UzbekAI

← Qonunlar

📅 2018-yil 24-avgust · Boshqa hujjatlar · Oliy sudi plenumi

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2018 йил 24 август · Бошқа ҳужжатлар · Олий суди пленуми

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 24 августа 2018 г. · Другие документы · Пленума Верховного суда

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 24 August 2018 · Other documents · Oliy sudi plenumi

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Олий суди пленумининг

Қарор

Фуқаролик ишларини суд муҳокамасига тайёрлаш тўғрисида

Фуқаролик ишларини суд муҳокамасига тайёрлашни тартибга солувчи қонун нормаларини тўғри ва бир хилда қўлланилишини таъминлаш мақсадида, «Судлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 17-моддасига асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарор қилади:

1. Судларнинг эътибори ишларни суд муҳокамасига тайёрлаш барча даъво ва алоҳида тартибдаги ишлар бўйича уларни тўғри ва ўз вақтида кўрилиши ҳамда ҳал этилишини таъминлаш мақсадига эга бўлган фуқаролик процессининг мустақил босқичи ҳисобланишига ҳамда мажбурийлигига қаратилсин.

Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал кодексига (бундан буён матнда ФПК деб юритилади) мувофиқ судлар ФПКнинг 21-бобида назарда тутилган ишни суд муҳокамасига тайёрлаш бўйича барча зарур ҳаракатлар амалга оширилганидан сўнггина, ишни кўришга киришишга ҳақли.

2. Судья аризани иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш тўғрисида ажрим чиқарганидан сўнггина, ишни суд муҳокамасига тайёрлашга киришиши шарт (ФПКнинг 201-моддаси ).

3. ФПКнинг 204-моддасига асосан судья ишни суд муҳокамасига тайёрлаш ҳақида тарафлар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахслар амалга ошириши лозим бўлган аниқ процессуал ҳаракатлар ва бу ҳаракатларни амалга ошириш муддатини кўрсатган ҳолда ажрим чиқариши шарт. Шунингдек ажримда процесснинг ушбу босқичида судья томонидан амалга ошириладиган ҳаракатлар ҳам кўрсатилади.

Ишни суд муҳокамасига тайёрлаш ҳақидаги ажрим ишнинг кейинги ҳаракатланишига тўсқинлик қилмаслиги боис, унинг устидан шикоят берилмайди.

4. Назарда тутиш лозимки, ФПКнинг 201-моддасида кўрсатилган ишни суд муҳокамасига тайёрлашнинг ҳар бир вазифаси процесс ушбу босқичининг мажбурий белгиси ҳисобланади. Тайёрлаш вазифаларидан бирортаси бажарилмаслиги суд муҳокамасининг асоссиз чўзилишига ва суд хатолигига олиб келиши мумкин.

5. Ишни суд муҳокамасига тайёрлаш у ёки бу тоифадаги ишлар (меҳнат, оила, уй-жой, ер ва бошқалар)нинг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим. Жумладан, ходимни ишга тиклаш ҳақидаги ишларни суд муҳокамасига тайёрлашда, ғайриқонуний равишда вазифасидан бўшатилган ёки бошқа ишга ўтказилган ходимга иш ҳақини тўлаш натижасида келиб чиққан зарарни қоплаш мақсадида меҳнат шартномасини бекор қилишга ёки бошқа ишга ўтказишга фармойиш берган мансабдор шахсни аниқлаш ва уни учинчи шахс сифатида жавобгар тарафида ишда иштирок этиш учун жалб қилиш лозим.

6. Тарафлар ҳуқуқий муносабатларининг характерини ва ишни кўришда амал қилиниши лозим бўлган қонунни аниқлашда, улар даъво предмети ва асоси, жавобгарнинг ўзига нисбатан қўйилган талабга эътирозлари, ишни тўғри ҳал қилиш учун аҳамиятга эга бўлган бошқа ҳолатлардан келиб чиқиб белгиланишини назарда тутмоқ лозим. Фактик ҳолатлар даъвонинг асоси бўлганлиги сабабли, даъвогар томонидан даъвонинг асоси сифатида аниқ қонун нормаси кўрсатилиши, ишни ҳал қилишда суд қайси қонун (қонун ҳужжати)га амал қилиши лозимлиги ҳақидаги масалани ҳал қилмайди.

7. ФПКнинг 203-моддасига мувофиқ иш учун аҳамиятга эга бўлган ҳолатлар ва уларни исботлаш мажбуриятларини тақсимлаш мақсадида, судья тарафларни қоида тариқасида, алоҳида сўроқ қилишга ҳақли.

Даъвогар ёки унинг вакилини арз қилган талабларнинг моҳияти бўйича сўроқ қилишда, талабларини асослантирувчи ҳолатлар ва ушбу ҳолатларни исботловчи далилларни аниқлаш билан биргаликда, даъвогардан талабларни ажратиш ёхуд уларни бирлаштириш ва биргаликда кўриш масаласини ҳал қилиш мақсадида шу ёки бошқа жавобгарларга нисбатан бир-бири билан боғлиқ бошқа талаблари бор-йўқлигини аниқлаш лозим.

Жавобгар ёки унинг вакилини ўзида мавжуд эътирозлари ва бу эътирозларни тасдиқловчи далиллар юзасидан сўроқ қилишда судья унга даъвогарнинг талабларини тан олиш ёхуд асослантирувчи далиллар тақдим қилинган ҳолда қарши талаблар қўйиш ҳуқуқини тушунтиради. Шунингдек судья жавобгарга суд мажлисига келмаган тақдирда, унинг томонидан ёзма тушунтиришлар ва далиллар тақдим этилмаганлиги, ишни ишдаги мавжуд далиллар бўйича кўришга тўсқинлик қилмаслигини ҳам тушунтиради.

Ҳар томонлама ва объектив суд муҳокамасини таъминлаш мақсадида, ўзаро боғлиқ эътирозларга аниқлик киритиш, шунингдек иш бўйича келишув битимини ёки медиатив келишув тузиш учун тарафлар бир вақтнинг ўзида чақирилиши мумкин.

Тарафларни яраштириш фуқаролик суд ишларини юритишнинг барча босқичларида амалга оширилиши мумкинлигини инобатга олиб, судья ишни суд муҳокамасига тайёрлаш босқичида тарафларга келишув битимини ёки медиатив келишув тузиш орқали низони ўзаро тўлиқ ёки қисман ҳал этишлари мумкинлиги ва келишув битими ёки медиатив келишув тузиш афзалликлари ва оқибатларини тушунтириши лозим.

Судларнинг эътибори қаратилсинки, ишни суд муҳокамасига тайёрлаш жараёнида тарафлар сўроқ қилинганида ФПКнинг 276-моддасига мувофиқ баённома тузилади.

Баённомада сана, сўроқ бошланган ва якунланган вақт, иш иш юритувида бўлган суднинг номи, судья ва судья ёрдамчисининг фамилияси, исми ва отасининг исми, сўроқ қилинаётган тарафга оид маълумотлар, тарафга процессуал ҳуқуқ ва мажбуриятлари тушунтирилганлиги, у томондан берилган тушунтириш ва арз қилинган талаблар ёхуд эътирозларини асослантирувчи далиллар кўрсатилади.

Тарафларни ушбу босқич жараёнида сўроқ қилиш ФПКнинг 201-моддасида белгиланганидек ишларни суд муҳокамасига тайёрлаш вазифалари билан қатъий чегараланишини назарда тутиш лозим.

8. Тарафлар ўзларининг талаблари ва эътирозларини қайси далиллар билан тасдиқлаши мумкинлигини, далилларни тақдим қилишда қандай қийинчиликлар мавжудлигини аниқлашда, судья тарафлар ва ишда иштирок этувчи бошқа шахсларга суд далиллар тўплаш ва талаб қилишда уларнинг илтимосномасига кўра кўмаклашишини тушунтиради (ФПКнинг 72-моддаси ).

Назарда тутиш лозимки, далилларни талаб қилишда кўмаклашишда, судья бир далилнинг бошқа далилларга нисбатан устун эканлиги ҳақидаги фикрни билдиришга ҳақли эмас.

Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, алоҳида тартибда кўриладиган юридик аҳамиятга эга бўлган фактларни белгилаш ҳақидаги ишлар бўйича аризачилар улар томонидан тегишли ҳужжатларни олиш ёки йўқотилган ҳужжатларни тиклаш мумкин бўлмаганлигини тасдиқловчи далилларни келтиришга мажбурдир. Аризачига далилларни тақдим этишга кўмаклашишда суд ишни суд муҳокамасига тайёрлаш босқичида зарур далилларни ўз ташаббуси билан талаб қилиб олади.

9. Ишни суд муҳокамасига тайёрлаш босқичида судья ишда иштирок этувчи шахсларга ишни вакиллар орқали юритиш ҳуқуқларини (қонун билан тарафларнинг ишда иштирок этиши шартлиги белгиланган ҳоллар бундан мустасно, масалан, фарзандликка олиш, фуқаронинг муомала лаёқатини чеклаш ҳақидаги ишлар бўйича) ҳамда вакилнинг ваколатларини расмийлаштириш тартибини тушунтириши шарт. Бундай ваколатлар расмийлаштирилган ҳолларда ФПК 69-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган вакилнинг ҳаракатларни амалга ошириш ҳуқуқи ваколат берувчи томонидан берилган ишончномада махсус кўрсатилган бўлишини инобатга олиб, судья уларнинг ваколат доирасини текшириши лозим.

10. Судья ишда иштирок этувчи шахсларнинг таркиби ҳақидаги масалани ҳал қилишда, ўзининг ташаббуси билан низо характерини ҳисобга олган ҳолда даъво ишлари бўйича — шерик жавобгарлар, учинчи шахсларни, алоҳида тартибдаги ишлар бўйича — манфаатдор шахсларни жалб қилишга ҳақли.

Ишни ўз вақтида кўришни таъминлаш мақсадида судья ишни судгача тайёрлаш босқичида таржимонни ишда иштирок этиш масаласини ҳал қилади.

11. ФПКнинг 50-моддасига мувофиқ прокурор фақат қонунда назарда тутилган ҳолларда, шунингдек давлатнинг қонун билан қўриқланадиган манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида ерга оид ҳуқуқий муносабатлар, давлат мулки, давлатга етказилган зарарнинг ўрнини қоплаш ва давлат бюджетидан ундирувлар билан боғлиқ ишларда ёки прокурорнинг даъво аризаси (аризаси) асосида қўзғатилган ишларда иштирок этиши мумкин.

Прокурорнинг суд процессида иштирок этиши қонун бўйича шарт деб белгиланган ҳолларда, бу ҳақда ишни суд муҳокамасига тайёрлаш тўғрисидаги ажримда кўрсатилиши лозим.

12. Прокурор, давлат бошқаруви органлари, ташкилотлар ва айрим фуқаролар қонунда назарда тутилган ҳолларда, бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонун билан қўриқланадиган манфаатларини ҳимоя қилиш учун судга мурожаат қилганда, улар ишни суд муҳокамасига тайёрлашда ҳам иштирок этади. Судья кўрсатилган шахсларга келишув битими, медиация тартиб-таомилларини амалга ошириш ҳақидаги келишув ёки медиатив келишув тузиш ҳуқуқи ҳамда суд харажатларини қоплаш мажбуриятидан ташқари, уларнинг процессуал ҳуқуқлари ва мажбуриятлари чегарасини тушунтириши шарт.

13. Ишни суд муҳокамасига тайёрлашда низонинг предметига нисбатан мустақил талаблар билан арз қилувчи учинчи шахсларни ишга жалб қилиш ёки киришиш ҳақида судья тегишли ажрим чиқаради. ФПКнинг 48-моддасига мувофиқ ушбу шахслар даъвогарнинг барча ҳуқуқларидан фойдаланиши ва унинг барча мажбуриятларини ўз зиммасига олишини инобатга олиб судья, ФПКнинг 203-моддаси қоидаларига мувофиқ ишни суд муҳокамасига тайёрлашда уларни сўроқ қилади.

14. Назарда тутиш лозимки, ҳуқуқ тўғрисидаги низога тегишли бўлган барча шахслар томонидан даъво тақдим этилмаганда, судья бундай шахсларни, диспозитив принципларига асосан талаб қилиш ҳуқуқига эга бўлган шахс ушбу ҳуқуқидан ўз ихтиёрига кўра фойдаланиши мумкинлигидан келиб чиқиб, уларнинг розилигисиз қўшимча даъвогар сифатида ишга жалб қилишга ҳақли эмас. Судья уларни фақат судда мавжуд бўлган иш ҳақида хабардор қилиши шарт.

Ишни суд муҳокамасига тайёрлашда даъво бўйича жавоб бериши лозим бўлмаган шахсга нисбатан даъво тақдим этилганлигини аниқласа, судья даъвогарнинг розилиги билан ишга дахлдор бўлмаган жавобгарни алмаштириш масаласини ҳал қилади.

Даъвогар жавобгарнинг бошқа шахс билан алмаштирилишига рози бўлмаган ҳолда бу шахс шерик жавобгар сифатида жалб этилиши мумкин.

15. Арз қилинган талабнинг моҳияти, иш ҳолати ва тақдим қилинган далиллардан келиб чиқиб, эксперт хулосаси зарур бўлган барча ҳолларда, шунингдек экспертиза тайинлаш қонунда назарда тутилган бўлса, судья ишни суд муҳокамасига тайёрлаш босқичида экспертиза тайинлаши мумкин (жумладан, фуқарони руҳий касаллиги ёхуд ақли заифлиги туфайли муомалага лаёқатсиз деб топиш ёки соғайган ҳолда уни муомалага лаёқатли деб топиш ҳақидаги ишлар бўйича).

Ишни суд муҳокамасига тайёрлаш босқичида суд томонидан қонунда назарда тутилган ҳолларда экспертиза тайинланганлиги, мазкур ишни суд муҳокамасига тайинлашга ва бошқа процессуал ҳаракатларни амалга оширишга монелик қилмаслигига судларнинг эътибори қаратилсин.

Болаларга оид (вояга етмаган болаларни яшаш жойини ва улар билан мулоқот қилиш тартибини белгилаш ҳақидаги) низоларнинг ўзига хослигидан келиб чиқиб, судья ушбу тоифадаги ишларни судда кўришга тайёрлаш босқичида васийлик ва ҳомийлик органларига тарафларнинг яшаш манзили бўйича яшаш шароитларини ўрганиш ва натижаси бўйича хулоса тақдим қилишни юклаши мумкин.

16. Кечиктириб бўлмайдиган ҳолларда, судья ишни суд муҳокамасига тайёрлаш босқичида ёзма, рақамли ёки ашёвий далилларни жойида кўздан кечиришни амалга ошириши мумкин. Жойида кўздан кечириш ФПКнинг 239-моддасида белгиланган қоидаларга мувофиқ ўтказилади.

Шуни назарда тутиш лозимки, ёзма, рақамли ёки ашёвий далилларни кўздан кечириш, алоҳида процессуал ҳаракатларни ифодалаши сабабли, уни ишни суд муҳокамасига тайёрлаш босқичида амалга оширишда ФПКнинг 276-моддасига мувофиқ баённома тузилиши керак.

17. Ишни суд муҳокамасига тайёрлаш босқичида маслаҳатлар, тушунтиришлар олиш ҳамда ёзма, рақамли ёки ашёвий далилларни кўздан кечиришда бевосита техник ёрдам кўрсатиш, видеоёзувларни кўриш, экспертиза тайинлаш, далилларни таъминлаш чораларини кўриш зарур бўлган ҳолларда, судья томонидан ишга мутахассисни жалб қилиш масаласи ҳам ҳал этилиши мумкин.

18. Зарурат бўлганда судья ишни суд муҳокамасига тайёрлашда бир турдаги ишларни бирлаштириш (ФПКнинг 197-моддаси ) ёки бир нечта талабни алоҳида иш юритишга ажратиш (ФПКнинг 198-моддаси ) масаласини ҳам ҳал этиши мумкин.

Фақатгина талабларнинг хусусияти бўйича уларнинг ўзаро боғлиқлиги ва умумий далилларнинг мавжудлиги битта иш юритишда арз қилинган талаблар бўйича ишни тезроқ ва тўғри ҳал этиш имконияти мавжуд бўлган ҳолларда бир нечта талабларни битта иш юритишга бирлаштириш мумкин.

19. Ишни суд муҳокамасига тайёрлаш тартибида суд мажлисини видеоконференцалоқа режимида ўтказиш масаласини ҳал қилишда, судья ишда иштирок этувчи шахсларга бундай режимда суд мажлисида иштирок этиш, қонунга кўра, бевосита иштирокида ва оғзаки тарзда ўтказилган суд муҳокамасида иштирок этганликка тенглаштирилиши ҳақида тушунтириши лозим.

Сайёр суд мажлисларининг самараси ва тарбиявийлигини ошириш мақсадида, ишни сайёр суд мажлисида кўриш масаласи ҳам ишни суд муҳокамасига тайёрлаш жараёнида ҳал қилиниши лозим.

20. ФПКнинг 205-моддасига мувофиқ судья иш етарли даражада тайёрланган деб топгач, уни суд муҳокамасига тайинлаш тўғрисида ажрим чиқаради. Ишни суд муҳокамасига тайёрлаш ҳақидаги ажримда судья томонидан кўрсатилган барча ҳаракатлар бажарилган тақдирдагина иш суд муҳокамасига тайёрланган деб ҳисобланиши лозим.

21. Судларнинг эътибори судья ёрдамчисининг ФПКнинг 206-моддасида назарда тутилган, шунингдек судьянинг топшириғига биноан ишни суд муҳокамасига тайёрлаш босқичидаги бошқа ҳаракатларни ўз вақтида ва сифатли амалга ошириш борасидаги масъулиятини ошириш лозимлигига қаратилсин.

22. Мазкур қарор қабул қилиниши муносабати билан Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 1999 йил 24 сентябрдаги «Фуқаролик ишларини судда кўришга тайёрлаш ва уларни кўриш муддатлари тўғрисида»ги 18-сонли қарори ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.

Олий суди раиси К. КАМИЛОВ

Пленум котиби, Олий суди судьяси И. АЛИМОВ

Тошкент ш.,

2018 йил 24 август,

26-сон

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi plenumining

Qaror

Fuqarolik ishlarini sud muhokamasiga tayyorlash toʻgʻrisida

Fuqarolik ishlarini sud muhokamasiga tayyorlashni tartibga soluvchi qonun normalarini toʻgʻri va bir xilda qoʻllanilishini taʼminlash maqsadida, “Sudlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 17-moddasiga asoslanib, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi:

1. Sudlarning eʼtibori ishlarni sud muhokamasiga tayyorlash barcha daʼvo va alohida tartibdagi ishlar boʻyicha ularni toʻgʻri va oʻz vaqtida koʻrilishi hamda hal etilishini taʼminlash maqsadiga ega boʻlgan fuqarolik protsessining mustaqil bosqichi hisoblanishiga hamda majburiyligiga qaratilsin.

Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksiga (bundan buyon matnda FPK deb yuritiladi) muvofiq sudlar FPKning 21-bobida nazarda tutilgan ishni sud muhokamasiga tayyorlash boʻyicha barcha zarur harakatlar amalga oshirilganidan soʻnggina, ishni koʻrishga kirishishga haqli.

2. Sudya arizani ish yuritishga qabul qilish va ish qoʻzgʻatish toʻgʻrisida ajrim chiqarganidan soʻnggina, ishni sud muhokamasiga tayyorlashga kirishishi shart (FPKning 201-moddasi ).

3. FPKning 204-moddasiga asosan sudya ishni sud muhokamasiga tayyorlash haqida taraflar va ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslar amalga oshirishi lozim boʻlgan aniq protsessual harakatlar va bu harakatlarni amalga oshirish muddatini koʻrsatgan holda ajrim chiqarishi shart. Shuningdek ajrimda protsessning ushbu bosqichida sudya tomonidan amalga oshiriladigan harakatlar ham koʻrsatiladi.

Ishni sud muhokamasiga tayyorlash haqidagi ajrim ishning keyingi harakatlanishiga toʻsqinlik qilmasligi bois, uning ustidan shikoyat berilmaydi.

4. Nazarda tutish lozimki, FPKning 201-moddasida koʻrsatilgan ishni sud muhokamasiga tayyorlashning har bir vazifasi protsess ushbu bosqichining majburiy belgisi hisoblanadi. Tayyorlash vazifalaridan birortasi bajarilmasligi sud muhokamasining asossiz choʻzilishiga va sud xatoligiga olib kelishi mumkin.

5. Ishni sud muhokamasiga tayyorlash u yoki bu toifadagi ishlar (mehnat, oila, uy-joy, yer va boshqalar)ning oʻziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda amalga oshirilishi lozim. Jumladan, xodimni ishga tiklash haqidagi ishlarni sud muhokamasiga tayyorlashda, gʻayriqonuniy ravishda vazifasidan boʻshatilgan yoki boshqa ishga oʻtkazilgan xodimga ish haqini toʻlash natijasida kelib chiqqan zararni qoplash maqsadida mehnat shartnomasini bekor qilishga yoki boshqa ishga oʻtkazishga farmoyish bergan mansabdor shaxsni aniqlash va uni uchinchi shaxs sifatida javobgar tarafida ishda ishtirok etish uchun jalb qilish lozim.

6. Taraflar huquqiy munosabatlarining xarakterini va ishni koʻrishda amal qilinishi lozim boʻlgan qonunni aniqlashda, ular daʼvo predmeti va asosi, javobgarning oʻziga nisbatan qoʻyilgan talabga eʼtirozlari, ishni toʻgʻri hal qilish uchun ahamiyatga ega boʻlgan boshqa holatlardan kelib chiqib belgilanishini nazarda tutmoq lozim. Faktik holatlar daʼvoning asosi boʻlganligi sababli, daʼvogar tomonidan daʼvoning asosi sifatida aniq qonun normasi koʻrsatilishi, ishni hal qilishda sud qaysi qonun (qonun hujjati)ga amal qilishi lozimligi haqidagi masalani hal qilmaydi.

7. FPKning 203-moddasiga muvofiq ish uchun ahamiyatga ega boʻlgan holatlar va ularni isbotlash majburiyatlarini taqsimlash maqsadida, sudya taraflarni qoida tariqasida, alohida soʻroq qilishga haqli.

Daʼvogar yoki uning vakilini arz qilgan talablarning mohiyati boʻyicha soʻroq qilishda, talablarini asoslantiruvchi holatlar va ushbu holatlarni isbotlovchi dalillarni aniqlash bilan birgalikda, daʼvogardan talablarni ajratish yoxud ularni birlashtirish va birgalikda koʻrish masalasini hal qilish maqsadida shu yoki boshqa javobgarlarga nisbatan bir-biri bilan bogʻliq boshqa talablari bor-yoʻqligini aniqlash lozim.

Javobgar yoki uning vakilini oʻzida mavjud eʼtirozlari va bu eʼtirozlarni tasdiqlovchi dalillar yuzasidan soʻroq qilishda sudya unga daʼvogarning talablarini tan olish yoxud asoslantiruvchi dalillar taqdim qilingan holda qarshi talablar qoʻyish huquqini tushuntiradi. Shuningdek sudya javobgarga sud majlisiga kelmagan taqdirda, uning tomonidan yozma tushuntirishlar va dalillar taqdim etilmaganligi, ishni ishdagi mavjud dalillar boʻyicha koʻrishga toʻsqinlik qilmasligini ham tushuntiradi.

Har tomonlama va obyektiv sud muhokamasini taʼminlash maqsadida, oʻzaro bogʻliq eʼtirozlarga aniqlik kiritish, shuningdek ish boʻyicha kelishuv bitimini yoki mediativ kelishuv tuzish uchun taraflar bir vaqtning oʻzida chaqirilishi mumkin.

Taraflarni yarashtirish fuqarolik sud ishlarini yuritishning barcha bosqichlarida amalga oshirilishi mumkinligini inobatga olib, sudya ishni sud muhokamasiga tayyorlash bosqichida taraflarga kelishuv bitimini yoki mediativ kelishuv tuzish orqali nizoni oʻzaro toʻliq yoki qisman hal etishlari mumkinligi va kelishuv bitimi yoki mediativ kelishuv tuzish afzalliklari va oqibatlarini tushuntirishi lozim.

Sudlarning eʼtibori qaratilsinki, ishni sud muhokamasiga tayyorlash jarayonida taraflar soʻroq qilinganida FPKning 276-moddasiga muvofiq bayonnoma tuziladi.

Bayonnomada sana, soʻroq boshlangan va yakunlangan vaqt, ish ish yurituvida boʻlgan sudning nomi, sudya va sudya yordamchisining familiyasi, ismi va otasining ismi, soʻroq qilinayotgan tarafga oid maʼlumotlar, tarafga protsessual huquq va majburiyatlari tushuntirilganligi, u tomondan berilgan tushuntirish va arz qilingan talablar yoxud eʼtirozlarini asoslantiruvchi dalillar koʻrsatiladi.

Taraflarni ushbu bosqich jarayonida soʻroq qilish FPKning 201-moddasida belgilanganidek ishlarni sud muhokamasiga tayyorlash vazifalari bilan qatʼiy chegaralanishini nazarda tutish lozim.

8. Taraflar oʻzlarining talablari va eʼtirozlarini qaysi dalillar bilan tasdiqlashi mumkinligini, dalillarni taqdim qilishda qanday qiyinchiliklar mavjudligini aniqlashda, sudya taraflar va ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslarga sud dalillar toʻplash va talab qilishda ularning iltimosnomasiga koʻra koʻmaklashishini tushuntiradi (FPKning 72-moddasi ).

Nazarda tutish lozimki, dalillarni talab qilishda koʻmaklashishda, sudya bir dalilning boshqa dalillarga nisbatan ustun ekanligi haqidagi fikrni bildirishga haqli emas.

Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, alohida tartibda koʻriladigan yuridik ahamiyatga ega boʻlgan faktlarni belgilash haqidagi ishlar boʻyicha arizachilar ular tomonidan tegishli hujjatlarni olish yoki yoʻqotilgan hujjatlarni tiklash mumkin boʻlmaganligini tasdiqlovchi dalillarni keltirishga majburdir. Arizachiga dalillarni taqdim etishga koʻmaklashishda sud ishni sud muhokamasiga tayyorlash bosqichida zarur dalillarni oʻz tashabbusi bilan talab qilib oladi.

9. Ishni sud muhokamasiga tayyorlash bosqichida sudya ishda ishtirok etuvchi shaxslarga ishni vakillar orqali yuritish huquqlarini (qonun bilan taraflarning ishda ishtirok etishi shartligi belgilangan hollar bundan mustasno, masalan, farzandlikka olish, fuqaroning muomala layoqatini cheklash haqidagi ishlar boʻyicha) hamda vakilning vakolatlarini rasmiylashtirish tartibini tushuntirishi shart. Bunday vakolatlar rasmiylashtirilgan hollarda FPK 69-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan vakilning harakatlarni amalga oshirish huquqi vakolat beruvchi tomonidan berilgan ishonchnomada maxsus koʻrsatilgan boʻlishini inobatga olib, sudya ularning vakolat doirasini tekshirishi lozim.

10. Sudya ishda ishtirok etuvchi shaxslarning tarkibi haqidagi masalani hal qilishda, oʻzining tashabbusi bilan nizo xarakterini hisobga olgan holda daʼvo ishlari boʻyicha — sherik javobgarlar, uchinchi shaxslarni, alohida tartibdagi ishlar boʻyicha — manfaatdor shaxslarni jalb qilishga haqli.

Ishni oʻz vaqtida koʻrishni taʼminlash maqsadida sudya ishni sudgacha tayyorlash bosqichida tarjimonni ishda ishtirok etish masalasini hal qiladi.

11. FPKning 50-moddasiga muvofiq prokuror faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda, shuningdek davlatning qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlarini himoya qilish maqsadida yerga oid huquqiy munosabatlar, davlat mulki, davlatga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash va davlat budjetidan undiruvlar bilan bogʻliq ishlarda yoki prokurorning daʼvo arizasi (arizasi) asosida qoʻzgʻatilgan ishlarda ishtirok etishi mumkin.

Prokurorning sud protsessida ishtirok etishi qonun boʻyicha shart deb belgilangan hollarda, bu haqda ishni sud muhokamasiga tayyorlash toʻgʻrisidagi ajrimda koʻrsatilishi lozim.

12. Prokuror, davlat boshqaruvi organlari, tashkilotlar va ayrim fuqarolar qonunda nazarda tutilgan hollarda, boshqa shaxslarning huquqlari, erkinliklari va qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlarini himoya qilish uchun sudga murojaat qilganda, ular ishni sud muhokamasiga tayyorlashda ham ishtirok etadi. Sudya koʻrsatilgan shaxslarga kelishuv bitimi, mediatsiya tartib-taomillarini amalga oshirish haqidagi kelishuv yoki mediativ kelishuv tuzish huquqi hamda sud xarajatlarini qoplash majburiyatidan tashqari, ularning protsessual huquqlari va majburiyatlari chegarasini tushuntirishi shart.

13. Ishni sud muhokamasiga tayyorlashda nizoning predmetiga nisbatan mustaqil talablar bilan arz qiluvchi uchinchi shaxslarni ishga jalb qilish yoki kirishish haqida sudya tegishli ajrim chiqaradi. FPKning 48-moddasiga muvofiq ushbu shaxslar daʼvogarning barcha huquqlaridan foydalanishi va uning barcha majburiyatlarini oʻz zimmasiga olishini inobatga olib sudya, FPKning 203-moddasi qoidalariga muvofiq ishni sud muhokamasiga tayyorlashda ularni soʻroq qiladi.

14. Nazarda tutish lozimki, huquq toʻgʻrisidagi nizoga tegishli boʻlgan barcha shaxslar tomonidan daʼvo taqdim etilmaganda, sudya bunday shaxslarni, dispozitiv prinsiplariga asosan talab qilish huquqiga ega boʻlgan shaxs ushbu huquqidan oʻz ixtiyoriga koʻra foydalanishi mumkinligidan kelib chiqib, ularning roziligisiz qoʻshimcha daʼvogar sifatida ishga jalb qilishga haqli emas. Sudya ularni faqat sudda mavjud boʻlgan ish haqida xabardor qilishi shart.

Ishni sud muhokamasiga tayyorlashda daʼvo boʻyicha javob berishi lozim boʻlmagan shaxsga nisbatan daʼvo taqdim etilganligini aniqlasa, sudya daʼvogarning roziligi bilan ishga daxldor boʻlmagan javobgarni almashtirish masalasini hal qiladi.

Daʼvogar javobgarning boshqa shaxs bilan almashtirilishiga rozi boʻlmagan holda bu shaxs sherik javobgar sifatida jalb etilishi mumkin.

15. Arz qilingan talabning mohiyati, ish holati va taqdim qilingan dalillardan kelib chiqib, ekspert xulosasi zarur boʻlgan barcha hollarda, shuningdek ekspertiza tayinlash qonunda nazarda tutilgan boʻlsa, sudya ishni sud muhokamasiga tayyorlash bosqichida ekspertiza tayinlashi mumkin (jumladan, fuqaroni ruhiy kasalligi yoxud aqli zaifligi tufayli muomalaga layoqatsiz deb topish yoki sogʻaygan holda uni muomalaga layoqatli deb topish haqidagi ishlar boʻyicha).

Ishni sud muhokamasiga tayyorlash bosqichida sud tomonidan qonunda nazarda tutilgan hollarda ekspertiza tayinlanganligi, mazkur ishni sud muhokamasiga tayinlashga va boshqa protsessual harakatlarni amalga oshirishga monelik qilmasligiga sudlarning eʼtibori qaratilsin.

Bolalarga oid (voyaga yetmagan bolalarni yashash joyini va ular bilan muloqot qilish tartibini belgilash haqidagi) nizolarning oʻziga xosligidan kelib chiqib, sudya ushbu toifadagi ishlarni sudda koʻrishga tayyorlash bosqichida vasiylik va homiylik organlariga taraflarning yashash manzili boʻyicha yashash sharoitlarini oʻrganish va natijasi boʻyicha xulosa taqdim qilishni yuklashi mumkin.

16. Kechiktirib boʻlmaydigan hollarda, sudya ishni sud muhokamasiga tayyorlash bosqichida yozma, raqamli yoki ashyoviy dalillarni joyida koʻzdan kechirishni amalga oshirishi mumkin. Joyida koʻzdan kechirish FPKning 239-moddasida belgilangan qoidalarga muvofiq oʻtkaziladi.

Shuni nazarda tutish lozimki, yozma, raqamli yoki ashyoviy dalillarni koʻzdan kechirish, alohida protsessual harakatlarni ifodalashi sababli, uni ishni sud muhokamasiga tayyorlash bosqichida amalga oshirishda FPKning 276-moddasiga muvofiq bayonnoma tuzilishi kerak.

17. Ishni sud muhokamasiga tayyorlash bosqichida maslahatlar, tushuntirishlar olish hamda yozma, raqamli yoki ashyoviy dalillarni koʻzdan kechirishda bevosita texnik yordam koʻrsatish, videoyozuvlarni koʻrish, ekspertiza tayinlash, dalillarni taʼminlash choralarini koʻrish zarur boʻlgan hollarda, sudya tomonidan ishga mutaxassisni jalb qilish masalasi ham hal etilishi mumkin.

18. Zarurat boʻlganda sudya ishni sud muhokamasiga tayyorlashda bir turdagi ishlarni birlashtirish (FPKning 197-moddasi ) yoki bir nechta talabni alohida ish yuritishga ajratish (FPKning 198-moddasi ) masalasini ham hal etishi mumkin.

Faqatgina talablarning xususiyati boʻyicha ularning oʻzaro bogʻliqligi va umumiy dalillarning mavjudligi bitta ish yuritishda arz qilingan talablar boʻyicha ishni tezroq va toʻgʻri hal etish imkoniyati mavjud boʻlgan hollarda bir nechta talablarni bitta ish yuritishga birlashtirish mumkin.

19. Ishni sud muhokamasiga tayyorlash tartibida sud majlisini videokonferensaloqa rejimida oʻtkazish masalasini hal qilishda, sudya ishda ishtirok etuvchi shaxslarga bunday rejimda sud majlisida ishtirok etish, qonunga koʻra, bevosita ishtirokida va ogʻzaki tarzda oʻtkazilgan sud muhokamasida ishtirok etganlikka tenglashtirilishi haqida tushuntirishi lozim.

Sayyor sud majlislarining samarasi va tarbiyaviyligini oshirish maqsadida, ishni sayyor sud majlisida koʻrish masalasi ham ishni sud muhokamasiga tayyorlash jarayonida hal qilinishi lozim.

20. FPKning 205-moddasiga muvofiq sudya ish yetarli darajada tayyorlangan deb topgach, uni sud muhokamasiga tayinlash toʻgʻrisida ajrim chiqaradi. Ishni sud muhokamasiga tayyorlash haqidagi ajrimda sudya tomonidan koʻrsatilgan barcha harakatlar bajarilgan taqdirdagina ish sud muhokamasiga tayyorlangan deb hisoblanishi lozim.

21. Sudlarning eʼtibori sudya yordamchisining FPKning 206-moddasida nazarda tutilgan, shuningdek sudyaning topshirigʻiga binoan ishni sud muhokamasiga tayyorlash bosqichidagi boshqa harakatlarni oʻz vaqtida va sifatli amalga oshirish borasidagi masʼuliyatini oshirish lozimligiga qaratilsin.

22. Mazkur qaror qabul qilinishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 1999-yil 24-sentabrdagi “Fuqarolik ishlarini sudda koʻrishga tayyorlash va ularni koʻrish muddatlari toʻgʻrisida”gi 18-sonli qarori oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

Oliy sudi raisi K. KAMILOV

Plenum kotibi, Oliy sudi sudyasi I. ALIMOV

Toshkent sh.,

2018-yil 24-avgust,

26-son

lex.uz

Пленума Верховного суда Республики Узбекистан

Постановление

О подготовке гражданских дел к судебному разбирательству

В целях обеспечения правильного и единообразного применения норм закона, регулирующих подготовку гражданских дел к судебному разбирательству, руководствуясь статьей 17 Закона Республики Узбекистан «О судах», Пленум Верховного суда Республики Узбекистан постановляет:

1. Обратить внимание судов, что подготовка гражданских дел к судебному разбирательству является самостоятельной стадией гражданского процесса, имеющей целью обеспечить их правильное и своевременное рассмотрение и разрешение и обязательна по всем делам искового и особого производства.

В соответствии с Гражданским процессуальным кодексом Республики Узбекистан (далее — ГПК) суд вправе приступить к рассмотрению дела только после выполнения всех предусмотренных главой 21 ГПК действий по подготовке дела к судебному разбирательству.

2. Судья обязан приступить к подготовке дела к судебному разбирательству только после вынесения определения о принятии заявления к производству и возбуждении дела ( статья 201 ГПК).

3. О подготовке дела к судебному разбирательству судья в соответствии со статьей 204 ГПК обязан вынести определение, указав в нем конкретные процессуальные действия, которые следует совершить сторонам и другим участвующим в деле лицам, и сроки совершения этих действий. В определении указываются также действия самого судьи в данной стадии процесса.

Определение о подготовке дела к судебному разбирательству, как не исключающее возможность дальнейшего движения дела, обжалованию не подлежит.

4. Следует иметь в виду, что каждая из задач подготовки дела к судебному разбирательству, указанных в статье 201 ГПК, является обязательным элементом данной стадии процесса. Невыполнение любой из задач подготовки может привести к необоснованному затягиванию судебного разбирательства и к судебной ошибке.

5. Подготовка дела к судебному разбирательству должна проводиться с учетом особенностей той или иной категории дел (трудовых, семейных, жилищных, земельных и других). Так, при подготовке к судебному разбирательству дел о восстановлении на работе работника, в целях возмещения вреда вследствие выплаты заработной платы необоснованно освобожденному от должности либо переведенному работнику, следует установить то должностное лицо, по распоряжению которого был прекращен трудовой договор или осуществлен перевод, и разрешить вопрос о привлечении его к участию в деле в качестве третьего лица на стороне ответчика.

6. При определении характера правоотношений сторон и закона, которым следует руководствоваться при разрешении дела, следует иметь в виду, что они определяются исходя из предмета и основания иска, возражений ответчика относительно предъявленного к нему требования, иных обстоятельств, имеющих значение для правильного разрешения дела. Поскольку основанием иска являются фактические обстоятельства, ссылка истца на конкретную правовую норму в обоснование иска не является определяющим при решении вопроса о том, каким законом (актом законодательства) следует руководствоваться суду при разрешении дела.

7. В соответствии со статьей 203 ГПК в целях определения обстоятельств, имеющих значение для дела и распределения обязанностей по их доказыванию, судья вправе опросить стороны, как правило, отдельно.

При опросе истца или его представителя по существу заявленных требований, наряду с уточнением обстоятельств, на которых они основаны, и доказательств, подтверждающих эти обстоятельства, выяснению также подлежит наличие у истца других, связанных между собой требований к тому же или другим ответчикам, с целью решения вопроса о разъединении требований либо их соединения для совместного рассмотрения.

При опросе ответчика или его представителя по имеющимся у него возражениям и подтверждающим их доказательствам, судья разъясняет ему право признать требования истца, предъявить встречное требование и представить доказательства в его обоснование. Судья также разъясняет ответчику, что непредставление им письменных объяснений и доказательств, в случае его неявки в судебное заседание, не препятствует рассмотрению дела по имеющимся в деле доказательствам.

С целью обеспечения всестороннего и объективного судебного разбирательства, выяснения взаимных претензий, а также намерения заключить по делу мировое соглашение или медиативное соглашение, стороны могут быть вызваны одновременно.

Учитывая, что примирение сторон возможно на всех стадиях гражданского судопроизводства, судья в стадии подготовки дела к судебному разбирательству должен разъяснять сторонам возможность, преимущества и последствия урегулирования спора в целом или в части требований, путем заключения мирового соглашения или медиативного соглашения.

Обратить внимание судов, что при опросе сторон в ходе подготовки дела к судебному разбирательству в соответствии со статьей 276 ГПК составляется протокол.

В протоколе указывается дата, время начала и окончания опроса, наименование суда, в производстве которого находится дело, фамилия и инициалы судьи и помощника судьи, сведения об опрашиваемой стороне, разъяснение процессуальных прав и обязанностей стороне, данные ею пояснения и представленные доказательства в обоснование заявленных требований либо возражений.

Следует иметь в виду, что опрос сторон в данной стадии процесса должен строго ограничиваться рамками задач подготовки дела к судебному разбирательству, определенных в статье 201 ГПК.

8. Выясняя, какими доказательствами стороны могут подтвердить свои требования и возражения, какие трудности имеются для представления доказательств, судья разъясняет сторонам и другим участвующим в деле лицам, что по их ходатайству, суд оказывает содействие в собирании и истребовании доказательств ( статья 72 ГПК).

Следует иметь в виду, что оказывая содействие в истребовании доказательств, судья не вправе высказывать суждение о преимуществах одних доказательств перед другими.

Обратить внимание судов, что по делам об установлении фактов, имеющих юридическое значение, рассматриваемых в порядке особого производства, заявители обязаны привести доказательства, подтверждающие невозможность получения ими надлежащих документов или невозможность восстановления утраченных документов. В порядке оказания заявителю содействия в представлении доказательств, суд в ходе подготовки дела истребует необходимые доказательства по собственной инициативе.

9. В ходе подготовки дела к судебному разбирательству, судья должен разъяснить лицам, участвующим в деле (за исключением случаев, когда законом предусмотрено обязательное участие в деле самих лиц, например, по делам об усыновлении, признании гражданина ограниченно дееспособным), их право вести дело через представителей, а также порядок оформления полномочий представителя. В случаях, если такие полномочия оформлены, судья должен проверить их объем, имея в виду, что право на совершение представителем действий, предусмотренных частью второй статьи 69 ГПК, должно быть специально оговорено в доверенности, выданной представляемым.

10. Разрешая вопрос о возможном составе лиц, участвующих в деле, судья по делам искового производства с учетом характера спора, вправе по своей инициативе привлечь к участию в деле соответчиков, третьих лиц, а по делам особого производства — заинтересованных лиц.

В целях обеспечения своевременного рассмотрения дела судья в ходе досудебной подготовки разрешает вопрос об участии в деле переводчика.

11. В соответствии со статьей 50 ГПК прокурор вправе участвовать в разбирательстве дел только в случаях, когда это предусмотрено законом, а также в целях защиты охраняемых законом интересов государства по делам, связанным с земельными правоотношениями, государственной собственностью, возмещением ущерба, причиненного государству и взысканиями из государственного бюджета или по делам, возбужденным по исковому заявлению (заявлению) прокурора.

В тех случаях, когда участие прокурора в судебном процессе обязательно по закону, об этом должно быть указано в определении о подготовке дела к судебному разбирательству.

12. При обращении в суд в предусмотренных законом случаях прокурора, органов государственного управления, организаций и отдельных граждан в защиту прав, свобод и охраняемых законом интересов других лиц, они также участвуют в подготовке дела к судебному разбирательству. Судья обязан разъяснить указанным лицам пределы их процессуальных прав и обязанностей истца, за исключением права на заключение мирового соглашения, соглашения о проведении процедуры медиации или медиативного соглашения и обязанности по несению судебных расходов.

13. Разрешая вопрос о привлечении либо вступлении в дело третьих лиц, заявляющих самостоятельные требования на предмет спора, судья выносит соответствующее определение. Учитывая, что в соответствии со статьей 48 ГПК эти лица, пользуются всеми правами и несут все обязанности истца, судья при подготовке дела к судебному разбирательству опрашивает их по правилам, предусмотренным статьей 203 ГПК.

14. Следует иметь в виду, что в случае предъявления иска не всеми лицами, которым принадлежит оспариваемое право, судья не вправе привлекать таких лиц к участию в деле в качестве соистцов без их согласия, поскольку в соответствии с принципом диспозитивности лицо, которому принадлежит право требования, распоряжается своими правами по своему усмотрению. Судья должен лишь известить их об имеющемся в суде деле.

Установив при подготовке дела, что иск предъявлен не к тому лицу, которое должно отвечать по иску, судья с согласия истца разрешает вопрос о замене ненадлежащего ответчика.

В случае если истец не согласен на замену ответчика другим лицом, это лицо может быть привлечено в качестве соответчика.

15. При подготовке дела к судебному разбирательству судья вправе назначить экспертизу, если необходимость экспертного заключения следует из существа заявленного требования, обстоятельств дела и представленных доказательств, а также, когда назначение экспертизы предусмотрено законом (в частности, по делам о признании гражданина недееспособным вследствие душевной болезни или слабоумия либо признании его дееспособным, в случае выздоровления).

Обратить внимание судов, что назначение экспертизы в стадии подготовки дела к судебному разбирательству, в предусмотренных законом случаях, не препятствует назначению данного дела к судебному разбирательству и производству других процессуальных действий.

С учетом специфики дел по спорам о детях (об определении места жительства несовершеннолетних детей и порядка общения с ними), судья в порядке подготовки дел указанной категории, вправе поручить органам опеки и попечительства по месту жительства сторон обследовать их жилищно-бытовые условия, и представить по результатам заключение.

16. В случаях, не терпящих отлагательств, в стадии подготовки дела к судебному разбирательству судья может проводить осмотр на месте письменных, цифровых или вещественных доказательств. Осмотр на месте проводится по правилам, установленным статьей 239 ГПК.

Следует иметь в виду, что поскольку осмотр письменных, цифровых или вещественных доказательств, представляет собой отдельное процессуальное действие, при его совершении в стадии подготовки дела к судебному разбирательству обязательно составление протокола в соответствии со статьей 276 ГПК.

17. В случаях необходимости получения консультаций, пояснений и оказания непосредственной технической помощи при осмотре письменных, цифровых или вещественных доказательств, просмотре видеозаписи, назначении экспертизы, принятии мер по обеспечению доказательств, в стадии подготовки дела к судебному разбирательству судьей также может быть разрешен вопрос о привлечении к участию в деле специалиста.

18. Судья при подготовке дела к судебному разбирательству в случае необходимости вправе решить вопрос о соединении однородных дел ( статья 197 ГПК) или разъединении нескольких требований в отдельное производство ( статья 198 ГПК).

Соединение нескольких требований в одно производство возможно лишь в тех случаях, когда требования взаимосвязаны как по характеру, так и по наличию общих доказательств, что создает условия для более быстрого и правильного разрешения нескольких заявленных требований в одном производстве.

19. Разрешая в порядке подготовки дела к судебному разбирательству вопрос о проведении судебного заседания в режиме видеоконференцсвязи, судья должен разъяснять лицам, участвующим в деле, что по закону участие в судебном заседании в таком режиме приравнивается к участию в непосредственном и устном судебном разбирательстве.

В целях повышения эффективности и воспитательного характера выездных судебных процессов, вопрос о рассмотрении дела в выездном судебном заседании также надлежит разрешать в стадии подготовки дела к судебному разбирательству.

20. В соответствии со статьей 205 ГПК судья, признав дело достаточно подготовленным, выносит определение о назначении его к судебному разбирательству. Дело следует считать подготовленным к судебному разбирательству, если выполнены все действия, указанные судьей в определении о подготовке дела к судебному разбирательству.

21. Обратить внимание судов на необходимость повышения ответственности помощника судьи за своевременное и качественное выполнение действий по подготовке дела к судебному разбирательству, предусмотренных статьей 206 ГПК, а также иных действий по подготовке дела по поручению судьи.

22. В связи с принятием настоящего постановления, признать утратившим силу постановление Пленума Верховного суда Республики Узбекистан от 24 сентября 1999 года № 18 «О подготовке гражданских дел к судебному разбирательству и сроках их рассмотрения».

Председатель Верховного суда К. КАМИЛОВ

Секретарь Пленума, судья Верховного суда И. АЛИМОВ

г. Ташкент,

24 августа 2018 г.,

№ 26

lex.uz