📅 2018-yil 30-noyabr · Boshqa hujjatlar · Oliy sudi Plenumi
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2018-yil 30-noyabr · Boshqa hujjatlar · Oliy sudi Plenumi
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2018 йил 30 ноябрь · Бошқа ҳужжатлар · Олий суди Пленуми
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 30 ноября 2018 г. · Другие документы · Пленума Верховного суда
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 30 November 2018 · Other documents · Oliy sudi Plenumi
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг
қарори
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг фуқаролик ишлари бўйича айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида
Қонунчиликка ўзгартириш ва қўшимчалар киритилганлиги, шунингдек суд амалиётида масалалар келиб чиққанлиги муносабати билан, «Судлар тўғрисида»ги Қонуннинг 17-моддасига асосланиб Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарор қилади:
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг фуқаролик ишлари бўйича қуйидаги қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин:
1. «Юридик аҳамиятга эга бўлган фактларни белгилаш ҳақидаги ишлар бўйича суд амалиёти тўғрисида» 1991 йил 20 декабрдаги 5-сонли қарори :
ўзбек тилидаги матни номидаги «белгилаш» деган сўз «аниқлаш» деган сўз билан алмаштирилсин;
2-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«2. Судлар Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодексининг (бундан буён матнда ФПК деб юритилади) 295-моддасида назарда тутилган суд тартибида аниқланадиган юридик аҳамиятга эга бўлган фактлар рўйхати тугал эмаслигини инобатга олишлари лозим.
Суд юридик аҳамиятга эга бўлган бошқа фактларни ҳам, агар бу қонун билан бошқа органнинг ваколатига берилмаган бўлса, аниқлашга ҳақли. Хусусан, суд:
1968 йил 1 октябргача туғилган болаларга нисбатан оталикни тан олганлик, оталик ва оталикни қайд қилиш;
ихтирони жорий этиш, таклифни рационализатор сифатида тавсифлаш;
бинога, пайга, автомобилга ва бошқа махсус рўйхатдан ўтказиладиган мулкка эгалик қилиш;
суғурта гувоҳномасининг тегишлилиги;
фуқарони ёки унинг ота-онасининг Иккинчи жаҳон уруши даврида Ўзбекистон Республикасига эвакуация қилинганлиги фактларини тасдиқлаши мумкин»;
3-банди :
биринчи хатбошисидаги «Қуйидаги фактлар суд тартибида белгиланмайди: Жумладан:» деган сўзлар «Жумладан, қуйидаги фактлар суд тартибида аниқланмайди:» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
«б» кичик бандидаги «фуқароларнинг ёшини» деган сўзлар «одамнинг ёшини» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
4-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«4. ФПК 295-моддаси мазмунига кўра, суд юридик фактни аниқлаш ҳақидаги аризани, агар:
а) қонунга кўра бундай факт аризачи учун маълум юридик оқибатлар келтириб чиқарса (фуқаролар ёки ташкилотларнинг шахсий ёки мулкий ҳуқуқларини вужудга келтирса, ўзгартирса ёки тугатса);
б) факт судга тааллуқли ҳуқуқ тўғрисидаги низони ҳал қилиш билан боғлиқ бўлмаса;
в) аризачи юридик аҳамиятга эга бўлган фактни ҳужжат билан тасдиқлашнинг бошқа имкониятига эга бўлмаса;
г) қонунчиликда уларни белгилашнинг ўзгача тартиби назарда тутилган бўлмаса, кўришга қабул қилади.
Суд Ўзбекистон Республикаси қонунчилиги бўйича юридик аҳамиятга эга бўлмаган фактни бошқа мамлакатнинг қонунчилиги бўйича ушбу факт ҳуқуқий оқибатларни келтириб чиқарса ва бу борада ўзаро ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш бўйича халқаро битим мавжуд бўлса, аниқлашга ҳақли»;
5-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«5. ФПК 295-моддасига биноан юридик аҳамиятга эга бўлган фактлар суд тартибида фақат фуқароларнинг эмас, балки ташкилотларнинг ҳам аризалари бўйича аниқланишини судлар назарда тутишлари лозим»;
6-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«6. Ишни суд муҳокамасига тайёрлаш жараёнида судья:
ушбу факт қандай мақсадда аниқланиши лозимлигини;
қайси фуқаролар ва ташкилотлар бу ишни ҳал қилинишидан манфаатдор бўлишлари мумкинлиги ва суд мажлисига қатнашишга жалб қилиниши лозимлигини;
ушбу факт қайси далиллар билан тасдиқланишини аниқлаши шарт.
Судья, шунингдек аризачидан фактни тасдиқловчи ҳужжатларни олиш ёки тиклашни имконияти йўқлигини исботловчи қўшимча далилларни тақдим этишни талаб қилишга ҳақли.
Юридик фактни аниқлаш ҳақидаги иш бўйича манфаатдор шахс ФПК 40-моддасида назарда тутилган барча ҳуқуқ ва мажбуриятларга эга.
Юридик фактни аниқлаш ҳақидаги ишлар, судлар томонидан ФПК 27-28-бобларида назарда тутилган истисно ва қўшимчалар билан фуқаролик суд ишларини юритишнинг умумий қоидалари бўйича кўрилади»;
7-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«7. ФПК 295-моддаси иккинчи қисмининг 1-бандига кўра, қариндошлик муносабатлари деганда бир-биридан келиб чиққан одамлар ўртасида мавжуд бўлган қон-қариндошликка боғлиқлик (катта бобо, бобо, ота, ўғил, невара, чевара, катта буви ва бошқалар) ёки битта умумий аждоддан келиб чиққанлар (акалар-укалар, опа-сингиллар, тоға, амаки, амма, хола, жиянлар ва бошқалар) назарда тутилганлиги судларга тушунтирилсин.
Қон-қариндошликнинг йўқлиги қариндошликнинг йўқлигидан далолат беради.
Қариндошлик муносабатлари суд тартибида бевосита юридик оқибатларни келтириб чиқарсагина, масалан, агар бундай фактни аниқлаш аризачига меросга бўлган ҳуқуқ тўғрисидаги гувоҳнома олиш, боқувчисини йўқотганлиги муносабати билан нафақа расмийлаштириш учун ва бошқа ҳолларда зарур бўлса аниқланади.
Меросга бўлган ҳуқуқ тўғрисидаги гувоҳномани олиш мақсадида қариндошлик муносабатлари фактини аниқлашда, судлар ворислик ҳуқуқини тартибга солувчи фуқаролик қонунчилигида белгиланган қариндошлик доирасидан келиб чиқишлари лозим. Ўзбекистон Республикасидан ташқарида доимий яшаган мерос қолдирувчилар билан қариндошлик муносабатлари фактини аниқлашда, суд ворислик муносабатлари ва ворислар доирасини белгилашда, мерос қолдирувчининг охирги доимий яшаш жойидаги мамлакатнинг қонунчилигига амал қилиши лозим.
Боқувчисини йўқотганлик муносабати билан пенсияни расмийлаштириш мақсадида қариндошлик муносабатлари фактини аниқлашда, пенсия қонунчилигида назарда тутилган ва кенгайтирилган талқинга йўл қўйилмайдиган ўлганнинг оила аъзолари доирасидан келиб чиқилмоғи лозим»;
8-бандининг иккинчи хатбошисидаги «(ФПКнинг 274, 275-моддалари)» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
9-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Боқувчисининг вафоти муносабати билан нафақа тайинлаш учун бировнинг қарамоғида бўлганлик факти қонунчилик билан ваколат берилган органнинг (хусусан фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи) маълумотномаси билан тасдиқланади. Маълумотномани беришни рад қилиниши ёки шахсни вафот этганнинг қарамоғида бўлмаганлиги ҳақида маълумотнома берилиши, қарамоғида бўлганлик фактини суд тартибида белгилаш имкониятини истисно этмайди»;
11-бандининг иккинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;
12-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«12. Судларнинг эътибори ФПК 295-моддаси иккинчи қисмининг 4-бандига мувофиқ фарзандликка олиш, никоҳ, никоҳдан ажратиш ва вафот этганлик фактини эмас, балки уларни ФҲДЁ органларида қайд этилганлиги фактини аниқлаш лозимлигига қаратилсин. Қайд этилган фактлар агар ФҲДЁ органида тегишли ёзувлар архив ҳужжатлари йўқолганлиги сабабли сақланмаган ва бундай ёзувларни тиклаш ФҲДЁ органлари томонидан рад қилинган бўлса, суд томонидан аниқланади.
Никоҳни ёки никоҳдан ажратишни қайд этилганлик фактини аниқлашни сўраб судга эр-хотиннинг иккаласи мурожаат қилиши мумкин. Бу ҳақда судга эр-хотиндан бири ариза билан мурожаат қилган тақдирда, иккинчиси ишга манфаатдор шахс сифатида жалб қилинади.
Судлар фарзандликка олишни қайд этилганлик фактини, шунингдек фарзандликка олиш ҳақида тегишли орган томонидан қарор қабул қилинганлиги фактини аниқлаш ҳақидаги талабларни ҳам кўриши мумкин. Фактик равишда фарзандликка олинганлик юридик аҳамиятга эга эмас ва бундай фактни аниқлаш тўғрисидаги аризаларни қабул қилиш рад этилиши лозим»;
13-бандининг биринчи хатбошисидаги «ФПК 283-моддасининг 5-банди» деган сўзлар «ФПК 295-моддаси иккинчи қисмининг 5-банди» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
14-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«14. Шахсни ҳуқуқини белгиловчи ҳужжатларда кўрсатилган исми, отасининг исми ёки фамилияси шу шахснинг паспортдаги ёхуд туғилиш гувоҳномасидаги исми, отасининг исми ёки фамилиясига мос келмаган тақдирда, (ФПК 295-моддаси иккинчи қисмининг 6-банди) аризачига мазкур ҳуқуқни белгиловчи ҳужжатни тегишли эканлиги, ҳужжатни берган ташкилот унга тегишли ўзгартириш кирита олмаслигини тасдиқловчи далиллар тақдим қилгандагина, суд томонидан аниқланади.
Агар аризачида тегишли фактни аниқ тасдиқлайдиган бошқа ҳужжатлар бўлса, суд ҳуқуқни белгиловчи ҳужжатни унга тегишли эканлиги фактини аниқлаш тўғрисидаги аризани қабул қилишга ҳақли эмас.
Суд томонидан жамоат бирлашмаларига аъзолик билетлари, ҳарбий ҳужжатлар (ҳарбий билет, ҳарбий хизматчининг шахсини тасдиқловчи гувоҳнома) паспорт, ФҲДЁ органлари томонидан бериладиган гувоҳномаларни шахсга тегишли эканлиги фактини аниқлаш ҳақидаги аризалар кўриб чиқилмайди. Суд гувоҳномани орден ёки медалга тегишли эканлиги фактини аниқлаш ҳақидаги аризаларни ҳам кўришга ҳақли эмас. Бундай ҳужжатлардаги хатолар фақатгина уларни берган орган ва ташкилотлар томонидан бартараф этилиши мумкин. Мансабдор шахсларнинг ва давлат бошқаруви органларининг ушбу ҳужжатларга тузатиш киритишни рад этганлиги ҳақидаги қарорлари устидан маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги қонун ҳужжатларида белгиланган қоида ва тартиб бўйича шикоят қилиниши мумкин.
Ҳужжатни тегишлилиги фактини аниқлаш ўрнига ҳужжатларда номи турлича кўрсатилган фуқарони айнан бир шахс деб таниш мутлақо мумкин эмас, чунки (шахсларни) айнан бир киши дейишлик юридик аҳамиятга эга эмас»;
15-банди чиқариб ташлансин;
17-банди :
биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Суд бахтсиз ҳодиса фактини аниқлаш ҳақидаги ишни кўришда (ФПК 295-моддаси иккинчи қисмининг 7-банди), бахтсиз ҳодиса фактини судсиз тартибда аниқлашни имконияти бўлмаса ва аниқлаш имкони йўқлиги тегишли ҳужжат билан тасдиқлансагина, уни аниқлашга ҳақли эканлигини назарда тутиш лозим»;
иккинчи ва учинчи хатбошилари чиқариб ташлансин;
тўртинчи ва бешинчи хатбошилари тегишинча иккинчи ва учинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;
учинчи хатбошисидаги «ташкилотдаги» деган сўз «ташкилот, муассасадаги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
қуйидаги мазмундаги тўртинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Суд бахтсиз ҳодиса фактини аниқлашда меҳнатга лаёқатсизликнинг сабаблари ва даражасини, шунингдек ногиронлик сабаби, гуруҳи ва келиб чиқиш вақтини белгилашга ҳақли эмас»;
18-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«18. ФПК 295-моддаси иккинчи қисмининг 8-бандига мувофиқ иморатга хусусий мулк ҳуқуқи асосида эгалик қилиш фактини аниқлаш ҳақидаги ишлар тегишли давлат органи бундай фактни аниқлашни рад қилган ва ҳуқуқ тўғрисида низо мавжуд бўлмасагина судга тааллуқлидир.
Бундай иш бўйича суд эгалик ҳуқуқини эмас, балки иморатни аризачига хусусий мулк ҳуқуқи асосида тегишли эканлиги фактини, аризачида ўз вақтида эгалик ҳуқуқи тўғрисидаги ҳужжат бўлганлиги, лекин улар йўқолган ва уларни тиклаш имкони бўлмаган ҳолларда аниқлайди.
Қонунда белгиланган тартибда иморатга эгалик ҳуқуқи рўйхатдан ўтказганлиги тўғрисида маълумот бўлмаса, қурилган иморатга эгалик ҳуқуқи ҳақидаги масала суд томонидан даъво иши юритиш тартибида ҳал қилинади.
Фойдаланишга қабул қилинмаган ёки бошқа шахс номига рўйхатга олинган ёхуд қонун талаб қиладиган шакл бўйича расмийлаштирилмаган битим асосида қўлга киритилган қурилмага эгалик ҳуқуқини белгилаш ҳақидаги ариза ҳам суд томонидан даъво иши юритиш тартибида кўрилиши лозим»;
19-бандининг биринчи хатбошисидаги «ФПК 283-моддасининг 9-бандига» деган сўзлар «ФПК 295-моддаси иккинчи қисмининг 9-бандига» деган сўзлар билан, «нотариал идора» деган сўзлар «нотариус» деган сўз билан алмаштирилсин;
20-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«20. Судлар ўлганлик фактини аниқлаш ишларини ўлимни қайд этилганлик фактини аниқлаш ишларидан фарқлашлари лозим (ФПК 295-моддаси иккинчи қисмининг 4-банди).
Суд ўлимни қайд этилганлик фактини, агар бундай қайд қилиш тегишли ҳужжатлар асосида муқаддам амалга оширилган бўлиб, лекин далолатнома ёзуви сақланмаган, йўқолган ва тикланиши мумкин бўлмаган тақдирда аниқлайди.
Ўлганлик фактини аниқлашда, ўлганлик ҳолатининг ўзи (ўлим содир бўлган аниқ ҳолатлар, шунингдек ўлимнинг аниқ санаси) аниқланиши лозим. Ўлганлик факти ФҲДЁ органлари томонидан ўлимни қайд қилиш рад қилинганлиги, шунингдек шахснинг ўлимини ҳақиқатда тасдиқловчи далиллар мавжуд бўлганда суд томонидан аниқланади.
Суднинг ўлганлик фактини аниқлаш ишлари бўйича ҳал қилув қарорида ФҲДЁ органлари томонидан келгусида ўлим фактини қайд этиш учун зарур бўлган барча аниқ ва тўлиқ маълумотлар бўлиши керак»;
21-банди чиқариб ташлансин;
22-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«22. Юридик аҳамиятга эга бўлган факт аниқланганлиги тўғрисидаги иш бўйича ҳал қилув қарори ФПК 253-моддасида назарда тутилган талабларга мувофиқ бўлиши лозим. Ҳал қилув қарорида ишнинг ҳолати тўғрисидаги хулосаларни тасдиқловчи ишни ҳал этиш учун аҳамиятга эга бўлган далиллар кўрсатилиши, ариза қаноатлантирилган тақдирда, белгиланган факт аниқ ифода этилиши лозим. Ҳал қилув қарори хулоса қисмининг баёни суд томонидан ФПК 295-моддаси иккинчи қисмининг тегишли бандида ёзилганидек аниқ ифода этилиши лозим.
ФПК 16-моддасига кўра, юридик аҳамиятга эга бўлган фактларни аниқлаш бўйича суднинг қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори, бундай фактларни рўйхатга олувчи ёки суд томонидан фактни белгиланиши муносабати билан вужудга келган ҳуқуқни расмийлаштирувчи органлар учун мажбурийдир.
ФҲДЁ органларида қайд қилиниши ёки бошқа органларда расмийлаштирилиши лозим бўлган фактларни аниқлаш тўғрисидаги суднинг ҳал қилув қарори ушбу органлар томонидан бериладиган ҳужжатларнинг ўрнига ўтмасдан, балки бундай фактни қайд қилиш ёки расмийлаштириш учун асос бўлиб хизмат қилади (ФПК 297-моддаси)»;
23-бандидаги «ФПКнинг 19-моддасига» деган сўзлар «ФПК 275-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
24-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«24. Қорақалпоғистон Республикаси фуқаролик ишлари бўйича суди, фуқаролик ишлари бўйича вилоятлар ва Тошкент шаҳар судларига юридик аҳамиятга эга бўлган фактларни аниқлаш ҳақидаги ишлар бўйича суд амалиётини мунтазам равишда умумлаштириш ва бундай тоифадаги ишларни тўғри кўриб чиқиш ва ҳал этишни таъминлашга қаратилган бошқа чораларни кўриш тавсия этилсин».
2. «Суд амалиётида фуқаро ва ташкилотларнинг шаъни, қадр-қиммати ва ишчанлик обрўсини ҳимоя қилиш ҳақидаги қонунларни қўллаш тўғрисида» 1992 йил 19 июндаги 5-сонли қарори :
3-бандининг биринчи хатбошисидаги «раддиясини» деган сўз «раддияси ёки жавобини» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
4-бандидаги «энг кам иш ҳақининг 50 фоизи миқдорида» деган сўзлар «мулкий тусга эга бўлмаган ариза сифатида давлат божи ундирилади» деган сўзлар билан, «талаб этилаётган суммадан» деган сўзлар «даъво баҳосидан» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
5-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Даъво аризаси ФПК 189 ва 190-моддалари талабларига риоя қилинмай берилган ҳолларда, у ФПК 195-моддаси биринчи қисмининг 4-бандига асосан судьянинг тегишли ажрими билан даъвогарга қайтарилади. Даъво аризасининг қайтарилиши йўл қўйилган камчиликлар бартараф этилганидан кейин судга умумий тартибда такроран мурожаат қилишга тўсқинлик қилмайди»;
7-бандининг иккинчи хатбошисидаги «ФПК 46-моддаси» деган сўзлар «ФПК 50-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
8-бандининг учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ўзининг шаънига ҳақоратловчи маълумотлар айтилган, шунингдек туҳмат қилинган фуқаро бундай маълумотларни тарқатган шахсни Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 139 ва 140-моддаларига кўра жиноий жавобгарликка ёки Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 40 ва 41-моддаларига кўра маъмурий жавобгарликка тортиш ҳақида тегишли органларга мурожаат қилишга ҳақли»;
10-бандининг биринчи хатбошисидаги «(«Оммавий ахборот воситалари ҳақида»ги Қонуннинг 35-моддаси»)» деган сўзлар «(«Оммавий ахборот воситалари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 40-моддаси»)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
11-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«11. Суд мажлисида қуйидаги ҳолатлар ҳар томонлама аниқланиши лозим:
а) даъво қилинган, раддия берилиши талаб қилинаётган маълумотнинг тарқатилган-тарқатилмаганлиги;
б) бу маълумотлар юридик ёки жисмоний шахснинг шаъни, қадр-қиммати ва ишчанлик обрўсига путур етказган-етказмаганлиги;
в) бу маълумотларнинг ҳақиқатга тўғри келиш-келмаслиги.
Тарқатилган маълумотларнинг ҳақиқатга тўғри келишини исботлаш ФК 100-моддасига кўра жавобгар зиммасига юклатилади»;
14-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ҳақиқатга тўғри келмайдиган маълумотлар ташкилот томонидан берилган ҳужжатда ифодаланган бўлса, суд ҳал қилув қарорида бундай ҳужжатни алмаштириш мажбуриятини ўша ташкилотга юклаши лозим»;
15-банди чиқариб ташлансин.
3. «Тақдим этувчига деб берилган ҳужжатлар йўқолган тақдирда уларга бўлган ҳуқуқларни тиклаш (чақириб иш юргизиш) ҳақидаги аризаларнинг судлар томонидан кўрилиши тўғрисида» 1992 йил 13 ноябрдаги 5-сонли қарори :
1-банди :
биринчи хатбошисидаги «35-бобида» деган сўзлар «36-бобида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
тўртинчи хатбошисидаги «кўриб чиқилиши мумкин» деган сўзлар «кўриб чиқилиши лозим» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
2-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«2. Тақдим этувчига деб берилган ҳужжатлар йўқолган тақдирда, уларга бўлган ҳуқуқни тиклаш ҳақидаги талаб бўйича ишлар алоҳида тартибда, тақдим этувчига деб ҳужжат берган муассаса (бундан кейин матнда муассаса деб юритилади) жойлашган ҳудуддаги суд томонидан кўриб чиқилади.
Тақдим этувчига деб берилган йўқотилган ҳужжат бўйича ҳуқуқларни тиклаш ҳақидаги аризада ФПК 189-моддасида кўрсатилган умумий талаблардан ташқари, ФПК 331-моддасининг учинчи қисмида белгиланган маълумотлар кўрсатилиши лозим. Қонунда белгиланган талабларга жавоб бермайдиган ариза ФПК 195-моддаси биринчи қисмининг 4-бандига асосан қайтарилиши лозим.
Ариза бўйича энг кам иш ҳақининг бир баравари миқдорида давлат божи ва почта харажатлари тўланиши лозим»;
3-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«3. Аризани иш юритишга қабул қилгандан сўнг судья ишни суд муҳокамасига тайёрлаш босқичида ариза берувчининг ҳисобидан оммавий ахборот воситаларида эълон чиқариш, шунингдек ҳужжатни берган муассасага у бўйича тўловларни амалга оширишни ва пул беришни тақиқлаш ҳақида ажрим қабул қилиши шарт. Суд ажримининг кўчирма нусхаси ҳужжатни берган муассасага дарҳол юборилади»;
4-бандидаги «лозим» деган сўз «мумкин» деган сўз билан алмаштирилсин;
5-бандидаги «ФПКнинг 301-моддасида кўрсатилган» сўзлар чиқариб ташлансин;
6-банди :
биринчи хатбошисидаги «ФПКнинг 303-моддаси» деган сўзлар «ФПК 333-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
иккинчи хатбошисидаги «ФПКнинг 308-моддаси» деган сўзлар «ФПК 338-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
7-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«7. Агарда матбуотда эълон қилинганидан сўнг ҳужжатни сақловчи уни судга тақдим этиб, унга даъво қилмаслигини баён этса, суд чақириб иш юритиш бўйича иш юритишни тугатиш, суд томонидан ҳужжат бўйича тўловларни амалга оширишни ва пул бериш бўйича қўйилган тақиқларни бекор қилиш ҳамда аризачига сақловчи томонидан тақдим этилган ҳужжатни қайтариш тўғрисида ажрим чиқаради.
Агарда ҳужжатни сақловчи қонунда белгиланган муддатда ҳужжатга бўлган ҳуқуқини илгари сурса, ФПК 122-моддасининг 7-бандига мувофиқ ариза кўрмасдан қолдирилади ва ҳужжат йўқолганлиги ҳақида арз қилган шахсга умумий асосларда даъво тақдим қилиш ҳуқуқи тушунтирилади. Бундай ҳолатда ФПК 332-моддасига асосан кўрилган чораларни бекор қилиш ФПК 336-моддаси тартибида амалга оширилади»;
8-банди чиқариб ташлансин;
11-бандидаги «ФПКнинг 308-моддаси» деган сўзлар «ФПК 338-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
12-бандидаги «(ФПКнинг 309-моддаси)» деган сўзлар «(ФПК 339-моддаси)» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
4. «Судлар томонидан мулкни рўйхат (арест)дан чиқариш ҳақидаги ишларни кўришда қонунчиликнинг қўлланиши тўғрисида» 1993 йил 16 апрелдаги 13-сонли қарори :
1-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«1. Судларнинг эътибори мулкни рўйхат (арест)дан чиқариш ҳақидаги ишлар, даъвони таъминлаш мақсадида қарздорнинг мулкни рўйхатга олинганлигидан, ҳал қилув қарори ёки ҳукмни ижросини таъминлаш учун ундиришнинг мулкка нисбатан қаратилганлигидан ёхуд нотариус томонидан мерос мулкни қўриқлаш чораси сифатида уни рўйхатга олганлигидан ва қонунда кўрсатилган бошқа ҳолатларнинг мавжудлигидан қатъи назар, даъво ишини юритиш тартибида кўриб чиқилиши лозимлигига қаратилсин.
Суд ҳукмидаги судланувчига тегишли мол-мулкнинг жиноят қуроли деб мусодара қилиниши тўғрисидаги кўрсатманинг мавжудлиги, ушбу мулкнинг бошқа шахсларга тегишлилигини ёки уни рўйхатдан чиқариш ҳақидаги низони фуқаролик судлов иш юритиш тартибида кўриш учун тўсиқ бўла олмайди.
Ҳал қилув қарори ёки ҳукмни ижро қилиш учун мулкнинг сотиб юборилганлиги ҳам ушбу мулкка нисбатан эгалик ҳуқуқини белгилаш тўғрисидаги даъво аризасини қабул қилишни рад этиш учун асос бўла олмайди.
Мулкни рўйхат (арест)дан чиқариш ҳақидаги даъво аризалари мулкка оид бўлмаган тусдаги ариза ҳисобланиши сабабли, бундай даъво аризасини тақдим этишда энг кам ойлик иш ҳақининг икки баравари миқдорида давлат божи ҳамда почта харажатлари тўланади»;
2-бандидаги «Ўзбекистон Республикаси ФПК 242-моддасига асосан» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодексининг (бундан буён матнда ФПК деб юритилади) 35-моддасига» деган сўзлар билан, «Ўзбекистон Республикаси ФПКнинг 146-моддасининг 2-қисмига биноан» деган сўзлар «ФПК 31-моддасининг иккинчи қисмига биноан» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
3-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«3. Судлар шуни назарда тутишлари лозимки, қарздор (маҳкум) мулкни рўйхатдан чиқариш тўғрисидаги даъво билан судга мурожаат қилишга ҳақли эмас.
Ҳукмни ижро этиш жараёнида мулкнинг хатланиши билан боғлиқ қарздор (маҳкум)да вужудга келадиган масалалар шу ҳукмни қабул қилган суд томонидан Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодексининг 541 ва 542-моддаларида белгиланган тартибда ҳал қилинади»;
4-бандидаги «ФПКнинг 192-моддасининг 4-бандига» деган сўзлар «ФПК 116-моддасининг 4-бандига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
5-бандининг тўртинчи хатбошисидаги «қўзғатилган даъво юзасидан» деган сўзлар «тақдим этилган даъво юзасидан» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
8-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Судья мулкни рўйхатдан чиқариш тўғрисидаги аризани қабул қилгач, даъвони таъминлаш мақсадида (ФПК 106-моддаси биринчи қисмининг 4-банди) низоли мулкка нисбатан ижро ҳаракатларини тўхтатиш ҳақида ажрим чиқариши ва унинг кўчирма нусхасини Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Мажбурий ижро бюросининг ҳудудий бўлимига юбориши лозим»;
9-банди :
биринчи хатбошисидаги «бошқа қарорнинг» деган сўзлар «бошқа суд ҳужжатининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
иккинчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси ФПКнинг 57-моддаси» деган сўзлар «ФПК 72-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Иш бўйича тўпланган далиллар мажмуасига баҳо беришда, суд ФПК 74-моддаси талабларига қатъий риоя қилган ҳолда, мол-мулкнинг айрим турларининг тегишлилиги қонун бўйича муайян исботлаш воситалари билан тасдиқланиши шартлигини инобатга олиши лозим. Бундай далиллар мавжуд бўлмаса даъво қаноатлантирилмайди»;
10-бандининг биринчи хатбошисидаги «фуқароларнинг шахсий ёрдамчи хўжалиги ҳамда деҳқон хўжалигидаги мулкига» деган сўзлар «фуқароларнинг шахсий ёрдамчи хўжалиги ёки деҳқон хўжалиги, оилавий корхона мулкига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
11-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Судлар мулкни рўйхатдан чиқариш тўғрисидаги ишларни кўришда, суд ҳукми ёки ажрими билан мол-мулк жиноий йўл билан қўлга киритилган маблағ эвазига олинган ёки жиноят қуроли деб топилган-топилмаганлигини аниқлаши лозим»;
13-банди :
олтинчи хатбошисидаги «деҳқон хўжалигига» деган сўзлар «деҳқон хўжалиги, оилавий корхонага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
еттинчи хатбошисидаги ««Деҳқон хўжалиги тўғрисида»ги Қонуннинг 3, 15 ва 16-моддаларини» деган сўзлар ««Деҳқон хўжалиги тўғрисида»ги ҳамда «Оилавий тадбиркорлик тўғрисида»ги қонунларини» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
тўққизинчи хатбошисидаги «деҳқон хўжалигига» деган сўзлар «деҳқон хўжалиги, оилавий корхонага» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
14-бандидаги «шахсий ёрдамчи ёки деҳқон хўжалиги умумий мулкидаги» деган сўзлар «шахсий ёрдамчи ёки деҳқон хўжалиги, оилавий корхона умумий мулкидаги» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
5. «Судлар томонидан меҳнат шартномаси (контракти)ни бекор қилишни тартибга солувчи қонунларнинг қўлланилиши ҳақида» 1998 йил 17 апрелдаги 12-сонли қарори :
3-банди :
иккинчи хатбошисидаги «ФПКнинг 8-моддаси» деган сўзлар «ФПК 10-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
қуйидаги мазмундаги учинчи хатбошиси билан тўлдирилсин:
«Даъвогарлар ишга тиклаш ҳақидаги талаб бўйича давлат божи тўлашдан озод қилинганлиги, меҳнат шартномасини бекор қилишни асослилигини исботловчи далилларни тақдим этиш эса, қонун билан жавобгарга юклатилганлиги сабабли (МК 111-моддасининг иккинчи қисми), ишга тиклаш ҳақидаги даъво аризаларини ФПК 189-моддаси биринчи қисмининг 6-банди ва 195-моддаси биринчи қисмининг 7-бандида назарда тутилган асослар бўйича қайтаришга йўл қўйилмайди»;
13-бандининг биринчи хатбошисидаги «жорий этилса» деган сўзлар «жорий этилган ҳолларда» деган сўзлар билан, «мумкинлигига» деган сўз «ҳақли эканлигига» деган сўзлар билан алмаштирилсин, «унинг ҳуқуқи бўлиб» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
рус тилидаги матни 15-бандининг ўнинчи хатбошисидаги «работником» деган сўз чиқариб ташлансин;
24-банди биринчи хатбошисининг биринчи жумласи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Шуни назарда тутиш лозимки, МК 100-моддаси иккинчи қисмининг 1-банди бўйича меҳнат шартномасининг бекор қилиниши, технологиядаги, ишлаб чиқариш ва меҳнатни ташкил этишдаги ўзгаришларнинг ишлар ҳажмининг қисқариши билан боғлиқ бўлиши мумкин»;
28-банди :
биринчи хатбошисидаги «даъволарни» деган сўз «низоларни» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
тўртинчи хатбошисидаги «ФПКнинг 6-боби (56 — 91-моддалари)да» деган сўзлар «ФПК 8-боби (71 — 104-моддалари)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
30-бандининг биринчи хатбошисидаги «Ўз меҳнат вазифаларини бузганлиги учун меҳнат шартномаси бекор қилинган ходимларни ишга тиклаш ҳақидаги ишлар бўйича қонуний ва асосли ҳал қилув қарорлари чиқариш мақсадида қуйидагилар» деган сўзлар «Меҳнат мажбуриятлари бузилганлиги учун меҳнат шартномасини бекор қилиш ҳақидаги низоларни кўришда қуйидагилар» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
38-бандининг иккинчи хатбошисидаги «турдаги исбот-далиллар» деган сўзлар «исботлаш воситалари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
39-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ўриндошлик асосида ишлайдиганлар билан меҳнат шартномаси умумий асослардан ташқари МК 100-моддаси иккинчи қисмининг 5-бандига биноан ҳам бекор қилиниши мумкин»;
54-банди :
биринчи хатбошисидаги «бундай даъво бўйича» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
иккинчи хатбоши «Суд» сўзидан кейин «кўрсатиб ўтилган асослар бўйича» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
56-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Судлар қонун билан белгиланган меҳнат низоларини кўриш муддатларига риоя қилишлари лозим.
Даъво қаноатлантирилганда, суд давлат божини ва почта харажатларини жавобгардан ундириши шарт».
6. «Болалар тарбияси билан боғлиқ бўлган низоларни ҳал қилишда судлар томонидан қонунларни қўллаш амалиёти тўғрисида» 1998 йил 11 сентябрдаги 23-сонли қарори :
3-бандининг биринчи хатбошисидаги ва 7-бандининг тўққизинчи хатбошисидаги «чиқариши» деган сўз «қабул қилиши» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
9-бандининг учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Давлат бошқаруви органлари ва ташкилотлар Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодексининг (бундан буён матнда ФПК деб юритилади) 52-моддасига мувофиқ, агар уларга амалдаги қонун ҳужжатлари билан вояга етмаганларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш мажбурияти юклатилган бўлса, бундай ишлар бўйича даъвогар бўлишлари мумкин (васийлик ва ҳомийлик органлари, чақалоқлар уйлари, болалар уйлари ва ҳ.к.)»;
14-бандининг биринчи хатбошисидаги «Фуқаролик процессуал кодексининг 156-моддасига» деган сўзлар «ФПК 197-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
18-банди :
биринчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодекси 205, 207-моддаларининг» деган сўзлар «ФПК 251 ва 254-моддаларининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
учинчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодексининг 216-моддасида» деган сўзлар «ФПК 454-моддасида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
29-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«29. Судда ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум қилиш тўғрисидаги иш, болаларни олиш билан боғлиқ бўлган бошқа ишлар қўзғатилганда, болаларнинг манфаатлари тақозо этса, алоҳида ҳолларда, судья ишни суд муҳокамасида кўриш учун тайёрлаш босқичида ёки суд ишни кўриш вақтида, ҳал қилув қарори қабул қилгунга қадар, болаларни жавобгардан вақтинча олиб туриш тўғрисидаги масалани ҳал қилишлари лозим. Бу масалани кўриш ФПК 107-моддаси қоидалари бўйича амалга оширилади.
ФПК 267-моддасига мувофиқ суд, зарур ҳолларда, болаларни ота-онасидан ва бошқа шахслардан олиш тўғрисидаги ҳал қилув қарорининг дарҳол ижро этилишига ҳам йўл қўяди»;
30-банди :
биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Судлар болалар тарбияси билан боғлиқ бўлган ишлар бўйича ҳал қилув қарорларининг ижросига алоҳида эътибор қаратишлари лозим»;
иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Болаларни олиш ва уларни бошқа шахсларга бериш билан боғлиқ бўлган ҳал қилув қарорларини мажбурий равишда ижро қилиш давлат ижрочиси томонидан қоидага кўра, ҳал қилув қарорини ижро қилишга мажбур бўлган шахс яшайдиган жойда амалга оширилади. Ҳал қилув қарорини қабул қилган суд, алоҳида ҳолларда, ФПК 454-моддаси тартибида ҳал қилув қарорини ижро этишни бола турган жойи бўйича амалга оширишни белгилаши мумкин».
7. «Фуқаролик кодексини татбиқ қилишда суд амалиётида вужудга келадиган айрим масалалар тўғрисида» 1999 йил 24 сентябрдаги 16-сонли қарори :
5-бандидаги «ФПК 59-моддасига» деган сўзлар «ФПК 74-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 12-бандининг биринчи хатбошисидаги «владел правопредшественник лица,» деган сўзлар «владел тот, чьим правопреемником является лицо,» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матнининг 16-бандидаги «залога» деган сўз чиқариб ташлансин;
20-банди қуйидаги таҳрирдаги учинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, мажбуриятнинг тарафи ҳаракатларига боғлиқ бўлган ҳолатлар (масалан, қарздорда зарур бўлган пул маблағларининг йўқлиги, унинг вакилларининг ғайриқонуний ҳаракатлари) бартараф қилиб бўлмайдиган куч деб тан олиниши мумкин эмас»;
21-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«ФК 109-моддасининг биринчи ва иккинчи қисмларига мувофиқ тарафлар бундай ҳолда гувоҳларнинг кўрсатувларига асосланишга ҳақли эмас, лекин бу уларни ёзма ва бошқа далиллар келтириш имкониятидан маҳрум қилмайди»;
22-бандининг биринчи жумласи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«ФК 734-моддасига асосан қарз шартномаси қарз берувчининг қарз олувчидан шартномада белгиланган миқдорда ва тартибда фоиз олиш ҳуқуқини назарда тутади»;
23-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Қарз шартномасини тузишда маълум суммани қарзга олиш ҳақидаги тилхатда бир вақтнинг ўзида қарзни қайтаришни таъминлаш учун бирон-бир кўчар ёки кўчмас мулкни гаровга қўйиш ҳақида кўрсатилган ҳолларда судлар бундай битим иштирокчиларининг ҳаракатларига қонун талаб қиладиган шаклга риоя қилмаганлигига нуқтаи назаридан баҳо беришлари лозим (ФК 271-моддаси)»;
26-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«26. Қорақалпоғистон Республикаси фуқаролик ишлари бўйича суди, фуқаролик ишлари бўйича вилоятлар ва Тошкент шаҳар судларига мунтазам равишда судлар томонидан ФК айрим нормаларини кўллаш амалиётини умумлаштириш ва уларни тўғри қўллашни таъминлашга қаратилган чораларни кўриш тавсия этилсин».
8. «Маънавий зарарни қоплаш ҳақидаги қонунларни қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида» 2000 йил 28 апрелдаги 7-сонли қарори :
1-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Маънавий зарарни қоплаш масалалари бир қатор қонун ҳужжатлари, хусусан Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодексининг 112-моддаси, 1996 йил 26 апрелдаги «Истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 22-моддаси, 2014 йил 6 майдаги «Акциядорлик жамиятлари ва акциядорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 113-моддаси, 2012 йил 2 майдаги «Тадбиркорлик фаолияти эркинлигининг кафолатлари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 38-моддаси, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 11, 99, 100, 163, 1021 ва 1022-моддалари, 1998 йил 29 августдаги «Автомобиль транспорти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 19-моддаси ва бошқа қатор қонунлар билан тартибга солинишига эътибор қаратилсин»;
9-бандининг иккинчи хатбошисидаги «ФПКнинг 245-моддасига» деган сўзлар «ФПК 38-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
11-бандининг учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Агар суд муҳокамаси давомида, даъво бўйича жавоб бериши лозим бўлмаган шахсга нисбатан даъво тақдим этилганлиги аниқланса, суд ФПК 46-моддаси талабларига риоя қилган ҳолда ишга дахлдор бўлмаган жавобгарни ишга дахлдор бўлган жавобгар билан алмаштириш ёки бу шахсни қўшимча жавобгар сифатида жалб этишга ҳақли»;
ўзбек тилидаги матни 15-бандининг иккинчи жумласи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Шунга кўра ФК 163-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ маънавий зарарни ундириш ҳақидаги талабларга даъво муддати татбиқ этилмайди»;
17-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«17. Қорақалпоғистон Республикаси фуқаролик ишлари бўйича суди, фуқаролик ишлари бўйича вилоятлар ва Тошкент шаҳар судлари судлар томонидан маънавий зарарни қоплаш тўғрисидаги қонунчилик талабларига қатъий риоя қилишларини таъминлаш ва ушбу тоифадаги ишлар бўйича суд амалиётини мунтазам равишда умумлаштириб борсинлар».
9. «Уй-жой низолари бўйича суд амалиёти ҳақида» 2001 йил 14 сентябрдаги 22-сонли қарори :
2-банди :
тўққизинчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси ФПКнинг 27-бобида» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодексида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матнининг иккинчи ― олтинчи , саккизинчи хатбошиларидаги «споры» деган сўз чиқариб ташлансин;
рус тилидаги матнининг еттинчи хатбошисидаги «жилищные споры» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
11-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«11. Фуқароларни қонунда кўзда тутилган асослар бўйича (Уй-жой кодексининг 71 — 73-моддалари) бошқа уй-жой берган ҳолда уй-жойдан кўчириш тўғрисида даъво аризасини қабул қилишда, судья даъво аризасида уйдан кўчирилаётган фуқароларга тақдим этилаётган уй-жойнинг аниқ манзили кўрсатилганлигини текшириши шарт. Агар даъво аризасида манзил кўрсатилмаган бўлса, бу ҳолат ФПК 195-моддаси биринчи қисмининг 4-бандига мувофиқ даъво аризасини қайтариш ҳақида ажрим чиқариш учун асос бўлади»;
28-бандидаги «Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодексининг 19-моддасига» деган сўзлар «ФПК 275-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
10. «Меҳнат вазифаларини бажариши муносабати билан ходимнинг ҳаёти ва соғлиғига етказилган зарарни қоплашга оид низолар бўйича судлар амалиёти ҳақида» 2003 йил 19 декабрдаги 18-сонли қарори :
рус тилидаги матнининг 1-бандидаги «Положением о порядке формирования и расходования средств внебюджетного Пенсионного фонда, утвержденным постановлением Кабинета Министров от 23 декабря 2000 года № 498» деган сўзлар «Положением о внебюджетном Пенсионном фонде при Министерстве финансов Республики Узбекистан, утвержденным постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 19 февраля 2010 года № 30» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
4-бандидаги «Ўзбекистон Республикаси ФПКнинг 145, 241-моддалари» деган сўзлар «ФПК 33, 34-моддалари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
7-бандининг учинчи хатбошисидаги «ФПК 67-моддасига» деган сўзлар «ФПК 80-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
20-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«20. Қорақалпоғистон Республикаси фуқаролик ишлари бўйича суди, фуқаролик ишлари бўйича вилоятлар ва Тошкент шаҳар судларига мунтазам равишда мазкур тоифадаги ишлар амалиётини умумлаштириб бориш тавсия этилсин».
11. «Якка тартибда қурилган уйга бўлган мулк ҳуқуқи билан боғлиқ низолар бўйича суд амалиёти тўғрисида» 2004 йил 24 сентябрдаги 14-сонли қарори :
3-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Бундай даъволар арз қилинганда, суд Фуқаролик процессуал кодекси (бундан буён матнда ФПК деб юритилади) 194-моддаси биринчи қисмининг 1-бандига асосан аризани қабул қилишни рад этади, агар иш қўзғатилган бўлса, шахсга тегишли давлат органига ушбу талаб билан мурожаат қилиш ҳуқуқини тушунтирган ҳолда ФПК 124-моддасининг 1-бандига асосан иш юритишни тугатади»;
4-банди :
иккинчи хатбошисидаги «Фуқаролик процессуал кодекси 160-моддасининг 7-бандига» деган сўзлар «ФПК 204-моддаси биринчи қисмининг 7-бандига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
учинчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик-процессуал кодексининг 45-моддасига» деган сўзлар «ФПК 49-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
ўзбек тилидаги матнининг 23-бандидаги «ҳамда тугал» деган сўзлар чиқариб ташлансин.
12. «Ер кодексини татбиқ қилишда суд амалиётида вужудга келадиган айрим масалалар тўғрисида» 2006 йил 3 февралдаги 3-сонли қарори :
3-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«3. Судларнинг эътибори, давлат бошқаруви органлари, маъмурий органлар ва уларнинг мансабдор шахсларининг фуқароларнинг ер ҳуқуқий муносабатлари соҳасидаги ҳуқуқларини бузувчи қарорлари ва ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан берилган шикоятлар маъмурий судларга тааллуқли эканлигига қаратилсин»;
4 ва 5-бандлари чиқариб ташлансин;
8-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«8. Ер низолари билан боғлиқ ишларни суд муҳокамасига тайёрлаш босқичида судья ФПК 201, 204-моддаларига мувофиқ низонинг предметига тааллуқли бўлган зарур ҳужжатларни талаб қилиб олиши, ишда иштирок этишга жалб қилиниши лозим бўлган шахслар доирасини аниқлаши лозим»;
9-бандининг иккинчи — саккизинчи хатбошилари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ер участкасига бўлган ҳуқуқни давлат рўйхатига олиш тўғрисидаги гувоҳнома ер участкасига бўлган ҳуқуқни тасдиқловчи ҳужжат ҳисобланади»;
10-бандидаги «ер участкаларига доимий эгалик қилиш ҳуқуқини ёки ундан доимий фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатларида» деган сўзлар «кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларнинг ва уларга доир битимларнинг давлат реестрида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
11-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Биргаликда эгалик қилинадиган ёки фойдаланиладиган ер участкаларини бўлиш ва ундан фойдаланиш тартибини белгилаш, шунингдек ер участкаси чегарасини белгилаш тўғрисидаги низоларни ҳал қилишда суд Ўзбекистон Республикаси Ер кодекси 22-моддасининг тўртинчи қисмига асосан улушларга мутаносиб равишда ер участкасини бўлиш ёки фойдаланиш тартибини белгилаш ҳақидаги давлат ер кадастри ёки ер экспертизаси хулосасидан келиб чиқиши лозим. Биргаликда эгалик қилинадиган ёки фойдаланиладиган ер участкасини тарафларнинг иморатга бўлган эгалик ҳуқуқидаги улушларига мутаносиб равишда ажратиш имконияти бўлмаса, суд илгаридан ўрнатилган ер участкасидан фойдаланиш тартибидан келиб чиқиши лозим»;
20-банди чиқариб ташлансин;
21-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«21. Қорақалпоғистон Республикаси фуқаролик ишлари бўйича суди, фуқаролик ишлари бўйича вилоятлар ва Тошкент шаҳар судларига ер низолари билан боғлиқ ишларни мунтазам равишда умумлаштириб бориш тавсия этилсин».
13. «Суд амалиётида битимларни тартибга солувчи қонунчилик нормаларини татбиқ қилишда вужудга келадиган айрим масалалар тўғрисида» 2006 йил 22 декабрдаги 17-сонли қарори :
11-бандидаги «ФПКнинг 59-моддаси» деган сўзлар «ФПК 74-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
21-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«21. Бир вақтнинг ўзида сотиб олувчининг ҳуқуқини ўтказиш ва олди-сотди шартномасини ҳақиқий эмас деб топиш ҳақида талаблар арз қилинганда, суд арз қилинган талабларга аниқлик киритиши лозим, чунки умумий улушли мулкда бўлган мулкни сотишда олди-сотди шартномаси бўйича сотиб олувчининг ҳуқуқ ва мажбуриятларини ўтказиш тўғрисидаги талаблар имтиёзли сотиб олиш ҳуқуқи бузилганлиги ёки бошқа асослар бўйича шартномани ҳақиқий эмас деб топишни истисно қилади»;
25-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«25. Судларга битимларни тартибга солувчи қонунчиликни қўллаш билан боғлиқ бўлган низолар бўйича ишларни кўриш амалиётини мунтазам равишда умумлаштириб боришлари тавсия қилинсин».
14. «Фуқаролик ишлари бўйича экспертиза тайинлаш, ўтказиш ва эксперт хулосасига баҳо беришда суд амалиётида келиб чиқадиган айрим масалалар ҳақида» 2008 йил 12 декабрдаги 24-сонли қарори :
4-бандининг биринчи хатбошисидаги «Судлар ФПК 84 1 -моддаси мазмунига кўра экспертиза қуйидаги давлат муассасалари тизими, шунингдек бошқа органлар томонидан ўтказилишини назарда тутишлари лозим:» деган сўзлар «Судлар ФПК 58-моддасига кўра, экспертиза қуйидаги давлат муассасалари тизимидаги суд экспертиза муассасалари, шунингдек, бошқа органлар томонидан ўтказилишини назарда тутишлари лозим:» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
5-бандидаги «ФПКнинг 84 1 -моддасига» деган сўзлар «ФПК 58-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
6-банди :
биринчи хатбошисидаги «ФПК 160-модданинг» деган сўзлар «ФПК 204-моддаси биринчи қисмининг» деган сўзлар билан, «ФПКнинг 84 ― 89-моддалари» деган сўзлар «ФПК 95 ― 101-моддалари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
иккинчи хатбошисидаги «ФПК 293-моддаси» деган сўзлар «ФПК 312-моддаси» деган сўзлар билан, «ФПК 296-моддаси» деган сўзлар «ФПК 315-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
8-банди :
биринчи хатбошисидаги «(ФПК 84 — 88-моддалари)» деган сўзлар «(ФПК 95 — 101-моддалари)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
ўн саккизинчи хатбошисидаги «ФПКнинг 192-моддаси» деган сўзлар «ФПК 239-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
12-бандидаги «ФПКнинг 113-моддаси» деган сўзлар «ФПК 135-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
14-бандининг учинчи хатбошисидаги «ФПКнинг 87-моддаси» деган сўзлар «ФПК 59-моддасининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
17-бандининг биринчи хатбошисидаги «ФПК 194-моддасининг 2-қисмига» деган сўзлар «ФПК 96-моддасининг иккинчи қисмига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
20-бандидаги «ФПКнинг 88-моддасига» деган сўзлар «ФПК 98-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
21-бандининг биринчи хатбошисидаги «суд эксперти» деган сўзлар «эксперт» деган сўз билан алмаштирилсин;
22-банди :
биринчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси ФПК 67-моддасининг 4-бандига кўра» деган сўзлар «ФПК 80-моддасининг тўртинчи қисмига кўра» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Суднинг эксперт хулосаси билан келишмаганлиги иш юзасидан қабул қилинган суд ҳужжатида асослантирилиши шарт».
15. «Фуқаролик ишлари бўйича суд харажатларини ундириш амалиёти тўғрисида» 2009 йил 24 ноябрдаги 14-сонли қарори :
3-бандидаги «апелляция, кассация шикоятларидан, суд қарорлари устидан назорат тартибида протест келтириш тўғрисидаги аризалардан» деган сўзлар «суд ҳужжатларига нисбатан апелляция, кассация шикоятлари, назорат тартибидаги шикоятлардан» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
4-бандидаги «Фуқаролик процессуал кодексининг (бундан буён матнда ― ФПК) ўнинчи боби» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодексининг (бундан буён матнда ФПК деб юритилади) ўн учинчи боби» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
6-бандининг иккинчи хатбошисидаги «ФПК 105 ва 106-моддаларига» деган сўзлар «ФПК 129 ва 130-моддаларига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
7-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«7. Судлар шуни назарда тутишлари лозимки, қонунга кўра (СК 337-моддаси) давлат божи қуйидаги ҳолларда умумий асосларда ундирилади:
қарши даъво аризаларидан;
учинчи шахсларнинг ишга мустақил даъво талаблари билан киришганлиги тўғрисидаги аризалардан.
Ишга киришган даъвогарнинг ҳуқуқий ворисидан давлат божи, агар у даъвогар томонидан тўланмаган бўлса, умумий асосларда ундирилади»;
9-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«9. Суд томонидан илгари кўрмасдан қолдирилган такроран берилган ариза бўйича давлат божи қайтадан умумий асосларда тўланади.
Қонун билан аризани қабул қилишни рад этиш ёки қайтаришга асос бўлган шартлар бартараф этилгандан сўнг такроран берилган аризага давлат божи тўланганлиги ҳақидаги дастлабки ҳужжат илова қилинишига йўл қўйилади (СК 337-моддасининг бешинчи ва йигирма иккинчи қисмлари)»;
10-бандининг иккинчи ва учинчи хатбошилари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Агар аризачи қонунга кўра давлат божини тўлашдан озод қилинмаган ва аризада уни тўлашни кечиктириш, бўлиб-бўлиб тўлаш ҳақида илтимоснома мавжуд бўлмаса, шунингдек почта харажатлари тўланмаганда, судья аризани қайтариш ҳақида ажрим чиқариши шарт (ФПК 195-моддаси). Ажримда тўланиши лозим бўлган давлат божи, почта харажатлари суммаси кўрсатилиши ва ушбу камчилик бартараф қилингандан сўнг такроран мурожаат қилиш имконияти мавжудлиги тушунтирилиши шарт.
ФПК 133-моддасининг иккинчи қисми, 193-моддаси мазмунига кўра, судья фуқаролик ишини қўзғатиш босқичида аризачининг илтимосномаси бўйича, уни мулкий аҳволига қараб, давлат божини тўлашни кечиктиришга, бўлиб-бўлиб тўлашга ёки миқдорини камайтиришга ҳақли бўлиб, бу ҳақда аризани иш юритишга қабул қилиш ва иш қўзғатиш ҳақидаги ёхуд аризачининг илтимосномасини қаноатлантириш ҳақидаги алоҳида ажримида кўрсатади. Илтимоснома рад қилинганда, ариза ва унга илова қилинган ҳужжатлар суднинг тегишли ажрими билан аризачига қайтарилади»;
11-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«11. ФПК 133-моддасига асосан ҳам жисмоний, ҳам юридик шахсдан давлат фойдасига ундириладиган суд харажатларини кечиктириш, бўлиб-бўлиб тўлаш ёки миқдорини камайтириш масаласини ҳал қилишда, суд уларнинг бу харажатларни қисман ёки бир йўла тўлашга қурби етмаслиги ҳолатларини тасдиқловчи ҳолатлар мавжудлиги ҳақидаги далилларни (масалан, иш ҳақи (даромади), банкда маблағлари мавжудлиги, унинг эгалигида бўлган мулклар ҳақидаги маълумот, вояга етмаган фарзандлари, бошқа боқимандалари борлиги ва ҳ.к. тўғрисидаги маълумотларни) текшириши лозим»;
12-бандининг биринчи хатбошисидаги «ФПКнинг 108 ва СКнинг 342-моддаларида» деган сўзлар «ФПК 123-моддасининг иккинчи қисми ва СК 342-моддасида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
13-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«13. Судларнинг эътибори қаратилсинки, фуқаролик ишларини кўриш билан боғлиқ чиқимларга:
гувоҳлар, экспертлар, мутахассислар ва таржимонларга тўланиши лозим бўлган суммалар;
жойга бориб кўздан кечириш билан боғлиқ бўлган харажатлар;
ФПК 165-моддасида назарда тутилган ҳолларда жавобгарни қидириш учун қилинган харажатлар;
суд хабарномаларини ва суд ҳужжатларини юбориш билан боғлиқ почта харажатлари;
суд мажлисини видеоконференцалоқа режимида ўтказиш билан боғлиқ харажатлар киради.
Бошқа суд харажатларига (ФПК 132-моддаси биринчи қисмининг 5-банди) суд томонидан оқилона миқдорларда белгиланадиган, ҳақиқатда йўқотилган вақт учун ундириладиган компенсация, вакилнинг ёрдами учун тўланадиган харажатлар ва ҳ.к. киради»;
14-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«14. ФПК 135-моддаси талабларига кўра, ишни кўриш билан боғлиқ чиқимларни тўлаш тарафлар зиммасига юклатилиши сабабли, судларнинг эътибори ишни суд муҳокамасига тайёрлашда тарафлар томонидан уларни тўлашга зарур пул суммаларини суднинг депозит ҳисобига олдиндан киритиш чораларини кўриш лозимлигига қаратилсин.
Суд чиқимларининг тараф (тарафлар) томонидан олдиндан киритилмаганлиги гувоҳни, экспертни, мутахассисни чақириш, жойига бориб кўздан кечириш ҳақида қилинган илтимосномани, агар бу томонларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини, ишнинг ҳақиқий ҳолатларини ҳар томонлама, тўла ва холисона аниқлаш учун зарур бўлса, қаноатлантиришни рад этиш учун асос бўлмайди. Бундай ҳолда ишни кўриш билан боғлиқ сарф қилинган чиқимлар, ФПК 141-моддасида белгиланган қоидалар бўйича суд ҳужжати қабул қилинаётганда ундирилади»;
17-бандининг иккинчи хатбошисидаги «ФПК 114 — 120-моддалари» деган сўзлар «ФПК 136 — 141-моддалари» деган сўзлар билан, «ҳақ тўлаш» деган сўзлар «компенсация тўлаш» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
18-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«18. Давлат божини тўлашдан озод қилинган даъвогар томонидан тақдим этилган даъво тўлиқ ёки қисман қаноатлантирилганда, давлат божи жавобгардан арз қилинган талабларнинг қаноатлантирилган қисмига мутаносиб равишда давлат даромадига ундирилади.
Давлат божини тўлашдан озод қилинган бир неча даъвогарлар томонидан бир неча жавобгарларга нисбатан тақдим этилган даъво тўлиқ ёки қисман қаноатлантирилганда, давлат божи ҳар бир жавобгардан алоҳида, ундан ундирилган суммадан келиб чиққан ҳолда давлат фойдасига ундирилади.
Тушунтирилсинки, даъвогар арз қилган талабларидан воз кечганда у қилган харажатларнинг ўрни жавобгар томонидан қопланмайди.
Давлат божини тўлашдан озод қилинган даъвогар ўз даъво талабларидан улар жавобгар томонидан ихтиёрий равишда тўлиқ ёки қисман қаноатлантирилганлиги оқибатида воз кечганлиги сабабли иш юритиш тугатилган ҳолларда, давлат божи жавобгардан давлат даромадига ундирилади»;
19-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Агар суд томонидан ҳал қилув қарори қабул қилинаётганда даъво баҳоси ошадиган бўлса, давлат божи даъво баҳосининг ошган суммасидан келиб чиққан ҳолда ҳисоблаб чиқилади. Бунда келиб чиққан фарқ давлат фойдасига даъвогардан, даъво тўлиқ қаноатлантирилганда эса, жавобгардан ундирилади»;
21-бандининг биринчи хатбошисидаги «ФПК 105-моддасида» деган сўзлар «ФПК 129-моддасида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
22-бандининг иккинчи хатбошисидаги «уй-жой (квартира) ёки уй-жой қурилиш ширкатидаги пай, башарти ворислар шу уй-жой (квартира)да мерос қолдирувчи билан бирга яшаб келишган, у вафот этган кунга қадар рўйхатдан (пропискадан) ўтишган ва мерос қолдирувчи вафотидан сўнг ҳам яшашни давом эттираётган бўлсалар» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
23-бандидаги «Фуқаролик процессуал кодексининг 214-моддасига» деган сўзлар «ФПК 262-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матни 24-бандининг иккинчи хатбошиси чиқариб ташлансин.
16. «Вакилликка доир фуқаролик процессуал қонунчилиги нормаларининг судлар томонидан қўлланилиши тўғрисида» 2010 йил 14 майдаги 5-сонли қарори :
3-бандидаги «Фуқаролик процессуал кодексининг 50-моддасига мувофиқ» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодексининг (бундан буён матнда ФПК деб юритилади) 65-моддасига мувофиқ» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
4-бандининг биринчи хатбошисидаги «(ФПК 51-моддаси)» деган сўзлар «(ФПК 66-моддаси)» деган сўзлар билан, «(ФПК 52-моддаси)» деган сўзлар «(ФПК 67-моддаси)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
5-банди :
биринчи хатбошисидаги «ФПК 51-моддасида» деган сўзлар «ФПК 66-моддасида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Қонуний вакиллар ҳам, шартнома бўйича вакиллар ҳам вояга етган ва муомалага лаёқатли бўлишлари лозим (ФПК 70-моддаси)»;
6-бандидаги «ФПК 52-моддаси иккинчи қисмининг 2-банди ва Оила кодексининг 57, 58-моддаларига» деган сўзлар «ФПК 67-моддаси иккинчи қисмининг 2-банди ва Оила кодексининг 57, 58-моддаларига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
9-бандидаги «(ФПК 48, 49-моддалари)» деган сўзлар «(ФПК 52, 53-моддалари)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
10-бандидаги «Фуқаролик процессуал кодексининг 41-моддасига» деган сўзлар «ФПК 45-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
11-бандидаги «ФПК 160-моддасига» деган сўзлар «ФПК 204-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
13-банди :
биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Шартнома бўйича (ихтиёрий) вакиллар ишга киришиши учун ҳуқуқ берувчи ҳужжатлар бўлиб ФПК 68-моддасига мувофиқ берилган ва расмийлаштирилган ишончномалар ҳисобланади, адвокатлар, юридик шахс раҳбари бундан мустасно»;
учинчи хатбошисидаги «ФПК 54-моддаси» деган сўзлар «ФПК 69-моддасининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
14-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«14. Судларга тушунтирилсинки, ишга киришиш учун ҳуқуқ берувчи ҳужжатлар шартнома бўйича вакилларга процесс иштирокчисининг фақат ФПК 40-моддасининг биринчи қисмида белгиланган умумий ҳуқуқларини бериб, улар: иш материаллари билан танишиш, улардан кўчирмалар олиш, нусхалар кўчириш, раддия бериш тўғрисида арз қилиш, далиллар тақдим этиш, далилларни текширишда иштирок этиш, ишда иштирок этувчи бошқа шахсларга ва одил судловни амалга оширишга кўмаклашаётган шахсларга саволлар бериш, аризалар бериш, илтимосномалар тақдим этиш, судга оғзаки ва ёзма тушунтиришлар бериш, ишни судда кўриш давомида туғиладиган ҳамма масалалар бўйича ўзларининг важларини баён қилиш, бошқа шахсларнинг арзлари, илтимосномалари, важларига қарши эътироз билдиришдан иборат.
Ишда иштирок этувчи шахслар ФПКда назарда тутилган бошқа процессуал ҳуқуқлардан ҳам фойдаланади»;
15-бандидаги «ФПК 54-моддасига», «ФПК 54-моддасида»деган сўзлар тегишинча «ФПК 69-моддасига», «ФПК 69-моддасида» деган сўзлар билан, «суднинг ҳал қилув қарори (ажрими) устидан шикоят бериш;» деган сўзлар «суд ҳужжати устидан шикоят бериш;» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
16-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«16. Қорақалпоғистон Республикаси фуқаролик ишлари бўйича суди, фуқаролик ишлари бўйича вилоятлар ва Тошкент шаҳар судлари фуқаролик ишлари бўйича вакилликка доир қонунчиликни қўллаш бўйича суд амалиётини мунтазам умумлаштириб боришлари ва мазкур ҳуқуқий институт тўғри қўлланилиши юзасидан тегишли чоралар кўриши лозим»;
17-банди чиқариб ташлансин.
17. «Судлар томонидан мерос ҳуқуқига оид қонунчиликнинг қўлланилиши тўғрисида» 2011 йил 20 июлдаги 05-сонли қарори :
10-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«10. Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, васиятнома ва унинг асосида берилган меросга бўлган ҳуқуқ тўғрисидаги гувоҳнома фақат суднинг ҳал қилув қарори билан ҳақиқий эмас деб топилиши мумкин. Бундай талаблар бўйича суд томонидан келишув битими тасдиқланишига, у қонунга зид бўлиши туфайли (ФПК 169-моддасининг биринчи қисми) йўл қўйилмайди»;
18-бандининг иккинчи хатбошисидаги «Фуқаролик процессуал кодексининг 28-боби қоидаларига биноан» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Маъмурий суд иш ишларини юритиш тўғрисидаги кодексида белгиланган қоидалар бўйича» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
22-бандининг учинчи хатбошисидаги «ФПК 298 ― 300-моддаларида» деган сўзлар «ФПК 327 — 330-моддаларида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
23-банди «хусусий ажримлар» деган сўзлардан кейин «(ФПК 275-моддаси)» деган сўзлар билан тўлдирилсин.
18. «Судлар томонидан никоҳдан ажратишга оид ишлар бўйича қонунчиликни қўллаш амалиёти тўғрисида» 2011 йил 20 июлдаги 06-сонли қарори :
6-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«6. Никоҳдан ажратиш тўғрисидаги даъво аризасини қабул қилишда шуни инобатга олиш лозимки, Оила кодексининг 39-моддасига мувофиқ эр хотинининг розилигисиз унинг ҳомиладорлиги вақтида ва бола туғилганидан сўнг бир йил мобайнида никоҳдан ажратиш тўғрисида иш қўзғатишга, гарчи у туғилиш тўғрисидаги ёзувлар дафтарида боланинг отаси сифатида ёзилмаган бўлса ҳам, ҳақли эмас. Мазкур қоида бола ўлик туғилган ёки бир ёшга тўлмай вафот этган ҳолларга ҳам татбиқ этилади.
Хотиннинг никоҳдан ажратиш тўғрисида иш қўзғатишга розилиги бўлмаган ҳолларда, судья даъво аризасини қабул қилишни рад этади, агар у қабул қилинган бўлса, суд ФПК 122-моддасининг 8-бандига асосан аризани кўрмасдан қолдиради. Никоҳдан ажратиш тўғрисидаги ариза хотиннинг розилиги билан қўзғатилган ишни суд мажлисида кўриш вақтида у никоҳдан ажратишга эътироз билдирганда, шунингдек жавобгарнинг ҳомиладорлиги ва унинг никоҳдан ажратишга розилиги йўқлиги ишни апелляция ёки кассация ва назорат инстанциясида кўриш вақтида маълум бўлганда кўрмасдан қолдирилиши лозим.
Никоҳдан ажратиш ҳақидаги даъво аризасининг кўрмасдан қолдирилиши, агар Оила кодексининг 39-моддасида кўрсатилган ҳолатлар барҳам топган бўлса, такрорий равишда судга никоҳдан ажратиш ҳақида даъво аризаси билан мурожаат қилишга тўсқинлик қилмайди.
Шуни назарда тутиш лозимки, Оила кодексининг 39-моддасида кўрсатилган ҳолатлар мавжудлиги никоҳдан ажратиш тўғрисидаги даъво хотин томонидан қўзғатилишига тўсқинлик қилмайди»;
рус тилидаги матнининг 7-бандидаги «место проживания» деган сўзлар «местожительство» деган сўз билан алмаштирилсин;
10-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«10. Никоҳдан ажратиш тўғрисидаги даъво аризаси ФПК 189 ва 190-моддалари талабларига жавоб бериши керак. Унда, жумладан никоҳ қачон ва қаерда расмийлаштирилганлиги, никоҳдан болалар бор-йўқлиги, уларнинг ёши, эр-хотин ўртасида вояга етмаган болаларни таъминоти ва тарбияси ҳақида келишувга эришилган-эришилмаганлиги, никоҳдан ажратиш сабаблари, никоҳдан ажратиш ҳақидаги даъво билан бирга кўрилиши мумкин бўлган бошқа талаблар кўрсатилади.
Никоҳдан ажратиш ҳақидаги аризага никоҳ тузилганлиги тўғрисидаги гувоҳнома, болалар туғилганлиги тўғрисидаги гувоҳнома нусхалари, эр-хотиннинг ойлик маоши ва ўзга даромадлари ҳақидаги, давлат божи тўланганлиги тўғрисидаги ҳужжатлар, даъво талабларини тасдиқловчи далиллар, шунингдек никоҳдан ажратиш ҳақидаги низо судгача ҳал қилинганлигидан далолат берувчи даъвогарнинг яшаш жойидаги фуқаролар йиғини яраштириш комиссиясининг хулосаси илова қилинади»;
11-бандидаги «ФПК 16-бобида» деган сўзлар «ФПК 21-бобида» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
12-бандининг учинчи хатбошисидаги «(ФПК 156-моддаси)» деган сўзлар «(ФПК 195-моддаси)» деган сўзлар билан, «(ФПК 247-моддаси)» деган сўзлар «(ФПК 200-моддаси)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
14-банди :
иккинчи хатбошисидаги «(ФПК 174, 175-моддалари)» деган сўзлар «(ФПК 221-моддаси)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
учинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;
тўртинчи хатбошиси тегишинча учинчи хатбоши деб ҳисоблансин;
15-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«15. Судларга тушунтирилсинки, Оила кодекси 1-моддасининг иккинчи қисми талабига мувофиқ никоҳдан ажратиш тўғрисидаги ишни кўришда суд оилани сақлаб қолиш юзасидан чоралар кўриши лозим. Шу мақсадда, суд мажлисида оилани сақлаб қолиш мумкинлигини тасдиқловчи ҳолатлар (болалар борлиги, никоҳнинг давомийлиги, оиладаги муносабатларнинг хусусиятлари, вақтинчалик келишмовчилик ва бошқалар) аниқланганда, суд ҳар иккала тарафнинг ёки улардан бирининг илтимосига биноан ёхуд ўз ташаббуси билан никоҳдан ажратиш тўғрисидаги иш кўрилишини кейинга қолдиришга ва Оила кодекси 40-моддасининг иккинчи қисмига мувофиқ эр-хотинга ярашиш учун олти ойгача муҳлат тайинлашга ҳақли. Бунда шуни эътиборга олиш лозимки, Оила кодексининг 218-моддаси талабларини инобатга олган ҳолда ярашиш учун бериладиган муҳлат уч ойдан кам бўлиши самарасиз ҳисобланади. Эр-хотинни яраштириш мақсадида олти ойлик муҳлат ичида ишнинг кўрилиши бир неча марта кейинга қолдирилиши мумкин.
Ишнинг кўрилиши кўрсатилган асос бўйича кейинга қолдирилганда, суд Оила кодексининг 112-моддаси ва ФПК 187-моддасига мувофиқ болалар таъминоти учун алимент ундириш масаласини муҳокама қилишга ҳақли.
Тушунтирилсинки, Оила кодекси 40-моддасининг учинчи қисмига асосан эр-хотинга ярашиш учун муҳлат тайинланган тақдирда, суд уч кундан кечиктирмасдан эр-хотиннинг биргаликдаги яшаш жойидаги фуқаролар йиғинининг яраштириш комиссиясини, агар улар бирга яшамаётган бўлса, уларнинг ҳар бирининг яшаш жойидаги фуқаролар йиғинининг яраштириш комиссиясини ёзма равишда (тарафларнинг фамилияси, исми, отасининг исми, манзили, телефон рақамлари кўрсатилган тегишли хат билан) хабардор қилиши лозим.
Айни вақтда, эр-хотинга ярашиш учун муҳлат тайинлаш ҳақидаги ажримнинг кўчирма нусхаси суд томонидан Ўзбекистон Хотин-қизлар қўмитасининг тегишли туман бўлимларига юборилиши лозим.
Эр-хотинга ярашиш учун муҳлат берилиши муносабати билан ишнинг кўрилишини кейинга қолдириш тўғрисидаги суд ажрими тарафларнинг тушунтиришлари тинглангандан сўнг, зарур ҳолларда эса, бошқа далиллар текширилганидан сўнг алоҳида хонада (маслаҳатхонада) чиқарилади ва ишнинг кейинги ҳаракатланишига тўсқинлик қилмаслиги сабабли унинг устидан шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин эмас (ФПК 400-моддаси).
Суд эр ва хотиннинг ёки улардан бирининг аризасига кўра, ярашиш учун берилган муҳлатни жиддий асослар мавжуд бўлган ҳолларда қисқартиришга ва ишни бу муҳлат тугагунга қадар кўришга ҳақли. Ярашиш учун берилган муҳлатни қисқартириш тўғрисидаги масала суд мажлисида тарафларни хабардор қилган ҳолда ва ажрим чиқариш йўли билан ҳал этилади»;
17-бандидаги «(ФПК 157-моддаси)» деган сўзлар «(ФПК 198-моддаси)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
29-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«29. Никоҳдан ажратиш ёки никоҳдан ажратишни рад қилиш ҳақидаги ҳал қилув қарори қонуний ва суд мажлисида ҳар томонлама текширилган далилларга асосланган бўлиши лозим.
Ҳал қилув қарорининг асослантириш қисмида суд томонидан аниқланган эр-хотин ўртасидаги келишмовчилик сабаблари, суднинг оилани сақлаб қолиш имконияти борлиги ёки унинг узил-кесил барҳам топганлиги тўғрисидаги хулосасига асос бўлган далиллар, суд томонидан у ёки бу далилларни рад этиш учун асос бўлган важлар, шунингдек суд қўлланган моддий ва процессуал ҳуқуқ нормалари кўрсатилади.
Никоҳдан ажратиш ҳақидаги даъвони қаноатлантириш тўғрисидаги ҳал қилув қарорининг хулоса қисми қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
тарафларнинг барча талаблари бўйича, шу жумладан никоҳдан ажратиш ҳақидаги даъво билан биргаликда кўриш учун бирлаштирилган талаблари бўйича ҳам суд хулосаларини;
фуқаролик ҳолатларини қайд этиш дафтарида никоҳдан ажратишни рўйхатдан ўтказиш учун зарур бўлган маълумотлар (никоҳ қайд қилинган сана, далолатнома ёзувининг рақами, никоҳни қайд қилган органнинг номи);
никоҳ тузилганлиги тўғрисидаги гувоҳномага мувофиқ эр-хотиннинг фамилиялари (никоҳга кириш вақтида фамилия ўзгартирилган бўлса, никоҳгача бўлган фамилия ҳам);
эр-хотиннинг ҳар биридан ундирилиши лозим бўлган давлат божи миқдори ҳақида кўрсатма (давлат божи миқдорини белгилашда суд улардан ҳар бирининг моддий аҳволини, оиланинг бузилишида айби даражасини ва бошқа ҳолатларни, жумладан вояга етмаган болалар эр-хотиндан қайси бири билан яшаш учун қолаётганлигини ҳисобга олади);
мол-мулк қиймати ― эр-хотиндан бирига мол-мулк асл ҳолида берилганда»;
33-бандининг иккинчи хатбошисидаги «ФПК 152-моддаси биринчи қисми 1-банди» деган сўзлар «ФПК 194-моддаси биринчи қисмининг 1-банди» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
35-бандининг биринчи хатбошисидаги «(ФПК 152-моддаси биринчи қисми 1-банди)» деган сўзлар «(ФПК 194-моддаси биринчи қисмининг 1-банди)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
37-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«37. Қорақалпоғистон Республикаси фуқаролик ишлари бўйича суди, фуқаролик ишлари бўйича вилоятлар ва Тошкент шаҳар судлари никоҳдан ажратишга доир ишлар бўйича суд амалиётини мунтазам равишда умумлаштириб боришлари ва мазкур тоифадаги ишлар бўйича қонунчиликни қўллашда йўл қўйилган суд хатоларининг олдини олиш юзасидан зарур чоралар кўришлари лозим».
19. «Судлар томонидан оталикни белгилашга оид ишларни кўришда қонунчиликнинг қўлланилиши тўғрисида» 2011 йил 25 ноябрдаги 08-сонли қарори :
2-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ўзаро никоҳда бўлмаган ота-онадан бола туғилган тақдирда, ота-онанинг биргаликдаги аризаси ёки бола отасининг аризаси бўлмаса, Оила кодексининг 61-моддасида кўрсатилган ҳолларда оталик суд тартибида белгиланади»;
4-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«4. Оила кодексининг 72-моддасига кўра, никоҳда бўлмаган вояга етмаган ота-онадан бола туғилган ҳолда улар ўн олти ёшга тўлганларидан сўнг оталикни белгилаш тўғрисида мустақил равишда талаб қўйишга ҳақлидирлар. Шу муносабат билан суд кўрсатилган шахсларнинг оталикни белгилаш тўғрисидаги аризасини Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодекси (бундан буён матнда ФПК деб юритилади) 195-моддаси биринчи қисмининг 1-бандига асосан қайтаришга ҳақли эмас.
Оталикни белгилаш тўғрисидаги иш бўйича тараф вояга етмаган шахс бўлса, суд унинг ҳуқуқлари ва қонун билан қўриқланадиган манфаатлари ҳимоясини таъминлаш мақсадида унинг ота-онаси, фарзандликка олувчилари ёки васийсини қонуний вакил сифатида ишда иштирок этишга жалб этиши шарт (ФПК 42-моддасининг иккинчи қисми)»;
6-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«6. Судлар шуни назарда тутиши лозимки, қонунда мазкур тоифа ишлар бўйича даъво муддати назарда тутилмаган бўлиб, оталик бола туғилганидан сўнг исталган вақтда белгиланиши мумкин. Бунда шуни эътиборга олиш керакки, Оила кодекси 62-моддасининг иккинчи қисми мазмунига кўра, ўн саккиз ёшга тўлган болага нисбатан оталик фақат унинг розилиги билан, агар у муомалага лаёқатсиз деб топилган бўлса, унинг васийси ёки васийлик ва ҳомийлик органининг розилиги билан белгиланилишига йўл қўйилади.
Ўн олти ёшга тўлган вояга етмаган тўла муомалага лаёқатли деб эълон қилинганда (эмансипация), бундай вояга етмаганга нисбатан ҳам фақат унинг розилиги билан оталик белгиланилишига йўл қўйилади»;
7-банди :
биринчи хатбошиси чиқариб ташлансин;
иккинчи ва учинчи хатбошилари тегишинча биринчи ва иккинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;
10-бандидаги «(хатлар, ижтимоий тармоқлардаги ёзишмалар, телеграммалар, фотосуратлар, анкеталар, турли инстанцияларга ёзилган аризалар),» деган сўзлар «(хатлар, телеграммалар, фотосуратлар, анкеталар, турли инстанцияларга ёзилган аризалар, аудио-, видеоёзувлар, экспертлар хулосаси),» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
11-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«11. Суд ФПК 15-моддаси талабларига мувофиқ ишнинг ҳақиқий ҳолатларини, тарафларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини ҳар тарафлама, тўлиқ ва холисона аниқлаш учун даъвогар томонидан келтирилган Оила кодексининг 62-моддасида назарда тутилган у ёки бу ҳолатлардан қатъи назар, ушбу қонун нормасида назарда тутилган эътиборга молик бошқа ҳолатлар мавжуд бўлган-бўлмаганлигини аниқлаши шарт»;
12-банди :
биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ишни суд муҳокамасига тайёрлаш жараёнида судья низони тарафларнинг ўзаро розилиги бўйича ҳал этиш имкониятини аниқлаши, зарур ҳолларда, Оила кодексининг 62-моддасида назарда тутилган ҳолатларни тасдиқловчи далилларни талаб қилиб олиши лозим»;
учинчи хатбошисидаги «ФПК 100-моддасининг» деган сўзлар «ФПК 124-моддасининг» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
13-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«13. Жавобгар томонидан оталик суд мажлисида тан олинганда, суд ФПК 44, 226-моддаларига мувофиқ даъво тан олинганлигини қабул қилиш масаласини муҳокама қилиши ва у қабул қилинганда, иш ҳолатларини мазмунан текширмасдан, оталикни белгилаш тўғрисида ҳал қилув қарори чиқариши лозим.
Судларнинг эътибори жавобгарнинг даъвони тан олганлиги, ишга қўшиб қўйиладиган, суднинг номига йўлланган ёзма аризада ифодаланган бўлиши ва суд мажлиси баённомасида кўрсатилиши шарт эканлигига қаратилсин.
Оталикни белгилаш шартлари, тартиби ва ҳуқуқий оқибатлари қонун билан белгиланганлиги сабабли, суд бундай иш бўйича келишув битимини тасдиқлашга ҳақли эмас»;
15-бандидаги «ФПК 67-моддасига» деган сўзлар «ФПК 80-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
16-бандининг иккинчи хатбошисидаги «ФПК 282-моддаси» деган сўзлар «ФПК 122-моддасининг 7-банди» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
19-бандидаги «(ФПК 10-моддаси иккинчи қисми)» деган сўзлар «(ФПК 12-моддасининг учинчи қисми)» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
21-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«21. Ўзбекистон Республикаси Олий суди фуқаролик ишлари бўйича судлов ҳайъати, Қорақалпоғистон Республикаси фуқаролик ишлари бўйича суди, фуқаролик ишлари бўйича вилоятлар ва Тошкент шаҳар судлари қонун бузилишига йўл қўймаслик чораларини кўрган ҳолда оталикни белгилаш ҳақидаги ишлар бўйича суд амалиётини вақти-вақти билан умумлаштириб борсинлар».
20. «Фуқаролик ва жиноят ишлари бўйича суд ишларини юритиш соҳасида халқаро ҳамкорликнинг айрим масалалари тўғрисида» 2012 йил 25 майдаги 06-сонли қарори :
3-бандининг биринчи хатбошисидаги «ФПК 3, 12, 390-моддалари» деган сўзлар «ФПК 1-моддасининг учинчи қисми, 14, 363-моддалари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
4-банди :
биринчи хатбошисидаги «ФПК 390-моддаси» деган сўзлар «ФПК 363-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
иккинчи хатбошисидаги «Миллий» деган сўз «Давлат» деган сўз билан алмаштирилсин;
рус тилидаги матнининг 5-бандидаги «допроса истца» деган сўзлар «опроса истца» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
6-банди :
иккинчи хатбошисидаги «умумий юрисдикция судлари томонидан» деган сўзлар «фуқаролик ва жиноят ишлари бўйича судлар томонидан» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
учинчи хатбошисидаги «Миллий» деган сўз «Давлат» деган сўз билан алмаштирилсин;
10-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«10. Халқаро ҳуқуқ нормалари ва ЖПК 600-моддасига мувофиқ хорижий давлат томонидан Ўзбекистон Республикасига ушлаб берилган шахс фақат ушлаб берилгунига қадар ўзи содир этган ва фақат бунга уни ушлаб берган давлат розилиги олинган жиноятлар учун жавобгарликка тортилиши ва жазоланиши мумкин.
Агар ишни кўриш пайтида судланувчига нисбатан Жиноят кодекси 59-моддасининг саккизинчи қисми ёки 60-моддаси қоидаларига мувофиқ жазо тайинлаш учун асослар аниқланса ва бунга хорижий давлат ваколатли органининг розилиги олинмаган бўлса, суд ЖПК 418 ва 481-моддалари тартибида ишнинг муҳокамасини кейинга қолдиради ва материалларни мазкур масалани ҳал этиш учун прокурорга юборади.
Айни пайтда шуни назарда тутиш лозимки, судланувчининг ҳаракатларини Жиноят кодексининг енгилроқ жазони назарда тутувчи моддасига (моддаси қисмига) қайта квалификация қилиш учун, агар халқаро шартномада бошқа ҳолат назарда тутилмаган бўлса, хорижий давлат ваколатли органининг розилиги талаб этилмайди»;
15-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«15. Тушунтирилсинки, судларнинг хорижий давлат ваколатли органлари билан фуқаролик иши бўйича ўзаро ҳамкорлик тартиби ФПК III бўлими нормалари билан тартибга солинган»;
16-бандидаги «Ўзбекистон Республикаси Олий суди» деган сўзлар «Ўзбекистон Республикаси Судьялар олий кенгаши» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
18-бандидаги «Олий судлари» деган сўзлар «судлари» деган сўз билан алмаштирилсин.
21. «Судлар томонидан фарзандликка олиш ҳақидаги ишлар бўйича қонунчиликни қўллаш амалиёти тўғрисида» 2013 йил 11 декабрдаги 21-сонли қарори :
1-бандидаги «бола манфаатлари» деган сўзлар «бола ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
2-бандининг иккинчи хатбошисидаги «Олий» деган сўз чиқариб ташлансин;
3-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«3. Фарзандликка олиш ҳақидаги ишлар суд томонидан алоҳида иш юритиш тартибида кўрилади ва аризанинг мазмуни ФПК 189-моддасида назарда тутилган талаблар билан бирга ФПК 299-моддаси талабларига мос келиши лозим»;
4-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«4. Аризани иш юритишга қабул қилиш ёки қайтариш масаласини ҳал қилишда (ФПК 193 ва 195-моддалари) суд аризанинг ФПК 299 ва 300-моддаларига мувофиқлигини текшириши лозим»;
5-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«5. Судларнинг эътибори, мазкур тоифадаги ишларни суд муҳокамасига тайёрлаш, ФПК 301-моддаси талабларига мувофиқ амалга оширилишига қаратилсин.
Ишни суд муҳокамасига тайёрлаш вақтида судья, боланинг манфаатларидан келиб чиқиб, фарзандликка олинаётган боланинг ота-онасини (отаси ёки онасини) ишда иштирок этиш учун жалб қилиш масаласини ҳал қилиши лозим.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2014 йил 22 сентябрдаги 269-сонли қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасида васийлик ва ҳомийлик тўғрисидаги низомга (бундан буён матнда Низом деб юритилади) мувофиқ ўн саккиз ёшга тўлмаган шахсларга нисбатан васийлик ва ҳомийлик функцияларининг амалга оширилиши халқ таълими муассасалари васийлик ва ҳомийлик бўлимлари зиммасига юклатилганлигини инобатга олиб, фарзандликка олишнинг асослилиги ва фарзандликка олинаётган боланинг манфаатларига мувофиқлиги тўғрисидаги хулосани судга тақдим этиш мажбурияти айнан шу органнинг зиммасига юклатилишини назарда тутиш лозим.
Бундай хулосани тақдим этиш мажбурияти суднинг ажрими билан қатъий равишда фарзандликка олинаётган боланинг айнан яшаш (турар) жойидаги васийлик ва ҳомийлик органи зиммасига юклатилади (ФПК 301-моддасининг биринчи қисми).
Судлар хулосанинг Низом талабларига мувофиқлиги, хусусан, унинг ваколатли органлар (шахслар) томонидан берилган-берилмаганлиги, тегишли имзолар ва муҳрлар билан тасдиқланган-тасдиқланмаганлиги, хулосага ФПК 301-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган ҳужжатлар илова қилинган-қилинмаганлиги масаласига алоҳида эътибор қаратиши лозим.
Агар васийлик ва ҳомийлик органи хулосасига барча тегишли ҳужжатлар илова қилинмаган ёхуд хулоса ёки ҳужжатлар уларга қўйилган талабларга жавоб бермайдиган бўлса, суд тегишли хулоса ва ҳужжатларни талаб қилиб олиши лозим.
Назарда тутиш керакки, фарзандликка олинувчининг соғлиғи ҳолати тиббий муассаса ёки врачнинг маълумотномаси билан эмас, балки соғлиқни сақлаш бошқармасининг, таркибида педиатр, невропатолог, хирург (ортопед-травматолог), офтальмолог, отоларинголог, логопеддан иборат тиббий эксперт комиссиясининг фарзандликка олинаётган боланинг соғлиги ҳолати, жисмоний ва ақлий ривожланиши тўғрисидаги тиббий хулосаси билан тасдиқланиши лозим»;
6-бандининг иккинчи — бешинчи хатбошилари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Оила кодексининг 155-моддасига кўра, ўн ёшга тўлган болани фарзандликка олишда васийлик ва ҳомийлик органи ёки ишни кўриш давомида суд томонидан аниқланадиган унинг розилиги талаб этилишини инобатга олиб, суд боланинг ўзини судда иштирок этиш учун жалб қилишга ҳақли.
Суд Оила кодексининг 68-моддаси талабларига мувофиқ бола ўзини фарзандликка олиниши масаласида ўз фикрини шакллантириш ва баён қилишга қодир деган хулосага келса, суд мажлисида ўн ёшга тўлмаган болани ҳам сўроқ қилиши мумкин. Боланинг судда иштирок этиши унга нохуш таъсир этиши мумкин деб ҳисоблашга асослар мавжуд бўлган ҳолда, суд ушбу масала бўйича васийлик ва ҳомийлик органининг фикрини аниқлаши лозим.
Агар ўн ёшга тўлган бола соғлиғи ҳолатига кўра, суд мажлисига кела олмаса (масалан, бола болаликдан ногирон, ҳаракатланиш имконияти чекланган бўлса ва ҳ.к.), суд боланинг манфаатларидан келиб чиқиб, унинг фарзандликка олиш бўйича фикрини унинг яшаш (турар) жойи бўйича аниқлаши мумкин.
Агар фарзандликка олиш ҳақидаги ариза берилгунга қадар бола фарзандликка олувчилар (фарзандликка олувчи)нинг оиласида тарбияланаётган бўлса ва уларни (уни) ўз ота-онаси деб тан оладиган бўлса, суд ишни ўн ёшга тўлган боланинг иштирокисиз кўришга ҳақли (Оила кодексининг 156-моддаси)»;
13-банди :
қуйидаги мазмундаги саккизинчи хатбоши билан тўлдирилсин:
«Бунда суд ўз ташаббуси билан фарзандликка олувчи (фарзандликка олувчилар)нинг судланганлик ҳолати ҳақида ваколатли давлат органидан маълумотнома талаб қилиб олади»;
саккизинчи хатбошиси тегишинча тўққизинчи хатбоши деб ҳисоблансин;
14-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Шу сабабли суд Оила кодекси 151-моддасининг тўртинчи қисмига мувофиқ фарзандликка олинаётган боланинг ака-укалари ва опа-сингиллари борлигини, шунингдек ишни кўриш вақтида уларни фарзандликка олиш учун асослар мавжуд ёки мавжуд эмаслигини, улар турли шахслар томонидан фарзандликка олинаётганда эса, бу уларнинг манфаатларига зид келиш-келмаслигини аниқлаши керак»;
17-бандининг учинчи хатбошисидаги «ФПК 285 3 -моддасининг 3-қисми» деган сўзлар «ФПК 300-моддасининг учинчи қисми» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
22-бандининг биринчи хатбошисидаги охирги жумла чиқариб ташлансин;
24-бандидаги «ФПК 220-моддаси 1-қисмининг 3-бандига кўра» деган сўзлар «ФПК 267-моддаси биринчи қисмининг 3-бандига кўра» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
29-бандидаги «ФПК 141-142 ҳамда 285-1-моддалари» деган сўзлар «ФПК 28, 29 ҳамда 298-моддалари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
33-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«33. Судларга тушунтирилсинки, фарзандликка олиш тўғрисидаги ариза қаноатлантирилганда, фарзандликка олувчилар (олувчи) ва фарзандликка олинаётган боланинг ўзаро ҳуқуқ ва мажбуриятлари фарзандликка олинган боланинг туғилишини қайд этиш дафтарига зарур ўзгартиришлар киритилган кундан эътиборан белгиланади.
Шу сабабли судлар фарзандликка олинаётган бола манфаатларидан келиб чиққан ҳолда ФПК 303-моддасининг бешинчи қисмига асосан фарзандликка олиш, фарзандликка олишни ҳақиқий эмас деб топиш ёки бекор қилиш тўғрисидаги ҳал қилув қарори қонуний кучга кирган кундан бошлаб уч кун ичида ҳал қилув қарорининг хулоса қисмини фарзандликка олинаётган боланинг туғилганлиги қайд қилинган жойдаги фуқаролик ҳолати далолатномаларини қайд этиш органига юбориши шарт.
Фарзандликка олинаётган боланинг туғилганлиги Ўзбекистон Республикасидан ташқарида қайд этилган ҳолларда, суд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2016 йил 14 ноябрдаги 387-сонли қарори билан тасдиқланган Фуқаролик ҳолати далолатномаларини қайд этиш қоидаларига мувофиқ ҳал қилув қарорининг хулоса қисмини фарзандликка олувчининг яшаш жойидаги фуқаролик ҳолати далолатномаларини қайд этиш органига юборади»;
34-бандидаги «ФПК 19-моддасига» деган сўзлар «ФПК 275-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
22. «Шахсни ғайриихтиёрий тартибда психиатрия стационарига ҳамда сил касаллигига қарши кураш муассасасининг ихтисослаштирилган бўлимига ётқизиш ёки унинг ушбу муассасаларда ётиши муддатини узайтириш билан боғлиқ фуқаролик ишлари бўйича суд амалиёти ҳақида» 2015 йил 18 сентябрдаги 14-сонли қарори :
3-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«3. Шахсни ғайриихтиёрий тартибда психиатрия стационарига, сил касаллигига қарши кураш муассасасининг ихтисослаштирилган бўлимига ётқизиш ёки ётиши муддатини узайтириш ҳақидаги ишлар, суд томонидан алоҳида иш юритиш тартибида кўриладиган ишларга киради»;
4-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«4. Судларнинг эътибори, шахсни ғайриихтиёрий тартибда психиатрия стационарига ётқизиш тўғрисидаги ёки унинг стационарда ётиши муддатини узайтириш тўғрисидаги ишлар психиатрия муассасаси жойлашган ердаги суднинг судловига тааллуқли эканлигига қаратилсин (ФПК 317-моддасининг учинчи қисми)»;
5-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«5. Шахсни психиатрия стационарига ётқизиш тўғрисидаги ёки унинг стационарда ётиши муддатини узайтириш тўғрисидаги аризада «Психиатрия ёрдами тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикасининг Қонунида кўрсатилган асослар кўрсатилиши керак.
Аризага шифокор психиатрлардан иборат комиссиянинг шахсни психиатрия стационарига ётқизиш зарурлиги ёхуд шахснинг психиатрия стационарида бундан кейин бўлиши зарурлиги тўғрисидаги асослантирилган хулосаси илова қилиниши лозим.
Суд аризани қабул қилиш билан бир пайтда аризани судда кўриб чиқиш учун зарур бўлган муддатда шахснинг психиатрия стационарида бўлиб туриши масаласини ҳал этади (ФПК 317-моддасининг тўртинчи қисми)»;
6-банди :
биринчи хатбошиси «ишлар» сўзидан кейин «ўн кунлик муддатда» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
иккинчи хатбошисидаги «ФПК 297 2 -моддасининг иккинчи қисмига» деган сўзлар «ФПК 318-моддасининг иккинчи қисмига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
еттинчи хатбошисидаги «ФПКнинг 203 — 206, 219, 297 3 -моддаларига асосан ҳал қилув қарори чиқаради» деган сўзлар «ФПК 249 — 253, 319-моддаларига асосан ҳал қилув қарори қабул қилади» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
9-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«9. Шахсни ғайриихтиёрий тартибда сил касаллигига қарши кураш муассасасининг ихтисослаштирилган бўлимига ётқизиш ёки унинг ушбу муассасада ётиши муддатини узайтириш тўғрисидаги ишлар мазкур шахс диспансер ҳисобида турган ёки даволанаётган сил касаллигига қарши кураш муассасаси жойлашган ердаги ёки унинг яшаш (турар) жойидаги суднинг судловига тааллуқлидир»;
10-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«10. Сил касаллигининг юқумли шаклига чалинган шахсни сил касаллигига қарши кураш муассасасининг ихтисослаштирилган бўлимига ғайриихтиёрий тартибда ётқизиш тўғрисидаги ариза ушбу муассаса тиббий комиссиясининг ғайриихтиёрий тартибда ётқизиш зарурлиги ҳақидаги хулосаси қабул қилинган кундан эътиборан бир сутка ичида берилади.
Даволаш муддати аризага илова қилинаётган хулосада кўрсатилиши шарт.
Судларга тушунтирилсинки, шахсни психиатрия стационарига ётқизиш тўғрисидаги ёки унинг стационарда ётиши муддатини узайтириш тўғрисидаги аризани кўриш учун қонунда белгиланган ўн кунлик муддат ҳамда шахсни сил касаллигига қарши кураш муассасасининг ихтисослаштирилган бўлимига ғайриихтиёрий тартибда ётқизиш ҳақидаги ёки унинг ушбу муассасада ётиши муддатини узайтириш тўғрисидаги аризани кўриш учун қонунда белгиланган уч кунлик муддат ариза иш юритишга қабул қилинган ва иш қўзғатилган кундан бошлаб ҳисобланади»;
11-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«11. Сил касаллигининг юқумли шаклига чалинган шахснинг сил касаллигига қарши кураш муассасасининг ихтисослаштирилган бўлимида ғайриихтиёрий тартибда ётиши муддатини узайтириш тўғрисидаги ариза шахс даволанишда бўлган муассаса тиббий комиссиясининг шахснинг ушбу муассасада ётиши муддатини узайтириш зарурлиги ҳақидаги хулосаси асосида берилади. Аризага илова қилиниши лозим бўлган хулосада даволаш ўтказиладиган муддат кўрсатилади»;
12-банди :
биринчи хатбошиси «иштирокида» сўзидан кейин «уч кунлик муддат ичида» деган сўзлар билан тўлдирилсин;
учинчи хатбошисидаги «ФПК 297 6 -моддасининг 2-қисми» деган сўзлар «ФПК 322-моддасининг иккинчи қисми» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
13-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«13. «Фуқаролар соғлиғини сақлаш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 24-моддасида кўрсатиб ўтилган беморнинг ҳуқуқларидан келиб чиқиб, шахсни ғайриихтиёрий тартибда психиатрия стационарига ҳамда сил касаллигига қарши кураш муассасасининг ихтисослаштирилган бўлимига ётқизиш ёки унинг ушбу муассасаларда ётиши муддатини узайтириш билан боғлиқ фуқаролик ишлари ёпиқ суд мажлисида кўрилади.
ФПК 266-моддасининг 5-бандига мувофиқ судлар томонидан шахсни ғайриихтиёрий тартибда сил касаллигига қарши кураш муассасасининг ихтисослаштирилган бўлимига ётқизиш ёки унинг ушбу муассасада ётиши муддатини узайтириш тўғрисидаги аризани қаноатлантириш ҳақидаги ҳал қилув қарори дарҳол ижрога қаратилиши лозим.
Суднинг ҳал қилув қарори устидан психиатрия стационарига жойлаштирилган шахс, унинг вакили, тегишлича психиатрия муассасаси ёхуд сил касаллигига қарши кураш муассасасининг раҳбари шикоят қилиши, прокурор протест келтириши мумкин.
Судларга тушунтирилсинки, шахсни ғайриихтиёрий тартибда психиатрия стационарига ҳамда сил касаллигига қарши кураш муассасасининг ихтисослаштирилган бўлимига ётқизиш ёки унинг ушбу муассасаларда ётиши муддатини узайтириш билан боғлиқ фуқаролик ишлари бўйича суд харажатлари аризачидан ундирилмайди»;
14-бандидаги «бу борада аниқланган қонунбузилиши ҳолатларига ҳар доим ҳам ФПКнинг 19-моддасига асосан муносабат билдириб бориш чорасини кўришлари лозим» деган сўзлар «ишларни кўришда аниқланган қонун бузилиши ҳолларига хусусий ажрим чиқариш орқали (ФПК 275-моддаси) муносабат билдиришлари лозим» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
23. «Судлар томонидан вояга етмаган ва вояга етган меҳнатга лаёқатсиз болалар таъминоти учун алимент ундиришга оид ишлар бўйича қонунчиликни қўллаш амалиёти тўғрисида» 2016 йил 29 июлдаги 11-сонли қарори :
2-бандининг иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Бундай мурожаатлар ФПК 171-моддаси 4-банди, 172-моддаси тартибида суд буйруғи бериш тўғрисида ариза кўринишида ёки ФПК 188 — 190-моддаларига риоя қилган ҳолда 182-моддасига мувофиқ даъво ишларини юритиш тартибида берилад»;
5-бандидаги «ФПКнинг 241-моддаси 3-қисмига» деган сўзлар «ФПК 34-моддасининг учинчи қисмига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
6-банди :
биринчи хатбошисидаги «суд буйруғи чиқариш» деган сўзлар «суд буйруғини бериш» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
иккинчи хатбошисидаги «ФПКнинг 105-моддаси» деган сўзлар «ФПК 129-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
7-бандидаги «ФПКнинг 238 2 -моддаси 3-бандига» деган сўзлар «ФПК 171-моддасининг 4-бандига» деган сўзлар билан, «ФПКнинг 238 7 -моддасига» деган сўзлар «ФПК 177-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
8-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«8. Судларга тушунтирилсинки, Оила кодексининг 99-моддасига мувофиқ вояга етмаган болаларга алимент ундиришда алимент миқдорини ота-онанинг ҳар ойдаги иш ҳақи ва (ёки) бошқа даромадининг муайян (1/4, 1/3, 1/2) қисми миқдорида белгиланади.
Ушбу тўловлар миқдори тарафларнинг моддий ёки оилавий аҳволини ва бошқа эътиборга сазовор ҳолатларни ҳисобга олган ҳолда ўзгартирилиши (камайтирилиши ёки кўпайтирилиши) мумкин. Мазкур ҳолатда ҳам у фоизда эмас, иш ҳақи ва (ёки) бошқа даромаднинг муайян қисми меъёрида белгиланиши лозим»;
13-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«13. Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, неустойка тўлаш мажбурияти (Оила кодекси 142-моддасининг иккинчи қисми) алимент агар суд ҳужжатига асосан ундирилган бўлса вужудга келади. Алимент тўлаш бўйича келишув бажарилмаган ҳолларда, жавобгарлик Фуқаролик кодексининг 327-моддасига асосан юзага келади.
Судларга тушунтирилсинки, алимент ундириш тўғрисидаги суд ҳужжати ижроси жараёнида алимент бўйича қарз вужудга келиши сабабли неустойка миқдорини ҳисоблаш ва ундириш давлат ижрочилари томонидан амалга оширилади. Алимент тўлаш тўғрисида келишув бажарилмаган, алимент бўйича қарз вужудга келган тақдирда эса, алимент ундирувчи банк фоизларини ундириш юзасидан судга даъво билан мурожаат этишга ҳақли»;
15-бандидаги «суд қарорига (буйруғига)» деган сўзлар «суд ҳужжати» деган сўзлар билан, «ФПКнинг 216-моддаси» деган сўзлар «ФПК 454-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
16-бандидаги «ФПКнинг 238 10 -моддаси» деган сўзлар «ФПК 181-моддаси» деган сўзлар билан, «ФПКнинг 238 11 -моддаси» деган сўзлар «ФПК 177-моддаси» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
18-бандидаги «ФПКнинг 145-моддасига кўра» деган сўзлар «ФПК 33-моддасига кўра» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
19-бандидаги «суднинг бир неча қарорлар» деган сўзлар «суднинг бир неча ҳужжатлари» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
23-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«23. Судларнинг эътибори, алимент ундириш ҳақидаги иш бўйича даъвогарнинг даъводан воз кечиши ёки тарафлар келишув битими тузиши муносабати билан иш юритиш тугатилишига, агар бу боланинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига зид бўлмаса, йўл қўйилади. Ҳолат ўзгарганда, даъвогарнинг алимент ундириш тўғрисидаги талаб билан судга қайта мурожаат қилиши истисно этилмайди.
Суд ҳужжатларига биноан алимент ундирилиши юклатилган шахс томонидан жами бўлиб икки ойдан ортиқ муддат мобайнида алимент тўламаслик ҳолати аниқланса, суд жиноят ишини қўзғатиш масаласини ҳал қилиш учун тегишли материалларни илова қилган ҳолда бу ҳақда прокурорга хабар қилиши шарт (ФПК 275-моддасининг бешинчи қисми).»
24-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«24. Қорақалпоғистон Республикаси фуқаролик ишлари бўйича суди, вилоят ва Тошкент шаҳар судлари ушбу тоифадаги ишлар бўйича суд амалиётини мунтазам равишда умумлаштириб бориш, уларни қонун билан белгиланган муддатларда кўриш ва суд ҳужжатларини ўз вақтида ижрога қаратишга қаратилган чораларни кўрсин».
24. «Давлат пенсия таъминоти билан боғлиқ ишлар бўйича суд амалиёти тўғрисида» 2017 йил 29 ноябрдаги 44-сонли қарори :
1-бандидаги «шунингдек» деган сўз чиқариб ташлансин;
6-бандидаги «Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодексининг 31-моддасига» деган сўзлар «Фуқаролик процессуал кодексининг 26-моддасига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
8 , 9 , 11 , 14 , 16 ва 17-бандларидаги «низоларни кўриш» деган сўзлар «низоларни ҳал қилиш» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
10-банди :
иккинчи хатбошиси чиқариб ташлансин;
учинчи хатбошиси тегишинча иккинчи хатбоши деб ҳисоблансин;
13-бандидаги «ходимнинг меҳнат фаолияти даврини иш стажига қўшмаслик билан боғлиқ низоларни кўришда» деган сўзлар «ходимнинг меҳнат фаолияти даврини иш стажига қўшмаслик ҳақидаги низоларни ҳал қилишда» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
15-банди :
биринчи хатбошисидаги «Судлар бу Келишув Ўзбекистон Республикаси учун 1996 йил 18 июлдан кучга кирганлигини назарда тутиши лозим» деган сўзлар чиқариб ташлансин;
иккинчи хатбошисидаги «низоларни кўришда» деган сўзлар «низоларни ҳал қилишда» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
20-банди :
биринчи хатбошисидаги «низоларни кўришда» деган сўзлар «низоларни ҳал қилишда» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Шуни назарда тутиш лозимки, Фуқаролик процессуал кодексининг 74-моддасига кўра, гувоҳлар кўрсатмалари ишнинг характерини белгиловчи хусусиятларини (муайян шароитдаги ишлар) тасдиқловчи ва муддатидан илгари ёшга доир пенсия тайинланишига таъсир қиладиган тегишли далил бўла олмайди. Бу ҳолатлар Фуқаролик процессуал кодексининг 71-моддасида кўрсатилган ўзга далиллар билан тасдиқланиши мумкин (масалан, буйруқлар, ҳисоб-китоблар, нарядлар, мансаб вазифалари ва ҳ.к.)»;
22-бандининг тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1994 йил 12 майдаги 250-сонли қарори билан тасдиқланган имтиёзли шартлар асосида пенсия олиш ҳуқуқини берувчи ишлаб чиқариш, корхона, ишлар, касблар, мансаблар ва кўрсаткичларнинг 1, 2, 3-сонли Рўйхатларидан чиқарилган касблар Пенсия жамғармаси бўлимининг ёшга доир имтиёзли шартларда пенсия тайинлашни рад этиш, худди шунингдек, қонун билан назарда тутилган бошқа имтиёзларни чиқариш билан боғлиқ ишларни кўриш ва ҳал қилишда Фуқаролик кодекси 4-моддасининг учинчи қисми талабларига риоя этиш зарур. Ушбу Қонун нормасига кўра, фуқаролик қонун ҳужжати амалга киритилгунига қадар вужудга келган муносабатлар бўйича бу қонун ҳужжати у амалга киритилганидан кейин вужудга келган ҳуқуқ ва мажбуриятларга нисбатан қўлланилади»;
24-бандининг биринчи хатбошисидаги «Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодекси 283-моддасининг 6-бандига асосан» деган сўзлар «Фуқаролик процессуал кодекси 295-моддаси иккинчи қисмининг 6-бандига мувофиқ» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
31-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«31. Судлар ишларни кўришда фуқароларнинг пенсия ва нафақа олиш ҳуқуқларининг бузилиши, шунингдек пенсия ва нафақа тайинлаш учун зарур бўлган нотўғри архив ва бошқа маълумотларни тақдим этиш факти аниқланган ҳар бир ҳолатга хусусий ажрим чиқариш билан (ФПК 275-моддаси) муносабат билдириши шарт»;
32-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«32. Қорақалпоғистон Республикаси фуқаролик ишлари бўйича суди, фуқаролик ишлари бўйича вилоятлар ва Тошкент шаҳар судлари, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маъмурий судлари мунтазам равишда фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти ҳақидаги қонун ҳужжатларини қўллаш бўйича суд амалиётини ўрганиб бориш орқали йўл қўйилган хатоларни ўз вақтида тузатиш ва қонун нормаларини тўғри қўллашни таъминласин».
Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси К. КАМИЛОВ
Пленум котиби, Олий суд судьяси И. АЛИМОВ
Тошкент ш.,
2018 йил 30 ноябрь,
34-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining
qarori
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining fuqarolik ishlari boʻyicha ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
Qonunchilikka oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilganligi, shuningdek sud amaliyotida masalalar kelib chiqqanligi munosabati bilan, “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonunning 17-moddasiga asoslanib Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi:
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining fuqarolik ishlari boʻyicha quyidagi qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin:
1. “Yuridik ahamiyatga ega boʻlgan faktlarni belgilash haqidagi ishlar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” 1991-yil 20-dekabrdagi 5-sonli qarori :
oʻzbek tilidagi matni nomidagi “belgilash” degan soʻz “aniqlash” degan soʻz bilan almashtirilsin;
2-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“2. Sudlar Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksining (bundan buyon matnda FPK deb yuritiladi) 295-moddasida nazarda tutilgan sud tartibida aniqlanadigan yuridik ahamiyatga ega boʻlgan faktlar roʻyxati tugal emasligini inobatga olishlari lozim.
Sud yuridik ahamiyatga ega boʻlgan boshqa faktlarni ham, agar bu qonun bilan boshqa organning vakolatiga berilmagan boʻlsa, aniqlashga haqli. Xususan, sud:
1968-yil 1-oktabrgacha tugʻilgan bolalarga nisbatan otalikni tan olganlik, otalik va otalikni qayd qilish;
ixtironi joriy etish, taklifni ratsionalizator sifatida tavsiflash;
binoga, payga, avtomobilga va boshqa maxsus roʻyxatdan oʻtkaziladigan mulkka egalik qilish;
sugʻurta guvohnomasining tegishliligi;
fuqaroni yoki uning ota-onasining Ikkinchi jahon urushi davrida Oʻzbekiston Respublikasiga evakuatsiya qilinganligi faktlarini tasdiqlashi mumkin”;
3-bandi :
birinchi xatboshisidagi “Quyidagi faktlar sud tartibida belgilanmaydi: Jumladan:” degan soʻzlar “Jumladan, quyidagi faktlar sud tartibida aniqlanmaydi:” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
“b” kichik bandidagi “fuqarolarning yoshini” degan soʻzlar “odamning yoshini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
4-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“4. FPK 295-moddasi mazmuniga koʻra, sud yuridik faktni aniqlash haqidagi arizani, agar:
a) qonunga koʻra bunday fakt arizachi uchun maʼlum yuridik oqibatlar keltirib chiqarsa (fuqarolar yoki tashkilotlarning shaxsiy yoki mulkiy huquqlarini vujudga keltirsa, oʻzgartirsa yoki tugatsa);
b) fakt sudga taalluqli huquq toʻgʻrisidagi nizoni hal qilish bilan bogʻliq boʻlmasa;
v) arizachi yuridik ahamiyatga ega boʻlgan faktni hujjat bilan tasdiqlashning boshqa imkoniyatiga ega boʻlmasa;
g) qonunchilikda ularni belgilashning oʻzgacha tartibi nazarda tutilgan boʻlmasa, koʻrishga qabul qiladi.
Sud Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi boʻyicha yuridik ahamiyatga ega boʻlmagan faktni boshqa mamlakatning qonunchiligi boʻyicha ushbu fakt huquqiy oqibatlarni keltirib chiqarsa va bu borada oʻzaro huquqiy yordam koʻrsatish boʻyicha xalqaro bitim mavjud boʻlsa, aniqlashga haqli”;
5-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“5. FPK 295-moddasiga binoan yuridik ahamiyatga ega boʻlgan faktlar sud tartibida faqat fuqarolarning emas, balki tashkilotlarning ham arizalari boʻyicha aniqlanishini sudlar nazarda tutishlari lozim”;
6-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“6. Ishni sud muhokamasiga tayyorlash jarayonida sudya:
ushbu fakt qanday maqsadda aniqlanishi lozimligini;
qaysi fuqarolar va tashkilotlar bu ishni hal qilinishidan manfaatdor boʻlishlari mumkinligi va sud majlisiga qatnashishga jalb qilinishi lozimligini;
ushbu fakt qaysi dalillar bilan tasdiqlanishini aniqlashi shart.
Sudya, shuningdek arizachidan faktni tasdiqlovchi hujjatlarni olish yoki tiklashni imkoniyati yoʻqligini isbotlovchi qoʻshimcha dalillarni taqdim etishni talab qilishga haqli.
Yuridik faktni aniqlash haqidagi ish boʻyicha manfaatdor shaxs FPK 40-moddasida nazarda tutilgan barcha huquq va majburiyatlarga ega.
Yuridik faktni aniqlash haqidagi ishlar, sudlar tomonidan FPK 27-28-boblarida nazarda tutilgan istisno va qoʻshimchalar bilan fuqarolik sud ishlarini yuritishning umumiy qoidalari boʻyicha koʻriladi”;
7-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“7. FPK 295-moddasi ikkinchi qismining 1-bandiga koʻra, qarindoshlik munosabatlari deganda bir-biridan kelib chiqqan odamlar oʻrtasida mavjud boʻlgan qon-qarindoshlikka bogʻliqlik (katta bobo, bobo, ota, oʻgʻil, nevara, chevara, katta buvi va boshqalar) yoki bitta umumiy ajdoddan kelib chiqqanlar (akalar-ukalar, opa-singillar, togʻa, amaki, amma, xola, jiyanlar va boshqalar) nazarda tutilganligi sudlarga tushuntirilsin.
Qon-qarindoshlikning yoʻqligi qarindoshlikning yoʻqligidan dalolat beradi.
Qarindoshlik munosabatlari sud tartibida bevosita yuridik oqibatlarni keltirib chiqarsagina, masalan, agar bunday faktni aniqlash arizachiga merosga boʻlgan huquq toʻgʻrisidagi guvohnoma olish, boquvchisini yoʻqotganligi munosabati bilan nafaqa rasmiylashtirish uchun va boshqa hollarda zarur boʻlsa aniqlanadi.
Merosga boʻlgan huquq toʻgʻrisidagi guvohnomani olish maqsadida qarindoshlik munosabatlari faktini aniqlashda, sudlar vorislik huquqini tartibga soluvchi fuqarolik qonunchiligida belgilangan qarindoshlik doirasidan kelib chiqishlari lozim. Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida doimiy yashagan meros qoldiruvchilar bilan qarindoshlik munosabatlari faktini aniqlashda, sud vorislik munosabatlari va vorislar doirasini belgilashda, meros qoldiruvchining oxirgi doimiy yashash joyidagi mamlakatning qonunchiligiga amal qilishi lozim.
Boquvchisini yoʻqotganlik munosabati bilan pensiyani rasmiylashtirish maqsadida qarindoshlik munosabatlari faktini aniqlashda, pensiya qonunchiligida nazarda tutilgan va kengaytirilgan talqinga yoʻl qoʻyilmaydigan oʻlganning oila aʼzolari doirasidan kelib chiqilmogʻi lozim”;
8-bandining ikkinchi xatboshisidagi “(FPKning 274, 275-moddalari)” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
9-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Boquvchisining vafoti munosabati bilan nafaqa tayinlash uchun birovning qaramogʻida boʻlganlik fakti qonunchilik bilan vakolat berilgan organning (xususan fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi) maʼlumotnomasi bilan tasdiqlanadi. Maʼlumotnomani berishni rad qilinishi yoki shaxsni vafot etganning qaramogʻida boʻlmaganligi haqida maʼlumotnoma berilishi, qaramogʻida boʻlganlik faktini sud tartibida belgilash imkoniyatini istisno etmaydi”;
11-bandining ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
12-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“12. Sudlarning eʼtibori FPK 295-moddasi ikkinchi qismining 4-bandiga muvofiq farzandlikka olish, nikoh, nikohdan ajratish va vafot etganlik faktini emas, balki ularni FHDY organlarida qayd etilganligi faktini aniqlash lozimligiga qaratilsin. Qayd etilgan faktlar agar FHDY organida tegishli yozuvlar arxiv hujjatlari yoʻqolganligi sababli saqlanmagan va bunday yozuvlarni tiklash FHDY organlari tomonidan rad qilingan boʻlsa, sud tomonidan aniqlanadi.
Nikohni yoki nikohdan ajratishni qayd etilganlik faktini aniqlashni soʻrab sudga er-xotinning ikkalasi murojaat qilishi mumkin. Bu haqda sudga er-xotindan biri ariza bilan murojaat qilgan taqdirda, ikkinchisi ishga manfaatdor shaxs sifatida jalb qilinadi.
Sudlar farzandlikka olishni qayd etilganlik faktini, shuningdek farzandlikka olish haqida tegishli organ tomonidan qaror qabul qilinganligi faktini aniqlash haqidagi talablarni ham koʻrishi mumkin. Faktik ravishda farzandlikka olinganlik yuridik ahamiyatga ega emas va bunday faktni aniqlash toʻgʻrisidagi arizalarni qabul qilish rad etilishi lozim”;
13-bandining birinchi xatboshisidagi “FPK 283-moddasining 5-bandi” degan soʻzlar “FPK 295-moddasi ikkinchi qismining 5-bandi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
14-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“14. Shaxsni huquqini belgilovchi hujjatlarda koʻrsatilgan ismi, otasining ismi yoki familiyasi shu shaxsning pasportdagi yoxud tugʻilish guvohnomasidagi ismi, otasining ismi yoki familiyasiga mos kelmagan taqdirda, (FPK 295-moddasi ikkinchi qismining 6-bandi) arizachiga mazkur huquqni belgilovchi hujjatni tegishli ekanligi, hujjatni bergan tashkilot unga tegishli oʻzgartirish kirita olmasligini tasdiqlovchi dalillar taqdim qilgandagina, sud tomonidan aniqlanadi.
Agar arizachida tegishli faktni aniq tasdiqlaydigan boshqa hujjatlar boʻlsa, sud huquqni belgilovchi hujjatni unga tegishli ekanligi faktini aniqlash toʻgʻrisidagi arizani qabul qilishga haqli emas.
Sud tomonidan jamoat birlashmalariga aʼzolik biletlari, harbiy hujjatlar (harbiy bilet, harbiy xizmatchining shaxsini tasdiqlovchi guvohnoma) pasport, FHDY organlari tomonidan beriladigan guvohnomalarni shaxsga tegishli ekanligi faktini aniqlash haqidagi arizalar koʻrib chiqilmaydi. Sud guvohnomani orden yoki medalga tegishli ekanligi faktini aniqlash haqidagi arizalarni ham koʻrishga haqli emas. Bunday hujjatlardagi xatolar faqatgina ularni bergan organ va tashkilotlar tomonidan bartaraf etilishi mumkin. Mansabdor shaxslarning va davlat boshqaruvi organlarining ushbu hujjatlarga tuzatish kiritishni rad etganligi haqidagi qarorlari ustidan maʼmuriy sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida belgilangan qoida va tartib boʻyicha shikoyat qilinishi mumkin.
Hujjatni tegishliligi faktini aniqlash oʻrniga hujjatlarda nomi turlicha koʻrsatilgan fuqaroni aynan bir shaxs deb tanish mutlaqo mumkin emas, chunki (shaxslarni) aynan bir kishi dyeyishlik yuridik ahamiyatga ega emas”;
15-bandi chiqarib tashlansin;
17-bandi :
birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Sud baxtsiz hodisa faktini aniqlash haqidagi ishni koʻrishda (FPK 295-moddasi ikkinchi qismining 7-bandi), baxtsiz hodisa faktini sudsiz tartibda aniqlashni imkoniyati boʻlmasa va aniqlash imkoni yoʻqligi tegishli hujjat bilan tasdiqlansagina, uni aniqlashga haqli ekanligini nazarda tutish lozim”;
ikkinchi va uchinchi xatboshilari chiqarib tashlansin;
toʻrtinchi va beshinchi xatboshilari tegishincha ikkinchi va uchinchi xatboshilar deb hisoblansin;
uchinchi xatboshisidagi “tashkilotdagi” degan soʻz “tashkilot, muassasadagi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
quyidagi mazmundagi toʻrtinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Sud baxtsiz hodisa faktini aniqlashda mehnatga layoqatsizlikning sabablari va darajasini, shuningdek nogironlik sababi, guruhi va kelib chiqish vaqtini belgilashga haqli emas”;
18-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“18. FPK 295-moddasi ikkinchi qismining 8-bandiga muvofiq imoratga xususiy mulk huquqi asosida egalik qilish faktini aniqlash haqidagi ishlar tegishli davlat organi bunday faktni aniqlashni rad qilgan va huquq toʻgʻrisida nizo mavjud boʻlmasagina sudga taalluqlidir.
Bunday ish boʻyicha sud egalik huquqini emas, balki imoratni arizachiga xususiy mulk huquqi asosida tegishli ekanligi faktini, arizachida oʻz vaqtida egalik huquqi toʻgʻrisidagi hujjat boʻlganligi, lekin ular yoʻqolgan va ularni tiklash imkoni boʻlmagan hollarda aniqlaydi.
Qonunda belgilangan tartibda imoratga egalik huquqi roʻyxatdan oʻtkazganligi toʻgʻrisida maʼlumot boʻlmasa, qurilgan imoratga egalik huquqi haqidagi masala sud tomonidan daʼvo ishi yuritish tartibida hal qilinadi.
Foydalanishga qabul qilinmagan yoki boshqa shaxs nomiga roʻyxatga olingan yoxud qonun talab qiladigan shakl boʻyicha rasmiylashtirilmagan bitim asosida qoʻlga kiritilgan qurilmaga egalik huquqini belgilash haqidagi ariza ham sud tomonidan daʼvo ishi yuritish tartibida koʻrilishi lozim”;
19-bandining birinchi xatboshisidagi “FPK 283-moddasining 9-bandiga” degan soʻzlar “FPK 295-moddasi ikkinchi qismining 9-bandiga” degan soʻzlar bilan, “notarial idora” degan soʻzlar “notarius” degan soʻz bilan almashtirilsin;
20-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“20. Sudlar oʻlganlik faktini aniqlash ishlarini oʻlimni qayd etilganlik faktini aniqlash ishlaridan farqlashlari lozim (FPK 295-moddasi ikkinchi qismining 4-bandi).
Sud oʻlimni qayd etilganlik faktini, agar bunday qayd qilish tegishli hujjatlar asosida muqaddam amalga oshirilgan boʻlib, lekin dalolatnoma yozuvi saqlanmagan, yoʻqolgan va tiklanishi mumkin boʻlmagan taqdirda aniqlaydi.
Oʻlganlik faktini aniqlashda, oʻlganlik holatining oʻzi (oʻlim sodir boʻlgan aniq holatlar, shuningdek oʻlimning aniq sanasi) aniqlanishi lozim. Oʻlganlik fakti FHDY organlari tomonidan oʻlimni qayd qilish rad qilinganligi, shuningdek shaxsning oʻlimini haqiqatda tasdiqlovchi dalillar mavjud boʻlganda sud tomonidan aniqlanadi.
Sudning oʻlganlik faktini aniqlash ishlari boʻyicha hal qiluv qarorida FHDY organlari tomonidan kelgusida oʻlim faktini qayd etish uchun zarur boʻlgan barcha aniq va toʻliq maʼlumotlar boʻlishi kerak”;
21-bandi chiqarib tashlansin;
22-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“22. Yuridik ahamiyatga ega boʻlgan fakt aniqlanganligi toʻgʻrisidagi ish boʻyicha hal qiluv qarori FPK 253-moddasida nazarda tutilgan talablarga muvofiq boʻlishi lozim. Hal qiluv qarorida ishning holati toʻgʻrisidagi xulosalarni tasdiqlovchi ishni hal etish uchun ahamiyatga ega boʻlgan dalillar koʻrsatilishi, ariza qanoatlantirilgan taqdirda, belgilangan fakt aniq ifoda etilishi lozim. Hal qiluv qarori xulosa qismining bayoni sud tomonidan FPK 295-moddasi ikkinchi qismining tegishli bandida yozilganidek aniq ifoda etilishi lozim.
FPK 16-moddasiga koʻra, yuridik ahamiyatga ega boʻlgan faktlarni aniqlash boʻyicha sudning qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarori, bunday faktlarni roʻyxatga oluvchi yoki sud tomonidan faktni belgilanishi munosabati bilan vujudga kelgan huquqni rasmiylashtiruvchi organlar uchun majburiydir.
FHDY organlarida qayd qilinishi yoki boshqa organlarda rasmiylashtirilishi lozim boʻlgan faktlarni aniqlash toʻgʻrisidagi sudning hal qiluv qarori ushbu organlar tomonidan beriladigan hujjatlarning oʻrniga oʻtmasdan, balki bunday faktni qayd qilish yoki rasmiylashtirish uchun asos boʻlib xizmat qiladi (FPK 297-moddasi)”;
23-bandidagi “FPKning 19-moddasiga” degan soʻzlar “FPK 275-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
24-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“24. Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi, fuqarolik ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlariga yuridik ahamiyatga ega boʻlgan faktlarni aniqlash haqidagi ishlar boʻyicha sud amaliyotini muntazam ravishda umumlashtirish va bunday toifadagi ishlarni toʻgʻri koʻrib chiqish va hal etishni taʼminlashga qaratilgan boshqa choralarni koʻrish tavsiya etilsin”.
2. “Sud amaliyotida fuqaro va tashkilotlarning shaʼni, qadr-qimmati va ishchanlik obroʻsini himoya qilish haqidagi qonunlarni qoʻllash toʻgʻrisida” 1992-yil 19-iyundagi 5-sonli qarori :
3-bandining birinchi xatboshisidagi “raddiyasini” degan soʻz “raddiyasi yoki javobini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
4-bandidagi “eng kam ish haqining 50 foizi miqdorida” degan soʻzlar “mulkiy tusga ega boʻlmagan ariza sifatida davlat boji undiriladi” degan soʻzlar bilan, “talab etilayotgan summadan” degan soʻzlar “daʼvo bahosidan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
5-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Daʼvo arizasi FPK 189 va 190-moddalari talablariga rioya qilinmay berilgan hollarda, u FPK 195-moddasi birinchi qismining 4-bandiga asosan sudyaning tegishli ajrimi bilan daʼvogarga qaytariladi. Daʼvo arizasining qaytarilishi yoʻl qoʻyilgan kamchiliklar bartaraf etilganidan keyin sudga umumiy tartibda takroran murojaat qilishga toʻsqinlik qilmaydi”;
7-bandining ikkinchi xatboshisidagi “FPK 46-moddasi” degan soʻzlar “FPK 50-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
8-bandining uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Oʻzining shaʼniga haqoratlovchi maʼlumotlar aytilgan, shuningdek tuhmat qilingan fuqaro bunday maʼlumotlarni tarqatgan shaxsni Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 139 va 140-moddalariga koʻra jinoiy javobgarlikka yoki Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 40 va 41-moddalariga koʻra maʼmuriy javobgarlikka tortish haqida tegishli organlarga murojaat qilishga haqli”;
10-bandining birinchi xatboshisidagi “(“Ommaviy axborot vositalari haqida”gi Qonunning 35-moddasi”)” degan soʻzlar “(“Ommaviy axborot vositalari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 40-moddasi”)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
11-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“11. Sud majlisida quyidagi holatlar har tomonlama aniqlanishi lozim:
a) daʼvo qilingan, raddiya berilishi talab qilinayotgan maʼlumotning tarqatilgan-tarqatilmaganligi;
b) bu maʼlumotlar yuridik yoki jismoniy shaxsning shaʼni, qadr-qimmati va ishchanlik obroʻsiga putur yetkazgan-yetkazmaganligi;
v) bu maʼlumotlarning haqiqatga toʻgʻri kelish-kelmasligi.
Tarqatilgan maʼlumotlarning haqiqatga toʻgʻri kelishini isbotlash FK 100-moddasiga koʻra javobgar zimmasiga yuklatiladi”;
14-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan maʼlumotlar tashkilot tomonidan berilgan hujjatda ifodalangan boʻlsa, sud hal qiluv qarorida bunday hujjatni almashtirish majburiyatini oʻsha tashkilotga yuklashi lozim”;
15-bandi chiqarib tashlansin.
3. “Taqdim etuvchiga deb berilgan hujjatlar yoʻqolgan taqdirda ularga boʻlgan huquqlarni tiklash (chaqirib ish yurgizish) haqidagi arizalarning sudlar tomonidan koʻrilishi toʻgʻrisida” 1992-yil 13-noyabrdagi 5-sonli qarori :
1-bandi :
birinchi xatboshisidagi “35-bobida” degan soʻzlar “36-bobida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
toʻrtinchi xatboshisidagi “koʻrib chiqilishi mumkin” degan soʻzlar “koʻrib chiqilishi lozim” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
2-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“2. Taqdim etuvchiga deb berilgan hujjatlar yoʻqolgan taqdirda, ularga boʻlgan huquqni tiklash haqidagi talab boʻyicha ishlar alohida tartibda, taqdim etuvchiga deb hujjat bergan muassasa (bundan keyin matnda muassasa deb yuritiladi) joylashgan hududdagi sud tomonidan koʻrib chiqiladi.
Taqdim etuvchiga deb berilgan yoʻqotilgan hujjat boʻyicha huquqlarni tiklash haqidagi arizada FPK 189-moddasida koʻrsatilgan umumiy talablardan tashqari, FPK 331-moddasining uchinchi qismida belgilangan maʼlumotlar koʻrsatilishi lozim. Qonunda belgilangan talablarga javob bermaydigan ariza FPK 195-moddasi birinchi qismining 4-bandiga asosan qaytarilishi lozim.
Ariza boʻyicha eng kam ish haqining bir baravari miqdorida davlat boji va pochta xarajatlari toʻlanishi lozim”;
3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“3. Arizani ish yuritishga qabul qilgandan soʻng sudya ishni sud muhokamasiga tayyorlash bosqichida ariza beruvchining hisobidan ommaviy axborot vositalarida eʼlon chiqarish, shuningdek hujjatni bergan muassasaga u boʻyicha toʻlovlarni amalga oshirishni va pul berishni taqiqlash haqida ajrim qabul qilishi shart. Sud ajrimining koʻchirma nusxasi hujjatni bergan muassasaga darhol yuboriladi”;
4-bandidagi “lozim” degan soʻz “mumkin” degan soʻz bilan almashtirilsin;
5-bandidagi “FPKning 301-moddasida koʻrsatilgan” soʻzlar chiqarib tashlansin;
6-bandi :
birinchi xatboshisidagi “FPKning 303-moddasi” degan soʻzlar “FPK 333-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
ikkinchi xatboshisidagi “FPKning 308-moddasi” degan soʻzlar “FPK 338-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
7-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“7. Agarda matbuotda eʼlon qilinganidan soʻng hujjatni saqlovchi uni sudga taqdim etib, unga daʼvo qilmasligini bayon etsa, sud chaqirib ish yuritish boʻyicha ish yuritishni tugatish, sud tomonidan hujjat boʻyicha toʻlovlarni amalga oshirishni va pul berish boʻyicha qoʻyilgan taqiqlarni bekor qilish hamda arizachiga saqlovchi tomonidan taqdim etilgan hujjatni qaytarish toʻgʻrisida ajrim chiqaradi.
Agarda hujjatni saqlovchi qonunda belgilangan muddatda hujjatga boʻlgan huquqini ilgari sursa, FPK 122-moddasining 7-bandiga muvofiq ariza koʻrmasdan qoldiriladi va hujjat yoʻqolganligi haqida arz qilgan shaxsga umumiy asoslarda daʼvo taqdim qilish huquqi tushuntiriladi. Bunday holatda FPK 332-moddasiga asosan koʻrilgan choralarni bekor qilish FPK 336-moddasi tartibida amalga oshiriladi”;
8-bandi chiqarib tashlansin;
11-bandidagi “FPKning 308-moddasi” degan soʻzlar “FPK 338-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
12-bandidagi “(FPKning 309-moddasi)” degan soʻzlar “(FPK 339-moddasi)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
4. “Sudlar tomonidan mulkni roʻyxat (arest)dan chiqarish haqidagi ishlarni koʻrishda qonunchilikning qoʻllanishi toʻgʻrisida” 1993-yil 16-apreldagi 13-sonli qarori :
1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1. Sudlarning eʼtibori mulkni roʻyxat (arest)dan chiqarish haqidagi ishlar, daʼvoni taʼminlash maqsadida qarzdorning mulkni roʻyxatga olinganligidan, hal qiluv qarori yoki hukmni ijrosini taʼminlash uchun undirishning mulkka nisbatan qaratilganligidan yoxud notarius tomonidan meros mulkni qoʻriqlash chorasi sifatida uni roʻyxatga olganligidan va qonunda koʻrsatilgan boshqa holatlarning mavjudligidan qatʼi nazar, daʼvo ishini yuritish tartibida koʻrib chiqilishi lozimligiga qaratilsin.
Sud hukmidagi sudlanuvchiga tegishli mol-mulkning jinoyat quroli deb musodara qilinishi toʻgʻrisidagi koʻrsatmaning mavjudligi, ushbu mulkning boshqa shaxslarga tegishliligini yoki uni roʻyxatdan chiqarish haqidagi nizoni fuqarolik sudlov ish yuritish tartibida koʻrish uchun toʻsiq boʻla olmaydi.
Hal qiluv qarori yoki hukmni ijro qilish uchun mulkning sotib yuborilganligi ham ushbu mulkka nisbatan egalik huquqini belgilash toʻgʻrisidagi daʼvo arizasini qabul qilishni rad etish uchun asos boʻla olmaydi.
Mulkni roʻyxat (arest)dan chiqarish haqidagi daʼvo arizalari mulkka oid boʻlmagan tusdagi ariza hisoblanishi sababli, bunday daʼvo arizasini taqdim etishda eng kam oylik ish haqining ikki baravari miqdorida davlat boji hamda pochta xarajatlari toʻlanadi”;
2-bandidagi “Oʻzbekiston Respublikasi FPK 242-moddasiga asosan” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksining (bundan buyon matnda FPK deb yuritiladi) 35-moddasiga” degan soʻzlar bilan, “Oʻzbekiston Respublikasi FPKning 146-moddasining 2-qismiga binoan” degan soʻzlar “FPK 31-moddasining ikkinchi qismiga binoan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“3. Sudlar shuni nazarda tutishlari lozimki, qarzdor (mahkum) mulkni roʻyxatdan chiqarish toʻgʻrisidagi daʼvo bilan sudga murojaat qilishga haqli emas.
Hukmni ijro etish jarayonida mulkning xatlanishi bilan bogʻliq qarzdor (mahkum)da vujudga keladigan masalalar shu hukmni qabul qilgan sud tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining 541 va 542-moddalarida belgilangan tartibda hal qilinadi”;
4-bandidagi “FPKning 192-moddasining 4-bandiga” degan soʻzlar “FPK 116-moddasining 4-bandiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
5-bandining toʻrtinchi xatboshisidagi “qoʻzgʻatilgan daʼvo yuzasidan” degan soʻzlar “taqdim etilgan daʼvo yuzasidan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
8-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Sudya mulkni roʻyxatdan chiqarish toʻgʻrisidagi arizani qabul qilgach, daʼvoni taʼminlash maqsadida (FPK 106-moddasi birinchi qismining 4-bandi) nizoli mulkka nisbatan ijro harakatlarini toʻxtatish haqida ajrim chiqarishi va uning koʻchirma nusxasini Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosining hududiy boʻlimiga yuborishi lozim”;
9-bandi :
birinchi xatboshisidagi “boshqa qarorning” degan soʻzlar “boshqa sud hujjatining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
ikkinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi FPKning 57-moddasi” degan soʻzlar “FPK 72-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ish boʻyicha toʻplangan dalillar majmuasiga baho berishda, sud FPK 74-moddasi talablariga qatʼiy rioya qilgan holda, mol-mulkning ayrim turlarining tegishliligi qonun boʻyicha muayyan isbotlash vositalari bilan tasdiqlanishi shartligini inobatga olishi lozim. Bunday dalillar mavjud boʻlmasa daʼvo qanoatlantirilmaydi”;
10-bandining birinchi xatboshisidagi “fuqarolarning shaxsiy yordamchi xoʻjaligi hamda dehqon xoʻjaligidagi mulkiga” degan soʻzlar “fuqarolarning shaxsiy yordamchi xoʻjaligi yoki dehqon xoʻjaligi, oilaviy korxona mulkiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
11-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Sudlar mulkni roʻyxatdan chiqarish toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrishda, sud hukmi yoki ajrimi bilan mol-mulk jinoiy yoʻl bilan qoʻlga kiritilgan mablagʻ evaziga olingan yoki jinoyat quroli deb topilgan-topilmaganligini aniqlashi lozim”;
13-bandi :
oltinchi xatboshisidagi “dehqon xoʻjaligiga” degan soʻzlar “dehqon xoʻjaligi, oilaviy korxonaga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
yettinchi xatboshisidagi ““Dehqon xoʻjaligi toʻgʻrisida”gi Qonunning 3, 15 va 16-moddalarini” degan soʻzlar ““Dehqon xoʻjaligi toʻgʻrisida”gi hamda “Oilaviy tadbirkorlik toʻgʻrisida”gi qonunlarini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
toʻqqizinchi xatboshisidagi “dehqon xoʻjaligiga” degan soʻzlar “dehqon xoʻjaligi, oilaviy korxonaga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
14-bandidagi “shaxsiy yordamchi yoki dehqon xoʻjaligi umumiy mulkidagi” degan soʻzlar “shaxsiy yordamchi yoki dehqon xoʻjaligi, oilaviy korxona umumiy mulkidagi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
5. “Sudlar tomonidan mehnat shartnomasi (kontrakti)ni bekor qilishni tartibga soluvchi qonunlarning qoʻllanilishi haqida” 1998-yil 17-apreldagi 12-sonli qarori :
3-bandi :
ikkinchi xatboshisidagi “FPKning 8-moddasi” degan soʻzlar “FPK 10-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
quyidagi mazmundagi uchinchi xatboshisi bilan toʻldirilsin:
“Daʼvogarlar ishga tiklash haqidagi talab boʻyicha davlat boji toʻlashdan ozod qilinganligi, mehnat shartnomasini bekor qilishni asosliligini isbotlovchi dalillarni taqdim etish esa, qonun bilan javobgarga yuklatilganligi sababli (MK 111-moddasining ikkinchi qismi), ishga tiklash haqidagi daʼvo arizalarini FPK 189-moddasi birinchi qismining 6-bandi va 195-moddasi birinchi qismining 7-bandida nazarda tutilgan asoslar boʻyicha qaytarishga yoʻl qoʻyilmaydi”;
13-bandining birinchi xatboshisidagi “joriy etilsa” degan soʻzlar “joriy etilgan hollarda” degan soʻzlar bilan, “mumkinligiga” degan soʻz “haqli ekanligiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin, “uning huquqi boʻlib” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
rus tilidagi matni 15-bandining oʻninchi xatboshisidagi “rabotnikom” degan soʻz chiqarib tashlansin;
24-bandi birinchi xatboshisining birinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Shuni nazarda tutish lozimki, MK 100-moddasi ikkinchi qismining 1-bandi boʻyicha mehnat shartnomasining bekor qilinishi, texnologiyadagi, ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etishdagi oʻzgarishlarning ishlar hajmining qisqarishi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin”;
28-bandi :
birinchi xatboshisidagi “daʼvolarni” degan soʻz “nizolarni” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
toʻrtinchi xatboshisidagi “FPKning 6-bobi (56 — 91-moddalari)da” degan soʻzlar “FPK 8-bobi (71 — 104-moddalari)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
30-bandining birinchi xatboshisidagi “Oʻz mehnat vazifalarini buzganligi uchun mehnat shartnomasi bekor qilingan xodimlarni ishga tiklash haqidagi ishlar boʻyicha qonuniy va asosli hal qiluv qarorlari chiqarish maqsadida quyidagilar” degan soʻzlar “Mehnat majburiyatlari buzilganligi uchun mehnat shartnomasini bekor qilish haqidagi nizolarni koʻrishda quyidagilar” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
38-bandining ikkinchi xatboshisidagi “turdagi isbot-dalillar” degan soʻzlar “isbotlash vositalari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
39-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Oʻrindoshlik asosida ishlaydiganlar bilan mehnat shartnomasi umumiy asoslardan tashqari MK 100-moddasi ikkinchi qismining 5-bandiga binoan ham bekor qilinishi mumkin”;
54-bandi :
birinchi xatboshisidagi “bunday daʼvo boʻyicha” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
ikkinchi xatboshi “Sud” soʻzidan keyin “koʻrsatib oʻtilgan asoslar boʻyicha” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
56-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Sudlar qonun bilan belgilangan mehnat nizolarini koʻrish muddatlariga rioya qilishlari lozim.
Daʼvo qanoatlantirilganda, sud davlat bojini va pochta xarajatlarini javobgardan undirishi shart”.
6. “Bolalar tarbiyasi bilan bogʻliq boʻlgan nizolarni hal qilishda sudlar tomonidan qonunlarni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida” 1998-yil 11-sentabrdagi 23-sonli qarori :
3-bandining birinchi xatboshisidagi va 7-bandining toʻqqizinchi xatboshisidagi “chiqarishi” degan soʻz “qabul qilishi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
9-bandining uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Davlat boshqaruvi organlari va tashkilotlar Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksining (bundan buyon matnda FPK deb yuritiladi) 52-moddasiga muvofiq, agar ularga amaldagi qonun hujjatlari bilan voyaga yetmaganlarning huquq va manfaatlarini himoya qilish majburiyati yuklatilgan boʻlsa, bunday ishlar boʻyicha daʼvogar boʻlishlari mumkin (vasiylik va homiylik organlari, chaqaloqlar uylari, bolalar uylari va h.k.)”;
14-bandining birinchi xatboshisidagi “Fuqarolik protsessual kodeksining 156-moddasiga” degan soʻzlar “FPK 197-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
18-bandi :
birinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksi 205, 207-moddalarining” degan soʻzlar “FPK 251 va 254-moddalarining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksining 216-moddasida” degan soʻzlar “FPK 454-moddasida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
29-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“29. Sudda ota-onalik huquqidan mahrum qilish toʻgʻrisidagi ish, bolalarni olish bilan bogʻliq boʻlgan boshqa ishlar qoʻzgʻatilganda, bolalarning manfaatlari taqozo etsa, alohida hollarda, sudya ishni sud muhokamasida koʻrish uchun tayyorlash bosqichida yoki sud ishni koʻrish vaqtida, hal qiluv qarori qabul qilgunga qadar, bolalarni javobgardan vaqtincha olib turish toʻgʻrisidagi masalani hal qilishlari lozim. Bu masalani koʻrish FPK 107-moddasi qoidalari boʻyicha amalga oshiriladi.
FPK 267-moddasiga muvofiq sud, zarur hollarda, bolalarni ota-onasidan va boshqa shaxslardan olish toʻgʻrisidagi hal qiluv qarorining darhol ijro etilishiga ham yoʻl qoʻyadi”;
30-bandi :
birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Sudlar bolalar tarbiyasi bilan bogʻliq boʻlgan ishlar boʻyicha hal qiluv qarorlarining ijrosiga alohida eʼtibor qaratishlari lozim”;
ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Bolalarni olish va ularni boshqa shaxslarga berish bilan bogʻliq boʻlgan hal qiluv qarorlarini majburiy ravishda ijro qilish davlat ijrochisi tomonidan qoidaga koʻra, hal qiluv qarorini ijro qilishga majbur boʻlgan shaxs yashaydigan joyda amalga oshiriladi. Hal qiluv qarorini qabul qilgan sud, alohida hollarda, FPK 454-moddasi tartibida hal qiluv qarorini ijro etishni bola turgan joyi boʻyicha amalga oshirishni belgilashi mumkin”.
7. “Fuqarolik kodeksini tatbiq qilishda sud amaliyotida vujudga keladigan ayrim masalalar toʻgʻrisida” 1999-yil 24-sentabrdagi 16-sonli qarori :
5-bandidagi “FPK 59-moddasiga” degan soʻzlar “FPK 74-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 12-bandining birinchi xatboshisidagi “vladel pravopredshestvennik litsa,” degan soʻzlar “vladel tot, chim pravopreyemnikom yavlyayetsya litso,” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matnining 16-bandidagi “zaloga” degan soʻz chiqarib tashlansin;
20-bandi quyidagi tahrirdagi uchinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, majburiyatning tarafi harakatlariga bogʻliq boʻlgan holatlar (masalan, qarzdorda zarur boʻlgan pul mablagʻlarining yoʻqligi, uning vakillarining gʻayriqonuniy harakatlari) bartaraf qilib boʻlmaydigan kuch deb tan olinishi mumkin emas”;
21-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“FK 109-moddasining birinchi va ikkinchi qismlariga muvofiq taraflar bunday holda guvohlarning koʻrsatuvlariga asoslanishga haqli emas, lekin bu ularni yozma va boshqa dalillar keltirish imkoniyatidan mahrum qilmaydi”;
22-bandining birinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“FK 734-moddasiga asosan qarz shartnomasi qarz beruvchining qarz oluvchidan shartnomada belgilangan miqdorda va tartibda foiz olish huquqini nazarda tutadi”;
23-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Qarz shartnomasini tuzishda maʼlum summani qarzga olish haqidagi tilxatda bir vaqtning oʻzida qarzni qaytarishni taʼminlash uchun biron-bir koʻchar yoki koʻchmas mulkni garovga qoʻyish haqida koʻrsatilgan hollarda sudlar bunday bitim ishtirokchilarining harakatlariga qonun talab qiladigan shaklga rioya qilmaganligiga nuqtai nazaridan baho berishlari lozim (FK 271-moddasi)”;
26-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“26. Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi, fuqarolik ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlariga muntazam ravishda sudlar tomonidan FK ayrim normalarini koʻllash amaliyotini umumlashtirish va ularni toʻgʻri qoʻllashni taʼminlashga qaratilgan choralarni koʻrish tavsiya etilsin”.
8. “Maʼnaviy zararni qoplash haqidagi qonunlarni qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2000-yil 28-apreldagi 7-sonli qarori :
1-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Maʼnaviy zararni qoplash masalalari bir qator qonun hujjatlari, xususan Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 112-moddasi, 1996-yil 26-apreldagi “Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 22-moddasi, 2014-yil 6-maydagi “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 113-moddasi, 2012-yil 2-maydagi “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 38-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 11, 99, 100, 163, 1021 va 1022-moddalari, 1998-yil 29-avgustdagi “Avtomobil transporti toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 19-moddasi va boshqa qator qonunlar bilan tartibga solinishiga eʼtibor qaratilsin”;
9-bandining ikkinchi xatboshisidagi “FPKning 245-moddasiga” degan soʻzlar “FPK 38-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
11-bandining uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Agar sud muhokamasi davomida, daʼvo boʻyicha javob berishi lozim boʻlmagan shaxsga nisbatan daʼvo taqdim etilganligi aniqlansa, sud FPK 46-moddasi talablariga rioya qilgan holda ishga daxldor boʻlmagan javobgarni ishga daxldor boʻlgan javobgar bilan almashtirish yoki bu shaxsni qoʻshimcha javobgar sifatida jalb etishga haqli”;
oʻzbek tilidagi matni 15-bandining ikkinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Shunga koʻra FK 163-moddasining birinchi qismiga muvofiq maʼnaviy zararni undirish haqidagi talablarga daʼvo muddati tatbiq etilmaydi”;
17-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“17. Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi, fuqarolik ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlari sudlar tomonidan maʼnaviy zararni qoplash toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga qatʼiy rioya qilishlarini taʼminlash va ushbu toifadagi ishlar boʻyicha sud amaliyotini muntazam ravishda umumlashtirib borsinlar”.
9. “Uy-joy nizolari boʻyicha sud amaliyoti haqida” 2001-yil 14-sentabrdagi 22-sonli qarori :
2-bandi :
toʻqqizinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi FPKning 27-bobida” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi kodeksida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matnining ikkinchi ― oltinchi , sakkizinchi xatboshilaridagi “spori” degan soʻz chiqarib tashlansin;
rus tilidagi matnining yettinchi xatboshisidagi “jiliщnie spori” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
11-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“11. Fuqarolarni qonunda koʻzda tutilgan asoslar boʻyicha (Uy-joy kodeksining 71 — 73-moddalari) boshqa uy-joy bergan holda uy-joydan koʻchirish toʻgʻrisida daʼvo arizasini qabul qilishda, sudya daʼvo arizasida uydan koʻchirilayotgan fuqarolarga taqdim etilayotgan uy-joyning aniq manzili koʻrsatilganligini tekshirishi shart. Agar daʼvo arizasida manzil koʻrsatilmagan boʻlsa, bu holat FPK 195-moddasi birinchi qismining 4-bandiga muvofiq daʼvo arizasini qaytarish haqida ajrim chiqarish uchun asos boʻladi”;
28-bandidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksining 19-moddasiga” degan soʻzlar “FPK 275-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
10. “Mehnat vazifalarini bajarishi munosabati bilan xodimning hayoti va sogʻligʻiga yetkazilgan zararni qoplashga oid nizolar boʻyicha sudlar amaliyoti haqida” 2003-yil 19-dekabrdagi 18-sonli qarori :
rus tilidagi matnining 1-bandidagi “Polojeniyem o poryadke formirovaniya i rasxodovaniya sredstv vnebudjetnogo Pensionnogo fonda, utverjdennim postanovleniyem Kabineta Ministrov ot 23-dekabrya 2000 goda № 498” degan soʻzlar “Polojeniyem o vnebudjetnom Pensionnom fonde pri Ministerstve finansov Respubliki Uzbekistan, utverjdennim postanovleniyem Kabineta Ministrov Respubliki Uzbekistan ot 19-fevralya 2010 goda № 30” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
4-bandidagi “Oʻzbekiston Respublikasi FPKning 145, 241-moddalari” degan soʻzlar “FPK 33, 34-moddalari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
7-bandining uchinchi xatboshisidagi “FPK 67-moddasiga” degan soʻzlar “FPK 80-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
20-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“20. Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi, fuqarolik ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlariga muntazam ravishda mazkur toifadagi ishlar amaliyotini umumlashtirib borish tavsiya etilsin”.
11. “Yakka tartibda qurilgan uyga boʻlgan mulk huquqi bilan bogʻliq nizolar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” 2004-yil 24-sentabrdagi 14-sonli qarori :
3-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Bunday daʼvolar arz qilinganda, sud Fuqarolik protsessual kodeksi (bundan buyon matnda FPK deb yuritiladi) 194-moddasi birinchi qismining 1-bandiga asosan arizani qabul qilishni rad etadi, agar ish qoʻzgʻatilgan boʻlsa, shaxsga tegishli davlat organiga ushbu talab bilan murojaat qilish huquqini tushuntirgan holda FPK 124-moddasining 1-bandiga asosan ish yuritishni tugatadi”;
4-bandi :
ikkinchi xatboshisidagi “Fuqarolik protsessual kodeksi 160-moddasining 7-bandiga” degan soʻzlar “FPK 204-moddasi birinchi qismining 7-bandiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik-protsessual kodeksining 45-moddasiga” degan soʻzlar “FPK 49-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
oʻzbek tilidagi matnining 23-bandidagi “hamda tugal” degan soʻzlar chiqarib tashlansin.
12. “Yer kodeksini tatbiq qilishda sud amaliyotida vujudga keladigan ayrim masalalar toʻgʻrisida” 2006-yil 3-fevraldagi 3-sonli qarori :
3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“3. Sudlarning eʼtibori, davlat boshqaruvi organlari, maʼmuriy organlar va ularning mansabdor shaxslarining fuqarolarning yer huquqiy munosabatlari sohasidagi huquqlarini buzuvchi qarorlari va harakatlari (harakatsizligi) ustidan berilgan shikoyatlar maʼmuriy sudlarga taalluqli ekanligiga qaratilsin”;
4 va 5-bandlari chiqarib tashlansin;
8-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“8. Yer nizolari bilan bogʻliq ishlarni sud muhokamasiga tayyorlash bosqichida sudya FPK 201, 204-moddalariga muvofiq nizoning predmetiga taalluqli boʻlgan zarur hujjatlarni talab qilib olishi, ishda ishtirok etishga jalb qilinishi lozim boʻlgan shaxslar doirasini aniqlashi lozim”;
9-bandining ikkinchi — sakkizinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Yer uchastkasiga boʻlgan huquqni davlat roʻyxatiga olish toʻgʻrisidagi guvohnoma yer uchastkasiga boʻlgan huquqni tasdiqlovchi hujjat hisoblanadi”;
10-bandidagi “yer uchastkalariga doimiy egalik qilish huquqini yoki undan doimiy foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatlarida” degan soʻzlar “koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlarning va ularga doir bitimlarning davlat reyestrida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
11-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Birgalikda egalik qilinadigan yoki foydalaniladigan yer uchastkalarini boʻlish va undan foydalanish tartibini belgilash, shuningdek yer uchastkasi chegarasini belgilash toʻgʻrisidagi nizolarni hal qilishda sud Oʻzbekiston Respublikasi Yer kodeksi 22-moddasining toʻrtinchi qismiga asosan ulushlarga mutanosib ravishda yer uchastkasini boʻlish yoki foydalanish tartibini belgilash haqidagi davlat yer kadastri yoki yer ekspertizasi xulosasidan kelib chiqishi lozim. Birgalikda egalik qilinadigan yoki foydalaniladigan yer uchastkasini taraflarning imoratga boʻlgan egalik huquqidagi ulushlariga mutanosib ravishda ajratish imkoniyati boʻlmasa, sud ilgaridan oʻrnatilgan yer uchastkasidan foydalanish tartibidan kelib chiqishi lozim”;
20-bandi chiqarib tashlansin;
21-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“21. Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi, fuqarolik ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlariga yer nizolari bilan bogʻliq ishlarni muntazam ravishda umumlashtirib borish tavsiya etilsin”.
13. “Sud amaliyotida bitimlarni tartibga soluvchi qonunchilik normalarini tatbiq qilishda vujudga keladigan ayrim masalalar toʻgʻrisida” 2006-yil 22-dekabrdagi 17-sonli qarori :
11-bandidagi “FPKning 59-moddasi” degan soʻzlar “FPK 74-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
21-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“21. Bir vaqtning oʻzida sotib oluvchining huquqini oʻtkazish va oldi-sotdi shartnomasini haqiqiy emas deb topish haqida talablar arz qilinganda, sud arz qilingan talablarga aniqlik kiritishi lozim, chunki umumiy ulushli mulkda boʻlgan mulkni sotishda oldi-sotdi shartnomasi boʻyicha sotib oluvchining huquq va majburiyatlarini oʻtkazish toʻgʻrisidagi talablar imtiyozli sotib olish huquqi buzilganligi yoki boshqa asoslar boʻyicha shartnomani haqiqiy emas deb topishni istisno qiladi”;
25-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“25. Sudlarga bitimlarni tartibga soluvchi qonunchilikni qoʻllash bilan bogʻliq boʻlgan nizolar boʻyicha ishlarni koʻrish amaliyotini muntazam ravishda umumlashtirib borishlari tavsiya qilinsin”.
14. “Fuqarolik ishlari boʻyicha ekspertiza tayinlash, oʻtkazish va ekspert xulosasiga baho berishda sud amaliyotida kelib chiqadigan ayrim masalalar haqida” 2008-yil 12-dekabrdagi 24-sonli qarori :
4-bandining birinchi xatboshisidagi “Sudlar FPK 84 1 -moddasi mazmuniga koʻra ekspertiza quyidagi davlat muassasalari tizimi, shuningdek boshqa organlar tomonidan oʻtkazilishini nazarda tutishlari lozim:” degan soʻzlar “Sudlar FPK 58-moddasiga koʻra, ekspertiza quyidagi davlat muassasalari tizimidagi sud ekspertiza muassasalari, shuningdek, boshqa organlar tomonidan oʻtkazilishini nazarda tutishlari lozim:” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
5-bandidagi “FPKning 84 1 -moddasiga” degan soʻzlar “FPK 58-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
6-bandi :
birinchi xatboshisidagi “FPK 160-moddaning” degan soʻzlar “FPK 204-moddasi birinchi qismining” degan soʻzlar bilan, “FPKning 84 ― 89-moddalari” degan soʻzlar “FPK 95 ― 101-moddalari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
ikkinchi xatboshisidagi “FPK 293-moddasi” degan soʻzlar “FPK 312-moddasi” degan soʻzlar bilan, “FPK 296-moddasi” degan soʻzlar “FPK 315-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
8-bandi :
birinchi xatboshisidagi “(FPK 84 — 88-moddalari)” degan soʻzlar “(FPK 95 — 101-moddalari)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
oʻn sakkizinchi xatboshisidagi “FPKning 192-moddasi” degan soʻzlar “FPK 239-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
12-bandidagi “FPKning 113-moddasi” degan soʻzlar “FPK 135-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
14-bandining uchinchi xatboshisidagi “FPKning 87-moddasi” degan soʻzlar “FPK 59-moddasining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
17-bandining birinchi xatboshisidagi “FPK 194-moddasining 2-qismiga” degan soʻzlar “FPK 96-moddasining ikkinchi qismiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
20-bandidagi “FPKning 88-moddasiga” degan soʻzlar “FPK 98-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
21-bandining birinchi xatboshisidagi “sud eksperti” degan soʻzlar “ekspert” degan soʻz bilan almashtirilsin;
22-bandi :
birinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi FPK 67-moddasining 4-bandiga koʻra” degan soʻzlar “FPK 80-moddasining toʻrtinchi qismiga koʻra” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Sudning ekspert xulosasi bilan kelishmaganligi ish yuzasidan qabul qilingan sud hujjatida asoslantirilishi shart”.
15. “Fuqarolik ishlari boʻyicha sud xarajatlarini undirish amaliyoti toʻgʻrisida” 2009-yil 24-noyabrdagi 14-sonli qarori :
3-bandidagi “apellatsiya, kassatsiya shikoyatlaridan, sud qarorlari ustidan nazorat tartibida protest keltirish toʻgʻrisidagi arizalardan” degan soʻzlar “sud hujjatlariga nisbatan apellatsiya, kassatsiya shikoyatlari, nazorat tartibidagi shikoyatlardan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
4-bandidagi “Fuqarolik protsessual kodeksining (bundan buyon matnda ― FPK) oʻninchi bobi” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksining (bundan buyon matnda FPK deb yuritiladi) oʻn uchinchi bobi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
6-bandining ikkinchi xatboshisidagi “FPK 105 va 106-moddalariga” degan soʻzlar “FPK 129 va 130-moddalariga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
7-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“7. Sudlar shuni nazarda tutishlari lozimki, qonunga koʻra (SK 337-moddasi) davlat boji quyidagi hollarda umumiy asoslarda undiriladi:
qarshi daʼvo arizalaridan;
uchinchi shaxslarning ishga mustaqil daʼvo talablari bilan kirishganligi toʻgʻrisidagi arizalardan.
Ishga kirishgan daʼvogarning huquqiy vorisidan davlat boji, agar u daʼvogar tomonidan toʻlanmagan boʻlsa, umumiy asoslarda undiriladi”;
9-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“9. Sud tomonidan ilgari koʻrmasdan qoldirilgan takroran berilgan ariza boʻyicha davlat boji qaytadan umumiy asoslarda toʻlanadi.
Qonun bilan arizani qabul qilishni rad etish yoki qaytarishga asos boʻlgan shartlar bartaraf etilgandan soʻng takroran berilgan arizaga davlat boji toʻlanganligi haqidagi dastlabki hujjat ilova qilinishiga yoʻl qoʻyiladi (SK 337-moddasining beshinchi va yigirma ikkinchi qismlari)”;
10-bandining ikkinchi va uchinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Agar arizachi qonunga koʻra davlat bojini toʻlashdan ozod qilinmagan va arizada uni toʻlashni kechiktirish, boʻlib-boʻlib toʻlash haqida iltimosnoma mavjud boʻlmasa, shuningdek pochta xarajatlari toʻlanmaganda, sudya arizani qaytarish haqida ajrim chiqarishi shart (FPK 195-moddasi). Ajrimda toʻlanishi lozim boʻlgan davlat boji, pochta xarajatlari summasi koʻrsatilishi va ushbu kamchilik bartaraf qilingandan soʻng takroran murojaat qilish imkoniyati mavjudligi tushuntirilishi shart.
FPK 133-moddasining ikkinchi qismi, 193-moddasi mazmuniga koʻra, sudya fuqarolik ishini qoʻzgʻatish bosqichida arizachining iltimosnomasi boʻyicha, uni mulkiy ahvoliga qarab, davlat bojini toʻlashni kechiktirishga, boʻlib-boʻlib toʻlashga yoki miqdorini kamaytirishga haqli boʻlib, bu haqda arizani ish yuritishga qabul qilish va ish qoʻzgʻatish haqidagi yoxud arizachining iltimosnomasini qanoatlantirish haqidagi alohida ajrimida koʻrsatadi. Iltimosnoma rad qilinganda, ariza va unga ilova qilingan hujjatlar sudning tegishli ajrimi bilan arizachiga qaytariladi”;
11-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“11. FPK 133-moddasiga asosan ham jismoniy, ham yuridik shaxsdan davlat foydasiga undiriladigan sud xarajatlarini kechiktirish, boʻlib-boʻlib toʻlash yoki miqdorini kamaytirish masalasini hal qilishda, sud ularning bu xarajatlarni qisman yoki bir yoʻla toʻlashga qurbi yetmasligi holatlarini tasdiqlovchi holatlar mavjudligi haqidagi dalillarni (masalan, ish haqi (daromadi), bankda mablagʻlari mavjudligi, uning egaligida boʻlgan mulklar haqidagi maʼlumot, voyaga yetmagan farzandlari, boshqa boqimandalari borligi va h.k. toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni) tekshirishi lozim”;
12-bandining birinchi xatboshisidagi “FPKning 108 va SKning 342-moddalarida” degan soʻzlar “FPK 123-moddasining ikkinchi qismi va SK 342-moddasida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
13-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“13. Sudlarning eʼtibori qaratilsinki, fuqarolik ishlarini koʻrish bilan bogʻliq chiqimlarga:
guvohlar, ekspertlar, mutaxassislar va tarjimonlarga toʻlanishi lozim boʻlgan summalar;
joyga borib koʻzdan kechirish bilan bogʻliq boʻlgan xarajatlar;
FPK 165-moddasida nazarda tutilgan hollarda javobgarni qidirish uchun qilingan xarajatlar;
sud xabarnomalarini va sud hujjatlarini yuborish bilan bogʻliq pochta xarajatlari;
sud majlisini videokonferensaloqa rejimida oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlar kiradi.
Boshqa sud xarajatlariga (FPK 132-moddasi birinchi qismining 5-bandi) sud tomonidan oqilona miqdorlarda belgilanadigan, haqiqatda yoʻqotilgan vaqt uchun undiriladigan kompensatsiya, vakilning yordami uchun toʻlanadigan xarajatlar va h.k. kiradi”;
14-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“14. FPK 135-moddasi talablariga koʻra, ishni koʻrish bilan bogʻliq chiqimlarni toʻlash taraflar zimmasiga yuklatilishi sababli, sudlarning eʼtibori ishni sud muhokamasiga tayyorlashda taraflar tomonidan ularni toʻlashga zarur pul summalarini sudning depozit hisobiga oldindan kiritish choralarini koʻrish lozimligiga qaratilsin.
Sud chiqimlarining taraf (taraflar) tomonidan oldindan kiritilmaganligi guvohni, ekspertni, mutaxassisni chaqirish, joyiga borib koʻzdan kechirish haqida qilingan iltimosnomani, agar bu tomonlarning huquq va majburiyatlarini, ishning haqiqiy holatlarini har tomonlama, toʻla va xolisona aniqlash uchun zarur boʻlsa, qanoatlantirishni rad etish uchun asos boʻlmaydi. Bunday holda ishni koʻrish bilan bogʻliq sarf qilingan chiqimlar, FPK 141-moddasida belgilangan qoidalar boʻyicha sud hujjati qabul qilinayotganda undiriladi”;
17-bandining ikkinchi xatboshisidagi “FPK 114 — 120-moddalari” degan soʻzlar “FPK 136 — 141-moddalari” degan soʻzlar bilan, “haq toʻlash” degan soʻzlar “kompensatsiya toʻlash” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
18-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“18. Davlat bojini toʻlashdan ozod qilingan daʼvogar tomonidan taqdim etilgan daʼvo toʻliq yoki qisman qanoatlantirilganda, davlat boji javobgardan arz qilingan talablarning qanoatlantirilgan qismiga mutanosib ravishda davlat daromadiga undiriladi.
Davlat bojini toʻlashdan ozod qilingan bir necha daʼvogarlar tomonidan bir necha javobgarlarga nisbatan taqdim etilgan daʼvo toʻliq yoki qisman qanoatlantirilganda, davlat boji har bir javobgardan alohida, undan undirilgan summadan kelib chiqqan holda davlat foydasiga undiriladi.
Tushuntirilsinki, daʼvogar arz qilgan talablaridan voz kechganda u qilgan xarajatlarning oʻrni javobgar tomonidan qoplanmaydi.
Davlat bojini toʻlashdan ozod qilingan daʼvogar oʻz daʼvo talablaridan ular javobgar tomonidan ixtiyoriy ravishda toʻliq yoki qisman qanoatlantirilganligi oqibatida voz kechganligi sababli ish yuritish tugatilgan hollarda, davlat boji javobgardan davlat daromadiga undiriladi”;
19-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Agar sud tomonidan hal qiluv qarori qabul qilinayotganda daʼvo bahosi oshadigan boʻlsa, davlat boji daʼvo bahosining oshgan summasidan kelib chiqqan holda hisoblab chiqiladi. Bunda kelib chiqqan farq davlat foydasiga daʼvogardan, daʼvo toʻliq qanoatlantirilganda esa, javobgardan undiriladi”;
21-bandining birinchi xatboshisidagi “FPK 105-moddasida” degan soʻzlar “FPK 129-moddasida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
22-bandining ikkinchi xatboshisidagi “uy-joy (kvartira) yoki uy-joy qurilish shirkatidagi pay, basharti vorislar shu uy-joy (kvartira)da meros qoldiruvchi bilan birga yashab kelishgan, u vafot etgan kunga qadar roʻyxatdan (propiskadan) oʻtishgan va meros qoldiruvchi vafotidan soʻng ham yashashni davom ettirayotgan boʻlsalar” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
23-bandidagi “Fuqarolik protsessual kodeksining 214-moddasiga” degan soʻzlar “FPK 262-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matni 24-bandining ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin.
16. “Vakillikka doir fuqarolik protsessual qonunchiligi normalarining sudlar tomonidan qoʻllanilishi toʻgʻrisida” 2010-yil 14-maydagi 5-sonli qarori :
3-bandidagi “Fuqarolik protsessual kodeksining 50-moddasiga muvofiq” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksining (bundan buyon matnda FPK deb yuritiladi) 65-moddasiga muvofiq” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
4-bandining birinchi xatboshisidagi “(FPK 51-moddasi)” degan soʻzlar “(FPK 66-moddasi)” degan soʻzlar bilan, “(FPK 52-moddasi)” degan soʻzlar “(FPK 67-moddasi)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
5-bandi :
birinchi xatboshisidagi “FPK 51-moddasida” degan soʻzlar “FPK 66-moddasida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Qonuniy vakillar ham, shartnoma boʻyicha vakillar ham voyaga yetgan va muomalaga layoqatli boʻlishlari lozim (FPK 70-moddasi)”;
6-bandidagi “FPK 52-moddasi ikkinchi qismining 2-bandi va Oila kodeksining 57, 58-moddalariga” degan soʻzlar “FPK 67-moddasi ikkinchi qismining 2-bandi va Oila kodeksining 57, 58-moddalariga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
9-bandidagi “(FPK 48, 49-moddalari)” degan soʻzlar “(FPK 52, 53-moddalari)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
10-bandidagi “Fuqarolik protsessual kodeksining 41-moddasiga” degan soʻzlar “FPK 45-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
11-bandidagi “FPK 160-moddasiga” degan soʻzlar “FPK 204-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
13-bandi :
birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Shartnoma boʻyicha (ixtiyoriy) vakillar ishga kirishishi uchun huquq beruvchi hujjatlar boʻlib FPK 68-moddasiga muvofiq berilgan va rasmiylashtirilgan ishonchnomalar hisoblanadi, advokatlar, yuridik shaxs rahbari bundan mustasno”;
uchinchi xatboshisidagi “FPK 54-moddasi” degan soʻzlar “FPK 69-moddasining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
14-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“14. Sudlarga tushuntirilsinki, ishga kirishish uchun huquq beruvchi hujjatlar shartnoma boʻyicha vakillarga protsess ishtirokchisining faqat FPK 40-moddasining birinchi qismida belgilangan umumiy huquqlarini berib, ular: ish materiallari bilan tanishish, ulardan koʻchirmalar olish, nusxalar koʻchirish, raddiya berish toʻgʻrisida arz qilish, dalillar taqdim etish, dalillarni tekshirishda ishtirok etish, ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslarga va odil sudlovni amalga oshirishga koʻmaklashayotgan shaxslarga savollar berish, arizalar berish, iltimosnomalar taqdim etish, sudga ogʻzaki va yozma tushuntirishlar berish, ishni sudda koʻrish davomida tugʻiladigan hamma masalalar boʻyicha oʻzlarining vajlarini bayon qilish, boshqa shaxslarning arzlari, iltimosnomalari, vajlariga qarshi eʼtiroz bildirishdan iborat.
Ishda ishtirok etuvchi shaxslar FPKda nazarda tutilgan boshqa protsessual huquqlardan ham foydalanadi”;
15-bandidagi “FPK 54-moddasiga”, “FPK 54-moddasida”degan soʻzlar tegishincha “FPK 69-moddasiga”, “FPK 69-moddasida” degan soʻzlar bilan, “sudning hal qiluv qarori (ajrimi) ustidan shikoyat berish;” degan soʻzlar “sud hujjati ustidan shikoyat berish;” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
16-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“16. Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi, fuqarolik ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlari fuqarolik ishlari boʻyicha vakillikka doir qonunchilikni qoʻllash boʻyicha sud amaliyotini muntazam umumlashtirib borishlari va mazkur huquqiy institut toʻgʻri qoʻllanilishi yuzasidan tegishli choralar koʻrishi lozim”;
17-bandi chiqarib tashlansin.
17. “Sudlar tomonidan meros huquqiga oid qonunchilikning qoʻllanilishi toʻgʻrisida” 2011-yil 20-iyuldagi 05-sonli qarori :
10-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“10. Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, vasiyatnoma va uning asosida berilgan merosga boʻlgan huquq toʻgʻrisidagi guvohnoma faqat sudning hal qiluv qarori bilan haqiqiy emas deb topilishi mumkin. Bunday talablar boʻyicha sud tomonidan kelishuv bitimi tasdiqlanishiga, u qonunga zid boʻlishi tufayli (FPK 169-moddasining birinchi qismi) yoʻl qoʻyilmaydi”;
18-bandining ikkinchi xatboshisidagi “Fuqarolik protsessual kodeksining 28-bobi qoidalariga binoan” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy sud ish ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi kodeksida belgilangan qoidalar boʻyicha” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
22-bandining uchinchi xatboshisidagi “FPK 298 ― 300-moddalarida” degan soʻzlar “FPK 327 — 330-moddalarida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
23-bandi “xususiy ajrimlar” degan soʻzlardan keyin “(FPK 275-moddasi)” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin.
18. “Sudlar tomonidan nikohdan ajratishga oid ishlar boʻyicha qonunchilikni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida” 2011-yil 20-iyuldagi 06-sonli qarori :
6-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“6. Nikohdan ajratish toʻgʻrisidagi daʼvo arizasini qabul qilishda shuni inobatga olish lozimki, Oila kodeksining 39-moddasiga muvofiq er xotinining roziligisiz uning homiladorligi vaqtida va bola tugʻilganidan soʻng bir yil mobaynida nikohdan ajratish toʻgʻrisida ish qoʻzgʻatishga, garchi u tugʻilish toʻgʻrisidagi yozuvlar daftarida bolaning otasi sifatida yozilmagan boʻlsa ham, haqli emas. Mazkur qoida bola oʻlik tugʻilgan yoki bir yoshga toʻlmay vafot etgan hollarga ham tatbiq etiladi.
Xotinning nikohdan ajratish toʻgʻrisida ish qoʻzgʻatishga roziligi boʻlmagan hollarda, sudya daʼvo arizasini qabul qilishni rad etadi, agar u qabul qilingan boʻlsa, sud FPK 122-moddasining 8-bandiga asosan arizani koʻrmasdan qoldiradi. Nikohdan ajratish toʻgʻrisidagi ariza xotinning roziligi bilan qoʻzgʻatilgan ishni sud majlisida koʻrish vaqtida u nikohdan ajratishga eʼtiroz bildirganda, shuningdek javobgarning homiladorligi va uning nikohdan ajratishga roziligi yoʻqligi ishni apellatsiya yoki kassatsiya va nazorat instansiyasida koʻrish vaqtida maʼlum boʻlganda koʻrmasdan qoldirilishi lozim.
Nikohdan ajratish haqidagi daʼvo arizasining koʻrmasdan qoldirilishi, agar Oila kodeksining 39-moddasida koʻrsatilgan holatlar barham topgan boʻlsa, takroriy ravishda sudga nikohdan ajratish haqida daʼvo arizasi bilan murojaat qilishga toʻsqinlik qilmaydi.
Shuni nazarda tutish lozimki, Oila kodeksining 39-moddasida koʻrsatilgan holatlar mavjudligi nikohdan ajratish toʻgʻrisidagi daʼvo xotin tomonidan qoʻzgʻatilishiga toʻsqinlik qilmaydi”;
rus tilidagi matnining 7-bandidagi “mesto projivaniya” degan soʻzlar “mestojitelstvo” degan soʻz bilan almashtirilsin;
10-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“10. Nikohdan ajratish toʻgʻrisidagi daʼvo arizasi FPK 189 va 190-moddalari talablariga javob berishi kerak. Unda, jumladan nikoh qachon va qayerda rasmiylashtirilganligi, nikohdan bolalar bor-yoʻqligi, ularning yoshi, er-xotin oʻrtasida voyaga yetmagan bolalarni taʼminoti va tarbiyasi haqida kelishuvga erishilgan-erishilmaganligi, nikohdan ajratish sabablari, nikohdan ajratish haqidagi daʼvo bilan birga koʻrilishi mumkin boʻlgan boshqa talablar koʻrsatiladi.
Nikohdan ajratish haqidagi arizaga nikoh tuzilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma, bolalar tugʻilganligi toʻgʻrisidagi guvohnoma nusxalari, er-xotinning oylik maoshi va oʻzga daromadlari haqidagi, davlat boji toʻlanganligi toʻgʻrisidagi hujjatlar, daʼvo talablarini tasdiqlovchi dalillar, shuningdek nikohdan ajratish haqidagi nizo sudgacha hal qilinganligidan dalolat beruvchi daʼvogarning yashash joyidagi fuqarolar yigʻini yarashtirish komissiyasining xulosasi ilova qilinadi”;
11-bandidagi “FPK 16-bobida” degan soʻzlar “FPK 21-bobida” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
12-bandining uchinchi xatboshisidagi “(FPK 156-moddasi)” degan soʻzlar “(FPK 195-moddasi)” degan soʻzlar bilan, “(FPK 247-moddasi)” degan soʻzlar “(FPK 200-moddasi)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
14-bandi :
ikkinchi xatboshisidagi “(FPK 174, 175-moddalari)” degan soʻzlar “(FPK 221-moddasi)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
toʻrtinchi xatboshisi tegishincha uchinchi xatboshi deb hisoblansin;
15-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“15. Sudlarga tushuntirilsinki, Oila kodeksi 1-moddasining ikkinchi qismi talabiga muvofiq nikohdan ajratish toʻgʻrisidagi ishni koʻrishda sud oilani saqlab qolish yuzasidan choralar koʻrishi lozim. Shu maqsadda, sud majlisida oilani saqlab qolish mumkinligini tasdiqlovchi holatlar (bolalar borligi, nikohning davomiyligi, oiladagi munosabatlarning xususiyatlari, vaqtinchalik kelishmovchilik va boshqalar) aniqlanganda, sud har ikkala tarafning yoki ulardan birining iltimosiga binoan yoxud oʻz tashabbusi bilan nikohdan ajratish toʻgʻrisidagi ish koʻrilishini keyinga qoldirishga va Oila kodeksi 40-moddasining ikkinchi qismiga muvofiq er-xotinga yarashish uchun olti oygacha muhlat tayinlashga haqli. Bunda shuni eʼtiborga olish lozimki, Oila kodeksining 218-moddasi talablarini inobatga olgan holda yarashish uchun beriladigan muhlat uch oydan kam boʻlishi samarasiz hisoblanadi. Er-xotinni yarashtirish maqsadida olti oylik muhlat ichida ishning koʻrilishi bir necha marta keyinga qoldirilishi mumkin.
Ishning koʻrilishi koʻrsatilgan asos boʻyicha keyinga qoldirilganda, sud Oila kodeksining 112-moddasi va FPK 187-moddasiga muvofiq bolalar taʼminoti uchun aliment undirish masalasini muhokama qilishga haqli.
Tushuntirilsinki, Oila kodeksi 40-moddasining uchinchi qismiga asosan er-xotinga yarashish uchun muhlat tayinlangan taqdirda, sud uch kundan kechiktirmasdan er-xotinning birgalikdagi yashash joyidagi fuqarolar yigʻinining yarashtirish komissiyasini, agar ular birga yashamayotgan boʻlsa, ularning har birining yashash joyidagi fuqarolar yigʻinining yarashtirish komissiyasini yozma ravishda (taraflarning familiyasi, ismi, otasining ismi, manzili, telefon raqamlari koʻrsatilgan tegishli xat bilan) xabardor qilishi lozim.
Ayni vaqtda, er-xotinga yarashish uchun muhlat tayinlash haqidagi ajrimning koʻchirma nusxasi sud tomonidan Oʻzbekiston Xotin-qizlar qoʻmitasining tegishli tuman boʻlimlariga yuborilishi lozim.
Er-xotinga yarashish uchun muhlat berilishi munosabati bilan ishning koʻrilishini keyinga qoldirish toʻgʻrisidagi sud ajrimi taraflarning tushuntirishlari tinglangandan soʻng, zarur hollarda esa, boshqa dalillar tekshirilganidan soʻng alohida xonada (maslahatxonada) chiqariladi va ishning keyingi harakatlanishiga toʻsqinlik qilmasligi sababli uning ustidan shikoyat qilinishi (protest keltirilishi) mumkin emas (FPK 400-moddasi).
Sud er va xotinning yoki ulardan birining arizasiga koʻra, yarashish uchun berilgan muhlatni jiddiy asoslar mavjud boʻlgan hollarda qisqartirishga va ishni bu muhlat tugagunga qadar koʻrishga haqli. Yarashish uchun berilgan muhlatni qisqartirish toʻgʻrisidagi masala sud majlisida taraflarni xabardor qilgan holda va ajrim chiqarish yoʻli bilan hal etiladi”;
17-bandidagi “(FPK 157-moddasi)” degan soʻzlar “(FPK 198-moddasi)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
29-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“29. Nikohdan ajratish yoki nikohdan ajratishni rad qilish haqidagi hal qiluv qarori qonuniy va sud majlisida har tomonlama tekshirilgan dalillarga asoslangan boʻlishi lozim.
Hal qiluv qarorining asoslantirish qismida sud tomonidan aniqlangan er-xotin oʻrtasidagi kelishmovchilik sabablari, sudning oilani saqlab qolish imkoniyati borligi yoki uning uzil-kesil barham topganligi toʻgʻrisidagi xulosasiga asos boʻlgan dalillar, sud tomonidan u yoki bu dalillarni rad etish uchun asos boʻlgan vajlar, shuningdek sud qoʻllangan moddiy va protsessual huquq normalari koʻrsatiladi.
Nikohdan ajratish haqidagi daʼvoni qanoatlantirish toʻgʻrisidagi hal qiluv qarorining xulosa qismi quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
taraflarning barcha talablari boʻyicha, shu jumladan nikohdan ajratish haqidagi daʼvo bilan birgalikda koʻrish uchun birlashtirilgan talablari boʻyicha ham sud xulosalarini;
fuqarolik holatlarini qayd etish daftarida nikohdan ajratishni roʻyxatdan oʻtkazish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar (nikoh qayd qilingan sana, dalolatnoma yozuvining raqami, nikohni qayd qilgan organning nomi);
nikoh tuzilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomaga muvofiq er-xotinning familiyalari (nikohga kirish vaqtida familiya oʻzgartirilgan boʻlsa, nikohgacha boʻlgan familiya ham);
er-xotinning har biridan undirilishi lozim boʻlgan davlat boji miqdori haqida koʻrsatma (davlat boji miqdorini belgilashda sud ulardan har birining moddiy ahvolini, oilaning buzilishida aybi darajasini va boshqa holatlarni, jumladan voyaga yetmagan bolalar er-xotindan qaysi biri bilan yashash uchun qolayotganligini hisobga oladi);
mol-mulk qiymati ― er-xotindan biriga mol-mulk asl holida berilganda”;
33-bandining ikkinchi xatboshisidagi “FPK 152-moddasi birinchi qismi 1-bandi” degan soʻzlar “FPK 194-moddasi birinchi qismining 1-bandi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
35-bandining birinchi xatboshisidagi “(FPK 152-moddasi birinchi qismi 1-bandi)” degan soʻzlar “(FPK 194-moddasi birinchi qismining 1-bandi)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
37-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“37. Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi, fuqarolik ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlari nikohdan ajratishga doir ishlar boʻyicha sud amaliyotini muntazam ravishda umumlashtirib borishlari va mazkur toifadagi ishlar boʻyicha qonunchilikni qoʻllashda yoʻl qoʻyilgan sud xatolarining oldini olish yuzasidan zarur choralar koʻrishlari lozim”.
19. “Sudlar tomonidan otalikni belgilashga oid ishlarni koʻrishda qonunchilikning qoʻllanilishi toʻgʻrisida” 2011-yil 25-noyabrdagi 08-sonli qarori :
2-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Oʻzaro nikohda boʻlmagan ota-onadan bola tugʻilgan taqdirda, ota-onaning birgalikdagi arizasi yoki bola otasining arizasi boʻlmasa, Oila kodeksining 61-moddasida koʻrsatilgan hollarda otalik sud tartibida belgilanadi”;
4-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“4. Oila kodeksining 72-moddasiga koʻra, nikohda boʻlmagan voyaga yetmagan ota-onadan bola tugʻilgan holda ular oʻn olti yoshga toʻlganlaridan soʻng otalikni belgilash toʻgʻrisida mustaqil ravishda talab qoʻyishga haqlidirlar. Shu munosabat bilan sud koʻrsatilgan shaxslarning otalikni belgilash toʻgʻrisidagi arizasini Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksi (bundan buyon matnda FPK deb yuritiladi) 195-moddasi birinchi qismining 1-bandiga asosan qaytarishga haqli emas.
Otalikni belgilash toʻgʻrisidagi ish boʻyicha taraf voyaga yetmagan shaxs boʻlsa, sud uning huquqlari va qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlari himoyasini taʼminlash maqsadida uning ota-onasi, farzandlikka oluvchilari yoki vasiysini qonuniy vakil sifatida ishda ishtirok etishga jalb etishi shart (FPK 42-moddasining ikkinchi qismi)”;
6-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“6. Sudlar shuni nazarda tutishi lozimki, qonunda mazkur toifa ishlar boʻyicha daʼvo muddati nazarda tutilmagan boʻlib, otalik bola tugʻilganidan soʻng istalgan vaqtda belgilanishi mumkin. Bunda shuni eʼtiborga olish kerakki, Oila kodeksi 62-moddasining ikkinchi qismi mazmuniga koʻra, oʻn sakkiz yoshga toʻlgan bolaga nisbatan otalik faqat uning roziligi bilan, agar u muomalaga layoqatsiz deb topilgan boʻlsa, uning vasiysi yoki vasiylik va homiylik organining roziligi bilan belgilanilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Oʻn olti yoshga toʻlgan voyaga yetmagan toʻla muomalaga layoqatli deb eʼlon qilinganda (emansipatsiya), bunday voyaga yetmaganga nisbatan ham faqat uning roziligi bilan otalik belgilanilishiga yoʻl qoʻyiladi”;
7-bandi :
birinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
ikkinchi va uchinchi xatboshilari tegishincha birinchi va ikkinchi xatboshilar deb hisoblansin;
10-bandidagi “(xatlar, ijtimoiy tarmoqlardagi yozishmalar, telegrammalar, fotosuratlar, anketalar, turli instansiyalarga yozilgan arizalar),” degan soʻzlar “(xatlar, telegrammalar, fotosuratlar, anketalar, turli instansiyalarga yozilgan arizalar, audio-, videoyozuvlar, ekspertlar xulosasi),” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
11-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“11. Sud FPK 15-moddasi talablariga muvofiq ishning haqiqiy holatlarini, taraflarning huquq va majburiyatlarini har taraflama, toʻliq va xolisona aniqlash uchun daʼvogar tomonidan keltirilgan Oila kodeksining 62-moddasida nazarda tutilgan u yoki bu holatlardan qatʼi nazar, ushbu qonun normasida nazarda tutilgan eʼtiborga molik boshqa holatlar mavjud boʻlgan-boʻlmaganligini aniqlashi shart”;
12-bandi :
birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ishni sud muhokamasiga tayyorlash jarayonida sudya nizoni taraflarning oʻzaro roziligi boʻyicha hal etish imkoniyatini aniqlashi, zarur hollarda, Oila kodeksining 62-moddasida nazarda tutilgan holatlarni tasdiqlovchi dalillarni talab qilib olishi lozim”;
uchinchi xatboshisidagi “FPK 100-moddasining” degan soʻzlar “FPK 124-moddasining” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
13-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“13. Javobgar tomonidan otalik sud majlisida tan olinganda, sud FPK 44, 226-moddalariga muvofiq daʼvo tan olinganligini qabul qilish masalasini muhokama qilishi va u qabul qilinganda, ish holatlarini mazmunan tekshirmasdan, otalikni belgilash toʻgʻrisida hal qiluv qarori chiqarishi lozim.
Sudlarning eʼtibori javobgarning daʼvoni tan olganligi, ishga qoʻshib qoʻyiladigan, sudning nomiga yoʻllangan yozma arizada ifodalangan boʻlishi va sud majlisi bayonnomasida koʻrsatilishi shart ekanligiga qaratilsin.
Otalikni belgilash shartlari, tartibi va huquqiy oqibatlari qonun bilan belgilanganligi sababli, sud bunday ish boʻyicha kelishuv bitimini tasdiqlashga haqli emas”;
15-bandidagi “FPK 67-moddasiga” degan soʻzlar “FPK 80-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
16-bandining ikkinchi xatboshisidagi “FPK 282-moddasi” degan soʻzlar “FPK 122-moddasining 7-bandi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
19-bandidagi “(FPK 10-moddasi ikkinchi qismi)” degan soʻzlar “(FPK 12-moddasining uchinchi qismi)” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
21-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“21. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi fuqarolik ishlari boʻyicha sudlov hayʼati, Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi, fuqarolik ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlari qonun buzilishiga yoʻl qoʻymaslik choralarini koʻrgan holda otalikni belgilash haqidagi ishlar boʻyicha sud amaliyotini vaqti-vaqti bilan umumlashtirib borsinlar”.
20. “Fuqarolik va jinoyat ishlari boʻyicha sud ishlarini yuritish sohasida xalqaro hamkorlikning ayrim masalalari toʻgʻrisida” 2012-yil 25-maydagi 06-sonli qarori :
3-bandining birinchi xatboshisidagi “FPK 3, 12, 390-moddalari” degan soʻzlar “FPK 1-moddasining uchinchi qismi, 14, 363-moddalari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
4-bandi :
birinchi xatboshisidagi “FPK 390-moddasi” degan soʻzlar “FPK 363-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
ikkinchi xatboshisidagi “Milliy” degan soʻz “Davlat” degan soʻz bilan almashtirilsin;
rus tilidagi matnining 5-bandidagi “doprosa istsa” degan soʻzlar “oprosa istsa” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
6-bandi :
ikkinchi xatboshisidagi “umumiy yurisdiksiya sudlari tomonidan” degan soʻzlar “fuqarolik va jinoyat ishlari boʻyicha sudlar tomonidan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi xatboshisidagi “Milliy” degan soʻz “Davlat” degan soʻz bilan almashtirilsin;
10-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“10. Xalqaro huquq normalari va JPK 600-moddasiga muvofiq xorijiy davlat tomonidan Oʻzbekiston Respublikasiga ushlab berilgan shaxs faqat ushlab berilguniga qadar oʻzi sodir etgan va faqat bunga uni ushlab bergan davlat roziligi olingan jinoyatlar uchun javobgarlikka tortilishi va jazolanishi mumkin.
Agar ishni koʻrish paytida sudlanuvchiga nisbatan Jinoyat kodeksi 59-moddasining sakkizinchi qismi yoki 60-moddasi qoidalariga muvofiq jazo tayinlash uchun asoslar aniqlansa va bunga xorijiy davlat vakolatli organining roziligi olinmagan boʻlsa, sud JPK 418 va 481-moddalari tartibida ishning muhokamasini keyinga qoldiradi va materiallarni mazkur masalani hal etish uchun prokurorga yuboradi.
Ayni paytda shuni nazarda tutish lozimki, sudlanuvchining harakatlarini Jinoyat kodeksining yengilroq jazoni nazarda tutuvchi moddasiga (moddasi qismiga) qayta kvalifikatsiya qilish uchun, agar xalqaro shartnomada boshqa holat nazarda tutilmagan boʻlsa, xorijiy davlat vakolatli organining roziligi talab etilmaydi”;
15-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“15. Tushuntirilsinki, sudlarning xorijiy davlat vakolatli organlari bilan fuqarolik ishi boʻyicha oʻzaro hamkorlik tartibi FPK III boʻlimi normalari bilan tartibga solingan”;
16-bandidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi” degan soʻzlar “Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
18-bandidagi “Oliy sudlari” degan soʻzlar “sudlari” degan soʻz bilan almashtirilsin.
21. “Sudlar tomonidan farzandlikka olish haqidagi ishlar boʻyicha qonunchilikni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida” 2013-yil 11-dekabrdagi 21-sonli qarori :
1-bandidagi “bola manfaatlari” degan soʻzlar “bola huquqlari va qonuniy manfaatlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
2-bandining ikkinchi xatboshisidagi “Oliy” degan soʻz chiqarib tashlansin;
3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“3. Farzandlikka olish haqidagi ishlar sud tomonidan alohida ish yuritish tartibida koʻriladi va arizaning mazmuni FPK 189-moddasida nazarda tutilgan talablar bilan birga FPK 299-moddasi talablariga mos kelishi lozim”;
4-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“4. Arizani ish yuritishga qabul qilish yoki qaytarish masalasini hal qilishda (FPK 193 va 195-moddalari) sud arizaning FPK 299 va 300-moddalariga muvofiqligini tekshirishi lozim”;
5-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“5. Sudlarning eʼtibori, mazkur toifadagi ishlarni sud muhokamasiga tayyorlash, FPK 301-moddasi talablariga muvofiq amalga oshirilishiga qaratilsin.
Ishni sud muhokamasiga tayyorlash vaqtida sudya, bolaning manfaatlaridan kelib chiqib, farzandlikka olinayotgan bolaning ota-onasini (otasi yoki onasini) ishda ishtirok etish uchun jalb qilish masalasini hal qilishi lozim.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 22-sentabrdagi 269-sonli qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisidagi nizomga (bundan buyon matnda Nizom deb yuritiladi) muvofiq oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslarga nisbatan vasiylik va homiylik funksiyalarining amalga oshirilishi xalq taʼlimi muassasalari vasiylik va homiylik boʻlimlari zimmasiga yuklatilganligini inobatga olib, farzandlikka olishning asosliligi va farzandlikka olinayotgan bolaning manfaatlariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosani sudga taqdim etish majburiyati aynan shu organning zimmasiga yuklatilishini nazarda tutish lozim.
Bunday xulosani taqdim etish majburiyati sudning ajrimi bilan qatʼiy ravishda farzandlikka olinayotgan bolaning aynan yashash (turar) joyidagi vasiylik va homiylik organi zimmasiga yuklatiladi (FPK 301-moddasining birinchi qismi).
Sudlar xulosaning Nizom talablariga muvofiqligi, xususan, uning vakolatli organlar (shaxslar) tomonidan berilgan-berilmaganligi, tegishli imzolar va muhrlar bilan tasdiqlangan-tasdiqlanmaganligi, xulosaga FPK 301-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan hujjatlar ilova qilingan-qilinmaganligi masalasiga alohida eʼtibor qaratishi lozim.
Agar vasiylik va homiylik organi xulosasiga barcha tegishli hujjatlar ilova qilinmagan yoxud xulosa yoki hujjatlar ularga qoʻyilgan talablarga javob bermaydigan boʻlsa, sud tegishli xulosa va hujjatlarni talab qilib olishi lozim.
Nazarda tutish kerakki, farzandlikka olinuvchining sogʻligʻi holati tibbiy muassasa yoki vrachning maʼlumotnomasi bilan emas, balki sogʻliqni saqlash boshqarmasining, tarkibida pediatr, nevropatolog, xirurg (ortoped-travmatolog), oftalmolog, otolaringolog, logopeddan iborat tibbiy ekspert komissiyasining farzandlikka olinayotgan bolaning sogʻligi holati, jismoniy va aqliy rivojlanishi toʻgʻrisidagi tibbiy xulosasi bilan tasdiqlanishi lozim”;
6-bandining ikkinchi — beshinchi xatboshilari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Oila kodeksining 155-moddasiga koʻra, oʻn yoshga toʻlgan bolani farzandlikka olishda vasiylik va homiylik organi yoki ishni koʻrish davomida sud tomonidan aniqlanadigan uning roziligi talab etilishini inobatga olib, sud bolaning oʻzini sudda ishtirok etish uchun jalb qilishga haqli.
Sud Oila kodeksining 68-moddasi talablariga muvofiq bola oʻzini farzandlikka olinishi masalasida oʻz fikrini shakllantirish va bayon qilishga qodir degan xulosaga kelsa, sud majlisida oʻn yoshga toʻlmagan bolani ham soʻroq qilishi mumkin. Bolaning sudda ishtirok etishi unga noxush taʼsir etishi mumkin deb hisoblashga asoslar mavjud boʻlgan holda, sud ushbu masala boʻyicha vasiylik va homiylik organining fikrini aniqlashi lozim.
Agar oʻn yoshga toʻlgan bola sogʻligʻi holatiga koʻra, sud majlisiga kela olmasa (masalan, bola bolalikdan nogiron, harakatlanish imkoniyati cheklangan boʻlsa va h.k.), sud bolaning manfaatlaridan kelib chiqib, uning farzandlikka olish boʻyicha fikrini uning yashash (turar) joyi boʻyicha aniqlashi mumkin.
Agar farzandlikka olish haqidagi ariza berilgunga qadar bola farzandlikka oluvchilar (farzandlikka oluvchi)ning oilasida tarbiyalanayotgan boʻlsa va ularni (uni) oʻz ota-onasi deb tan oladigan boʻlsa, sud ishni oʻn yoshga toʻlgan bolaning ishtirokisiz koʻrishga haqli (Oila kodeksining 156-moddasi)”;
13-bandi :
quyidagi mazmundagi sakkizinchi xatboshi bilan toʻldirilsin:
“Bunda sud oʻz tashabbusi bilan farzandlikka oluvchi (farzandlikka oluvchilar)ning sudlanganlik holati haqida vakolatli davlat organidan maʼlumotnoma talab qilib oladi”;
sakkizinchi xatboshisi tegishincha toʻqqizinchi xatboshi deb hisoblansin;
14-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Shu sababli sud Oila kodeksi 151-moddasining toʻrtinchi qismiga muvofiq farzandlikka olinayotgan bolaning aka-ukalari va opa-singillari borligini, shuningdek ishni koʻrish vaqtida ularni farzandlikka olish uchun asoslar mavjud yoki mavjud emasligini, ular turli shaxslar tomonidan farzandlikka olinayotganda esa, bu ularning manfaatlariga zid kelish-kelmasligini aniqlashi kerak”;
17-bandining uchinchi xatboshisidagi “FPK 285 3 -moddasining 3-qismi” degan soʻzlar “FPK 300-moddasining uchinchi qismi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
22-bandining birinchi xatboshisidagi oxirgi jumla chiqarib tashlansin;
24-bandidagi “FPK 220-moddasi 1-qismining 3-bandiga koʻra” degan soʻzlar “FPK 267-moddasi birinchi qismining 3-bandiga koʻra” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
29-bandidagi “FPK 141-142 hamda 285-1-moddalari” degan soʻzlar “FPK 28, 29 hamda 298-moddalari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
33-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“33. Sudlarga tushuntirilsinki, farzandlikka olish toʻgʻrisidagi ariza qanoatlantirilganda, farzandlikka oluvchilar (oluvchi) va farzandlikka olinayotgan bolaning oʻzaro huquq va majburiyatlari farzandlikka olingan bolaning tugʻilishini qayd etish daftariga zarur oʻzgartirishlar kiritilgan kundan eʼtiboran belgilanadi.
Shu sababli sudlar farzandlikka olinayotgan bola manfaatlaridan kelib chiqqan holda FPK 303-moddasining beshinchi qismiga asosan farzandlikka olish, farzandlikka olishni haqiqiy emas deb topish yoki bekor qilish toʻgʻrisidagi hal qiluv qarori qonuniy kuchga kirgan kundan boshlab uch kun ichida hal qiluv qarorining xulosa qismini farzandlikka olinayotgan bolaning tugʻilganligi qayd qilingan joydagi fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organiga yuborishi shart.
Farzandlikka olinayotgan bolaning tugʻilganligi Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida qayd etilgan hollarda, sud Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 14-noyabrdagi 387-sonli qarori bilan tasdiqlangan Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish qoidalariga muvofiq hal qiluv qarorining xulosa qismini farzandlikka oluvchining yashash joyidagi fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organiga yuboradi”;
34-bandidagi “FPK 19-moddasiga” degan soʻzlar “FPK 275-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
22. “Shaxsni gʻayriixtiyoriy tartibda psixiatriya statsionariga hamda sil kasalligiga qarshi kurash muassasasining ixtisoslashtirilgan boʻlimiga yotqizish yoki uning ushbu muassasalarda yotishi muddatini uzaytirish bilan bogʻliq fuqarolik ishlari boʻyicha sud amaliyoti haqida” 2015-yil 18-sentabrdagi 14-sonli qarori :
3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“3. Shaxsni gʻayriixtiyoriy tartibda psixiatriya statsionariga, sil kasalligiga qarshi kurash muassasasining ixtisoslashtirilgan boʻlimiga yotqizish yoki yotishi muddatini uzaytirish haqidagi ishlar, sud tomonidan alohida ish yuritish tartibida koʻriladigan ishlarga kiradi”;
4-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“4. Sudlarning eʼtibori, shaxsni gʻayriixtiyoriy tartibda psixiatriya statsionariga yotqizish toʻgʻrisidagi yoki uning statsionarda yotishi muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi ishlar psixiatriya muassasasi joylashgan yerdagi sudning sudloviga taalluqli ekanligiga qaratilsin (FPK 317-moddasining uchinchi qismi)”;
5-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“5. Shaxsni psixiatriya statsionariga yotqizish toʻgʻrisidagi yoki uning statsionarda yotishi muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi arizada “Psixiatriya yordami toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonunida koʻrsatilgan asoslar koʻrsatilishi kerak.
Arizaga shifokor psixiatrlardan iborat komissiyaning shaxsni psixiatriya statsionariga yotqizish zarurligi yoxud shaxsning psixiatriya statsionarida bundan keyin boʻlishi zarurligi toʻgʻrisidagi asoslantirilgan xulosasi ilova qilinishi lozim.
Sud arizani qabul qilish bilan bir paytda arizani sudda koʻrib chiqish uchun zarur boʻlgan muddatda shaxsning psixiatriya statsionarida boʻlib turishi masalasini hal etadi (FPK 317-moddasining toʻrtinchi qismi)”;
6-bandi :
birinchi xatboshisi “ishlar” soʻzidan keyin “oʻn kunlik muddatda” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
ikkinchi xatboshisidagi “FPK 297 2 -moddasining ikkinchi qismiga” degan soʻzlar “FPK 318-moddasining ikkinchi qismiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
yettinchi xatboshisidagi “FPKning 203 — 206, 219, 297 3 -moddalariga asosan hal qiluv qarori chiqaradi” degan soʻzlar “FPK 249 — 253, 319-moddalariga asosan hal qiluv qarori qabul qiladi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
9-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“9. Shaxsni gʻayriixtiyoriy tartibda sil kasalligiga qarshi kurash muassasasining ixtisoslashtirilgan boʻlimiga yotqizish yoki uning ushbu muassasada yotishi muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi ishlar mazkur shaxs dispanser hisobida turgan yoki davolanayotgan sil kasalligiga qarshi kurash muassasasi joylashgan yerdagi yoki uning yashash (turar) joyidagi sudning sudloviga taalluqlidir”;
10-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“10. Sil kasalligining yuqumli shakliga chalingan shaxsni sil kasalligiga qarshi kurash muassasasining ixtisoslashtirilgan boʻlimiga gʻayriixtiyoriy tartibda yotqizish toʻgʻrisidagi ariza ushbu muassasa tibbiy komissiyasining gʻayriixtiyoriy tartibda yotqizish zarurligi haqidagi xulosasi qabul qilingan kundan eʼtiboran bir sutka ichida beriladi.
Davolash muddati arizaga ilova qilinayotgan xulosada koʻrsatilishi shart.
Sudlarga tushuntirilsinki, shaxsni psixiatriya statsionariga yotqizish toʻgʻrisidagi yoki uning statsionarda yotishi muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi arizani koʻrish uchun qonunda belgilangan oʻn kunlik muddat hamda shaxsni sil kasalligiga qarshi kurash muassasasining ixtisoslashtirilgan boʻlimiga gʻayriixtiyoriy tartibda yotqizish haqidagi yoki uning ushbu muassasada yotishi muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi arizani koʻrish uchun qonunda belgilangan uch kunlik muddat ariza ish yuritishga qabul qilingan va ish qoʻzgʻatilgan kundan boshlab hisoblanadi”;
11-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“11. Sil kasalligining yuqumli shakliga chalingan shaxsning sil kasalligiga qarshi kurash muassasasining ixtisoslashtirilgan boʻlimida gʻayriixtiyoriy tartibda yotishi muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi ariza shaxs davolanishda boʻlgan muassasa tibbiy komissiyasining shaxsning ushbu muassasada yotishi muddatini uzaytirish zarurligi haqidagi xulosasi asosida beriladi. Arizaga ilova qilinishi lozim boʻlgan xulosada davolash oʻtkaziladigan muddat koʻrsatiladi”;
12-bandi :
birinchi xatboshisi “ishtirokida” soʻzidan keyin “uch kunlik muddat ichida” degan soʻzlar bilan toʻldirilsin;
uchinchi xatboshisidagi “FPK 297 6 -moddasining 2-qismi” degan soʻzlar “FPK 322-moddasining ikkinchi qismi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
13-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“13. “Fuqarolar sogʻligʻini saqlash toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 24-moddasida koʻrsatib oʻtilgan bemorning huquqlaridan kelib chiqib, shaxsni gʻayriixtiyoriy tartibda psixiatriya statsionariga hamda sil kasalligiga qarshi kurash muassasasining ixtisoslashtirilgan boʻlimiga yotqizish yoki uning ushbu muassasalarda yotishi muddatini uzaytirish bilan bogʻliq fuqarolik ishlari yopiq sud majlisida koʻriladi.
FPK 266-moddasining 5-bandiga muvofiq sudlar tomonidan shaxsni gʻayriixtiyoriy tartibda sil kasalligiga qarshi kurash muassasasining ixtisoslashtirilgan boʻlimiga yotqizish yoki uning ushbu muassasada yotishi muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi arizani qanoatlantirish haqidagi hal qiluv qarori darhol ijroga qaratilishi lozim.
Sudning hal qiluv qarori ustidan psixiatriya statsionariga joylashtirilgan shaxs, uning vakili, tegishlicha psixiatriya muassasasi yoxud sil kasalligiga qarshi kurash muassasasining rahbari shikoyat qilishi, prokuror protest keltirishi mumkin.
Sudlarga tushuntirilsinki, shaxsni gʻayriixtiyoriy tartibda psixiatriya statsionariga hamda sil kasalligiga qarshi kurash muassasasining ixtisoslashtirilgan boʻlimiga yotqizish yoki uning ushbu muassasalarda yotishi muddatini uzaytirish bilan bogʻliq fuqarolik ishlari boʻyicha sud xarajatlari arizachidan undirilmaydi”;
14-bandidagi “bu borada aniqlangan qonunbuzilishi holatlariga har doim ham FPKning 19-moddasiga asosan munosabat bildirib borish chorasini koʻrishlari lozim” degan soʻzlar “ishlarni koʻrishda aniqlangan qonun buzilishi hollariga xususiy ajrim chiqarish orqali (FPK 275-moddasi) munosabat bildirishlari lozim” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
23. “Sudlar tomonidan voyaga yetmagan va voyaga yetgan mehnatga layoqatsiz bolalar taʼminoti uchun aliment undirishga oid ishlar boʻyicha qonunchilikni qoʻllash amaliyoti toʻgʻrisida” 2016-yil 29-iyuldagi 11-sonli qarori :
2-bandining ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Bunday murojaatlar FPK 171-moddasi 4-bandi, 172-moddasi tartibida sud buyrugʻi berish toʻgʻrisida ariza koʻrinishida yoki FPK 188 — 190-moddalariga rioya qilgan holda 182-moddasiga muvofiq daʼvo ishlarini yuritish tartibida berilad”;
5-bandidagi “FPKning 241-moddasi 3-qismiga” degan soʻzlar “FPK 34-moddasining uchinchi qismiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
6-bandi :
birinchi xatboshisidagi “sud buyrugʻi chiqarish” degan soʻzlar “sud buyrugʻini berish” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
ikkinchi xatboshisidagi “FPKning 105-moddasi” degan soʻzlar “FPK 129-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
7-bandidagi “FPKning 238 2 -moddasi 3-bandiga” degan soʻzlar “FPK 171-moddasining 4-bandiga” degan soʻzlar bilan, “FPKning 238 7 -moddasiga” degan soʻzlar “FPK 177-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
8-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“8. Sudlarga tushuntirilsinki, Oila kodeksining 99-moddasiga muvofiq voyaga yetmagan bolalarga aliment undirishda aliment miqdorini ota-onaning har oydagi ish haqi va (yoki) boshqa daromadining muayyan (1/4, 1/3, 1/2) qismi miqdorida belgilanadi.
Ushbu toʻlovlar miqdori taraflarning moddiy yoki oilaviy ahvolini va boshqa eʼtiborga sazovor holatlarni hisobga olgan holda oʻzgartirilishi (kamaytirilishi yoki koʻpaytirilishi) mumkin. Mazkur holatda ham u foizda emas, ish haqi va (yoki) boshqa daromadning muayyan qismi meʼyorida belgilanishi lozim”;
13-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“13. Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, neustoyka toʻlash majburiyati (Oila kodeksi 142-moddasining ikkinchi qismi) aliment agar sud hujjatiga asosan undirilgan boʻlsa vujudga keladi. Aliment toʻlash boʻyicha kelishuv bajarilmagan hollarda, javobgarlik Fuqarolik kodeksining 327-moddasiga asosan yuzaga keladi.
Sudlarga tushuntirilsinki, aliment undirish toʻgʻrisidagi sud hujjati ijrosi jarayonida aliment boʻyicha qarz vujudga kelishi sababli neustoyka miqdorini hisoblash va undirish davlat ijrochilari tomonidan amalga oshiriladi. Aliment toʻlash toʻgʻrisida kelishuv bajarilmagan, aliment boʻyicha qarz vujudga kelgan taqdirda esa, aliment undiruvchi bank foizlarini undirish yuzasidan sudga daʼvo bilan murojaat etishga haqli”;
15-bandidagi “sud qaroriga (buyrugʻiga)” degan soʻzlar “sud hujjati” degan soʻzlar bilan, “FPKning 216-moddasi” degan soʻzlar “FPK 454-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
16-bandidagi “FPKning 238 10 -moddasi” degan soʻzlar “FPK 181-moddasi” degan soʻzlar bilan, “FPKning 238 11 -moddasi” degan soʻzlar “FPK 177-moddasi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
18-bandidagi “FPKning 145-moddasiga koʻra” degan soʻzlar “FPK 33-moddasiga koʻra” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
19-bandidagi “sudning bir necha qarorlar” degan soʻzlar “sudning bir necha hujjatlari” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
23-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“23. Sudlarning eʼtibori, aliment undirish haqidagi ish boʻyicha daʼvogarning daʼvodan voz kechishi yoki taraflar kelishuv bitimi tuzishi munosabati bilan ish yuritish tugatilishiga, agar bu bolaning huquqlari va qonuniy manfaatlariga zid boʻlmasa, yoʻl qoʻyiladi. Holat oʻzgarganda, daʼvogarning aliment undirish toʻgʻrisidagi talab bilan sudga qayta murojaat qilishi istisno etilmaydi.
Sud hujjatlariga binoan aliment undirilishi yuklatilgan shaxs tomonidan jami boʻlib ikki oydan ortiq muddat mobaynida aliment toʻlamaslik holati aniqlansa, sud jinoyat ishini qoʻzgʻatish masalasini hal qilish uchun tegishli materiallarni ilova qilgan holda bu haqda prokurorga xabar qilishi shart (FPK 275-moddasining beshinchi qismi).”
24-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“24. Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi, viloyat va Toshkent shahar sudlari ushbu toifadagi ishlar boʻyicha sud amaliyotini muntazam ravishda umumlashtirib borish, ularni qonun bilan belgilangan muddatlarda koʻrish va sud hujjatlarini oʻz vaqtida ijroga qaratishga qaratilgan choralarni koʻrsin”.
24. “Davlat pensiya taʼminoti bilan bogʻliq ishlar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida” 2017-yil 29-noyabrdagi 44-sonli qarori :
1-bandidagi “shuningdek” degan soʻz chiqarib tashlansin;
6-bandidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksining 31-moddasiga” degan soʻzlar “Fuqarolik protsessual kodeksining 26-moddasiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
8 , 9 , 11 , 14 , 16 va 17-bandlaridagi “nizolarni koʻrish” degan soʻzlar “nizolarni hal qilish” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
10-bandi :
ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin;
uchinchi xatboshisi tegishincha ikkinchi xatboshi deb hisoblansin;
13-bandidagi “xodimning mehnat faoliyati davrini ish stajiga qoʻshmaslik bilan bogʻliq nizolarni koʻrishda” degan soʻzlar “xodimning mehnat faoliyati davrini ish stajiga qoʻshmaslik haqidagi nizolarni hal qilishda” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
15-bandi :
birinchi xatboshisidagi “Sudlar bu Kelishuv Oʻzbekiston Respublikasi uchun 1996-yil 18-iyuldan kuchga kirganligini nazarda tutishi lozim” degan soʻzlar chiqarib tashlansin;
ikkinchi xatboshisidagi “nizolarni koʻrishda” degan soʻzlar “nizolarni hal qilishda” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
20-bandi :
birinchi xatboshisidagi “nizolarni koʻrishda” degan soʻzlar “nizolarni hal qilishda” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Shuni nazarda tutish lozimki, Fuqarolik protsessual kodeksining 74-moddasiga koʻra, guvohlar koʻrsatmalari ishning xarakterini belgilovchi xususiyatlarini (muayyan sharoitdagi ishlar) tasdiqlovchi va muddatidan ilgari yoshga doir pensiya tayinlanishiga taʼsir qiladigan tegishli dalil boʻla olmaydi. Bu holatlar Fuqarolik protsessual kodeksining 71-moddasida koʻrsatilgan oʻzga dalillar bilan tasdiqlanishi mumkin (masalan, buyruqlar, hisob-kitoblar, naryadlar, mansab vazifalari va h.k.)”;
22-bandining toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 12-maydagi 250-sonli qarori bilan tasdiqlangan imtiyozli shartlar asosida pensiya olish huquqini beruvchi ishlab chiqarish, korxona, ishlar, kasblar, mansablar va koʻrsatkichlarning 1, 2, 3-sonli Roʻyxatlaridan chiqarilgan kasblar Pensiya jamgʻarmasi boʻlimining yoshga doir imtiyozli shartlarda pensiya tayinlashni rad etish, xuddi shuningdek, qonun bilan nazarda tutilgan boshqa imtiyozlarni chiqarish bilan bogʻliq ishlarni koʻrish va hal qilishda Fuqarolik kodeksi 4-moddasining uchinchi qismi talablariga rioya etish zarur. Ushbu Qonun normasiga koʻra, fuqarolik qonun hujjati amalga kiritilguniga qadar vujudga kelgan munosabatlar boʻyicha bu qonun hujjati u amalga kiritilganidan keyin vujudga kelgan huquq va majburiyatlarga nisbatan qoʻllaniladi”;
24-bandining birinchi xatboshisidagi “Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksi 283-moddasining 6-bandiga asosan” degan soʻzlar “Fuqarolik protsessual kodeksi 295-moddasi ikkinchi qismining 6-bandiga muvofiq” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
31-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“31. Sudlar ishlarni koʻrishda fuqarolarning pensiya va nafaqa olish huquqlarining buzilishi, shuningdek pensiya va nafaqa tayinlash uchun zarur boʻlgan notoʻgʻri arxiv va boshqa maʼlumotlarni taqdim etish fakti aniqlangan har bir holatga xususiy ajrim chiqarish bilan (FPK 275-moddasi) munosabat bildirishi shart”;
32-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“32. Qoraqalpogʻiston Respublikasi fuqarolik ishlari boʻyicha sudi, fuqarolik ishlari boʻyicha viloyatlar va Toshkent shahar sudlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar maʼmuriy sudlari muntazam ravishda fuqarolarning davlat pensiya taʼminoti haqidagi qonun hujjatlarini qoʻllash boʻyicha sud amaliyotini oʻrganib borish orqali yoʻl qoʻyilgan xatolarni oʻz vaqtida tuzatish va qonun normalarini toʻgʻri qoʻllashni taʼminlasin”.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi K. KAMILOV
Plenum kotibi, Oliy sud sudyasi I. ALIMOV
Toshkent sh.,
2018-yil 30-noyabr,
34-son
Пленума Верховного суда Республики Узбекистан
Постановление
О внесении изменений и дополнений в некоторые постановления Пленума Верховного суда Республики Узбекистан по гражданским делам
В связи с изменениями и дополнениями, внесенными в законодательство, а также вопросами, возникшими в судебной практике, руководствуясь статьей 17 Закона «О судах», Пленум Верховного суда Республики Узбекистан постановляет:
Внести изменения и дополнения в следующие постановления Пленума Верховного суда Республики Узбекистан по гражданским делам:
1. От 20 декабря 1991 года № 5 « О судебной практике по делам об установлении фактов, имеющих юридическое значение »:
в названии текста на узбекском языке слово «белгилаш» заменить словом «аниқлаш»;
пункт 2 изложить в следующей редакции:
«2. Судам следуют иметь в виду, что согласно статье 295 Гражданского процессуального кодекса Республики Узбекистан (далее — ГПК) перечень фактов, имеющих юридическое значение, подлежащих установлению в судебном порядке, не является исчерпывающим.
Суд вправе устанавливать и другие факты, имеющие юридическое значение, если законом это не отнесено к компетенции иного органа. Суд, в частности может устанавливать факт:
признания отцовства в отношении детей, родившихся до 1 октября 1968 года, отцовства и регистрации отцовства;
внедрения изобретения, квалификации предложения как рационализаторского;
владения строением, паем, автомобилем и иным имуществом, подлежащим специальной регистрации;
принадлежности страхового свидетельства;
эвакуации гражданина либо его родителей в период Второй мировой войны в Республику Узбекистан»;
в пункте 3 :
в абзаце первом слова «Так, не подлежат подтверждению в судебном порядке юридические факты об установлении» заменить словами «Так, не подлежит установлению в судебном порядке факт»;
в подпункте «б» слово «возраста граждан» заменить словом «возраста человека»;
пункт 4 изложить в следующей редакции:
«4. По смыслу статьи 295 ГПК суд принимает к рассмотрению заявление об установлении факта, если:
а) по закону такой факт порождает для заявителя определенные юридические последствия (возникновение, изменение или прекращение личных либо имущественных прав граждан или организаций);
б) факт не связан с разрешением спора о праве, подведомственного суду;
в) заявитель не имеет другой возможности документально удостоверить факт, имеющий юридическое значение;
г) законодательством не предусмотрен иной порядок их установления.
Суд вправе установить факт, не имеющий по законодательству Республики Узбекистан юридического значения, если по законодательству другой страны данный факт влечет правовые последствия и имеется международное соглашение об оказании по данному вопросу взаимной правовой помощи»;
пункт 5 изложить в следующей редакции:
«5. Судам необходимо иметь в виду, что согласно статье 295 ГПК в судебном порядке устанавливаются факты, имеющие юридическое значение, не только по заявлениям граждан, но и по заявлениям организаций»;
пункт 6 изложить в следующей редакции:
«6. В ходе подготовки дела к судебному разбирательству судья обязан выяснить:
для какой цели необходимо установление данного факта;
какие лица и организации могут быть заинтересованы в разрешении дела и подлежат привлечению к участию в деле;
какими доказательствами подтверждается данный факт.
Судья вправе также требовать представления заявителем дополнительных доказательств, подтверждающих невозможность получения или восстановления документа, удостоверяющего факт.
Заинтересованное лицо по делу об установлении факта, имеющего юридическое значение, имеет все права и обязанности, предусмотренные статьей 40 ГПК.
Дела об установлении фактов, имеющих юридическое значение, рассматриваются судами по общим правилам гражданского судопроизводства с изъятиями и дополнениями, предусмотренными в главах 27 и 28 ГПК»;
пункт 7 изложить в следующей редакции:
«7. Разъяснить судам, что под родственными отношениями согласно пункту 1 части второй статьи 295 ГПК имеется в виду кровная связь, существующая между людьми, происходящими друг от друга (прадед, дед, отец, сын, внук, правнук, прабабка и т.д.) или от одного общего предка (братья, сестры, дяди, тети, племянники и т.д.).
Отсутствие кровной связи свидетельствует и об отсутствии родства.
Факт родственных отношений устанавливается в судебном порядке, когда это непосредственно порождает юридические последствия, например, если установление такого факта необходимо заявителю для получения свидетельства о праве на наследство, для оформления пенсии по случаю потери кормильца и т.д.
При установлении факта родственных отношений в целях получения свидетельства о праве на наследство, суды должны исходить из круга родства, предусмотренного нормами гражданского законодательства, регулирующими наследственное право. При установлении факта родственных отношений с наследодателями, постоянно проживавшими за пределами Республики Узбекистан, суду следует руководствоваться законом, определяющим круг наследников и отношения по наследованию той страны, где наследодатель имел последнее постоянное место жительство.
При установлении факта родственных отношений с целью оформления пенсии по случаю потери кормильца следует исходить из имеющего на это право круга членов семьи умершего, установленного пенсионным законодательством, которое не подлежит расширительному толкованию»;
из абзаца второго пункта 8 исключить слова «(ст. 274-275 ГПК)»;
абзац второй пункта 9 изложить в следующей редакции:
«Факт нахождения лица на иждивении для назначения пенсии в связи со смертью кормильца удостоверяется справкой уполномоченного законодательством органа (в частности, органа самоуправления граждан). Отказ в выдаче справки либо выдача справки о том, что лицо не состояло на иждивении умершего, не исключает возможности установления данного факта в судебном порядке»;
абзац второй пункта 11 исключить;
пункт 12 изложить в следующей редакции:
«12. Обратить внимание судов, что в соответствии с пунктом 4 части второй статьи 295 ГПК установлению подлежат не факты усыновления, брака, развода и смерти, а факты их регистрации органами ЗАГСа. Указанные факты устанавливаются судом, если в органах ЗАГСа, ввиду утраты архивных документов не сохранилась соответствующая запись и в ее восстановлении органами ЗАГСа отказано.
С заявлением об установлении факта регистрации брака или расторжения брака в суд вправе обратиться оба супруга. В случае обращения с таким заявлением одного из супругов, другой привлекается к участию в деле в качестве заинтересованного лица.
Судами могут рассматриваться как требования об установлении факта регистрации усыновления, так и об установлении факта принятия соответствующим органом решения об усыновлении (удочерении). Фактическое усыновление (удочерение) не имеет юридического значения и в приеме заявления об установлении такого факта должно быть отказано»;
в абзаце первом пункта 13 слова «п. 5 ст. 283 ГПК» заменить словами «п. 5 части второй статьи 295 ГПК»;
пункт 14 изложить в следующей редакции:
«14. Факт принадлежности правоустанавливающего документа лицу, имя, отчество или фамилия которого, указанные в документе, не совпадают с именем, отчеством или фамилией этого лица по паспорту либо свидетельству о рождении (пункт 6 части второй статьи 295 ГПК), подлежит установлению судом при наличии доказательств, подтверждающих принадлежность правоустанавливающего документа заявителю и отсутствие возможности внесения соответствующего исправления организацией, выдавшей документ.
Суд не вправе принимать заявление об установлении факта принадлежности правоустанавливающего документа, если у заявителя имеются другие документы, достоверно подтверждающие соответствующий факт.
Судебному рассмотрению не подлежат заявления об установлении факта принадлежности лицу членских билетов общественных объединений, воинских документов (военного билета, удостоверения личности военнослужащего), паспорта, свидетельств, выдаваемых органами ЗАГСа. Суд не вправе рассматривать также заявления об установлении факта принадлежности удостоверения к ордену или медали. Ошибки, содержащиеся в таких документах, могут быть устранены выдавшими их органами и организациями. Решения должностного лица или органа государственного управления об отказе во внесении исправлений в эти документы могут быть обжалованы в порядке и правилам, установленным законодательством об административном судопроизводстве.
Недопустимо также вместо факта принадлежности документа устанавливать факт, что гражданин, по разному именуемый в нескольких документах, является одним и тем же лицом, так как факт тождества лиц не имеет юридического значения»;
пункт 15 исключить;
в пункте 17 :
абзац первый изложить в следующей редакции:
«При рассмотрении дела об установлении факта несчастного случая (пункт 7 части второй статьи 295 ГПК) необходимо иметь в виду, что суд вправе устанавливать факт несчастного случая лишь тогда, когда возможность его установления во внесудебном порядке исключается и это подтверждено соответствующим документом»;
абзацы второй и третий исключить;
абзацы четвертый и пятый считать соответственно абзацами вторым и третьим;
абзац третий после слов «в учреждении» дополнить словом «организации»;
дополнить абзацем четвертым следующего содержания:
«Устанавливая факт несчастного случая, суд не вправе определять причины и степень утраты трудоспособности, а также причину, группу и время наступления инвалидности»;
пункт 18 изложить в следующей редакции:
«18. Дела об установлении факта владения строением на праве частной собственности в соответствии с пунктом 8 части второй статьи 295 ГПК подведомственны суду лишь при условии отказа соответствующего государственного органа установить такой факт при отсутствии спора о праве.
По такому делу суд устанавливает не право собственности, а факт принадлежности заявителю строения на праве частной собственности, признав, что у заявителя в свое время имелись правоустанавливающие документы на строение, но были утрачены и восстановить их невозможно.
При отсутствии данных о регистрации строения на праве собственности в установленном законом порядке, вопрос о праве собственности на возведенное строение решается судом в порядке искового производства.
Заявление об установлении права собственности на строение, не принятое в эксплуатацию или зарегистрированное на другое лицо либо приобретенное по сделке, не оформленной в требуемой законом форме, также подлежит рассмотрению судом в порядке искового производства»;
в абзаце первом пункта 19 слова «по п. 9 ст. 283 ГПК» заменить словами «по п. 9 части второй статьи 295 ГПК», слова «нотариальная контора» заменить словом «нотариус»;
пункт 20 изложить в следующей редакции:
«20.Судам следует различать дела об установлении факта смерти от установления факта регистрации смерти (пункт 4 части второй статьи 295 ГПК).
Суд устанавливает факт регистрации смерти в случае, если такая регистрация на основании соответствующих документов была ранее проведена, но актовая запись не сохранилась, утрачена и не может быть восстановлена.
При установлении факта смерти, установлению подлежит само событие смерти (конкретные обстоятельства, при которых произошла смерть, а также точная дата смерти). Факт смерти устанавливается судом при наличии отказа органов ЗАГСа в регистрации смерти, а также доказательств, с достоверностью подтверждающих смерть лица.
Решение суда по делу об установлении факта смерти должно точно и полно содержать все необходимые для последующей регистрации факта смерти органами ЗАГСа сведения»;
пункт 21 исключить;
пункт 22 изложить в следующей редакции:
«22. Решение по делу об установлении факта, имеющего юридическое значение, должно соответствовать требованиям, предусмотренным статьей 253 ГПК. В решении должны быть приведены доказательства в подтверждение вывода об обстоятельствах, имеющих значение для разрешения дела, и в случае удовлетворения заявления - четко изложен установленный факт. Формулировка резолютивной части решения должна быть указана судом в точном соответствии с текстом соответствующего пункта части второй статьи 295 ГПК.
В силу статьи 16 ГПК вступившее в законную силу решение суда об установлении факта, имеющего юридическое значение, обязательно для органов, регистрирующих такие факты или оформляющих права, которые возникают в связи с установленным судом фактом.
Решение суда об установлении факта, подлежащего регистрации в органах ЗАГСа или оформлению в других органах, служит основанием для такой регистрации или оформления, не заменяя собой документов, выдаваемых этими органами (статья 297 ГПК)»;
в пункте 23 слова «ст. 19 ГПК» заменить словами «статьей 275 ГПК»;
пункт 24 изложить в следующей редакции:
«24. Рекомендовать суду Республики Каракалпакстан по гражданским делам, областным и Ташкентскому городскому судам по гражданским делам регулярно обобщать судебную практику по делам об установлении фактов, имеющих юридическое значение, и принимать иные меры, направленные на обеспечение правильного рассмотрения и разрешения дел указанной категории».
2. От 19 июня 1992 года № 5 « О практике применения судами законодательства о защите чести, достоинства и деловой репутации граждан и организаций »:
абзац первый пункта 3 после слова «опровержение» дополнить словами «или ответ»;
в пункте 4 слова «в размере 50 процентов минимальной заработной платы» заменить словами «государственной пошлиной», слова «из суммы иска» заменить словами «из цены иска»;
абзац второй пункта 5 изложить в следующей редакции:
«В случае подачи искового заявления без соблюдения требований статей 189 и 190 ГПК, оно возвращается истцу на основании пункта 4 части первой статьи 195 ГПК соответствующим определением судьи. Возвращение искового заявления не препятствует повторному обращению в суд в общем порядке после устранения допущенных нарушений»;
в абзаце втором пункта 7 слова «ст. 46 ГПК» заменить словами «статьей 50 ГПК»;
абзац третий пункта 8 изложить в следующей редакции:
«Гражданин, которому сообщены оскорбительные для него, а также клеветнические сведения, вправе обратиться в соответствующие органы c заявлением о привлечении лица, распространившего такие сведения, к уголовной ответственности по статьям 139 и 140 Уголовного кодекса Республики Узбекистан или к административной ответственности по статьям 40 и 41 Кодекса Республики Узбекистан об административной ответственности»;
в абзаце первом пункта 10 слова «В тех случаях, когда сведения из официальных сообщений (ст. 35 Закона «О средствах массовой информации»)» заменить словами «В тех случаях, когда сведения содержатся в официальных сообщениях (ст. 40 Закона Республики Узбекистан «О средствах массовой информации»)»;
пункт 11 изложить в следующей редакции:
«11. В судебном заседании подлежат всестороннему выяснению следующие обстоятельства:
а) распространены ли сведения, об опровержении которых заявлен иск;
б) порочат ли они честь, достоинство и деловую репутацию гражданина или юридического лица;
в) соответствуют ли они действительности.
Обязанность доказывания соответствия действительности распространенных сведений в силу статьи 100 ГК возлагается на ответчика»;
абзац второй пункта 14 изложить в следующей редакции:
«Если не соответствующие действительности сведения содержатся в документе, исходящем от организации, суд в решении должен возложить обязанность по замене документа на эту организацию»;
пункт 15 исключить.
3. От 13 ноября 1992 года № 5 « О порядке рассмотрения судами заявлений о восстановлении прав по утраченным документам на предъявителя (вызывное производство) »:
в пункте 1 :
в абзаце первом слова «главе 35» заменить словами «главе 36»;
в абзаце четвертом слова «могут рассматриваться» заменить словами «подлежат рассмотрению»;
пункт 2 изложить в следующей редакции:
«2. Дела по требованиям о восстановлении прав по утраченным документам на предъявителя рассматриваются в порядке особого производства судом по месту нахождения учреждения, выдавшего документ на предъявителя (далее - учреждение).
Заявление о восстановлении прав по утраченным документам на предъявителя, помимо общих требований, предъявляемых статьей 189 ГПК, должно содержать сведения, указанные в части третьей статьи 331 ГПК. Заявление, не отвечающее предъявляемым к нему законом требованиям, подлежит возврату на основании пункта 4 части первой статьи 195 ГПК.
Заявление подлежит оплате государственнной пошлиной в размере одной минимальной заработной платы и почтовыми расходами»;
пункт 3 изложить в следующей редакции:
«3. После принятия заявления к производству, судья в порядке подготовки дела к судебному разбирательству обязан вынести определение о производстве за счет заявителя публикации в средствах массовой информации, а также о запрещении выдавшему документ учреждению, производить по нему платежи или выдачи. Копия определения суда незамедлительно направляется учреждению, выдавшему документ»;
в пункте 4 слово «должно» заменить словом «может»;
в пункте 5 слова «в статье 301 ГПК имеются в виду» заменить словами «следует понимать»;
в пункте 6 :
в абзаце первом слова «статьей 303 ГПК» заменить словами «статьей 333 ГПК»;
в абзаце втором слова «статье 308 ГПК» заменить словами «статье 338 ГПК»;
пункт 7 изложить в следующей редакции:
«7. Если после публикации держатель документа представит его в суд, заявляя, что не претендует на него, суд выносит определение о прекращении вызывного производства, отмене установленных судом запретов на произведение выплат и выдач по документу и возвращении заявителю представленного держателем документа.
В случае заявления держателем документа в установленный законом срок своих прав на документ, заявление подлежит оставлению без рассмотрения в соответствии с пунктом 7 статьи 122 ГПК и лицу, заявившему об утрате документа, разъясняется его право на предъявление иска на общих основаниях. При этом отмена принятых в соответствии со статьей 332 ГПК мер, производится в порядке статьи 336 ГПК»;
пункт 8 исключить;
в пункте 11 слова «статьи 308 ГПК» заменить словами «статьи 338 ГПК»;
в пункте 12 слова «(ст. 309 ГПК)» заменить словами «(статья 339 ГПК)».
4. От 16 апреля 1993 года № 13 « О применении законодательства при рассмотрении судами дел об освобождении имущества от ареста (исключении из описи) »:
пункт 1 изложить в следующей редакции:
«1. Обратить внимание судов, что дела об освобождении имущества от ареста (исключении из описи), подлежат рассмотрению по правилам искового производства независимо от того, наложен ли арест в порядке применения мер обеспечения иска, обращения взыскания на имущество должника для обеспечения исполнения решения или приговора суда, либо произведена опись нотариусом как мера охраны наследственного имущества и в иных, предусмотренных законом случаях.
Указание в приговоре о конфискации конкретного имущества как орудия преступления, не является препятствием для рассмотрения в порядке гражданского судопроизводства спора о принадлежности этого имущества иным лицам и об освобождении его от ареста.
Реализация имущества во исполнение решения или приговора суда, также не является основанием для отказа в принятии искового заявления об освобождения его от ареста (исключении из описи).
Поскольку исковое заявление об освобождении имущества от ареста (исключении из описи), является заявлением неимущественного характера, при подаче такого искового заявления оплачивается государственная пошлина в размере двукратной минимальной заработной платы, а также почтовые расходы»;
в пункте 2 слова «ст. 242 ГПК Республики Узбекистан» заменить словами «статьи 35 Гражданского процессуального кодекса Республики Узбекистан (далее — ГПК)», слова «в соответствии с частью 2 ст. 146 ГПК Республики Узбекистан» заменить словами «в соответствии с частью второй статьи 31 ГПК»;
пункт 3 изложить в следующей редакции:
«3. Судам следует иметь в виду, что должник (осужденный) не вправе обращаться в суд с иском об освобождении имущества от ареста.
Возникающие у должника (осужденного) вопросы, связанные с наложением ареста на имущество во исполнение приговора, разрешаются судом, постановившим приговор, в порядке, установленном статьями 541 и 542 Уголовно-процессуального кодекса Республики Узбекистан»;
в пункте 4 слова «п. 4 ст. 92 ГПК» заменить словами «п. 4 статьи 116 ГПК»;
в абзаце четвертом пункта 5 слова «по поводу предъявленного иска» заменить словами «по предъявленному иску»;
абзац первый пункта 8 изложить в следующей редакции:
«Приняв заявление об освобождении имущества от ареста к производству, судья в целях обеспечения иска (п. 4 части первой ст. 106 ГПК), должен вынести определение о приостановлении исполнительных действий в отношении спорного имущества, копия которого подлежит направлению в территориальный отдел Бюро принудительного исполнения при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан»;
в пункте 9 :
в абзаце первом слова «иного постановления» заменить словами «иного судебного акта»;
в абзаце втором слова «со ст. 57 ГПК Республики Узбекистан» заменить словами «со ст. 72 ГПК»;
абзац третий изложить в следующей редакции:
«Оценивая в совокупности собранные по делу доказательства, суд должен строго руководствоваться требованиями ст. 74 ГПК, имея ввиду, что принадлежность отдельных видов имущества может быть подтверждена лишь определенными средствами доказывания. При отсутствии таких доказательств иск не подлежит удовлетворению»;
в абзаце первом пункта 10 слова «на имущество личного подсобного хозяйства граждан или дехканского хозяйства» заменить словами «на имущество личного подсобного хозяйства граждан или дехканского хозяйства, семейного предприятия»;
пункт 11 изложить в следующей редакции:
«При рассмотрении дел об освобождении имущества от ареста, выяснению подлежит также вопрос, признано ли имущество приговором или определением суда, приобретенным на средства, добытые преступным путем или орудием преступления»;
в пункте 13 :
в абзаце шестом слова «дехканскому хозяйству» заменить словами «дехканскому хозяйству, семейному предприятию»;
в абзаце седьмом слова «ст.ст. 3, 15 и 16 Закона Республики Узбекистан «О дехканском хозяйстве» заменить словами «законами «О дехканском хозяйстве» и «О семейном предпринимательстве»»;
в абзаце девятом слова «дехканского хозяйства» заменить словами «дехканского хозяйства, семейного предприятия»;
в пункте 14 слова «в общем имуществе личного подсобного хозяйства граждан или дехканского хозяйства» заменить словами «в общем имуществе личного подсобного хозяйства граждан или дехканского хозяйства, семейного предприятия»;
5. От 17 апреля 1998 года № 12 « О применении судами законодательства, регулирующего прекращение трудового договора (контракта) »:
в пункте 3 :
в абзаце втором слова «ст. 8 ГПК» заменить словами «статьи 10 ГПК»;
дополнить абзацем третьим следующего содержания:
«Поскольку истцы по требованиям о восстановлении на работе освобождены от уплаты государственной пошлины, а представление доказательств, подтверждающих обоснованность прекращения трудового договора, законом возложено на ответчика (часть вторая статьи 111 ТК), не допускается возвращение исковых заявлений о восстановлении на работе по основаниям, предусмотренным в пункте 7 части первой статьи 195 и пункте 6 части первой статьи 189 ГПК»;
в абзаце первом пункта 13 слова «на то, что» заменить словами «что в случае», слово «может» заменить словом «вправе», слова «является правом работника и» исключить;
из абзаца десятого пункта 15 текста на русском языке слово «работником» исключить;
первое предложение абзаца первого пункта 24 изложить в следующей редакции:
«Следует иметь в виду, что прекращение трудового договора по пункту 1 части второй статьи 100 ТК может быть обусловлено изменениями в технологии, организации производства и труда, сокращением объемов работ»;
в пункте 28 :
в абзаце первом слово «иски» заменить словом «споры»;
в абзаце четвертом слова «гл. 6 ГПК (ст. 56 ― 91)» заменить словами «главой 8 ГПК (статьи 71 ― 104)»;
в абзаце первом пункта 30 слова «С целью вынесения законных и обоснованных решений по делам о восстановлении на работе работников, трудовой договор с которыми был прекращен за нарушение трудовых обязанностей, необходимо выяснить» заменить словами «При рассмотрении споров о прекращении трудового договора за нарушение трудовых обязанностей, необходимо выяснять»;
в абзаце втором пункта 38 слова «видами доказательств» заменить словами «средствами доказывания»;
абзац первый пункта 39 изложить в следующей редакции:
«С лицами, работающими по совместительству, помимо общих оснований, трудовой договор может быть прекращен также по пункту 5 части второй статьи 100 ТК»;
в пункте 54 :
из абзаца первого слова «по такому иску» исключить;
в абзаце втором после слова «прекратив» дополнить словами «по указанным основаниям»;
пункт 56 изложить в следующей редакции:
«Судам необходимо соблюдать установленные законом сроки рассмотрения трудовых споров.
В случае удовлетворения иска суд обязан взыскать государственную пошлину и почтовые расходы с ответчика».
6. От 11 сентября 1998 года № 23 « О практике применения судами законодательства при разрешении споров, связанных с воспитанием детей »:
в абзаце первом пункта 3 и в абзаце девятом пункта 7 слово «вынести» заменить словом «принять»;
абзац третий пункта 9 изложить в следующей редакции:
«Органы государственного управления и организации в соответствии со статьей 52 Гражданского процессуального кодекса Республики Узбекистан (далее ― ГПК) могут выступать истцами по этим делам, если действующим законодательством на них возложена обязанность по охране прав и интересов несовершеннолетних (органы опеки и попечительства, дома ребенка, детские дома и т.д.)»;
в абзаце первом пункта 14 слова «ст. 156 ГПК» заменить словами «ст. 197 ГПК»;
в пункте 18 :
в абзаце первом слова «ст.ст. 205, 207 ГПК» заменить словами «статьями 251 и 254 ГПК»;
в абзаце третьем слова «ст. 216 ГПК» заменить словами «статьей 454 ГПК»;
пункт 29 изложить в следующей редакции:
«29. При возбуждении в суде дела о лишении родительских прав, других дел, связанных с отобранием детей, в исключительных случаях, если этого требуют интересы детей, судья в процессе подготовки дела к судебному разбирательству или суд в ходе рассмотрения дела до принятия решения должны разрешить вопрос о временном отобрании детей у ответчиков. Рассмотрение этого вопроса производится по правилам статьи 107 ГПК.
В соответствии со статьей 267 ГПК суд при необходимости может также допустить немедленное исполнение решения об отобрании детей у родителей и других лиц»;
в пункте 30 :
абзац первый изложить в следующей редакции:
«Судам надлежит уделять особое внимание исполнению решений по делам, связанным с воспитанием детей»;
абзац второй изложить в следующей редакции:
«Принудительное исполнение решений, связанных с отобранием детей и передачей их другим лицам, производится государственным исполнителем, как правило, по месту жительства лица, обязанного исполнить решение. В особых случаях суд, принявший решение, может в порядке статьи 454 ГПК определить исполнение решения по месту нахождения ребенка».
7. От 24 сентября 1999 года № 16 « О некоторых вопросах, возникающих в судебной практике в связи с применением Гражданского кодекса »:
в пункте 5 слова «статьей 59 ГПК» заменить словами «статьей 74 ГПК»;
в абзаце первом пункта 12 текста на русском языке слова «владел правопредшественник лица» заменить словами «владел тот, чьим правопреемником является лицо»;
из пункта 16 текста на русском языке слово «залога» исключить;
пункт 20 дополнить абзацем третьим следующего содержания:
«Обратить внимание судов, что не могут быть признаны непреодолимой силой, обстоятельства, наступление которых зависит от действий стороны обязательства (например, отсутствие у должника необходимых денежных средств, неправомерные действия его представителей)»;
абзац второй пункта 21 изложить в следующей редакции:
«В соответствии с частями первой и второй статьи 109 ГК стороны в таком случае не вправе ссылаться на свидетельские показания, однако это не лишает их возможности приводить письменные и другие доказательства»;
первое предложение пункта 22 изложить в следующей редакции:
«В силу статьи 734 ГК договор займа предполагает право займодавца на получение от заемщика процентов на сумму займа в размерах и порядке, определенных договором»;
абзац первый пункта 23 изложить в следующей редакции:
«В случаях, когда при заключении договора займа в расписке о получении определенной суммы одновременно указывается о передаче в залог в обеспечение возврата долга какого-либо движимого или недвижимого имущества, судам следует давать оценку действиям участников такой сделки с точки зрения несоответствия ее требуемой законом форме (статья 271 ГК)»;
пункт 26 изложить в следующей редакции:
«26. Рекомендовать суду Республики Каракалпакстан по гражданским делам, областным и Ташкентскому городскому судам по гражданским делам регулярно обобщать практику применения судами отдельных норм ГК и принимать меры, направленные на обеспечение правильного их применения».
8. От 28 апреля 2000 года № 7 « О некоторых вопросах применения законодательства о компенсации морального вреда »:
абзац первый пункта 1 изложить в следующей редакции:
«Обратить внимание судов на то, что вопросы возмещения морального вреда регулируются рядом законодательных актов, в частности, статьей 112 Трудового кодекса Республики Узбекистан, статьей 22 Закона Республики Узбекистан от 26 апреля 1996 года «О защите прав потребителей», статьей 113 Закона Республики Узбекистан от 6 мая 2014 года «Об акционерных обществах и защите прав акционеров», статьей 38 Закона Республики Узбекистан от 2 мая 2012 года «О гарантиях свободы предпринимательской деятельности», статьями 11, 99, 100, 163, 1021 и 1022 Гражданского кодекса Республики Узбекистан, статьей 19 Закона Республики Узбекистан от 29 августа 1998 года «Об автомобильном транспорте»;
в абзаце втором пункта 9 слова «ст. 245 ГПК» заменить словами «статьи 38 ГПК»;
абзац третий пункта 11 изложить в следующей редакции:
«Если во время судебного разбирательства будет установлено, что иск предъявлен не к тому лицу, которое должно отвечать по иску, суд с соблюдением требований статьи 46 ГПК вправе допустить замену ненадлежащего ответчика надлежащим ответчиком либо привлечь это лицо в качестве соответчика»;
второе предложение пункта 15 текста на узбекском языке изложить в следующей редакции:
«Шунга кўра ФК 163-моддасининг биринчи қисмига мувофиқ маънавий зарарни ундириш ҳақидаги талабларга даъво муддати татбиқ этилмайди»;
пункт 17 изложить в следующей редакции:
«17. Суду Республики Каракалпакстан по гражданским делам, областным и Ташкентскому городскому судам по гражданским делам, следует обеспечить неукоснительное соблюдение судами требований законодательства о компенсации морального вреда, систематически обобщать судебную практику по делам указанной категории».
9. От 14 сентября 2001 года № 22 « О судебной практике по жилищным спорам »:
в пункте 2 :
в абзаце девятом слова «в главе 27 ГПК Республики Узбекистан» заменить словами «Кодексом Республики Узбекистан об административном судопроизводстве»;
из абзацев второго — шестого , восьмого текста на русском языке слово «споры» исключить;
из абзаца седьмого текста на русском языке слова «жилищные споры» исключить;
пункт 11 изложить в следующей редакции:
«11. При приеме искового заявления о выселении граждан из жилого помещения с предоставлением другого жилого помещения, по основаниям, предусмотренным в законе (статьями 71-73 Жилищного кодекса), судья должен проверить, указан ли точный адрес предоставляемого выселяемым гражданам жилого помещения. Если адрес в исковом заявлении не указан, это обстоятельство в соответствии с пунктом 4 части первой статьи 195 ГПК является основанием для вынесения определения о возвращении искового заявления»;
в пункте 28 слова «статье 19 Гражданско-процессуального кодекса Республики Узбекистан» заменить словами «статье 275 ГПК».
10. От 19 декабря 2003 года № 18 « О судебной практике по спорам о возмещении вреда, причиненного жизни и здоровью работника в связи с исполнением им трудовых обязанностей »:
в пункте 1 текста на русском языке слова «Положением о порядке формирования и расходования средств внебюджетного Пенсионного фонда», утвержденным постановлением Кабинета Министров от 23 декабря 2000 года № 498» заменить словами «Положением о внебюджетном Пенсионном фонде при Министерстве финансов Республики Узбекистан», утвержденным постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 19 февраля 2010 года № 30»;
в пункте 4 слова «ст.ст. 145, 241 ГПК Республики Узбекистан» заменить словами «статьями 33, 34 ГПК»;
в абзаце третьем пункта 7 слова «ст. 67 ГПК Республики Узбекистан» заменить словами «статьей 80 ГПК»;
пункт 20 изложить в следующей редакции:
«20. Рекомендовать суду Республики Каракалпакстан по гражданским делам, областным и Ташкентскому городскому судам по гражданским делам регулярно обобщать судебную практику дел указанной категории».
11. От 24 сентября 2004 года № 14 « О судебной практике по спорам, связанным с правом собственности на жилой дом индивидуального строительства »:
абзац второй пункта 3 изложить в следующей редакции:
«При предъявлении таких исков суд отказывает в принятии заявления на основании пункта 1 части первой статьи 194 Гражданского процессуального кодекса Республики Узбекистан (далее – ГПК), в случае же возбуждения гражданского дела, прекращает производство по делу на основании пункта 1 статьи 124 ГПК с разъяснением лицу, предъявившему такое требование, право обращения в соответствующий государственный орган»;
в пункте 4 :
в абзаце втором слова «п. 7 ст. 160 ГПК» заменить словами «п. 7 части первой статьи 204 ГПК»;
в абзаце третьем слова «ст. 45 ГПК» заменить словами «статьей 49 ГПК»;
в пункте 23 текста на узбекском языке слова «ҳамда тугал» исключить.
12. От 3 февраля 2006 года № 3 « О некоторых вопросах,в судебной практ возникающих ике в связи с применением Земельного кодекса »:
пункт 3 изложить в следующей редакции:
«3. Обратить внимание судов, что жалобы на решения и действия (бездействие) органов государственного управления, административных органов и их должностных лиц, нарушающие права граждан в сфере земельных правоотношений подведомственны административным судам»;
пункты 4 и 5 исключить;
пункт 8 изложить в следующей редакции:
«8. В стадии подготовки к судебному разбирательству дел по земельным спорам, судья в соответствии со статьями 201, 204 ГПК, должен истребовать необходимые документы, относящиеся к предмету спора, определить круг лиц, подлежащих привлечению к участию в деле»;
абзацы второй ― восьмой пункта 9 изложить в следующей редакции:
«Документом, удостоверяющим право на земельный участок, является свидетельство о государственной регистрации права на земельный участок»;
в пункте 10 слова «в государственных актах, удостоверяющих право постоянного владения или право постоянного пользования земельными участками» заменить словами «в государственном реестре прав на недвижимость и сделок с ними»;
абзац первый пункта 11 изложить в следующей редакции:
«При разрешении споров о разделе и определении порядка пользования земельным участком совместного владения или пользования, а также определении границ земельного участка, суд, согласно части четвертой статьи 22 Земельного кодекса Республики Узбекистан, должен исходить из заключения государственного земельного кадастра или земельной экспертизы о возможности раздела земельного участка либо определения порядка пользования пропорционально долям. При отсутствии возможности разграничения земельного участка совместного владения или пользования пропорционально принадлежащим сторонам долям в праве собственности на домостроение, суд исходит из сложившегося порядка пользования земельным участком»;
пункт 20 исключить;
пункт 21 изложить в следующей редакции:
«21. Рекомендовать суду Республики Каракалпакстан по гражданским делам, областным и Ташкентскому городскому судам по гражданским делам регулярно обобщать судебную практику дел по земельным спорам».
13. От 22 декабря 2006 года № 17 « О некоторых вопросах, возникающих в судебной практике в связи с применением норм законодательства, регулирующих сделки »:
в пункте 11 слова «статьи 59 ГПК» заменить словами «статьи 74 ГПК;
пункт 21 изложить в следующей редакции:
«21. При одновременном заявлении требования о переводе прав и обязанностей покупателя по договору купли-продажи и требования о признании его недействительным, суду надлежит уточнить заявленные требования, поскольку требование о переводе прав и обязанностей покупателя по договору купли-продажи имущества, находящегося в общей долевой собственности, по основаниям нарушения права преимущественной покупки, исключает признание его недействительным по указанному либо иному основанию»;
пункт 25 изложить в следующей редакции:
«25. Рекомендовать судам регулярно обобщать практику рассмотрения дел по спорам, связанным с применением законодательства, регулирующего сделки».
14. От 12 декабря 2008 года № 24 « О некоторых вопросах, возникающих в судебной практике в связи с назначением, производством судебной экспертизы и оценкой заключения эксперта по гражданским делам »:
в абзаце первом пункта 4 слова «Судам следует иметь в виду, что согласно статьи 84 1 ГПК, экспертиза осуществляется системой государственных учреждений судебной экспертизы, а также другими органами, включающими:» заменить словами «Судам следует иметь в виду, что согласно статье 58 ГПК, экспертиза осуществляется системой государственных судебно-экспертных учреждений, а также другими учреждениями, включающими:»;
в пункте 5 слова «статьи 84 1 ГПК» заменить словами «статьи 58 ГПК»;
в пункте 6 :
в абзаце первом слова «статьи 160 ГПК» заменить словами «части первой статьи 204 ГПК», слова «статей 84 — 89 ГПК» заменить словами «статей 95 — 101 ГПК»;
в абзаце втором слова «статья 293 ГПК» заменить словами «статья 312 ГПК», слова «статья 296 ГПК» заменить словами «статья 315 ГПК»;
в пункте 8 :
в абзаце первом слова «(статьи 84 ― 88 ГПК)» заменить словами «(статьи 95 ― 101 ГПК)»;
в абзаце восемнадцатом слова «статьи 192 ГПК» заменить словами «статьи 239 ГПК»;
в пункте 12 слова «статьи 113 ГПК» заменить словами «статьи 135 ГПК»;
в абзаце третьем пункта 14 слова «статьи 87 ГПК» заменить словами «статьи 59 ГПК»;
в абзаце первом пункта 17 слова «части 2 статьи 194 ГПК» заменить словами «части второй статьи 96 ГПК»;
в пункте 20 слова «ст. 88 ГПК» заменить словами «статьей 98 ГПК»;
в абзаце первом пункта 21 слова «судебным экспертом» заменить словом «экспертом»;
в пункте 22 :
в абзаце первом слова «согласно пункту 4 статьи 67 ГПК» заменить словами «согласно части четвертой статьи 80 ГПК»;
абзац четвертый изложить в следующей редакции:
«Несогласие суда с заключением эксперта должно быть мотивировано в принятом по делу судебном акте».
15. От 24 ноября 2009 года № 14 « О практике взыскания судебных расходов по гражданским делам »:
в пункте 3 слова «с апелляционных, кассационных жалоб, заявлений о принесении протеста в порядке надзора на решения судов» заменить словами «с апелляционных, кассационных жалоб, жалоб в порядке надзора на судебные акты;
в пункте 4 слова «главой десятой Гражданского процессуального кодекса (далее ― ГПК)» заменить словами «главой тринадцатой Гражданского процессуального кодекса Республики Узбекистан (далее ― ГПК)»;
в абзаце втором пункта 6 слова «статьями 105 и 106 ГПК» заменить словами «статьями 129 и 130 ГПК»;
пункт 7 изложить в следующей редакции:
«7. Судам следует иметь в виду, что согласно закону (статья 337 НК) в следующих случаях государственная пошлина взимается на общих основаниях:
со встречных исковых заявлений;
с заявлений о вступлении в дело третьих лиц с самостоятельными исковыми требованиями.
С вступившего в дело правопреемника истца, государственная пошлина взыскивается на общих основаниях, если она не была уплачена истцом»;
пункт 9 изложить в следующей редакции:
«9. При подаче повторно заявления, оставленного ранее судом без рассмотрения, государственная пошлина уплачивается вновь на общих основаниях.
Законом допускается приложение первоначального документа об уплате государственной пошлины к заявлению, предъявляемому повторно после устранения условий, послуживших основанием к отказу в принятии или возвращению заявления (части пятая и двадцать вторая статьи 337 НК)»;
абзацы второй и третий пункта 10 изложить в следующей редакции:
«Если заявитель не освобожден от уплаты государственной пошлины в силу закона и в заявлении отсутствует ходатайство об отсрочке, рассрочке ее уплаты, а также в случае не уплаты почтовых расходов, судья обязан вынести определение о возвращении заявления (статья 195 ГПК). В определении должна быть указана сумма подлежащей к уплате государственной пошлины, почтовых расходов и разъяснена возможность повторного обращения после устранения данного недостатка.
По смыслу части второй статьи 133, статьи 193 ГПК судья вправе по ходатайству заявителя, исходя из его имущественного положения, решить вопрос об отсрочке, рассрочке либо уменьшении размера государственной пошлины в стадии возбуждения дела, указав об этом в определении о принятии заявления к производству и возбуждении дела либо в отдельном определении об удовлетворении ходатайства заявителя. В случае отклонения ходатайства, заявление вместе с приложенными к нему документами соответствующим определением судьи возвращается заявителю»;
пункт 11 изложить в следующей редакции:
«11. При решении вопроса отсрочки, рассрочки, уменьшения размера судебных расходов, взыскиваемых в доход государства, как с физического, так и с юридического лица на основании статьи 133 ГПК, суд должен проверить доказательства о наличии обстоятельств, свидетельствующих об их несостоятельности понести эти расходы частично либо единовременно (например, данные о заработной плате (доходах), наличии средств в банке, данные о находящемся в его собственности имуществе, наличии несовершеннолетних детей, других иждивенцев и т.п.)»;
в абзаце первом пункта 12 слова «в статьях 108 ГПК и статье 342 НК» заменить словами «в части второй статьи 123 ГПК и статье 342 НК»;
пункт 13 изложить в следующей редакции:
«13. Обратить внимание судов, что к издержкам, связанным с рассмотрением гражданского дела, относятся:
суммы, подлежащие выплате свидетелям, экспертам, специалистам, переводчикам;
расходы, связанные с производством осмотра на месте;
расходы по розыску ответчика в случаях, предусмотренных статьей 165 ГПК;
почтовые расходы, связанные с направлением судебных извещений и судебных актов;
расходы, связанные с проведением судебного заседания в режиме видеоконференцсвязи.
К другим судебным издержкам (пункт 5 части первой статьи 132 ГПК), относятся определяемые судом в разумных пределах расходы, связанные со взысканием компенсации за фактическую потерю времени, оплатой помощи представителя и т.п.»;
пункт 14 изложить в следующей редакции:
«14. Поскольку оплата издержек, связанных с рассмотрением дела, в силу требований статьи 135 ГПК возлагается на стороны, обратить внимание судов на необходимость принятия мер по предварительному внесению сторонами средств на их оплату на депозитный счет суда в ходе подготовки дела к судебному разбирательству.
Невнесение вперед средств на оплату судебных издержек, не является основанием для отказа в удовлетворении заявленного стороной (сторонами) ходатайства о вызове свидетеля, эксперта, специалиста, производства осмотра на месте, если это необходимо для всестороннего, полного и объективного выяснения действительных обстоятельств дела, прав и обязанностей сторон. В таком случае, понесенные в связи с рассмотрением дела издержки, взыскиваются судом по правилам, установленным статьей 141 ГПК при принятии судебного акта»;
в абзаце втором пункта 17 слова «статьями 114 ― 120 ГПК» заменить словами «статьями 136 ― 141 ГПК», слово «вознаграждения» заменить словом «компенсации»;
пункт 18 изложить в следующей редакции:
«18. При полном или частичном удовлетворении иска, предъявленного истцом, освобожденным от уплаты государственной пошлины, государственная пошлина взимается с ответчика в доход государства пропорционально удовлетворенной части заявленных требований.
При полном или частичном удовлетворении иска, предъявленного несколькими истцами, освобожденными от уплаты государственной пошлины, к нескольким ответчикам, она взыскивается в доход государства отдельно с каждого ответчика, исходя из взысканной с него суммы.
Разъяснить, что при отказе истца от заявленных требований, понесенные им расходы ответчиком не возмещаются.
В случае прекращения производства по делу в связи с отказом истца, освобожденного от уплаты государственной пошлины, от своих требований вследствие добровольного полного или частичного удовлетворения их ответчиком, государственная пошлина подлежит взысканию в доход государства с ответчика»;
абзац первый пункта 19 изложить в следующей редакции:
«Если при принятии судом решения цена иска увеличивается, государственная пошлина исчисляется исходя из увеличенной цены иска. При этом образовавшаяся разница подлежит взиманию в доход государства с истца, а при полном удовлетворении иска - с ответчика»;
в абзаце первом пункта 21 слова «статьей 105 ГПК» заменить словами «статьей 129 ГПК»;
из абзаца второго пункта 22 слова «жилой дом (квартира) или пай в жилищно-строительном кооперативе, если наследники проживали совместно с наследодателем, были прописаны на день его смерти и продолжают проживать в этом доме (квартире) после смерти наследодателя» исключить;
в пункте 23 слова «статьи 214 ГПК» заменить словами «статьи 262 ГПК»;
из пункта 24 текста на русском языке абзац второй исключить.
16. От 14 мая 2010 года № 5 « О применении судами норм гражданского процессуального законодательства о представительстве »:
в пункте 3 слова «со статьей 50 ГПК» заменить словами «со статьей 65 Гражданского процессуального кодекса Республики Узбекистан (далее ― ГПК)»;
в абзаце первом пункта 4 слова «(статья 51 ГПК)» заменить словами «(статья 66 ГПК)», слова «(статья 52 ГПК)»» заменить словами «(статья 67 ГПК)»;
в пункте 5 :
в абзаце первом слова «статье 51 ГПК» заменить словами «статье 66 ГПК»;
абзац третий изложить в следующей редакции:
«Как законные, так и договорные представители должны быть совершеннолетними и дееспособными (статья 70 ГПК)»;
в пункте 6 слова «пунктом 2 части второй статьи 52 ГПК и статьями 57, 58 Семейного кодекса» заменить словами «пунктом 2 части второй статьи 67 ГПК и статьями 57, 58 Семейного кодекса»;
в пункте 9 слова «(статья 48, 49 ГПК)» заменить словами «(статьи 52, 53 ГПК)»;
в пункте 10 слова «статье 41 ГПК» заменить словами «статье 45 ГПК»;
в пункте 11 слова «статьей 160 ГПК» заменить словами «статьей 204 ГПК»;
абзац первый пункта 13 изложить в следующей редакции:
«Документами, предоставляющими право на вступление в дело договорных (добровольных) представителей, являются доверенности, выданные и оформленные в соответствии со статьей 68 ГПК, за исключением адвокатов, руководителя юридического лица»;
в абзаце третьем слова «статьи 54 ГПК» заменить словами «статьи 69 ГПК»;
пункт 14 изложить в следующей редакции:
«14. Разъяснить судам, что документы, предоставляющие право на вступление в дело, наделяют договорных представителей лишь общими правами лиц, участвующих в деле, предусмотренных частью первой статьи 40 ГПК, каковыми являются права: знакомиться с материалами дела; делать из них выписки; снимать копии; заявлять отводы; представлять доказательства; участвовать в исследовании доказательств; задавать вопросы другим лицам, участвующим в деле и лицам, содействующим осуществлению правосудия; делать заявления; заявлять ходатайства; давать устные и письменные объяснения суду; излагать свои доводы по всем возникающим в ходе судебного разбирательства вопросам; возражать против заявлений, ходатайств, доводов иных лиц.
Лица, участвующие в деле, пользуются и иными процессуальными правами, предусмотренными в ГПК»;
в пункте 15 слова «статье 54 ГПК», «статьей 54 ГПК» заменить словами соответственно «статье 69 ГПК», «статьей 69 ГПК», слова «обжалование решения (определения) суда» заменить словами «обжалование судебного акта»;
пункт 16 изложить в следующей редакции:
«16. Суду Республики Каракалпакстан по гражданским делам, областным и Ташкентскому городскому судам по гражданским делам следует систематически обобщать судебную практику по применению законодательства о представительстве по гражданским делам и принимать меры по обеспечению правильного применения данного правового института»;
пункт 17 исключить.
17. От 20 июля 2011 года № 05 « О применении судами законодательства о праве наследования »:
пункт 10 изложить в следующей редакции:
«10. Обратить внимание судов, что завещание и выданное на основании его свидетельство о праве на наследство, могут быть признаны недействительными только решением суда. Утверждение судом мирового соглашения по таким требованиям недопустимо, ввиду противоречия его законодательству (часть первая статьи 169 ГПК)»;
в абзаце втором пункта 18 слова «по правилам, предусмотренным главой 28 ГПК» заменить словами «по правилам, установленным Кодексом Республики Узбекистан об административном судопроизводстве»;
в абзаце третьем пункта 22 слова «статьями 298 ― 300 ГПК» заменить словами «статьями 327 ― 330 ГПК»;
пункт 23 после слов «частных определений» дополнить словами «(статья 275 ГПК)».
18. От 20 июля 2011 года № 06 « О практике применения судами законодательства по делам о расторжении брака »:
пункт 6 изложить в следующей редакции:
«6. При принятии искового заявления о расторжении брака необходимо учитывать, что согласно статье 39 Семейного кодекса муж не вправе без согласия жены возбуждать дело о расторжении брака во время ее беременности и в течение одного года после рождения ребенка, если даже он не записан отцом ребенка в книге записей о рождении. Это положение распространяется и на случаи, когда ребенок родился мертвым или умер, не дожив до возраста одного года.
При отсутствии согласия жены на возбуждение дела о расторжении брака, судья отказывает в принятии искового заявления, а если оно было принято, суд оставляет заявление без рассмотрения на основании пункта 8 статьи 122 ГПК. Заявление подлежит оставлению без рассмотрения и в случае, когда в ходе судебного разбирательства дела о расторжении брака, возбужденного с согласия жены, она выразила несогласие с расторжением брака, а также когда о беременности ответчицы и отсутствии ее согласия на расторжение брака стало известно при рассмотрении дела в апелляционной либо кассационной и надзорной инстанциях.
Оставление иска о расторжении брака без рассмотрения не препятствует повторному обращению в суд с иском о расторжении брака, если впоследствии отпали обстоятельства, указанные в статье 39 Семейного кодекса.
Следует иметь в виду, что наличие обстоятельств, указанных в статье 39 Семейного кодекса, не препятствует возбуждению иска о расторжении брака со стороны жены»;
в пункте 7 текста на русском языке слова «место проживания» заменить словом «местожительство»;
пункт 10 изложить в следующей редакции:
«10. Исковое заявление о расторжении брака должно отвечать требованиям статей 189 и 190 ГПК. В нем, в частности, подлежат указанию дата и место регистрация брака, наличие от брака детей, их возраст, достигнуто ли супругами соглашение о содержании и воспитании несовершеннолетних детей, мотивы расторжения брака, другие требования, которые могут быть рассмотрены одновременно с иском о расторжении брака.
К заявлению о расторжении брака прилагаются свидетельство о заключении брака, копии свидетельств о рождении детей, документы о заработке и иных источниках доходов супругов, об уплате государственной пошлины, доказательства, подтверждающие обстоятельства, на которых основаны исковые требования, а также заключение примирительной комиссии схода граждан по месту жительства истца, свидетельствующее о досудебном урегулировании спора о расторжении брака»;
в пункте 11 слова «главой 16 ГПК» заменить словами «главой 21 ГПК»;
в абзаце третьем пункта 12 слова «(статья 156 ГПК)» заменить словами «(статья 195 ГПК)», слова «(статья 247 ГПК)» заменить словами «(статья 200 ГПК)»;
в пункте 14 :
в абзаце втором слова «(статьи 174, 175 ГПК)» заменить словами «(статья 221 ГПК) »;
абзац третий исключить;
абзац четвертый считать соответственно абзацем третьим;
пункт 15 изложить в следующей редакции:
«15. Разъяснить судам, что в силу требований части второй статьи 1 Семейного кодекса при рассмотрении дела о расторжении брака суд должен принимать меры к сохранению семьи. В этих целях при установлении в судебном заседании обстоятельств, свидетельствующих о возможности сохранения семьи (наличие детей, продолжительность брака, характер взаимоотношений в семье, временный разлад и др.), суд по просьбе обеих или одной из сторон, а также по собственной инициативе вправе отложить разбирательство дела, назначив супругам в соответствии с частью второй статьи 40 Семейного кодекса срок для примирения в пределах шести месяцев. При этом следует иметь в виду, что с учетом требований статьи 218 Семейного кодекса предоставление срока для примирения менее трех месяцев является неэффективным. Отложение разбирательства дела в целях примирения супругов в пределах шестимесячного срока может быть неоднократным.
При отложении рассмотрения дела по указанному основанию, суд вправе обсудить вопрос о взыскании алиментов на детей в соответствии со статьей 112 Семейного кодекса и статьей 187 ГПК.
Разъяснить, что согласно части третьей статьи 40 Семейного кодекса в случае назначения супругам срока для примирения, суд не позднее трех дней должен письменно (соответствующим письмом, в котором должны быть указаны фамилия, имя, отчество сторон, их адреса и контактные номера) уведомить об этом примирительную комиссию схода граждан по месту совместного проживания супругов для принятия соответствующих мер по их примирению, если они не проживают совместно - примирительную комиссию схода граждан по месту жительства каждого из них.
Одновременно копия определения о предоставлении супругам срока для примирения подлежит направлению судом в соответствующие районные отделы Комитета женщин Узбекистана.
Определение суда об отложении разбирательства дела в связи с предоставлением супругам срока для примирения выносится после заслушивания объяснений сторон, а в необходимых случаях - после исследования и других доказательств, в отдельном помещении (совещательной комнате) и обжалованию (опротестованию), не подлежит, поскольку не препятствует дальнейшему движению дела (статья 400 ГПК).
Суд по заявлению супругов или одного из них при наличии к тому веских оснований вправе сократить срок, предоставленный для примирения, и рассмотреть дело до его истечения. Вопрос о сокращении срока, предоставленного для примирения, рассматривается в судебном заседании с извещением сторон и вынесением определения»;
в пункте 17 слова «(статья 157 ГПК)» заменить словами «(статья 198 ГПК)»;
пункт 29 изложить в следующей редакции:
«29. Решение суда о расторжении брака либо об отказе в расторжении брака должно быть законным и основанным на доказательствах, всесторонне исследованных в судебном заседании.
В мотивировочной части решения указываются установленные судом причины разлада между супругами, доказательства, на которых основаны выводы суда о возможности сохранения семьи либо об окончательном ее распаде, доводы, на основании которых суд отвергает те или иные доказательства, а также нормы материального и процессуального права, которыми руководствовался суд.
Резолютивная часть решения об удовлетворении иска о расторжении брака должна содержать:
выводы суда по всем требованиям сторон, в том числе, соединенным для совместного рассмотрения с иском о расторжении брака;
сведения, необходимые для регистрации расторжения брака в книге регистрации актов гражданского состояния (дата регистрации брака, номер актовой записи, наименование органа, зарегистрировавшего брак);
фамилии супругов в соответствии со свидетельством о браке (а в случае изменения фамилии при вступлении в брак ― и добрачная фамилия);
размер государственной пошлины, подлежащей взысканию с каждого из супругов (при определении размера государственной пошлины суд принимает во внимание материальное положение каждого из них, степень вины в распаде семьи и другие обстоятельства, в частности, с кем из супругов остаются проживать несовершеннолетние дети);
стоимость имущества ― при присуждении кому-либо из супругов имущества в натуре»;
в абзаце втором пункта 33 слова «пункта 1 части первой статьи 152 ГПК» заменить словами «пункта 1 части первой статьи 194 ГПК»;
в абзаце первом пункта 35 слова «(пункт 1 части первой статьи 152 ГПК)» заменить словами «(пункт 1 части первой статьи 194 ГПК)»;
пункт 37 изложить в следующей редакции:
«37. Суду Республики Каракалпакстан по гражданским делам, областным и Ташкентскому городскому судам по гражданским делам регулярно обобщать судебную практику по делам о расторжении брака и принимать меры к предупреждению судебных ошибок при применении законодательства по делам указанной категории».
19. От 25 ноября 2011 года № 08 « О применении судами законодательства при рассмотрении дел об установлении отцовства »:
абзац второй пункта 2 изложить в следующей редакции:
«В случае рождения ребенка у родителей, не состоящих между собой в браке, при отсутствии совместного заявления родителей или заявления отца ребенка в случаях, указанных в статье 61 Семейного кодекса, отцовство устанавливается в судебном порядке»;
пункт 4 изложить в следующей редакции:
«4. В силу статьи 72 Семейного кодекса несовершеннолетние родители, не состоящие в браке, в случае рождения у них ребенка вправе самостоятельно предъявить требование об установлении отцовства по достижении ими возраста шестнадцати лет. В связи с этим, суд не вправе возвратить заявление об установлении отцовства указанных лиц на основании пункта 1 части первой статьи 195 Гражданского процессуального кодекса Республики Узбекистан (далее ― ГПК).
По делу об установлении отцовства, по которому стороной является несовершеннолетнее лицо, суд в целях обеспечения защиты его право охраняемых законом интересов должен привлекать к участию в деле в качестве законных представителей его родителей, усыновителей или попечителя (часть вторая статьи 42 ГПК)»;
пункт 6 изложить в следующей редакции:
«6. Судам следует иметь в виду, что законом не предусмотрен срок исковой давности по делам данной категории, отцовство может быть установлено судом в любое время после рождения ребенка. При этом необходимо учитывать, что по смыслу части второй статьи 62 Семейного кодекса установление отцовства в отношении ребенка, достигшего возраста восемнадцати лет, допускается только с его согласия, а если он признан недееспособным ― с согласия его опекуна или органа опеки и попечительства.
В случае объявления несовершеннолетнего, достигшего шестнадцати лет полностью дееспособным (эмансипация), установление отцовства в отношении такого несовершеннолетнего также допускается только с его согласия»;
в пункте 7 :
абзац первый исключить;
абзацы второй и третий считать соответственно абзацами первым и вторым;
в пункте 10 слова «(письма, переписка в социальных сетях, телеграммы, фотографии, анкеты, заявления в различные инстанции)» заменить словами «(письма, телеграммы, фотографии, анкеты, заявления в различные инстанции, аудио- и видеозаписи, заключения экспертов)»;
пункт 11 изложить в следующей редакции:
«11. Принимая в соответствии со статьей 15 ГПК меры для всестороннего, полного и объективного выяснения действительных обстоятельств дела, прав и обязанностей сторон, суд, независимо от указания истцом того или иного предусмотренного статьей 62 Семейного кодекса обстоятельства, обязан выяснить, не имели ли место указанные в данной норме закона другие заслуживающие внимания обстоятельства»;
в пункте 12 :
абзац первый изложить в следующей редакции:
«В процессе подготовки дела к судебному разбирательству судья должен выяснить возможность разрешения спора по взаимному согласию сторон, при необходимости истребовать доказательства, подтверждающие обстоятельства, предусмотренные статьей 62 Семейного кодекса»;
в абзаце третьем слова «статьи 100 ГПК» заменить словами «статьи 124 ГПК»;
пункт 13 изложить в следующей редакции:
«13. В случае признания ответчиком отцовства в судебном заседании, суд должен обсудить вопрос о принятии признания иска в соответствии со статьями 44, 226 ГПК и, в случае его принятия, вынести решение об установлении отцовства без исследования обстоятельств дела по существу.
Обратить внимание судов, что признание ответчиком иска должно быть выражено в адресованном суду письменном заявлении, которое приобщается к делу, что подлежит обязательному указанию в протоколе судебного заседания.
Поскольку условия, порядок и правовые последствия установления отцовства определены законом, суд не вправе утверждать мировое соглашение по такому делу»;
в пункте 15 слова «статьей 67 ГПК» заменить словами «статьей 80 ГПК»;
в абзаце втором пункта 16 слова «статья 282 ГПК» заменить словами «пункт 7 статьи 122 ГПК»;
в пункте 19 слова «(часть вторая статьи 10 ГПК)» заменить словами «(часть третья статьи 12 ГПК)»;
пункт 21 изложить в следующей редакции:
«21. Судебной коллегии по гражданским делам Верховного суда Республики Узбекистан, суду Республики Каракалпакстан по гражданским делам, областным и Ташкентскому городскому судам по гражданским делам периодически обобщать судебную практику по делам об установлении отцовства, принимая меры к недопущению нарушений закона».
20. От 25 мая 2012 года № 06 « О некоторых вопросах международного сотрудничества в сфере гражданского и уголовного судопроизводства »:
в абзаце первом пункта 3 слова «статьями 3, 12, 390 ГПК» заменить словами «частью третьей статьи 1, статьями 14, 363 ГПК»;
в пункте 4 :
в абзаце первом слова «статьи 390 ГПК» заменить словами «статьи 363 ГПК»;
в абзаце втором слово «национальной» заменить словом «государственной»;
в пункте 5 текста на русском языке слова «допроса истца» заменить словами «опроса истца»;
в пункте 6 :
в абзаце втором слова «судами общей юрисдикции» заменить словами «судами по гражданским и уголовным делам»;
в абзаце третьем слово «национальной» заменить словом «государственной»;
пункт 10 изложить в следующей редакции:
«10. В соответствии с нормами международного права и статьей 600 УПК лицо, выданное Республике Узбекистан иностранным государством, может быть привлечено к уголовной ответственности, подвергнуто наказанию лишь за те преступления, которые были совершены им до выдачи и лишь при наличии на это соответствующего согласия государства, его выдавшего.
Если при рассмотрении дела будут установлены основания для назначения в отношении подсудимого наказания по правилам части восьмой статьи 59 или статьи 60 Уголовного кодекса и на это не получено согласие компетентного органа иностранного государства, суд в порядке статей 418 и 481 УПК откладывает разбирательство дела и направляет материалы прокурору для решения данного вопроса.
Вместе с тем, следует иметь в виду, что для переквалификации действий подсудимого на статью (часть статьи) Уголовного кодекса, предусматривающей менее строгое наказание, согласие компетентного органа иностранного государства не требуется, если иное не предусмотрено международным договором»;
пункт 15 изложить в следующей редакции:
«15. Разъяснить, что порядок взаимодействия судов с компетентными органами иностранных государств по гражданскому делу регламентирован нормами раздела III ГПК»;
в пункте 16 слова «Верховном Суде Республики Узбекистан» заменить словами «Высшем судейском совете Республики Узбекистан»;
в пункте 18 слова «Верховным судам» заменить словом «Судам».
21. От 11 декабря 2013 года № 21 « О практике применения судами законодательства по делам об усыновлении »:
в пункте 1 слова «прав ребенка» заменить словами «прав и законных интересов ребенка»;
из абзаца второго пункта 2 слово «Верховному» исключить;
пункт 3 изложить в следующей редакции:
«3. Дела об усыновлении, рассматриваются судом в порядке особого производства и содержание заявления, наряду с требованиями, предусмотренными статьей 189 ГПК должно соответствовать требованиям статьи 299 ГПК»;
пункт 4 изложить в следующей редакции:
«При решении вопроса о принятии к производству либо возвращении заявления (статьи 193 и 195 ГПК), суду надлежит проверять соответствие заявления требованиям статей 299 и 300 ГПК»;
пункт 5 изложить в следующей редакции:
«5. Обратить внимание судов, что подготовка дел указанной категории к судебному разбирательству, осуществляется в соответствии с требованиями статьи 301 ГПК.
При подготовке дела к судебному разбирательству судья, исходя из интересов ребенка, должен решить вопрос о привлечении к участию в деле родителей (родителя) усыновляемого ребенка.
Принимая во внимание, что в соответствии с Положением об опеке и попечительстве в Республике Узбекистан, утвержденным постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 22 сентября 2014 года № 269 (далее ― Положение), осуществление функций по опеке и попечительству в отношении лиц, не достигших восемнадцати лет, возложено на отделы опеки и попечительства учреждений народного образования, следует иметь в виду, что обязанность представления в суд заключения об обоснованности и соответствии усыновления интересам усыновляемого ребенка возлагается на этот орган.
Обязанность представления такого заключения возлагается определением суда исключительно на орган опеки и попечительства по месту жительства (нахождения) усыновляемого ребенка (часть первая статьи 301 ГПК).
Судам следует уделять особое внимание вопросу соответствия заключения требованиям Положения, в частности, выданы ли они компетентными органами (лицами) и заверены ли соответствующими подписями и печатями, приложены ли к заключению документы, указанные в части второй статьи 301 ГПК.
В случае, если к заключению органа опеки и попечительства приложены не все необходимые документы либо заключение или документы не отвечают предъявляемым к ним требованиям, суду следует истребовать надлежащие заключение и документы.
Следует иметь в виду, что состояние здоровья усыновляемого ребенка должно быть подтверждено не справкой медицинского учреждения или врача, а медицинским заключением экспертной медицинской комиссии управления здравоохранения в составе педиатра, невропатолога, хирурга (ортопед-травматолог), офтальмолога, отоларинголога, логопеда о состоянии здоровья, физическом и умственном развитии усыновляемого ребенка»;
абзацы второй ― пятый пункта 6 изложить в следующей редакции:
«Учитывая, что согласно статье 155 Семейного кодекса для усыновления (удочерения) ребенка, достигшего возраста десяти лет, требуется его согласие, которое выясняется органом опеки и попечительства или судом при рассмотрении дела, суд вправе привлечь к участию в деле самого ребенка.
Суд, в соответствии с требованиями статьи 68 Семейного кодекса, может также опросить в судебном заседании ребенка, не достигшего десяти лет, если придет к выводу, что ребенок способен сформулировать и выразить свое мнение по вопросам, касающимся его усыновления. При наличии оснований полагать, что присутствие ребенка в суде может оказать на него неблагоприятное воздействие, суд выясняет по этому вопросу мнение органа опеки и попечительства.
Если по состоянию здоровья ребенок, достигший возраста десяти лет, не может явиться в судебное заседание (например, ребенок является инвалидом с детства и ограничен в передвижении и т.п.), суд с учетом интересов ребенка может выяснить его мнение относительно усыновления по месту его проживания (нахождения).
Суд вправе рассмотреть дело без участия ребенка, достигшего возраста десяти лет, и без получения его согласия на усыновление, если до подачи заявления об усыновлении ребенок воспитывался в семье усыновителей (усыновителя) и признает их (его) своими родителями (статья 156 Семейного кодекса)»;
в пункте 13 :
дополнить абзацем восьмым следующего содержания:
«При этом суд по своей инициативе запрашивает справку о судимости усыновителя (усыновителей) от уполномоченного государственного органа»;
абзац восьмой считать соответственно абзацем девятым;
абзац второй пункта 14 изложить в следующей редакции:
«В соответствии с частью четвертой статьи 154 Семейного кодекса суду следует выяснить, имеются ли у усыновляемого (удочеряемого) ребенка братья и сестры, а также подлежат ли они усыновлению (удочерению) на момент рассмотрения данного дела, а в случае усыновления их разными лицами ― не противоречит ли это их интересам»;
в абзаце третьем пункта 17 слова «ч. 3 ст. 285 3 ГПК» заменить словами «частью третьей статьи 300 ГПК»;
из абзаца первого пункта 22 последнее предложение исключить;
в пункте 24 слова «согласно п. 3 ч. 1 статьи 220 ГПК» заменить словами «согласно пункту 3 части первой статьи 267 ГПК»;
в пункте 29 слова «статей 141-142, а также статьи 285-1 ГПК» заменить словами «статей 28, 29, а также статьи 298 ГПК»;
пункт 33 изложить в следующей редакции:
«33. Разъяснить судам, что при удовлетворении заявления об усыновлении, взаимные права и обязанности усыновителей (усыновителя) и усыновляемого ребенка возникают со дня внесения необходимых изменений в книгу записей о рождении усыновленного.
В связи с этим суды, исходя из интересов усыновляемого ребенка, в соответствии с частью пятой статьи 303 ГПК в течение трех дней со дня вступления в законную силу решения об усыновлении о признании усыновления недействительным и отмене усыновления обязаны направить резолютивную часть этого решения в орган записи актов гражданского состояния по месту регистрации рождения усыновляемого ребенка.
В случаях, когда регистрация рождения усыновляемого ребенка произведена за пределами Республики Узбекистан, судом в соответствии с Правилами регистрации актов гражданского состояния, утвержденными постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 14 ноября 2016 года № 387, резолютивная часть решения направляется в орган записи актов гражданского состояния по месту жительства усыновителя»;
в пункте 34 слова «со статьей 19 ГПК» заменить словами «со статьей 275 ГПК».
22. От 18 сентября 2015 года № 14 « О судебной практике по гражданским делам, связанным с госпитализацией в психиатрический стационар, в специализированное отделение противотуберкулезного учреждения в недобровольном порядке и о продлении срока госпитализации »:
пункт 3 изложить в следующей редакции:
«3. Дела о госпитализации лица в психиатрический стационар, в специализированное отделение противотуберкулезного учреждения в недобровольном порядке или продлении срока госпитализации, относятся к делам, рассматриваемым судом в порядке особого производства»;
пункт 4 изложить в следующей редакции:
«4. Обратить внимание судов, что дело о госпитализации лица в психиатрический стационар в недобровольном порядке или продлении срока госпитализации подсудно суду по месту нахождения психиатрического учреждения (часть третья статьи 317 ГПК)»;
пункт 5 изложить в следующей редакции:
«5. Заявление о госпитализации лица в психиатрический стационар или о продлении срока госпитализации должно содержать указание на предусмотренные Законом Республики Узбекистан «О психиатрической помощи» основания для этого.
К заявлению должно быть приложено мотивированное заключение комиссии врачей-психиатров о необходимости госпитализации лица в психиатрический стационар либо необходимости дальнейшего пребывания лица в психиатрическом стационаре.
Принимая заявление, суд одновременно решает вопрос пребывания лица в психиатрическом стационаре на срок, необходимый для рассмотрения заявления в суде, о чем выносит определение (часть четвертая статьи 317 ГПК)»;
в пункте 6 :
абзац первый после слова «рассматриваются» дополнить словами «в десятидневный срок»;
в абзаце втором слова «частью 2 статьи 297 2 ГПК» заменить словами «частью второй статьи 318 ГПК»;
в абзаце седьмом слова «ст.ст. 203 ― 206, 219, 297 3 ГПК выносит решение» заменить словами «статей 249 ― 253, 319 ГПК принимает решение»;
пункт 9 изложить в следующей редакции:
«9. Дело о госпитализации лица в специализированное отделение противотуберкулезного учреждения в недобровольном порядке или продлении срока его госпитализации в этом учреждении подсудно суду по месту нахождения противотуберкулезного учреждения, в котором данное лицо находится на диспансерном учете либо на лечении или по месту его жительства (нахождения)»;
пункт 10 изложить в следующей редакции:
«10. Заявление о госпитализации лица, больного заразной формой туберкулеза, в специализированное отделение противотуберкулезного учреждения в недобровольном порядке подается в суд в течение не более суток со дня принятия заключения врачебной комиссией этого учреждения о необходимости такой госпитализации.
Срок лечения подлежит обязательному указанию в заключении, прилагаемом к заявлению.
Разъяснить судам, что указанный в законе десятидневный срок для рассмотрения заявления о госпитализации лица в психиатрический стационар в недобровольном порядке или о продлении срока госпитализации, а также трехдневный срок для рассмотрения заявления о госпитализации лица в специализированное отделение противотуберкулезного учреждения в недобровольном порядке или продлении срока госпитализации исчисляется со дня принятия заявления к производству и возбуждения дела»;
пункт 11 изложить в следующей редакции:
«11. Заявление о продлении срока госпитализации лица, больного заразной формой туберкулеза, в специализированном отделении противотуберкулезного учреждения в недобровольном порядке подается на основании заключения врачебной комиссии этого учреждения о необходимости продления срока госпитализации в учреждении, в котором лицо находится на лечении. В заключении, которое подлежит приложению к заявлению, указывается срок, в течение которого будет проведено лечение»;
в пункте 12 :
абзац первый после слова «рассматриваются» дополнить словами «в трехдневный срок»;
в абзаце третьем слова «части 2 статьи 297 6 ГПК» заменить словами «части второй статьи 322 ГПК»;
пункт 13 изложить в следующей редакции:
«13. Исходя из прав пациента, предусмотренных статьей 24 Закона Республики Узбекистан «Об охране здоровья граждан», дела, связанные с госпитализацией в психиатрический стационар, в специализированное отделение противотуберкулезного учреждения в недобровольном порядке и о продлении срока госпитализации в данных учреждениях рассматриваются в закрытом судебном заседании.
В соответствии с пунктом 5 статьи 266 ГПК решение суда об удовлетворении заявления о госпитализации лица в специализированное отделение противотуберкулезного учреждения в недобровольном порядке или продлении срока его госпитализации в этом учреждении подлежит немедленному исполнению.
Решение суда, может быть обжаловано лицом, помещенным в психиатрический стационар либо в специализированное отделение противотуберкулезного учреждения в недобровольном порядке, его представителем, соответственно руководителем психиатрического либо противотуберкулезного учреждения, а также опротестовано прокурором.
Разъяснить судам, что судебные расходы по гражданским делам, связанным с госпитализацией в психиатрический стационар, в специализированное отделение противотуберкулезного учреждения в недобровольном порядке и продлением срока госпитализации в данных учреждениях с заявителя не взыскиваются»;
в пункте 14 слова «а также в соответствии со статьёй 19 ГПК принимать меры по случаю выявления обстоятельств нарушения закона» заменить словами «реагировать вынесением частных определений (статья 275 ГПК) на выявленные при рассмотрении дел указанной категории нарушения закона».
23. От 29 июля 2016 года № 11 « О практике применения судами законодательства по делам о взыскании алиментов на содержание несовершеннолетних и нетрудоспособных совершеннолетних детей »:
абзац второй пункта 2 изложить в следующей редакции:
«Такие обращения подаются в порядке пункта 4 статьи 171, статьи 172 ГПК в виде заявления о выдаче судебного приказа или в соответствии со статьей 182 с соблюдением статей 188 ― 190 ГПК в порядке искового производства»;
в пункте 5 слова «частью 3 статьи 241 ГПК» заменить словами «частью третьей статьи 34 ГПК»;
в пункте 6 :
в абзаце первом слова «о вынесении судебного приказа» заменить словами «о выдаче судебного приказа»;
в абзаце втором слова «статьи 105 ГПК» заменить словами «статьи 129 ГПК»;
в пункте 7 слова «пункта 3 статьи 238 2 ГПК» заменить словами «пункта 4 статьи 171 ГПК», слова «статьей 238 7 ГПК» заменить словами «статьей 177 ГПК»;
пункт 8 изложить в следующей редакции:
«8. Разъяснить судам, что в соответствии со статьей 99 Семейного кодекса размер алиментов на несовершеннолетних детей взыскивается в определенной части ежемесячного заработка и (или) иного дохода родителей (1/4, 1/3, 1/2).
Размер этих выплат может быть изменен (уменьшен или увеличен) с учетом материального или семейного положения сторон и иных заслуживающих внимания обстоятельств. В таком случае он также подлежит определению в определенной части заработка и (или) иного дохода, а не в процентах»;
пункт 13 изложить в следующей редакции:
«13. Обратить внимание судов, что обязанность выплаты неустойки (часть вторая статьи 142 Семейного кодекса) возникает в случае, если алименты взысканы на основании судебного акта. В случае неисполнения соглашения по уплате алиментов, ответственность наступает на основании статьи 327 Гражданского кодекса.
Разъяснить судам, что при образовании задолженности в процессе исполнения судебного акта о взыскании алиментов определение размера и взыскание неустойки осуществляется государственными исполнителями. В случае возникновения задолженности по алиментам, в связи с невыполнением соглашения о выплате алиментов, взыскатель вправе обратиться в суд с иском о взыскании банковских процентов»;
в пункте 15 слова «решения суда (судебного приказа)» заменить словами «судебного акта», слова «статьи 216 ГПК» заменить словами «статьи 454 ГПК»;
в пункте 16 слова «статьи 238 10 ГПК» заменить словами «статьи 181 ГПК», слова «статьи 238 11 ГПК» заменить словами «статьи 177 ГПК»;
в пункте 18 слова «со статьей 145 ГПК» заменить словами «со статьей 33 ГПК»;
в пункте 19 слова «по нескольким судебным решениям» заменить словами «по нескольким судебным актам»;
пункт 23 изложить в следующей редакции:
«23. Обратить внимание судов, что прекращение производства по делу о взыскании алиментов в связи с отказом истца от иска или заключением сторонами мирового соглашения допускается, если это не противоречит правам и законным интересам ребенка. При изменении обстоятельств не исключается повторное обращение истца в суд с требованием о взыскании алиментов.
В случае установления обстоятельств неуплаты алиментов в течение срока свыше двух месяцев лицом, взыскание алиментов с которого производится на основании судебного акта, суд должен сообщить об этом прокурору для решения вопроса о возбуждении уголовного дела с приложением соответствующих материалов (часть пятая статьи 275 ГПК)»;
пункт 24 изложить в следующей редакции:
«24. Суду Республики Каракалпакстан по гражданским делам, областным и Ташкентскому городскому судам по гражданским делам регулярно обобщать судебную практику по указанной категории дел, принимать меры, направленные на обеспечение рассмотрения их в установленные законом сроки и своевременного обращения судебных актов к исполнению».
24. От 29 ноября 2017 года № 44 « О судебной практике по делам, связанным с государственным пенсионным обеспечением »:
из пункта 1 слова «а также» исключить;
в пункте 6 слова «статьей 31 Гражданского процессуального кодекса Республики Узбекистан» заменить словами «статьей 26 Гражданского процессуального кодекса»;
в пунктах 8 , 9, 11, 14, 16 и 17 слова «рассмотрении споров» заменить словами «разрешении споров»;
в пункте 10 :
абзац второй исключить;
абзац третий считать соответственно абзацем вторым;
в пункте 13 слова «При рассмотрении споров, возникших из-за не включения в трудовой стаж периода трудовой деятельности работника» заменить словами «При разрешении споров о не включении в трудовой стаж периода трудовой деятельности работника»;
в пункте 15 :
из абзаца первого слова «Судам следует иметь в виду, что данное Соглашение вступило в силу для Республики Узбекистан с 18 июля 1996 года» исключить;
в абзаце втором слова «рассмотрении споров» заменить словами «разрешении споров»;
в пункте 20 :
в абзаце первом слова «рассмотрении споров» заменить словами «разрешении споров»;
абзац четвертый изложить в следующей редакции:
«Следует иметь в виду, что в силу статьи 74 Гражданского процессуального кодекса, свидетельские показания не могут являться надлежащими доказательствами, подтверждающими особенность работы (работы в определенных условиях), определяющими ее характер и влияющими на досрочное назначение пенсии по возрасту. Указанные обстоятельства могут подтверждаться иными доказательствами, предусмотренными в статье 71 Гражданского процессуального кодекса (например, приказы, расчетная книжка, наряды, сведения о должностных обязанностях, сведения о надбавках и доплатах и т.п.)»;
абзац четвертый пункта 22 изложить в следующей редакции:
«При рассмотрении и разрешении дел, связанных с отказом Пенсионного фонда в назначении пенсии по возрасту на льготных условиях по профессиям, исключенным из списков №№ 1, 2 и 3, производств, учреждений, работ, профессий, должностей и показателей, дающих право на пенсию на льготных условиях, утвержденным постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 12 мая 1994 года № 250, а равно исключение других льгот, предусмотренных законом, необходимо руководствоваться частью третьей статьи 4 Гражданского кодекса. Согласно указанной норме, к отношениям, возникшим до введения в действие акта гражданского законодательства, закон применяется к правам и обязанностям, возникшим после введения его в действие»;
в абзаце первом пункта 24 слова «В соответствии с пунктом 6 статьи 283 Гражданского процессуального кодекса Республики Узбекистан» заменить словами «В соответствии с пунктом 6 части второй статьи 295 Гражданского процессуального кодекса»;
пункт 31 изложить в следующей редакции:
«31. Суды должны вынесением частных определений (статья 275 ГПК) реагировать на установленное при рассмотрении дел каждое нарушение прав граждан на получение пенсий и пособий, а также факт предоставления недостоверных архивных и других сведений, необходимых для назначения пенсий и пособий»;
пункт 32 изложить в следующей редакции:
«32. Суду Республики Каракалпакстан по гражданским делам, областным и Ташкентскому городскому судам по гражданским делам, административным судам Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента обеспечить своевременное устранение допущенных ошибок и правильное применение норм закона путем систематического изучения практики применения судами актов законодательства о государственном пенсионном обеспечении граждан».
Председатель Верховного суда Республики Узбекистан К. КАМИЛОВ
Секретарь Пленума, судья Верховного суда И. АЛИМОВ
г. Ташкент,
30 ноября 2018 г.,
№ 34