📅 2018-yil 22-oktabr · Vazirlar Mahkamasi qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2018-yil 22-oktabr · Vazirlar Mahkamasi qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2018 йил 22 октябрь · Вазирлар Маҳкамаси қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 22 октября 2018 г. · Постановления Кабинета Министров
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 22 October 2018 · Cabinet of Ministers resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
НИЗОМ
СХЕМАСИ
НИЗОМ
«Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида
«Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни ижросини таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Қуйидагилар:
Ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифларини аниқлаш мезонлари ҳамда уни экспертизадан ўтказиш тартиби тўғрисида низом 1-иловага мувофиқ;
Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишни таъминлашга доир маъмурий ва ташкилий чора-тадбирлар, дастурий-аппарат ва техника воситаларига доир талабларни белгилаш тўғрисида низом 3-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги ахборот маҳсулотини экспертизадан ўтказиш ва ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифини аниқлаш бўйича махсус ваколатли давлат органи этиб белгилансин.
3. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги:
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги билан бирга бир ой муддатда ахборот маҳсулотини экспертизадан ўтказиш билан боғлиқ харажатларни қоплаш тартибини тасдиқласин;
Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари фаолиятини мувофиқлаштириш бўйича республика кенгаши, Ўзбекистон Хотин-қизлар қўмитаси, Ўзбекистон ёшлар иттифоқи билан биргаликда «Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида белгиланган вазифаларни сифатли амалга ошириш бўйича кадрларни, ташкилотчиларни тайёрлаш, таълим жараёнига тегишли фанлар (машғулотлар)ни жорий этиш, педагоглар ва ота-оналарда болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш кўникмаларини ҳосил қилишга доир комплекс дастурни икки ҳафта муддатда ишлаб чиқсин;
Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги ва Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси билан биргаликда аҳолининг кенг қатламлари, энг аввало, ёшлар, ота-оналар, давлат ва хўжалик бошқаруви органлари ва бошқа ташкилотлар, тадбиркорлик фаолияти субъектларини ушбу қарорнинг мақсади, мазмуни ва қўлланиши тўғрисида хабардор қилинишини таъминласин.
4. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлигининг директори зиммасига ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг Маданият, санъат ва ёшлар сиёсати масалалари ахборот-таҳлил департаментига юклансин.
Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 22 октябрдаги 848-сон қарорига 1-ИЛОВА
Ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифларини аниқлаш мезонлари ҳамда уни экспертизадан ўтказиш тартиби тўғрисида
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом «Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ (кейинги ўринларда Қонун деб аталади) болаларнинг ахборот хавфсизлигини таъминлаш, болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш учун ахборот маҳсулотини ёшга оид таснифлашда ёшга оид таснифлаш мезонлари ва ахборот маҳсулоти экспертизасини амалга ошириш тартибини белгилайди.
2. Ушбу Низомнинг амал қилиши илмий, илмий-техникавий, статистик ахборотни ўз ичига олган ёки жамият учун тарихий, бадиий ёхуд ўзгача маданий қимматга эга бўлган ахборот маҳсулотининг айланиши соҳасидаги муносабатларга татбиқ этилмайди. Шунингдек, ўқув жараёнида фойдаланишга тавсия қилинган ўқув нашрлари, таркибида норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар бўлган нашрлар, атроф-муҳит ҳолати ёки давлат органларининг фаолияти тўғрисидаги ахборот, уяли алоқа хизматлари кўрсатувчи компаниялардан келадиган смс-хабарлар ҳам ушбу Низомнинг қўлланиш соҳасига кирмайди.
3. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
ахборот маҳсулоти — Ўзбекистон Республикаси ҳудудида айланиш учун мўлжалланган оммавий ахборот воситалари маҳсулоти, босма маҳсулот, ҳар қандай турдаги ташувчилардаги аудиовизуал маҳсулот, дастурий таъминотдан фойдаланган ҳолда тарқатиладиган, телекоммуникация тармоқларига, шу жумладан Интернет жаҳон ахборот тармоғига жойлаштириладиган ахборот, компьютер ўйинлари, шунингдек, томошабоп тадбирлар воситасида тарқатиладиган ахборот;
тақиқланган ахборот маҳсулоти — Ўзбекистон Республикаси ҳудудида айланиш учун мўлжалланмаган оммавий ахборот воситалари маҳсулоти, босма маҳсулот, ҳар қандай турдаги ташувчилардаги аудиовизуал маҳсулот, дастурий таъминотдан фойдаланган ҳолда тарқатиладиган, телекоммуникация тармоқларига, шу жумладан Интернет жаҳон ахборот тармоғига жойлаштириладиган ахборот, компьютер ўйинлари, шунингдек, томошабоп тадбирлар воситасида тарқатиладиган ахборот;
ахборот маҳсулотининг айланиши — ахборот маҳсулотини тақдим этиш ва (ёки) тарқатиш, шу жумладан уни сотиш (шу жумладан обуна бўйича тарқатиш), ижарага, прокатга бериш, ахборот-кутубхона муассасалари фондларидан тарқатиш, бериш, оммавий намойиш қилиш, оммавий ижро этиш (шу жумладан, эфир ёки кабель узатуви, томошабоп тадбирлар воситасида), телекоммуникация тармоқларига, шунингдек, Интернет жаҳон ахборот тармоғига жойлаштириш;
ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифи — ахборот маҳсулотини унинг мавзусини, жанрини, мазмунини ва бадиий безагини, муайян ёш тоифасидаги болалар томонидан ундаги ахборотни қабул қилиш хусусиятларини, унинг таркибидаги ахборотнинг болалар соғлиғига зарар етказиш эҳтимолини инобатга олган ҳолда, болаларнинг ёш тоифалари бўйича тақсимлаш;
ахборот маҳсулотининг ёшга оид тоифаси белгиси — ахборот маҳсулотининг ёшга оид тоифасининг график ва (ёки) матнли белгиси;
болалар — ўн саккиз ёшга тўлмаган (вояга етмаган) шахслар;
болаларнинг соғлиғи — болаларнинг жисмоний, руҳий ва ижтимоий жиҳатдан соғломлик ҳолати;
томоша тадбири — болаларнинг кириши учун очиқ бўлган ҳамда оиланинг одатдаги даврасига мансуб бўлмаган шахслар кўплаб ҳозир бўлган жойда ахборот маҳсулотини намойиш этиш, жумладан, театр-саҳналаштириш, маданий-маърифий ва томоша-кўнгилочар тадбирларни ўтказиш;
болаларнинг ахборот хавфсизлиги — болаларнинг жисмоний, руҳий, маънавий ҳамда ахлоқий ривожланишига ахборот орқали зарар етказилиш хавфидан холи, ҳимояланганлик ҳолати;
болалар соғлиғига зарар етказувчи ахборот — болалар ўртасида тарқатилиши Қонунга мувофиқ равишда тақиқланган ёки чекланган ахборот маҳсулоти;
порнография хусусиятига эга бўлган ахборот — бадиий қимматга эга бўлмаган ва илмий, тиббий ёки ўқув мақсадлари учун мўлжалланмаган, одам жинсий аъзоларининг ёхуд одам томонидан ҳақиқатда, хусусан, ғайритабиий усулда содир этилаётган ёки шунга ўхшатилган жинсий алоқанинг тавсифини ёхуд фото, видео ёки бошқа тасвирини ўз ичига олган материаллар ва буюмлар;
болаларнинг кириши учун очиқ бўлган жойлар — болаларнинг кириши ва (ёки) бўлиши тақиқланмаган жамоат жойлари, шу жумладан, болаларнинг оммавий ахборот воситалари маҳсулотлари ва (ёки) ахборот-телекоммуникация тармоқларида жойлаштириладиган ахборот маҳсулотларидан фойдаланиш имконияти бўлган жамоат жойлари;
натуралистик тасвирлар ёки тавсифлар — инсон, ҳайвон, инсон ва (ёки) ҳайвон танасининг алоҳида қисмлари, ҳаракатлар (ҳаракатсизлик), шунингдек, ҳодисалар ва уларнинг оқибатларини эътиборни майда жиҳатлар, анатомик тафсилотлар ва (ёки) физиологик жараёнларга қаратган ҳолда ҳар қандай шаклда ва ҳар қандай воситалардан фойдаланган ҳолда тасвирлаш ёки тавсифлаш;
эксперт — ахборот маҳсулотини экспертизадан ўтказиш ва эксперт хулосасини бериш ёки ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифини амалга ошириш учун Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлигида (кейинги ўринларда Агентлик деб аталади) аккредитациядан ўтган шахс.
2-боб. Ахборот маҳсулотини ёшга оид таснифлаш мезонлари ва уни амалга ошириш
1-§. Ахборот маҳсулотининг ёшга оид тоифалари
4. Ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифи уни болаларнинг қуйидаги ёш тоифаларидан бирига киритиш йўли билан амалга оширилади:
етти ёшга тўлмаган болалар учун ахборот маҳсулоти (ушбу ахборот маҳсулотининг ёшга оид тоифаси белгиси «0+» ёзувини акс эттириши керак);
етти ёшга тўлган болалар учун ахборот маҳсулоти (ушбу ахборот маҳсулотининг ёшга оид тоифаси белгиси «7+» ёзувини акс эттириши керак);
ўн икки ёшга тўлган болалар учун ахборот маҳсулоти (ушбу ахборот маҳсулотининг ёшга оид тоифаси белгиси «12+» ёзувини акс эттириши керак);
ўн олти ёшга тўлган болалар учун ахборот маҳсулоти (ушбу ахборот маҳсулотининг ёшга оид тоифаси белгиси «16+» ёзувини акс эттириши керак);
болалар учун тақиқланган ахборот маҳсулоти (ушбу ахборот маҳсулотининг ёшга оид тоифаси белгиси «18+» ёзувини акс эттириши керак).
5. Ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифини амалга оширишда:
унинг мавзуси, жанри, мазмуни ва бадиий безаги;
муайян ёш тоифасидаги болалар томонидан ундаги ахборотнинг идрок этилиш хусусиятлари;
ундаги ахборотнинг болалар соғлиғига зарар етказиш эҳтимоли баҳоланади.
2-§. Болалар соғлиғига зарар етказувчи ахборот таснифи
6. Муайян ёш тоифаларидаги болалар ўртасида тарқатилиши чекланган ахборот маҳсулотларига:
шафқатсизлик, жисмоний ва (ёки) руҳий зўравонлик, жиноят ёки жамиятга қарши бошқа хатти-ҳаракатлар тасвири ёки баёни тарзида тақдим этиладиган;
болаларда қўрқув, ваҳима ёки саросима уйғотадиган, жумладан, куч ишлатилмаган ўлимни, касалликни, ўз жонига қасд қилишни, бахтсиз ҳодисани, аварияни ёки фалокатни ва (ёки) уларнинг оқибатларини инсон қадр-қимматини камситадиган шаклда тасвирлаш ёки баён этиш тарзида тақдим этиладиган;
жинсий муносабатларни тасвирлаш ёки баён этиш тарзида тақдим этиладиган;
уятли сўзлар жумласига кирмайдиган ҳақоратли сўзлар ва ибораларни ўз ичига олган ахборот маҳсулотлари киради.
7. Етти ёшга тўлмаган болалар учун ахборот маҳсулотига («0+») болаларнинг соғлиғи ва ривожланишига зарар етказмайдиган ахборотни ўз ичига олган ахборот маҳсулоти (шу жумладан, жанри ва (ёки) сюжетига мувофиқ асосли равишда, эзгулик ёвузлик устидан ғалаба қозониши ҳамда зўравонлик қурбонига нисбатан раҳм-шафқат ифода этилиши ва (ёки) зўравонлик қораланиши шарти билан жисмоний ва (ёки) руҳий зўравонликнинг (жинсий зўравонлик бундан мустасно) эпизодик, натуралистик бўлмаган тасвири ёки баёнини ўз ичига олган ахборот маҳсулоти, бошқа ёшга оид тоифага кирмайдиган ахборот маҳсулоти киради.
8. Етти ёшга тўлган болалар учун ахборот маҳсулотига («7+») етти ёшга тўлмаган болалар учун ахборот маҳсулоти («0+»), шунингдек, жанри ва (ёки) сюжетига мувофиқ асосли равишда:
одам касалликлари (оғир касалликлар бундан мустасно) ва (ёки) улар оқибатларининг инсон қадр-қимматини камситмайдиган шаклдаги қисқа муддатли ва натуралистик бўлмаган тасвирлари ёки баёнини;
бахтсиз ҳодиса, авария, фалокат ёхуд куч ишлатилмаган ўлимнинг уларнинг болаларда қўрқув, ваҳима ёки саросима уйғотиши мумкин бўлган оқибатлари намойиш этилмаган, натуралистик бўлмаган тасвири ёки баёнини;
жамиятга қарши хатти-ҳаракатлар ва (ёки) жиноят содир этишга ундамайдиган, уларни содир этишга йўл қўйиш мумкинлиги асосланмаслиги ва оқланмаслиги ҳамда уларни содир этаётган шахсларга нисбатан салбий, қораловчи муносабат ифода этилиши шарти билан шундай хатти-ҳаракатлар ва (ёки) жиноятларнинг эпизодик тасвири ёки баёнини ўз ичига олган ахборот маҳсулотлари киради.
9. Ўн икки ёшга тўлган («12+») болалар учун ахборот маҳсулотига «0+» ва «7+» ахборот маҳсулоти, шунингдек, жанри ва (ёки) сюжетига мувофиқ асосли равишда:
шафқатсизлик ва (ёки) зўравонликнинг (жинсий зўравонлик бундан мустасно) қурбонига нисбатан раҳм-шафқат ва (ёки) шафқатсизлик, зўравонликка нисбатан салбий, қораловчи муносабат ифода этилиши шарти билан (фуқароларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ҳамда жамият ёки давлатнинг қонун билан муҳофаза қилинадиган манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида қўлланадиган зўравонлик бундан мустасно) ҳаётдан маҳрум этиш ёки жароҳат етказиш жараёни натурал кўрсатилмаган эпизодик тасвири ёки баёнини;
жамиятга қарши хатти-ҳаракатлар содир этишга (жумладан, алкоголь ва таркибида спирт бўлган маҳсулотлар, пиво ва унинг асосида тайёрланадиган ичимликларни истеъмол қилишга, қимор ўйинларида иштирок этишга, дайдилик ва тиланчилик билан шуғулланишга) ундамайдиган тасвирни ёки баённи, наркотик воситалар, психотроп ва (ёки) гангитувчи моддалар, тамаки маҳсулотлари жамиятга қарши хатти-ҳаракатларни содир этишга йўл қўйиши мумкинлиги ва улар қўллаб-қувватланмаслиги ва оқланмаслиги, уларга нисбатан салбий, қораловчи муносабат ифода этилиши ҳамда юқоридаги маҳсулотлар, воситалар, моддалар ва буюмларни истеъмол қилиш хавфли эканига кўрсатма берилиши шарти билан эпизодик равишда тилга олинган (намойиш қилинмаган) ахборотни ўз ичига олган ахборот маҳсулоти киради.
10. Ўн олти ёшга тўлган болалар («16+») учун ахборот маҳсулотига «0+», «7+», «12+» ахборот маҳсулоти, шунингдек, жанри ва (ёки) сюжетига мувофиқ асосли равишда:
бахтсиз ҳодиса, авария, фалокат, касаллик, ўлимнинг болаларда қўрқув, ваҳима ёки саросима уйғотиши мумкин бўлган оқибатлари натуралистик равишда намойиш этилмаган тасвири ёки баёнини;
шафқатсизлик ва (ёки) зўравонликнинг (жинсий зўравонлик бундан мустасно) қурбонига нисбатан раҳм-шафқат ва (ёки) шафқатсизлик, зўравонликка нисбатан салбий, қораловчи муносабат ифода этилиши шарти билан (фуқароларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ҳамда жамият ёки давлатнинг қонун билан муҳофаза қилинадиган манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида қўлланадиган зўравонлик бундан мустасно) ҳаётдан маҳрум этиш ёки жароҳат етказиш жараёни натуралистик равишда кўрсатилмаган тасвири ёки баёнини;
наркотик воситалар ёки психотроп ва (ёки) гангитувчи моддалар тўғрисидаги (уларни кўрсатмасдан), уларни истеъмол қилишнинг хавфли оқибатлари тўғрисидаги бундай воситалар ёки моддаларни истеъмол қилишга салбий ёки қораловчи муносабат ифода этилиши ёки уларни истеъмол қилиш хавфли экани тўғрисида огоҳлантириш мавжуд бўлиши шарти билан шундай ҳолатларни намойиш этувчи ахборотни;
уятли сўзлар жумласига кирмайдиган алоҳида ҳақорат сўзлар ва (ёки) ибораларни;
жинсий муносабатларнинг жинсий алоқага нисбатан бўлган қизиқишдан фойдаланмайдиган ҳамда қўзғатувчи ёки ҳақоратловчи тусга эга бўлмаган эпизодик натуралистик бўлмаган тасвир ёки баёнини (жинсий тусдаги хатти-ҳаракатларнинг тасвири ёки баёни бундан мустасно) ўз ичига олувчи ахборот маҳсулотлари киради.
11. Болалар ўртасида тарқатиш тақиқланган («18+») ахборот маҳсулотига:
болаларни уларнинг ҳаётига ва (ёки) соғлиғига хавф соладиган хатти-ҳаракатларни содир этишга, жумладан, ўз соғлиғига зарар етказишга, ўз жонига қасд қилишга ва шундай ҳаракатларни тарғиб қилишга ундайдиган;
болаларда алкоголь ва тамаки маҳсулотлари, гиёҳвандлик воситалари, психотроп моддалар ёки ақл-ирода фаолиятига таъсир этувчи бошқа моддаларни истеъмол қилиш, қимор ўйинлари, оммавий тартибсизликларда иштирок этиш, фоҳишабозлик, дайдилик, тиланчилик ёки ғайриижтимоий хатти-ҳаракатларнинг бошқа шакллари билан шуғулланиш истагини пайдо қиладиган;
одамларга ёки ҳайвонларга нисбатан зўравонлик ва шафқатсизлик қилиш мумкинлигини асослайдиган ёки оқлайдиган ёхуд зўравонлик хатти-ҳаракатларини амалга оширишга ундайдиган;
оилавий қадриятларни инкор этадиган, ахлоқсизликни тарғиб қиладиган, шунингдек, ота-онасига ва оиланинг бошқа аъзоларига, теварак-атрофдагиларга нисбатан ҳурматсиз муносабатни шакллантирадиган;
ғайриқонуний хулқ-атворни оқлайдиган ва ҳуқуқбузарлик содир этишга олиб келадиган;
жамиятда бузғунчилик ғояларини тарғиб этишга даъват қиладиган;
уятли сўзларни ўз ичига олган;
порнография хусусиятига эга бўлган ахборотни ўз ичига олган;
ғайриқонуний ҳаракатлар натижасида жабрланган болалар тўғрисидаги, жумладан, бундай боланинг фамилияси, исми, отасининг исми, ота-онаси ва бошқа қонуний вакилларининг фото ва видеотасвирлари, бундай боланинг туғилган санаси, унинг овози ёзилган аудиотасма, яшаш жойи ёки вақтинча турган жойи, ўқиш ёки иш жойи тўғрисидаги, бундай боланинг шахсини бевосита ёхуд билвосита аниқлашга имкон берадиган бошқа ахборотни ўз ичига олган ахборот маҳсулотлари киради.
12. Ёшга оид тоифа белгиси бўлмаган ахборот маҳсулотини тарқатиш тақиқланади.
Ёшга оид тоифа белгиси нотўғри тайинланган ахборот маҳсулоти ёшга оид тоифа белгиси бўлмаган ахборот маҳсулотига тенглаштирилади.
3-боб. Ахборот маҳсулотини ёшга оид таснифлаш тартиби
1-§. Ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифини белгилаш
13. Ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифини белгилаш ахборот маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар ва (ёки) тарқатувчилар томонидан, шу жумладан, экспертларни жалб этган ҳолда, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида тарқатиш бошлангунига қадар ушбу Низомда кўрсатилган мезонларга мувофиқ амалга оширилади.
14. Ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифини белгилаш эксперт ёки экспертларни жалб этган ҳолда бажарилганда, ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифини белгилаш билан боғлиқ хизматлар учун ҳақ тўлаш ва харажатлар ушбу хизматларга буюртма берган ахборот маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар ёки тарқатувчилар томонидан амалга оширилади.
2-§. Ахборот маҳсулотининг ёшга оид тоифаси белгисини жойлаштириш (маркалаш)
15. Ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифи тўғрисидаги маълумотлар ушбу маҳсулотга ахборот маҳсулоти ёшга оид тоифасининг тегишли белгисини жойлаштириш (маркалаш) учун асос бўлади.
16. Ахборот маҳсулотини маркалаш унинг ишлаб чиқарувчиси ва (ёки) тарқатувчиси томонидан унга ахборот маҳсулотининг тегишли ёшга оид тоифаси белгисини жойлаштириш орқали амалга оширилади:
«7 ёшгача» — айлана ичидаги «0+» белгиси;
«7 ёшдан» — айлана ичидаги «7+» белгиси;
«12 ёшдан» — айлана ичидаги «12+» белгиси;
«16 ёшдан» — айлана ичидаги «16+» белгиси;
«18 ёшдан» — айлана ичидаги «18+» белгиси.
17. Ахборот маҳсулотининг тоифаси Қонун ва ушбу Низом талабларига мувофиқ белгиланади ҳамда ахборот маҳсулотининг ишлаб чиқарувчилари ёки тарқатувчилари томонидан техник регламентларга риоя этган ҳолда жойлаштириладиган ёшга оид тоифа белгиси билан ифодаланади.
18. Ёшга оид тоифаси турли бўлган бир неча қисмдан иборат ахборот маҳсулоти тарқатилаётганда у энг катта ёшга оид тоифага мос тоифа белгиси билан маркаланади.
19. Ахборот маҳсулотининг ёшга оид тоифа белгиси ўз ўлчамига кўра қуйидагилар майдонининг камида беш фоизини эгаллаши лозим:
театр-томоша, маданий-маърифий, кўнгилочар томоша, кино ва видеонамойиш ёки бошқа томоша тадбири афишаси ёки репертуар эълони, шунингдек, кириш чиптаси, таклифнома ва тадбирга кириш ҳуқуқини берувчи бошқа ҳужжат;
аудиовизуал асар, компьютер ёки бошқа электрон ўйин, компьютер дастури ёки маълумотлар базасининг ҳар бир нусха манбаи (жумладан, компакт диск ёки бошқа электрон манбаи)нинг корпуси ва (ёки) қадоғи (бокс, қути). Компьютер ва бошқа электрон ўйинлардаги белги ёшга оид тоифа тўғрисидаги маълумотлардан ташқари уят сўзлар мавжудлиги, ўйинга қарамлик вужудга келиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантиришни ўз ичига олиши лозим.
Интернет тармоғидаги ахборот ресурсларида ахборот маҳсулотининг ёшга оид тоифа белгиси ахборот ресурсининг барча саҳифаларида жойлаштирилади. Ёшга оид тоифа белгиси умумий манзарадан ажралиб туриши ва ўқиш учун қулай бўлиши лозим.
20. Томоша тадбирининг намойиш қилиниши бошлангунига қадар ахборот маҳсулоти тегишли белги билан белгиланади. Ёши турлича бўлган болаларга мўлжалланган бир неча турдаги ахборот маҳсулоти намойиш қилинаётганда у энг катта ёшга оид тоифа белгиси билан маркаланади.
Ушбу белги афишаларда ҳамда томоша тадбири ўтказилиши тўғрисидаги бошқа эълонларда, шунингдек, кириш чипталари, таклифномалар ва ушбу тадбирга кириш ҳуқуқини берувчи бошқа ҳужжатларда жойлаштирилади.
21. Даврий ва нодаврий босма нашрларда ахборот маҳсулотининг ёшга оид тоифаси белгиси нашрнинг биринчи саҳифаси ва (ёки) титул варағига жойлаштирилади, у кўз илғаши учун қулай бўлиши ҳамда унинг ўлчами маҳсулотнинг номида ишлатилган шрифт ўлчамига мос бўлган шрифтда ишланган бўлиши лозим.
22. Телевидение ва радиода узатишга, шунингдек, чакана савдо, ижара ёки прокат учун мўлжалланган аудио ва аудиовизуал маҳсулотнинг ёшга оид тоифаси белгиси тегишли равишда оммавий ахборот воситалари ва босма нашрларда эълон қилинадиган, шунингдек, умумий фойдаланишдаги ахборот-телекоммуникация тармоқларида жойлаштириладиган телекўрсатувлар ва радио эшиттиришлар дастурларида, шунингдек, ахборот маҳсулотининг ассортимент рўйхатлари ва каталогларида жойлаштирилади.
Ахборот маҳсулотини тарқатувчилар унинг телевидение ва радио орқали, кино ва видеохизмат кўрсатиш давомида ҳар бир намойиши бошланишидан аввал, шунингдек, компьютер ёки ахборот-коммуникация тармоқларидаги электрон ўйинлар ҳар сафар ишга туширилганда (юкланганда) махсус кадр (саҳифада) унинг ёшга оид тоифа белгиси ҳамда ёшга оид чекловлар тўғрисида овоз (товуш сигнали) ҳамроҳлигида матнли огоҳлантириш жойлаштирилишини таъминлашлари шарт.
Аудиовизуал асар учун ёшга оид тоифа белгиси унинг намойиши бошланганидан сўнг ҳамда ҳар бир реклама танаффусидан сўнг экраннинг бурчагида камида 8 сония давомида намойиш қилинади, фильмнинг кинозалда очиқ намойиши бундан мустасно. Ушбу белгининг ўлчами экран (кадр) майдонининг камида беш фоизини ташкил этиши лозим.
Агар аудиовизуал асарнинг давомийлиги 8 сония ёки ундан кам бўлса, ёшга оид тоифа белгиси бутун намойиш давомида кўрсатилади.
23. Болалар учун тақиқланган босма асар(нашр)ларда ахборот маҳсулотининг белгиси нашр муқовасининг олд тарафида жойлаштирилиши шарт. Ўлчамига кўра белги муқовада ишлатилган шрифт ўлчамига мос бўлиши лозим.
Босма нашрнинг электрон версиялари, электрон ва аудио китоблар нашрнинг босма версиясида кўрсатилган белгининг айни ўзи билан маркаланади.
4-боб. Ахборот маҳсулотини экспертизадан ўтказиш тартиби
1-§. Ахборот маҳсулотининг экспертизаси
24. Ахборот маҳсулотининг унда болаларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборот мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини, болаларнинг муайян ёш тоифасига мослигини ёки мос эмаслигини аниқлаш бўйича экспертиза Ўзбекистон Матбуот ва ахборот агентлиги қарорига кўра эксперт ёки экспертлар томонидан ушбу Низомга илова қилинган схемага мувофиқ ўтказилади.
25. Экспертиза учун эксперт ёки экспертлар Агентлик томонидан экспертизадан ўтказилиши лозим бўлган ахборот маҳсулотининг туридан келиб чиқиб, тасодифий танлаб олиш усули асосида белгиланади.
26. Ахборот маҳсулотининг экспертизаси бир хил мутахассисликка (комиссиявий экспертиза) ёки турли мутахассисликка (комплекс экспертиза) эга икки ва ундан ортиқ эксперт томонидан амалга оширилиши мумкин.
27. Ахборот маҳсулотини экспертизадан ўтказиш билан боғлиқ харажатлар Агентлик томонидан белгиланган тартибда ахборот маҳсулотининг ишлаб чиқарувчилари ёки тарқатувчилари томонидан қопланади.
28. Манфаатдор шахсларнинг аккредитация қилинган экспертлар реестридаги маълумотлардан фойдаланиши Агентликнинг Интернет жаҳон ахборот тармоғидаги расмий веб-сайти орқали таъминланади.
29. Экспертларни аккредитациядан ўтказиш тартиби, шунингдек, ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифини амалга оширишга ва ахборот маҳсулотининг унда болаларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборот мавжудлигини ёки мавжуд эмаслигини, болаларнинг муайян ёш тоифасига мослигини ёки мос эмаслигини аниқлаш учун экспертизасини ўтказишга жалб этиладиган экспертлар реестрини юритиш қоидалари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланадиган тегишли низомга асосан белгиланади.
2-§. Ахборот маҳсулотини экспертизадан ўтказиш
30. Ахборот маҳсулотини экспертизадан ўтказиш тўғрисидаги қарор Агентлик томонидан жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари асосида мурожаат келиб тушганидан кейин кўпи билан беш кундан кўп бўлмаган муддатда қабул қилинади.
31. Ахборот маҳсулотининг экспертизасини ўтказиш муддати ахборотнинг ҳажмига боғлиқ бўлади, бироқ мурожаат келиб тушган пайтдан эътиборан ўттиз кундан ошмаслиги керак.
32. Ахборот маҳсулотининг экспертизаси тугагач, экспертлар ахборот маҳсулотида болаларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотнинг мавжудлиги ёки мавжуд эмаслиги, унинг муайян ёш тоифасига мослиги ёки мос эмаслиги тўғрисида Агентликка уч кун ичида эксперт хулосаларини юборади.
33. Эксперт хулосасида қуйидагилар кўрсатилади:
ахборот маҳсулотининг экспертизаси ўтказилган сана, вақт ва жой;
экспертлик ташкилоти ва эксперт тўғрисидаги маълумотлар (фамилияси, исми, отасининг исми, маълумоти, мутахассислиги, мутахассислик бўйича иш стажи, илмий даражаси, илмий унвони, эгаллаб турган лавозими, иш жойи);
эксперт, экспертлар олдига қўйилган саволлар;
ахборот маҳсулотини экспертизадан ўтказиш учун тақдим этилган тадқиқот объекти ва материаллар;
қўлланган усулларни кўрсатган ҳолда тадқиқотнинг мазмуни ва натижалари;
эксперт, экспертлар олдига қўйилган саволларга асослантирилган жавоблар;
ахборот маҳсулотида болаларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборот мавжудлиги ёки мавжуд эмаслиги, унинг болаларнинг муайян ёш тоифасига мослиги ёки мос эмаслиги, ахборот маҳсулоти белгисига мослиги ёки мос эмаслиги тўғрисида хулоса.
34. Комиссиявий экспертизада экспертлар қўйилган масалалар бўйича якдил фикр билдирсалар, эксперт хулосаси шу экспертизанинг ўтказилишида иштирок этган барча экспертлар томонидан имзоланади. Зиддиятлар вужудга келганда ҳар бир эксперт зиддият келиб чиқишига сабаб бўлган масалалар бўйича алоҳида эксперт хулосасини беради. Комплекс экспертизанинг ўтказилишида иштирок этган ҳар бир эксперт эксперт хулосасининг у ўтказган тадқиқотлар баён этилган қисмини имзолайди ва шу қисм учун жавобгар бўлади.
35. Агентлик эксперт хулосасини олгандан сўнг уч кун ичида уни мурожаат эгасига юборади.
36. Эксперт хулосаси мавжуд бўлган ахборот маҳсулотининг айланиш соҳаси ўзгарган тақдирда ушбу ахборот маҳсулоти учун бошқа эксперт хулосасини олиш талаб этилмайди.
37. Умумий фойдаланишдаги ахборот-телекоммуникация тармоқларида экспертиза жараёнида мазмунида:
Ўзбекистон Республикасининг мавжуд конституциявий тузумини, ҳудудий яхлитлигини зўрлик билан ўзгартиришга даъват қилиш;
уруш, зўравонлик ва терроризмни, шунингдек, диний экстремизм, сепаратизм ва ақидапарастлик ғояларини тарғиб қилиш;
давлат сири бўлган маълумотларни ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни ошкор этиш;
миллий, ирқий, этник ёки диний адоватни қўзғатувчи маълумотлар, шунингдек, фуқароларнинг шаъни, қадр-қимматини таҳқирловчи, уларнинг шахсий ҳаётларига аралашувчи ахборотларни тарқатиш;
гиёҳвандлик воситалари, уларнинг аналоглари психотроп моддалар ва прекурсорларни тарғиб қилиш;
порнографияни тарғиб қилиш;
қонунчиликка мувофиқ жиноий ва ўзга жавобгарликка сабаб бўладиган бошқа ҳаракатларни келтириб чиқарувчи материаллар аниқланганда, эксперт (экспертлар) зудлик билан Агентликни, Интернет тармоғидаги мазкур ахборот ресурс(лари)ининг идентификацион маълумотларини тақдим этган ҳолда хабардор қилади.
Агентлик эксперт(лар)дан ушбу Низомнинг 37-бандида кўзда тутилган маълумотларни олгандан сўнг, Интернет тармоғининг идентифакация қилинган ахборот ресурси тўғрисидаги маълумотларни белгиланган тартибда экспертизадан ўтказиш ва мазкур ресурсларга киришни чеклаш учун ваколатли органга юборади.
3-§. Ёшга оид таснифнинг ва ахборот маҳсулоти экспертизасининг ҳуқуқий оқибатлари
38. Ахборот маҳсулотининг муайян ёш тоифаси белгисига мослиги учун жавобгарлик ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифини амалга оширган, шунингдек, ёш тоифаларига мувофиқлиги юзасидан экспертиза ўтказган экспертлар зиммасига юкланади.
39. Эксперт хулосасига мувофиқ Агентлик томонидан ахборот маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар ва тарқатувчиларга болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотлардан ҳимоя қилишга оид қонунчилик талаблари бузилганлиги ҳолларини, шунингдек, уларга имкон берувчи сабаблар ва шарт-шароитларни бартараф этиш ҳамда уларнинг олдини олиш учун кўрсатма юборилади.
5-боб. Якунловчи қоидалар
40. Ўзбекистон Республикасининг болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилигига риоя этилиши юзасидан давлат назорати Агентлик, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги ҳамда бошқа ваколатли давлат органлари томонидан уларнинг ваколатлари доирасида амалга оширилади.
41. Қонунда ва ушбу Низомда белгиланган талабларга жавоб бермайдиган ахборот билан болаларнинг ҳаёти ва соғлигига етказилган зарар қонунчиликка мувофиқ қопланиши лозим.
42. Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилик талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар белгиланган тартибда жавоб берадилар.
Ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифларини аниқлаш мезонлари ҳамда уни экспертизадан ўтказиш тартиби тўғрисида Низомга ИЛОВА
Ахборот маҳсулотларини экспертизадан ўтказиш
Босқич Субъектлар Тадбирлар Бажариш муддати 1-босқич Юридик ёки жисмоний шахс Ахборот маҳсулотларини уларда болалар соғлиғига зарар етказувчи ахборот мавжудлиги ёки мавжуд эмаслиги, уларнинг муайян ёшдаги болалар тоифасига мослиги ёки мос эмаслиги юзасидан экспертизадан ўтказиш бўйича Агентликка мурожаат киритади Мурожаат қиладиган шахснинг хоҳишига кўра 2-босқич Агентлик Мурожаат асосида ахборот маҳсулотларини уларда болалар соғлиғига зарар етказувчи ахборот мавжудлиги ёки мавжуд эмаслиги, уларнинг муайян ёшдаги болалар тоифасига мослиги ёки мос эмаслиги юзасидан экспертизадан ўтказиш бўйича қарор қабул қилади 5 кунда 3-босқич Агентлик томонидан тасодифий танлов асосида танлаб олинадиган эксперт (экспертлар) Ахборот маҳсулотларини экспертизадан ўтказади Мурожаат келиб тушган кундан бошлаб кўпи билан 30 кунда 4-босқич Агентлик томонидан тасодифий танлов асосида танлаб олинадиган эксперт (экспертлар) Ахборот маҳсулотларини уларда болалар соғлиғига зарар етказувчи ахборот мавжудлиги ёки мавжуд эмаслиги, уларнинг муайян ёшдаги болалар тоифасига мослиги ёки мос эмаслиги тўғрисидаги экспертиза хулосасини Агентликка жўнатади Экспертиза тугаганидан кейин 3 кунда 5-босқич Агентлик Хулосани мурожаат эгасига жўнатади Экспертиза хулосаси олингандан сўнг 3 кунда
Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 22 октябрдаги 848-сон қарорига 3-ИЛОВА
Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишни таъминлашга доир маъмурий ва ташкилий чора-тадбирлар, дастурий-аппарат ва техника воситаларига доир талабларни белгилаш тўғрисида
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом «Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ (кейинги ўринларда Қонун деб аталади) болалар ўртасида тарқатилиши тақиқланган ёки болаларнинг ёшга оид тоифалари бўйича таснифланган ахборотни ўз ичига олган ахборот маҳсулотининг айланишида маъмурий ва ташкилий чора-тадбирлар, дастурий-аппарат ва техника воситаларига доир талабларни ўрнатиш тартибини белгилайди.
2. Ушбу Низомда маркаланмаган ахборот маҳсулоти — ахборот маҳсулотининг ёшга оид тоифа белгиси бўлмаган ахборот маҳсулоти атамаси қўлланади.
3. Алоқа хизматлари кўрсатиш тўғрисидаги шартномалар асосида Интернет тармоғи орқали тарқатиладиган ахборотдан фойдаланиш имкониятини тақдим этишни назарда тутадиган алоқа хизматлари кўрсатувчи алоқа операторлари болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилик қоидаларининг ижро этилиши учун тегишли шартномаларда мустаҳкамлаб қўйилган даражада жавобгардир.
2-боб. Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишни таъминлаган ҳолда ахборот маҳсулотининг айланишига доир талаблар
1-§. Ахборот маҳсулотининг айланишига доир умумий талаблар
4. Жамоат жойларида болаларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотнинг болаларни бундай ахборотдан ҳимоя қилишни таъминлашга доир маъмурий ва ташкилий чора-тадбирлар, дастурий-аппарат ва техника воситаларини қўлламасдан айланишига рухсат этилмайди.
5. Томоша тадбири орқали болаларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотни ўз ичига олган ахборот маҳсулотининг намойишидан аввал бевосита томоша тадбири бошланишидан аввал тегишли ёшга оид тоифалардаги болаларнинг унда бўлишига рухсат этилмаслиги ёки чеклангани ҳақида товушли огоҳлантириш эшиттирилади.
6. Болаларнинг уларнинг ёшга оид тоифасига мос келмайдиган ахборот маҳсулоти намойиш этиладиган томоша тадбирларини ташкил этиш ва ўтказишда иштирок этишига рухсат этилмайди.
7. Қуйидагилардан ташқари ҳолатларда маркаланмаган ахборот маҳсулотининг айланишига рухсат этилмайди:
Ўзбекистон Республикасининг таълим тўғрисидаги қонунчилигига мувофиқтаълим жараёнида фойдаланишга тавсия қилинган ёки рухсат этилган дарсликлар ва ўқув қўлланмалари;
олдиндан ёзиб олинмасдан эфирга узатиладиган теледастурлар, телекўрсатувлар;
ижтимоий-сиёсий ёки ишлаб чиқариш-амалий тусдаги ахборотни тарқатишга ихтисослашган даврий босма нашрлар.
8. Болаларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотни ўз ичига олган реклама маҳсулотларини буклетлар, билбордлар, баннерлар, LED ва LCD экранларда ва болалар оммавий ахборот воситалари ёки Интернет тармоғи ресурсларидан фойдаланмасдан олиши мумкин бўлган бошқа жойларда тарқатиш тақиқланади.
2-§. Ахборот маҳсулоти айланишининг ўзига хос хусусиятлари
9. Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишни таъминлаш мақсадида Интернет жаҳон тармоғидан фойдаланишда ахборот қуйидагича тарқатилади:
таълим муассасаларида — ҳимоя дастурларининг тўпламидан фойдаланган, шунингдек, «ZiyоNET» таълим тармоғига уланган ҳолда;
Интернет тармоғидан жамоавий фойдаланиш жойларида Интернет тармоғидан, шунингдек, аудиовизуал маҳсулот, шу жумладан, ўйинлардан фойдаланишнинг ҳар бир техник воситасида (шахсий компьютер, ўйин қурилмаси, 3D кўзойнак ва бошқалар) ахборот маҳсулотининг ёшга оид тоифаси белгисини кўрсатган ҳолда. Интернет тармоғидан жамоавий фойдаланиш пунктларининг эгалари ўз фойдаланувчиларига ёшга оид тоифага мос келмайдиган ахборотдан ва тақиқланган ахборот маҳсулотидан фойдаланишга имконият бергани учун жавобгар бўлади.
Таълим муассасаларида, шунингдек, Интернет жаҳон ахборот тармоғидан фойдаланиш имконияти таъминланадиган ва (ёки) бошқа ахборот-коммуникация тармоқлари орқали хизмат кўрсатиладиган жойларда кўрсатувларни трансляция қилишда болаларнинг ахборот хавфсизлигини таъминлашнинг ахборот-дастурий ва техник воситаларини қўллаш ҳамда Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги (кейинги ўринларда Агентлик деб аталади) томонидан белгиланадиган бошқа талабларга риоя қилиш лозим.
Интернет тармоғи ахборот ресурсларининг эгалари ахборот маҳсулотининг уни тарқатиш шаклидан қатъи назар, ёшга оид таснифи тўғрисида хабардор қилишлари шарт.
Ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифи белгиси Интернет тармоғи ахборот ресурсининг у ёки бу ахборот материалини кўриш мумкин бўлган саҳифасида жойлаштирилиши лозим.
Ахборот-коммуникация тармоқлари, шу жумладан, Интернет тармоғи орқали тарқатиладиган ахборотдан фойдаланиш имконияти болаларнинг бўлиши рухсат этилган жойларда Интернет тармоғидан фойдаланиш имкониятини таъминлаётган шахс томонидан болаларни ҳимоя қилишнинг маъмурий ва ташкилий чора-тадбирлари, дастурий-аппарат воситаларидан қўлланиш шарти билан тақдим этилади.
10. Телерадиоузатувчилар болаларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборот маҳсулотининг тарқатилишига йўл қўймаслик бўйича зарур чора-тадбирларни кўрадилар. Агар бундай телерадиодастурлар эфирга кодланмаган шаклда (аналог форматда) узатилаётган бўлса, улардан аввал товушли огоҳлантириш эшиттирилиши ҳамда кўрсатув аввалида камида 8 сония давомида визуал (товушли) белги кўрсатилиши лозим.
Болаларнинг бўлишига рухсат этилган жойларда фаолият юритаётган хўжалик юритувчи субъектларнинг раҳбарлари аввалдан ўрнатилган ҳимоя дастурлари тўпламига эга телерадиоузатиш тизимларига уланиш бўйича чора кўришлари лозим.
Болалар ўртасида тарқатилиши тақиқланган ахборот маҳсулоти теле ва радиоузатиш орқали соат 6 дан 22 гача тарқатилиши тақиқланади, фойдаланиш ёки тинглаш учун фақат пулли асосда, декодлаш техник воситаларини қўллаган ҳолда тақдим этиладиган теле ва радиодастурлар, кўрсатувлар бундан мустасно.
11. Газеталар, шахсларнинг кенг доираси учун, шу жумладан, болаларнинг бўлишига рухсат этилган жойларда тарқатиладиган босма ва бошқа матбаа маҳсулотининг биринчи ва охирги саҳифасида болаларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборот бўлмаслиги лозим.
Болалар учун тақиқланган ахборотни ўз ичига олган ахборот маҳсулотининг босма маҳсулот кўринишида болалар бўлишига рухсат этилган жойларда маҳкам беркитилган ўрамда тарқатилишига рухсат этилади.
Болалар учун тақиқланган ахборотни улар учун мўлжалланган таълим муассасаларида, тиббиёт, санаторий-курорт, жисмоний тарбия ва спорт ташкилотларида, маданият, болаларни дам олдириш ва соғломлаштириш жойларида ёки ушбу ташкилотлар чегарасидан камида 500 метр масофада тарқатилишига рухсат этилмайди.
12. Кутубхоналар, ахборот-ресурс марказлари фойдаланувчиси болалар бўлган ахборотни тарқатишда ахборот тарқатувчилари:
ахборот маҳсулотининг Қонун талабларига мувофиқберилиши ҳамда ахборот маҳсулоти белгисининг каталогда акс эттирилиши бўйича чора-тадбирлар кўриши;
болалар фойдаланишига рухсат этилган компьютерларда ҳимоя дастурларини ўрнатиш бўйича чора-тадбирлар кўриши;
ўзлари ўтказаётган томоша, маданий-оммавий тадбирлар тўғрисида эълонлар, афишалар, ахборот материалларининг маркаланишини таъминлаши;
болаларнинг ахборот хавфсизлигини таъминлашга доир, шу жумладан, кутубхонадан фойдаланувчиларга интернет-ресурслардан фойдаланиш имкониятини яратишда маъмурий, ташкилий, техник ва дастурий-аппарат воситаларининг қўлланишини таъминлаши;
кутубхоналар, ахборот-кутубхона марказлари ва ахборот-ресурс марказларининг ходимлари ва фойдаланувчиларини Қонун билан кенг таништириш бўйича семинарлар, йиғилишлар ва бошқа тадбирлар ўтказиши шарт.
13. Интернет тармоғи ва уяли радиотелефон алоқаси тармоқлари хизматлари провайдерлари, Интернет тармоғидан жамоавий фойдаланиш жойларининг эгалари ва маъмурлари болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишга доир маъмурий ва ташкилий чора-тадбирлар кўришлари, техник, дастурий-аппарат воситаларидан фойдаланишлари лозим.
14. Реклама маҳсулотларини буклетлар, билбордлар, баннерлар, LED ва LCD экранларда ва болалар оммавий ахборот воситалари ёки Интернет тармоғи ресурсларидан фойдаланмасдан олиши мумкин бўлган бошқа жойларда тарқатувчилар болаларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотнинг тарқатилишига йўл қўймаслик бўйича маъмурий ва ташкилий чора-тадбирлар кўришлари шарт.
3-боб. Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишга доир маъмурий ва ташкилий чора-тадбирлар
15. Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишга доир маъмурий чора-тадбирларга қуйидагилар киради:
а) қуйидагиларни назарда тутадиган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни қабул қилиш:
Қонуннинг 16-17-моддалари ҳамда Ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифини аниқлаш мезонлари ҳамда уни экспертизадан ўтказиш тартиби тўғрисидаги Низомга мувофиқ ахборот маҳсулотига белги бериш ва уни жойлаштириш ва (ёки) ахборот маҳсулоти тўғрисида матнли огоҳлантиришни жойлаштиришнинг тартиб-тамойиллари;
болаларнинг оммавий намойишда, оммавий ижрода, томоша тадбири орқали болалар учун тақиқланган ахборот маҳсулотини намойиш қилишда, агар улар ташкил этилса ва (ёки) ўтказилса, ҳозир бўлишининг шарт-шароитлари;
Қонуннинг 19-моддасига ва Ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифини аниқлаш мезонлари ҳамда уни экспертизадан ўтказиш тартиби тўғрисидаги Низомга мувофиқ равишда эфир ва кабель, теле ва радиоузатиш, Интернет тармоғи ва ҳаракатчан радиотелефон алоқа тармоқлари орқали, болалар бўлишига рухсат этилган жойларда тарқатиладиган болалар учун тақиқланган ахборот маҳсулоти ва унинг қисмларининг айланишига доир қўшимча талаблар;
болалар учун тақиқланган ахборот маҳсулоти айланаётган жойларда бўлган шахсларнинг болаларнинг ахборот хавфсизлигини таъминлаш ва болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш зарурлиги тўғрисида хабардорлигини оширишга қаратилган болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш чора-тадбирлари;
болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликни бузишнинг олдини олиш, аниқлаш ва бартараф этишга қаратилган тартиб-таомиллар;
б) хизмат мажбуриятларига болалар учун тақиқланган ахборот маҳсулотининг айланишини ташкил этиш ва амалга ошириш кирадиган ходимларни болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш талаблари билан, ушбу соҳага алоқадор қонунчилик ҳужжатлари билан таништириш;
в) болалар учун тақиқланган ахборот маҳсулоти айланишининг ўзига хос жиҳатларини ҳисобга олган ҳолда болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишга доир маъмурий ва ташкилий чора-тадбирларни қўллаш учун ҳамда уларни қўллаш тартибини текшириш учун масъул ходимни тайинлаш;
г) болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши, болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишга доир қўлланилаётган маъмурий ва ташкилий чора-тадбирлар 15-бандининг «а» кичик бандига асосан қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга мувофиқлиги бўйича қуйидагиларни назарда тутувчи ички назоратни амалга ошириш:
Ўзбекистон Республикасининг болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилиги бузилгани, шу жумладан, болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишга доир қўлланилаётган маъмурий ва ташкилий чора-тадбирлар Ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифини аниқлаш мезонлари ҳамда уни экспертизадан ўтказиш тартиби тўғрисидаги Низомга мувофиқ эмаслиги, шунингдек, болалар улар ўртасида тарқатилиши тақиқланган ахборотдан фойдаланиш имкониятига эгалиги тўғрисида ариза ва шикоятларни кўриб чиқиш ва бундай ариза ва шикоятларни Ўзбекистон Республикасининг «Жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ кўриб чиқиш натижалари тўғрисида асосланган жавоб йўллаш;
болаларнинг улар ўртасида тарқатилиши тақиқланган ахборотдан фойдаланиш имкониятига эгалиги тўғрисида келиб тушган ариза ва шикоятларнинг сабаблари ва шарт-шароитларини аниқлаш ва уларни бартараф этишга доир чора-тадбирлар кўриш.
16. Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишга доир ташкилий чора-тадбирларга қуйидагилар киради:
ҳамма кириши учун очиқ бинолар ва жойларда ушбу Низом 15-бандининг «а» кичик бандига мувофиқ қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни жойлаштириш ҳамда улар ҳақидаги маълумотларни турли воситалар орқали аҳолига етказиш;
болалар учун тақиқланган ахборот маҳсулотининг айланишини амалга оширувчи ишлаб чиқарувчи ва (ёки) тарқатувчининг Интернет тармоғидаги расмий сайтида ушбу Низом 15-бандининг «а» кичик бандига мувофиқ қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни, шунингдек, маъмурий ва ташкилий чора-тадбирларни қўллаш тўғрисидаги маълумотларни жойлаштириш ва кўрсатиб ўтилган ҳужжатлардан эркин фойдаланиш имкониятини таъминлаш;
телекоммуникациялар операторлари ва провайдерлари, оммавий ахборот воситаларининг (кейинги ўринларда ОАВ деб аталади) мажбуриятларини белгилаш билан боғлиқтадбирлар, тарғибот ва таълим (медиатаълим) тадбирларини ўтказиш, ОАВ учун этика стандартларини жорий қилиш ва уларга риоя этиш, ОАВни болаларнинг ижтимоий, интеллектуал ва маданий жиҳатдан ҳар томонлама ва баркамол ривожланишига хизмат қиладиган ахборот ва материалларни тарқатишга рағбатлантириш ва ҳоказо.
4-боб. Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишни таъминлашнинг дастурий-аппарат ва техник воситалари
17. Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишни таъминлашнинг Интернет тармоғи, теле ва радиоузатиш, мобил алоқа тармоқлари орқали тарқатиладиган ахборотдан фойдаланиш имкониятини тақдим этишда қўлланадиган дастурий-аппарат ва техник воситаларига қуйидагилар киради:
Интернет тармоғидаги сайтларда жойлаштирилган болалар ўртасида тарқатилиши тақиқланган ахборотдан фойдаланишни чеклаш воситалари;
болалар ўртасида тарқатилиши тақиқланган ҳамда теле ва радиоузатиш, мобил алоқа воситалари орқали тарқатиладиган ахборот маҳсулотидан фойдаланишни чекловчи декодлайдиган техник воситалар;
фойдаланишни блоклаш воситалари, фойдаланишни чеклаш воситалари, контентни фильтрлаш воситалари, фойдаланишни назорат қилиш воситалари, шунингдек, ахборотдан фойдаланиш имкониятини тақдим этишда болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишни таъминлайдиган бошқа дастурий ва техник воситалар.
Интернет, телевидение ва радиоэшиттиришлар, уяли алоқа тармоқлари орқали тарқатиладиган ахборотдан фойдаланишни чеклаш шартлари лицензия шартномаларида ва телекоммуникация хизматлари кўрсатиш шартларида назарда тутилади.
18. Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишни таъминлашнинг томоша тадбирлари орқали тарқатиладиган ахборотдан фойдаланиш имкониятини тақдим этишда қўлланадиган дастурий-аппарат ва техник воситаларига товушли ёки матнли тарзда ёшга оид чекловлар тўғрисида хабардор қилиш воситалари киради.
5-боб. Ушбу Низомни амалга оширишнинг ҳуқуқий оқибатлари
19. Қонунни, шунингдек, ушбу Низом талабларини амалга ошириш ахборот маҳсулотининг ёшга оид таснифини, ахборот маҳсулотининг айланишини ёхуд унинг аҳоли, шу жумладан, болалар кириши учун очиқбўлган жойларда намойишини амалга оширган субъектлар зиммасига юкланади.
20. Оилаларда қонунчилик талабларини амалга ошириш, шунингдек, болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилишга доир дастурий-аппарат ва техник воситаларни қўллаш ота-оналар ёки бошқа қонуний вакиллар зиммасига юкланади.
21. Эксперт хулосасига мувофиқ Агентлик томонидан ахборот маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар ва тарқатувчиларга болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилик талаблари бузилса, шунингдек, уларга имкон берувчи сабаблар ва шарт-шароитларни бартараф этиш ҳамда уларнинг олдини олиш учун кўрсатма юборилади.
6-боб. Якунловчи қоидалар
22. Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши юзасидан давлат назорати Агентлик, бошқа ваколатли давлат органлари томонидан уларнинг ваколатлари доирасида амалга оширилади.
23. Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилик, шунингдек, ушбу Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2018 йил 22 октябрь,
848-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
NIZOM
SXEMASI
NIZOM
“Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
“Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni ijrosini taʼminlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Quyidagilar:
Axborot mahsulotining yoshga oid tasniflarini aniqlash mezonlari hamda uni ekspertizadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida nizom 1-ilovaga muvofiq;
Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni taʼminlashga doir maʼmuriy va tashkiliy chora-tadbirlar, dasturiy-apparat va texnika vositalariga doir talablarni belgilash toʻgʻrisida nizom 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi axborot mahsulotini ekspertizadan oʻtkazish va axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini aniqlash boʻyicha maxsus vakolatli davlat organi etib belgilansin.
3. Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi:
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan birga bir oy muddatda axborot mahsulotini ekspertizadan oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlarni qoplash tartibini tasdiqlasin;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha respublika kengashi, Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasi, Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi bilan birgalikda “Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan vazifalarni sifatli amalga oshirish boʻyicha kadrlarni, tashkilotchilarni tayyorlash, taʼlim jarayoniga tegishli fanlar (mashgʻulotlar)ni joriy etish, pedagoglar va ota-onalarda bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish koʻnikmalarini hosil qilishga doir kompleks dasturni ikki hafta muddatda ishlab chiqsin;
Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi va Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi bilan birgalikda aholining keng qatlamlari, eng avvalo, yoshlar, ota-onalar, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari va boshqa tashkilotlar, tadbirkorlik faoliyati subyektlarini ushbu qarorning maqsadi, mazmuni va qoʻllanishi toʻgʻrisida xabardor qilinishini taʼminlasin.
4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligining direktori zimmasiga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Madaniyat, sanʼat va yoshlar siyosati masalalari axborot-tahlil departamentiga yuklansin.
Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 22-oktabrdagi 848-son qaroriga 1-ILOVA
Axborot mahsulotining yoshga oid tasniflarini aniqlash mezonlari hamda uni ekspertizadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Nizom “Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq (keyingi oʻrinlarda Qonun deb ataladi) bolalarning axborot xavfsizligini taʼminlash, bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish uchun axborot mahsulotini yoshga oid tasniflashda yoshga oid tasniflash mezonlari va axborot mahsuloti ekspertizasini amalga oshirish tartibini belgilaydi.
2. Ushbu Nizomning amal qilishi ilmiy, ilmiy-texnikaviy, statistik axborotni oʻz ichiga olgan yoki jamiyat uchun tarixiy, badiiy yoxud oʻzgacha madaniy qimmatga ega boʻlgan axborot mahsulotining aylanishi sohasidagi munosabatlarga tatbiq etilmaydi. Shuningdek, oʻquv jarayonida foydalanishga tavsiya qilingan oʻquv nashrlari, tarkibida normativ-huquqiy hujjatlar boʻlgan nashrlar, atrof-muhit holati yoki davlat organlarining faoliyati toʻgʻrisidagi axborot, uyali aloqa xizmatlari koʻrsatuvchi kompaniyalardan keladigan sms-xabarlar ham ushbu Nizomning qoʻllanish sohasiga kirmaydi.
3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
axborot mahsuloti — Oʻzbekiston Respublikasi hududida aylanish uchun moʻljallangan ommaviy axborot vositalari mahsuloti, bosma mahsulot, har qanday turdagi tashuvchilardagi audiovizual mahsulot, dasturiy taʼminotdan foydalangan holda tarqatiladigan, telekommunikatsiya tarmoqlariga, shu jumladan Internet jahon axborot tarmogʻiga joylashtiriladigan axborot, kompyuter oʻyinlari, shuningdek, tomoshabop tadbirlar vositasida tarqatiladigan axborot;
taqiqlangan axborot mahsuloti — Oʻzbekiston Respublikasi hududida aylanish uchun moʻljallanmagan ommaviy axborot vositalari mahsuloti, bosma mahsulot, har qanday turdagi tashuvchilardagi audiovizual mahsulot, dasturiy taʼminotdan foydalangan holda tarqatiladigan, telekommunikatsiya tarmoqlariga, shu jumladan Internet jahon axborot tarmogʻiga joylashtiriladigan axborot, kompyuter oʻyinlari, shuningdek, tomoshabop tadbirlar vositasida tarqatiladigan axborot;
axborot mahsulotining aylanishi — axborot mahsulotini taqdim etish va (yoki) tarqatish, shu jumladan uni sotish (shu jumladan obuna boʻyicha tarqatish), ijaraga, prokatga berish, axborot-kutubxona muassasalari fondlaridan tarqatish, berish, ommaviy namoyish qilish, ommaviy ijro etish (shu jumladan, efir yoki kabel uzatuvi, tomoshabop tadbirlar vositasida), telekommunikatsiya tarmoqlariga, shuningdek, Internet jahon axborot tarmogʻiga joylashtirish;
axborot mahsulotining yoshga oid tasnifi — axborot mahsulotini uning mavzusini, janrini, mazmunini va badiiy bezagini, muayyan yosh toifasidagi bolalar tomonidan undagi axborotni qabul qilish xususiyatlarini, uning tarkibidagi axborotning bolalar sogʻligʻiga zarar yetkazish ehtimolini inobatga olgan holda, bolalarning yosh toifalari boʻyicha taqsimlash;
axborot mahsulotining yoshga oid toifasi belgisi — axborot mahsulotining yoshga oid toifasining grafik va (yoki) matnli belgisi;
bolalar — oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan (voyaga yetmagan) shaxslar;
bolalarning sogʻligʻi — bolalarning jismoniy, ruhiy va ijtimoiy jihatdan sogʻlomlik holati;
tomosha tadbiri — bolalarning kirishi uchun ochiq boʻlgan hamda oilaning odatdagi davrasiga mansub boʻlmagan shaxslar koʻplab hozir boʻlgan joyda axborot mahsulotini namoyish etish, jumladan, teatr-sahnalashtirish, madaniy-maʼrifiy va tomosha-koʻngilochar tadbirlarni oʻtkazish;
bolalarning axborot xavfsizligi — bolalarning jismoniy, ruhiy, maʼnaviy hamda axloqiy rivojlanishiga axborot orqali zarar yetkazilish xavfidan xoli, himoyalanganlik holati;
bolalar sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborot — bolalar oʻrtasida tarqatilishi Qonunga muvofiq ravishda taqiqlangan yoki cheklangan axborot mahsuloti;
pornografiya xususiyatiga ega boʻlgan axborot — badiiy qimmatga ega boʻlmagan va ilmiy, tibbiy yoki oʻquv maqsadlari uchun moʻljallanmagan, odam jinsiy aʼzolarining yoxud odam tomonidan haqiqatda, xususan, gʻayritabiiy usulda sodir etilayotgan yoki shunga oʻxshatilgan jinsiy aloqaning tavsifini yoxud foto, video yoki boshqa tasvirini oʻz ichiga olgan materiallar va buyumlar;
bolalarning kirishi uchun ochiq boʻlgan joylar — bolalarning kirishi va (yoki) boʻlishi taqiqlanmagan jamoat joylari, shu jumladan, bolalarning ommaviy axborot vositalari mahsulotlari va (yoki) axborot-telekommunikatsiya tarmoqlarida joylashtiriladigan axborot mahsulotlaridan foydalanish imkoniyati boʻlgan jamoat joylari;
naturalistik tasvirlar yoki tavsiflar — inson, hayvon, inson va (yoki) hayvon tanasining alohida qismlari, harakatlar (harakatsizlik), shuningdek, hodisalar va ularning oqibatlarini eʼtiborni mayda jihatlar, anatomik tafsilotlar va (yoki) fiziologik jarayonlarga qaratgan holda har qanday shaklda va har qanday vositalardan foydalangan holda tasvirlash yoki tavsiflash;
ekspert — axborot mahsulotini ekspertizadan oʻtkazish va ekspert xulosasini berish yoki axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini amalga oshirish uchun Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligida (keyingi oʻrinlarda Agentlik deb ataladi) akkreditatsiyadan oʻtgan shaxs.
2-bob. Axborot mahsulotini yoshga oid tasniflash mezonlari va uni amalga oshirish
1-§. Axborot mahsulotining yoshga oid toifalari
4. Axborot mahsulotining yoshga oid tasnifi uni bolalarning quyidagi yosh toifalaridan biriga kiritish yoʻli bilan amalga oshiriladi:
yetti yoshga toʻlmagan bolalar uchun axborot mahsuloti (ushbu axborot mahsulotining yoshga oid toifasi belgisi “0+” yozuvini aks ettirishi kerak);
yetti yoshga toʻlgan bolalar uchun axborot mahsuloti (ushbu axborot mahsulotining yoshga oid toifasi belgisi “7+” yozuvini aks ettirishi kerak);
oʻn ikki yoshga toʻlgan bolalar uchun axborot mahsuloti (ushbu axborot mahsulotining yoshga oid toifasi belgisi “12+” yozuvini aks ettirishi kerak);
oʻn olti yoshga toʻlgan bolalar uchun axborot mahsuloti (ushbu axborot mahsulotining yoshga oid toifasi belgisi “16+” yozuvini aks ettirishi kerak);
bolalar uchun taqiqlangan axborot mahsuloti (ushbu axborot mahsulotining yoshga oid toifasi belgisi “18+” yozuvini aks ettirishi kerak).
5. Axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini amalga oshirishda:
uning mavzusi, janri, mazmuni va badiiy bezagi;
muayyan yosh toifasidagi bolalar tomonidan undagi axborotning idrok etilish xususiyatlari;
undagi axborotning bolalar sogʻligʻiga zarar yetkazish ehtimoli baholanadi.
2-§. Bolalar sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborot tasnifi
6. Muayyan yosh toifalaridagi bolalar oʻrtasida tarqatilishi cheklangan axborot mahsulotlariga:
shafqatsizlik, jismoniy va (yoki) ruhiy zoʻravonlik, jinoyat yoki jamiyatga qarshi boshqa xatti-harakatlar tasviri yoki bayoni tarzida taqdim etiladigan;
bolalarda qoʻrquv, vahima yoki sarosima uygʻotadigan, jumladan, kuch ishlatilmagan oʻlimni, kasallikni, oʻz joniga qasd qilishni, baxtsiz hodisani, avariyani yoki falokatni va (yoki) ularning oqibatlarini inson qadr-qimmatini kamsitadigan shaklda tasvirlash yoki bayon etish tarzida taqdim etiladigan;
jinsiy munosabatlarni tasvirlash yoki bayon etish tarzida taqdim etiladigan;
uyatli soʻzlar jumlasiga kirmaydigan haqoratli soʻzlar va iboralarni oʻz ichiga olgan axborot mahsulotlari kiradi.
7. Yetti yoshga toʻlmagan bolalar uchun axborot mahsulotiga (“0+”) bolalarning sogʻligʻi va rivojlanishiga zarar yetkazmaydigan axborotni oʻz ichiga olgan axborot mahsuloti (shu jumladan, janri va (yoki) syujetiga muvofiq asosli ravishda, ezgulik yovuzlik ustidan gʻalaba qozonishi hamda zoʻravonlik qurboniga nisbatan rahm-shafqat ifoda etilishi va (yoki) zoʻravonlik qoralanishi sharti bilan jismoniy va (yoki) ruhiy zoʻravonlikning (jinsiy zoʻravonlik bundan mustasno) epizodik, naturalistik boʻlmagan tasviri yoki bayonini oʻz ichiga olgan axborot mahsuloti, boshqa yoshga oid toifaga kirmaydigan axborot mahsuloti kiradi.
8. Yetti yoshga toʻlgan bolalar uchun axborot mahsulotiga (“7+”) yetti yoshga toʻlmagan bolalar uchun axborot mahsuloti (“0+”), shuningdek, janri va (yoki) syujetiga muvofiq asosli ravishda:
odam kasalliklari (ogʻir kasalliklar bundan mustasno) va (yoki) ular oqibatlarining inson qadr-qimmatini kamsitmaydigan shakldagi qisqa muddatli va naturalistik boʻlmagan tasvirlari yoki bayonini;
baxtsiz hodisa, avariya, falokat yoxud kuch ishlatilmagan oʻlimning ularning bolalarda qoʻrquv, vahima yoki sarosima uygʻotishi mumkin boʻlgan oqibatlari namoyish etilmagan, naturalistik boʻlmagan tasviri yoki bayonini;
jamiyatga qarshi xatti-harakatlar va (yoki) jinoyat sodir etishga undamaydigan, ularni sodir etishga yoʻl qoʻyish mumkinligi asoslanmasligi va oqlanmasligi hamda ularni sodir etayotgan shaxslarga nisbatan salbiy, qoralovchi munosabat ifoda etilishi sharti bilan shunday xatti-harakatlar va (yoki) jinoyatlarning epizodik tasviri yoki bayonini oʻz ichiga olgan axborot mahsulotlari kiradi.
9. Oʻn ikki yoshga toʻlgan (“12+”) bolalar uchun axborot mahsulotiga “0+” va “7+” axborot mahsuloti, shuningdek, janri va (yoki) syujetiga muvofiq asosli ravishda:
shafqatsizlik va (yoki) zoʻravonlikning (jinsiy zoʻravonlik bundan mustasno) qurboniga nisbatan rahm-shafqat va (yoki) shafqatsizlik, zoʻravonlikka nisbatan salbiy, qoralovchi munosabat ifoda etilishi sharti bilan (fuqarolarning huquqlarini himoya qilish hamda jamiyat yoki davlatning qonun bilan muhofaza qilinadigan manfaatlarini himoya qilish maqsadida qoʻllanadigan zoʻravonlik bundan mustasno) hayotdan mahrum etish yoki jarohat yetkazish jarayoni natural koʻrsatilmagan epizodik tasviri yoki bayonini;
jamiyatga qarshi xatti-harakatlar sodir etishga (jumladan, alkogol va tarkibida spirt boʻlgan mahsulotlar, pivo va uning asosida tayyorlanadigan ichimliklarni isteʼmol qilishga, qimor oʻyinlarida ishtirok etishga, daydilik va tilanchilik bilan shugʻullanishga) undamaydigan tasvirni yoki bayonni, narkotik vositalar, psixotrop va (yoki) gangituvchi moddalar, tamaki mahsulotlari jamiyatga qarshi xatti-harakatlarni sodir etishga yoʻl qoʻyishi mumkinligi va ular qoʻllab-quvvatlanmasligi va oqlanmasligi, ularga nisbatan salbiy, qoralovchi munosabat ifoda etilishi hamda yuqoridagi mahsulotlar, vositalar, moddalar va buyumlarni isteʼmol qilish xavfli ekaniga koʻrsatma berilishi sharti bilan epizodik ravishda tilga olingan (namoyish qilinmagan) axborotni oʻz ichiga olgan axborot mahsuloti kiradi.
10. Oʻn olti yoshga toʻlgan bolalar (“16+”) uchun axborot mahsulotiga “0+”, “7+”, “12+” axborot mahsuloti, shuningdek, janri va (yoki) syujetiga muvofiq asosli ravishda:
baxtsiz hodisa, avariya, falokat, kasallik, oʻlimning bolalarda qoʻrquv, vahima yoki sarosima uygʻotishi mumkin boʻlgan oqibatlari naturalistik ravishda namoyish etilmagan tasviri yoki bayonini;
shafqatsizlik va (yoki) zoʻravonlikning (jinsiy zoʻravonlik bundan mustasno) qurboniga nisbatan rahm-shafqat va (yoki) shafqatsizlik, zoʻravonlikka nisbatan salbiy, qoralovchi munosabat ifoda etilishi sharti bilan (fuqarolarning huquqlarini himoya qilish hamda jamiyat yoki davlatning qonun bilan muhofaza qilinadigan manfaatlarini himoya qilish maqsadida qoʻllanadigan zoʻravonlik bundan mustasno) hayotdan mahrum etish yoki jarohat yetkazish jarayoni naturalistik ravishda koʻrsatilmagan tasviri yoki bayonini;
narkotik vositalar yoki psixotrop va (yoki) gangituvchi moddalar toʻgʻrisidagi (ularni koʻrsatmasdan), ularni isteʼmol qilishning xavfli oqibatlari toʻgʻrisidagi bunday vositalar yoki moddalarni isteʼmol qilishga salbiy yoki qoralovchi munosabat ifoda etilishi yoki ularni isteʼmol qilish xavfli ekani toʻgʻrisida ogohlantirish mavjud boʻlishi sharti bilan shunday holatlarni namoyish etuvchi axborotni;
uyatli soʻzlar jumlasiga kirmaydigan alohida haqorat soʻzlar va (yoki) iboralarni;
jinsiy munosabatlarning jinsiy aloqaga nisbatan boʻlgan qiziqishdan foydalanmaydigan hamda qoʻzgʻatuvchi yoki haqoratlovchi tusga ega boʻlmagan epizodik naturalistik boʻlmagan tasvir yoki bayonini (jinsiy tusdagi xatti-harakatlarning tasviri yoki bayoni bundan mustasno) oʻz ichiga oluvchi axborot mahsulotlari kiradi.
11. Bolalar oʻrtasida tarqatish taqiqlangan (“18+”) axborot mahsulotiga:
bolalarni ularning hayotiga va (yoki) sogʻligʻiga xavf soladigan xatti-harakatlarni sodir etishga, jumladan, oʻz sogʻligʻiga zarar yetkazishga, oʻz joniga qasd qilishga va shunday harakatlarni targʻib qilishga undaydigan;
bolalarda alkogol va tamaki mahsulotlari, giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar yoki aql-iroda faoliyatiga taʼsir etuvchi boshqa moddalarni isteʼmol qilish, qimor oʻyinlari, ommaviy tartibsizliklarda ishtirok etish, fohishabozlik, daydilik, tilanchilik yoki gʻayriijtimoiy xatti-harakatlarning boshqa shakllari bilan shugʻullanish istagini paydo qiladigan;
odamlarga yoki hayvonlarga nisbatan zoʻravonlik va shafqatsizlik qilish mumkinligini asoslaydigan yoki oqlaydigan yoxud zoʻravonlik xatti-harakatlarini amalga oshirishga undaydigan;
oilaviy qadriyatlarni inkor etadigan, axloqsizlikni targʻib qiladigan, shuningdek, ota-onasiga va oilaning boshqa aʼzolariga, tevarak-atrofdagilarga nisbatan hurmatsiz munosabatni shakllantiradigan;
gʻayriqonuniy xulq-atvorni oqlaydigan va huquqbuzarlik sodir etishga olib keladigan;
jamiyatda buzgʻunchilik gʻoyalarini targʻib etishga daʼvat qiladigan;
uyatli soʻzlarni oʻz ichiga olgan;
pornografiya xususiyatiga ega boʻlgan axborotni oʻz ichiga olgan;
gʻayriqonuniy harakatlar natijasida jabrlangan bolalar toʻgʻrisidagi, jumladan, bunday bolaning familiyasi, ismi, otasining ismi, ota-onasi va boshqa qonuniy vakillarining foto va videotasvirlari, bunday bolaning tugʻilgan sanasi, uning ovozi yozilgan audiotasma, yashash joyi yoki vaqtincha turgan joyi, oʻqish yoki ish joyi toʻgʻrisidagi, bunday bolaning shaxsini bevosita yoxud bilvosita aniqlashga imkon beradigan boshqa axborotni oʻz ichiga olgan axborot mahsulotlari kiradi.
12. Yoshga oid toifa belgisi boʻlmagan axborot mahsulotini tarqatish taqiqlanadi.
Yoshga oid toifa belgisi notoʻgʻri tayinlangan axborot mahsuloti yoshga oid toifa belgisi boʻlmagan axborot mahsulotiga tenglashtiriladi.
3-bob. Axborot mahsulotini yoshga oid tasniflash tartibi
1-§. Axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini belgilash
13. Axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini belgilash axborot mahsulotini ishlab chiqaruvchilar va (yoki) tarqatuvchilar tomonidan, shu jumladan, ekspertlarni jalb etgan holda, Oʻzbekiston Respublikasi hududida tarqatish boshlanguniga qadar ushbu Nizomda koʻrsatilgan mezonlarga muvofiq amalga oshiriladi.
14. Axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini belgilash ekspert yoki ekspertlarni jalb etgan holda bajarilganda, axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini belgilash bilan bogʻliq xizmatlar uchun haq toʻlash va xarajatlar ushbu xizmatlarga buyurtma bergan axborot mahsulotini ishlab chiqaruvchilar yoki tarqatuvchilar tomonidan amalga oshiriladi.
2-§. Axborot mahsulotining yoshga oid toifasi belgisini joylashtirish (markalash)
15. Axborot mahsulotining yoshga oid tasnifi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ushbu mahsulotga axborot mahsuloti yoshga oid toifasining tegishli belgisini joylashtirish (markalash) uchun asos boʻladi.
16. Axborot mahsulotini markalash uning ishlab chiqaruvchisi va (yoki) tarqatuvchisi tomonidan unga axborot mahsulotining tegishli yoshga oid toifasi belgisini joylashtirish orqali amalga oshiriladi:
“7 yoshgacha” — aylana ichidagi “0+” belgisi;
“7 yoshdan” — aylana ichidagi “7+” belgisi;
“12 yoshdan” — aylana ichidagi “12+” belgisi;
“16 yoshdan” — aylana ichidagi “16+” belgisi;
“18 yoshdan” — aylana ichidagi “18+” belgisi.
17. Axborot mahsulotining toifasi Qonun va ushbu Nizom talablariga muvofiq belgilanadi hamda axborot mahsulotining ishlab chiqaruvchilari yoki tarqatuvchilari tomonidan texnik reglamentlarga rioya etgan holda joylashtiriladigan yoshga oid toifa belgisi bilan ifodalanadi.
18. Yoshga oid toifasi turli boʻlgan bir necha qismdan iborat axborot mahsuloti tarqatilayotganda u eng katta yoshga oid toifaga mos toifa belgisi bilan markalanadi.
19. Axborot mahsulotining yoshga oid toifa belgisi oʻz oʻlchamiga koʻra quyidagilar maydonining kamida besh foizini egallashi lozim:
teatr-tomosha, madaniy-maʼrifiy, koʻngilochar tomosha, kino va videonamoyish yoki boshqa tomosha tadbiri afishasi yoki repertuar eʼloni, shuningdek, kirish chiptasi, taklifnoma va tadbirga kirish huquqini beruvchi boshqa hujjat;
audiovizual asar, kompyuter yoki boshqa elektron oʻyin, kompyuter dasturi yoki maʼlumotlar bazasining har bir nusxa manbai (jumladan, kompakt disk yoki boshqa elektron manbai)ning korpusi va (yoki) qadogʻi (boks, quti). Kompyuter va boshqa elektron oʻyinlardagi belgi yoshga oid toifa toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan tashqari uyat soʻzlar mavjudligi, oʻyinga qaramlik vujudga kelishi mumkinligi haqida ogohlantirishni oʻz ichiga olishi lozim.
Internet tarmogʻidagi axborot resurslarida axborot mahsulotining yoshga oid toifa belgisi axborot resursining barcha sahifalarida joylashtiriladi. Yoshga oid toifa belgisi umumiy manzaradan ajralib turishi va oʻqish uchun qulay boʻlishi lozim.
20. Tomosha tadbirining namoyish qilinishi boshlanguniga qadar axborot mahsuloti tegishli belgi bilan belgilanadi. Yoshi turlicha boʻlgan bolalarga moʻljallangan bir necha turdagi axborot mahsuloti namoyish qilinayotganda u eng katta yoshga oid toifa belgisi bilan markalanadi.
Ushbu belgi afishalarda hamda tomosha tadbiri oʻtkazilishi toʻgʻrisidagi boshqa eʼlonlarda, shuningdek, kirish chiptalari, taklifnomalar va ushbu tadbirga kirish huquqini beruvchi boshqa hujjatlarda joylashtiriladi.
21. Davriy va nodavriy bosma nashrlarda axborot mahsulotining yoshga oid toifasi belgisi nashrning birinchi sahifasi va (yoki) titul varagʻiga joylashtiriladi, u koʻz ilgʻashi uchun qulay boʻlishi hamda uning oʻlchami mahsulotning nomida ishlatilgan shrift oʻlchamiga mos boʻlgan shriftda ishlangan boʻlishi lozim.
22. Televideniye va radioda uzatishga, shuningdek, chakana savdo, ijara yoki prokat uchun moʻljallangan audio va audiovizual mahsulotning yoshga oid toifasi belgisi tegishli ravishda ommaviy axborot vositalari va bosma nashrlarda eʼlon qilinadigan, shuningdek, umumiy foydalanishdagi axborot-telekommunikatsiya tarmoqlarida joylashtiriladigan telekoʻrsatuvlar va radio eshittirishlar dasturlarida, shuningdek, axborot mahsulotining assortiment roʻyxatlari va kataloglarida joylashtiriladi.
Axborot mahsulotini tarqatuvchilar uning televideniye va radio orqali, kino va videoxizmat koʻrsatish davomida har bir namoyishi boshlanishidan avval, shuningdek, kompyuter yoki axborot-kommunikatsiya tarmoqlaridagi elektron oʻyinlar har safar ishga tushirilganda (yuklanganda) maxsus kadr (sahifada) uning yoshga oid toifa belgisi hamda yoshga oid cheklovlar toʻgʻrisida ovoz (tovush signali) hamrohligida matnli ogohlantirish joylashtirilishini taʼminlashlari shart.
Audiovizual asar uchun yoshga oid toifa belgisi uning namoyishi boshlanganidan soʻng hamda har bir reklama tanaffusidan soʻng ekranning burchagida kamida 8 soniya davomida namoyish qilinadi, filmning kinozalda ochiq namoyishi bundan mustasno. Ushbu belgining oʻlchami ekran (kadr) maydonining kamida besh foizini tashkil etishi lozim.
Agar audiovizual asarning davomiyligi 8 soniya yoki undan kam boʻlsa, yoshga oid toifa belgisi butun namoyish davomida koʻrsatiladi.
23. Bolalar uchun taqiqlangan bosma asar(nashr)larda axborot mahsulotining belgisi nashr muqovasining old tarafida joylashtirilishi shart. Oʻlchamiga koʻra belgi muqovada ishlatilgan shrift oʻlchamiga mos boʻlishi lozim.
Bosma nashrning elektron versiyalari, elektron va audio kitoblar nashrning bosma versiyasida koʻrsatilgan belgining ayni oʻzi bilan markalanadi.
4-bob. Axborot mahsulotini ekspertizadan oʻtkazish tartibi
1-§. Axborot mahsulotining ekspertizasi
24. Axborot mahsulotining unda bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborot mavjudligini yoki mavjud emasligini, bolalarning muayyan yosh toifasiga mosligini yoki mos emasligini aniqlash boʻyicha ekspertiza Oʻzbekiston Matbuot va axborot agentligi qaroriga koʻra ekspert yoki ekspertlar tomonidan ushbu Nizomga ilova qilingan sxemaga muvofiq oʻtkaziladi.
25. Ekspertiza uchun ekspert yoki ekspertlar Agentlik tomonidan ekspertizadan oʻtkazilishi lozim boʻlgan axborot mahsulotining turidan kelib chiqib, tasodifiy tanlab olish usuli asosida belgilanadi.
26. Axborot mahsulotining ekspertizasi bir xil mutaxassislikka (komissiyaviy ekspertiza) yoki turli mutaxassislikka (kompleks ekspertiza) ega ikki va undan ortiq ekspert tomonidan amalga oshirilishi mumkin.
27. Axborot mahsulotini ekspertizadan oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlar Agentlik tomonidan belgilangan tartibda axborot mahsulotining ishlab chiqaruvchilari yoki tarqatuvchilari tomonidan qoplanadi.
28. Manfaatdor shaxslarning akkreditatsiya qilingan ekspertlar reyestridagi maʼlumotlardan foydalanishi Agentlikning Internet jahon axborot tarmogʻidagi rasmiy veb-sayti orqali taʼminlanadi.
29. Ekspertlarni akkreditatsiyadan oʻtkazish tartibi, shuningdek, axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini amalga oshirishga va axborot mahsulotining unda bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborot mavjudligini yoki mavjud emasligini, bolalarning muayyan yosh toifasiga mosligini yoki mos emasligini aniqlash uchun ekspertizasini oʻtkazishga jalb etiladigan ekspertlar reyestrini yuritish qoidalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan tegishli nizomga asosan belgilanadi.
2-§. Axborot mahsulotini ekspertizadan oʻtkazish
30. Axborot mahsulotini ekspertizadan oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror Agentlik tomonidan jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari asosida murojaat kelib tushganidan keyin koʻpi bilan besh kundan koʻp boʻlmagan muddatda qabul qilinadi.
31. Axborot mahsulotining ekspertizasini oʻtkazish muddati axborotning hajmiga bogʻliq boʻladi, biroq murojaat kelib tushgan paytdan eʼtiboran oʻttiz kundan oshmasligi kerak.
32. Axborot mahsulotining ekspertizasi tugagach, ekspertlar axborot mahsulotida bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotning mavjudligi yoki mavjud emasligi, uning muayyan yosh toifasiga mosligi yoki mos emasligi toʻgʻrisida Agentlikka uch kun ichida ekspert xulosalarini yuboradi.
33. Ekspert xulosasida quyidagilar koʻrsatiladi:
axborot mahsulotining ekspertizasi oʻtkazilgan sana, vaqt va joy;
ekspertlik tashkiloti va ekspert toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (familiyasi, ismi, otasining ismi, maʼlumoti, mutaxassisligi, mutaxassislik boʻyicha ish staji, ilmiy darajasi, ilmiy unvoni, egallab turgan lavozimi, ish joyi);
ekspert, ekspertlar oldiga qoʻyilgan savollar;
axborot mahsulotini ekspertizadan oʻtkazish uchun taqdim etilgan tadqiqot obyekti va materiallar;
qoʻllangan usullarni koʻrsatgan holda tadqiqotning mazmuni va natijalari;
ekspert, ekspertlar oldiga qoʻyilgan savollarga asoslantirilgan javoblar;
axborot mahsulotida bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborot mavjudligi yoki mavjud emasligi, uning bolalarning muayyan yosh toifasiga mosligi yoki mos emasligi, axborot mahsuloti belgisiga mosligi yoki mos emasligi toʻgʻrisida xulosa.
34. Komissiyaviy ekspertizada ekspertlar qoʻyilgan masalalar boʻyicha yakdil fikr bildirsalar, ekspert xulosasi shu ekspertizaning oʻtkazilishida ishtirok etgan barcha ekspertlar tomonidan imzolanadi. Ziddiyatlar vujudga kelganda har bir ekspert ziddiyat kelib chiqishiga sabab boʻlgan masalalar boʻyicha alohida ekspert xulosasini beradi. Kompleks ekspertizaning oʻtkazilishida ishtirok etgan har bir ekspert ekspert xulosasining u oʻtkazgan tadqiqotlar bayon etilgan qismini imzolaydi va shu qism uchun javobgar boʻladi.
35. Agentlik ekspert xulosasini olgandan soʻng uch kun ichida uni murojaat egasiga yuboradi.
36. Ekspert xulosasi mavjud boʻlgan axborot mahsulotining aylanish sohasi oʻzgargan taqdirda ushbu axborot mahsuloti uchun boshqa ekspert xulosasini olish talab etilmaydi.
37. Umumiy foydalanishdagi axborot-telekommunikatsiya tarmoqlarida ekspertiza jarayonida mazmunida:
Oʻzbekiston Respublikasining mavjud konstitutsiyaviy tuzumini, hududiy yaxlitligini zoʻrlik bilan oʻzgartirishga daʼvat qilish;
urush, zoʻravonlik va terrorizmni, shuningdek, diniy ekstremizm, separatizm va aqidaparastlik gʻoyalarini targʻib qilish;
davlat siri boʻlgan maʼlumotlarni yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni oshkor etish;
milliy, irqiy, etnik yoki diniy adovatni qoʻzgʻatuvchi maʼlumotlar, shuningdek, fuqarolarning shaʼni, qadr-qimmatini tahqirlovchi, ularning shaxsiy hayotlariga aralashuvchi axborotlarni tarqatish;
giyohvandlik vositalari, ularning analoglari psixotrop moddalar va prekursorlarni targʻib qilish;
pornografiyani targʻib qilish;
qonunchilikka muvofiq jinoiy va oʻzga javobgarlikka sabab boʻladigan boshqa harakatlarni keltirib chiqaruvchi materiallar aniqlanganda, ekspert (ekspertlar) zudlik bilan Agentlikni, Internet tarmogʻidagi mazkur axborot resurs(lari)ining identifikatsion maʼlumotlarini taqdim etgan holda xabardor qiladi.
Agentlik ekspert(lar)dan ushbu Nizomning 37-bandida koʻzda tutilgan maʼlumotlarni olgandan soʻng, Internet tarmogʻining identifakatsiya qilingan axborot resursi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni belgilangan tartibda ekspertizadan oʻtkazish va mazkur resurslarga kirishni cheklash uchun vakolatli organga yuboradi.
3-§. Yoshga oid tasnifning va axborot mahsuloti ekspertizasining huquqiy oqibatlari
38. Axborot mahsulotining muayyan yosh toifasi belgisiga mosligi uchun javobgarlik axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini amalga oshirgan, shuningdek, yosh toifalariga muvofiqligi yuzasidan ekspertiza oʻtkazgan ekspertlar zimmasiga yuklanadi.
39. Ekspert xulosasiga muvofiq Agentlik tomonidan axborot mahsulotini ishlab chiqaruvchilar va tarqatuvchilarga bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotlardan himoya qilishga oid qonunchilik talablari buzilganligi hollarini, shuningdek, ularga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish hamda ularning oldini olish uchun koʻrsatma yuboriladi.
5-bob. Yakunlovchi qoidalar
40. Oʻzbekiston Respublikasining bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchiligiga rioya etilishi yuzasidan davlat nazorati Agentlik, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi hamda boshqa vakolatli davlat organlari tomonidan ularning vakolatlari doirasida amalga oshiriladi.
41. Qonunda va ushbu Nizomda belgilangan talablarga javob bermaydigan axborot bilan bolalarning hayoti va sogʻligiga yetkazilgan zarar qonunchilikka muvofiq qoplanishi lozim.
42. Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar belgilangan tartibda javob beradilar.
Axborot mahsulotining yoshga oid tasniflarini aniqlash mezonlari hamda uni ekspertizadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida Nizomga ILOVA
Axborot mahsulotlarini ekspertizadan oʻtkazish
Bosqich Subyektlar Tadbirlar Bajarish muddati 1-bosqich Yuridik yoki jismoniy shaxs Axborot mahsulotlarini ularda bolalar sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborot mavjudligi yoki mavjud emasligi, ularning muayyan yoshdagi bolalar toifasiga mosligi yoki mos emasligi yuzasidan ekspertizadan oʻtkazish boʻyicha Agentlikka murojaat kiritadi Murojaat qiladigan shaxsning xohishiga koʻra 2-bosqich Agentlik Murojaat asosida axborot mahsulotlarini ularda bolalar sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborot mavjudligi yoki mavjud emasligi, ularning muayyan yoshdagi bolalar toifasiga mosligi yoki mos emasligi yuzasidan ekspertizadan oʻtkazish boʻyicha qaror qabul qiladi 5 kunda 3-bosqich Agentlik tomonidan tasodifiy tanlov asosida tanlab olinadigan ekspert (ekspertlar) Axborot mahsulotlarini ekspertizadan oʻtkazadi Murojaat kelib tushgan kundan boshlab koʻpi bilan 30 kunda 4-bosqich Agentlik tomonidan tasodifiy tanlov asosida tanlab olinadigan ekspert (ekspertlar) Axborot mahsulotlarini ularda bolalar sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborot mavjudligi yoki mavjud emasligi, ularning muayyan yoshdagi bolalar toifasiga mosligi yoki mos emasligi toʻgʻrisidagi ekspertiza xulosasini Agentlikka joʻnatadi Ekspertiza tugaganidan keyin 3 kunda 5-bosqich Agentlik Xulosani murojaat egasiga joʻnatadi Ekspertiza xulosasi olingandan soʻng 3 kunda
Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 22-oktabrdagi 848-son qaroriga 3-ILOVA
Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni taʼminlashga doir maʼmuriy va tashkiliy chora-tadbirlar, dasturiy-apparat va texnika vositalariga doir talablarni belgilash toʻgʻrisida
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Nizom “Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq (keyingi oʻrinlarda Qonun deb ataladi) bolalar oʻrtasida tarqatilishi taqiqlangan yoki bolalarning yoshga oid toifalari boʻyicha tasniflangan axborotni oʻz ichiga olgan axborot mahsulotining aylanishida maʼmuriy va tashkiliy chora-tadbirlar, dasturiy-apparat va texnika vositalariga doir talablarni oʻrnatish tartibini belgilaydi.
2. Ushbu Nizomda markalanmagan axborot mahsuloti — axborot mahsulotining yoshga oid toifa belgisi boʻlmagan axborot mahsuloti atamasi qoʻllanadi.
3. Aloqa xizmatlari koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomalar asosida Internet tarmogʻi orqali tarqatiladigan axborotdan foydalanish imkoniyatini taqdim etishni nazarda tutadigan aloqa xizmatlari koʻrsatuvchi aloqa operatorlari bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik qoidalarining ijro etilishi uchun tegishli shartnomalarda mustahkamlab qoʻyilgan darajada javobgardir.
2-bob. Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni taʼminlagan holda axborot mahsulotining aylanishiga doir talablar
1-§. Axborot mahsulotining aylanishiga doir umumiy talablar
4. Jamoat joylarida bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotning bolalarni bunday axborotdan himoya qilishni taʼminlashga doir maʼmuriy va tashkiliy chora-tadbirlar, dasturiy-apparat va texnika vositalarini qoʻllamasdan aylanishiga ruxsat etilmaydi.
5. Tomosha tadbiri orqali bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotni oʻz ichiga olgan axborot mahsulotining namoyishidan avval bevosita tomosha tadbiri boshlanishidan avval tegishli yoshga oid toifalardagi bolalarning unda boʻlishiga ruxsat etilmasligi yoki cheklangani haqida tovushli ogohlantirish eshittiriladi.
6. Bolalarning ularning yoshga oid toifasiga mos kelmaydigan axborot mahsuloti namoyish etiladigan tomosha tadbirlarini tashkil etish va oʻtkazishda ishtirok etishiga ruxsat etilmaydi.
7. Quyidagilardan tashqari holatlarda markalanmagan axborot mahsulotining aylanishiga ruxsat etilmaydi:
Oʻzbekiston Respublikasining taʼlim toʻgʻrisidagi qonunchiligiga muvofiqtaʼlim jarayonida foydalanishga tavsiya qilingan yoki ruxsat etilgan darsliklar va oʻquv qoʻllanmalari;
oldindan yozib olinmasdan efirga uzatiladigan teledasturlar, telekoʻrsatuvlar;
ijtimoiy-siyosiy yoki ishlab chiqarish-amaliy tusdagi axborotni tarqatishga ixtisoslashgan davriy bosma nashrlar.
8. Bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotni oʻz ichiga olgan reklama mahsulotlarini bukletlar, bilbordlar, bannerlar, LED va LCD ekranlarda va bolalar ommaviy axborot vositalari yoki Internet tarmogʻi resurslaridan foydalanmasdan olishi mumkin boʻlgan boshqa joylarda tarqatish taqiqlanadi.
2-§. Axborot mahsuloti aylanishining oʻziga xos xususiyatlari
9. Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni taʼminlash maqsadida Internet jahon tarmogʻidan foydalanishda axborot quyidagicha tarqatiladi:
taʼlim muassasalarida — himoya dasturlarining toʻplamidan foydalangan, shuningdek, “ZiyoNET” taʼlim tarmogʻiga ulangan holda;
Internet tarmogʻidan jamoaviy foydalanish joylarida Internet tarmogʻidan, shuningdek, audiovizual mahsulot, shu jumladan, oʻyinlardan foydalanishning har bir texnik vositasida (shaxsiy kompyuter, oʻyin qurilmasi, 3D koʻzoynak va boshqalar) axborot mahsulotining yoshga oid toifasi belgisini koʻrsatgan holda. Internet tarmogʻidan jamoaviy foydalanish punktlarining egalari oʻz foydalanuvchilariga yoshga oid toifaga mos kelmaydigan axborotdan va taqiqlangan axborot mahsulotidan foydalanishga imkoniyat bergani uchun javobgar boʻladi.
Taʼlim muassasalarida, shuningdek, Internet jahon axborot tarmogʻidan foydalanish imkoniyati taʼminlanadigan va (yoki) boshqa axborot-kommunikatsiya tarmoqlari orqali xizmat koʻrsatiladigan joylarda koʻrsatuvlarni translyatsiya qilishda bolalarning axborot xavfsizligini taʼminlashning axborot-dasturiy va texnik vositalarini qoʻllash hamda Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi (keyingi oʻrinlarda Agentlik deb ataladi) tomonidan belgilanadigan boshqa talablarga rioya qilish lozim.
Internet tarmogʻi axborot resurslarining egalari axborot mahsulotining uni tarqatish shaklidan qatʼi nazar, yoshga oid tasnifi toʻgʻrisida xabardor qilishlari shart.
Axborot mahsulotining yoshga oid tasnifi belgisi Internet tarmogʻi axborot resursining u yoki bu axborot materialini koʻrish mumkin boʻlgan sahifasida joylashtirilishi lozim.
Axborot-kommunikatsiya tarmoqlari, shu jumladan, Internet tarmogʻi orqali tarqatiladigan axborotdan foydalanish imkoniyati bolalarning boʻlishi ruxsat etilgan joylarda Internet tarmogʻidan foydalanish imkoniyatini taʼminlayotgan shaxs tomonidan bolalarni himoya qilishning maʼmuriy va tashkiliy chora-tadbirlari, dasturiy-apparat vositalaridan qoʻllanish sharti bilan taqdim etiladi.
10. Teleradiouzatuvchilar bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborot mahsulotining tarqatilishiga yoʻl qoʻymaslik boʻyicha zarur chora-tadbirlarni koʻradilar. Agar bunday teleradiodasturlar efirga kodlanmagan shaklda (analog formatda) uzatilayotgan boʻlsa, ulardan avval tovushli ogohlantirish eshittirilishi hamda koʻrsatuv avvalida kamida 8 soniya davomida vizual (tovushli) belgi koʻrsatilishi lozim.
Bolalarning boʻlishiga ruxsat etilgan joylarda faoliyat yuritayotgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning rahbarlari avvaldan oʻrnatilgan himoya dasturlari toʻplamiga ega teleradiouzatish tizimlariga ulanish boʻyicha chora koʻrishlari lozim.
Bolalar oʻrtasida tarqatilishi taqiqlangan axborot mahsuloti tele va radiouzatish orqali soat 6 dan 22 gacha tarqatilishi taqiqlanadi, foydalanish yoki tinglash uchun faqat pulli asosda, dekodlash texnik vositalarini qoʻllagan holda taqdim etiladigan tele va radiodasturlar, koʻrsatuvlar bundan mustasno.
11. Gazetalar, shaxslarning keng doirasi uchun, shu jumladan, bolalarning boʻlishiga ruxsat etilgan joylarda tarqatiladigan bosma va boshqa matbaa mahsulotining birinchi va oxirgi sahifasida bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborot boʻlmasligi lozim.
Bolalar uchun taqiqlangan axborotni oʻz ichiga olgan axborot mahsulotining bosma mahsulot koʻrinishida bolalar boʻlishiga ruxsat etilgan joylarda mahkam berkitilgan oʻramda tarqatilishiga ruxsat etiladi.
Bolalar uchun taqiqlangan axborotni ular uchun moʻljallangan taʼlim muassasalarida, tibbiyot, sanatoriy-kurort, jismoniy tarbiya va sport tashkilotlarida, madaniyat, bolalarni dam oldirish va sogʻlomlashtirish joylarida yoki ushbu tashkilotlar chegarasidan kamida 500 metr masofada tarqatilishiga ruxsat etilmaydi.
12. Kutubxonalar, axborot-resurs markazlari foydalanuvchisi bolalar boʻlgan axborotni tarqatishda axborot tarqatuvchilari:
axborot mahsulotining Qonun talablariga muvofiqberilishi hamda axborot mahsuloti belgisining katalogda aks ettirilishi boʻyicha chora-tadbirlar koʻrishi;
bolalar foydalanishiga ruxsat etilgan kompyuterlarda himoya dasturlarini oʻrnatish boʻyicha chora-tadbirlar koʻrishi;
oʻzlari oʻtkazayotgan tomosha, madaniy-ommaviy tadbirlar toʻgʻrisida eʼlonlar, afishalar, axborot materiallarining markalanishini taʼminlashi;
bolalarning axborot xavfsizligini taʼminlashga doir, shu jumladan, kutubxonadan foydalanuvchilarga internet-resurslardan foydalanish imkoniyatini yaratishda maʼmuriy, tashkiliy, texnik va dasturiy-apparat vositalarining qoʻllanishini taʼminlashi;
kutubxonalar, axborot-kutubxona markazlari va axborot-resurs markazlarining xodimlari va foydalanuvchilarini Qonun bilan keng tanishtirish boʻyicha seminarlar, yigʻilishlar va boshqa tadbirlar oʻtkazishi shart.
13. Internet tarmogʻi va uyali radiotelefon aloqasi tarmoqlari xizmatlari provayderlari, Internet tarmogʻidan jamoaviy foydalanish joylarining egalari va maʼmurlari bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir maʼmuriy va tashkiliy chora-tadbirlar koʻrishlari, texnik, dasturiy-apparat vositalaridan foydalanishlari lozim.
14. Reklama mahsulotlarini bukletlar, bilbordlar, bannerlar, LED va LCD ekranlarda va bolalar ommaviy axborot vositalari yoki Internet tarmogʻi resurslaridan foydalanmasdan olishi mumkin boʻlgan boshqa joylarda tarqatuvchilar bolalarning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotning tarqatilishiga yoʻl qoʻymaslik boʻyicha maʼmuriy va tashkiliy chora-tadbirlar koʻrishlari shart.
3-bob. Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir maʼmuriy va tashkiliy chora-tadbirlar
15. Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir maʼmuriy chora-tadbirlarga quyidagilar kiradi:
a) quyidagilarni nazarda tutadigan normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilish:
Qonunning 16-17-moddalari hamda Axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini aniqlash mezonlari hamda uni ekspertizadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomga muvofiq axborot mahsulotiga belgi berish va uni joylashtirish va (yoki) axborot mahsuloti toʻgʻrisida matnli ogohlantirishni joylashtirishning tartib-tamoyillari;
bolalarning ommaviy namoyishda, ommaviy ijroda, tomosha tadbiri orqali bolalar uchun taqiqlangan axborot mahsulotini namoyish qilishda, agar ular tashkil etilsa va (yoki) oʻtkazilsa, hozir boʻlishining shart-sharoitlari;
Qonunning 19-moddasiga va Axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini aniqlash mezonlari hamda uni ekspertizadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomga muvofiq ravishda efir va kabel, tele va radiouzatish, Internet tarmogʻi va harakatchan radiotelefon aloqa tarmoqlari orqali, bolalar boʻlishiga ruxsat etilgan joylarda tarqatiladigan bolalar uchun taqiqlangan axborot mahsuloti va uning qismlarining aylanishiga doir qoʻshimcha talablar;
bolalar uchun taqiqlangan axborot mahsuloti aylanayotgan joylarda boʻlgan shaxslarning bolalarning axborot xavfsizligini taʼminlash va bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish zarurligi toʻgʻrisida xabardorligini oshirishga qaratilgan bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish chora-tadbirlari;
bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzishning oldini olish, aniqlash va bartaraf etishga qaratilgan tartib-taomillar;
b) xizmat majburiyatlariga bolalar uchun taqiqlangan axborot mahsulotining aylanishini tashkil etish va amalga oshirish kiradigan xodimlarni bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish talablari bilan, ushbu sohaga aloqador qonunchilik hujjatlari bilan tanishtirish;
v) bolalar uchun taqiqlangan axborot mahsuloti aylanishining oʻziga xos jihatlarini hisobga olgan holda bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir maʼmuriy va tashkiliy chora-tadbirlarni qoʻllash uchun hamda ularni qoʻllash tartibini tekshirish uchun masʼul xodimni tayinlash;
g) bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi, bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir qoʻllanilayotgan maʼmuriy va tashkiliy chora-tadbirlar 15-bandining “a” kichik bandiga asosan qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiqligi boʻyicha quyidagilarni nazarda tutuvchi ichki nazoratni amalga oshirish:
Oʻzbekiston Respublikasining bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchiligi buzilgani, shu jumladan, bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir qoʻllanilayotgan maʼmuriy va tashkiliy chora-tadbirlar Axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini aniqlash mezonlari hamda uni ekspertizadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomga muvofiq emasligi, shuningdek, bolalar ular oʻrtasida tarqatilishi taqiqlangan axborotdan foydalanish imkoniyatiga egaligi toʻgʻrisida ariza va shikoyatlarni koʻrib chiqish va bunday ariza va shikoyatlarni Oʻzbekiston Respublikasining “Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq koʻrib chiqish natijalari toʻgʻrisida asoslangan javob yoʻllash;
bolalarning ular oʻrtasida tarqatilishi taqiqlangan axborotdan foydalanish imkoniyatiga egaligi toʻgʻrisida kelib tushgan ariza va shikoyatlarning sabablari va shart-sharoitlarini aniqlash va ularni bartaraf etishga doir chora-tadbirlar koʻrish.
16. Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir tashkiliy chora-tadbirlarga quyidagilar kiradi:
hamma kirishi uchun ochiq binolar va joylarda ushbu Nizom 15-bandining “a” kichik bandiga muvofiq qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarni joylashtirish hamda ular haqidagi maʼlumotlarni turli vositalar orqali aholiga yetkazish;
bolalar uchun taqiqlangan axborot mahsulotining aylanishini amalga oshiruvchi ishlab chiqaruvchi va (yoki) tarqatuvchining Internet tarmogʻidagi rasmiy saytida ushbu Nizom 15-bandining “a” kichik bandiga muvofiq qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlarni, shuningdek, maʼmuriy va tashkiliy chora-tadbirlarni qoʻllash toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni joylashtirish va koʻrsatib oʻtilgan hujjatlardan erkin foydalanish imkoniyatini taʼminlash;
telekommunikatsiyalar operatorlari va provayderlari, ommaviy axborot vositalarining (keyingi oʻrinlarda OAV deb ataladi) majburiyatlarini belgilash bilan bogʻliqtadbirlar, targʻibot va taʼlim (mediataʼlim) tadbirlarini oʻtkazish, OAV uchun etika standartlarini joriy qilish va ularga rioya etish, OAVni bolalarning ijtimoiy, intellektual va madaniy jihatdan har tomonlama va barkamol rivojlanishiga xizmat qiladigan axborot va materiallarni tarqatishga ragʻbatlantirish va hokazo.
4-bob. Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni taʼminlashning dasturiy-apparat va texnik vositalari
17. Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni taʼminlashning Internet tarmogʻi, tele va radiouzatish, mobil aloqa tarmoqlari orqali tarqatiladigan axborotdan foydalanish imkoniyatini taqdim etishda qoʻllanadigan dasturiy-apparat va texnik vositalariga quyidagilar kiradi:
Internet tarmogʻidagi saytlarda joylashtirilgan bolalar oʻrtasida tarqatilishi taqiqlangan axborotdan foydalanishni cheklash vositalari;
bolalar oʻrtasida tarqatilishi taqiqlangan hamda tele va radiouzatish, mobil aloqa vositalari orqali tarqatiladigan axborot mahsulotidan foydalanishni cheklovchi dekodlaydigan texnik vositalar;
foydalanishni bloklash vositalari, foydalanishni cheklash vositalari, kontentni filtrlash vositalari, foydalanishni nazorat qilish vositalari, shuningdek, axborotdan foydalanish imkoniyatini taqdim etishda bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni taʼminlaydigan boshqa dasturiy va texnik vositalar.
Internet, televideniye va radioeshittirishlar, uyali aloqa tarmoqlari orqali tarqatiladigan axborotdan foydalanishni cheklash shartlari litsenziya shartnomalarida va telekommunikatsiya xizmatlari koʻrsatish shartlarida nazarda tutiladi.
18. Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishni taʼminlashning tomosha tadbirlari orqali tarqatiladigan axborotdan foydalanish imkoniyatini taqdim etishda qoʻllanadigan dasturiy-apparat va texnik vositalariga tovushli yoki matnli tarzda yoshga oid cheklovlar toʻgʻrisida xabardor qilish vositalari kiradi.
5-bob. Ushbu Nizomni amalga oshirishning huquqiy oqibatlari
19. Qonunni, shuningdek, ushbu Nizom talablarini amalga oshirish axborot mahsulotining yoshga oid tasnifini, axborot mahsulotining aylanishini yoxud uning aholi, shu jumladan, bolalar kirishi uchun ochiqboʻlgan joylarda namoyishini amalga oshirgan subyektlar zimmasiga yuklanadi.
20. Oilalarda qonunchilik talablarini amalga oshirish, shuningdek, bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilishga doir dasturiy-apparat va texnik vositalarni qoʻllash ota-onalar yoki boshqa qonuniy vakillar zimmasiga yuklanadi.
21. Ekspert xulosasiga muvofiq Agentlik tomonidan axborot mahsulotini ishlab chiqaruvchilar va tarqatuvchilarga bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari buzilsa, shuningdek, ularga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish hamda ularning oldini olish uchun koʻrsatma yuboriladi.
6-bob. Yakunlovchi qoidalar
22. Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi yuzasidan davlat nazorati Agentlik, boshqa vakolatli davlat organlari tomonidan ularning vakolatlari doirasida amalga oshiriladi.
23. Bolalarni ularning sogʻligʻiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik, shuningdek, ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2018-yil 22-oktabr,
848-son
Кабинета Министров Республики Узбекистан
Постановление
ПОЛОЖЕНИЕ
СХЕМА
ПОЛОЖЕНИЕ
О мерах по реализации Закона Республики Узбекистан «О защите детей от информации, наносящей вред их здоровью»
Во исполнение Закона Республики Узбекистан «О защите детей от информации, наносящей вред их здоровью» Кабинет Министров постановляет:
1. Утвердить:
Положение о критериях и порядке осуществления возрастной классификации и экспертизы информационной продукции согласно приложению № 1 ;
Положение об определении требований к административным и организационным мерам, аппаратно-программным и техническим средствам обеспечения защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью, согласно приложению № 3 .
2. Установить, что Агентство информации и массовых коммуникаций является специально уполномоченным государственным органом по проведению экспертизы информационной продукции и осуществлению возрастной классификации информационной продукции.
3. Агентству информации и массовых коммуникаций:
совместно с Министерством финансов Республики Узбекистан в месячный срок утвердить порядок возмещения расходов, связанных с проведением экспертизы информационной продукции;
совместно с Министерством высшего и среднего специального образования, Министерством народного образования Республики Узбекистан, Республиканским советом по координации деятельности органов самоуправления граждан, Комитетом женщин Узбекистана, Союзом молодежи Узбекистана в двухнедельный срок разработать комплексную программу, направленную на подготовку кадров, организаторов качественной работы по реализации задач, обозначенных в Законе Республики Узбекистан «О защите детей от информации, наносящей вред их здоровью», внедрение соответствующих предметов (занятий) в образовательный процесс, выработку у педагогов и родителей навыков защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью;
совместно с Министерством по развитию информационных технологий и коммуникаций Республики Узбекистан, Национальным информационным агентством Узбекистана и Национальной телерадиокомпанией Узбекистана обеспечить информирование широких слоев населения, прежде всего молодежи, родителей, органов государственного и хозяйственного управления и других организаций, субъектов предпринимательской деятельности, о целях, содержании и применении настоящего постановления.
4. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на директора Агентства информации и массовых коммуникаций и Информационно-аналитический департамент по вопросам культуры, искусства и молодежной политики Кабинета Министров Республики Узбекистан.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к постановлению Кабинета Министров от 22 октября 2018 года № 848
о критериях и порядке осуществления возрастной классификации и экспертизы информационной продукции
Глава 1. Общие положения
1. Настоящее Положение определяет критерии, используемые при возрастной классификации информационной продукции, порядок осуществления возрастной классификации и экспертизы информационной продукции для обеспечения информационной безопасности детей, их защиты от информации, наносящей вред их здоровью, в соответствии с Законом Республики Узбекистан «О защите детей от информации, наносящей вред их здоровью» (далее — Закон).
2. Действие настоящего Положения не распространяется на отношения в сфере оборота информационной продукции, содержащей научную, научно-техническую, статистическую информацию или имеющей значительную историческую, художественную или иную культурную ценность для общества. Настоящим Положением не регулируются также учебные издания, рекомендованные к использованию в учебном процессе, издания, содержащие нормативно-правовые акты, информация о состоянии окружающей среды или о деятельности государственных органов, смс-сообщения от компаний, оказывающих услуги сотовой связи.
3. В настоящем Положении применяются следующие основные понятия:
информационная продукция — предназначенная для оборота на территории Республики Узбекистан продукция средств массовой информации, печатная продукция, аудиовизуальная продукция на любых видах носителей, информация, распространяемая с использованием программного обеспечения, размещаемая в сетях телекоммуникаций, в том числе в сети Интернет, компьютерные игры, а также информация, распространяемая посредством зрелищных мероприятий;
запрещенная информационная продукция — не предназначенная для оборота на территории Республики Узбекистан продукция средств массовой информации, печатная продукция, аудиовизуальная продукция на любых видах носителей, информация, распространяемая с использованием программного обеспечения, размещаемая в сетях телекоммуникаций, в том числе в сети Интернет, компьютерные игры, а также информация, распространяемая посредством зрелищных мероприятий;
оборот информационной продукции — предоставление и (или) распространение информационной продукции, включая ее продажу (в том числе распространение по подписке), аренду, прокат, раздачу, выдачу из фондов информационно-библиотечных учреждений, публичный показ, публичное исполнение (в том числе посредством эфирного или кабельного вещания, зрелищных мероприятий), размещение в сетях телекоммуникаций, а также в сети Интернет;
возрастная классификация информационной продукции — распределение информационной продукции по возрастным категориям детей с учетом ее тематики, жанра, содержания и художественного оформления, особенностей восприятия имеющейся в ней информации детьми определенной возрастной категории, вероятности причинения содержащейся в ней информацией вреда здоровью детей;
знак возрастной категории информационной продукции — графическое и (или) текстовое обозначение возрастной категории информационной продукции;
дети — лица до достижения возраста восемнадцати лет (совершеннолетия);
здоровье детей — состояние физического, психического и социального благополучия детей;
зрелищное мероприятие — демонстрация информационной продукции в месте, доступном для детей, где присутствует значительное число лиц, не принадлежащих к обычному кругу семьи, в том числе посредством проведения театрально-постановочных, культурно-просветительских и зрелищно-развлекательных мероприятий;
информационная безопасность детей — состояние защищенности детей, при котором отсутствует риск, связанный с причинением информацией вреда их физическому, психическому, духовному, нравственному развитию;
информация, наносящая вред здоровью детей, — информационная продукция, распространение которой среди детей запрещено или ограничено в соответствии с Законом;
информация порнографического характера — материалы и предметы, не представляющие художественной ценности и не имеющие научного, медицинского или учебного назначения, содержащие описание либо фото-, видео- или иное изображение половых органов человека, либо реально совершаемого человеком или имитируемого им полового акта, в том числе в противоестественной форме;
места, доступные для детей, — общественные места, доступ детей к которым и (или) нахождение детей в которых не запрещены, в том числе общественные места, в которых дети имеют доступ к продукции средств массовой информации и (или) размещаемой в информационно-телекоммуникационных сетях информационной продукции;
натуралистические изображения или описания — изображение или описание в любой форме и с использованием любых средств человека, животного, отдельных частей тела человека и (или) животного, действия (бездействия), события, а также явления, их последствий с фиксированием внимания на деталях, анатомических подробностях и (или) физиологических процессах;
эксперт — лицо, прошедшее аккредитацию (аккредитованный) в Агентстве информации и массовых коммуникаций (далее — Агентство) для проведения экспертизы информационной продукции и предоставления экспертного заключения или осуществления возрастной классификации информационной продукции.
Глава 2. Критерии и осуществление возрастной классификации информационной продукции
§ 1. Возрастные категории информационной продукции
4. Возрастная классификация информационной продукции осуществляется путем отнесения ее к одной из следующих возрастных категорий детей:
информационная продукция для детей, не достигших возраста семи лет (знак возрастной категории информационной продукции должен содержать надпись «0+»);
информационная продукция для детей, достигших возраста семи лет (знак возрастной категории информационной продукции должен содержать надпись «7+»);
информационная продукция для детей, достигших возраста двенадцати лет (знак возрастной категории информационной продукции должен содержать надпись «12+»);
информационная продукция для детей, достигших возраста шестнадцати лет (знак возрастной категории информационной продукции должен содержать надпись «16+»);
информационная продукция, запрещенная для детей (знак возрастной категории информационной продукции должен содержать надпись «18+»).
5. При осуществлении возрастной классификации информационной продукции оценке подлежат:
ее тематика, жанр, содержание и художественное оформление;
особенности восприятия содержащейся в ней информации детьми определенной возрастной категории;
вероятность причинения содержащейся в ней информацией вреда здоровью детей.
§ 2. Классификация информации, наносящей вред здоровью детей
6. К информационной продукции, распространение которой среди детей определенных возрастных категорий ограничено, относится информационная продукция:
представляемая в виде изображения или описания жестокости, физического и (или) психического насилия, преступления или иного антиобщественного действия;
вызывающая у детей страх, ужас или панику, в том числе представляемая в виде изображения или описания в унижающей человеческое достоинство форме ненасильственной смерти, заболевания, самоубийства, несчастного случая, аварии или катастрофы и (или) их последствий;
представляемая в виде изображения или описания половых отношений;
содержащая бранные слова и выражения, не относящиеся к нецензурной лексике.
7. К информационной продукции для детей, не достигших возраста семи лет («0+»), относится информационная продукция, содержащая информацию, не причиняющую вреда здоровью и развитию детей (в том числе информационная продукция, содержащая оправданные ее жанром и (или) сюжетом эпизодические ненатуралистические изображения или описание физического и (или) психического насилия (за исключением сексуального насилия) при условии торжества добра над злом и выражения сострадания к жертве насилия и (или) осуждения насилия), кроме информационной продукции, относящейся к другим возрастным категориям.
8. К информационной продукции для детей, достигших возраста семи лет («7+»), относится информационная продукция «0+», а также информационная продукция, содержащая оправданные ее жанром и (или) сюжетом:
кратковременные и ненатуралистические изображения или описание заболеваний человека (за исключением тяжелых заболеваний) и (или) их последствий в форме, не унижающей человеческого достоинства;
ненатуралистические изображения или описание несчастного случая, аварии, катастрофы либо ненасильственной смерти без демонстрации их последствий, которые могут вызывать у детей страх, ужас или панику;
не побуждающие к совершению антиобщественных действий и (или) преступлений эпизодические изображения или описание этих действий и (или) преступлений при условии, что не обосновывается и не оправдывается их допустимость и выражается отрицательное, осуждающее отношение к лицам, их совершающим.
9. К информационной продукции для детей, достигших возраста двенадцати лет («12+»), относится информационная продукция «0+» и «7+», а также информационная продукция, содержащая оправданные ее жанром и (или) сюжетом:
эпизодические изображения или описание жестокости и (или) насилия (за исключением сексуального насилия) без натуралистического показа процесса лишения жизни или нанесения увечий при условии, что выражается сострадание к жертве и (или) отрицательное, осуждающее отношение к жестокости, насилию (за исключением насилия, применяемого в случаях защиты прав граждан и охраняемых законом интересов общества или государства);
изображение или описание, не побуждающие к совершению антиобщественных действий (в том числе к потреблению алкогольной продукции, пива и напитков, изготавливаемых на его основе, участию в азартных играх, занятию бродяжничеством или попрошайничеством), эпизодическое упоминание (без демонстрации) наркотических средств, психотропных и (или) одурманивающих веществ, табачных изделий при условии, что не обосновывается и не оправдывается допустимость антиобщественных действий, выражается отрицательное, осуждающее отношение к ним и содержится указание на опасность потребления указанных продукции, средств, веществ, изделий.
10. К информационной продукции для детей, достигших возраста шестнадцати лет («16+»), относится информационная продукция «0+», «7+», «12+», а также информационная продукция, содержащая оправданные ее жанром и (или) сюжетом:
изображение или описание несчастного случая, аварии, катастрофы, заболевания, смерти без натуралистического показа их последствий, которые могут вызывать у детей страх, ужас или панику;
изображение или описание жестокости и (или) насилия (за исключением сексуального насилия) без натуралистического показа процесса лишения жизни или нанесения увечий при условии, что выражается сострадание к жертве и (или) отрицательное, осуждающее отношение к жестокости, насилию (за исключением насилия, применяемого в случаях защиты прав граждан и охраняемых законом интересов общества или государства);
информацию о наркотических средствах или о психотропных и (или) одурманивающих веществах (без их демонстрации), об опасных последствиях их потребления с демонстрацией таких случаев при условии, что выражается отрицательное или осуждающее отношение к потреблению таких средств или веществ и содержится предупреждение об опасности их потребления;
отдельные бранные слова и (или) выражения, не относящиеся к нецензурной брани;
не эксплуатирующие интереса к сексу и не носящие возбуждающего или оскорбительного характера эпизодические ненатуралистические изображения или описание половых отношений, за исключением изображения или описания действий сексуального характера.
11. К информационной продукции, запрещенной для распространения среди детей («18+»), относится информационная продукция:
побуждающая детей к совершению действий, представляющих угрозу их жизни и (или) здоровью, в том числе к причинению вреда своему здоровью, самоубийству и к пропаганде ими таких действий;
способная вызвать у детей желание употребить алкогольную и табачную продукцию, наркотические средства, психотропные или другие вещества, влияющие на интеллектуально-волевую деятельность, принять участие в азартных играх, массовых беспорядках, заниматься проституцией, бродяжничеством, попрошайничеством или иными формами антисоциального поведения;
обосновывающая или оправдывающая допустимость насилия и жестокости либо побуждающая осуществлять насильственные действия по отношению к людям или животным;
отрицающая семейные ценности, пропагандирующая разврат, а также формирующая неуважение к родителям и другим членам семьи, к окружающим;
оправдывающая противоправное поведение и способствующая совершению правонарушения;
призывающая к пропаганде разрушительных идей в обществе;
содержащая нецензурную брань;
содержащая информацию порнографического характера или эротику;
содержащая информацию о детях, пострадавших в результате противоправных действий, включая фамилии, имена, отчества, фото- и видеоизображения такого ребенка, его родителей и иных законных представителей, дату рождения такого ребенка, аудиозапись его голоса, место его жительства или место временного пребывания, место его учебы или работы, другую информацию, позволяющую прямо или косвенно установить личность такого ребенка.
12. Запрещается распространение информационной продукции, не имеющей знака возрастной категории.
Информационная продукция с неверно присвоеным знаком возрастной категории приравнивается к информационной продукции, не имеющей знака возрастной категории.
Глава 3. Порядок осуществления возрастной классификации информационной продукции
§ 1. Определение возрастной классификации информационной продукции
13. Определение возрастной классификации информационной продукции осуществляется производителями и (или) распространителями информационной продукции, в том числе с привлечением экспертов, до начала распространения на территории Республики Узбекистан согласно критериям, указанным в настоящем Положении.
14. В случае определения возрастной классификации информационной продукции с привлечением эксперта или экспертов оплата услуг и возмещение расходов, связанных с определением возрастной классификации информационной продукции, осуществляется за счет производителей или распространителей информационной продукции, заказавших данные услуги.
§ 2. Размещение знака (маркировка) возрастной категории информационной продукции
15. Сведения о возрастной классификации информационной продукции являются основанием для размещения на ней соответствующего знака (маркировки) возрастной категории информационной продукции.
16. Маркировка информационной продукции осуществляется ее производителем и/или ее распространителем посредством присвоения ей соответствующего знака возрастной категории информационной продукции:
«до 7 лет» — знак «0+» в окружности;
«с 7 лет» — знак «7+» в окружности;
«с 12 лет» — знак «12+» в окружности;
«с 16 лет» — знак «16+» в окружности;
«с 18 лет» — знак «18+» в окружности.
17. Категория информационной продукции определяется в соответствии с требованиями Закона и настоящего Положения, а также обозначается знаком возрастной категории информационной продукции, размещаемым ее производителями или распространителями с соблюдением технических регламентов.
18. В случае распространения информационной продукции, состоящей из нескольких частей, относящихся к разным возрастным категориям, — она маркируется знаком возрастной категории, соответствующим старшей возрастной категории.
19. Размер знака возрастной категории информационной продукции должен занимать не менее пяти процентов площади:
афиши и иного объявления репертуара театрально-зрелищного, культурно-просветительного, зрелищно-развлекательного, кино- и видеопоказа и иного зрелищного мероприятия, а также входного билета, приглашения и иного документа, предоставляющего право на его посещение;
корпуса носителя (в том числе компакт-диска или другого электронного носителя) и/или упаковки (бокса, коробки) каждого экземпляра аудиовизуального произведения, компьютерной или иной электронной игры, компьютерной программы или базы данных. Маркировка компьютерных и иных электронных игр, кроме сведений о возрастной категории, должна содержать предупреждение о наличии нецензурной брани, информации, способной вызвать у детей желание употребить алкогольную и табачную продукцию, наркотические средства, психотропные или другие вещества, возможности возникновения игровой зависимости;
на информационных ресурсах в сети Интернет знак возрастной категории информационной продукции размещается на всех страницах информационного ресурса. Знак возрастной категории должен выделяться от общего фона и должен быть хорошо читаем.
20. До начала демонстрации зрелищного мероприятия информационной продукции присваивается соответствующий знак. В случае демонстрации нескольких видов информационной продукции для детей разных возрастных категорий указанный знак должен соответствовать информационной продукции для детей старшей возрастной категории.
Указанный знак размещается на афишах и иных объявлениях о проведении зрелищного мероприятия, а также на входных билетах, приглашениях и иных документах, предоставляющих право его посещения.
21. Знак возрастной категории информационной продукции в периодических и непериодических печатных изданиях наносится на первую страницу или титульный лист издания и должен быть ясно различим и выполнен шрифтом, сопоставимым по размеру со шрифтом названия самой продукции.
22. Знак возрастной категории аудио- и аудиовизуальной продукции, предназначенной для теле-, радиотрансляции, а также для розничной торговли, аренды или проката, размещается, соответственно, в публикуемых в средствах массовой информации и печатных изданиях, а равно в размещаемых в информационно-телекоммуникационных сетях общего пользования программах теле- и радиопередач, а также в ассортиментных перечнях и каталогах информационной продукции.
Распространители информационной продукции обязаны обеспечить размещение на специальном кадре (странице) знака ее возрастной категории и текстового предупреждения с голосовым сопровождением (звукового сигнала) о возрастных ограничениях перед началом каждой ее демонстрации, осуществляемой посредством телерадиовещания, при кино- и видеообслуживании, а также при каждом воспроизведении (загрузке) компьютерных или электронных игр в информационно-коммуникационных сетях.
Знак возрастной категории для аудиовизуального произведения демонстрируется в течение не менее 8 секунд в углу экрана с начала его показа и после каждого перерыва на рекламу (рекламной паузы), за исключением публичной демонстрации фильма в кинозале. Размер указанного знака должен составлять не менее пяти процентов площади экрана (кадра).
При длительности аудиовизуального произведения менее или равном 8 секундам, знак возрастной категории демонстрируется в течение всего показа.
23. В печатных произведениях (изданиях), запрещенных для детей, знак информационной продукции в обязательном порядке размещается на первой стороне обложки издания. По размеру он должен быть ясно различим и выполнен шрифтом, сопоставимым по размеру со шрифтом названия самой продукции.
Электронные версии печатного издания, электронные и аудиокниги маркируются знаком информационной продукции, идентичным знаку, указанному в печатной версии издания.
Глава 4. Порядок осуществления экспертизы информационной продукции
§ 1. Экспертиза информационной продукции
24. Экспертиза информационной продукции на предмет наличия или отсутствия в ней информации, наносящей вред здоровью детей, ее соответствия или несоответствия определенной возрастной категории детей проводится по решению Агентства экспертом или экспертами по схеме согласно приложению к настоящему Положению.
25. Эксперт или эксперты для экспертизы определяются Агентством на основании метода случайной выборки с учетом вида информационной продукции, подлежащей экспертизе.
26. Экспертиза информационной продукции может проводиться двумя и более экспертами одной специальности (комиссионная экспертиза) или при необходимости разных специальностей (комплексная экспертиза).
27. Расходы, связанные с проведением экспертизы информационной продукции, возмещаются производителями или распространителями информационной продукции в порядке, установленном Агентством.
28. Доступ заинтересованных лиц к сведениям, содержащимся в реестре аккредитованных экспертов, обеспечивается через официальный веб-сайт Агентства в сети Интернет.
29. Порядок аккредитации экспертов, а также правила ведения реестра экспертов, привлекаемых к осуществлению возрастной классификации информационной продукции и проведению экспертизы информационной продукции на предмет наличия или отсутствия в ней информации, наносящей вред здоровью детей, ее соответствия или несоответствия определенной возрастной категории детей, определяются соответствующим положением, утверждаемым Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
§ 2. Проведение экспертизы информационной продукции
30. Решение о проведении экспертизы информационной продукции принимается Агентством на основании обращений физических и юридических лиц в срок не более пяти дней после поступления обращения.
31. Срок проведения экспертизы зависит от объема информационной продукции, но не может превышать тридцати дней с момента поступления обращения.
32. По окончании экспертизы информационной продукции эксперты в течение трех дней направляют в Агентство экспертное заключение о наличии или отсутствии в информационной продукции информации, наносящей вред здоровью детей, ее соответствии или несоответствии определенной возрастной категории.
33. В экспертном заключении указываются:
дата, время и место проведения экспертизы информационной продукции;
сведения об экспертной организации и эксперте (фамилия, имя, отчество, образование, специальность, стаж работы по специальности, наличие ученой степени, ученого звания, занимаемая должность, место работы);
вопросы, поставленные перед экспертом, экспертами;
объект исследования и материалы, представленные для проведения экспертизы информационной продукции;
содержание и результаты исследования с указанием методик;
мотивированные ответы на поставленные перед экспертом (экспертами) вопросы;
выводы о наличии или об отсутствии в информационной продукции информации, причиняющей вред здоровью детей, о соответствии или о несоответствии информационной продукции определенной категории информационной продукции, о соответствии или о несоответствии информационной продукции знаку возрастной категории.
34. Экспертное заключение комиссионной экспертизы подписывается всеми экспертами, участвовавшими в проведении указанной экспертизы, если их мнения по поставленным вопросам совпадают. В случае возникновения разногласий каждый эксперт дает отдельное экспертное заключение по вопросам, вызвавшим разногласия. Каждый эксперт, участвовавший в проведении комплексной экспертизы, подписывает часть экспертного заключения, содержащую описание проведенных им исследований, и несет за нее ответственность.
35. Агентство после получения экспертного заключения в течение трех дней направляет его инициатору обращения.
36. Для информационной продукции, по которой имеется экспертное заключение, не требуется получения другого экспертного заключения при изменении сферы оборота данной информационной продукции.
37. В случае выявления в ходе экспертизы в информационно-телекоммуникационных сетях общего пользования материалов:
призыва к насильственному изменению существующего конституционного строя, территориальной целостности Республики Узбекистан;
пропаганды войны, насилия и терроризма, а также идей религиозного экстремизма, сепаратизма и фундаментализма;
разглашения сведений, составляющих государственные секреты или иную охраняемую законом тайну;
распространения информации, возбуждающей национальную, расовую, этническую или религиозную вражду, а также порочащей честь и достоинство или деловую репутацию граждан, допускающей вмешательство в их частную жизнь;
пропаганды наркотических средств, их аналоги психотропных веществ и прекурсоров;
пропаганды порнографии;
совершения других действий, влекущих за собой уголовную и иную ответственность в соответствии с законом, — эксперт (эксперты) незамедлительно уведомляют Агентство с предоставлением идентификационных данных информационного ресурса (ов) сети Интернет.
При получении от эксперта (ов) сведений, указанных в пункте 37 настоящего Положения, Агентство направляет полученные идентификационные данные информационного ресурса (ов) сети Интернет в специально уполномоченный орган для проведения экспертизы и принятия мер по ограничению доступа к данным ресурсам в соответствии с установленным порядком.
§ 3. Правовые последствия возрастной классификации и экспертизы информационной продукции
38. Ответственность за соответствие информационной продукции определенной возрастной категории детей возлагается на субъект, которым была осуществлена возрастная классификация информационной продукции, а также на экспертов, производивших экспертизу на соответствие знака (ов) возрастной категории информационной продукции.
39. Агентсвом в соответствии с экспертным заключением направляется предписание производителям и распространителям информационной продукции для устранения и предупреждения случаев нарушения требований законодательства о защите детей от информации, наносящей вред их здоровью, а также причин и условий, им способствующих.
Глава 5. Заключительные положения
40. Государственный надзор и контроль за соблюдением законодательства Республики Узбекистан о защите детей от информации, наносящей вред их здоровью, осуществляется Агентством, Министерством по развитию информационных технологий и коммуникаций Республики Узбекистан и иными уполномоченными государственными органами в пределах их компетенции.
41. Вред, причиненный жизни и здоровью детей информацией, не отвечающей установленным Законом и настоящим Положением требованиям, подлежит возмещению в соответствии с законодательством.
42. Лица, виновные в нарушении законодательства о защите детей от информации, наносящей вред их здоровью, несут ответственность в установленном порядке.
ПРИЛОЖЕНИЕ к Положению о критериях и порядке осуществления возрастной классификации и экспертизы информационной продукции
проведения экспертизы информационной продукции
Этап Субъекты Мероприятия Срок исполнения 1-й этап Юридическое или физическое лицо Вносит обращение в Агентство о проведении экспертизы информационной продукции на предмет наличия или отсутствия в ней информации, наносящей вред здоровью детей, ее соответствия или несоответствия определенной возрастной категории детей По желанию обратившегося лица 2-й этап Агентство На основании обращения принимает решение о проведении экспертизы информационной продукции на предмет наличия или отсутствия в ней информации, наносящей вред здоровью детей, ее соответствия или несоответствия определенной возрастной категории детей 5 дней 3-й этап Эксперт (эксперты), определяемый(ые) на основании случайной выборки Агентство Проводит(ят) экспертизу информационной продукции Не более 30 дней с момента поступления обращения 4-й этап Эксперт (эксперты), определяемый(ые) �а основании случайной выборки Агентство Направляет(ют) в Агентство экспертное заключение о наличии или отсутствии в информационной продукции информации, наносящей вред здоровью детей, ее соответствии или несоответствии определенной возрастной категории. 3 дня с момента окончания экспертизы 5-й этап Агентство Направляет заключение инициатору обращения. В течение 3 дней после получения экспертного заключения
ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к постановлению Кабинета Министров от 22 октября 2018 года № 848
об определении требований к административным и организационным мерам, аппаратно-программным и техническим средствам обеспечения защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью
Глава 1. Общие положения
1. Настоящее Положение определяет порядок установления требований к административным и организационным мерам, программным и техническим средствам обеспечения защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью, при обороте информационной продукции, содержащей информацию, запрещенную для распространения среди детей или классифицированную по возрастным категориям детей в соответствии с Законом Республики Узбекистан «О защите детей от информации, наносящей вред их здоровью» (далее — Закон).
2. В настоящем Положении применяется термин немаркированная информационная продукция, то есть информационная продукция, не имеющая знака возрастной категории информационной продукции.
3. Операторы связи, оказывающие услуги связи, предусматривающие предоставление доступа к информации, распространяемой посредством сети Интернет, на основании договоров об оказании услуг связи отвечают за реализацию положений законодательства о защите детей от информации, наносящей вред их здоровью, в соответствие с принятыми на себя договорными обязательствами.
Глава 2. Требования к обороту информационной продукции с учетом обеспечения защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью
§ 1. Общие требования к обороту информационной продукции
4. Оборот информации, наносящей вред здоровью детей, в общественных местах не допускается без применения административных и организационных мер, аппаратно-программных и технических средств обеспечения защиты детей от указанной информации.
5. Демонстрация посредством зрелищного мероприятия информационной продукции, содержащей информацию, наносящую вред здоровью детей, непосредственно перед началом зрелищного мероприятия предваряется звуковым сообщением о недопустимости или об ограничении присутствия на нем детей соответствующих возрастных категорий.
6. Не допускается участие детей в организации и проведении зрелищных мероприятий, в которых демонстрируется информационная продукция, не соответствующая их возрастной категории.
7. Оборот немаркированной информационной продукции не допускается, за исключением:
учебников и учебных пособий, рекомендуемых или допускаемых к использованию в образовательном процессе в соответствии с законодательством Республики Узбекистан в области образования;
телепрограмм, телепередач, транслируемых в эфире без предварительной записи;
периодических печатных изданий, специализирующихся на распространении информации общественно-политического или производственно-практического характера.
8. Распространение рекламы, содержащей информацию, наносящую вред здоровью детей, в буклетах, на билбордах, баннерах, LED и LCD-экранах и прочих средствах размещения рекламной продукции в местах, доступных для детей без применения средств массовой информации либо ресурсов сети Интернет, запрещается.
§ 2. Особенности оборота информационной продукции
9. В целях обеспечения защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью, при использовании сети Интернет, распространение информационной продукции осуществляется в:
образовательных учреждениях с использованием пакета защитных программ, а также подключением к образовательной сети «ZiyоNET»;
пунктах коллективного доступа к сети Интернет, с указанием знака возрастной категории информационной продукции на каждом техническом средстве доступа (персональный компьютер, игровая приставка, 3D-окуляры и др.) к сети Интернет, а также к аудиовизуальной продукции, включая игры. Владельцы пунктов коллективного доступа к сети Интернет несут ответственность за предоставление доступа пользователям к информации, несоответствующей возрастной категории и запрещенной информационной продукции.
При трансляции передач в образовательных учреждениях, а также в местах, обеспечивающих доступ к сети Интернет и/или оказывающих услуги через иные информационно-коммуникационные сети, необходимо применение информационно-программных и технических средств обеспечения информационной безопасности детей и соблюдение иных требований, устанавливаемых Агентством информации и массовых коммуникаций.
Владельцы информационных ресурсов сети Интернет должны в обязательном порядке обеспечивать информирование о возрастной классификации информационной продукции, независимо от формы ее распространения.
Знак возрастной категории информационной продукции должен размещаться на странице информационного ресурса сети Интернет, с которой доступен просмотр того или иного информационного материала.
Доступ к информации, распространяемой посредством информационно-телекоммуникационных сетей, в том числе сети Интернет, в доступных для детей местах предоставляется лицом, организующим доступ к сети Интернет, при условии применения административных и организационных мер, технических, программно-аппаратных средств защиты.
10. Телерадиовещатели принимают необходимые меры по недопущению распространения информационной продукции, оказывающей вредное воздействие на здоровье детей. Если такие телерадиопрограммы передаются в эфир в незакодированной форме (аналоговом формате), то им должно предшествовать звуковое предупреждение и они должны сопровождаться визуальным (звуковым) символом в начале передачи в течение не менее 8 секунд.
Руководители хозяйствующих субъектов, осуществляющих деятельность в местах, доступных для детей, должны принять меры по подключению к системам телерадиовещания с предварительно установленным пакетом защитных программ.
Информационная продукция, запрещенная для распространения среди детей, не подлежит распространению посредством теле- и радиовещания с 6 до 22 часов, за исключением теле- и радиопрограмм, передач, доступ к просмотру или прослушиванию которых осуществляется исключительно на платной основе с применением декодирующих технических устройств.
11. Первая и последняя полосы газеты, обложка печатной и иной полиграфической продукции, распространяемых для широкого круга лиц, в том числе в доступных для детей местах, не должны содержать информацию, наносящую вред здоровью детей.
Информационная продукция, содержащая информацию, наносящую вред здоровью детей, в виде печатной продукции допускается к распространению в общественных местах только в закрытых упаковках.
Информационная продукция, запрещенная для детей, не допускается к распространению в предназначенных для них образовательных учреждениях, детских медицинских, санаторно-курортных, физкультурно-спортивных организациях, местах культуры, отдыха и оздоровления детей или на расстоянии менее пятьста метров от границ территорий указанных организаций.
12. При распространении информации библиотеками, информационно-ресурсными центрами, пользователями которых являются дети, распространители информации обязаны:
принимать меры по выдаче информационной продукции в соответствии с положениями Закона, а также отражению знака возрастной категории информационной продукции в каталоге;
обеспечивать меры по установке защитных программ на компьютерах, доступ к которым разрешен детям;
обеспечивать маркировку объявлений, афиш, информационных материалов о зрелищных, культурно-массовых мероприятиях, проводимых ими;
обеспечивать применение административных, организационно-технических и программно-аппаратных средств обеспечения информационной безопасности детей, в том числе при предоставлении доступа пользователям библиотеки к интернет-ресурсам;
проводить семинары, совещания и другие мероприятия по широкому ознакомлению с Законом работников и пользователей библиотек, информационно-библиотечных центров и информационно-ресурсных центров.
13. Провайдеры услуг сети Интернет и сетей сотовой радиотелефонной связи, владельцы и администраторы пунктов коллективного доступа к сети Интернет должны принимать административные и организационные меры, использовать технические, программно-аппаратные средства защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью.
14. Распространители рекламы на буклетах, билбордах, баннерах, LED и LCD-экранах и прочих средствах размещения рекламной продукции, в местах, доступных для детей без применения средств массовой информации либо ресурсов сети Интернет, должны принимать административные и организационные меры по недопущению распространения информации, наносящей вред здоровью детей.
Глава 3. Административные и организационные меры защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью
15. К административным мерам, принимаемым для защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью, относятся:
а) принятие нормативно-правовых актов, определяющих:
процедуры присвоения и размещения знака информационной продукции и (или) текстового предупреждения об информационной продукции, запрещенной для детей, в соответствии со статьями 16-17 Закона и Положением о критериях, порядке осуществления возрастной классификации и экспертизы информационной продукции;
условия присутствия детей на публичном показе, при публичном исполнении, демонстрации посредством зрелищного мероприятия информационной продукции, запрещенной для детей, в случае их организации и (или) проведения;
дополнительные требования к обороту информационной продукции, запрещенной для детей, и ее фрагментов, распространяемых посредством эфирного и кабельного, теле- и радиовещания, сети Интернет и сетей подвижной радиотелефонной связи, в местах, доступных для детей, в соответствии со статьей 19 Закона и Положением о критериях, порядке осуществления возрастной классификации и экспертизы информационной продукции;
меры защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью, направленные на повышение осведомленности лиц, находящихся в месте оборота информационной продукции, запрещенной для детей, о необходимости обеспечения информационной безопасности детей и защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью;
процедуры, направленные на предотвращение, выявление и устранение нарушений законодательства о защите детей от информации, наносящей вред их здоровью;
б) ознакомление работников, в трудовые обязанности которых входит организация и осуществление оборота информационной продукции, запрещенной для распространения среди детей, с положениями законодательства о защите детей от информации, наносящей вред их здоровью;
в) назначение работника, ответственного за применение административных и организационных мер защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью, учитывающих специфику оборота информационной продукции, запрещенной для распространения среди детей, и за проверку порядка их применения;
г) осуществление внутреннего контроля за соблюдением законодательства о защите детей от информации, наносящей вред их здоровью, соответствием применяемых административных и организационных мер защиты детей от информации, запрещенной для распространения среди детей или классифицированной по возрастным категориям детей, в соответствии с Законом, нормативно-правовым актам, принятым в соответствии с подпунктом «а» пункта 15 настоящего Положения, и предусматривающим:
рассмотрение заявлений и жалоб о нарушениях законодательства о защите детей от информации, наносящей вред их здоровью, включая несоответствие применяемых административных и организационных мер защиты детей от такой информации Положению о критериях и порядке осуществления возрастной классификации и экспертизы информационной продукции, а также о наличии доступа детей к информации, запрещенной для распространения среди детей, и направление мотивированного ответа о результатах рассмотрения таких заявлений и жалоб в соответствии с Законом Республики Узбекистан «Об обращениях физических и юридических лиц»;
выявление в порядке, установленном законодательством, на основании заявлений и жалоб о наличии доступа детей к информации, запрещенной для распространения среди детей, причин и условий возникновения такого доступа и принятие мер по их устранению.
16. К организационным мерам защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью, относятся следующие:
размещение в общедоступных помещениях и местах, а также доведение иным способом до населения сведений о нормативно-правовых актах, принятых в соответствии с подпунктом «а» пункта 15 настоящего Положения;
размещение на официальном веб-сайте производителя и (или) распространителя, осуществляющих оборот информационной продукции, запрещенной для детей, в сети Интернет нормативно-правовых актов, принятых в соответствии с подпунктом «а» пункта 15 настоящего Положения, а также сведений о применении административных и организационных мер и обеспечение возможности свободного доступа к указанным документам;
проведение мероприятий, связанных с определением обязанностей операторов и провайдеров телекоммуникаций и средств массовой информации (далее — СМИ), пропагандистских и образовательных мероприятий (медиаобразование), введение и соблюдение этических стандартов для СМИ, поощрение СМИ к распространению информации и материалов, полезных для всемерного и гармоничного развития детей в социальном, интеллектуальном и культурном отношениях и др.
Глава 4. Аппаратно-программные и технические средства обеспечения защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью
17. К аппаратно-программным и техническим средствам обеспечения защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью, применяемым при предоставлении доступа к информации, распространяемой посредством сети Интернет, теле- и радиовещания, мобильных сетей связи, относятся:
средства ограничения доступа к запрещенной для распространения среди детей информации, размещенной на сайтах в сети Интернет;
декодирующие технические устройства, ограничивающие доступ к информационной продукции, запрещенной для распространения среди детей и передаваемой посредством теле- и радиовещания, мобильных сетей связи;
средства блокировки доступа, средства ограничения доступа, средства контент-фильтрации, средства контроля доступа, а также иные программные и технические средства, применение которых при предоставлении доступа к информации обеспечивает защиту детей от информации, наносящей вред их здоровью.
Условия ограничения доступа к информации, распространяемой посредством сети Интернет, теле и радиовещания, мобильных сетей связи, предусматриваются в лицензионных соглашениях и договорах об оказании услуг телекоммуникаций.
18. К аппаратно-программным и техническим средствам обеспечения защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью, применяемым при предоставлении доступа к информации, распространяемой посредством зрелищных мероприятий, относятся средства для информирования о возрастных ограничениях в звуковом или текстовом виде.
Глава 5. Правовые последствия реализации настоящего Положения
19. Ответственность за реализацию требований Закона и настоящего Положения возлагается на субъектов, которыми была осуществлена возрастная классификация информационной продукции, оборот информационной продукции или ее демонстрация в доступных для населения, в том числе детей, местах.
20. Ответственность за применение аппаратно-программных и технических средств обеспечения защиты детей от информации, наносящей вред их здоровью, в семьях возлагается на родителей или иных законных представителей.
21. В случае выявления факта нарушения условий оборота информации, наносящей вред здоровью детей, Агентство направляет предписание производителям и распространителям информационной продукции для устранения и предупреждения случаев нарушения требований законодательства о защите детей от информации, наносящей вред их здоровью, а также причин и условий, им способствующих.
Глава 6. Заключительные положения
22. Государственный надзор и контроль за соблюдением законодательства о защите детей от информации, причиняющей вред их здоровью, осуществляются Агентством, иными уполномоченными государственными органами в пределах их компетенции.
23. Лица, виновные в нарушении законодательства о защите детей от информации, наносящей вред их здоровью, а также требований настоящего Положения, несут ответственность в порядке, установленном законодательством.
Премьер-министр Республики Узбекистан А. АРИПОВ
г. Ташкент,
22 октября 2018 г.,
№ 848