги туфайли малака комиссияларининг ёки Олий малака комиссиясининг қарорига асосан.

3-боб. Медиацияни қўллаш ва медиация тартиб-таомилини амалга ошириш

15-модда. Медиацияни қўллаш шартлари

Медиация тарафларнинг хоҳиш-истаги асосида қўлланилади.

Медиация суддан ташқари тартибда, низони суд тартибида кўриш жараёнида, суд ҳужжатини қабул қилиш учун суд алоҳида хонага (маслаҳатхонага) киргунига қадар, шунингдек суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш жараёнида қўлланилиши мумкин.

Медиация низони кўриб чиқишга ваколатли органда, ҳакамлик судида ва арбитражда низони кўриш жараёнида ҳам уларнинг қарорлари қабул қилингунига қадар қўлланилиши мумкин.

Медиацияда иштирок этганлик факти айбни тан олиш далили бўлиб хизмат қилиши мумкин эмас.

16-модда. Медиацияни қўллаш тўғрисидаги келишув

Медиацияни қўллаш тўғрисидаги келишув шартномадаги унинг таркибий қисми бўлган шарт тарзида ёки алоҳида келишув тарзида ёзма шаклда тузилади.

Медиацияни қўллаш тўғрисидаги келишувда тарафлар ўртасида келиб чиққан ёки келиб чиқиши мумкин бўлган барча ёки муайян низолар медиация тартиб-таомилини амалга ошириш йўли билан ҳал этилиши кераклиги ҳақидаги қоида бўлиши лозим.

Медиацияни қўллаш тўғрисидаги келишувда низо предмети ҳақидаги, медиация тартиб-таомилини амалга ошириш тартиби тўғрисидаги, медиация тартиб-таомилини амалга ошириш билан боғлиқ харажатларда тарафларнинг иштирок этиш шартлари ҳақидаги, медиация тартиб-таомилини амалга ошириш муддатлари тўғрисидаги маълумотлар бўлиши мумкин.

17-модда. Давлат органининг иш бўйича медиация тартиб-таомилини амалга ошириш чоғидаги ҳаракатлари

Қонунда назарда тутилган ҳолларда, тарафлар томонидан медиация тартиб-таомилини амалга ошириш тўғрисидаги келишув низони кўриб чиқишга ваколатли органга тақдим этилганда мазкур орган ишнинг муҳокамасини қолдириб, медиация тартиб-таомилини амалга ошириш учун муддат тайинлайди. Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш жараёнида медиация тартиб-таомили амалга оширилган тақдирда, уни амалга ошириш даврида ижро ишини юритиш тўхтатиб турилади.

Медиация тартиб-таомилини амалга ошириш чоғида давлат органининг бевосита аралашуви тақиқланади.

Судда иш қўзғатилганидан кейин медиация тартиб-таомилини амалга оширишнинг ўзига хос хусусиятлари процессуал қонунчиликда белгиланади.

Суд муҳокамаси жараёнида, низони ваколатли органда кўриш жараёнида медиация тартиб-таомилини амалга ошириш чоғида тарафлар томонидан эришилган медиатив келишув тегишли иш қайси суд ёки ваколатли органнинг иш юритувида турган бўлса, дарҳол ўша судга ёки ваколатли органга юборилади.

Суд ҳужжатларини ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш жараёнида тарафлар томонидан эришилган медиатив келишув ижро ҳужжати ўз иш юритувида бўлган давлат ижрочисига дарҳол юборилади.

Низо медиатив келишув билан медиация тартибида ҳал қилинган тақдирда, тўланган давлат божи қайтарилиши лозим, бундан суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш жараёнида медиатив келишув тузилган ҳоллар мустасно.

18-модда. Давлат органи иштирокидаги низода медиацияни қўллаш

Давлат органи иштирокида низо келиб чиққан тақдирда, давлат органи медиацияни қўллаш бўйича чоралар кўриши керак.

19-модда. Медиация тартиб-таомилининг бошланиши

Медиация тартиб-таомили медиация тартиб-таомилини амалга ошириш тўғрисида тарафлар томонидан келишув тузилган кундан эътиборан бошланади.

20-модда. Медиация тартиб-таомилини амалга ошириш тўғрисидаги келишув

Медиация тартиб-таомилини амалга ошириш тўғрисидаги келишув ёзма шаклда тузилади.

Медиация тартиб-таомилини амалга ошириш тўғрисидаги келишувда:

тарафлар ҳақидаги;

низо предмети тўғрисидаги;

медиация тартиб-таомилини амалга ошириш тартиби, медиатор, тарафлар томонидан келишилган мажбуриятлар, уларни бажариш шартлари ва муддатлари ҳақидаги;

медиация тартиб-таомили амалга ошириладиган тил, жой ва сана тўғрисидаги;

медиация тартиб-таомили амалга ошириладиган муддат ҳақидаги маълумотлар бўлиши керак.

21-модда. Даъво муддатининг ўтишини тўхтатиб туриш

Медиация тартиб-таомили амалга оширилаётганда даъво муддатининг ўтиши тўхтатиб турилади.

22-модда. Медиация тартиб-таомилини амалга ошириш тартиби

Медиация тартиб-таомилини амалга ошириш учун тарафлар ўзаро келишувга кўра бир ёки бир неча медиаторни танлайди.

Медиация тартиб-таомилини амалга ошириш тартиби, қоида тариқасида, медиация тартиб-таомилини амалга ошириш тўғрисидаги келишувда белгиланади.

Медиация тартиб-таомили амалга оширилаётганда медиатор ўзининг ҳаракатлари билан бирор-бир тарафни устун ҳолатга қўйишга, худди шунингдек тарафлардан бирининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини чеклашга ҳақли эмас.

23-модда. Медиация тартиб-таомилини амалга ошириш муддати

Медиация тартиб-таомилини амалга ошириш муддати медиация тартиб-таомилини амалга ошириш тўғрисидаги келишувда белгиланади. Бунда медиатор ва тарафлар медиация тартиб-таомили ўттиз кундан ортиқ бўлмаган муддатда тугалланиши учун барча мумкин бўлган чораларни кўриши керак. Зарур бўлган тақдирда, медиация тартиб-таомилини амалга ошириш муддати тарафларнинг ўзаро розилиги билан ўттиз кунгача узайтирилиши мумкин, бундан ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш жараёнида медиация тартиб-таомилини амалга ошириш муддати кўпи билан ўн беш кунни ташкил этади.

24-модда. Медиациянинг тугатилиши

Медиация қуйидаги ҳолатлар муносабати билан тугатилади:

тарафлар томонидан медиатив келишув тузилганлиги;

низо хусусида ўзаро мақбул бўлган қарорга эришиш имконияти йўқлиги;

мавжуд ихтилофлар бўйича келишувга эришмай туриб медиацияни тугатиш тўғрисида тарафларнинг келишуви тузилганлиги (медиация тартиб-таомилини амалга ошириш тўғрисида ёзма келишув мавжуд бўлган тақдирда);

бирор-бир тарафнинг медиацияни давом эттиришдан воз кечишни маълум қилганлиги;

медиация тартиб-таомилини амалга ошириш муддатлари ўтганлиги.

25-модда. Медиацияни қўллаш чоғидаги чекловлар

Медиацияни қўллаш чоғида медиатор:

айни бир низо бўйича бирор-бир тарафнинг вакили бўлишга, бундан қонунчиликда назарда тутилган ва унинг иштирок этишига ҳар иккала тарафнинг ўзаро розилиги бўлган ҳоллар мустасно;

бирор-бир тарафга юридик, маслаҳат ёрдами ёки бошқа ёрдам кўрсатишга;

агар у медиацияни амалга ошириш натижасидан шахсан (бевосита ёки билвосита) манфаатдор бўлса, шу жумладан тарафлардан бири бўлган шахс билан қариндошлик муносабатларида бўлса, медиатор фаолиятини амалга оширишга, бундан унинг иштирок этишига ҳар иккала тарафнинг ўзаро розилиги бўлган ҳоллар мустасно;

тарафларнинг розилигисиз низонинг моҳияти бўйича ошкора баёнотлар беришга ҳақли эмас.

26-модда. Медиацияга тааллуқли ахборотнинг махфийлиги

Тарафлар, медиатор, шунингдек медиация тартиб-таомилини амалга оширишда ҳозир бўлган бошқа шахслар муҳокаманинг медиация предмети бўлган низо билан боғлиқ бўлган-бўлмаганлигидан қатъи назар, агар тарафлар бошқача қоида ҳақида келишиб олмаган бўлса, муҳокама жараёнида:

тарафлардан бирининг медиацияни қўллаш тўғрисидаги таклифи ҳақидаги, худди шунингдек тарафлардан бири уни амалга оширишда иштирок этишга тайёр эканлиги тўғрисидаги;

низони ҳал этиш эҳтимоли хусусида тарафлардан бири билдирган фикрлар ёки таклифлар ҳақидаги;

медиация тартиб-таомилини амалга ошириш жараёнида тарафлардан бири томонидан билдирилган эътирофлар тўғрисидаги;

тарафлардан бири медиаторнинг ёки иккинчи тарафнинг низони ҳал этиш ҳақидаги таклифини қабул қилишга тайёрлиги тўғрисидаги ахборотни ҳавола қилишга ҳақли эмас.

27-модда. Медиацияга тааллуқли ахборотни медиатор томонидан ошкор қилиш шарти

Агар медиатор тарафларнинг биридан медиацияга тааллуқли ахборотни олган бўлса, у бу ахборотни фақат уни тақдим этган тарафнинг розилиги билан бошқа тарафга ошкор қилиши мумкин.

28-модда. Медиаторнинг фаолиятига ҳақ тўлаш

Медиаторнинг фаолияти ҳақ эвазига ёки текин амалга оширилиши мумкин.

Ҳақ тўлаш ва харажатларнинг ўрнини қоплаш тарафлар томонидан, агар улар бошқача қоида ҳақида келишиб олмаган бўлса, тенг улушларда амалга оширилади.

Медиатор медиация тартиб-таомилини амалга оширишни рад этган тақдирда, у медиация тарафлари томонидан ўзига тўланган пул маблағларини қайтариб бериши шарт.

29-модда. Медиатив келишув

Медиация тартиб-таомилини амалга ошириш натижалари бўйича тарафлар келиб чиққан низо ёхуд мажбуриятларни бажариш шартлари ва муддатлари хусусида ўзаро мақбул қарорга эришган тақдирда, тарафлар ўртасида ёзма шаклда медиатив келишув тузилади.

Давлат органи ёки бошқа орган томонидан қайси шахснинг манфаатларини кўзлаб даъво тақдим этилган бўлса, ўша шахс мазкур давлат органининг ёки бошқа органнинг иштирокисиз медиатив келишув тузишга ҳақли.

Медиатив келишувда қуйидагилар кўрсатилиши шарт:

медиатив келишув тарафларининг фамилияси, исми, отасининг исми (номи), яшаш жойи ёки турган жойи (почта манзили), шунингдек, агар медиатив келишув вакил томонидан тузилаётган бўлса, вакилнинг фамилияси, исми, отасининг исми ва яшаш жойи;

медиатив келишув тарафларининг келишувни бажариш билан боғлиқ ҳуқуқ ва мажбуриятлари;

медиатив келишув тарафлари томонидан келишилган мажбуриятларни бажариш шартлари ва муддатлари.

Медиатив келишув келишувнинг тарафлари томонидан имзоланган ва медиатор томонидан тасдиқланган бўлиши шарт.

Қуйидагиларни назарда тутувчи медиатив келишувни тузишга йўл қўйилмайди:

1) агар унинг шартлари қонунчиликка зид бўлса;

2) агар унинг шартлари медиацияда иштирок этмаётган учинчи шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига, жамоат манфаатларига дахл қилса ёки дахл қилиши мумкин бўлса.

Медиатив келишув бажарилмаслигининг оқибатлари тарафлар томонидан ушбу келишувнинг ўзида белгилаб қўйилиши мумкин.

Ўзбекистон Республикасида ижро этиладиган медиатив келишувлар Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига, ушбу Қонунга ва бошқа қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ бўлиши керак.

29 1 -модда. Медиатив келишувни ижро этиш

Медиатив келишув уни тузган тарафлар учун мажбурий кучга эга бўлиб, ушбу келишув унда назарда тутилган тартибда ва муддатларда тарафлар томонидан ихтиёрий равишда ижро этилади.

Медиатив келишув ихтиёрий равишда бажарилмаган тақдирда, тарафлар медиатив келишувни мажбурий ижрога қаратишни сўраб судга мурожаат этишга ҳақли.

4-боб. Якунловчи қоидалар

30-модда. Низоларни ҳал этиш

Медиация соҳасида келиб чиқадиган низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

31-модда. Медиация тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Медиация тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

32-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

33-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

34-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун 2019 йил 1 январдан эътиборан кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2018 йил 3 июль,

ЎРҚ-482-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 04.07.2018 й., 03/18/482/1447-сон; 30.07.2019 й., 03/19/551/3493-сон; 15.01.2020 й., 03/20/602/0052-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон; 20.10.2025 й., 03/25/1089/0953-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Mediatsiya toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2018-yil 12-iyunda qabul qilingan Senat tomonidan 2018-yil 28-iyunda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi mediatsiya sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Mediatsiya toʻgʻrisidagi qonunchilik

Mediatsiya toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining mediatsiya toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Ushbu Qonunning amal qilish sohasi

Ushbu Qonunning amal qilishi fuqarolik huquqiy munosabatlardan, agar qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, shu jumladan tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish munosabati bilan, mijoz va bank (kredit tashkilotlari) oʻrtasidagi munosabatlardan, sugʻurta shartnomasidan yuzaga keladigan munosabatlardan kelib chiqadigan nizolarga, mehnat va oilaviy huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan nizolarga mediatsiyani qoʻllash bilan bogʻliq munosabatlarga nisbatan tatbiq etiladi.

Ushbu Qonunning amal qilishi mediatsiyada ishtirok etmayotgan uchinchi shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga, jamoat manfaatlariga daxl qiladigan yoki daxl qilishi mumkin boʻlgan nizolarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

4-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

mediatsiya — kelib chiqqan nizoni taraflar oʻzaro maqbul qarorga erishishi uchun ularning ixtiyoriy roziligi asosida mediator koʻmagida hal qilish usuli;

mediator — mediatsiyani amalga oshirish uchun taraflar tomonidan jalb etiladigan shaxs;

mediativ kelishuv — mediatsiyani qoʻllash natijasida mediatsiya taraflari tomonidan erishilgan kelishuv;

mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish toʻgʻrisidagi kelishuv — taraflarning tuzilgan paytdan eʼtiboran mediatsiya tartib-taomili amalga oshiriladigan kelishuvi;

mediatsiyani qoʻllash toʻgʻrisidagi kelishuv — nizo kelib chiqquniga qadar yoki u kelib chiqqanidan soʻng taraflarning nizoni mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirgan holda hal etish zarurligi toʻgʻrisida tuzilgan kelishuvi.

5-modda. Mediatsiyaning asosiy prinsiplari

Mediatsiya maxfiylik, ixtiyoriylik, taraflarning hamkorligi va teng huquqliligi, mediatorning mustaqilligi va xolisligi prinsiplari asosida amalga oshiriladi.

6-modda. Maxfiylik prinsipi

Mediatsiya ishtirokchilari mediatsiya jarayonida oʻzlariga maʼlum boʻlib qolgan maʼlumotlarni ularni taqdim etgan mediatsiya tarafining, uning huquqiy vorisining yoki vakilining yozma roziligisiz oshkor qilishga haqli emas.

Mediatsiya ishtirokchilari oʻzlariga mediatsiya jarayonida maʼlum boʻlib qolgan holatlar haqida guvoh sifatida soʻroq qilinishi mumkin emas, shuningdek ulardan mediatsiyaga taalluqli axborotni talab qilib olish mumkin emas, bundan qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno.

7-modda. Ixtiyoriylik prinsipi

Mediatsiya taraflarning mediatsiyani qoʻllash toʻgʻrisidagi kelishuvda ifodalangan oʻzaro ixtiyoriy xohish-istagi boʻlgan taqdirda qoʻllaniladi.

Mediatsiya taraflari mediatsiyani qoʻllashdan uning istalgan bosqichida voz kechishga haqli.

Taraflar oʻzaro maqbul kelishuvni muhokama qilish uchun masalalarni tanlashda erkindir.

Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish vaqtida yarashishga majburlash taqiqlanadi.

8-modda. Taraflarning hamkorligi va teng huquqliligi prinsipi

Mediatsiya tartib-taomili mediativ kelishuv shartlariga bir tomonlama taʼsir koʻrsatishni istisno etgan holda amalga oshirilishi kerak.

Mediatsiya tartib-taomili nizo xususida taraflarning hamkorligi asosida oʻzaro maqbul qarorga erishish maqsadida amalga oshiriladi.

Mediatsiya taraflari mediatorni, mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish tartibini, mediatsiya tartib-taomilidagi oʻz nuqtai nazarini, bu nuqtai nazarni himoya qilish usullari va vositalarini tanlashda, axborot olishda, mediativ kelishuv shartlarining oʻzaro maqbulligini baholashda teng huquqlardan foydalanadi hamda ularning zimmasida teng majburiyatlar boʻladi.

9-modda. Mediatorning mustaqilligi va xolisligi prinsipi

Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirishda mediator mustaqildir. Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirishda mediatorning faoliyatiga biror-bir tarzda aralashishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Mediator xolis boʻlishi, mediatsiya tartib-taomilini taraflarning manfaatlarini koʻzlab amalga oshirishi va mediatsiyada ularning teng ishtirokini taʼminlashi, taraflarga oʻz majburiyatlarini bajarishi hamda oʻzlariga berilgan huquqlarni amalga oshirishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratishi kerak. Mediatorning mustaqilligi va xolisligiga toʻsqinlik qiladigan holatlar mavjud boʻlgan taqdirda, u mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirishdan voz kechishi kerak.

1 1 -bob. Mediatsiya sohasini tartibga solish

9 1 -modda. Mediatsiya sohasidagi vakolatli davlat organi

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi mediatsiya sohasidagi vakolatli davlat organidir.

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi:

oʻz vakolatlari doirasida mediatsiyaga oid normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qiladi;

Mediatorlarning kasb etikasi qoidalarini tasdiqlaydi;

Mediatorning kasbiy malakasini oshirish tartibini hamda mediatorlarni tayyorlash dasturlarini tasdiqlaydi;

mediatorlar tomonidan statistika maʼlumotlarini taqdim etish tartibini belgilaydi va statistika maʼlumotlarini tahlil qiladi;

Mediatorlar reyestriga kiritish boʻyicha malaka imtihonini oʻtkazish tartibini tasdiqlaydi;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalari huzuridagi mediatorlar malaka komissiyalari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Mediatorlar oliy malaka komissiyasi toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlaydi.

Vakolatli davlat organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

9 2 -modda. Mediatorlar malaka komissiyalari

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalari huzuridagi mediatorlar malaka komissiyalari (bundan buyon matnda malaka komissiyalari deb yuritiladi) Mediatorlar reyestriga kiritish boʻyicha malaka imtihonini oʻtkazish va mediatorlarning intizomiy javobgarligi bilan bogʻliq ishlarni koʻrib chiqish maqsadida tuziladi.

Malaka komissiyalari Qoraqalpogʻiston Respublikasi adliya vazirining, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalari boshliqlarining buyruqlari bilan yetti nafar aʼzodan iborat boʻlgan tarkibda tuziladi.

Malaka komissiyalarining qarorlari ustidan berilgan apellyatsiya shikoyatlarini koʻrib chiqish, shuningdek malaka komissiyalarining ish amaliyotini umumlashtirish va tahlil qilish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Mediatorlar oliy malaka komissiyasi (bundan buyon matnda Oliy malaka komissiyasi deb yuritiladi) tuziladi.

Oliy malaka komissiyasi adliya vazirining buyrugʻi bilan toʻqqiz nafar aʼzodan iborat boʻlgan tarkibda tuziladi.

Malaka komissiyalari va Oliy malaka komissiyasi tarkibiga kelishuvga koʻra mediatorlar, fuqarolik jamiyati institutlari vakillari, adliya organlarining hamda boshqa tashkilotlarning huquq sohasida tajribaga ega boʻlgan xodimlari jalb etiladi.

9 3 -modda. Mediatorlar reyestrini yuritish

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalari tomonidan Mediatorlar reyestri yuritiladi, mazkur reyestr ularning rasmiy veb-saytlariga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi.

Shaxsning malaka imtihonidan muvaffaqiyatli oʻtishi (bundan notariuslar va advokatlar mustasno) uni Mediatorlar reyestriga kiritish uchun asos boʻladi.

Mediatorlar reyestrida quyidagilar boʻlishi kerak:

mediatorning familiyasi, ismi va otasining ismi;

mediator bilan aloqa bogʻlash uchun uning joylashgan yeri toʻgʻrisidagi maʼlumotlar va boshqa maʼlumotlar;

mediatorning maʼlumoti (mutaxassisligi);

mediator ixtisoslashgan mediatsiya sohasi;

mediator mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirishga qodir boʻlgan til;

mediatorning faoliyati toʻxtatib turilganligi, tiklanganligi yoki mediator reyestrdan chiqarilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.

2-bob. Mediatsiya ishtirokchilari hamda ularning huquq va majburiyatlari

10-modda. Mediatsiya ishtirokchilari

Taraflar va mediator mediatsiya ishtirokchilaridir. Jismoniy shaxslar ham, yuridik shaxslar ham mediatsiya taraflari boʻlishi mumkin.

Mediatsiya ikki va undan ortiq taraflar oʻrtasida boʻlishi, shuningdek bir yoki bir nechta mediator tomonidan amalga oshirilishi mumkin.

Taraflar mediatsiyada shaxsan yoki oʻz vakili orqali qonunchilikka muvofiq ishtirok etadi.

11-modda. Mediatsiya taraflarining huquq va majburiyatlari

Mediatsiya taraflari:

mediatorni ixtiyoriy ravishda tanlashga;

mediatordan voz kechishga;

mediatsiyaning istalgan bosqichida unda ishtirok etishdan voz kechishga;

mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirishda qonunchilikda belgilangan tartibda shaxsan yoki oʻz vakillari orqali ishtirok etishga haqli.

Mediatsiya taraflari oʻz oʻrtalarida tuzilgan mediativ kelishuvni ushbu kelishuvda nazarda tutilgan tartibda va muddatlarda bajarishi shart.

Mediatsiya taraflari qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi va ularning zimmasida oʻzga majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

12-modda. Mediatorga doir talablar

Oliy maʼlumotga ega boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan mediatorlarni tayyorlash dasturi boʻyicha maxsus oʻquv kursidan oʻtgan, malaka imtihonini topshirgan va Mediatorlar reyestriga kiritilgan jismoniy shaxs Oʻzbekiston Respublikasida mediatorlik faoliyatini amalga oshirishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasida advokat yoki notarius maqomiga ega boʻlgan shaxslarning malaka imtihonini topshirishi talab etilmaydi.

Quyidagilar mediator boʻlishi mumkin emas:

davlat xizmatida turgan shaxs, bundan pedagogik, ilmiy, ijodiy, notarial faoliyat bilan shugʻullanuvchi shaxs mustasno;

muomala layoqati cheklangan yoki muomalaga layoqatsiz deb topilganligi toʻgʻrisida sudning qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarori mavjud boʻlgan shaxs;

sudlanganlik holati tugallanmagan yoki sudlanganligi olib tashlanmagan shaxs.

Mediatorning faoliyati tadbirkorlik faoliyati hisoblanmaydi.

12 1 -modda. Mediatorlar reyestriga kiritish boʻyicha malaka imtihonini oʻtkazish

Oliy maʼlumotga ega boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan mediatorlarni tayyorlash dasturi boʻyicha maxsus oʻquv kursidan oʻtgan, Mediatorlar reyestriga kirish istagini bildirgan shaxs malaka komissiyalarida malaka imtihonini topshirishi shart. Malaka imtihoni savollari mediatorlarni tayyorlash dasturi asosida oʻqitilgan mavzular doirasida boʻladi.

Malaka imtihonini topshira olmagan talabgor uni takroran topshirishga kamida uch oy oʻtgach qoʻyiladi.

13-modda. Mediatorning huquqlari, majburiyatlari

Mediator:

mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish chogʻida bir vaqtning oʻzida ham taraflarning barchasi bilan, ham taraflarning har biri bilan alohida-alohida uchrashuvlar oʻtkazishga, ularga nizoni hal etishga doir ogʻzaki va yozma tavsiyalar berishga;

mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirishi munosabati bilan sarflagan xarajatlarining oʻrni qoplanishini talab qilishga haqli.

Mediator:

qonunchilik hujjatlari talablariga va Mediatorning kasb etikasi qoidalariga rioya etishi;

oʻz bilimlarini doimiy ravishda takomillashtirib borishi, Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan belgilangan tartibda uch yilda kamida bir marta kasbiy malakasini oshirishi, bundan notarius va advokat maqomiga ega boʻlgan mediatorlar mustasno;

mediatsiya boshlanguniga qadar mediatsiya taraflariga mediatsiyaning maqsadini, shuningdek ularning huquq va majburiyatlarini tushuntirishi;

mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish chogʻida faqat mediatsiya taraflarining roziligi bilan harakat qilishi;

nizo yuzasidan oʻzaro maqbul kelishuvga erishishga taraflarni ishontirishning qonuniy vositalari va usullaridan foydalanishi;

vakolatli davlat organi tomonidan belgilangan tartibda va namunada statistik maʼlumotlarni taqdim etib borishi;

oʻzining mustaqilligi va xolisligiga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan holatlar mavjud boʻlsa yoki yuzaga kelsa, bu haqda taraflarga maʼlum qilishi shart.

Mediator qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ega boʻlishi va uning zimmasida boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

13 1 -modda. Mediatorning javobgarligi

Mediator tomonidan mediatsiya toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari, Mediatorning kasb etikasi qoidalari buzilganligi unga nisbatan intizomiy jazo choralari qoʻllanilishiga sabab boʻladi.

Intizomiy ish yuritish malaka komissiyalarining qarori bilan qoʻzgʻatiladi.

Intizomiy ish yuritishni qoʻzgʻatish uchun quyidagilar asos boʻladi:

mediator tomonidan mediatsiya toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarining, Mediatorning kasb etikasi qoidalarining buzilishi hollari;

sudning mediatorga nisbatan chiqargan xususiy ajrimi.

Intizomiy ish yuritishni koʻrib chiqish natijalariga koʻra mediatorga nisbatan malaka komissiyalari tomonidan quyidagi intizomiy jazo choralari qoʻllanilishi mumkin:

ogohlantirish;

mediator faoliyatini olti oygacha muddatga toʻxtatib turish;

mediatorni Mediatorlar reyestridan chiqarish.

Mediatorga nisbatan intizomiy jazo chorasi nojoʻya xatti-harakat sodir etilgan kundan eʼtiboran, davom etayotgan xatti-harakatlarda esa ular aniqlangan kundan eʼtiboran bir yildan kechiktirmay qoʻllanilishi mumkin.

Agar notarius yoki advokat maqomiga ega boʻlgan mediator ayni bir nojoʻya xatti-harakat uchun notariat yoki advokatura toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortilgan boʻlsa, mediatorga nisbatan intizomiy javobgarlik masalasi koʻrib chiqilmaydi.

Mediator mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish natijasida yetkazilgan zarar uchun qonunchilikda belgilangan tartibda taraflar oldida javobgar boʻladi.

14-modda. Mediatorning faoliyatini toʻxtatib turish yoki tiklash

Mediatorning faoliyatini toʻxtatib turish mediator jinoiy javobgarlikka tortilgan taqdirda u ayblanuvchi tariqasida jalb etilgan paytdan eʼtiboran va sud hukmi qonuniy kuchga kirguniga qadar yoxud uni reabilitatsiya qiluvchi asoslarga binoan jinoiy javobgarlikdan ozod etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinguniga qadar, mediatorni reyestrga kiritgan adliya organining qarori bilan amalga oshiriladi.

Mediatorning faoliyati mediatorni reyestrga kiritgan adliya organi tomonidan mediatorning oʻz arizasiga koʻra olti oygacha muddatga toʻxtatib turilishi mumkin.

Mediatsiya toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari yoki Mediatorning kasb etikasi qoidalari buzilganligi aniqlanganda mediatorning faoliyati malaka komissiyalarining yoki Oliy malaka komissiyasining qarori bilan olti oygacha muddatga toʻxtatib turiladi.

Mediatorning faoliyatini toʻxtatib turish muddati tugagach yoki ushbu moddaning birinchi qismiga asosan mediatorning faoliyatini toʻxtatib turish asoslari bartaraf etilganidan keyin mediatorning faoliyati mediatorni reyestrga kiritgan adliya organining qarori bilan tiklanadi.

14 1 -modda. Mediatorlar reyestridan chiqarish

Mediator Mediatorlar reyestridan uni reyestrga kiritgan adliya organi tomonidan quyidagi hollarda chiqariladi:

oʻz arizasiga koʻra;

vafot etganda yoki sudning uni vafot etgan deb eʼlon qilish haqidagi qarori qonuniy kuchga kirganda;

muomala layoqati cheklanganda yoki belgilangan tartibda muomalaga layoqatsiz deb topilganda;

sudning shaxsni bedarak yoʻqolgan deb topish haqidagi qarori qonuniy kuchga kirganda;

sudning mediatorni jinoyat sodir etishda aybdor deb topish haqidagi ayblov hukmi qonuniy kuchga kirganda;

davlat xizmatiga kirganda, bundan pedagogik, ilmiy, ijodiy va notarial faoliyat mustasno;

mediator tomonidan mediatsiya toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari, Mediatorning kasb etikasi qoidalari buzilganligi tufayli malaka komissiyalarining yoki Oliy malaka komissiyasining qaroriga asosan.

3-bob. Mediatsiyani qoʻllash va mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish

15-modda. Mediatsiyani qoʻllash shartlari

Mediatsiya taraflarning xohish-istagi asosida qoʻllaniladi.

Mediatsiya suddan tashqari tartibda, nizoni sud tartibida koʻrish jarayonida, sud hujjatini qabul qilish uchun sud alohida xonaga (maslahatxonaga) kirguniga qadar, shuningdek sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish jarayonida qoʻllanilishi mumkin.

Mediatsiya nizoni koʻrib chiqishga vakolatli organda, hakamlik sudida va arbitrajda nizoni koʻrish jarayonida ham ularning qarorlari qabul qilinguniga qadar qoʻllanilishi mumkin.

Mediatsiyada ishtirok etganlik fakti aybni tan olish dalili boʻlib xizmat qilishi mumkin emas.

16-modda. Mediatsiyani qoʻllash toʻgʻrisidagi kelishuv

Mediatsiyani qoʻllash toʻgʻrisidagi kelishuv shartnomadagi uning tarkibiy qismi boʻlgan shart tarzida yoki alohida kelishuv tarzida yozma shaklda tuziladi.

Mediatsiyani qoʻllash toʻgʻrisidagi kelishuvda taraflar oʻrtasida kelib chiqqan yoki kelib chiqishi mumkin boʻlgan barcha yoki muayyan nizolar mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish yoʻli bilan hal etilishi kerakligi haqidagi qoida boʻlishi lozim.

Mediatsiyani qoʻllash toʻgʻrisidagi kelishuvda nizo predmeti haqidagi, mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi, mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish bilan bogʻliq xarajatlarda taraflarning ishtirok etish shartlari haqidagi, mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish muddatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar boʻlishi mumkin.

17-modda. Davlat organining ish boʻyicha mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish chogʻidagi harakatlari

Qonunda nazarda tutilgan hollarda, taraflar tomonidan mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish toʻgʻrisidagi kelishuv nizoni koʻrib chiqishga vakolatli organga taqdim etilganda mazkur organ ishning muhokamasini qoldirib, mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish uchun muddat tayinlaydi. Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish jarayonida mediatsiya tartib-taomili amalga oshirilgan taqdirda, uni amalga oshirish davrida ijro ishini yuritish toʻxtatib turiladi.

Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish chogʻida davlat organining bevosita aralashuvi taqiqlanadi.

Sudda ish qoʻzgʻatilganidan keyin mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirishning oʻziga xos xususiyatlari protsessual qonunchilikda belgilanadi.

Sud muhokamasi jarayonida, nizoni vakolatli organda koʻrish jarayonida mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish chogʻida taraflar tomonidan erishilgan mediativ kelishuv tegishli ish qaysi sud yoki vakolatli organning ish yurituvida turgan boʻlsa, darhol oʻsha sudga yoki vakolatli organga yuboriladi.

Sud hujjatlarini va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish jarayonida taraflar tomonidan erishilgan mediativ kelishuv ijro hujjati oʻz ish yurituvida boʻlgan davlat ijrochisiga darhol yuboriladi.

Nizo mediativ kelishuv bilan mediatsiya tartibida hal qilingan taqdirda, toʻlangan davlat boji qaytarilishi lozim, bundan sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish jarayonida mediativ kelishuv tuzilgan hollar mustasno.

18-modda. Davlat organi ishtirokidagi nizoda mediatsiyani qoʻllash

Davlat organi ishtirokida nizo kelib chiqqan taqdirda, davlat organi mediatsiyani qoʻllash boʻyicha choralar koʻrishi kerak.

19-modda. Mediatsiya tartib-taomilining boshlanishi

Mediatsiya tartib-taomili mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish toʻgʻrisida taraflar tomonidan kelishuv tuzilgan kundan eʼtiboran boshlanadi.

20-modda. Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish toʻgʻrisidagi kelishuv

Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish toʻgʻrisidagi kelishuv yozma shaklda tuziladi.

Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish toʻgʻrisidagi kelishuvda:

taraflar haqidagi;

nizo predmeti toʻgʻrisidagi;

mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish tartibi, mediator, taraflar tomonidan kelishilgan majburiyatlar, ularni bajarish shartlari va muddatlari haqidagi;

mediatsiya tartib-taomili amalga oshiriladigan til, joy va sana toʻgʻrisidagi;

mediatsiya tartib-taomili amalga oshiriladigan muddat haqidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak.

21-modda. Daʼvo muddatining oʻtishini toʻxtatib turish

Mediatsiya tartib-taomili amalga oshirilayotganda daʼvo muddatining oʻtishi toʻxtatib turiladi.

22-modda. Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish tartibi

Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish uchun taraflar oʻzaro kelishuvga koʻra bir yoki bir necha mediatorni tanlaydi.

Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish tartibi, qoida tariqasida, mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish toʻgʻrisidagi kelishuvda belgilanadi.

Mediatsiya tartib-taomili amalga oshirilayotganda mediator oʻzining harakatlari bilan biror-bir tarafni ustun holatga qoʻyishga, xuddi shuningdek taraflardan birining huquqlari va qonuniy manfaatlarini cheklashga haqli emas.

23-modda. Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish muddati

Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish muddati mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish toʻgʻrisidagi kelishuvda belgilanadi. Bunda mediator va taraflar mediatsiya tartib-taomili oʻttiz kundan ortiq boʻlmagan muddatda tugallanishi uchun barcha mumkin boʻlgan choralarni koʻrishi kerak. Zarur boʻlgan taqdirda, mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish muddati taraflarning oʻzaro roziligi bilan oʻttiz kungacha uzaytirilishi mumkin, bundan ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish jarayonida mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish muddati koʻpi bilan oʻn besh kunni tashkil etadi.

24-modda. Mediatsiyaning tugatilishi

Mediatsiya quyidagi holatlar munosabati bilan tugatiladi:

taraflar tomonidan mediativ kelishuv tuzilganligi;

nizo xususida oʻzaro maqbul boʻlgan qarorga erishish imkoniyati yoʻqligi;

mavjud ixtiloflar boʻyicha kelishuvga erishmay turib mediatsiyani tugatish toʻgʻrisida taraflarning kelishuvi tuzilganligi (mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish toʻgʻrisida yozma kelishuv mavjud boʻlgan taqdirda);

biror-bir tarafning mediatsiyani davom ettirishdan voz kechishni maʼlum qilganligi;

mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish muddatlari oʻtganligi.

25-modda. Mediatsiyani qoʻllash chogʻidagi cheklovlar

Mediatsiyani qoʻllash chogʻida mediator:

ayni bir nizo boʻyicha biror-bir tarafning vakili boʻlishga, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan va uning ishtirok etishiga har ikkala tarafning oʻzaro roziligi boʻlgan hollar mustasno;

biror-bir tarafga yuridik, maslahat yordami yoki boshqa yordam koʻrsatishga;

agar u mediatsiyani amalga oshirish natijasidan shaxsan (bevosita yoki bilvosita) manfaatdor boʻlsa, shu jumladan taraflardan biri boʻlgan shaxs bilan qarindoshlik munosabatlarida boʻlsa, mediator faoliyatini amalga oshirishga, bundan uning ishtirok etishiga har ikkala tarafning oʻzaro roziligi boʻlgan hollar mustasno;

taraflarning roziligisiz nizoning mohiyati boʻyicha oshkora bayonotlar berishga haqli emas.

26-modda. Mediatsiyaga taalluqli axborotning maxfiyligi

Taraflar, mediator, shuningdek mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirishda hozir boʻlgan boshqa shaxslar muhokamaning mediatsiya predmeti boʻlgan nizo bilan bogʻliq boʻlgan-boʻlmaganligidan qatʼi nazar, agar taraflar boshqacha qoida haqida kelishib olmagan boʻlsa, muhokama jarayonida:

taraflardan birining mediatsiyani qoʻllash toʻgʻrisidagi taklifi haqidagi, xuddi shuningdek taraflardan biri uni amalga oshirishda ishtirok etishga tayyor ekanligi toʻgʻrisidagi;

nizoni hal etish ehtimoli xususida taraflardan biri bildirgan fikrlar yoki takliflar haqidagi;

mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish jarayonida taraflardan biri tomonidan bildirilgan eʼtiroflar toʻgʻrisidagi;

taraflardan biri mediatorning yoki ikkinchi tarafning nizoni hal etish haqidagi taklifini qabul qilishga tayyorligi toʻgʻrisidagi axborotni havola qilishga haqli emas.

27-modda. Mediatsiyaga taalluqli axborotni mediator tomonidan oshkor qilish sharti

Agar mediator taraflarning biridan mediatsiyaga taalluqli axborotni olgan boʻlsa, u bu axborotni faqat uni taqdim etgan tarafning roziligi bilan boshqa tarafga oshkor qilishi mumkin.

28-modda. Mediatorning faoliyatiga haq toʻlash

Mediatorning faoliyati haq evaziga yoki tekin amalga oshirilishi mumkin.

Haq toʻlash va xarajatlarning oʻrnini qoplash taraflar tomonidan, agar ular boshqacha qoida haqida kelishib olmagan boʻlsa, teng ulushlarda amalga oshiriladi.

Mediator mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirishni rad etgan taqdirda, u mediatsiya taraflari tomonidan oʻziga toʻlangan pul mablagʻlarini qaytarib berishi shart.

29-modda. Mediativ kelishuv

Mediatsiya tartib-taomilini amalga oshirish natijalari boʻyicha taraflar kelib chiqqan nizo yoxud majburiyatlarni bajarish shartlari va muddatlari xususida oʻzaro maqbul qarorga erishgan taqdirda, taraflar oʻrtasida yozma shaklda mediativ kelishuv tuziladi.

Davlat organi yoki boshqa organ tomonidan qaysi shaxsning manfaatlarini koʻzlab daʼvo taqdim etilgan boʻlsa, oʻsha shaxs mazkur davlat organining yoki boshqa organning ishtirokisiz mediativ kelishuv tuzishga haqli.

Mediativ kelishuvda quyidagilar koʻrsatilishi shart:

mediativ kelishuv taraflarining familiyasi, ismi, otasining ismi (nomi), yashash joyi yoki turgan joyi (pochta manzili), shuningdek, agar mediativ kelishuv vakil tomonidan tuzilayotgan boʻlsa, vakilning familiyasi, ismi, otasining ismi va yashash joyi;

mediativ kelishuv taraflarining kelishuvni bajarish bilan bogʻliq huquq va majburiyatlari;

mediativ kelishuv taraflari tomonidan kelishilgan majburiyatlarni bajarish shartlari va muddatlari.

Mediativ kelishuv kelishuvning taraflari tomonidan imzolangan va mediator tomonidan tasdiqlangan boʻlishi shart.

Quyidagilarni nazarda tutuvchi mediativ kelishuvni tuzishga yoʻl qoʻyilmaydi:

1) agar uning shartlari qonunchilikka zid boʻlsa;

2) agar uning shartlari mediatsiyada ishtirok etmayotgan uchinchi shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga, jamoat manfaatlariga daxl qilsa yoki daxl qilishi mumkin boʻlsa.

Mediativ kelishuv bajarilmasligining oqibatlari taraflar tomonidan ushbu kelishuvning oʻzida belgilab qoʻyilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasida ijro etiladigan mediativ kelishuvlar Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, ushbu Qonunga va boshqa qonunchilik hujjatlariga muvofiq boʻlishi kerak.

29 1 -modda. Mediativ kelishuvni ijro etish

Mediativ kelishuv uni tuzgan taraflar uchun majburiy kuchga ega boʻlib, ushbu kelishuv unda nazarda tutilgan tartibda va muddatlarda taraflar tomonidan ixtiyoriy ravishda ijro etiladi.

Mediativ kelishuv ixtiyoriy ravishda bajarilmagan taqdirda, taraflar mediativ kelishuvni majburiy ijroga qaratishni soʻrab sudga murojaat etishga haqli.

4-bob. Yakunlovchi qoidalar

30-modda. Nizolarni hal etish

Mediatsiya sohasida kelib chiqadigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

31-modda. Mediatsiya toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Mediatsiya toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

32-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

33-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

34-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun 2019-yil 1-yanvardan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2018-yil 3-iyul,

OʻRQ-482-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 04.07.2018-y., 03/18/482/1447-son; 30.07.2019-y., 03/19/551/3493-son; 15.01.2020-y., 03/20/602/0052-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son; 20.10.2025-y., 03/25/1089/0953-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О медиации

Принят Законодательной палатой 12 июня 2018 года Одобрен Сенатом 28 июня 2018 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области медиации.

Статья 2. Законодательство о медиации

Законодательство о медиации состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о медиации, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Сфера действия настоящего Закона

Действие настоящего Закона распространяется на отношения, связанные с применением медиации к спорам, возникающим из гражданских правоотношений, в том числе в связи с осуществлением предпринимательской деятельности, к спорам, возникающим из отношений между клиентом и банком (кредитными организациями), к спорам, возникающим из отношений, возникающих из договора страхования, а также к спорам, вытекающим из трудовых и семейных правоотношений, если законом не предусмотрено иное.

Действие настоящего Закона не распространяется на споры, которые затрагивают или могут затронуть права и законные интересы третьих лиц, не участвующих в медиации, общественные интересы.

Статья 4. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

медиация — способ урегулирования возникшего спора при содействии медиатора на основе добровольного согласия сторон в целях достижения ими взаимоприемлемого решения;

медиатор — лицо, привлекаемое сторонами для проведения медиации;

медиативное соглашение — соглашение сторон медиации, достигнутое в результате применения медиации;

соглашение о проведении процедуры медиации — соглашение сторон, с момента заключения которого проводится процедура медиации;

соглашение о применении медиации — соглашение сторон, заключенное до возникновения спора либо после его возникновения, о необходимости урегулирования спора с проведением процедуры медиации.

Статья 5. Основные принципы медиации

Медиация проводится на основе принципов конфиденциальности, добровольности, сотрудничества и равноправия сторон, независимости и беспристрастности медиатора.

Статья 6. Принцип конфиденциальности

Участники медиации не вправе разглашать сведения, ставшие известными им в ходе медиации, без письменного согласия стороны медиации, предоставившей эти сведения, ее правопреемника либо представителя.

Участники медиации не могут быть допрошены в качестве свидетеля об обстоятельствах, ставших им известными в ходе медиации, а также от них не может быть истребована информация, относящаяся к медиации, за исключением случаев, предусмотренных законом.

Статья 7. Принцип добровольности

Медиация применяется при взаимном добровольном волеизъявлении сторон, выраженном в соглашении о применении медиации.

Стороны медиации вправе отказаться от применения медиации на любой ее стадии.

Стороны свободны в выборе вопросов для обсуждения взаимоприемлемого соглашения.

Принуждение к примирению во время проведения процедуры медиации запрещается.

Статья 8. Принцип сотрудничества и равноправия сторон

Процедура медиации должна проводиться с исключением одностороннего воздействия на условия медиативного соглашения.

Процедура медиации проводится на основе сотрудничества сторон в целях достижения взаимоприемлемого решения в отношении спора.

Стороны медиации пользуются равными правами при выборе медиатора, порядка проведения процедуры медиации, своей позиции в процедуре медиации, способов и средств ее отстаивания, при получении информации, в оценке взаимоприемлемости условий медиативного соглашения и несут равные обязанности.

Статья 9. Принцип независимости и беспристрастности медиатора

При проведении процедуры медиации медиатор независим. Какое-либо вмешательство в деятельность медиатора в проведении процедуры медиации недопустимо.

Медиатор должен быть беспристрастным, проводить процедуру медиации в интересах сторон и обеспечивать им равное участие в медиации, создавать необходимые условия для выполнения сторонами их обязанностей и осуществления предоставленных им прав. При наличии обстоятельств, препятствующих независимости и беспристрастности медиатора, он должен отказаться от проведения процедуры медиации.

Глава 1 1 . Регулирование сферы медиации

Статья 9 1 . Уполномоченный государственный орган в сфере медиации

Министерство юстиции Республики Узбекистан является уполномоченным государственным органом в сфере медиации.

Министерство юстиции Республики Узбекистан:

в пределах своих полномочий принимает нормативные правовые акты, касающиеся медиации;

утверждает Правила профессиональной этики медиаторов;

утверждает Порядок повышения профессиональной квалификации медиатора, а также программы подготовки медиаторов;

определяет порядок представления статистических данных медиаторами и анализирует статистические данные;

утверждает порядок проведения квалификационного экзамена по включению в Реестр медиаторов;

утверждает порядок привлечения медиаторов к дисциплинарной ответственности;

утверждает положения о квалификационных комиссиях медиаторов при Министерстве юстиции Республики Каракалпакстан, управлениях юстиции областей и города Ташкента и Высшей квалификационной комиссии медиаторов при Министерстве юстиции Республики Узбекистан.

Уполномоченный государственный орган также может осуществлять другие полномочия в соответствии с законодательством

Статья 9 2 . Квалификационные комиссии медиаторов

Квалификационные комиссии медиаторов (далее — квалификационные комиссии) при Министерстве юстиции Республики Каракалпакстан, управлениях юстиции областей и города Ташкента создаются для проведения квалификационного экзамена по включению в реестр медиаторов и рассмотрения дел, связанных с дисциплинарной ответственностью медиаторов.

Квалификационные комиссии создаются приказами министра юстиции Республики Каракалпакстан, начальников управлений юстиции областей и города Ташкента в составе семи членов.

Для рассмотрения апелляций, поданных на решения квалификационных комиссий, а также обобщения и анализа практики работы квалификационных комиссий создается Высшая квалификационная комиссия медиаторов при Министерстве юстиции Республики Узбекистан (далее — Высшая квалификационная комиссия).

Высшая квалификационная комиссия создается приказом министра юстиции в составе девяти членов.

Статья 9 3 . Ведение реестра медиаторов

Министерством юстиции Республики Каракалпакстан, управлениями юстиции областей и города Ташкента ведется Реестр медиаторов, который размещается на их официальных веб-сайтах, а также официальном веб-сайте Министерства юстиции Республики Узбекистан.

Успешное прохождение лицом квалификационного экзамена является основанием для включения его в реестр медиаторов.

В Реестре медиаторов должны содержаться следующие сведения:

фамилия, имя и отчество медиатора;

сведения о местонахождении и другие данные для связи с медиатором;

сведения об образовании медиатора (наименование учебного заведения и специальность);

сфера медиации, в которой специализируется медиатор;

язык, на котором медиатор может осуществлять процедуру медиации;

сведения о приостановлении, возобновлении деятельности медиатора или об исключении медиатора из реестра.

Глава 2. Участники медиации и их права и обязанности

Статья 10. Участники медиации

Участниками медиации являются стороны и медиатор. Сторонами медиации могут быть как физические, так и юридические лица.

Медиация может иметь место между двумя и более сторонами, а также проводиться одним или несколькими медиаторами.

Стороны участвуют в медиации лично или через своего представителя в соответствии с законодательством.

Статья 11. Права и обязанности сторон медиации

Стороны медиации вправе:

добровольно выбирать медиатора;

отказаться от медиатора;

на любой стадии медиации отказаться от участия в ней;

участвовать в проведении процедуры медиации лично или через своих представителей в порядке, установленном законодательством.

Стороны медиации обязаны исполнять заключенное между ними медиативное соглашение в порядке и сроки, предусмотренные этим соглашением.

Стороны медиации могут иметь и иные права и нести другие обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 12. Требования к медиатору

Осуществлять деятельность медиатора в Республике Узбекистан может физическое лицо, имеющее высшее образование, прошедшее специальный курс обучения по программе подготовки медиаторов, утверждаемой Министерством юстиции Республики Узбекистан, сдавшее квалификационный экзамен и включенное в реестр медиаторов.

Лица, имеющие статус адвоката или нотариуса в Республике Узбекистан, не обязаны сдавать квалификационный экзамен.

Медиатором не может быть лицо:

состоящее на государственной службе, за исключением лиц, занимающихся педагогической, научной, творческой, нотариальной деятельностью;

в отношении которого имеется вступившее в законную силу решение суда о признании его ограниченно дееспособным или недееспособным;

имеющее непогашенную или неснятую судимость.

Деятельность медиатора не является предпринимательской деятельностью.

Статья 12 1 . Проведение квалификационного экзамена на включение в реестр медиаторов

Физическое лицо, имеющее высшее образование, изъявившее желание войти в Реестр медиаторов, прошедших специальный курс обучения по программе подготовки медиаторов, утверждаемому Министерством юстиции Республики Узбекистан, обязано сдать квалификационный экзамен в квалификационной комиссии.

Претендент, не сдавший квалификационный экзамен, допускается к его повторной сдаче не ранее чем через три месяца.

Статья 13. Права и обязанности медиатора

Медиатор вправе:

при проведении процедуры медиации проводить встречи как со всеми сторонами одновременно, так и с каждой из сторон в отдельности, предоставлять им устные и письменные рекомендации по разрешению спора;

требовать возмещения расходов, понесенных в связи с проведением процедуры медиации.

Медиатор обязан:

соблюдать требования законодательства и Правил профессиональной этики медиатора;

постоянно совершенствовать свои знания, повышать профессиональную квалификацию не реже одного раза в три года в порядке, определяемом Министерством юстиции Республики Узбекистан, за исключением медиаторов, имеющих статус нотариусов и адвокатов;

до начала медиации разъяснить сторонам медиации ее цели, а также их права и обязанности;

при проведении процедуры медиации действовать только с согласия сторон медиации;

использовать законные средства и способы убеждения сторон в достижении взаимоприемлемого соглашения по спору;

предоставлять статистические данные в порядке и форме, установленной уполномоченным государственным органом;

при наличии или возникновении обстоятельств, которые могут повлиять на его независимость и беспристрастность, сообщить об этом сторонам.

Медиатор может иметь и иные права и нести другие обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 13 1 . Ответственность медиатора

Нарушение медиатором требований законодательства о медиации, Правил профессиональной этики медиатора влечет применение к нему мер дисциплинарного взыскания.

Дисциплинарное производство возбуждается решением квалификационных комиссий.

Основаниями для возбуждения дисциплинарного производства являются:

выявление нарушения медиатором требований законодательства о медиации, Правил профессиональной этики медиатора;

вынесение частного определения суда в отношении медиатора.

По результатам рассмотрения дисциплинарного производства квалификационными комиссиями к медиатору могут быть применены следующие дисциплинарные взыскания:

предупреждение;

приостановление деятельности медиатора на срок до шести месяцев;

исключение медиатора из Реестра медиаторов.

Мера дисциплинарного взыскания может быть применена к медиатору не позднее одного года со дня совершения неправомерного действия, а при длящихся неправомерных действиях — со дня их обнаружения.

Если медиатор, имеющий статус нотариуса или адвоката, привлечен к ответственности за определенное неправомерное действие в соответствии с законодательными актами о нотариате или адвокатуре, вопрос о дисциплинарной ответственности в отношении медиатора не рассматривается.

Медиатор несет ответственность за ущерб, причиненный имуществу физических и юридических лиц в результате проведения процедуры медиации, в установленном законодательством порядке.

Статья 14. Приостановление или возобновление деятельности медиатора

Приостановление деятельности медиатора в случае привлечения медиатора к уголовной ответственности осуществляется решением органа юстиции, включившего его в реестр, с момента привлечения медиатора в качестве обвиняемого и до вступления приговора суда в законную силу либо до принятия решения об освобождении его от уголовной ответственности по реабилитирующим основаниям.

Деятельность медиатора может быть приостановлена по собственному заявлению медиатора органом юстиции, включившим медиатора в реестр, на срок до шести месяцев.

При выявлении нарушений требований законодательства о медиации или Правил профессиональной этики медиатора деятельность медиатора приостанавливается решением квалификационных комиссий или Высшей квалификационной комиссии на срок до шести месяцев.

После истечения срока приостановления деятельности медиатора или устранения оснований приостановления деятельности медиатора на основании части первой настоящей статьи деятельность медиатора возобновляется решением органа юстиции, включившего медиатора в реестр.

Статья 14 1 . Исключение из реестра медиаторов

Медиатор исключается из Реестра медиаторов органом юстиции, включившим его в реестр, в следующих случаях:

по собственному заявлению;

в случае смерти или вступления в законную силу решения суда об объявлении его умершим;

ограничения дееспособности или признания его недееспособным в установленном порядке;

вступления в законную силу решения суда о признании лица безвестно отсутствующим;

вступления в законную силу обвинительного приговора суда о признании медиатора виновным в совершении преступления;

при поступлении на государственную службу, за исключением педагогической, научной, творческой и нотариальной деятельности;

на основании решения квалификационных комиссий или Высшей квалификационной комиссии в связи с нарушением медиатором требований законодательства о медиации, Правил профессиональной этики медиатора.

Глава 3. Применение медиации и проведение процедуры медиации

Статья 15. Условия применения медиации

Медиация применяется на основании волеизъявления сторон.

Медиация может быть применена во внесудебном порядке, в процессе рассмотрения спора в судебном порядке, до удаления суда в отдельную (совещательную) комнату для принятия судебного акта, а также в процессе исполнения судебных актов и актов иных органов.

Медиация может быть применена и в процессе рассмотрения спора в уполномоченном органе, третейском суде и арбитраже до тех пор, пока не будут приняты их решения.

Факт участия в медиации не может служить доказательством признания вины.

Статья 16. Соглашение о применении медиации

Соглашение о применении медиации заключается в письменной форме в виде оговорки в договоре, которая является составной частью договора, или в виде отдельного соглашения.

Соглашение о применении медиации должно содержать положение о том, что все или определенные споры, которые возникли или могут возникнуть между сторонами, подлежат разрешению путем проведения процедуры медиации.

В соглашении о применении медиации могут содержаться сведения о предмете спора, о порядке проведения процедуры медиации, об условиях участия сторон в расходах, связанных с ее проведением, о сроках проведения процедуры медиации.

Статья 17. Действия государственного органа при проведении процедуры медиации по делу

В случаях, предусмотренных законом, при представлении сторонами в уполномоченный орган соглашения о проведении процедуры медиации данный орган откладывает рассмотрение дела и назначает срок для проведения процедуры медиации. В случае проведения процедуры медиации в процессе исполнения судебных актов и актов иных органов, в период ее проведения исполнительное производство приостанавливается.

При проведении процедуры медиации запрещается непосредственное вмешательство государственного органа.

Особенности проведения процедуры медиации после возбуждения производства по делу в суде определяются процессуальным законодательством.

Медиативное соглашение, достигнутое сторонами в процессе осуществления процедуры медиации в ходе судебного разбирательства или в процессе рассмотрения спора в уполномоченном органе, незамедлительно направляется в тот суд или уполномоченный орган, в чьем производстве находится соответствующее дело.

Медиативное соглашение, достигнутое сторонами в процессе исполнения судебных актов и актов иных органов, незамедлительно направляется государственному исполнителю, в производстве которого находится исполнительный документ.

При разрешении спора медиативным соглашением в порядке медиации уплаченная государственная пошлина подлежит возврату, за исключением случаев заключения медиативного соглашения в процессе исполнения судебных актов и актов иных органов.

Статья 18. Применение медиации в споре с участием государственного органа

В случае возникновения спора с участием государственного органа государственным органом должны быть приняты меры по применению медиации.

Статья 19. Начало процедуры медиации

Процедура медиации начинается со дня заключения сторонами соглашения о проведении процедуры медиации.

Статья 20. Соглашение о проведении процедуры медиации

Соглашение о проведении процедуры медиации составляется в письменной форме.

Соглашение о проведении процедуры медиации должно содержать сведения:

о сторонах;

о предмете спора;

о порядке проведения процедуры медиации, медиаторе, согласованных сторонами обязательствах, условиях и сроках их выполнения;

о языке, месте и дате проведения процедуры медиации;

о сроке проведения процедуры медиации.

Статья 21. Приостановление течения срока исковой давности

При проведении процедуры медиации приостанавливается течение срока исковой давности.

Статья 22. Порядок проведения процедуры медиации

Для проведения процедуры медиации стороны по взаимному согласию выбирают одного или нескольких медиаторов.

Порядок проведения процедуры медиации устанавливается, как правило, соглашением о проведении процедуры медиации.

При проведении процедуры медиации медиатор не вправе ставить своими действиями какую-либо из сторон в преимущественное положение, равно как и умалять права и законные интересы одной из сторон.

Статья 23. Срок проведения процедуры медиации

Срок проведения процедуры медиации определяется соглашением о проведении процедуры медиации. При этом медиатор и стороны должны принять все возможные меры для того, чтобы процедура медиации была завершена в срок не более чем за тридцать дней. В случае необходимости по взаимному согласию сторон срок проведения процедуры медиации может быть продлен до тридцати дней за исключением случая, предусмотренного частью второй настоящей статьи.

В процессе исполнения судебных актов и актов иных органов срок проведения процедуры медиации составляет не более пятнадцати дней.

Статья 24. Прекращение медиации

Медиация прекращается в связи со следующими обстоятельствами:

заключение сторонами медиативного соглашения;

невозможность достижения взаимоприемлемого решения в отношении спора;

заключение соглашения сторон о прекращении медиации без достижения согласия по имеющимся разногласиям (при наличии письменного соглашения о проведении процедуры медиации);

заявление какой-либо стороны об отказе от продолжения медиации;

истечение сроков проведения процедуры медиации.

Статья 25. Ограничения при применении медиации

При применении медиации медиатор не вправе:

быть представителем какой-либо стороны в связи с тем же спором, за исключением случаев, предусмотренных законодательством, и обоюдного согласия на его участие;

оказывать какой-либо стороне юридическую, консультационную или иную помощь;

проводить деятельность медиатора, если он лично (прямо или косвенно) заинтересован в ее результате, в том числе состоит с лицом, являющимся одной из сторон, в родственных отношениях, за исключением случаев обоюдного согласия на его участие;

делать без согласия сторон публичные заявления по существу спора.

Статья 26. Конфиденциальность информации, относящейся к медиации

Стороны, медиатор, а также другие лица, присутствовавшие при проведении процедуры медиации, независимо от того, связано ли разбирательство со спором, который являлся предметом медиации, не вправе ссылаться, если стороны не договорились об ином, в ходе разбирательства на информацию о:

предложении одной из сторон о применении медиации, равно как и готовности одной из сторон к участию в ее проведении;

мнениях или предложениях, высказанных одной из сторон в отношении возможности урегулирования спора;

признаниях, сделанных одной из сторон в ходе проведения процедуры медиации;

готовности одной из сторон принять предложение медиатора или другой стороны об урегулировании спора.

Статья 27. Условие раскрытия медиатором информации, относящейся к медиации

В случае, если медиатор получил от одной из сторон информацию, относящуюся к медиации, он может раскрыть такую информацию другой стороне только с согласия стороны, предоставившей информацию.

Статья 28. Оплата деятельности медиатора

Деятельность медиатора может производиться платно либо безвозмездно.

Оплата и возмещение расходов производится сторонами в равных долях, если они не договорились об ином.

В случае отказа медиатора от проведения процедуры медиации он обязан возвратить выплаченные ему сторонами медиации денежные средства.

Статья 29. Медиативное соглашение

В случае достижения сторонами по результатам проведения процедуры медиации взаимоприемлемого решения в отношении возникшего спора либо условий и сроков исполнения обязательств между сторонами заключается медиативное соглашение в письменной форме.

Лицо, в интересах которого подан иск государственным или иным органом, вправе заключить медиативное соглашение без участия данного государственного или иного органа.

Медиативное соглашение должно содержать:

фамилию, имя, отчество (наименование) сторон медиативного соглашения, их место жительства или нахождения (почтовый адрес), а также, если соглашение заключается через представителя, фамилию, имя, отчество представителя и его место жительства;

права и обязанности сторон медиативного соглашения, связанные с его исполнением;

условия и сроки выполнения обязательств, согласованные сторонами медиативного соглашения.

Медиативное соглашение должно быть подписано сторонами соглашения и заверено медиатором.

Запрещается заключение медиативного соглашения, предусматривающего следующее:

1) условия, противоречащие законодательству;

2) условия, затрагивающие или могущие затронуть права и законные интересы не участвующих в медиации третьих лиц, а также общественные интересы.

Последствия неисполнения медиативного соглашения могут быть установлены сторонами в этом же соглашении.

Исполняемые в Республике Узбекистан медиативные соглашения должны соответствовать Конституции Республики Узбекистан, настоящему Закону и другим актам законодательства.

Статья 29 1 . Исполнение медиативного соглашения

Медиативное соглашение имеет обязательную силу для сторон, его заключивших, и подлежит добровольному исполнению сторонами в порядке и в сроки, предусмотренные данным соглашением.

В случае невыполнения медиативного соглашения на добровольной основе стороны имеют право обратиться в суд с просьбой о его принудительном исполнении.

Глава 4. Заключительные положения

Статья 30. Разрешение споров

Споры, возникающие в области медиации, разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 31. Ответственность за нарушение законодательства о медиации

Лица, виновные в нарушении законодательства о медиации, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 32. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Министерству юстиции Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 33. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 34. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу с 1 января 2019 года.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

3 июля 2018 г.,

№ ЗРУ-482

(Национальная база данных законодательства, 04.07.2018 г., № 03/18/482/1447; 30.07.2019 г., № 03/19/551/3493; 15.01.2020 г., № 03/20/602/0052)

lex.uz