📅 2018-yil 25-dekabr · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2018-yil 25-dekabr · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2018 йил 25 декабрь · Президент қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 25 декабря 2018 г. · Постановления Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 25 December 2018 · Presidential resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Қарори
НИЗОМ
Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
Ўзбекистон Республикасининг « Фуқаролар соғлиғини сақлаш тўғрисида »ги ва « Умумий ҳарбий мажбурият ва ҳарбий хизмат тўғрисида »ги қонунларига мувофиқ, чақирилувчилар, ҳарбий хизматга мажбурлар ва ҳарбий хизматчиларни тиббий кўрикдан ўтказиш сифатини янада яхшилаш ва самарадорлигини ошириш, Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларини соғлом ва жисмонан бақувват ҳарбий хизматчилар билан тўлдириш мақсадида:
1. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
3. Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда:
қонун ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин;
ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.
4. Мазкур қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов ва Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Хавфсизлик кенгаши котиби В.В. Маҳмудов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 25 декабрдаги ПҚ-4076-сон қарорига 1-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисида
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказишни (кейинги ўринларда — тиббий кўрикдан ўтказиш) ташкил этиш ва амалга ошириш тартибини белгилайди.
2. Тиббий кўрикдан ўтказиш қуйидагиларни аниқлаш мақсадида амалга оширилади:
Ўзбекистон Республикаси фуқароларини (кейинги ўринларда — фуқаролар) саломатлигига кўра Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги (кейинги ўринларда — Мудофаа вазирлиги), Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси (кейинги ўринларда — Миллий гвардия), Ўзбекистон Республикаси Президентининг Давлат хавфсизлиги хизмати (кейинги ўринларда — ПХДХ), Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизмати (кейинги ўринларда — ДХХ), Ўзбекистон Республикаси Электрон технологияларини ривожлантириш маркази «(кейинги ўринларда — ЭТРМ), Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги (кейинги ўринларда — ИИВ), Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги (кейинги ўринларда — ФВВ), хизмат фаолияти ҳақиқий ҳарбий хизматга тенглаштирилган (кейинги ўринларда — тенглаштирилган хизмат) бошқа вазирлик ва идоралар (кейинги ўринларда — вазирлик ва идоралар)да ҳарбий хизматга яроқлилигини;
фуқаролар соғлиғи ва жисмоний ривожланишининг ҳолатига нисбатан қўйиладиган талабларга мувофиқ уларни Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари (кейинги ўринларда — Қуролли Кучлар) турлари, қўшин шаклларига ва ҳарбий мутахассисликка тўғри тақсимлаш учун кўрсатмаларни;
ҳарбий хизмат (ҳарбий йиғинлар), тенглаштирилган хизматни ўташ даврида фуқаролар томонидан орттирилган касалланиш, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатланишнинг сабабий боғлиқлигини (кейинги ўринларда — касалланиш, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатланишнинг сабабий боғлиқлиги);
ҳарбий хизматчиларга тиббий-ижтимоий ёрдам кўрсатиш ва уларнинг соғлиғини тиклаш турлари, ҳажми ва муддатини.
3. Тиббий кўрикдан ўтказиш Мудофаа вазирлиги, Миллий гвардия, ПХДХ, ДХХ, ЭТРМ, ИИВ, ФВВ, ҳарбий хизматга тенглаштирилган хизматни ўташ назарда тутилган вазирлик ва идораларда амалга оширилади.
4. Тиббий кўрикдан ўтказиш учун:
туман (шаҳар) мудофаа ишлари бўйича бўлимлари (кейинги ўринларда — МИББ) ҳузурида ҳудудий тиббий комиссиялар (кейинги ўринларда — ҳудудий тиббий комиссиялар);
МИББ ҳузурида ҳамда тенглаштирилган хизмат ўташ кўзда тутилган вазирликлар ва идораларда — тиббий комиссиялар (кейинги ўринларда — тиббий комиссиялар);
Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар йиғиш пунктларида (кейинги ўринларда — йиғиш пункти) ҳарбий-тиббий комиссиялар (кейинги ўринларда — йиғиш пунктларидаги ҲТК);
Мудофаа вазирлиги, ДХХ, ИИВда ҳарбий-тиббий комиссиялар (кейинги ўринларда — ҲТК) ташкил этилади;
ҲТК ва тиббий комиссияларни тузиш тартиби, ҳуқуқ ва мажбуриятлари, уларнинг хулосаларини расмийлаштириш, кўриб чиқиш ва тасдиқлаш тартиби тегишли вазирликлар ва идоралар томонидан ўрнатилган тартибда белгиланади.
Йиғиш пунктларидаги ҲТКлар ва ҳудудий тиббий комиссиялар ўз фаолиятини Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 6 мартдаги «Ўзбекистон Республикаси фуқароларини ҳарбий хизматга чақириш тартибини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-4630-сон қарори , мазкур Низом ҳамда бошқа қонун ҳужжатларига мувофиқ амалга оширади.
5. ҲТК ва тиббий комиссиялар зиммасига қуйидаги вазифалар юклатилади:
мазкур Низомнинг 7-бандида назарда тутилган шахсларни тиббий кўрикдан ўтказишни ташкил этиш ва амалга ошириш;
ҳарбий-тиббий экспертизага услубий раҳбарлик қилиш, даволаш-профилактика муассасаларидаги даволаш-соғломлаштириш ишларини, Қуролли Кучларнинг ҳарбий-тиббий муассасалари, ҳарбий қисмлари, муассасалари, корхоналари ва ташкилотларидаги даволаш-диагностика ишларини, давлат соғлиқни сақлаш тизими тасарруфидаги даволаш-профилактика муассасаларида Мудофаа вазирлиги, Миллий гвардия, ПХДХ, ДХХ, ЭТРМ, ИИВ, ФВВ ҳарбий хизматчиларининг (кейинги ўринларда — ҳарбий хизматчилар) тиббий текширувдан ўтказилиши ва даволанишини, шунингдек, мазкур Низомнинг 7-банди «а» — «в» кичик бандларида назарда тутилган фуқароларнинг текширувдан ўтказилиши (кузатувда бўлиши) ва даволанишини ташкил этиш, ўтказиш ва натижалари устидан назорат қилиш;
ҳарбий хизматчилар, тенглаштирилган хизматни ўтаётган фуқаролар, ҳарбий йиғинларни ўтаётган фуқаролар, ҳарбий хизматни ёки тенглаштирилган хизматни (ҳарбий йиғинларни) ўтаган фуқароларнинг касалланиши, шикастланиши, ярадорлиги, жароҳатланишини, шунингдек, уларнинг ўлимига олиб келган касалланиш, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатланишнинг сабабий боғлиқлигини аниқлаш;
фуқароларни ҳарбий хизматдан (тенглаштирилган хизматдан) бўшатиш вақтида саломатлигига кўра ҳарбий хизматга (тенглаштирилган хизматни ўташга) яроқлилигини аниқлаш;
ҳарбий тиббий экспертизанинг муаммоларини илмий тадқиқ қилиш;
ҳарбий тиббий экспертизани ташкил этиш ва ўтказиш масалалари бўйича мутахассис-шифокорлар ва ўрта бўғин тиббиёт ходимларини тайёрлаш.
6. ҲТК ва тиббий комиссияларнинг фаолиятини назорат қилиш, уларга услубий ҳамда амалий ёрдам кўрсатиш вазирлик ва идораларнинг марказий ҳарбий тиббий комиссиялари (кейинги ўринларда — МҲТК) зиммасига юклатилади.
2-боб. Тиббий кўрикдан ўтказиш объектлари
7. Қуйидаги шахслар тиббий кўрикдан ўтказилади.
а) чақирув участкаларида қайд этилаётган фуқаролар;
б) муддатли ҳарбий хизматга чақирилаётган фуқаролар;
б 1 ) муқобил хизматга чақирилаётган фуқаролар;
в) сафарбарлик чақируви резервидаги хизматга олинаётган фуқаролар;
г) сафарбарлик чақируви резервидаги хизматни ўтаётган фуқаролар;
д) контракт бўйича ҳарбий хизматга кираётган фуқаролар;
е) тенглаштирилган хизматга кираётган фуқаролар;
ж) ҳарбий хизматчилар;
з) тенглаштирилган хизматни ўтаётган фуқаролар;
и) ҳарбий таълим муассасаларига (кейинги ўринларда — ҲТМ) кираётган фуқаролар;
к) мудофаа ишлари бошқармалари (кейинги ўринларда — МИБ) ҳузуридаги чақирилувчиларни ҳарбий-техник мутахассисликлар бўйича тайёрлаш марказларига юборилаётган фуқаролар;
л) олий таълим муассасалари ҳузуридаги ҳарбий тайёргарлик бўйича ўқув бўлинмаларига (ҳарбий таълим факультетлари, ҳарбий тайёргарлик ўқув марказлари, ҳарбий кафедралар, цикллар ва курслар) танлаб олинаётган (таҳсил олаётган) фуқаролар;
м) ҳарбий йиғинларга чақирилаётган фуқаролар;
н) ҳарбий йиғинларни ўтаётган фуқаролар;
о) ҳарбий йиғинларни ўтаган фуқаролар;
п) Қуролли Кучлар резерви ва захирасидаги фуқаролар (кейинги ўринларда — ҳарбий хизматга мажбурлар);
р) контракт бўйича ҳарбий хизматчиларнинг оила аъзолари;
с) ҳарбий меҳнатнинг соғлиқ учун хавфли ва ўта оғир шароит билан боғлиқ мутахассислиги бўйича ишга тайинланаётган (кираётган) ёки ишлаётган ҳарбий хизматчилар, ҳарбий хизматга мажбурлар, Қуролли Кучлар ишчи ва хизматчилари;
т) Ўзбекистон Республикасидан ташқарига ўқишга (малака оширишга) юборилаётган (кираётган) контракт бўйича ҳарбий хизматчилар, ҲТМ курсантлари, Қуролли Кучлар ишчи ва хизматчилари.
8. Тиббий кўрикдан ўтказишни ташкил этиш ва амалга ошириш тартиби, мазкур Низомнинг 7-бандида назарда тутилган фуқаролар соғлиғининг ҳолатига нисбатан қўйиладиган талаблар Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги (кейинги ўринларда — Соғлиқни сақлаш вазирлиги) билан ҳамкорликда, қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда тегишли вазирлик ва идоралар томонидан белгиланади.
9. Миллий гвардия ва ФВВга ҳарбий хизматга келаётган фуқароларни, шунингдек, Миллий гвардия ва ФВВнинг ҳарбий хизматчиларини ҳамда контракт бўйича ҳарбий хизматчиларининг оила аъзоларини тиббий кўрикдан ўтказиш Мудофаа вазирлиги тасарруфидаги ҲТК томонидан амалга оширилади.
ПХДХга ва ЭТРМга ҳарбий хизматга келаётган фуқароларни, шунингдек, ПХДХ ва ЭТРМ ҳарбий хизматчиларини ва контракт бўйича ҳарбий хизматчиларнинг оила аъзолари ДХХ тасарруфидаги ҲТК томонидан тиббий кўрикдан ўтказилади.
Қуролли Кучлар авиациясининг учувчилар таркиби ва Қуролли Кучлар резерви ва захирасида турган учувчилар таркиби, учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҲТМ курсантлари, ушбу йўналиш бўйича ҲТМга ўқишга кираётган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказиш тиббий-учувчилик комиссиялари томонидан Мудофаа вазирлиги белгилаган тартибда амалга оширилади.
10. Қутқарувчилар ва қутқарув хизматининг бошқа мутахассисларини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби таркибига қутқарув хизмати ва қутқарув тузилмалари кирадиган вазирлик ва идоралар томонидан белгиланади.
3-боб. Тиббий кўрикдан ўтказишни ташкил этиш ва амалга ошириш
11. Ҳарбий-тиббий экспертиза тиббий текширув ва тиббий кўрик ўтказишни кўзда тутади.
Тиббий текширувда мазкур Низомнинг 2-бандида назарда тутилган мақсадларда тиббий кўрикдан ўтказиш олдидан фуқаронинг шикоятлари, анамнези ва тиббий текширув маълумотларини йиғиш ва таҳлил қилиш, лаборатория, тиббий ускуналар ёрдамида, морфологик ва бошқа тадқиқотларни ўтказиш йўли билан амалга ошириладиган комплекс диагностика чора-тадбирлари ўтказилади.
Мазкур Низомнинг 7-бандида назарда тутилган фуқароларнинг ҳар бир тоифаси учун ўтказиладиган мажбурий диагностик текширувлар рўйхати тегишли вазирлик ва идоралар томонидан белгиланади.
12. Фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказиш касалланиш, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатланишнинг аниқланиши оқибатида, айрим ҳолларда эса тиббий-экспертизада жараёнида аниқланганда амалга оширилади.
Тиббий-экспертизанинг якуний аниқланган ҳолати деганда фуқаро соғлиғининг шундай ҳолати тушуниладики, бунда тиббий текширув ва даволаш натижалари ҳудудий тиббий комиссия, МИББ ҳузуридаги тиббий комиссия, йиғиш пунктларидаги ҲТК ёки ҲТКга фуқаронинг ҳарбий хизматга (тенглаштирилган хизматга) яроқлилик тоифаси бўйича хулоса чиқаришга асос беради ҳамда кейинги даволанишлар ҳарбий хизматга (тенглаштирилган хизматга) яроқлилик тоифасини ўзгаришига олиб келмайди.
13. Сиртдан тиббий кўрикдан ўтказиш тақиқланади, қонун ҳужжатларида кўзда тутилган ҳолатлар бундан мустасно.
14. Тиббий кўрикдан ўтказиш вақтида ҳудудий тиббий комиссия, МИББ ҳузуридаги тиббий комиссия, йиғиш пунктларидаги ҲТК ва ҲТКлар томонидан фуқаронинг ҳарбий хизматга (тенглаштирилган хизматга), ҳарбий-ҳисоб мутахассислиги бўйича хизмат қилишга (ўқишга) яроқлилигини аниқлаш мақсадида фуқароларнинг соғлиғи ҳамда жисмонан ривожланиш ҳолати ўрганилади ва таҳлил қилинади ҳамда мазкур Низомда кўзда тутилган бошқа масалалар ҳал қилиниб, ёзма хулоса чиқарилади.
ҳудудий тиббий комиссия, МИББ ҳузуридаги тиббий комиссия, йиғиш пунктларидаги ҲТК ва ҲТКлар ўз хулосаларини маслаҳатлашган ҳолда, кенгашда қатнашаётган комиссия аъзоларининг кўпчилик овози билан қабул қилади.
ҳудудий тиббий комиссия, МИББ ҳузуридаги тиббий комиссия, йиғиш пунктларидаги ҲТК ва ҲТКларнинг хулосалари мансабдор шахслар томонидан ижро этилиши мажбурийдир.
15. Ҳудудий тиббий комиссия, МИББ ҳузуридаги тиббий комиссия, йиғиш пунктларидаги ҲТК ва ҲТКнинг фуқарога нисбатдан чиқарган хулосаси бўйича фуқаронинг ўзи ёки унинг қонуний вакили юқори турувчи тиббий комиссияга, ҲТК ёки судга шикоят қилиши мумкин.
Алоҳида ҳолларда юқори турувчи тиббий комиссия, ҲТК ёки суд қарори асосида фуқаро назорат текшируви ва қайта тиббий кўрикдан ўтказиш учун МҲТК юборилиши мумкин.
16. Мазкур Низомнинг 7-банди «а» — «г» , «ж» — «с» кичик бандларида назарда тутилган фуқароларга нисбатан ҳудудий тиббий комиссия, МИББ ҳузуридаги тиббий комиссия, йиғиш пунктларидаги ҲТК ва ҲТК томонидан чиқарилган хулоса, агар бошқа муддат белгиланмаган бўлса, тиббий кўрик ўтказилган санадан бошлаб бир йил мобайнида ҳақиқий ҳисобланади. Ҳудудий тиббий комиссия, МИББ ҳузуридаги тиббий комиссия, йиғиш пунктларидаги ҲТК ва ҲТК томонидан қабул қилинган такрорий ёки навбатдаги хулосалар аввалги хулосани бекор қилади (вақтинча ҳарбий хизматга (тенглаштирилган хизматга) яроқсизлик ва касалланиш, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатланиш сабабий боғлиқлик тўғрисидаги хулосалар бундан мустасно). Ҳудудий тиббий комиссия, МИББ ҳузуридаги тиббий комиссия, йиғиш пунктларидаги ҲТК ва ҲТКнинг хулосалари белгиланган муддатда ижро этилмаган ҳолларда ва тиббий кўрикдан ўтказилаётган шахснинг мурожаатида ёки давлат соғлиқни сақлаш тизимининг даволаш-профилактика муассасалари ёхуд ҳарбий-тиббий муассасалар шифокорларининг хулосасида кўрсатилган муддатдан қатъи назар, ушбу шахснинг соғлиғи ҳолатида яққол ўзгаришлар қайд этилганда қайта тиббий кўрик ўтказилади.
Мазкур Низомнинг 7-банди «д» , «е» кичик бандларида назарда тутилган фуқароларга нисбатан ҲТК томонидан чиқарилган хулоса кадрлар бўлинмалари томонидан татбиқ қилиш учун тиббий кўрикдан ўтказиш санасидан бошлаб олти ой мобайнида ҳақиқийдир.
17. Мазкур Низомнинг 7-банди «а» , «и» — «м» , «о» , «п» кичик бандларида назарда тутилган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказишни амалга оширувчи тиббий комиссиялар таркиби (жарроҳ, терапевт (катта шифокор вазифаси жарроҳ ёки терапевт зиммасига юкланади), дерматовенеролог, стоматолог, офтальмолог, оториноларинголог, психиатр ва невропатолог) туманлар (шаҳарлар) ҳокимларининг Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳудудий бирлашмалари (органлари) раҳбарларининг тақдимномасига кўра қабул қилган қарорлари билан тасдиқланади.
Мазкур Низомнинг 7-банди «б» - «в» кичик бандларида назарда тутилган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказишни амалга оширувчи ҳудудий тиббий комиссиялар таркиби Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 6 мартдаги «Ўзбекистон Республикаси фуқароларини ҳарбий хизматга чақириш тартибини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-4630-сон қарори билан белгиланган тартибда тасдиқланади.
Мазкур Низомнинг 7-банди «а» — «в» , «и» — «м» , «о» , «п» кичик бандларида назарда тутилган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказишдаги мунозарали масалалар таркибига олий малака тоифасига эга шифокор-мутахассислар жалб қилинадиган Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Ўсмирлар ва чақирув ёшидаги ёшларга тиббий ёрдамни ташкил этиш маркази ҳузуридаги республика муқобил тиббий комиссияси (кейинги ўринларда — РМТК), маҳаллий ҳудудларда эса таркибига олий ва биринчи малака тоифасига эга шифокор-мутахассислар жалб қилинадиган Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳудудий кўп тармоқли болалар тиббий марказларининг Ўсмир ва чақирилувчи ёшларга тиббий ёрдамни ташкил этиш бўлинмалари томонидан белгиланган тартибда ҳал этилади.
Мазкур Низомнинг 7-банди «д» , «е» , «с» , «т» кичик бандларида назарда тутилган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказишдаги мунозарали масалалар МҲТК томонидан белгиланган тартибда ҳал этилади;
Ҳудудий тиббий комиссиялар томонидан қабул қилинган хулосаларнинг асосланганлигини назорат қилувчи ва мазкур Низомнинг 7-банди «б» кичик бандида назарда тутилган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказишни амалга оширувчи йиғиш пунктларидаги ҲТК таркиби Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 6 мартдаги «Ўзбекистон Республикаси фуқароларини ҳарбий хизматга чақириш тартибини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-4630-сон қарори билан белгиланган тартибда тасдиқланади.
Ҳудудий тиббий комиссиялар, МИББ ҳузуридаги тиббий комиссиялар ва йиғиш пунктларидаги ҲТКлар ишини ташкил қилиш учун давлат соғлиқни сақлаш тизимининг даволаш-профилактика муассасаларидан шифокор-мутахассислар билан бирга ўрта бўғин тиббиёт ходимлари ҳам жалб қилинади.
18. Фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказиш учун жалб этиладиган давлат соғлиқни сақлаш тизими тасарруфидаги даволаш-профилактика муассасаларининг шифокор-мутахассислари, ўрта бўғин тиббиёт ходимларининг иш ўрни, лавозими ва ўртача иш ҳақи сақлаб қолинади. Агар шифокор-мутахассислар, ўрта бўғин тиббиёт ходимларининг тиббий кўрикдан ўтказишдаги иштироки доимий яшаш жойларидан бошқа ҳудудларга бориш билан боғлиқ бўлса, уларнинг сафар харажатлари қонун ҳужжатларида белгиланган меъёрлар бўйича қопланади.
4-боб. Фуқароларни чақирув участкаларида қайд этиш ҳамда муддатли ҳарбий ва муқобил хизматга чақириш вақтида тиббий кўрикдан ўтказиш
19. Мазкур Низомнинг 7-банди «а» кичик бандида назарда тутилган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказишни ташкиллаштириш таркибига МИББ вакиллари ва шифокор-мутахассислар киритилган тегишли комиссиялар зиммасига юкланади.
20. Фуқароларни муддатли ҳарбий ва муқобил хизматга чақириш, сафарбарлик чақируви резервидаги хизматга олиш қонун ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.
21. МИББ ҳудудий тиббий комиссия ва МИББ ҳузуридаги тиббий комиссиянинг (қайд этиш комиссияси) катта шифокорлари билан биргаликда мазкур Низомнинг 7-банди «а» — «б 1 » кичик бандларида назарда тутилган фуқароларни тайёрлашда уларнинг соғлиғи ҳамда жисмоний ривожланиши ҳолатини аниқлаш учун ҳар томонлама ўрганишларини ташкил этади ва ўтказади.
Шу мақсадда МИББ қуйидагиларни талаб қилиб олади ва ўрганади:
а) руҳий-асаб, тери-таносил касалликлари ва наркологик диспансерлар, фтизиатрия ва пульмонология (силга қарши диспансерлар) ҳамда ОИТСга қарши курашиш марказлари, шунингдек Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитасининг ҳудудий бошқармаларидан — ҳисобда турувчи шахслар рўйхатларини;
б) даволаш-профилактика муассасаларидан — амбулатория шароитида даволанувчи беморларнинг тиббий карталар ва уларга илова қилиб тикилган варақларни, касаллик тарихидан кўчирмалар, диспансер ва шифокор кузатуви ҳақидаги маълумотлар, шифокорларнинг хулосалари ҳамда фуқароларнинг соғлиғини тавсифловчи бошқа тиббий ҳужжатларни;
в) Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги бўлимларидан — ногирон деб топилган шахслар тўғрисидаги маълумотномаларни;
г) ақли заиф ва тарбияси оғир бўлганлар учун мўлжалланган махсус ёрдамчи мактаблардан — тиббий-педагогик тавсифномаларни;
д) ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлардан — жиноий жавобгарликка тортилган, терговда бўлган, судланган, қонунбузарлик ҳолатларини содир этганлиги сабабли рўйхатда турган, шу жумладан, тиббий кўрсатмаларга боғлиқ бўлмаган ҳолда гиёҳванд ва психотроп моддаларни истеъмол қилган шахслар тўғрисидаги маълумотларни.
22. Даволаш-профилактика муассасалари ташкилий-ҳуқуқий шаклидан қатъи назар, 10 кунлик муддат ичида МИББнинг сўровномасига асосан тиббий ҳужжатлар (стационар шароитда даволанадиган беморларнинг тиббий карталари ва уларга тиркалган варақалар, касаллик тарихидан кўчирмалар, тиббий текширувлар ва шифокор кузатуви натижалари, рентгенограммалар, махсус услубдаги текширувлар баённомалари (таърифи) ва ҳ.к.) ҳамда фуқаролар соғлиғини тавсифловчи бошқа маълумотларни тақдим этади.
Мазкур Низомнинг 7-банди «а» кичик бандида назарда тутилган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказиш якунлангач МИББ 10 кунлик муддат ичида тиббий ҳужжатларни тегишли даволаш-профилактика муассасаларига қайтаради.
23. Мазкур Низомнинг 7-банди «а» кичик бандида назарда тутилган фуқаролар тиббий кўрикдан ўтказилишидан олдин улар учун ҳар йили тиббий кўриклар, текширувлар (кузатувлар), шунингдек, даволаш-соғломлаштириш тадбирлари ва профилактик эмлашлар амалга оширилади.
Тиббий кўриклар, текширувлар (кузатувлар), даволаш-соғломлаштириш тадбирлари ҳамда профилактик эмлашларни ташкил этиш ва ўтказиш Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳудудий органлари ва давлат соғлиқни сақлаш тизими тасарруфидаги даволаш-профилактика муассасалари зиммасига юкланади.
Тиббий кўриклар, текширувлар (кузатувлар), даволаш-соғломлаштириш тадбирлари ҳамда профилактик эмлашларни ўтказиш ва ташкиллаштириш тартиби, уларнинг ҳисобини юритиш ва улар бўйича ҳисобот бериш ишлари устидан назоратни амалга ошириш тартиби Мудофаа вазирлиги билан ҳамкорликда Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланади.
24. Мазкур Низомнинг 7-банди «а» — «б 1 » кичик бандларида назарда тутилган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказишдан олдин давлат соғлиқни сақлаш тизими тасарруфидаги даволаш-профилактика муассасалари томонидан уларда оғиз бўшлиғи санацияси ҳамда мажбурий диагностик текширувлар, шунингдек, зарур ҳолларда тиббий кўрсатмаларга асосан бошқа текширувлар ўтказилади.
Мазкур Низомнинг 7-банди «б» - «б 1 » кичик бандларида назарда тутилган фуқароларнинг қон гуруҳи ва резус мансублиги (фактори) аниқланган бўлиши керак.
Охирги профилактик эмлашлар ҳақидаги маълумотлар (профилактик эмлашлар режасига асосан) фуқаронинг ҳарбий гувоҳномасига, қон гуруҳи ва резус мансублиги (фактори) ҳақидаги маълумотлар эса унинг паспорти ҳамда ҳарбий гувоҳномасига қайд этилади.
25. Тиббий кўрикдан ўтказиш ушбу амалиёт учун махсус жиҳозланган МИББ чақирув пункти ва МИБ йиғиш пунктида амалга оширилади.
Шифокор-мутахассислар хоналари тиббий кўрикдан ўтказиш учун зарур бўлган дори воситалари ва тиббий буюмлар билан таъминланади.
26. Мазкур Низомнинг 7-банди «а» , «б» - «б 1 » кичик бандларида назарда тутилган фуқаролар сони ҳудудий тиббий комиссиялар ва МИББ ҳузуридаги тиббий комиссиялар томонидан тиббий кўрикдан ўтказиш жараёнида бир иш куни мобайнида 50 нафардан ошмаслиги лозим.
МИБ йиғиш пунктида чақирув гуруҳлари тузилиши вақтида бир иш куни мобайнида тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар сони 100 нафардан ошмаслиги лозим.
27. Мазкур Низомнинг 7-банди «б» , «б 1 » кичик бандларида назарда тутилган фуқароларни дастлабки тиббий кўрикдан ўтказиш ҳудудий тиббий комиссиялар томонидан ташкил этилади.
28. Тиббий кўрикдан ўтказиш натижалари эксперт ҳужжатларга (касаллик тўғрисидаги гувоҳнома, маълумотномалар, тиббий кўрикдан ўтиш варақаси ва тиббиётга оид бошқа ҳужжатлар) киритилади.
Эксперт ҳужжатларининг шакллари тегишли вазирлик ва идоралар томонидан белгиланади.
29. Чақирилувчининг соғлиғи ҳолатини аниқлашда шифокор-мутахассислар бир тўхтамга кела олмаган ҳолларда, ҳудудий тиббий комиссия ва МИББ ҳузуридаги тиббий комиссия уни амбулатор ёки стационар равишда тиббий текшириш уни давлат соғлиқни сақлаш тизимининг даволаш-профилактика муассасасига юборади. Йўлланмада дастлабки ташхис ва тиббий текширувда айнан нимага аниқлик киритилиши лозимлиги кўрсатилади.
Мазкур Низомнинг 7-банди «а» — «б 1 » кичик бандларида назарда тутилган фуқароларнинг амбулатор (стационар) текшируви бепул ўтказилади.
Тиббий текширув натижалари кўриб чиқиш учун ҳудудий тиббий комиссия ёки МИББ ҳузуридаги тиббий комиссияга тақдим қилинади, улар чақирилувчининг соғлиғи, жисмоний ривожланиши ҳолати ва бошқа барча маълумотларни инобатга олган ҳолда унинг ҳарбий хизматга яроқлилиги масаласини ҳал қилади.
30. Мазкур Низомнинг 7-банди «а» — «б 1 » кичик бандларида назарда тутилган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказиш натижалари асосида, тиббий кўрикдан ўтказиш кунида шифокор-мутахассислар хулосаларига кўра ҳудудий тиббий комиссиялар ёки МИББ ҳузуридаги тиббий комиссиялар ва йиғиш пунктларидаги ҲТКлар қуйидаги тоифа ва чекланиш даражаси (соғлиқ ва жисмоний ривожланиш ҳолатининг кўрсаткичи) бўйича ҳарбий хизматга яроқлилик тўғрисида хулоса қабул қилади:
А — ҳарбий хизматга яроқли (чекланиш даражаси — 1, 2).
Бу тоифага Қуролли Кучлар, қўшинларнинг барча турларида ҳамда барча ҳарбий мутахассисликлар бўйича ҳарбий хизмат ўташ (таҳсил олиш) учун соғлиғи ва жисмоний ривожланишида чекланишлар мавжуд бўлмаган фуқаролар киради.
В — айрим чекланишлар билан ҳарбий хизматга яроқли (чекланиш даражаси — 3).
Бу тоифага ҳаво-десант қўшинларида (кейинги ўринларда — ҲДҚ) ва уларга тенглаштирилган ҳарбий қисмларда ҳарбий хизмат ўташига, алоҳида ҳарбий мутахассисликлар бўйича хизмат қилишга (таҳсил олишга) монелик қиладиган касалликлари ёки жисмоний нуқсонлари мавжуд бўлган фуқаролар киради. ҲДҚга тенглаштирилган ҳарбий қисмларга хизмат ўташ шароитлари ҲДҚдаги шароитларга тенглаштирилган ҳарбий қисм ва бўлинмалар киради.
С — чекланган равишда ҳарбий хизматга яроқли (чекланиш даражаси — 4).
Бу тоифага Қуролли Кучлар, қўшинларнинг айрим бир турида ҳамда муайян ҳарбий мутахассислик бўйича ҳарбий хизмат ўташига (таҳсил олишга) монелик қиладиган касаллиги ёки жисмоний нуқсонлари мавжуд бўлган фуқаролар киради.
D — вақтинча ҳарбий хизматга яроқсиз (чекланиш даражаси — 5).
Бу тоифага саломатлигига кўра ҳарбий хизматга чақирилиш муддатини кечиктиришга ва даволаш-соғломлаштириш чораларини ўтказишга муҳтож бўлган фуқаролар киради. Ушбу хулосада фуқарони ҳарбий хизматга вақтинча яроқсиз деб ҳисоблаш даврининг муддати белгиланади.
Е — тинчлик даврида ҳарбий хизматга яроқсиз, уруш даврида чекланган равишда ҳарбий хизматга яроқли (чекланиш даражаси — 6).
Бу тоифага тинчлик даврида Қуролли Кучлар қўшинларнинг барча турларида ҳарбий хизмат ўташга монелик қилувчи касаллик ёки жисмоний нуқсонлари мавжуд бўлган, аммо Қуролли Кучларнинг иккинчи тоифали резерв ҳисобида турган фуқаролар киради.
F — ҳарбий ҳисобдан чиқарилган ҳолда ҳарбий хизматга яроқсиз (чекланиш даражаси — 7).
Бу тоифага ҳақиқий ҳарбий хизматни ўташга ва Қуролли Кучлар резерви ҳисобида туришга монелик қилувчи касаллик ёки жисмоний нуқсонлари мавжуд бўлган фуқаролар киради.
31. А, В ва С яроқлилик тоифалари тайинланган фуқароларга нисбатан Қуролли Кучларнинг айнан қайси турида хизматни ўташ бўйича яроқлилик тоифаси ҳам белгилаб қўйилади.
32. Мазкур Низомнинг 7-банди «а» кичик бандида назарда тутилган фуқароларда ногиронлик мавжуд бўлганда ёки муддатли ҳарбий ва муқобил хизматни ўташга монелик қиладиган касалликлар ёки жисмоний нуқсонлари топилиб, тиббий-эксперт томонидан қайд этилганда, улар даволанишга муҳтож сифатида МИББ ҳисобига қўйилмайди. Мазкур фуқаролар, шунингдек, болаликдан ногиронлиги бўлган ва биринчи гуруҳ ногиронлиги бўлган шахсларга нисбатан ҳарбий хизматга яроқлилик тоифаси ҳақида якуний хулоса қабул қилинади.
33. Мазкур Низомнинг 7-банди «а» кичик бандида назарда тутилган фуқароларга нисбатан, комиссиянинг хулосаси билан қўшимча равишда мудофаа ишлари бошқармалари ҳузурида Чақирилувчиларни ҳарбий-техник мутахассисликлар бўйича тайёрлаш марказларда таҳсил олишга яроқлилиги аниқланиши мумкин.
Мазкур Низомнинг 7-банди «к» кичик бандида назарда тутилган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказиш МИББ ҳузуридаги тиббий комиссиялар томонидан амалга оширилади.
Мудофаа ишлари бошқармалари ҳузурида Чақирилувчиларни ҳарбий-техник мутахассисликлар бўйича тайёрлаш марказларида транспорт воситалари ҳайдовчилари сифатида тайёргарликка жалб этиладиган фуқаролар Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва ИИВ томонидан тасдиқланадиган ҳайдовчилар ва ҳайдовчиликка номзодларни тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги Низом талабларига мувофиқ қўшимча тиббий кўрикдан ўтказилади.
34. Мазкур Низомнинг 7-банди «а» — «б 1 » кичик бандларида назарда тутилган фуқаролар узоқ муддатли (бир ойдан ортиқ) тиббий текширувга (даволанишга) муҳтож бўлса, ўн икки ойгача муддатга даволанишга (тиббий кузатувга) муҳтожлиги тўғрисида хулоса чиқарилади.
Саломатлигига кўра муддатли ҳарбий хизматга чақирилиш муддатини кечиктириш бир йил мобайнида тақдим этилиши мумкин, шундан сўнг соғлиқ ҳолатидан келиб чиққан ҳолда яроқлилик тоифаси тўғрисида якуний хулоса қабул қилинади.
35. Мазкур Низомнинг 7-банди «б» - «б 1 » кичик бандларида назарда тутилган, даволанишга ва тиббий назоратга муҳтож фуқаролар туман (шаҳар) МИББ томонидан ҳисобга олинади. Улар тўғрисидаги маълумотлар битта рўйхат билан туман (шаҳар) тиббиёт бирлашмасига юборилади, рўйхатда даволанишга муҳтож бўлган ва чақирув вақтига қадар чекланган ёки ундан юқори яроқлилик тоифасигача даволаса бўладиган шахслар қайд этилади.
36. Тиббий текширув (даволаниш) якунлангач, фуқаро қайта тиббий кўрикдан ўтказилади ва муддатли ҳарбий хизматга чақирилиши мумкин.
МИББ ҳузуридаги қайд этиш комиссияси ёки МИББ ҳузуридаги ҳудудий комиссия ёхуд МИББ ҳузуридаги Қуролли Кучларни бутлаш комиссияси иши тугагунига қадар фуқарони тиббий текширувдан ўтказишни (даволашни) якунлашнинг имкони бўлса, унга нисбатан ҳарбий хизматга вақтинча яроқсизлиги ҳақидаги хулоса қабул қилинмайди. Бундай ҳолатда шифокор-мутахассис фуқаронинг тиббий текширувга (даволанишга) муҳтожлиги ҳақида ҳамда такрорий тиббий кўрикдан ўтиш учун келиш муддатини кўрсатган ҳолда хулоса беради.
Фуқаронинг ҳарбий хизматга вақтинча яроқсизлик муддати тугаганидан сўнг унинг ҳарбий хизматга яроқлилиги ҳақида якуний хулоса чиқарилади.
37. Мазкур Низомнинг 7-банди «б» кичик бандида назарда тутилган ҳарбий хизматга вақтинча яроқсиз деб топилган фуқаролар тиббий текширувдан (даволанишдан) бош тортган ёки қочган ҳолларда олти ойдан сўнг қайта тиббий кўрикдан ўтказилиши лозим. Агар қайта тиббий кўрикдан ўтиш жараёнида фуқаролар соғлиғининг салбий томонга ўзгариши ёки муддатли ҳарбий, муқобил ёки сафарбарлик чақируви резерви хизматини ўташга монелик қиладиган касаллик ва шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) асоратлари аниқланмаса, соғлиғининг ҳолатига нисбатан қўйилган талаблар бўйича ҳарбий хизматга яроқли деб топилади.
38. Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳудудий органлари ва давлат соғлиқни сақлаш тизими тасарруфидаги даволаш-профилактика муассасалари раҳбарлари, шунингдек, МИББ бошлиқлари фуқароларни тиббий текшириш (даволаш) ишларини ўз вақтида ўтказиш учун тегишли чоралар кўради.
39. Мазкур Низомнинг 7-банди «б» кичик бандида назарда тутилган фуқаролар бевосита ҳарбий хизмат ўташ жойига жўнатилишидан аввал, саломатлигига кўра чақирувга лойиқ бўлмаганлиги сабабли муддатли ҳарбий хизматга нотўғри чақирилиш ҳолатларининг олдини олиш мақсадида, МИБ йиғиш пунктида чуқурлаштирилган тиббий кўрикдан ўтказилади.
Чуқурлаштирилган тиббий кўрикдан ўтказиш йиғиш пунктларидаги ҲТКлар томонидан амалга оширилади.
Ҳарбий хизмат жойларига жўнатишдан олдин ўтказиладиган назорат тиббий кўриги вақтида фуқароларнинг соғлиғи ҳолатида ҳарбий хизматга яроқлилик тоифасини ўзгартириб юборадиган салбий ўзгаришлар ёки оғиз бўшлиғи санацияси ўтказилмаганлиги аниқланса, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар мудофаа ишлари бошқармалари ҳузуридаги Раҳбарият кенгаши (кейинги ўринларда — Раҳбарият кенгаши) МИББ ҳузуридаги Қуролли Кучларни бутлаш комиссиясининг хулосаларини бекор қилиб, ўз хулосаларини чиқаради.
Қўшинларни муддатли ҳарбий хизматчилар билан бутлаш наряди бажарилганидан сўнг Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳудудий кўптармоқли тиббиёт марказларининг Ўсмирлар ва чақирилувчи ёшларга тиббий ёрдам кўрсатиш бўлинмалари мутахассислари кейинги чақирув тадбирлари бошлангунига қадар ҳудудий тиббий комиссиялар ва МИББ ҳузуридаги тиббий комиссиялар шифокорларига методик, амалий ёрдам кўрсатади, жойларда ўтказилаётган даволаш-соғломлаштириш ишларини назорат қилади.
40. Мазкур Низомнинг 7-банди «б» кичик бандида назарда тутилган фуқароларда (қўшинларга жўнатиш вақтида) белгиланган ҳужжатларнинг барчаси мавжудлиги учун МИБ бошлиқлари, тиббий ҳужжатларнинг тўлиқ ва сифатли расмийлаштирилганлиги учун Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳудудий бирлашмаларининг (органларининг) раҳбарлари ҳамда йиғиш пунктларидаги ҲТКлар раислари масъулдирлар.
Йиғиш пунктларидаги ҲТКлар фаолияти тўғрисидаги ҳисоботларни белгиланган муддатларда Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Ўсмирлар ва чақирув ёшидаги ёшларга тиббий ёрдамни ташкил этиш маркази ва МҲТКга тақдим қилади.
41. МИБ йиғиш пунктидан қайтарилган ҳар бир фуқаро бўйича хизмат текширувини ўтказиш учун йиғиш пунктларидаги ҲТКлар раислари томонидан МИББ номига расмий хизмат хати жўнатилиб, унда фуқаронинг қайтарилиши сабаблари кўрсатилади.
42. Йиғиш пунктларидаги ҲТКларнинг ҳарбий хизматга яроқлилик тоифаси бўйича хулосаларидан норози бўлиб мурожаат қилган фуқаролар Раҳбарият кенгашлари қарори асосида Мудофаа вазирлиги ҲТКга ёки МҲТКга назорат тиббий кўригидан ўтиш учун юборилади. Ҳарбий-тиббий муассасаларда назорат тиббий текширув ва тиббий кўрикдан ўтказиш фақат Мудофаа вазирлиги МҲТК раисининг рухсати билан амалга оширилади.
Айрим ҳолатларда фуқаролар бевосита МҲТКга юборилишлари мумкин. Зарурат туғилганда, тиббий текширув ўтказиш учун тегишли вазирлик ва идораларнинг бош тиббий мутахассислари жалб этилади.
Тиббий текширувдан сўнг текширув натижалари қайд этилган эксперт ҳужжат (тиббий кўрикдан ўтказиш варақаси, маълумотнома, касаллик тўғрисида гувоҳнома ва ҳ.к.) тақдим этилади ва унинг асосида йиғиш пунктларидаги ҲТК томонидан фуқаронинг ҳарбий хизматга яроқлилиги тўғрисида якуний хулоса қабул қилинади.
43. Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳудудий органлари ҳамда Қуролли Кучлар тасарруфидаги ҳарбий қисмлар, муассасалар, ҲТМлар, корхона ва ташкилотларнинг тиббиёт хизмати ўртасида чақирилувчиларнинг соғлигини ўрганиш, уларга нисбатан профилактика ва даволаш-соғломлаштириш тадбирларини ўтказишда узвий боғлиқликни таъминлаш мақсадида МИББ муддатли ҳарбий хизматга чақирилган фуқароларнинг бошқа ҳужжатлари билан бир қаторда, амбулатор шароитда даволанувчи беморнинг тиббий варақаси билан бирга ҳарбий қисмга (муассасага) чақирув участкасида қайд этиш вақтида ва муддатли ҳарбий хизматга чақириш вақтида ўтказилган тиббий текширув ва тиббий кўрикдан ўтказиш маълумотлари киритилган илова варағини ҳам юборади.
5-боб. Фуқароларни сафарбарлик чақируви резервидаги хизматга қабул қилишда ва хизматни ўташ даврида тиббий кўрикдан ўтказиш
44. Мазкур Низомнинг 7-банди «в» кичик бандида назарда тутилган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказишни ташкил этиш ҳудудий тиббий комиссия зиммасига юкланади.
Мазкур Низомнинг 7-банди «в» кичик бандида назарда тутилган фуқаролар мажбурий диагностик текширувлардан ўтказилади.
Мажбурий диагностик текширувлар давлат соғлиқни сақлаш тизимининг даволаш-профилактика муассасаларида бепул амалга оширилади.
45. Мазкур Низомнинг 7-банди «в» кичик бандида назарда тутилган фуқаролар тиббий кўрикдан ўтказилганидан сўнг ҳудудий тиббий комиссиялар уларга нисбатан мазкур Низомнинг 30-бандида келтирилганидек ҳарбий хизматга яроқлилик тўғрисидаги хулосаларни қабул қилади.
46. Даволашга ва тиббий кузатувга муҳтож фуқаролар туман (шаҳар) МИББ томонидан ҳисобга олинади. Улар тўғрисидаги маълумотлар даволаш-соғломлаштириш чораларини ўтказиш учун туман (шаҳар) тиббиёт бирлашмасига юборилади.
Тиббий текширув (даволаниш) якунига етгач, мазкур Низомнинг 7-банди «в» кичик бандида назарда тутилган фуқаролар қайта тиббий кўрикдан ўтказилади ва сафарбарлик чақируви резервидаги хизматга қабул қилинишлари мумкин (чақирув даврида).
49. Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳудудий органлари билан ҳарбий қисм тиббиёт хизмати ўртасида узвий боғлиқликни таъминлаш мақсадида МИББ томонидан ҳарбий йиғинга юборилаётган, мазкур Низомнинг 7-банди «г» кичик бандида назарда тутилган фуқароларнинг амбулатор бемор тиббий варақалари билан биргаликда илова қилиб тикиладиган варақалар ҳам юборилади.
Мазкур Низомнинг 7-банди «г» кичик бандида назарда тутилган фуқаролар ҳарбий йиғин жойларига етиб келгач, биринчи сутка давомида ҳарбий қисм тиббий хизмати томонидан Мудофаа вазирлигига қарашли госпиталлар (поликлиникалар) шификор-мутахассислари билан ҳамкорликда уларнинг лаборатор-инструментал текширув хулосалари ўрганиб чиқилади ва тана кўриги ўтказилади.
Лаборатор-инструментал текширувлар хулосаларини ўрганиш ва тана кўриги вақтида мазкур Низомнинг 7-банди «г» кичик бандида назарда тутилган фуқароларда стационар шароитда даволанишни талаб этадиган ва ҳарбий йиғин ўташга монелик қиладиган ўткир касалликлар, жароҳатлар аниқланса, улар соғломлаштириш учун чақирув жойидаги МИБга қайтарилади ҳамда ҳарбий йиғинларга кейинги ойларда юборилиши лозим. Ушбу фуқароларда Е ва F яроқлилик тоифалари бўйича хулоса беришни назарда тутувчи касалликлар ёки шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) асоратлари аниқланса, улар йиғинга жалб қилинган жойдаги Мудофаа вазирлиги ҲТКга тиббий кўрикдан ўтиш учун юборилади.
50. Бир ойлик ҳарбий йиғинларни ўташ даврида мазкур Низомнинг 7-банди «г» кичик бандида назарда тутилган фуқарода стационар равишда даволанишни талаб этадиган ва ҳарбий йиғин ўташ учун монелик қиладиган касаллик, жароҳат аниқланган ҳолларда, у тиббий текширув (даволаш) учун ҳарбий-тиббий муассасага юборилади. Стационар даволаниш муддати 10 суткадан ошиб кетса ёки ҳарбий йиғинни ўташга монелик қиладиган касалликлар аниқланган ҳолларда, фуқаро соғломлаштириш ва тиббий кўрикдан ўтиш учун йиғинга жалб қилинган жойдаги Мудофаа вазирлиги ҲТКга юборилади.
Зарурат туғилганда, мазкур Низомнинг 7-банди «г» кичик бандида назарда тутилган, бир ойлик ҳарбий йиғинни ўтаётган фуқаро сафарбарлик чақируви резерви батальони командирининг қарорига асосан ҳамда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ёки ҳарбий-тиббий муассаса бошлиқлари томонидан тиббий кўрикдан ўтказиш учун ҲТКга юборилади.
51. Бир ойлик ҳарбий йиғинга чақирилган ва ҳарбий йиғинни ўташ даврида шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) олган, мазкур Низомнинг 7-банди «г» кичик бандида назарда тутилган фуқаролар, уларнинг ҳарбий хизматга яроқлилик тоифаси ўзгариши ёки ўзгармаслигидан қатъи назар, тиббий кўрикдан ўтказилади, бир ойлик ҳарбий йиғинни ўташ даврида касалланганлар эса касаллик уларни ҳарбий хизматга яроқсизликка олиб келадиган ҳолатларда тиббий кўрикдан ўтказилади.
52. Мазкур Низомнинг 7-банди «г» кичик бандида назарда тутилган, ҲТК томонидан тиббий текширув ва тиббий кўрикдан ўтказиш натижалари бўйича саломатлигига кўра E ва F яроқлилик тоифалари тайинланган фуқароларга эксперт ҳужжатлари расмийлаштирилади ҳамда бошқа тиббий ҳужжатлар билан бир қаторда кўриб чиқиш ва тасдиқлаш учун МҲТКга юборилади.
6-боб. ҲТМ ўқишга кираётган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказиш
53. Ҳарбий хизматни ўтамаган ва ҲТМга ўқишга кираётган номзодларни (кейинги ўринларда — номзодлар) тиббий кўрикдан ўтказишни ташкил этиш:
Мудофаа вазирлиги ва Миллий гвардия учун — туман (шаҳар) МИББнинг;
ДХХ учун — ДХХ ҳудудий бошқармалари ҳарбий-тиббиёт хизматларининг зиммасига юкланади.
МИББнинг (ДХХ ҳудудий бошқармалари ҲТКнинг) йўлланмасига кўра номзодлар тиббий кўрикдан ўтказилишидан олдин давлат соғлиқни сақлаш тизими тасарруфидаги даволаш-профилактика муассасаларида (ДХХ ҳарбий-тиббий муассасаларида) мажбурий диагностик текширувлардан ўтадилар.
Ташхисга аниқлик киритиш мақсадида номзод МИББ ҳузуридаги тиббий комиссияси (ДХХ ҳудудий бошқармалари ҲТК) томонидан амбулатор (стационар) равишда тиббий текширувдан ўтказиш учун давлат соғлиқни сақлаш тизими тасарруфидаги даволаш-профилактика муассасаларига юборилиши мумкин.
54. Номзодларни тиббий кўрикдан ўтказиш қуйидаги тартибда амалга оширилади:
ёш фуқаролар орасидан (ДХХ ҲТМга кираётган номзодлардан ташқари) икки босқичда: бирламчи — МИББ ҳузуридаги тиббий комиссиялар, якуний — ҲТКлар томонидан барча мажбурий диагностик текширувлардан ўтказилган ҳолда;
ҳарбий хизматчилар таркибидан (ДХХ ҲТМга кираётган номзодлардан ташқари) тегишли вазирлик ва идоралар тасарруфидаги ҲТК томонидан;
ДХХ ҲТМ кираётган номзодлар икки босқичда: бирламчи — ДХХ ҳудудий бошқармаларнинг ҲТК, якуний — ҲТМ ҳузуридаги ҲТК томонидан;
Номзодларнинг тиббий текширув натижалари эксперт ҳужжатларига, ҳарбий хизматчилар таркибидаги номзодларнинг тиббий текширув натижалари эса, шу жумладан, уларнинг тиббий китобчаларига ҳам қайд этилади.
55. Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий хавфсизлик ва мудофаа университетининг Ҳарбий тиббиёт институтига ўқишга танлаб олинаётган олий тиббий таълим муассасалари талабалари Мудофаа вазирлигига тегишли ҳарбий-тиббий муассасаларида барча мажбурий диагностик текширувлардан ўтказилгандан сўнг ҲТК томонидан белгиланган тартибда тиббий кўрикдан ўтказилади.
56. Номзодни якуний тиббий кўрикдан ўтказиш вақтида, зарурат туғилганда, мажбурий диагностик текширувлардан ташқари ҲТК раисининг йўлланмасига биноан номзод лаборатор, рентгенологик ва бошқа қўшимча тиббий текширувлар, ҳатто, ҳарбий-тиббий муассасада стационар равишда текширувдан ўтказилиши ҳам мумкин.
Номзодни ўқишга киришга яроқсизлиги тўғрисидаги ХТК хулосаси ҳаққоний ва қатъий асосланган бўлиши керак. Саломатлигига кўра танлов ўтказишга йўл қўйилмайди.
57. Тиббий кўрикдан ўтказиш натижаларига кўра номзодларга нисбатан тиббий комиссия ва ҲТК томонидан қуйидаги хулосалар қабул қилинади:
(ҲТМ, факультет номи кўрсатилади)га ўқишга киришга яроқли;
кейинги тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан стационар (амбулатор) равишда текширувдан ўтиши лозим;
(ҲТМ, факультет номи кўрсатилади)га ўқишга киришга яроқсиз.
58. Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий хавфсизлик ва мудофаа университетига ўқишга кираётган офицерлар таркибидаги контракт бўйича ҳарбий хизматчиларнинг тиббий кўрикдан ўтказилиши қуйидаги тартибда амалга оширилади:
бирламчи — тегишли вазирлик ва идоралар ҲТК томонидан;
якуний — Мудофаа вазирлиги марказий поликлиникаси ҲТК томонидан;
Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий хавфсизлик ва мудофаа университетига ўқишга кираётган, шунингдек, хорижий давлатларнинг ҳарбий таълим муассасаларига ўқишга (малака оширишга) юборилаётган номзодларнинг тиббиёт китобчаларида сўнгги уч йил давомида диспансеризация натижалари ҳақидаги маълумот бўлмаса, улар стационар равишда текширув ва тиббий кўрикдан ўтказиш учун Мудофаа вазирлиги Марказий ҳарбий клиник госпиталига юборилади.
Офицерлар таркибидаги контракт бўйича ҳарбий хизматчиларни малака ошириш факультетларига ўқишга кириш вақтида тиббий кўрикдан ўтказиш тегишли вазирлик ва идоралар ҲТКда амалга оширилади.
59. Оддий аскар ва сержантлар таркибидаги контракт бўйича ҳарбий хизматчиларни ҲТМ, офицерларни тайёрлаш ва қайта тайёрлаш курсига ўқишга ёки чет давлатлар ҲТМга ўқишга (малака оширишга) юбориш вақтида тиббий кўрикдан ўтказиш тегишли вазирлик ва идоралар ҲТКда амалга оширилади.
60. Якуний тиббий кўрикдан ўтказиш вақтида саломатлигига кўра ҲТМга ўқишга киришга яроқсиз деб топилган номзодларнинг эксперт ва ҳисобот ҳужжатлари ҲТК иши якунланганидан сўнг уч кунлик муддатда МҲТКга юборилади.
ҲТМдан келиб тушган эксперт ҳужжатлари (касаллик тўғрисида гувоҳнома, маълумотномалар, тиббий кўрикдан ўтказиш варақаси ва бошқа тиббий ҳужжатлар) МҲТКда ҳисобга олиш ва таҳлил қилиш якунларига қараб, йилнинг 1 сентябрига қадар хизмат текшируви ўтказиш учун номзодларни дастлабки саралашдан ўтказган МИБ, ҲТКга юборилади.
МИБ (МИББ) бошлиқлари ва ҲТК раислари томонидан ўтказилган хизмат текшируви материаллари йилнинг 1 ноябрига қадар МҲТКга тақдим қилинади.
61. Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий хавфсизлик ва мудофаа университетининг Ахборот-коммуникация технологиялари ва ҳарбий алоқа институтига танлаб олинаётган олий таълим муассасалари талабалари Мудофаа вазирлиги ҳарбий-тиббий муассасаларида барча мажбурий диагностик текширувлардан ўтказилгандан сўнг ҲТК томонидан белгиланган тартибда тиббий кўрикдан ўтказилади.
7-боб. Ҳарбий хизматчиларни тиббий кўрикдан ўтказиш
62. Ҳарбий хизматчиларни тиббий кўрикдан ўтказиш учун йўлланма ҳарбий қисм командирлари (муассаса бошлиқлари), ҳарбий прокуратура органлари ёки суд томонидан берилади.
Тиббий кўрикдан ўтказиш учун йўлланма тегишли командир (бошлиқ)нинг қарорига асосланган ҳолда штаб бошлиғи (лавозими унга тенглаштирилган) ва ундан юқори лавозимда турган бошлиқ ҳамда кадрлар бўлинмаси бошлиғи томонидан имзоланиши мумкин.
Тиббий кўрикдан ўтказишга йўлланаётган ҳарбий хизматчиларнинг қуйидаги ҳужжатлари ҲТКга тақдим этилади:
йўлланаётган шахснинг ҳарбий унвони, фамилияси, исми, шарифи, туғилган йили, эгаллаб турган лавозими, қачон, қайси МИББ томонидан ҳарбий хизматга чақирилганлиги, тиббий кўрик ўтказишдан кўзланган мақсад ва дастлабки ташхис кўрсатилган йўлланма;
шахсини тасдиқловчи ҳужжатнинг нусхаси;
хизмат ва тиббий тавсифномалар;
тиббий китобча.
Шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) олганлиги сабабли тиббий кўрикдан ўтказишга юборилаётган ҳарбий хизматчиларга шикаст (ярадорлик, жароҳат) олиш ҳолати тўғрисидаги маълумот берилган ҳужжат ҳам тақдим этилади.
Тиббий текширув ёки даволаш жараёнида ҳарбий хизматчида F яроқлилик тоифаси тайинлашни кўзда тутадиган касаллик ёки шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) асоратлари аниқланган ҳолатларда ҳарбий хизматчи хизмат қилаётган (ўқиётган) ҳарбий қисм командирига (муассаса бошлиғи) хабар берилган ҳолда, тиббий кўрикдан ўтказиш ҳарбий-тиббий муассаса бошлиғининг кўрсатмасига биноан амалга оширилади ва бу ҳақидаги маълумот касаллик тарихида қайд этилади.
63. Ҳарбий-тиббий муассасаларда даволанаётган фуқароларда (шу жумладан муддатли ҳарбий хизматнинг белгиланган муддатини ўтаб бўлган ва Қуролли Кучлар резервига бўшатилаётган ҳарбий хизматчиларда) стационар даволанишдан сўнг, алоҳида ҳолатларда — касаллик ёки шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) асоратлари бўйича аниқланган тиббий-эксперт оқибати қайд этилганда ҲТК томонидан тиббий кўрикдан ўтказилади.
64. Алоҳида ҳолатларда ҲТК хулосасига кўра, ҳарбий хизматчилар ташхисга аниқлик киритиш ёки махсус даволаниш учун давлат соғлиқни сақлаш тизими тасарруфидаги ихтисослаштирилган даволаш-профилактика ёки илмий-тадқиқот муассасаларига юборилиши мумкин. Тиббий текширувлар (даволаниш) якунлангач, ҳарбий хизматчилар ҲТК томонидан қайта тиббий кўрикдан ўтказилади. Ўтказилган тиббий текширув (даволаниш)га сарф қилинган тўлов қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади.
65. Муддатли ҳарбий хизматчилар контракт бўйича ҳарбий хизматга кириш вақтида бирлашмалар комиссиялари томонидан ҳарбий-касбий саралашдан ўтказилгач, ҲТК томонидан мазкур Низомнинг 104-банди тўртинчи ва бешинчи хатбошида қайд этилган тиббий ҳужжатларни тақдим этмаган ҳолда тиббий кўрикдан ўтказилади.
Ҳарбий хизмат ўташ муддатини узайтириш тўғрисида янги контракт тузиш истагини билдирган контракт бўйича ҳарбий хизматчилар қисм командирининг (муассаса бошлиғи) қарорига биноан, ҳарбий хизматда бўлишнинг белгиланган ёш чегарасидан ўтганлар эса янги контракт тузиш ҳолатларида мажбурий тарзда тиббий кўрикдан ўтказилади.
66. Тиббий кўрикдан ўтиш натижалари асосида ҲТК ҳарбий хизматчиларга нисбатан қуйидаги хулосаларни чиқаради:
А — ҳарбий хизматга яроқли;
В — айрим чеклашлар билан ҳарбий хизматга яроқли;
С — чекланган равишда ҳарбий хизматга яроқли;
D — вақтинча ҳарбий хизматга яроқсиз;
E — тинчлик даврида ҳарбий хизматга яроқсиз, уруш даврида чекланган равишда ҳарбий хизматга яроқли;
F — ҳарбий ҳисобдан чиқарилган ҳолда ҳарбий хизматга яроқсиз;
санаторий (санаторий ихтисоси кўрсатилади) шароитида даволаниши лозим.
Чекланиш билан яроқлилик тўғрисида хулоса қабул қилинганда, ҲТК ўз хулосасида қайси турдаги хизмат ва ишларга қарши кўрсатмалар мавжудлигини якка тартибда кўрсатиши мумкин.
67. Ҳарбий хизматчини касаллиги туфайли таътилга чиқариш ёки хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилишга (кейинги ўринларда — озод қилиш) муҳтожлиги тўғрисидаги хулоса ҳарбий хизматга вақтинча яроқсизлик кўзда тутилган ҳолатларда берилади.
Ҳарбий хизматчининг ўз хизмат мажбуриятларини бажаришга кириша олиши мумкин бўлган муддат бир ойдан кам бўлмаган ҳолатларда ҲТК касаллик туфайли таътилга муҳтожлик тўғрисида хулоса чиқаради.
Судланган ёки интизомий ҳарбий қисмда жазони ўтаётган муддатли ҳарбий хизматчиларни тиббий кўрикдан ўтказишда ҲТК томонидан уларнинг касаллик туфайли таътилга муҳтожлиги тўғрисидаги хулоса қабул қилинмайди. Уларнинг даволаниши ҳарбий госпиталь ёки интизомий ҳарбий қисм тиббиёт пунктида якунланиши лозим.
Муддатли ҳарбий хизматчилар касаллик таътили тугаганидан сўнг мажбурий тарзда ҳарбий хизматга яроқлилик тоифасини аниқлаш учун тиббий кўрикдан ўтказилади, бунда эксперт ҳужжати ва чиқиш эпикризида тиббий кўрикдан ўтказиладиган манзил (ҲТК ёки ҳарбий-тиббий муассаса) кўрсатилиши зарур.
68. Касаллик таътилининг давомийлигини касаллик ёки шикастланишнинг (ярадорлик, жароҳатнинг) хусусияти, оғирлик даражаси ва асоратларига қараб ҲТК белгилайди. Ҳарбий хизматчига касаллик таътили 30 суткадан 60 суткагача бўлган муддатга берилади.
Муддатли ҳарбий хизматчиларга касаллик таътили алоҳида ҳолатларда 60 суткадан кўп бўлмаган муддатга узайтирилиши мумкин.
Контракт бўйича ҳарбий хизматчига касаллик туфайли бериладиган таътил ҳар сафар 30 суткадан кўп бўлмаган муддатга узайтирилиши мумкин. Контракт бўйича ҳарбий хизматчининг узлуксиз даволаниш вақти, касаллик туфайли бериладиган таътил муддатини қўшиб ҳисоблаганда, тўрт ойдан ошмаслиги лозим (сил касаллигига чалинганлар учун — ўн икки ой). Зарурат туғилганда, даволаниш муддати қонун ҳужжатларига мувофиқ узайтирилиши мумкин. Даволаниш ва касаллик таътилининг белгиланган энг кўп муддатлари ўтганидан сўнг контракт бўйича ҳарбий хизматчилар ҳарбий хизматга яроқлилигини аниқлаш учун тиббий кўрикдан ўтказилади.
Ҳарбий хизматчи-аёлларга ҲТК хулосаси асосида қонун ҳужжатларида белгиланган муддатларга ҳомиладорлик ва туғуруқ бўйича таътиллар берилади.
Касаллик туфайли таътилга муҳтож бўлган ҲТМ курсантларини (тингловчиларини) ўқув жараёни узлуксизлигини таъминлаш мақсадида ҲТК таътил ўрнига ўқув машғулотларига қатнашиш шарти билан таътилнинг кўзда тутилган муддатида хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш ҳуқуқига эга.
Ҳарбий хизматчиларни ҳарбий хизматдан бўшатиш вақтида касаллиги туфайли хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилиш ёки таътилга муҳтожлик тўғрисидаги хулосалар чиқарилмайди (мазкур Низомнинг 72-бандида кўзда тутилган ҳолатлар бундан мустасно).
Ҳарбий хизматчининг ҳарбий хизмат мажбуриятларини бажариш имконияти тикланмаслиги юзасидан шубҳага ўрин қолдирмайдиган асослар мавжуд бўлган ҳолатларда, ҲТКнинг ҳарбий хизматга вақтинча яроқсизлик тўғрисидаги хулосаси чиқарилмайди, аксинча хизматчининг ҳарбий хизматга яроқлилик тоифаси тўғрисидаги масала ҳал этилади.
69. Мазкур Низомнинг 67-банди иккинчи хатбошисида назарда тутилмаган ҳолатларда, ҲТК ҳарбий хизматчининг 7 суткадан 15 суткагача бўлган муддатга хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилишга муҳтожлиги тўғрисида хулоса чиқаради.
ҲТК ҳарбий хизматчининг хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилишга муҳтожлиги тўғрисида такрорий хулоса чиқарилиши мумкин, лекин озод қилишнинг умумий муддати 30 суткадан ошмаслиги лозим.
70. Соғлиғининг ҳолати бўйича ҳарбий хизматга нотўғри чақирилган муддатли ҳарбий хизматчиларни (касаллик ёки шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) оқибатларининг сабаби Қуролли Кучлардаги хизмат билан боғлиқ бўлмаганда) тиббий кўрикдан ўтказиш стационар текширувдан сўнг ҲТКлар томонидан Соғлиқни сақлаш вазирлигининг марказий аппарати ёки унинг ҳудудий бошқармалари (органлари) шифокор-мутахассислари билан ҳамкорликда ўтказилади. Ҳамкорликда ўтказилган тиббий кўрик маълумотлари касаллик тарихига, ҳарбий хизматчининг тиббий китобчасига қайд этилади, мутахассис-шифокорларнинг шахсий имзоси ва муҳри билан тасдиқланади, эксперт ҳужжатларида (касаллик тўғрисидаги гувоҳнома, маълумотнома, тиббий кўрикдан ўтказиш варақаси ва бошқа тиббиётга оид ҳужжатларда) кўрсатиб ўтилади.
ҲТКнинг ҳарбий хизматга яроқсизлик тўғрисидаги хулосаси МҲТК томонидан тасдиқланганидан сўнг улар қонун ҳужжатларига мувофиқ ҳақиқий ҳарбий хизматдан бўшатиладилар.
71. Саломатлигига кўра ҳарбий хизматга нотўғри чақирилган ва Қуролли Кучлар сафидан қайтарилган муддатли ҳарбий хизматчилар қўшимча тиббий текширув ва такрорий тиббий кўрикдан ўтказилмайди.
Саломатлигига кўра ҳарбий хизматга нотўғри чақирилган муддатли ҳарбий хизматчини Қуролли Кучлардан бўшатишнинг ҳар бир ҳолати бўйича Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳудудий органлари томонидан МИБ билан ҳамкорликда батафсил хизмат текшируви ўтказилиб, мазкур Низомнинг 7-банди «б» кичик бандида назарда тутилган фуқароларни тиббий текширув ва тиббий кўрикдан ўтказиш ишларининг сифатини яхшилаш бўйича чора-тадбирлар амалга оширилади. Хизмат текшируви натижаларига кўра хатоликларга йўл қўйган мутахассис-шифокорлар ва Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳудудий органлари раҳбарларига нисбатан қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда чоралар кўрилади.
Хизмат текшируви ҳужжатларининг нусхалари жорий йилнинг 1 июнига қадар МҲТК ва Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Ўсмирлар ва чақирилувчи ёшларга тиббий ёрдамни ташкил этиш марказига тақдим этилади.
Муддатли ҳарбий хизматчини саломатлигига кўра Қуролли Кучлардан бўшатишнинг ҳар бир ҳолати тўғрисида (сабабий боғлиқлигидан қатъи назар) МИБ бошлиқлари томонидан Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳудудий органлари раҳбарлари ёзма равишда хабардор қилинади.
72. Агар контракт бўйича ҳарбий хизматчига F яроқлилик тоифаси тайинланган бўлса ҳамда у ҳарбий хизматдан бўшаш тўғрисидаги ҳужжатларни расмийлаштириш даврида саломатлигига кўра ҳарбий хизмат мажбуриятларини бажара олмаса, ҲТК ҳарбий хизматга яроқсизлик ҳақидаги хулоса билан биргаликда ҳарбий хизматдан бўшатиш ҳужжатларини расмийлаштириш учун зарур бўлган, бироқ 30 суткадан ортиқ бўлмаган муддатга хизмат мажбуриятларини бажаришдан озод қилишга муҳтожлиги тўғрисида қўшимча хулоса чиқаради.
Агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахсда алоҳида олганда юзага чиқиш даражаси бўйича фуқаролар соғлиғи ҳолатига нисбатан қўйиладиган талабларда кўзда тутилган чекланиш даражасига етмаган, аммо биргаликда D, E ёки F тоифалар бўйича яроқсизликни келтириб чиқарадиган бир нечта касаллик аниқланган бўлса, комиссия юқорида кўрсатилган хулосалардан бирини чиқаради. Бунда якка ҳолда баҳолаш пайтида касалликларнинг ўзаро алоқадорлиги ва уларнинг хизмат мажбуриятларини бажаришга таъсири, касалликни олдиндан тахмин қилиш, тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг ёши, умумий хизмат муддати ва бошқа мезонларни ҳисобга олиш зарур.
Агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахсда фуқаро соғлиғининг ҳолатига нисбатан қўйиладиган талабларда назарда тутилмаган касаллик аниқланган бўлса, ҲТК фуқаро соғлиғининг ҳолатига нисбатан қўйиладиган мавжуд талаблар, патологик жараёнга, организмнинг зарарланган аъзоси ёки тизимига энг ўхшаш ҳолатлар асосида хулоса чиқаради.
73. Контракт бўйича ҳарбий хизматчиларни тиббий кўрикдан ўтказишда уларнинг ҳарбий хизматга яроқлилик тоифасини якка тартибда баҳолаш усули ҳар бир ҳолатда қўлланилиши лозим. ҲТК уларнинг ҳарбий мутахассислиги, тайёргарлиги, иш тажрибаси, маълумоти, ёши, амалда меҳнатга лаёқатлилиги, ҳарбий қисм қўмондонлиги ва шифокорининг фикрлари, тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг йўналтирилиши ва унинг соғлиғи ҳолатига энг кўп мувофиқ келадиган ишда фойдаланишни инобатга олади.
74. ҲТК томонидан С яроқлилик тоифаси тайинланган, ҳарбий хизматда бўлишнинг белгиланган ёш чегарасига етмаган контракт бўйича ҳарбий хизматчилар соғлиғининг ҳолати, тайёргарлиги ва хизмат тажрибасини инобатга олган ҳолда улар бажара оладиган бошқа лавозимларга ўтказилиши мумкин.
Ҳарбий хизматчига ҲТК томонидан E ёки F яроқлилик тоифалари тайинланиб, тегишли МҲТКда тасдиқланган эксперт ҳужжатлари келиб тушгандан сўнг ҳарбий қисм командири (муассаса бошлиғи) қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда ва муддатда уни Қуролли Кучлар сафидан бўшатиш тўғрисидаги ҳужжатларни расмийлаштиради.
75. Бўйи 190 см ва ундан баланд бўлган муддатли ҳарбий хизматчилар, ҲТМ курсантларига нисбатан тегишли аломатларга қараб ҲТК томонидан уч ойдан кўп бўлмаган муддатга белгиланган озиқ-овқат меъёрининг тенг ярми миқдоридаги қўшимча овқат билан таъминлаш тўғрисида хулоса чиқарилади.
Қўшимча овқат билан таъминлаш муддатини узайтириш зарурияти туғилганда такрорий хулоса чиқарилади.
Ушбу хулосанинг чиқарилишига сабаб бўлувчи ҳолатлар: кайфиятни ёмонлашишига оид шикоятлар, очлик ҳисси, овқатланишдан сўнг тўйиш ҳиссининг йўқлиги, шунингдек, ҳарбий хизматчи вазнининг салбий томонга ўзгариши.
76. Ўзбекистон Республикасини ҳимоя қилиш, ҳарбий хизмат мажбуриятларини бажариш, фавқулодда вазиятлар шароитида вазифаларни бажариш, қўшинлар иштирокидаги махсус ҳаракатлар (операциялар) ёки бошқа жанговар ҳаракатларни ўтказиш вақтида касаллик орттирган ёки шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) олган ҳарбий хизматчиларни, шунингдек, жанговар ҳаракатлар олиб борилган хорижий давлатларда ҳарбий хизматни ўташ даврида, чет элда разведка ва контрразведка ишларини олиб борган даврида касалланган ҳарбий хизматчилар, муддатидан қатъи назар, стационар равишда даволангандан сўнг баъзи ҳолларда касаллик ёки шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) асорати бўйича тиббий-эксперт оқибати қайд этилганда тиббий кўрикдан ўтказилади.
77. Ҳарбий йиғинларни ўташ даврида шикастланиш (ярадорлик ва жароҳат) олган фуқаролар, ҳарбий хизматга яроқлилик тоифасининг ўзгариш ёки ўзгармаслигидан қатъи назар, ҳарбий йиғинларни ўташ даврида касаллик орттирган фуқаролар эса касаллик уларнинг ҳарбий хизматга яроқлилик тоифаси ўзгаришига сабаб бўлганда ёки уни ҳарбий хизматга яроқсизликка (шу жумладан вақтинчалик) олиб келганда тиббий кўрикдан ўтказилади.
78. Контракт бўйича ҳарбий хизматчи ёки унинг оила аъзолари даволанишни давом эттириш учун бир даволаш-профилактика (ҳарбий-тиббий) муассасасидан бошқасига ўтказилишга муҳтож бўлса, шунингдек, ҳарбий хизматнинг умумий давомийлиги йигирма йил ва ундан ортиқ бўлган, ҳарбий хизматдан бўшатилган офицерлар стационар даволанишга ёки санаторий-курорт муассасаларида даволанишга (бир йилда бир марта) муҳтож бўлиб, уларнинг даволаниш манзилига бориш ва қайтишда темир йўл, ҳаво, сув ва автомобиль (таксидан ташқари) транспортидан фойдаланиш зарурати туғилса, ҲТК уларни кўчиришга ва транспортдан фойдаланишга муҳтожлиги тўғрисида хулоса чиқаради. Кўрсатиб ўтилган офицерлар ҳарбий хизматининг умумий давомийлиги йигирма беш йил ва ундан ортиқ бўлган тақдирда, ҲТК уларнинг оила аъзоларига ҳам кўчиришга ва транспортдан фойдаланишга муҳтожлиги тўғрисида хулоса чиқаради.
79. Ҳарбий хизматнинг умумий давомийлиги йигирма йил ва ундан ортиқ бўлган, ҳарбий хизматдан бўшатилган офицерлар, шунингдек, ҳарбий хизматда бўлишнинг умумий давомийлиги йигирма беш йил ва ундан ортиқ бўлган офицерларнинг оила аъзолари даволаниш учун давлат соғлиқни сақлаш тизимининг даволаш-профилактика муассасаларига (шу жумладан, идоравий, ҳарбий-тиббий ёки санаторий-курорт муассасаларига) бораётганда, бундан ташқари, касаллиги сабабли таътилга, ҳарбий хизматдан бўшатилгандан сўнг танланган яшаш жойига бораётганда ҳарбий хизматчилар кузатиб борувчига муҳтож бўлса, ҲТК кузатиб борувчиларга муҳтожлик тўғрисида, уларнинг сонини кўрсатган ҳолда, хулоса чиқаради.
Тиббий кўрикдан ўтувчининг саломатлиги, унинг тиббий ёрдам ва ўзгалар кўмагига муҳтожлик ҳолатига қараб, ҲТК тиббий кўрикдан ўтувчи ва уни кузатиб борувчи шахсларнинг тегишли вазирлик ва идоралар томонидан ҳарбий ташувчи ҳужжатлар тақдим этилган ҳолда ҳаво ёки темир йўл транспортида юришга муҳтожлиги ҳақида хулоса чиқариши мумкин.
Изоляцияга муҳтож беморга нисбатан ҲТК у ва беморни кузатиб борувчи шахсларнинг белгиланган манзилгача темир йўл транспортининг алоҳида купесида кетишлари лозимлиги ҳақида хулоса чиқаради.
80. Соғлиғи туфайли мамлакатнинг алоҳида ҳудудларида ҳарбий хизматни ўташга (яшашга) яроқлилигини аниқлаш учун контракт бўйича ҳарбий хизматчилар ва уларнинг оила аъзоларини тиббий кўрикдан ўтказиш ҳарбий хизматчиларнинг оғир иқлим шароитларида ҳарбий хизматни ўташи ва унинг оила аъзолари яшашига қарши тегишли вазирлик ва идоралар томонидан белгиланган тиббий кўрсатмалар инобатга олинган ҳолда амалга оширилади.
81. Ҳарбий хизматчилар идоравий тиббий таъминот хизмати томонидан диспансеризация қилинади. Диспансеризацияни ташкиллаштириш ва ўтказиш тартиби тегишли вазирлик ва идоралар томонидан белгиланади.
Диспансеризация даврида ҳарбий хизматчиларда ҳарбий хизматни ўташга монелик қиладиган шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) асоратлари ёки касалликлар аниқланса, улар стационар текширувдан ўтиш ва даволаниш учун ҳарбий-тиббий муассасаларга юборилади ва кейин ҳарбий хизматга яроқлилик тоифасини аниқлаш учун ҲТК томонидан тиббий кўрикдан ўтказилади.
82. Мазкур Низомнинг 7-банди «т» кичик бандида назарда тутилган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказиш пайтида уларда касаллик, шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) оқибатлари мавжуд бўлганида тиббий комиссия ёки ҲТК мамлакатнинг тиббий кўрикдан ўтказилаётган шахс юборилаётган географик иқлим шароитларида патологик жараённинг ривожланишини олдиндан инобатга олган ҳолда хулоса чиқаради.
Мазкур шахсларни тиббий кўрикдан ўтказишни ташкил этиш ва амалга ошириш, тиббий комиссиялар ва ҲТК хулосаларининг баён этилиши, шунингдек, эксперт ҳужжатларини расмийлаштириш тартиби тегишли вазирлик ва идоралар томонидан белгиланади.
8-боб. ҲДҚ ва уларга тенглаштирилган ҳарбий қисмларга хизматга танланаётган ва уларда хизматни ўтаётган ҳарбий хизматчиларни тиббий кўрикдан ўтказиш
83. Фуқароларни ҲДҚ ва уларга тенглаштирилган ҳарбий қисмлардаги хизматга яроқлилигини аниқлаш учун тиббий кўрикдан ўтказиш тегишли вазирлик ва идоралар тасарруфидаги ҲТК томонидан амалга оширилади.
Тиббий кўрикдан ўтказилаётган шахслар мажбурий диагностик текширувларга қўшимча равишда организмнинг оғир жисмоний зўриқишлар ва паст атмосфера босимидаги фаолиятга мослашувини аниқлаш текширувларидан ўтади.
84. ҲТК ҲДҚ ва уларга тенглаштирилган ҳарбий қисмларга хизматга танланаётган фуқаролар ва уларда хизматни ўтаётган ҳарбий хизматчиларга нисбатан қуйидаги мазмундаги хулосалар чиқарилади:
ҲДҚ ва уларга тенглаштирилган ҳарбий қисмлардаги хизматга яроқли;
айрим чекланишлар билан ҳарбий хизматга яроқли;
ҲДҚ ва уларга тенглаштирилган ҳарбий қисмлардаги хизматга яроқсиз;
чекланган равишда ҳарбий хизматга яроқли;
тинчлик даврида ҳарбий хизматга яроқсиз, уруш даврида чекланган равишда ҳарбий хизматга яроқли;
ҳарбий ҳисобдан чиқарилган ҳолда ҳарбий хизматга яроқсиз;
ҲДҚ ва уларга тенглаштирилган ҳарбий қисмлардаги хизматга яроқли. 6 — 12 ойдан (муддат кўрсатилсин) сўнг қайта тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан парашют билан сакрашга вақтинча яроқсиз.
стационар (амбулатор) равишда текширувдан ўтказилиб, сўнгра тиббий кўрикдан ўтиши лозим.
Махсус бўлинмаларда (ҳарбий қисмлар) хизмат қилиш учун саралаб олинаётган фуқароларни, бундай бўлинмаларда (ҳарбий қисмлар) хизмат қилаётган ҳарбий хизматчиларни тиббий кўрикдан ўтказишда ҲТК ўз хулосасида текширилувчи қайси бўлинмада хизмат қилиши мумкинлигини кўрсатишга ҳақли.
85. ҲДҚ ва унга тенглаштирилган қисмларда ҳарбий хизматни ўтаётган ҳарбий хизматчиларни тиббий кўрикдан ўтказиш вақтида уларда парашют билан сакрашга монелик қиладиган касалликлар ёки шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) асоратлари аниқланганда ҲТК кейинчалик тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан мазкур ҳарбий хизматчиларнинг парашют билан сакрашга вақтинча яроқсизлиги (муддати кўрсатилган ҳолда) тўғрисида хулоса чиқаради. ҲТК тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг парашют билан сакрашга яроқлилик тоифаси тўғрисидаги хулоса чиқаришда Мудофаа вазирлиги томонидан тасдиқланган Қуролли Кучлар авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги Низом талабларига таянади.
Такрорий тиббий кўрикдан ўтказиш вақтида ҲТК парашют билан сакрашга яроқлилик тўғрисидаги хулоса чиқаришда ҲДК ва унга тенглаштирилган ҳарбий қисмлардаги хизматга яроқлилик масаласини ҳам кўриб чиқади.
9-боб. Ҳарбий меҳнатнинг соғлиқ учун хавфли ва ўта оғир шароити билан боғлиқ мутахассислиги бўйича ишга тайинланаётган (қабул қилинаётган) ва ишлаётган ҳарбий хизматчилар, ишчи ва хизматчиларни тиббий кўрикдан ўтказиш
86. Мазкур Низомнинг 7-банди «с» кичик бандида назарда тутилган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказиш ҳарбий қисм тиббиёт хизмати бошлиғи ҳамда қўмондонлик вакили иштирок этиши шарти билан тегишли вазирлик ва идоралар тасарруфидаги ҲТК томонидан амалга оширилади.
87. Ҳарбий меҳнатнинг соғлиқ учун хавфли ва ўта оғир шароити билан боғлиқ лавозимлар ва ҳарбий ҳисоб мутахассисликлари рўйхати тегишли вазирлик ва идоралар томонидан белгиланади.
88. Мазкур Низомнинг 7-банди «с» кичик бандида назарда тутилган фуқароларни дастлабки тиббий кўрикдан ўтказмасдан ишга тайинлаш тақиқланади.
89. Ҳарбий қисм қўмондонлиги мазкур Низомнинг 7-банди «с» кичик бандида назарда тутилган, тиббий кўрикдан ўтказиш лозим бўлган фуқаролар рўйхатини тиббий кўрикдан ўтказиш мақсади, иш стажининг давомийлиги, дозиметрик назоратнинг шахсий воситаларидан олинган маълумотларни кўрсатган ҳолда ҲТКга аввалдан тақдим этади. Тиббий кўрикдан олдин қўмондонлик вакили ҲТК аъзоларини тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларнинг иш шароитлари билан таништиради, ҳарбий қисм тиббиёт хизмати бошлиғи эса ҲТК аъзоларига уларнинг комиссиялараро даврдаги саломатлигига оид тиббий кузатув натижалари ҳақида ахборот беради.
Мазкур Низомнинг 7-банди «с» кичик бандида назарда тутилган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказиш тиббий кўрсатмаларга қараб, лекин бир йилда камида бир марта амалга оширилади.
Мазкур Низомнинг 7-банди «с» кичик бандида назарда тутилган фуқаролар тиббий кўриклар оралиғида қонун ҳужжатларида белгиланган ҳолларда тиббий кўрикка чақирилади.
90. Мазкур Низомнинг 7-банди «с» кичик бандида назарда тутилган фуқароларнинг тиббий кўрикдан ўтказишга ўз вақтида юборилишига ҳарбий қисм командири (муассаса бошлиғи) ва тиббиёт хизмати бошлиғи жавобгардир.
91. Мазкур Низомнинг 7-банди «с» кичик бандида назарда тутилган фуқаролар турли сабабларга кўра (таътил, хизмат сафари, касаллик ва бошқа сабаблар) ўз вақтида тиббий кўрикдан ўтмаган тақдирда, ҳарбий меҳнатнинг соғлиқ учун хавфли ва ўта оғир шароитлари билан боғлиқ мутахассислиги бўйича ишга қўйилмайди.
92. Мазкур Низомнинг 7-банди «с» кичик бандида назарда тутилган фуқароларга нисбатан тиббий комиссиялар ва ҲТК қуйидаги хулосаларни чиқаради:
(тиббий кўрикдан ўтказилаётган шахсга қайси турдаги ишлар рухсат берилганлиги кўрсатилади) ишга яроқли;
кейинчалик тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан стационар (амбулатор) равишда текширувдан ўтиши лозим;
олти — ўн икки ойдан кейин (муддати кўрсатилади) тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан (тиббий кўрикдан ўтказилаётган шахс қайси турдаги ишларга рухсат берилмаганлигини кўрсатилади) ишга вақтинча яроқсиз;
(тиббий кўрикдан ўтказилаётган шахсга қайси турдаги ишлар рухсат берилмаганлиги кўрсатилади) ишга яроқсиз. Ҳарбий хизматга яроқли (яроқсиз) (ҳарбий хизматга яроқлилик тоифаси кўрсатилади).
93. Мазкур Низомнинг 7-банди «с» кичик бандида назарда тутилган фуқаролар соғлигидан шикоят қилган, соғлиғи ҳолати сабабли ишдан вақтинча четлатилган ва касаллик туфайли таътилдан қайтиб келган, бошдан кечирган касаллик ёки олган шикастланишларига (ярадорлик, жароҳатларига) кўра ҳарбий меҳнатнинг соғлиқ учун хавфли ва ўта оғир шароити билан боғлиқ мутахассислиги бўйича ишлашга яроқсиз деб топилиши мумкин бўлганлигида, ушбу шахслар навбатдан ташқари тиббий кўрикдан ўтказилиши лозим.
94. Олти — ўн икки ойдан кейин тиббий кўрикдан ўтказиш шарти билан ҳарбий меҳнатнинг соғлиқ учун хавфли ва ўта оғир шароити билан боғлиқ мутахассислиги бўйича ишлашга аввал вақтинча яроқсиз деб топилган шахслар стационар равишда тиббий текширувдан ўтиш ва тиббий кўрикдан ўтказиш учун юборилади (ҳомиладорлик туфайли таътил берилган аёллар бундан мустасно).
95. Мазкур Низомнинг 7-банди «с» кичик бандида назарда тутилган фуқаролар ҳарбий меҳнатнинг зарарли ва салбий омиллари билан зарарланганлиги гумон қилиниб, стационар тиббий текширувдан ва тиббий кўрикдан ўтказиш учун ҳарбий-тиббий муассасаларга йўлланаётганда меҳнат шароити ва мутахассис иш жойининг санитар-гигиеник тавсифномаси тўғрисидаги маълумот акс этган ҳужжат тақдим этилади.
Мазкур Низомнинг 7-банди «с» кичик бандида назарда тутилган фуқаролар стационар тиббий текширувдан ўтказилгандан сўнг касбий касаллиги туфайли ҳарбий меҳнатнинг соғлиқ учун хавфли ва ўта оғир шароити билан боғлиқ мутахассислиги бўйича ишлашга яроқсиз деб топилиши (вақтинча ёки доимий) тахмин қилинган ҳолатларда, МҲТК раисининг кўрсатмасига биноан ҲТК ишида қатнашиш учун тегишли вазирлик ва идораларнинг санитария-эпидемиология хизмати тиббий мутахассислари жалб этилади.
96. Ҳарбий меҳнатнинг соғлиқ учун хавфли ва ўта оғир шароити билан боғлиқ бўлган мутахассислиги бўйича ишлашга тайинланаётган ва ишлаётган, мазкур Низомнинг 7-банди «с» кичик бандида назарда тутилган фуқаролар тиббий кўрикдан ўтказиш вақтида уларнинг ўз шикоятлари ва бу шикоятларнинг тавсифи, техника хавфсизлиги ва санитария қоидаларининг бузилиш ҳолатлари, бошидан ўтказган заҳарланиш ҳолатлари ёки юқумли касалликлар, дозиметрия назоратининг шахсий воситаларидан олинган маълумотлари, касбий анамнез маълумотлари, тиббий текшириш ва даволаш натижалари, ҳарбий меҳнатнинг зарарли ҳамда салбий омиллари билан ўткир ва сурункали шикастланиш ҳолатларида эса комиссиялараро даврда тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар саломатлигининг тиббий кузатуви натижалари, тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг ҳарбий мутахассислик бўйича хизматга яроқлилиги тўғрисида ҳарбий қисм тиббиёт хизмати бошлиғининг фикри инобатга олинади.
97. Ҳарбий меҳнатнинг соғлиқ учун хавфли ва ўта оғир шароити билан боғлиқ мутахассислиги бўйича ишлашга яроқлиликни якка тартибда баҳолаш вақтида ҲТКнинг ишга яроқлилик тўғрисидаги хулосаси патологик жараённинг компенсация даражаси, ҳарбий мутахассислик, умумий ва касбий меҳнат стажи, тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг амалий меҳнат қобилияти ва йўналиши, қўмондонлик ва ҳарбий қисм тиббий хизмати бошлиғининг фикри ҳисобга олинган ҳолда чиқарилади.
98. Алоҳида олганда ҳарбий меҳнатнинг соғлиқ учун хавфли ва ўта оғир шароити билан боғлиқ мутахассислиги бўйича ишлашга монелик қилмайдиган бир нечта касалликлар мавжуд бўлган тақдирда, ҲТК ишга яроқлилик ёки яроқсизлик тўғрисидаги хулосани касалликлар тавсифи ва функционал бузилишларнинг ифодаланганлик даражасини ҳисобга олиб, қатъий равишда якка тартибда чиқаради.
99. Ўн саккиз ёшга тўлмаган шахслар ҳамда ҳомиладорлиги аниқланган аёллар ҳарбий меҳнатнинг соғлиқ учун хавфли ва ўта оғир шароити билан боғлиқ мутахассислиги бўйича ишлашга йўл қўйилмайди. Аёллар эмизиш даврида ҳарбий меҳнатнинг соғлиқ учун хавфли ва ўта оғир шароити билан боғлиқ бўлган мутахассислиги бўйича ишлашга йўл қўйилмайди.
100. Ҳарбий меҳнатнинг соғлиқ учун хавфли ва ўта оғир шароити билан боғлиқ мутахассислиги бўйича ишга тайинланаётган (қабул қилинаётган) ҳамда ишлаётган, мазкур Низомнинг 7-банди «с» кичик бандида назарда тутилган фуқароларда ўтказиладиган тиббий текширувлар ҳажми, шунингдек, ҳарбий меҳнатнинг кўрсатиб ўтилган зарарли ва салбий омилларининг таъсири остида ишлаётганлар ўртасида ўтказиладиган даволаш-профилактика тадбирлари тегишли вазирлик ва идоралар томонидан белгиланади.
101. Ҳарбий меҳнатнинг соғлиқ учун хавфли ва ўта оғир шароити билан боғлиқ мутахассислиги бўйича ишлаётган ҳамда касб касаллиги, шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) асоратлари мавжуд бўлган ишчи ва хизматчилар касбий меҳнатга лаёқатлигини йўқотиш даражасини аниқлаш мақсадида қонун ҳужжатлари билан ўрнатилган тартибда тиббий кўрикдан ўтказиш учун тиббий-меҳнат экспертиза комиссиясига (кейинги ўринларда — ТМЭ) юбориладилар.
10-боб. Ҳарбий хизматга мажбурларни тиббий кўрикдан ўтказиш
102. Ҳарбий хизматга мажбурларни тиббий кўрикдан ўтказиш МИББ бошлиғининг, Миллий гвардия, ЭТРМ, ИИВ, ФВВ, ПХДХ ва ДХХ ҳарбий қисм командирлари (бўлинма раҳбарлари) фармойишига (алоҳида ҳолатларда МҲТК раисининг қарорига) биноан қуйидаги мақсадларда ўтказилади:
муддатли ҳарбий ва муқобил хизматга чақиришда;
контракт бўйича ҳарбий хизматга киришда;
ўқув, текширув ва махсус йиғинларга чақиришда;
ҳарбий хизматга мажбурларнинг соғлиғига оид шикоятлари ёки улар соғлиғидаги ўзгаришлар ҳақидаги бошқа маълумотлар (даволаш-профилактика муассасалари, Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармаси бўлимлари ва бошқалардан келган хабарлар ёки ҳужжатлар) мавжуд бўлганда;
ҳисобга олиш мақсадларида.
103. Резервга олинган ҳарбий хизматга мажбурлар ҳарбий йиғинларга жалб этиш йилида ва йиғинлар бошланишидан кўпи билан 2 ой аввал МИББ ҳузуридаги тиббий комиссиялар томонидан мажбурий равишда тиббий кўрикдан ўтказилади.
104. Контракт бўйича ҳарбий хизматга кираётган ҳарбий хизматга мажбурларни тиббий текширувдан ўтказишни ташкил этиш бўйича жавобгарлик тегишли вазирлик ва идоралар тасарруфидаги ҲТК зиммасига юкланади.
Контракт бўйича ҳарбий хизматга кираётган ҳарбий хизматга мажбурлар тиббий кўрикдан ўтказиш бошлангунга қадар ҲТКга қуйидаги ҳужжатларни тақдим этадилар:
шахсини тасдиқловчи ҳужжат маълумотлари (паспорт ёки идентификацияловчи ID-карта, ҳарбий гувоҳнома);
руҳий-асаб, тери-таносил касалликлари ва наркологик диспансерлар, фтизиатрия ва пульмонология (силга қарши деспансерлар) ҳамда ОИТСга қарши курашиш марказлари, шунингдек Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитасининг ҳудудий бошқармаларидан маълумотномалар;
амбулатор равишда даволанган беморнинг тиббий варақасидаги охирги беш йил давомида олиб борилган қайдлардан кўчирма.
мажбурий диагностик текширув натижалари.
Мажбурий диагностик текширувлар МИББнинг (ДХХ ҳудудий бошқармалари ҲТКнинг) йўлланмасига асосан Мудофаа вазирлиги ҳарбий-тиббий муассасаларида (ДХХ ҳарбий-тиббий муассасаларида) ўтказилади.
105. Контракт бўйича ҳарбий хизматга чақирилаётган ҳарбий хизматга мажбурларга нисбатдан ҲТК томонидан чиқариладиган хулосалар мазкур Низомнинг 7-банди «б» кичик бандида назарда тутилган фуқароларга чиқариладиган хулосалар билан бир хил бўлади.
106. Ҳарбий хизматга яроқлилик тоифаси якка тартибда аниқланиши кўзда тутилган касалликлар, шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) оқибатлари мавжуд бўлган шахсларга нисбатдан тиббий комиссия ва ҲТК томонидан ҳарбий хизматга яроқлилик тўғрисида хулоса ҳарбий хизматга яроқлиликни энг юқори даражада чеклаш асосида чиқаради.
Контракт бўйича ҳарбий хизматга кираётган ҳарбий хизматга мажбурларга чиқарилган ҲТК хулосалари қатъий равишда МҲТК да кўриб чиқилиши ва асосланиши лозим.
Контракт бўйича ҳарбий хизматга кираётган ҳарбий хизматга мажбурларга ҳарбий хизматга вақтинча яроқсизлик кўзда тутилган хулоса беришда ҲТК даволаш-соғломлаштириш муолажалари ўтказилиши учун зарур муддатга хизматга чақирилиш муддатини кечиктириш тақдим қилинганлиги тўғрисида қўшимча хулоса чиқаради.
107. Резервдаги ҳарбий хизматга мажбур шахсни тиббий кўрикдан ўтказиш учун йўллашда МИББ унинг қачон ва нима сабабдан резервга бўшатилганлигини кўрсатиб ўтади. Саломатлигига кўра ҳарбий хизматдан бўшатилганларга ҳарбий хизматга мажбур шахс хизматдан бўшатилишига асос бўлган эксперт ҳужжати, шунингдек, унинг шахсий йиғма жилдини ҲТКга тақдим этилиши шарт. Резервдаги ҳарбий хизматга мажбур шахс ушбу ҳужжатлари билан бирга МҲТКга юборилади ва унинг хулосасига биноан қайта тиббий кўрикдан ўтказишнинг мақсадга мувофиқлиги, тиббий текширув ва тиббий кўрикдан ўтказиш тури белгиланади. ҲТК томонидан ҳарбий хизматга яроқлилик тўғрисида, шу жумладан, чекловлар билан хулоса чиқарилганда, эксперт ва тиббий ҳужжатлар ҳамда хизматдан бўшатилгандан сўнг ўтказилган тиббий назорат натижалари ва иш жойидан тавсифномалар билан бирга МҲТКга кўриб чиқиш учун юборилади.
Хизмат вазифасига нолойиқ топилган ёки суд ҳукми қонуний кучга кирганлиги туфайли ҳарбий хизматдан бўшатилган контракт бўйича ҳарбий хизматчилар бўшатилиш даврида ҳарбий хизматга яроқлилигини аниқлаш бўйича тиббий кўрикдан ўтказилмайдилар (ҳарбий хизматдан бўшатилгандан кейин аниқланган ва хизмат даврида ташхиси қўйилмаган эндоген руҳий касалликка чалинган, бўшатилишининг сабаби ушбу касаллик оқибатидаги хатти-ҳаракатлар туфайли бўлган шахслар бундан мустасно).
108. Сафарбарлик эълон қилинганда, шунингдек, фавқулодда вазиятларда ёки Ўзбекистон Республикасига қарши қуролли тажовуз рўй берганда аҳолини ҳимоя қилиш учун жалб қилинадиган резерв ва захирадаги ҳарбий хизматга мажбурлар навбатдан ташқари тиббий кўрикдан ўтказилиши мумкин.
109. Ҳарбий хизматга мажбур шахс касаллик ташхисини аниқлаш учун давлат соғлиқни сақлаш тизими тасарруфидаги даволаш-профилактика муассасаларида амбулатор ёки стационар равишда тиббий текширувдан ўтишга юборилиши мумкин.
110. Ҳарбий хизматга мажбурлар резерв тоифаси, ҳарбий-ҳисоб мутахассислиги ва хизматдаги мақсадларига кўра МИББ ҳузуридаги тиббий комиссиялар томонидан такрорий тиббий кўрикдан ўтказилади.
Тиббий комиссиялар ёки ҲТК томонидан Е яроқлилик тоифаси тайинланган ва ҳарбий хизматга мажбурлар рўйхатига ўтказилган шахслар 27 ёшга тўлгунларига қадар ҳар 3 йилда бир марта такрорий тиббий кўрикдан ўтказилади.
Тегишли вазирлик ва идоралар томонидан белгиланган касаллик ва шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) туфайли саломатлигига кўра тиббий комиссиялар ёки ҲТК томонидан аввал F тоифаси ёки руҳий ва хулқ атвор бузилишлари (руҳиятга фаол таъсир этувчи воситаларни истеъмол қилиш натижасида келиб чиққан руҳий ва ҳулқ-атворнинг бузилишларидан ташқари), эпилепсия ва эпилептик тутқаноқлар, кафт ёки бармоқларнинг нуқсонлари ёки шакл бузилишлари ёки йўқлиги, ясси оёқлилик ёки оёқ панжасининг бошқа шакл ўзгаришлари ёки бармоқларнинг нуқсонлари, бош суягининг жароҳати ва жарроҳлик амалиётидан кейинги нуқсонлари аниқланиб Е яроқлилик тоифаси тайинланган шахслар такрорий тиббий кўрикдан ўтказилмайди.
Резерв ёки захирада турган офицерларни тиббий кўрикдан ўтказишнинг даврийлиги Мудофаа вазирлиги томонидан белгиланади.
111. Аввал Е яроқлилик тоифаси тайинланган фуқароларга давлат соғлиқни сақлаш тизими тасарруфидаги даволаш-профилактика муассасаларида ўтказилган тиббий текширувлар натижасида аввал қўйилган ташхис ўзгартирилган ёки улар соғлом деб топилган ҳолатларда улар такрорий тиббий кўрикдан ўтказилиши мумкин.
112. Агар резервдаги (истеъфодаги) ҳарбий хизматга мажбур шахс ҳарбий хизматдан бўшатилиш давридаги ўзининг ҳарбий хизматга яроқлилигини аниқлаш ёки ҲТКнинг шу давр учун чиқарган хулосасини қайта кўриб чиқиш ҳақидаги масалани кўтарса (ҳарбий хизматдан бўшатилишнинг асосини ўзгартириш мақсадида), МИББ унинг аризаси, шахсий йиғма жилди, тиббий китобчаси ҳамда мурожаат йўлловчи ёки даволаш-профилактика ва ҳарбий-тиббий муассасалардан олинган бошқа тиббий ҳужжатларни МҲТКга юборади.
МҲТК зарурат туғилганда, қўшимча тарзда, мурожаатчининг ҳарбий хизматни ўташ давридаги ва ҳарбий хизматдан бўшатилгандан кейинги яқин вақт ичидаги саломатлигини тавсифловчи барча тиббий ва бошқа ҳужжатларни сўраб олади ҳамда тегишли вазирлик ва идоралар бош тиббий мутахассислари билан ҳамкорликда ўрганиб чиқади. Агар бунда ҳарбий хизматдан бўшатилиш даврида амалда бўлган Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги Низом талабларига мувофиқ мурожаат қилган шахснинг илтимосини қаноатлантириш учун асослар мавжуд бўлса, МИББ резервдаги (истеъфодаги) ҳарбий хизматга мажбур шахсни ҳозирги вақтда ҳарбий хизматга яроқлилигини аниқлаш мақсадида тиббий кўрикдан ўтказиш учун МИББ ҳузуридаги тиббий комиссияга ёки ҲТКга юборади.
Резервдаги (истеъфодаги) ҳарбий хизматга мажбур шахсни тиббий кўрикдан ўтказиш натижалари эксперт ҳужжатига киритилади. Бунда касаллик ёки шикастланиш (ярадорлик, жароҳат)нинг сабабий боғлиқлилиги тўғрисидаги масала тиббий комиссия ёки ҲТК томонидан кўриб чиқилмайди.
Эксперт ва тиббий ҳужжатлар кўриб чиқиш учун МИББ ёки ҲТК томонидан МҲТКга юборилади. Ушбу ҳужжатлардан ташқари МҲТКга тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг шахсий ва нафақа йиғма жилдлари, ҳарбий хизматни ўтаган ва ҳақиқий ҳарбий хизматдан бўшатилишидан кейинги даврларга оид барча тиббий ҳужжатлари, ТМЭКнинг тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги далолатномалари ҳам тақдим этилади. Тиббий комиссия ёки ҲТК хулосасининг асосланганлигини кўриб чиқиш вақтида, касаллик ёки шикастланиш (ярадорлик, жароҳат)нинг ҳарбий хизмат билан боғлиқлиги тўғрисида шубҳасиз маълумотлар мавжуд бўлган тақдирда, МҲТК уларнинг сабабий боғлиқлиги тўғрисидаги хулосани қабул қилади.
Алоҳида ҳолларда резервдаги (истеъфодаги) ҳарбий хизматга мажбур шахс тиббий кўрикдан ўтиш учун бевосита МҲТКга мурожаат қилиши мумкин, резервдаги (истеъфодаги) ҳарбий хизматга мажбур шахснинг тиббий китобчаси ва бошқа тиббий ҳужжатлари ўрганиб чиқилгандан сўнг, зарур ҳолларда, у МҲТК раиси томонидан ҳарбий хизматга яроқлилигини аниқлаш мақсадида тиббий кўрикдан ўтказиш учун тегишли тиббий комиссия ёки ҲТКга юборилиши мумкин.
11-боб. Ҳарбий хизматни (ҳарбий йиғинларни) ўтаётган (ўтаб бўлган) фуқароларда орттирилган касаллик ёки олинган жароҳатларининг (ярадорлик, шикастланишларнинг) сабабий боғлиқлигини аниқлаш
113. Мазкур Низомнинг 7-банди «г» , «ж» , «н» , «с» , «т» кичик бандларида назарда тутилган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказишнинг барча ҳолатларида ҲТК томонидан уларнинг орттирган касалликлари ва олган шикастланишларининг (ярадорликлари, жароҳатлари) сабабий боғлиқлиги аниқланади, касаллик орттирган ва шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) олган ушбу шахслар тергов остида бўлган ёки уларга нисбатан қўзғатилган жиноий иш судга оширилган ҳолатлар бундан мустасно.
114. Мазкур Низомнинг 7-банди «о» , «п» кичик бандларида назарда тутилган фуқароларнинг орттирган касаллик ва олган шикастланишлари (ярадорликлари, жароҳатлари) нинг сабабий боғлиқлиги МҲТК томонидан улар рўйхатда турган МИББ бошлиқларининг йўлланмасига асосан қуйидаги ҳолатларда кўриб чиқилади:
фуқаро ҳарбий хизматни (ҳарбий йиғинларни) ўташ даврида ҲТК томонидан тиббий кўрикдан ўтказилган, даволанишда бўлган ёки саломатлигига кўра ҳарбий хизматдан бўшатилган бўлса;
фуқаро ҳарбий хизматни (ҳарбий йиғинларни) ўташ даврида касаллик орттирган ёки шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) олган ёхуд орттирилган касаллик ёки олинган шикастланишнинг (ярадорлик, жароҳатнинг) асорати у ҳарбий хизматдан бўшатилгандан (ҳарбий йиғинлар тугагандан) кейин аниқланган бўлса, шикастланиш (ярадорлик, жароҳатнинг) олиниши ёки, шу жумладан, ўлимга олиб келган касалликнинг бошланишини ҳарбий хизматни (ҳарбий йиғинларни) ўташ даври билан боғлаш мумкин бўлган ҳолларда.
115. Тиббий комиссия ва ҲТК касалликлар мавжудлигида қуйидаги мазмундаги хулосаларни қабул қилади:
а) «касаллик фронтда бўлганлиги билан боғлиқ»:
агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахс касалликни Иккинчи жаҳон уруши даврида ҳаракатдаги армия сафида, 1939 йилда Халхин-Гол кўли, 1938 йилда Хасан кўли бўйидаги жанглар, 1939 йилда Ғарбий Белоруссия ва Ғарбий Украинанинг СССР билан бирлашиш давридаги жанговар ҳаракатларда, 1939-1940 йиллар Совет-Финляндия урушида, 1945 йил Япония билан урушда, 1924 — 1958 йиллар Хитойда, 1956 йил Венгрияда, 1962 — 1964 йиллар Жазоирда, 1962 — 1975 йиллар Мисрда, 1961 — 1969 йиллар Яман Араб Республикасида, 1961 — 1972 йиллар Вьетнамда, 1967 — 1973 йиллар Сурияда, 1975 — 1979 йиллар Анголада, 1967 — 1969 йиллар Мозамбикда, 1970 йил Камбожада, 1972-1973 йиллар Бангладешда, 1960 — 1970 йиллар Лаосда, 1982 йил Сурия ва Ливанда ва 1978 — 1989 йиллар Афғонистонда олиб борилган жанговар ҳаракатларда орттирган ёки ушбу воқеалардан олдин орттирилган касаллик кечишининг ривожланиши (оғирлашуви) қайд этилган ёки агар сурункали, секинлик билан оғирлашувчи касаллик тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг ҳаракатдаги армия сафидан бўшатилгандан кейин биринчи беш йил ичида берилган тиббий ҳужжатларда ёки касаллик кечишининг ўзига хос хусусиятларига кўра касаллик бошланишини унинг юқорида кўрсатилган воқеаларда қатнашиш даври билан боғлаш мумкин бўлса;
б) «касаллик ҳарбий хизматни ўташ даврида орттирилган»:
агар касаллик тиббий кўрикдан ўтаётган шахсда ҳарбий хизматни (ҳарбий йиғинларни) ўташ даврида юзага келган ёки кўрсатилган даврда муддатли ҳарбий хизматга (ҳарбий йиғинларга) чақирилгунга, контракт бўйича ҳарбий хизматга киргунга қадар юзага келган касалликнинг ривожланиши (оғирлашуви), шунингдек, сурункали, секин ривожланиб борувчи касалликнинг ташхиси ҳарбий хизматдан бўшатилгандан сўнг қўйилган бўлса, тиббий ҳужжатлар ва касаллик кечишининг ўзига хос хусусиятлари касалликнинг бошланишини ҳарбий хизматни (ҳарбий йиғинларни) ўташ даври билан боғлаш имконини берса;
агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахсда касаллик ҳаракатдаги армия таркибига кирмаган ҳарбий қисм, орган ва муассасаларда ҳарбий хизматни (ҳарбий йиғинларни) ўташ даврида ёки жанговар ҳаракатлар олиб борилаётган давлатга чиқиб кетгунга қадар юзага келган ҳамда ушбу давлатдаги ҳарбий хизмат касалликни ривожлантирмаган (оғирлаштирмаган) бўлса;
агар шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) ҳарбий хизматни (ҳарбий йиғинларни) ўташ даврида олинган, аммо тиббий кўрикдан ўтказиш пайтида шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) олинишнинг сабаблари тўғрисидаги ҳужжатлар мавжуд бўлмаса;
в) «касаллик ҳарбий хизмат мажбуриятларини ижро этишда орттирилган» — қонун ҳужжатларида кўзда тутилган ҳолларда.
г) «касаллик Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлардаги хизмат билан боғлиқ эмас»:
агар касаллик тиббий кўрикдан ўтаётган шахсда у ҳарбий хизматга (ҳарбий йиғинларга) чақирилгунига, контракт бўйича ҳарбий хизматга киргунига қадар юзага келган ва ҳарбий хизмат (ҳарбий йиғинлар) даврида унинг ҳарбий хизматга яроқлилик тоифасини ўзгаришига сабаб бўладиган даражада ривожланмаган (оғирлашмаган) бўлса;
агар касаллик тиббий кўрикдан ўтаётган шахсда у ҳарбий хизматдан бўшатилганидан, ҳарбий йиғинлар тугаганидан кейин юзага келган бўлиб, бунда касаллик бошланишини ҳарбий хизмат (ҳарбий йиғинлар) ўташ даври билан боғлашнинг имкони бўлмаса.
116. Тиббий комиссия ва ҲТК шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) мавжудлигида қуйидаги мазмундаги хулосалар қабул қилади:
а) «шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) Ўзбекистон Республикасини ҳимоя қилишда олинган» — агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахс шикастланиш (ярадорлик, жароҳат)ни Ўзбекистон Республикасини ҳимоя қилиш, ҳаракатдаги армия сафидаги ҳарбий хизмат даврида ҳарбий хизмат мажбуриятларини (хизмат мажбуриятларини) ижро этиш ёки Ўзбекистон Республикаси Давлат чегараларини қўриқлаш чоғида олинган бўлса;
б) «шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) ҳарбий хизмат мажбуриятларини ижро этишда олинган»:
агар шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) тиббий кўрикдан ўтаётган шахс томонидан Қуролли Кучларининг Умумҳарбий низомларида кўзда тутилган ҳарбий хизмат мажбуриятларини ижро этишда олинган бўлса;
агар шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) тиббий кўрикдан ўтаётган шахс томонидан фавқулодда вазиятлар шароитида, қўшинлар иштирокидаги махсус ҳаракатлар (операциялар) ўтказилаётганда ёки қуролли тўқнашувлар даврида вазифаларни бажариш вақтида; жанговар ҳаракатлар олиб борилган хорижий давлатларда ҳарбий хизматни ўташ даврида, хорижий давлатларда разведка ва контрразведка ишларини олиб борган даврда олинган бўлса;
агар шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) тиббий кўрикдан ўтаётган шахс томонидан ҳаракатдаги армия таркибига кирмаган ҳарбий қисмларда, штаб ва муассасаларда ўқув, махсус ва назорат йиғинларини ўташ даврида, шунингдек, ҳарбий хизмат манфаатлари йўлида бирор-бир ҳаракатни амалга ошириш чоғида олинган бўлса;
агар зарарланиш тиббий кўрикдан ўтаётган шахс томонидан ҳарбий хизмат мажбуриятларини ижро этиш чоғида ҳарбий меҳнатга оид омилларнинг соғлиққа таъсирлари натижасида олинган бўлса. Ушбу хулоса тегишли вазирлик ва идоралар санитария-эпидемиология хизматлари мутахассислари иштирокида ҲТК томонидан қабул қилиниб, кейин МҲТК да кўриб чиқилади;
агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахс шикастланишни (ярадорлик, жароҳатни) хизмат мажбуриятларини ижро этиш чоғида ҳашарот ёки судралиб юрувчининг чақиши, ҳайвон томонидан етказилган тан-жароҳати оқибатида олган бўлса;
агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахс шикастланишни (ярадорлик, жароҳатни) давлат ёки жамоатчилик олдидаги мажбуриятлар, шунингдек, жамоат ташкилотларининг махсус топшириқларини, гарчи бу топшириқлар ҳарбий хизматни ўташ билан боғлиқ бўлмаса-да, бажариш вақтида олган бўлса;
агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахс шикастланишни (ярадорлик, жароҳатни) донорлик вазифасини бажариш туфайли олган бўлса;
в) «шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) ҳарбий хизмат мажбуриятларини ижро этиш билан боғлиқ бўлмаган бахтсиз ҳодиса оқибатида олинган»:
агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахс шикастланишни (ярадорлик, жароҳатни) Қуролли Кучлар Умумҳарбий низомларида кўзда тутилган ҳарбий хизмат мажбуриятларини ижро этиш билан боғлиқ деб топилмаган ҳолатларда олган бўлса;
агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахс шикастланишни (ярадорлик, жароҳатни) хизмат текшируви, тергов олди текширув ва тергов натижасида аниқланган қонунбузарлик ҳаракати оқибатида олган бўлса;
агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахс ўзига қасддан танага шикаст (ярадорлик, жароҳати) етказган, аммо бунинг учун жиноий жавобгарликка тортилмаган ёки унга нисбатан жиноят иши тергов ёки суд органлари томонидан тўхтатилган бўлса;
г) «шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлардаги хизмат билан боғлиқ эмас»:
агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахс шикастланишни (ярадорлик, жароҳатни) ҳарбий хизматга (ҳарбий йиғинларга) чақирилгунига, контракт бўйича ҳарбий хизматга киргунига қадар олган ва ҳарбий хизмат (ҳарбий йиғин) даврида унинг ривожланиши (кечишини оғирлашиши) кузатилмаган бўлса.
117. Радиация омилларининг таъсири билан боғлиқ бўлмаган, аммо Чернобль АЭСдаги ҳалокат оқибатларини бартараф этиш билан боғлиқ бўлган касалликларнинг сабабий боғлиқлигини белгилаш вақтида ҲТК томонидан қуйидаги таҳрирда хулоса қабул қилинади: «касаллик Чернобль АЭСдаги ҳалокат оқибатларини бартараф этиш ишларини бажариш билан боғлиқ».
118. Ўзбекистон Республикасини ҳимоя қилиш, фронтда бўлиш, ҳарбий хизмат мажбуриятларини ижро этишда олинган шикастланишнинг (ярадорлик, жароҳатнинг) сабабий боғлиқлиги тўғрисидаги ҲТК хулосаси хизмат ва тергов олди текширувлари ёки жиноий иш материалларига кўра берилган шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) олишнинг ҳолати бўйича ишончли маълумотлар мавжуд бўлган ҳужжат асосида қабул қилинади.
Бундан ташқари, Ўзбекистон Республикасини ҳимоя қилиш, фронтда бўлиш, ҳарбий хизмат мажбуриятларини ижро этишда орттирилган касаллик ёки олинган шикастланишнинг (ярадорлик, жароҳатнинг) сабабий боғлиқлиги тўғрисидаги ҲТК хулосасини қабул қилиш учун тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг ҳарбий гувоҳномасидаги ҳарбий қисмнинг гербли муҳри билан тасдиқланган ёзувлар, шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) олганлиги тўғрисида ҳарбий қисм командирининг буйруғидан кўчирма, шунингдек, архив муассасаларидан олинган маълумотномалар ҳамда шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) ҳолати тўғрисидаги бошқа ишончли маълумотлар асос бўлиши мумкин.
Гувоҳларнинг кўрсатмалари Ўзбекистон Республикасини ҳимоя қилиш, фронтда бўлиш, ҳарбий хизмат мажбуриятларини ижро этишда орттирилган касаллик ва олинган шикастланишларнинг (ярадорликлар, жароҳатларнинг) сабабий боғлиқлигини белгилаш учун асос бўла олмайди.
119. Касалликлар билан бир қаторда шикастланишнинг (ярадорлик, жароҳатнинг) асоратлари ҳам мавжуд бўлган ҳарбий хизматчилар, ҳарбий йиғинларни ўтаётган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказиш чоғида уларнинг сабабий боғлиқлиги тўғрисидаги ҲТК хулосаси алоҳида тарзда мазкур Низомнинг 115 , 116-бандларида назарда тутилган шаклларда қабул қилинади.
120. Агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахсда турли шароитларда орттирилган (олинган) бир неча касалликлар ёки шикастланишларнинг (ярадорликлар, жароҳатларнинг) асоратлари аниқланган бўлса, уларнинг сабабий боғлиқлиги тўғрисидаги ҲТК хулосалари ҳам шикастланиш ҳолатлари ҳисобга олинган ҳолда алоҳида тарзда қабул қилинади.
121. Тергов остида бўлган ёки қўзғатилган жиноий иш судга оширилган ҳарбий хизматчилар, ҳарбий йиғинларни ўтаётган фуқароларни тиббий кўрикдан ўтказишда, касалликнинг сабабий боғлиқлиги тўғрисида қуйидаги мазмундаги хулоса чиқарилади: «иши терговда», қавс ичида эса қуйида келтирилган таърифлардан бири кўрсатилади: «касаллик Қуролли Кучлардаги хизмат билан боғлиқ эмас»; «касаллик ҳарбий хизматни ўташ даврида орттирилган» ёки «касаллик ҳарбий қисмни ўзбошимчалик билан ташлаб кетган даврда орттирилган». Шикастланишларнинг (ярадорликлар, жароҳатларнинг) сабабий боғлиқлиги ҳам шундай шаклда кўрсатилади. Агар тергов тўхтатилган бўлса, бу масала мазкур Низомнинг 115 , 116-бандларида назарда тутилган тартибда ҳал қилинади.
122. Касалликнинг, шикастланишнинг (ярадорлик, жароҳатнинг) Ўзбекистон Республикасини ҳимоя қилиш, фронтда бўлиш, ҳарбий хизмат мажбуриятларини ижро этиш билан сабабий боғлиқлиги тўғрисидаги ҲТК хулосаси бошқа хулосалар қатори тиббий кўрикдан ўтаётган шахсга оид тиббий ҳужжатларга шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) олинган, касаллик орттирилган ҳолатни тасдиқловчи ҳужжатга таянган ҳолда киритилиши шарт.
Эксперт ҳужжатларини (касаллик тўғрисидаги гувоҳномалар, маълумотномалар, тиббий кўрикдан ўтказиш варақаси ва тиббиётга оид бошқа ҳужжатлар) расмийлаштириш чоғида мазкур қайдни ёзиш учун асос бўлган ҳужжатлар мажбурий тарзда кўрсатилган ҳолда, шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) олинган, касаллик орттирилган ҳолатлар баён этилади, шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) асоратларининг объектив текшируви натижалари келтириб ўтилади, шунингдек, бошқа аниқланган касалликлар билан бир қаторда ушбу асоратларнинг тўлиқ ташхиси кўрсатилади.
Шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) олинганлиги, касаллик орттирилганлиги ҳақиқийлигини ва ушбу ҳолатларни тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд бўлган тақдирда, уларнинг асоратлари тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг ҳарбий хизматга (ҳарбий мутахассислиги бўйича хизмат ва бошқаларга) яроқлилигини чеклаши ёки чекламаслигидан қатъи назар, шикастланиш (ярадорлик, жароҳат) ёки касалликнинг, Ўзбекистон Республикасини ҳимоя қилиш, фронтда бўлиш, ҳарбий хизмат мажбуриятларини ижро этиш билан сабабий боғлиқлиги тўғрисидаги ҲТК хулосаси эксперт ҳужжати (касаллик тўғрисидаги гувоҳнома, маълумотнома, тиббий кўрикдан ўтказиш варақаси ва тиббиётга оид бошқа ҳужжатлар)да қайд этилади.
12-боб. Якунловчи қоида
123. Ушбу Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонун ҳужжатларига мувофиқ жавоб берадилар.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2018 йил 25 декабрь,
ПҚ-4076-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Qarori
NIZOM
Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarida tinchlik va urush davrida tibbiy koʻrikdan oʻtkazish toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
Oʻzbekiston Respublikasining “ Fuqarolar sogʻligʻini saqlash toʻgʻrisida ”gi va “ Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat toʻgʻrisida ”gi qonunlariga muvofiq, chaqiriluvchilar, harbiy xizmatga majburlar va harbiy xizmatchilarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish sifatini yanada yaxshilash va samaradorligini oshirish, Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarini sogʻlom va jismonan baquvvat harbiy xizmatchilar bilan toʻldirish maqsadida:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarida tinchlik va urush davrida tibbiy koʻrikdan oʻtkazish toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda:
qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin;
oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.
4. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi V.V. Mahmudov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 25-dekabrdagi PQ-4076-son qaroriga 1-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarida tinchlik va urush davrida tibbiy koʻrikdan oʻtkazish toʻgʻrisida
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarida tinchlik va urush davrida tibbiy koʻrikdan oʻtkazishni (keyingi oʻrinlarda — tibbiy koʻrikdan oʻtkazish) tashkil etish va amalga oshirish tartibini belgilaydi.
2. Tibbiy koʻrikdan oʻtkazish quyidagilarni aniqlash maqsadida amalga oshiriladi:
Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini (keyingi oʻrinlarda — fuqarolar) salomatligiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi (keyingi oʻrinlarda — Mudofaa vazirligi), Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi (keyingi oʻrinlarda — Milliy gvardiya), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat xavfsizligi xizmati (keyingi oʻrinlarda — PXDX), Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati (keyingi oʻrinlarda — DXX), Oʻzbekiston Respublikasi Elektron texnologiyalarini rivojlantirish markazi “(keyingi oʻrinlarda — ETRM), Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi (keyingi oʻrinlarda — IIV), Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi (keyingi oʻrinlarda — FVV), xizmat faoliyati haqiqiy harbiy xizmatga tenglashtirilgan (keyingi oʻrinlarda — tenglashtirilgan xizmat) boshqa vazirlik va idoralar (keyingi oʻrinlarda — vazirlik va idoralar)da harbiy xizmatga yaroqliligini;
fuqarolar sogʻligʻi va jismoniy rivojlanishining holatiga nisbatan qoʻyiladigan talablarga muvofiq ularni Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari (keyingi oʻrinlarda — Qurolli Kuchlar) turlari, qoʻshin shakllariga va harbiy mutaxassislikka toʻgʻri taqsimlash uchun koʻrsatmalarni;
harbiy xizmat (harbiy yigʻinlar), tenglashtirilgan xizmatni oʻtash davrida fuqarolar tomonidan orttirilgan kasallanish, shikastlanish, yaradorlik, jarohatlanishning sababiy bogʻliqligini (keyingi oʻrinlarda — kasallanish, shikastlanish, yaradorlik, jarohatlanishning sababiy bogʻliqligi);
harbiy xizmatchilarga tibbiy-ijtimoiy yordam koʻrsatish va ularning sogʻligʻini tiklash turlari, hajmi va muddatini.
3. Tibbiy koʻrikdan oʻtkazish Mudofaa vazirligi, Milliy gvardiya, PXDX, DXX, ETRM, IIV, FVV, harbiy xizmatga tenglashtirilgan xizmatni oʻtash nazarda tutilgan vazirlik va idoralarda amalga oshiriladi.
4. Tibbiy koʻrikdan oʻtkazish uchun:
tuman (shahar) mudofaa ishlari boʻyicha boʻlimlari (keyingi oʻrinlarda — MIBB) huzurida hududiy tibbiy komissiyalar (keyingi oʻrinlarda — hududiy tibbiy komissiyalar);
MIBB huzurida hamda tenglashtirilgan xizmat oʻtash koʻzda tutilgan vazirliklar va idoralarda — tibbiy komissiyalar (keyingi oʻrinlarda — tibbiy komissiyalar);
Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar yigʻish punktlarida (keyingi oʻrinlarda — yigʻish punkti) harbiy-tibbiy komissiyalar (keyingi oʻrinlarda — yigʻish punktlaridagi HTK);
Mudofaa vazirligi, DXX, IIVda harbiy-tibbiy komissiyalar (keyingi oʻrinlarda — HTK) tashkil etiladi;
HTK va tibbiy komissiyalarni tuzish tartibi, huquq va majburiyatlari, ularning xulosalarini rasmiylashtirish, koʻrib chiqish va tasdiqlash tartibi tegishli vazirliklar va idoralar tomonidan oʻrnatilgan tartibda belgilanadi.
Yigʻish punktlaridagi HTKlar va hududiy tibbiy komissiyalar oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-martdagi “Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini harbiy xizmatga chaqirish tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4630-son qarori , mazkur Nizom hamda boshqa qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiradi.
5. HTK va tibbiy komissiyalar zimmasiga quyidagi vazifalar yuklatiladi:
mazkur Nizomning 7-bandida nazarda tutilgan shaxslarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishni tashkil etish va amalga oshirish;
harbiy-tibbiy ekspertizaga uslubiy rahbarlik qilish, davolash-profilaktika muassasalaridagi davolash-sogʻlomlashtirish ishlarini, Qurolli Kuchlarning harbiy-tibbiy muassasalari, harbiy qismlari, muassasalari, korxonalari va tashkilotlaridagi davolash-diagnostika ishlarini, davlat sogʻliqni saqlash tizimi tasarrufidagi davolash-profilaktika muassasalarida Mudofaa vazirligi, Milliy gvardiya, PXDX, DXX, ETRM, IIV, FVV harbiy xizmatchilarining (keyingi oʻrinlarda — harbiy xizmatchilar) tibbiy tekshiruvdan oʻtkazilishi va davolanishini, shuningdek, mazkur Nizomning 7-bandi “a” — “v” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolarning tekshiruvdan oʻtkazilishi (kuzatuvda boʻlishi) va davolanishini tashkil etish, oʻtkazish va natijalari ustidan nazorat qilish;
harbiy xizmatchilar, tenglashtirilgan xizmatni oʻtayotgan fuqarolar, harbiy yigʻinlarni oʻtayotgan fuqarolar, harbiy xizmatni yoki tenglashtirilgan xizmatni (harbiy yigʻinlarni) oʻtagan fuqarolarning kasallanishi, shikastlanishi, yaradorligi, jarohatlanishini, shuningdek, ularning oʻlimiga olib kelgan kasallanish, shikastlanish, yaradorlik, jarohatlanishning sababiy bogʻliqligini aniqlash;
fuqarolarni harbiy xizmatdan (tenglashtirilgan xizmatdan) boʻshatish vaqtida salomatligiga koʻra harbiy xizmatga (tenglashtirilgan xizmatni oʻtashga) yaroqliligini aniqlash;
harbiy tibbiy ekspertizaning muammolarini ilmiy tadqiq qilish;
harbiy tibbiy ekspertizani tashkil etish va oʻtkazish masalalari boʻyicha mutaxassis-shifokorlar va oʻrta boʻgʻin tibbiyot xodimlarini tayyorlash.
6. HTK va tibbiy komissiyalarning faoliyatini nazorat qilish, ularga uslubiy hamda amaliy yordam koʻrsatish vazirlik va idoralarning markaziy harbiy tibbiy komissiyalari (keyingi oʻrinlarda — MHTK) zimmasiga yuklatiladi.
2-bob. Tibbiy koʻrikdan oʻtkazish obyektlari
7. Quyidagi shaxslar tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
a) chaqiruv uchastkalarida qayd etilayotgan fuqarolar;
b) muddatli harbiy xizmatga chaqirilayotgan fuqarolar;
b 1 ) muqobil xizmatga chaqirilayotgan fuqarolar;
v) safarbarlik chaqiruvi rezervidagi xizmatga olinayotgan fuqarolar;
g) safarbarlik chaqiruvi rezervidagi xizmatni oʻtayotgan fuqarolar;
d) kontrakt boʻyicha harbiy xizmatga kirayotgan fuqarolar;
e) tenglashtirilgan xizmatga kirayotgan fuqarolar;
j) harbiy xizmatchilar;
z) tenglashtirilgan xizmatni oʻtayotgan fuqarolar;
i) harbiy taʼlim muassasalariga (keyingi oʻrinlarda — HTM) kirayotgan fuqarolar;
k) mudofaa ishlari boshqarmalari (keyingi oʻrinlarda — MIB) huzuridagi chaqiriluvchilarni harbiy-texnik mutaxassisliklar boʻyicha tayyorlash markazlariga yuborilayotgan fuqarolar;
l) oliy taʼlim muassasalari huzuridagi harbiy tayyorgarlik boʻyicha oʻquv boʻlinmalariga (harbiy taʼlim fakultetlari, harbiy tayyorgarlik oʻquv markazlari, harbiy kafedralar, sikllar va kurslar) tanlab olinayotgan (tahsil olayotgan) fuqarolar;
m) harbiy yigʻinlarga chaqirilayotgan fuqarolar;
n) harbiy yigʻinlarni oʻtayotgan fuqarolar;
o) harbiy yigʻinlarni oʻtagan fuqarolar;
p) Qurolli Kuchlar rezervi va zaxirasidagi fuqarolar (keyingi oʻrinlarda — harbiy xizmatga majburlar);
r) kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilarning oila aʼzolari;
s) harbiy mehnatning sogʻliq uchun xavfli va oʻta ogʻir sharoit bilan bogʻliq mutaxassisligi boʻyicha ishga tayinlanayotgan (kirayotgan) yoki ishlayotgan harbiy xizmatchilar, harbiy xizmatga majburlar, Qurolli Kuchlar ishchi va xizmatchilari;
t) Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga oʻqishga (malaka oshirishga) yuborilayotgan (kirayotgan) kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilar, HTM kursantlari, Qurolli Kuchlar ishchi va xizmatchilari.
8. Tibbiy koʻrikdan oʻtkazishni tashkil etish va amalga oshirish tartibi, mazkur Nizomning 7-bandida nazarda tutilgan fuqarolar sogʻligʻining holatiga nisbatan qoʻyiladigan talablar Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi (keyingi oʻrinlarda — Sogʻliqni saqlash vazirligi) bilan hamkorlikda, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tegishli vazirlik va idoralar tomonidan belgilanadi.
9. Milliy gvardiya va FVVga harbiy xizmatga kelayotgan fuqarolarni, shuningdek, Milliy gvardiya va FVVning harbiy xizmatchilarini hamda kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilarining oila aʼzolarini tibbiy koʻrikdan oʻtkazish Mudofaa vazirligi tasarrufidagi HTK tomonidan amalga oshiriladi.
PXDXga va ETRMga harbiy xizmatga kelayotgan fuqarolarni, shuningdek, PXDX va ETRM harbiy xizmatchilarini va kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilarning oila aʼzolari DXX tasarrufidagi HTK tomonidan tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
Qurolli Kuchlar aviatsiyasining uchuvchilar tarkibi va Qurolli Kuchlar rezervi va zaxirasida turgan uchuvchilar tarkibi, uchuvchilar tarkibini tayyorlash boʻyicha HTM kursantlari, ushbu yoʻnalish boʻyicha HTMga oʻqishga kirayotgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tibbiy-uchuvchilik komissiyalari tomonidan Mudofaa vazirligi belgilagan tartibda amalga oshiriladi.
10. Qutqaruvchilar va qutqaruv xizmatining boshqa mutaxassislarini tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibi tarkibiga qutqaruv xizmati va qutqaruv tuzilmalari kiradigan vazirlik va idoralar tomonidan belgilanadi.
3-bob. Tibbiy koʻrikdan oʻtkazishni tashkil etish va amalga oshirish
11. Harbiy-tibbiy ekspertiza tibbiy tekshiruv va tibbiy koʻrik oʻtkazishni koʻzda tutadi.
Tibbiy tekshiruvda mazkur Nizomning 2-bandida nazarda tutilgan maqsadlarda tibbiy koʻrikdan oʻtkazish oldidan fuqaroning shikoyatlari, anamnezi va tibbiy tekshiruv maʼlumotlarini yigʻish va tahlil qilish, laboratoriya, tibbiy uskunalar yordamida, morfologik va boshqa tadqiqotlarni oʻtkazish yoʻli bilan amalga oshiriladigan kompleks diagnostika chora-tadbirlari oʻtkaziladi.
Mazkur Nizomning 7-bandida nazarda tutilgan fuqarolarning har bir toifasi uchun oʻtkaziladigan majburiy diagnostik tekshiruvlar roʻyxati tegishli vazirlik va idoralar tomonidan belgilanadi.
12. Fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish kasallanish, shikastlanish, yaradorlik, jarohatlanishning aniqlanishi oqibatida, ayrim hollarda esa tibbiy-ekspertizada jarayonida aniqlanganda amalga oshiriladi.
Tibbiy-ekspertizaning yakuniy aniqlangan holati deganda fuqaro sogʻligʻining shunday holati tushuniladiki, bunda tibbiy tekshiruv va davolash natijalari hududiy tibbiy komissiya, MIBB huzuridagi tibbiy komissiya, yigʻish punktlaridagi HTK yoki HTKga fuqaroning harbiy xizmatga (tenglashtirilgan xizmatga) yaroqlilik toifasi boʻyicha xulosa chiqarishga asos beradi hamda keyingi davolanishlar harbiy xizmatga (tenglashtirilgan xizmatga) yaroqlilik toifasini oʻzgarishiga olib kelmaydi.
13. Sirtdan tibbiy koʻrikdan oʻtkazish taqiqlanadi, qonun hujjatlarida koʻzda tutilgan holatlar bundan mustasno.
14. Tibbiy koʻrikdan oʻtkazish vaqtida hududiy tibbiy komissiya, MIBB huzuridagi tibbiy komissiya, yigʻish punktlaridagi HTK va HTKlar tomonidan fuqaroning harbiy xizmatga (tenglashtirilgan xizmatga), harbiy-hisob mutaxassisligi boʻyicha xizmat qilishga (oʻqishga) yaroqliligini aniqlash maqsadida fuqarolarning sogʻligʻi hamda jismonan rivojlanish holati oʻrganiladi va tahlil qilinadi hamda mazkur Nizomda koʻzda tutilgan boshqa masalalar hal qilinib, yozma xulosa chiqariladi.
hududiy tibbiy komissiya, MIBB huzuridagi tibbiy komissiya, yigʻish punktlaridagi HTK va HTKlar oʻz xulosalarini maslahatlashgan holda, kengashda qatnashayotgan komissiya aʼzolarining koʻpchilik ovozi bilan qabul qiladi.
hududiy tibbiy komissiya, MIBB huzuridagi tibbiy komissiya, yigʻish punktlaridagi HTK va HTKlarning xulosalari mansabdor shaxslar tomonidan ijro etilishi majburiydir.
15. Hududiy tibbiy komissiya, MIBB huzuridagi tibbiy komissiya, yigʻish punktlaridagi HTK va HTKning fuqaroga nisbatdan chiqargan xulosasi boʻyicha fuqaroning oʻzi yoki uning qonuniy vakili yuqori turuvchi tibbiy komissiyaga, HTK yoki sudga shikoyat qilishi mumkin.
Alohida hollarda yuqori turuvchi tibbiy komissiya, HTK yoki sud qarori asosida fuqaro nazorat tekshiruvi va qayta tibbiy koʻrikdan oʻtkazish uchun MHTK yuborilishi mumkin.
16. Mazkur Nizomning 7-bandi “a” — “g” , “j” — “s” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolarga nisbatan hududiy tibbiy komissiya, MIBB huzuridagi tibbiy komissiya, yigʻish punktlaridagi HTK va HTK tomonidan chiqarilgan xulosa, agar boshqa muddat belgilanmagan boʻlsa, tibbiy koʻrik oʻtkazilgan sanadan boshlab bir yil mobaynida haqiqiy hisoblanadi. Hududiy tibbiy komissiya, MIBB huzuridagi tibbiy komissiya, yigʻish punktlaridagi HTK va HTK tomonidan qabul qilingan takroriy yoki navbatdagi xulosalar avvalgi xulosani bekor qiladi (vaqtincha harbiy xizmatga (tenglashtirilgan xizmatga) yaroqsizlik va kasallanish, shikastlanish, yaradorlik, jarohatlanish sababiy bogʻliqlik toʻgʻrisidagi xulosalar bundan mustasno). Hududiy tibbiy komissiya, MIBB huzuridagi tibbiy komissiya, yigʻish punktlaridagi HTK va HTKning xulosalari belgilangan muddatda ijro etilmagan hollarda va tibbiy koʻrikdan oʻtkazilayotgan shaxsning murojaatida yoki davlat sogʻliqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalari yoxud harbiy-tibbiy muassasalar shifokorlarining xulosasida koʻrsatilgan muddatdan qatʼi nazar, ushbu shaxsning sogʻligʻi holatida yaqqol oʻzgarishlar qayd etilganda qayta tibbiy koʻrik oʻtkaziladi.
Mazkur Nizomning 7-bandi “d” , “e” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolarga nisbatan HTK tomonidan chiqarilgan xulosa kadrlar boʻlinmalari tomonidan tatbiq qilish uchun tibbiy koʻrikdan oʻtkazish sanasidan boshlab olti oy mobaynida haqiqiydir.
17. Mazkur Nizomning 7-bandi “a” , “i” — “m” , “o” , “p” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishni amalga oshiruvchi tibbiy komissiyalar tarkibi (jarroh, terapevt (katta shifokor vazifasi jarroh yoki terapevt zimmasiga yuklanadi), dermatovenerolog, stomatolog, oftalmolog, otorinolaringolog, psixiatr va nevropatolog) tumanlar (shaharlar) hokimlarining Sogʻliqni saqlash vazirligi hududiy birlashmalari (organlari) rahbarlarining taqdimnomasiga koʻra qabul qilgan qarorlari bilan tasdiqlanadi.
Mazkur Nizomning 7-bandi “b” - “v” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishni amalga oshiruvchi hududiy tibbiy komissiyalar tarkibi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-martdagi “Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini harbiy xizmatga chaqirish tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4630-son qarori bilan belgilangan tartibda tasdiqlanadi.
Mazkur Nizomning 7-bandi “a” — “v” , “i” — “m” , “o” , “p” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishdagi munozarali masalalar tarkibiga oliy malaka toifasiga ega shifokor-mutaxassislar jalb qilinadigan Sogʻliqni saqlash vazirligining Oʻsmirlar va chaqiruv yoshidagi yoshlarga tibbiy yordamni tashkil etish markazi huzuridagi respublika muqobil tibbiy komissiyasi (keyingi oʻrinlarda — RMTK), mahalliy hududlarda esa tarkibiga oliy va birinchi malaka toifasiga ega shifokor-mutaxassislar jalb qilinadigan Sogʻliqni saqlash vazirligi hududiy koʻp tarmoqli bolalar tibbiy markazlarining Oʻsmir va chaqiriluvchi yoshlarga tibbiy yordamni tashkil etish boʻlinmalari tomonidan belgilangan tartibda hal etiladi.
Mazkur Nizomning 7-bandi “d” , “e” , “s” , “t” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishdagi munozarali masalalar MHTK tomonidan belgilangan tartibda hal etiladi;
Hududiy tibbiy komissiyalar tomonidan qabul qilingan xulosalarning asoslanganligini nazorat qiluvchi va mazkur Nizomning 7-bandi “b” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishni amalga oshiruvchi yigʻish punktlaridagi HTK tarkibi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-martdagi “Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini harbiy xizmatga chaqirish tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4630-son qarori bilan belgilangan tartibda tasdiqlanadi.
Hududiy tibbiy komissiyalar, MIBB huzuridagi tibbiy komissiyalar va yigʻish punktlaridagi HTKlar ishini tashkil qilish uchun davlat sogʻliqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalaridan shifokor-mutaxassislar bilan birga oʻrta boʻgʻin tibbiyot xodimlari ham jalb qilinadi.
18. Fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish uchun jalb etiladigan davlat sogʻliqni saqlash tizimi tasarrufidagi davolash-profilaktika muassasalarining shifokor-mutaxassislari, oʻrta boʻgʻin tibbiyot xodimlarining ish oʻrni, lavozimi va oʻrtacha ish haqi saqlab qolinadi. Agar shifokor-mutaxassislar, oʻrta boʻgʻin tibbiyot xodimlarining tibbiy koʻrikdan oʻtkazishdagi ishtiroki doimiy yashash joylaridan boshqa hududlarga borish bilan bogʻliq boʻlsa, ularning safar xarajatlari qonun hujjatlarida belgilangan meʼyorlar boʻyicha qoplanadi.
4-bob. Fuqarolarni chaqiruv uchastkalarida qayd etish hamda muddatli harbiy va muqobil xizmatga chaqirish vaqtida tibbiy koʻrikdan oʻtkazish
19. Mazkur Nizomning 7-bandi “a” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishni tashkillashtirish tarkibiga MIBB vakillari va shifokor-mutaxassislar kiritilgan tegishli komissiyalar zimmasiga yuklanadi.
20. Fuqarolarni muddatli harbiy va muqobil xizmatga chaqirish, safarbarlik chaqiruvi rezervidagi xizmatga olish qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.
21. MIBB hududiy tibbiy komissiya va MIBB huzuridagi tibbiy komissiyaning (qayd etish komissiyasi) katta shifokorlari bilan birgalikda mazkur Nizomning 7-bandi “a” — “b 1 ” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolarni tayyorlashda ularning sogʻligʻi hamda jismoniy rivojlanishi holatini aniqlash uchun har tomonlama oʻrganishlarini tashkil etadi va oʻtkazadi.
Shu maqsadda MIBB quyidagilarni talab qilib oladi va oʻrganadi:
a) ruhiy-asab, teri-tanosil kasalliklari va narkologik dispanserlar, ftiziatriya va pulmonologiya (silga qarshi dispanserlar) hamda OITSga qarshi kurashish markazlari, shuningdek Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining hududiy boshqarmalaridan — hisobda turuvchi shaxslar roʻyxatlarini;
b) davolash-profilaktika muassasalaridan — ambulatoriya sharoitida davolanuvchi bemorlarning tibbiy kartalar va ularga ilova qilib tikilgan varaqlarni, kasallik tarixidan koʻchirmalar, dispanser va shifokor kuzatuvi haqidagi maʼlumotlar, shifokorlarning xulosalari hamda fuqarolarning sogʻligʻini tavsiflovchi boshqa tibbiy hujjatlarni;
v) Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi boʻlimlaridan — nogiron deb topilgan shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotnomalarni;
g) aqli zaif va tarbiyasi ogʻir boʻlganlar uchun moʻljallangan maxsus yordamchi maktablardan — tibbiy-pedagogik tavsifnomalarni;
d) huquqni muhofaza qiluvchi organlardan — jinoiy javobgarlikka tortilgan, tergovda boʻlgan, sudlangan, qonunbuzarlik holatlarini sodir etganligi sababli roʻyxatda turgan, shu jumladan, tibbiy koʻrsatmalarga bogʻliq boʻlmagan holda giyohvand va psixotrop moddalarni isteʼmol qilgan shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni.
22. Davolash-profilaktika muassasalari tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar, 10 kunlik muddat ichida MIBBning soʻrovnomasiga asosan tibbiy hujjatlar (statsionar sharoitda davolanadigan bemorlarning tibbiy kartalari va ularga tirkalgan varaqalar, kasallik tarixidan koʻchirmalar, tibbiy tekshiruvlar va shifokor kuzatuvi natijalari, rentgenogrammalar, maxsus uslubdagi tekshiruvlar bayonnomalari (taʼrifi) va h.k.) hamda fuqarolar sogʻligʻini tavsiflovchi boshqa maʼlumotlarni taqdim etadi.
Mazkur Nizomning 7-bandi “a” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish yakunlangach MIBB 10 kunlik muddat ichida tibbiy hujjatlarni tegishli davolash-profilaktika muassasalariga qaytaradi.
23. Mazkur Nizomning 7-bandi “a” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolar tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishidan oldin ular uchun har yili tibbiy koʻriklar, tekshiruvlar (kuzatuvlar), shuningdek, davolash-sogʻlomlashtirish tadbirlari va profilaktik emlashlar amalga oshiriladi.
Tibbiy koʻriklar, tekshiruvlar (kuzatuvlar), davolash-sogʻlomlashtirish tadbirlari hamda profilaktik emlashlarni tashkil etish va oʻtkazish Sogʻliqni saqlash vazirligi hududiy organlari va davlat sogʻliqni saqlash tizimi tasarrufidagi davolash-profilaktika muassasalari zimmasiga yuklanadi.
Tibbiy koʻriklar, tekshiruvlar (kuzatuvlar), davolash-sogʻlomlashtirish tadbirlari hamda profilaktik emlashlarni oʻtkazish va tashkillashtirish tartibi, ularning hisobini yuritish va ular boʻyicha hisobot berish ishlari ustidan nazoratni amalga oshirish tartibi Mudofaa vazirligi bilan hamkorlikda Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.
24. Mazkur Nizomning 7-bandi “a” — “b 1 ” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishdan oldin davlat sogʻliqni saqlash tizimi tasarrufidagi davolash-profilaktika muassasalari tomonidan ularda ogʻiz boʻshligʻi sanatsiyasi hamda majburiy diagnostik tekshiruvlar, shuningdek, zarur hollarda tibbiy koʻrsatmalarga asosan boshqa tekshiruvlar oʻtkaziladi.
Mazkur Nizomning 7-bandi “b” - “b 1 ” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolarning qon guruhi va rezus mansubligi (faktori) aniqlangan boʻlishi kerak.
Oxirgi profilaktik emlashlar haqidagi maʼlumotlar (profilaktik emlashlar rejasiga asosan) fuqaroning harbiy guvohnomasiga, qon guruhi va rezus mansubligi (faktori) haqidagi maʼlumotlar esa uning pasporti hamda harbiy guvohnomasiga qayd etiladi.
25. Tibbiy koʻrikdan oʻtkazish ushbu amaliyot uchun maxsus jihozlangan MIBB chaqiruv punkti va MIB yigʻish punktida amalga oshiriladi.
Shifokor-mutaxassislar xonalari tibbiy koʻrikdan oʻtkazish uchun zarur boʻlgan dori vositalari va tibbiy buyumlar bilan taʼminlanadi.
26. Mazkur Nizomning 7-bandi “a” , “b” - “b 1 ” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolar soni hududiy tibbiy komissiyalar va MIBB huzuridagi tibbiy komissiyalar tomonidan tibbiy koʻrikdan oʻtkazish jarayonida bir ish kuni mobaynida 50 nafardan oshmasligi lozim.
MIB yigʻish punktida chaqiruv guruhlari tuzilishi vaqtida bir ish kuni mobaynida tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxslar soni 100 nafardan oshmasligi lozim.
27. Mazkur Nizomning 7-bandi “b” , “b 1 ” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolarni dastlabki tibbiy koʻrikdan oʻtkazish hududiy tibbiy komissiyalar tomonidan tashkil etiladi.
28. Tibbiy koʻrikdan oʻtkazish natijalari ekspert hujjatlarga (kasallik toʻgʻrisidagi guvohnoma, maʼlumotnomalar, tibbiy koʻrikdan oʻtish varaqasi va tibbiyotga oid boshqa hujjatlar) kiritiladi.
Ekspert hujjatlarining shakllari tegishli vazirlik va idoralar tomonidan belgilanadi.
29. Chaqiriluvchining sogʻligʻi holatini aniqlashda shifokor-mutaxassislar bir toʻxtamga kela olmagan hollarda, hududiy tibbiy komissiya va MIBB huzuridagi tibbiy komissiya uni ambulator yoki statsionar ravishda tibbiy tekshirish uni davlat sogʻliqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasasiga yuboradi. Yoʻllanmada dastlabki tashxis va tibbiy tekshiruvda aynan nimaga aniqlik kiritilishi lozimligi koʻrsatiladi.
Mazkur Nizomning 7-bandi “a” — “b 1 ” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolarning ambulator (statsionar) tekshiruvi bepul oʻtkaziladi.
Tibbiy tekshiruv natijalari koʻrib chiqish uchun hududiy tibbiy komissiya yoki MIBB huzuridagi tibbiy komissiyaga taqdim qilinadi, ular chaqiriluvchining sogʻligʻi, jismoniy rivojlanishi holati va boshqa barcha maʼlumotlarni inobatga olgan holda uning harbiy xizmatga yaroqliligi masalasini hal qiladi.
30. Mazkur Nizomning 7-bandi “a” — “b 1 ” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish natijalari asosida, tibbiy koʻrikdan oʻtkazish kunida shifokor-mutaxassislar xulosalariga koʻra hududiy tibbiy komissiyalar yoki MIBB huzuridagi tibbiy komissiyalar va yigʻish punktlaridagi HTKlar quyidagi toifa va cheklanish darajasi (sogʻliq va jismoniy rivojlanish holatining koʻrsatkichi) boʻyicha harbiy xizmatga yaroqlilik toʻgʻrisida xulosa qabul qiladi:
A — harbiy xizmatga yaroqli (cheklanish darajasi — 1, 2).
Bu toifaga Qurolli Kuchlar, qoʻshinlarning barcha turlarida hamda barcha harbiy mutaxassisliklar boʻyicha harbiy xizmat oʻtash (tahsil olish) uchun sogʻligʻi va jismoniy rivojlanishida cheklanishlar mavjud boʻlmagan fuqarolar kiradi.
V — ayrim cheklanishlar bilan harbiy xizmatga yaroqli (cheklanish darajasi — 3).
Bu toifaga havo-desant qoʻshinlarida (keyingi oʻrinlarda — HDQ) va ularga tenglashtirilgan harbiy qismlarda harbiy xizmat oʻtashiga, alohida harbiy mutaxassisliklar boʻyicha xizmat qilishga (tahsil olishga) monelik qiladigan kasalliklari yoki jismoniy nuqsonlari mavjud boʻlgan fuqarolar kiradi. HDQga tenglashtirilgan harbiy qismlarga xizmat oʻtash sharoitlari HDQdagi sharoitlarga tenglashtirilgan harbiy qism va boʻlinmalar kiradi.
S — cheklangan ravishda harbiy xizmatga yaroqli (cheklanish darajasi — 4).
Bu toifaga Qurolli Kuchlar, qoʻshinlarning ayrim bir turida hamda muayyan harbiy mutaxassislik boʻyicha harbiy xizmat oʻtashiga (tahsil olishga) monelik qiladigan kasalligi yoki jismoniy nuqsonlari mavjud boʻlgan fuqarolar kiradi.
D — vaqtincha harbiy xizmatga yaroqsiz (cheklanish darajasi — 5).
Bu toifaga salomatligiga koʻra harbiy xizmatga chaqirilish muddatini kechiktirishga va davolash-sogʻlomlashtirish choralarini oʻtkazishga muhtoj boʻlgan fuqarolar kiradi. Ushbu xulosada fuqaroni harbiy xizmatga vaqtincha yaroqsiz deb hisoblash davrining muddati belgilanadi.
E — tinchlik davrida harbiy xizmatga yaroqsiz, urush davrida cheklangan ravishda harbiy xizmatga yaroqli (cheklanish darajasi — 6).
Bu toifaga tinchlik davrida Qurolli Kuchlar qoʻshinlarning barcha turlarida harbiy xizmat oʻtashga monelik qiluvchi kasallik yoki jismoniy nuqsonlari mavjud boʻlgan, ammo Qurolli Kuchlarning ikkinchi toifali rezerv hisobida turgan fuqarolar kiradi.
F — harbiy hisobdan chiqarilgan holda harbiy xizmatga yaroqsiz (cheklanish darajasi — 7).
Bu toifaga haqiqiy harbiy xizmatni oʻtashga va Qurolli Kuchlar rezervi hisobida turishga monelik qiluvchi kasallik yoki jismoniy nuqsonlari mavjud boʻlgan fuqarolar kiradi.
31. A, V va S yaroqlilik toifalari tayinlangan fuqarolarga nisbatan Qurolli Kuchlarning aynan qaysi turida xizmatni oʻtash boʻyicha yaroqlilik toifasi ham belgilab qoʻyiladi.
32. Mazkur Nizomning 7-bandi “a” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarda nogironlik mavjud boʻlganda yoki muddatli harbiy va muqobil xizmatni oʻtashga monelik qiladigan kasalliklar yoki jismoniy nuqsonlari topilib, tibbiy-ekspert tomonidan qayd etilganda, ular davolanishga muhtoj sifatida MIBB hisobiga qoʻyilmaydi. Mazkur fuqarolar, shuningdek, bolalikdan nogironligi boʻlgan va birinchi guruh nogironligi boʻlgan shaxslarga nisbatan harbiy xizmatga yaroqlilik toifasi haqida yakuniy xulosa qabul qilinadi.
33. Mazkur Nizomning 7-bandi “a” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarga nisbatan, komissiyaning xulosasi bilan qoʻshimcha ravishda mudofaa ishlari boshqarmalari huzurida Chaqiriluvchilarni harbiy-texnik mutaxassisliklar boʻyicha tayyorlash markazlarda tahsil olishga yaroqliligi aniqlanishi mumkin.
Mazkur Nizomning 7-bandi “k” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish MIBB huzuridagi tibbiy komissiyalar tomonidan amalga oshiriladi.
Mudofaa ishlari boshqarmalari huzurida Chaqiriluvchilarni harbiy-texnik mutaxassisliklar boʻyicha tayyorlash markazlarida transport vositalari haydovchilari sifatida tayyorgarlikka jalb etiladigan fuqarolar Sogʻliqni saqlash vazirligi va IIV tomonidan tasdiqlanadigan haydovchilar va haydovchilikka nomzodlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish toʻgʻrisidagi Nizom talablariga muvofiq qoʻshimcha tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
34. Mazkur Nizomning 7-bandi “a” — “b 1 ” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolar uzoq muddatli (bir oydan ortiq) tibbiy tekshiruvga (davolanishga) muhtoj boʻlsa, oʻn ikki oygacha muddatga davolanishga (tibbiy kuzatuvga) muhtojligi toʻgʻrisida xulosa chiqariladi.
Salomatligiga koʻra muddatli harbiy xizmatga chaqirilish muddatini kechiktirish bir yil mobaynida taqdim etilishi mumkin, shundan soʻng sogʻliq holatidan kelib chiqqan holda yaroqlilik toifasi toʻgʻrisida yakuniy xulosa qabul qilinadi.
35. Mazkur Nizomning 7-bandi “b” - “b 1 ” kichik bandlarida nazarda tutilgan, davolanishga va tibbiy nazoratga muhtoj fuqarolar tuman (shahar) MIBB tomonidan hisobga olinadi. Ular toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bitta roʻyxat bilan tuman (shahar) tibbiyot birlashmasiga yuboriladi, roʻyxatda davolanishga muhtoj boʻlgan va chaqiruv vaqtiga qadar cheklangan yoki undan yuqori yaroqlilik toifasigacha davolasa boʻladigan shaxslar qayd etiladi.
36. Tibbiy tekshiruv (davolanish) yakunlangach, fuqaro qayta tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi va muddatli harbiy xizmatga chaqirilishi mumkin.
MIBB huzuridagi qayd etish komissiyasi yoki MIBB huzuridagi hududiy komissiya yoxud MIBB huzuridagi Qurolli Kuchlarni butlash komissiyasi ishi tugaguniga qadar fuqaroni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazishni (davolashni) yakunlashning imkoni boʻlsa, unga nisbatan harbiy xizmatga vaqtincha yaroqsizligi haqidagi xulosa qabul qilinmaydi. Bunday holatda shifokor-mutaxassis fuqaroning tibbiy tekshiruvga (davolanishga) muhtojligi haqida hamda takroriy tibbiy koʻrikdan oʻtish uchun kelish muddatini koʻrsatgan holda xulosa beradi.
Fuqaroning harbiy xizmatga vaqtincha yaroqsizlik muddati tugaganidan soʻng uning harbiy xizmatga yaroqliligi haqida yakuniy xulosa chiqariladi.
37. Mazkur Nizomning 7-bandi “b” kichik bandida nazarda tutilgan harbiy xizmatga vaqtincha yaroqsiz deb topilgan fuqarolar tibbiy tekshiruvdan (davolanishdan) bosh tortgan yoki qochgan hollarda olti oydan soʻng qayta tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishi lozim. Agar qayta tibbiy koʻrikdan oʻtish jarayonida fuqarolar sogʻligʻining salbiy tomonga oʻzgarishi yoki muddatli harbiy, muqobil yoki safarbarlik chaqiruvi rezervi xizmatini oʻtashga monelik qiladigan kasallik va shikastlanish (yaradorlik, jarohat) asoratlari aniqlanmasa, sogʻligʻining holatiga nisbatan qoʻyilgan talablar boʻyicha harbiy xizmatga yaroqli deb topiladi.
38. Sogʻliqni saqlash vazirligi hududiy organlari va davlat sogʻliqni saqlash tizimi tasarrufidagi davolash-profilaktika muassasalari rahbarlari, shuningdek, MIBB boshliqlari fuqarolarni tibbiy tekshirish (davolash) ishlarini oʻz vaqtida oʻtkazish uchun tegishli choralar koʻradi.
39. Mazkur Nizomning 7-bandi “b” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolar bevosita harbiy xizmat oʻtash joyiga joʻnatilishidan avval, salomatligiga koʻra chaqiruvga loyiq boʻlmaganligi sababli muddatli harbiy xizmatga notoʻgʻri chaqirilish holatlarining oldini olish maqsadida, MIB yigʻish punktida chuqurlashtirilgan tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
Chuqurlashtirilgan tibbiy koʻrikdan oʻtkazish yigʻish punktlaridagi HTKlar tomonidan amalga oshiriladi.
Harbiy xizmat joylariga joʻnatishdan oldin oʻtkaziladigan nazorat tibbiy koʻrigi vaqtida fuqarolarning sogʻligʻi holatida harbiy xizmatga yaroqlilik toifasini oʻzgartirib yuboradigan salbiy oʻzgarishlar yoki ogʻiz boʻshligʻi sanatsiyasi oʻtkazilmaganligi aniqlansa, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar mudofaa ishlari boshqarmalari huzuridagi Rahbariyat kengashi (keyingi oʻrinlarda — Rahbariyat kengashi) MIBB huzuridagi Qurolli Kuchlarni butlash komissiyasining xulosalarini bekor qilib, oʻz xulosalarini chiqaradi.
Qoʻshinlarni muddatli harbiy xizmatchilar bilan butlash naryadi bajarilganidan soʻng Sogʻliqni saqlash vazirligi hududiy koʻptarmoqli tibbiyot markazlarining Oʻsmirlar va chaqiriluvchi yoshlarga tibbiy yordam koʻrsatish boʻlinmalari mutaxassislari keyingi chaqiruv tadbirlari boshlanguniga qadar hududiy tibbiy komissiyalar va MIBB huzuridagi tibbiy komissiyalar shifokorlariga metodik, amaliy yordam koʻrsatadi, joylarda oʻtkazilayotgan davolash-sogʻlomlashtirish ishlarini nazorat qiladi.
40. Mazkur Nizomning 7-bandi “b” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarda (qoʻshinlarga joʻnatish vaqtida) belgilangan hujjatlarning barchasi mavjudligi uchun MIB boshliqlari, tibbiy hujjatlarning toʻliq va sifatli rasmiylashtirilganligi uchun Sogʻliqni saqlash vazirligi hududiy birlashmalarining (organlarining) rahbarlari hamda yigʻish punktlaridagi HTKlar raislari masʼuldirlar.
Yigʻish punktlaridagi HTKlar faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotlarni belgilangan muddatlarda Sogʻliqni saqlash vazirligining Oʻsmirlar va chaqiruv yoshidagi yoshlarga tibbiy yordamni tashkil etish markazi va MHTKga taqdim qiladi.
41. MIB yigʻish punktidan qaytarilgan har bir fuqaro boʻyicha xizmat tekshiruvini oʻtkazish uchun yigʻish punktlaridagi HTKlar raislari tomonidan MIBB nomiga rasmiy xizmat xati joʻnatilib, unda fuqaroning qaytarilishi sabablari koʻrsatiladi.
42. Yigʻish punktlaridagi HTKlarning harbiy xizmatga yaroqlilik toifasi boʻyicha xulosalaridan norozi boʻlib murojaat qilgan fuqarolar Rahbariyat kengashlari qarori asosida Mudofaa vazirligi HTKga yoki MHTKga nazorat tibbiy koʻrigidan oʻtish uchun yuboriladi. Harbiy-tibbiy muassasalarda nazorat tibbiy tekshiruv va tibbiy koʻrikdan oʻtkazish faqat Mudofaa vazirligi MHTK raisining ruxsati bilan amalga oshiriladi.
Ayrim holatlarda fuqarolar bevosita MHTKga yuborilishlari mumkin. Zarurat tugʻilganda, tibbiy tekshiruv oʻtkazish uchun tegishli vazirlik va idoralarning bosh tibbiy mutaxassislari jalb etiladi.
Tibbiy tekshiruvdan soʻng tekshiruv natijalari qayd etilgan ekspert hujjat (tibbiy koʻrikdan oʻtkazish varaqasi, maʼlumotnoma, kasallik toʻgʻrisida guvohnoma va h.k.) taqdim etiladi va uning asosida yigʻish punktlaridagi HTK tomonidan fuqaroning harbiy xizmatga yaroqliligi toʻgʻrisida yakuniy xulosa qabul qilinadi.
43. Sogʻliqni saqlash vazirligi hududiy organlari hamda Qurolli Kuchlar tasarrufidagi harbiy qismlar, muassasalar, HTMlar, korxona va tashkilotlarning tibbiyot xizmati oʻrtasida chaqiriluvchilarning sogʻligini oʻrganish, ularga nisbatan profilaktika va davolash-sogʻlomlashtirish tadbirlarini oʻtkazishda uzviy bogʻliqlikni taʼminlash maqsadida MIBB muddatli harbiy xizmatga chaqirilgan fuqarolarning boshqa hujjatlari bilan bir qatorda, ambulator sharoitda davolanuvchi bemorning tibbiy varaqasi bilan birga harbiy qismga (muassasaga) chaqiruv uchastkasida qayd etish vaqtida va muddatli harbiy xizmatga chaqirish vaqtida oʻtkazilgan tibbiy tekshiruv va tibbiy koʻrikdan oʻtkazish maʼlumotlari kiritilgan ilova varagʻini ham yuboradi.
5-bob. Fuqarolarni safarbarlik chaqiruvi rezervidagi xizmatga qabul qilishda va xizmatni oʻtash davrida tibbiy koʻrikdan oʻtkazish
44. Mazkur Nizomning 7-bandi “v” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishni tashkil etish hududiy tibbiy komissiya zimmasiga yuklanadi.
Mazkur Nizomning 7-bandi “v” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolar majburiy diagnostik tekshiruvlardan oʻtkaziladi.
Majburiy diagnostik tekshiruvlar davlat sogʻliqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalarida bepul amalga oshiriladi.
45. Mazkur Nizomning 7-bandi “v” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolar tibbiy koʻrikdan oʻtkazilganidan soʻng hududiy tibbiy komissiyalar ularga nisbatan mazkur Nizomning 30-bandida keltirilganidek harbiy xizmatga yaroqlilik toʻgʻrisidagi xulosalarni qabul qiladi.
46. Davolashga va tibbiy kuzatuvga muhtoj fuqarolar tuman (shahar) MIBB tomonidan hisobga olinadi. Ular toʻgʻrisidagi maʼlumotlar davolash-sogʻlomlashtirish choralarini oʻtkazish uchun tuman (shahar) tibbiyot birlashmasiga yuboriladi.
Tibbiy tekshiruv (davolanish) yakuniga yetgach, mazkur Nizomning 7-bandi “v” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolar qayta tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi va safarbarlik chaqiruvi rezervidagi xizmatga qabul qilinishlari mumkin (chaqiruv davrida).
49. Sogʻliqni saqlash vazirligi hududiy organlari bilan harbiy qism tibbiyot xizmati oʻrtasida uzviy bogʻliqlikni taʼminlash maqsadida MIBB tomonidan harbiy yigʻinga yuborilayotgan, mazkur Nizomning 7-bandi “g” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarning ambulator bemor tibbiy varaqalari bilan birgalikda ilova qilib tikiladigan varaqalar ham yuboriladi.
Mazkur Nizomning 7-bandi “g” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolar harbiy yigʻin joylariga yetib kelgach, birinchi sutka davomida harbiy qism tibbiy xizmati tomonidan Mudofaa vazirligiga qarashli gospitallar (poliklinikalar) shifikor-mutaxassislari bilan hamkorlikda ularning laborator-instrumental tekshiruv xulosalari oʻrganib chiqiladi va tana koʻrigi oʻtkaziladi.
Laborator-instrumental tekshiruvlar xulosalarini oʻrganish va tana koʻrigi vaqtida mazkur Nizomning 7-bandi “g” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarda statsionar sharoitda davolanishni talab etadigan va harbiy yigʻin oʻtashga monelik qiladigan oʻtkir kasalliklar, jarohatlar aniqlansa, ular sogʻlomlashtirish uchun chaqiruv joyidagi MIBga qaytariladi hamda harbiy yigʻinlarga keyingi oylarda yuborilishi lozim. Ushbu fuqarolarda E va F yaroqlilik toifalari boʻyicha xulosa berishni nazarda tutuvchi kasalliklar yoki shikastlanish (yaradorlik, jarohat) asoratlari aniqlansa, ular yigʻinga jalb qilingan joydagi Mudofaa vazirligi HTKga tibbiy koʻrikdan oʻtish uchun yuboriladi.
50. Bir oylik harbiy yigʻinlarni oʻtash davrida mazkur Nizomning 7-bandi “g” kichik bandida nazarda tutilgan fuqaroda statsionar ravishda davolanishni talab etadigan va harbiy yigʻin oʻtash uchun monelik qiladigan kasallik, jarohat aniqlangan hollarda, u tibbiy tekshiruv (davolash) uchun harbiy-tibbiy muassasaga yuboriladi. Statsionar davolanish muddati 10 sutkadan oshib ketsa yoki harbiy yigʻinni oʻtashga monelik qiladigan kasalliklar aniqlangan hollarda, fuqaro sogʻlomlashtirish va tibbiy koʻrikdan oʻtish uchun yigʻinga jalb qilingan joydagi Mudofaa vazirligi HTKga yuboriladi.
Zarurat tugʻilganda, mazkur Nizomning 7-bandi “g” kichik bandida nazarda tutilgan, bir oylik harbiy yigʻinni oʻtayotgan fuqaro safarbarlik chaqiruvi rezervi batalyoni komandirining qaroriga asosan hamda huquqni muhofaza qiluvchi organlar yoki harbiy-tibbiy muassasa boshliqlari tomonidan tibbiy koʻrikdan oʻtkazish uchun HTKga yuboriladi.
51. Bir oylik harbiy yigʻinga chaqirilgan va harbiy yigʻinni oʻtash davrida shikastlanish (yaradorlik, jarohat) olgan, mazkur Nizomning 7-bandi “g” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolar, ularning harbiy xizmatga yaroqlilik toifasi oʻzgarishi yoki oʻzgarmasligidan qatʼi nazar, tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi, bir oylik harbiy yigʻinni oʻtash davrida kasallanganlar esa kasallik ularni harbiy xizmatga yaroqsizlikka olib keladigan holatlarda tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
52. Mazkur Nizomning 7-bandi “g” kichik bandida nazarda tutilgan, HTK tomonidan tibbiy tekshiruv va tibbiy koʻrikdan oʻtkazish natijalari boʻyicha salomatligiga koʻra E va F yaroqlilik toifalari tayinlangan fuqarolarga ekspert hujjatlari rasmiylashtiriladi hamda boshqa tibbiy hujjatlar bilan bir qatorda koʻrib chiqish va tasdiqlash uchun MHTKga yuboriladi.
6-bob. HTM oʻqishga kirayotgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish
53. Harbiy xizmatni oʻtamagan va HTMga oʻqishga kirayotgan nomzodlarni (keyingi oʻrinlarda — nomzodlar) tibbiy koʻrikdan oʻtkazishni tashkil etish:
Mudofaa vazirligi va Milliy gvardiya uchun — tuman (shahar) MIBBning;
DXX uchun — DXX hududiy boshqarmalari harbiy-tibbiyot xizmatlarining zimmasiga yuklanadi.
MIBBning (DXX hududiy boshqarmalari HTKning) yoʻllanmasiga koʻra nomzodlar tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishidan oldin davlat sogʻliqni saqlash tizimi tasarrufidagi davolash-profilaktika muassasalarida (DXX harbiy-tibbiy muassasalarida) majburiy diagnostik tekshiruvlardan oʻtadilar.
Tashxisga aniqlik kiritish maqsadida nomzod MIBB huzuridagi tibbiy komissiyasi (DXX hududiy boshqarmalari HTK) tomonidan ambulator (statsionar) ravishda tibbiy tekshiruvdan oʻtkazish uchun davlat sogʻliqni saqlash tizimi tasarrufidagi davolash-profilaktika muassasalariga yuborilishi mumkin.
54. Nomzodlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
yosh fuqarolar orasidan (DXX HTMga kirayotgan nomzodlardan tashqari) ikki bosqichda: birlamchi — MIBB huzuridagi tibbiy komissiyalar, yakuniy — HTKlar tomonidan barcha majburiy diagnostik tekshiruvlardan oʻtkazilgan holda;
harbiy xizmatchilar tarkibidan (DXX HTMga kirayotgan nomzodlardan tashqari) tegishli vazirlik va idoralar tasarrufidagi HTK tomonidan;
DXX HTM kirayotgan nomzodlar ikki bosqichda: birlamchi — DXX hududiy boshqarmalarning HTK, yakuniy — HTM huzuridagi HTK tomonidan;
Nomzodlarning tibbiy tekshiruv natijalari ekspert hujjatlariga, harbiy xizmatchilar tarkibidagi nomzodlarning tibbiy tekshiruv natijalari esa, shu jumladan, ularning tibbiy kitobchalariga ham qayd etiladi.
55. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy xavfsizlik va mudofaa universitetining Harbiy tibbiyot institutiga oʻqishga tanlab olinayotgan oliy tibbiy taʼlim muassasalari talabalari Mudofaa vazirligiga tegishli harbiy-tibbiy muassasalarida barcha majburiy diagnostik tekshiruvlardan oʻtkazilgandan soʻng HTK tomonidan belgilangan tartibda tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
56. Nomzodni yakuniy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish vaqtida, zarurat tugʻilganda, majburiy diagnostik tekshiruvlardan tashqari HTK raisining yoʻllanmasiga binoan nomzod laborator, rentgenologik va boshqa qoʻshimcha tibbiy tekshiruvlar, hatto, harbiy-tibbiy muassasada statsionar ravishda tekshiruvdan oʻtkazilishi ham mumkin.
Nomzodni oʻqishga kirishga yaroqsizligi toʻgʻrisidagi XTK xulosasi haqqoniy va qatʼiy asoslangan boʻlishi kerak. Salomatligiga koʻra tanlov oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi.
57. Tibbiy koʻrikdan oʻtkazish natijalariga koʻra nomzodlarga nisbatan tibbiy komissiya va HTK tomonidan quyidagi xulosalar qabul qilinadi:
(HTM, fakultet nomi koʻrsatiladi)ga oʻqishga kirishga yaroqli;
keyingi tibbiy koʻrikdan oʻtkazish sharti bilan statsionar (ambulator) ravishda tekshiruvdan oʻtishi lozim;
(HTM, fakultet nomi koʻrsatiladi)ga oʻqishga kirishga yaroqsiz.
58. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy xavfsizlik va mudofaa universitetiga oʻqishga kirayotgan ofitserlar tarkibidagi kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilarning tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishi quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
birlamchi — tegishli vazirlik va idoralar HTK tomonidan;
yakuniy — Mudofaa vazirligi markaziy poliklinikasi HTK tomonidan;
Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy xavfsizlik va mudofaa universitetiga oʻqishga kirayotgan, shuningdek, xorijiy davlatlarning harbiy taʼlim muassasalariga oʻqishga (malaka oshirishga) yuborilayotgan nomzodlarning tibbiyot kitobchalarida soʻnggi uch yil davomida dispanserizatsiya natijalari haqidagi maʼlumot boʻlmasa, ular statsionar ravishda tekshiruv va tibbiy koʻrikdan oʻtkazish uchun Mudofaa vazirligi Markaziy harbiy klinik gospitaliga yuboriladi.
Ofitserlar tarkibidagi kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilarni malaka oshirish fakultetlariga oʻqishga kirish vaqtida tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tegishli vazirlik va idoralar HTKda amalga oshiriladi.
59. Oddiy askar va serjantlar tarkibidagi kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilarni HTM, ofitserlarni tayyorlash va qayta tayyorlash kursiga oʻqishga yoki chet davlatlar HTMga oʻqishga (malaka oshirishga) yuborish vaqtida tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tegishli vazirlik va idoralar HTKda amalga oshiriladi.
60. Yakuniy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish vaqtida salomatligiga koʻra HTMga oʻqishga kirishga yaroqsiz deb topilgan nomzodlarning ekspert va hisobot hujjatlari HTK ishi yakunlanganidan soʻng uch kunlik muddatda MHTKga yuboriladi.
HTMdan kelib tushgan ekspert hujjatlari (kasallik toʻgʻrisida guvohnoma, maʼlumotnomalar, tibbiy koʻrikdan oʻtkazish varaqasi va boshqa tibbiy hujjatlar) MHTKda hisobga olish va tahlil qilish yakunlariga qarab, yilning 1-sentabriga qadar xizmat tekshiruvi oʻtkazish uchun nomzodlarni dastlabki saralashdan oʻtkazgan MIB, HTKga yuboriladi.
MIB (MIBB) boshliqlari va HTK raislari tomonidan oʻtkazilgan xizmat tekshiruvi materiallari yilning 1-noyabriga qadar MHTKga taqdim qilinadi.
61. Oʻzbekiston Respublikasi Harbiy xavfsizlik va mudofaa universitetining Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va harbiy aloqa institutiga tanlab olinayotgan oliy taʼlim muassasalari talabalari Mudofaa vazirligi harbiy-tibbiy muassasalarida barcha majburiy diagnostik tekshiruvlardan oʻtkazilgandan soʻng HTK tomonidan belgilangan tartibda tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
7-bob. Harbiy xizmatchilarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish
62. Harbiy xizmatchilarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish uchun yoʻllanma harbiy qism komandirlari (muassasa boshliqlari), harbiy prokuratura organlari yoki sud tomonidan beriladi.
Tibbiy koʻrikdan oʻtkazish uchun yoʻllanma tegishli komandir (boshliq)ning qaroriga asoslangan holda shtab boshligʻi (lavozimi unga tenglashtirilgan) va undan yuqori lavozimda turgan boshliq hamda kadrlar boʻlinmasi boshligʻi tomonidan imzolanishi mumkin.
Tibbiy koʻrikdan oʻtkazishga yoʻllanayotgan harbiy xizmatchilarning quyidagi hujjatlari HTKga taqdim etiladi:
yoʻllanayotgan shaxsning harbiy unvoni, familiyasi, ismi, sharifi, tugʻilgan yili, egallab turgan lavozimi, qachon, qaysi MIBB tomonidan harbiy xizmatga chaqirilganligi, tibbiy koʻrik oʻtkazishdan koʻzlangan maqsad va dastlabki tashxis koʻrsatilgan yoʻllanma;
shaxsini tasdiqlovchi hujjatning nusxasi;
xizmat va tibbiy tavsifnomalar;
tibbiy kitobcha.
Shikastlanish (yaradorlik, jarohat) olganligi sababli tibbiy koʻrikdan oʻtkazishga yuborilayotgan harbiy xizmatchilarga shikast (yaradorlik, jarohat) olish holati toʻgʻrisidagi maʼlumot berilgan hujjat ham taqdim etiladi.
Tibbiy tekshiruv yoki davolash jarayonida harbiy xizmatchida F yaroqlilik toifasi tayinlashni koʻzda tutadigan kasallik yoki shikastlanish (yaradorlik, jarohat) asoratlari aniqlangan holatlarda harbiy xizmatchi xizmat qilayotgan (oʻqiyotgan) harbiy qism komandiriga (muassasa boshligʻi) xabar berilgan holda, tibbiy koʻrikdan oʻtkazish harbiy-tibbiy muassasa boshligʻining koʻrsatmasiga binoan amalga oshiriladi va bu haqidagi maʼlumot kasallik tarixida qayd etiladi.
63. Harbiy-tibbiy muassasalarda davolanayotgan fuqarolarda (shu jumladan muddatli harbiy xizmatning belgilangan muddatini oʻtab boʻlgan va Qurolli Kuchlar rezerviga boʻshatilayotgan harbiy xizmatchilarda) statsionar davolanishdan soʻng, alohida holatlarda — kasallik yoki shikastlanish (yaradorlik, jarohat) asoratlari boʻyicha aniqlangan tibbiy-ekspert oqibati qayd etilganda HTK tomonidan tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
64. Alohida holatlarda HTK xulosasiga koʻra, harbiy xizmatchilar tashxisga aniqlik kiritish yoki maxsus davolanish uchun davlat sogʻliqni saqlash tizimi tasarrufidagi ixtisoslashtirilgan davolash-profilaktika yoki ilmiy-tadqiqot muassasalariga yuborilishi mumkin. Tibbiy tekshiruvlar (davolanish) yakunlangach, harbiy xizmatchilar HTK tomonidan qayta tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi. Oʻtkazilgan tibbiy tekshiruv (davolanish)ga sarf qilingan toʻlov qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
65. Muddatli harbiy xizmatchilar kontrakt boʻyicha harbiy xizmatga kirish vaqtida birlashmalar komissiyalari tomonidan harbiy-kasbiy saralashdan oʻtkazilgach, HTK tomonidan mazkur Nizomning 104-bandi toʻrtinchi va beshinchi xatboshida qayd etilgan tibbiy hujjatlarni taqdim etmagan holda tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
Harbiy xizmat oʻtash muddatini uzaytirish toʻgʻrisida yangi kontrakt tuzish istagini bildirgan kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilar qism komandirining (muassasa boshligʻi) qaroriga binoan, harbiy xizmatda boʻlishning belgilangan yosh chegarasidan oʻtganlar esa yangi kontrakt tuzish holatlarida majburiy tarzda tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
66. Tibbiy koʻrikdan oʻtish natijalari asosida HTK harbiy xizmatchilarga nisbatan quyidagi xulosalarni chiqaradi:
A — harbiy xizmatga yaroqli;
V — ayrim cheklashlar bilan harbiy xizmatga yaroqli;
S — cheklangan ravishda harbiy xizmatga yaroqli;
D — vaqtincha harbiy xizmatga yaroqsiz;
E — tinchlik davrida harbiy xizmatga yaroqsiz, urush davrida cheklangan ravishda harbiy xizmatga yaroqli;
F — harbiy hisobdan chiqarilgan holda harbiy xizmatga yaroqsiz;
sanatoriy (sanatoriy ixtisosi koʻrsatiladi) sharoitida davolanishi lozim.
Cheklanish bilan yaroqlilik toʻgʻrisida xulosa qabul qilinganda, HTK oʻz xulosasida qaysi turdagi xizmat va ishlarga qarshi koʻrsatmalar mavjudligini yakka tartibda koʻrsatishi mumkin.
67. Harbiy xizmatchini kasalligi tufayli taʼtilga chiqarish yoki xizmat majburiyatlarini bajarishdan ozod qilishga (keyingi oʻrinlarda — ozod qilish) muhtojligi toʻgʻrisidagi xulosa harbiy xizmatga vaqtincha yaroqsizlik koʻzda tutilgan holatlarda beriladi.
Harbiy xizmatchining oʻz xizmat majburiyatlarini bajarishga kirisha olishi mumkin boʻlgan muddat bir oydan kam boʻlmagan holatlarda HTK kasallik tufayli taʼtilga muhtojlik toʻgʻrisida xulosa chiqaradi.
Sudlangan yoki intizomiy harbiy qismda jazoni oʻtayotgan muddatli harbiy xizmatchilarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishda HTK tomonidan ularning kasallik tufayli taʼtilga muhtojligi toʻgʻrisidagi xulosa qabul qilinmaydi. Ularning davolanishi harbiy gospital yoki intizomiy harbiy qism tibbiyot punktida yakunlanishi lozim.
Muddatli harbiy xizmatchilar kasallik taʼtili tugaganidan soʻng majburiy tarzda harbiy xizmatga yaroqlilik toifasini aniqlash uchun tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi, bunda ekspert hujjati va chiqish epikrizida tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladigan manzil (HTK yoki harbiy-tibbiy muassasa) koʻrsatilishi zarur.
68. Kasallik taʼtilining davomiyligini kasallik yoki shikastlanishning (yaradorlik, jarohatning) xususiyati, ogʻirlik darajasi va asoratlariga qarab HTK belgilaydi. Harbiy xizmatchiga kasallik taʼtili 30 sutkadan 60 sutkagacha boʻlgan muddatga beriladi.
Muddatli harbiy xizmatchilarga kasallik taʼtili alohida holatlarda 60 sutkadan koʻp boʻlmagan muddatga uzaytirilishi mumkin.
Kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchiga kasallik tufayli beriladigan taʼtil har safar 30 sutkadan koʻp boʻlmagan muddatga uzaytirilishi mumkin. Kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchining uzluksiz davolanish vaqti, kasallik tufayli beriladigan taʼtil muddatini qoʻshib hisoblaganda, toʻrt oydan oshmasligi lozim (sil kasalligiga chalinganlar uchun — oʻn ikki oy). Zarurat tugʻilganda, davolanish muddati qonun hujjatlariga muvofiq uzaytirilishi mumkin. Davolanish va kasallik taʼtilining belgilangan eng koʻp muddatlari oʻtganidan soʻng kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilar harbiy xizmatga yaroqliligini aniqlash uchun tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
Harbiy xizmatchi-ayollarga HTK xulosasi asosida qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarga homiladorlik va tugʻuruq boʻyicha taʼtillar beriladi.
Kasallik tufayli taʼtilga muhtoj boʻlgan HTM kursantlarini (tinglovchilarini) oʻquv jarayoni uzluksizligini taʼminlash maqsadida HTK taʼtil oʻrniga oʻquv mashgʻulotlariga qatnashish sharti bilan taʼtilning koʻzda tutilgan muddatida xizmat majburiyatlarini bajarishdan ozod qilish huquqiga ega.
Harbiy xizmatchilarni harbiy xizmatdan boʻshatish vaqtida kasalligi tufayli xizmat majburiyatlarini bajarishdan ozod qilish yoki taʼtilga muhtojlik toʻgʻrisidagi xulosalar chiqarilmaydi (mazkur Nizomning 72-bandida koʻzda tutilgan holatlar bundan mustasno).
Harbiy xizmatchining harbiy xizmat majburiyatlarini bajarish imkoniyati tiklanmasligi yuzasidan shubhaga oʻrin qoldirmaydigan asoslar mavjud boʻlgan holatlarda, HTKning harbiy xizmatga vaqtincha yaroqsizlik toʻgʻrisidagi xulosasi chiqarilmaydi, aksincha xizmatchining harbiy xizmatga yaroqlilik toifasi toʻgʻrisidagi masala hal etiladi.
69. Mazkur Nizomning 67-bandi ikkinchi xatboshisida nazarda tutilmagan holatlarda, HTK harbiy xizmatchining 7 sutkadan 15 sutkagacha boʻlgan muddatga xizmat majburiyatlarini bajarishdan ozod qilishga muhtojligi toʻgʻrisida xulosa chiqaradi.
HTK harbiy xizmatchining xizmat majburiyatlarini bajarishdan ozod qilishga muhtojligi toʻgʻrisida takroriy xulosa chiqarilishi mumkin, lekin ozod qilishning umumiy muddati 30 sutkadan oshmasligi lozim.
70. Sogʻligʻining holati boʻyicha harbiy xizmatga notoʻgʻri chaqirilgan muddatli harbiy xizmatchilarni (kasallik yoki shikastlanish (yaradorlik, jarohat) oqibatlarining sababi Qurolli Kuchlardagi xizmat bilan bogʻliq boʻlmaganda) tibbiy koʻrikdan oʻtkazish statsionar tekshiruvdan soʻng HTKlar tomonidan Sogʻliqni saqlash vazirligining markaziy apparati yoki uning hududiy boshqarmalari (organlari) shifokor-mutaxassislari bilan hamkorlikda oʻtkaziladi. Hamkorlikda oʻtkazilgan tibbiy koʻrik maʼlumotlari kasallik tarixiga, harbiy xizmatchining tibbiy kitobchasiga qayd etiladi, mutaxassis-shifokorlarning shaxsiy imzosi va muhri bilan tasdiqlanadi, ekspert hujjatlarida (kasallik toʻgʻrisidagi guvohnoma, maʼlumotnoma, tibbiy koʻrikdan oʻtkazish varaqasi va boshqa tibbiyotga oid hujjatlarda) koʻrsatib oʻtiladi.
HTKning harbiy xizmatga yaroqsizlik toʻgʻrisidagi xulosasi MHTK tomonidan tasdiqlanganidan soʻng ular qonun hujjatlariga muvofiq haqiqiy harbiy xizmatdan boʻshatiladilar.
71. Salomatligiga koʻra harbiy xizmatga notoʻgʻri chaqirilgan va Qurolli Kuchlar safidan qaytarilgan muddatli harbiy xizmatchilar qoʻshimcha tibbiy tekshiruv va takroriy tibbiy koʻrikdan oʻtkazilmaydi.
Salomatligiga koʻra harbiy xizmatga notoʻgʻri chaqirilgan muddatli harbiy xizmatchini Qurolli Kuchlardan boʻshatishning har bir holati boʻyicha Sogʻliqni saqlash vazirligi hududiy organlari tomonidan MIB bilan hamkorlikda batafsil xizmat tekshiruvi oʻtkazilib, mazkur Nizomning 7-bandi “b” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy tekshiruv va tibbiy koʻrikdan oʻtkazish ishlarining sifatini yaxshilash boʻyicha chora-tadbirlar amalga oshiriladi. Xizmat tekshiruvi natijalariga koʻra xatoliklarga yoʻl qoʻygan mutaxassis-shifokorlar va Sogʻliqni saqlash vazirligi hududiy organlari rahbarlariga nisbatan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda choralar koʻriladi.
Xizmat tekshiruvi hujjatlarining nusxalari joriy yilning 1-iyuniga qadar MHTK va Sogʻliqni saqlash vazirligining Oʻsmirlar va chaqiriluvchi yoshlarga tibbiy yordamni tashkil etish markaziga taqdim etiladi.
Muddatli harbiy xizmatchini salomatligiga koʻra Qurolli Kuchlardan boʻshatishning har bir holati toʻgʻrisida (sababiy bogʻliqligidan qatʼi nazar) MIB boshliqlari tomonidan Sogʻliqni saqlash vazirligi hududiy organlari rahbarlari yozma ravishda xabardor qilinadi.
72. Agar kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchiga F yaroqlilik toifasi tayinlangan boʻlsa hamda u harbiy xizmatdan boʻshash toʻgʻrisidagi hujjatlarni rasmiylashtirish davrida salomatligiga koʻra harbiy xizmat majburiyatlarini bajara olmasa, HTK harbiy xizmatga yaroqsizlik haqidagi xulosa bilan birgalikda harbiy xizmatdan boʻshatish hujjatlarini rasmiylashtirish uchun zarur boʻlgan, biroq 30 sutkadan ortiq boʻlmagan muddatga xizmat majburiyatlarini bajarishdan ozod qilishga muhtojligi toʻgʻrisida qoʻshimcha xulosa chiqaradi.
Agar tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsda alohida olganda yuzaga chiqish darajasi boʻyicha fuqarolar sogʻligʻi holatiga nisbatan qoʻyiladigan talablarda koʻzda tutilgan cheklanish darajasiga yetmagan, ammo birgalikda D, E yoki F toifalar boʻyicha yaroqsizlikni keltirib chiqaradigan bir nechta kasallik aniqlangan boʻlsa, komissiya yuqorida koʻrsatilgan xulosalardan birini chiqaradi. Bunda yakka holda baholash paytida kasalliklarning oʻzaro aloqadorligi va ularning xizmat majburiyatlarini bajarishga taʼsiri, kasallikni oldindan taxmin qilish, tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsning yoshi, umumiy xizmat muddati va boshqa mezonlarni hisobga olish zarur.
Agar tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsda fuqaro sogʻligʻining holatiga nisbatan qoʻyiladigan talablarda nazarda tutilmagan kasallik aniqlangan boʻlsa, HTK fuqaro sogʻligʻining holatiga nisbatan qoʻyiladigan mavjud talablar, patologik jarayonga, organizmning zararlangan aʼzosi yoki tizimiga eng oʻxshash holatlar asosida xulosa chiqaradi.
73. Kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishda ularning harbiy xizmatga yaroqlilik toifasini yakka tartibda baholash usuli har bir holatda qoʻllanilishi lozim. HTK ularning harbiy mutaxassisligi, tayyorgarligi, ish tajribasi, maʼlumoti, yoshi, amalda mehnatga layoqatliligi, harbiy qism qoʻmondonligi va shifokorining fikrlari, tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsning yoʻnaltirilishi va uning sogʻligʻi holatiga eng koʻp muvofiq keladigan ishda foydalanishni inobatga oladi.
74. HTK tomonidan S yaroqlilik toifasi tayinlangan, harbiy xizmatda boʻlishning belgilangan yosh chegarasiga yetmagan kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilar sogʻligʻining holati, tayyorgarligi va xizmat tajribasini inobatga olgan holda ular bajara oladigan boshqa lavozimlarga oʻtkazilishi mumkin.
Harbiy xizmatchiga HTK tomonidan E yoki F yaroqlilik toifalari tayinlanib, tegishli MHTKda tasdiqlangan ekspert hujjatlari kelib tushgandan soʻng harbiy qism komandiri (muassasa boshligʻi) qonun hujjatlarida belgilangan tartibda va muddatda uni Qurolli Kuchlar safidan boʻshatish toʻgʻrisidagi hujjatlarni rasmiylashtiradi.
75. Boʻyi 190 sm va undan baland boʻlgan muddatli harbiy xizmatchilar, HTM kursantlariga nisbatan tegishli alomatlarga qarab HTK tomonidan uch oydan koʻp boʻlmagan muddatga belgilangan oziq-ovqat meʼyorining teng yarmi miqdoridagi qoʻshimcha ovqat bilan taʼminlash toʻgʻrisida xulosa chiqariladi.
Qoʻshimcha ovqat bilan taʼminlash muddatini uzaytirish zaruriyati tugʻilganda takroriy xulosa chiqariladi.
Ushbu xulosaning chiqarilishiga sabab boʻluvchi holatlar: kayfiyatni yomonlashishiga oid shikoyatlar, ochlik hissi, ovqatlanishdan soʻng toʻyish hissining yoʻqligi, shuningdek, harbiy xizmatchi vaznining salbiy tomonga oʻzgarishi.
76. Oʻzbekiston Respublikasini himoya qilish, harbiy xizmat majburiyatlarini bajarish, favqulodda vaziyatlar sharoitida vazifalarni bajarish, qoʻshinlar ishtirokidagi maxsus harakatlar (operatsiyalar) yoki boshqa jangovar harakatlarni oʻtkazish vaqtida kasallik orttirgan yoki shikastlanish (yaradorlik, jarohat) olgan harbiy xizmatchilarni, shuningdek, jangovar harakatlar olib borilgan xorijiy davlatlarda harbiy xizmatni oʻtash davrida, chet elda razvedka va kontrrazvedka ishlarini olib borgan davrida kasallangan harbiy xizmatchilar, muddatidan qatʼi nazar, statsionar ravishda davolangandan soʻng baʼzi hollarda kasallik yoki shikastlanish (yaradorlik, jarohat) asorati boʻyicha tibbiy-ekspert oqibati qayd etilganda tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
77. Harbiy yigʻinlarni oʻtash davrida shikastlanish (yaradorlik va jarohat) olgan fuqarolar, harbiy xizmatga yaroqlilik toifasining oʻzgarish yoki oʻzgarmasligidan qatʼi nazar, harbiy yigʻinlarni oʻtash davrida kasallik orttirgan fuqarolar esa kasallik ularning harbiy xizmatga yaroqlilik toifasi oʻzgarishiga sabab boʻlganda yoki uni harbiy xizmatga yaroqsizlikka (shu jumladan vaqtinchalik) olib kelganda tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
78. Kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchi yoki uning oila aʼzolari davolanishni davom ettirish uchun bir davolash-profilaktika (harbiy-tibbiy) muassasasidan boshqasiga oʻtkazilishga muhtoj boʻlsa, shuningdek, harbiy xizmatning umumiy davomiyligi yigirma yil va undan ortiq boʻlgan, harbiy xizmatdan boʻshatilgan ofitserlar statsionar davolanishga yoki sanatoriy-kurort muassasalarida davolanishga (bir yilda bir marta) muhtoj boʻlib, ularning davolanish manziliga borish va qaytishda temir yoʻl, havo, suv va avtomobil (taksidan tashqari) transportidan foydalanish zarurati tugʻilsa, HTK ularni koʻchirishga va transportdan foydalanishga muhtojligi toʻgʻrisida xulosa chiqaradi. Koʻrsatib oʻtilgan ofitserlar harbiy xizmatining umumiy davomiyligi yigirma besh yil va undan ortiq boʻlgan taqdirda, HTK ularning oila aʼzolariga ham koʻchirishga va transportdan foydalanishga muhtojligi toʻgʻrisida xulosa chiqaradi.
79. Harbiy xizmatning umumiy davomiyligi yigirma yil va undan ortiq boʻlgan, harbiy xizmatdan boʻshatilgan ofitserlar, shuningdek, harbiy xizmatda boʻlishning umumiy davomiyligi yigirma besh yil va undan ortiq boʻlgan ofitserlarning oila aʼzolari davolanish uchun davlat sogʻliqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalariga (shu jumladan, idoraviy, harbiy-tibbiy yoki sanatoriy-kurort muassasalariga) borayotganda, bundan tashqari, kasalligi sababli taʼtilga, harbiy xizmatdan boʻshatilgandan soʻng tanlangan yashash joyiga borayotganda harbiy xizmatchilar kuzatib boruvchiga muhtoj boʻlsa, HTK kuzatib boruvchilarga muhtojlik toʻgʻrisida, ularning sonini koʻrsatgan holda, xulosa chiqaradi.
Tibbiy koʻrikdan oʻtuvchining salomatligi, uning tibbiy yordam va oʻzgalar koʻmagiga muhtojlik holatiga qarab, HTK tibbiy koʻrikdan oʻtuvchi va uni kuzatib boruvchi shaxslarning tegishli vazirlik va idoralar tomonidan harbiy tashuvchi hujjatlar taqdim etilgan holda havo yoki temir yoʻl transportida yurishga muhtojligi haqida xulosa chiqarishi mumkin.
Izolyatsiyaga muhtoj bemorga nisbatan HTK u va bemorni kuzatib boruvchi shaxslarning belgilangan manzilgacha temir yoʻl transportining alohida kupesida ketishlari lozimligi haqida xulosa chiqaradi.
80. Sogʻligʻi tufayli mamlakatning alohida hududlarida harbiy xizmatni oʻtashga (yashashga) yaroqliligini aniqlash uchun kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilar va ularning oila aʼzolarini tibbiy koʻrikdan oʻtkazish harbiy xizmatchilarning ogʻir iqlim sharoitlarida harbiy xizmatni oʻtashi va uning oila aʼzolari yashashiga qarshi tegishli vazirlik va idoralar tomonidan belgilangan tibbiy koʻrsatmalar inobatga olingan holda amalga oshiriladi.
81. Harbiy xizmatchilar idoraviy tibbiy taʼminot xizmati tomonidan dispanserizatsiya qilinadi. Dispanserizatsiyani tashkillashtirish va oʻtkazish tartibi tegishli vazirlik va idoralar tomonidan belgilanadi.
Dispanserizatsiya davrida harbiy xizmatchilarda harbiy xizmatni oʻtashga monelik qiladigan shikastlanish (yaradorlik, jarohat) asoratlari yoki kasalliklar aniqlansa, ular statsionar tekshiruvdan oʻtish va davolanish uchun harbiy-tibbiy muassasalarga yuboriladi va keyin harbiy xizmatga yaroqlilik toifasini aniqlash uchun HTK tomonidan tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
82. Mazkur Nizomning 7-bandi “t” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish paytida ularda kasallik, shikastlanish (yaradorlik, jarohat) oqibatlari mavjud boʻlganida tibbiy komissiya yoki HTK mamlakatning tibbiy koʻrikdan oʻtkazilayotgan shaxs yuborilayotgan geografik iqlim sharoitlarida patologik jarayonning rivojlanishini oldindan inobatga olgan holda xulosa chiqaradi.
Mazkur shaxslarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishni tashkil etish va amalga oshirish, tibbiy komissiyalar va HTK xulosalarining bayon etilishi, shuningdek, ekspert hujjatlarini rasmiylashtirish tartibi tegishli vazirlik va idoralar tomonidan belgilanadi.
8-bob. HDQ va ularga tenglashtirilgan harbiy qismlarga xizmatga tanlanayotgan va ularda xizmatni oʻtayotgan harbiy xizmatchilarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish
83. Fuqarolarni HDQ va ularga tenglashtirilgan harbiy qismlardagi xizmatga yaroqliligini aniqlash uchun tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tegishli vazirlik va idoralar tasarrufidagi HTK tomonidan amalga oshiriladi.
Tibbiy koʻrikdan oʻtkazilayotgan shaxslar majburiy diagnostik tekshiruvlarga qoʻshimcha ravishda organizmning ogʻir jismoniy zoʻriqishlar va past atmosfera bosimidagi faoliyatga moslashuvini aniqlash tekshiruvlaridan oʻtadi.
84. HTK HDQ va ularga tenglashtirilgan harbiy qismlarga xizmatga tanlanayotgan fuqarolar va ularda xizmatni oʻtayotgan harbiy xizmatchilarga nisbatan quyidagi mazmundagi xulosalar chiqariladi:
HDQ va ularga tenglashtirilgan harbiy qismlardagi xizmatga yaroqli;
ayrim cheklanishlar bilan harbiy xizmatga yaroqli;
HDQ va ularga tenglashtirilgan harbiy qismlardagi xizmatga yaroqsiz;
cheklangan ravishda harbiy xizmatga yaroqli;
tinchlik davrida harbiy xizmatga yaroqsiz, urush davrida cheklangan ravishda harbiy xizmatga yaroqli;
harbiy hisobdan chiqarilgan holda harbiy xizmatga yaroqsiz;
HDQ va ularga tenglashtirilgan harbiy qismlardagi xizmatga yaroqli. 6 — 12 oydan (muddat koʻrsatilsin) soʻng qayta tibbiy koʻrikdan oʻtkazish sharti bilan parashut bilan sakrashga vaqtincha yaroqsiz.
statsionar (ambulator) ravishda tekshiruvdan oʻtkazilib, soʻngra tibbiy koʻrikdan oʻtishi lozim.
Maxsus boʻlinmalarda (harbiy qismlar) xizmat qilish uchun saralab olinayotgan fuqarolarni, bunday boʻlinmalarda (harbiy qismlar) xizmat qilayotgan harbiy xizmatchilarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishda HTK oʻz xulosasida tekshiriluvchi qaysi boʻlinmada xizmat qilishi mumkinligini koʻrsatishga haqli.
85. HDQ va unga tenglashtirilgan qismlarda harbiy xizmatni oʻtayotgan harbiy xizmatchilarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish vaqtida ularda parashut bilan sakrashga monelik qiladigan kasalliklar yoki shikastlanish (yaradorlik, jarohat) asoratlari aniqlanganda HTK keyinchalik tibbiy koʻrikdan oʻtkazish sharti bilan mazkur harbiy xizmatchilarning parashut bilan sakrashga vaqtincha yaroqsizligi (muddati koʻrsatilgan holda) toʻgʻrisida xulosa chiqaradi. HTK tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsning parashut bilan sakrashga yaroqlilik toifasi toʻgʻrisidagi xulosa chiqarishda Mudofaa vazirligi tomonidan tasdiqlangan Qurolli Kuchlar aviatsiyasining uchuvchilar tarkibini tibbiy koʻrikdan oʻtkazish toʻgʻrisidagi Nizom talablariga tayanadi.
Takroriy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish vaqtida HTK parashut bilan sakrashga yaroqlilik toʻgʻrisidagi xulosa chiqarishda HDK va unga tenglashtirilgan harbiy qismlardagi xizmatga yaroqlilik masalasini ham koʻrib chiqadi.
9-bob. Harbiy mehnatning sogʻliq uchun xavfli va oʻta ogʻir sharoiti bilan bogʻliq mutaxassisligi boʻyicha ishga tayinlanayotgan (qabul qilinayotgan) va ishlayotgan harbiy xizmatchilar, ishchi va xizmatchilarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish
86. Mazkur Nizomning 7-bandi “s” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish harbiy qism tibbiyot xizmati boshligʻi hamda qoʻmondonlik vakili ishtirok etishi sharti bilan tegishli vazirlik va idoralar tasarrufidagi HTK tomonidan amalga oshiriladi.
87. Harbiy mehnatning sogʻliq uchun xavfli va oʻta ogʻir sharoiti bilan bogʻliq lavozimlar va harbiy hisob mutaxassisliklari roʻyxati tegishli vazirlik va idoralar tomonidan belgilanadi.
88. Mazkur Nizomning 7-bandi “s” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarni dastlabki tibbiy koʻrikdan oʻtkazmasdan ishga tayinlash taqiqlanadi.
89. Harbiy qism qoʻmondonligi mazkur Nizomning 7-bandi “s” kichik bandida nazarda tutilgan, tibbiy koʻrikdan oʻtkazish lozim boʻlgan fuqarolar roʻyxatini tibbiy koʻrikdan oʻtkazish maqsadi, ish stajining davomiyligi, dozimetrik nazoratning shaxsiy vositalaridan olingan maʼlumotlarni koʻrsatgan holda HTKga avvaldan taqdim etadi. Tibbiy koʻrikdan oldin qoʻmondonlik vakili HTK aʼzolarini tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxslarning ish sharoitlari bilan tanishtiradi, harbiy qism tibbiyot xizmati boshligʻi esa HTK aʼzolariga ularning komissiyalararo davrdagi salomatligiga oid tibbiy kuzatuv natijalari haqida axborot beradi.
Mazkur Nizomning 7-bandi “s” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tibbiy koʻrsatmalarga qarab, lekin bir yilda kamida bir marta amalga oshiriladi.
Mazkur Nizomning 7-bandi “s” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolar tibbiy koʻriklar oraligʻida qonun hujjatlarida belgilangan hollarda tibbiy koʻrikka chaqiriladi.
90. Mazkur Nizomning 7-bandi “s” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarning tibbiy koʻrikdan oʻtkazishga oʻz vaqtida yuborilishiga harbiy qism komandiri (muassasa boshligʻi) va tibbiyot xizmati boshligʻi javobgardir.
91. Mazkur Nizomning 7-bandi “s” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolar turli sabablarga koʻra (taʼtil, xizmat safari, kasallik va boshqa sabablar) oʻz vaqtida tibbiy koʻrikdan oʻtmagan taqdirda, harbiy mehnatning sogʻliq uchun xavfli va oʻta ogʻir sharoitlari bilan bogʻliq mutaxassisligi boʻyicha ishga qoʻyilmaydi.
92. Mazkur Nizomning 7-bandi “s” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarga nisbatan tibbiy komissiyalar va HTK quyidagi xulosalarni chiqaradi:
(tibbiy koʻrikdan oʻtkazilayotgan shaxsga qaysi turdagi ishlar ruxsat berilganligi koʻrsatiladi) ishga yaroqli;
keyinchalik tibbiy koʻrikdan oʻtkazish sharti bilan statsionar (ambulator) ravishda tekshiruvdan oʻtishi lozim;
olti — oʻn ikki oydan keyin (muddati koʻrsatiladi) tibbiy koʻrikdan oʻtkazish sharti bilan (tibbiy koʻrikdan oʻtkazilayotgan shaxs qaysi turdagi ishlarga ruxsat berilmaganligini koʻrsatiladi) ishga vaqtincha yaroqsiz;
(tibbiy koʻrikdan oʻtkazilayotgan shaxsga qaysi turdagi ishlar ruxsat berilmaganligi koʻrsatiladi) ishga yaroqsiz. Harbiy xizmatga yaroqli (yaroqsiz) (harbiy xizmatga yaroqlilik toifasi koʻrsatiladi).
93. Mazkur Nizomning 7-bandi “s” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolar sogʻligidan shikoyat qilgan, sogʻligʻi holati sababli ishdan vaqtincha chetlatilgan va kasallik tufayli taʼtildan qaytib kelgan, boshdan kechirgan kasallik yoki olgan shikastlanishlariga (yaradorlik, jarohatlariga) koʻra harbiy mehnatning sogʻliq uchun xavfli va oʻta ogʻir sharoiti bilan bogʻliq mutaxassisligi boʻyicha ishlashga yaroqsiz deb topilishi mumkin boʻlganligida, ushbu shaxslar navbatdan tashqari tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishi lozim.
94. Olti — oʻn ikki oydan keyin tibbiy koʻrikdan oʻtkazish sharti bilan harbiy mehnatning sogʻliq uchun xavfli va oʻta ogʻir sharoiti bilan bogʻliq mutaxassisligi boʻyicha ishlashga avval vaqtincha yaroqsiz deb topilgan shaxslar statsionar ravishda tibbiy tekshiruvdan oʻtish va tibbiy koʻrikdan oʻtkazish uchun yuboriladi (homiladorlik tufayli taʼtil berilgan ayollar bundan mustasno).
95. Mazkur Nizomning 7-bandi “s” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolar harbiy mehnatning zararli va salbiy omillari bilan zararlanganligi gumon qilinib, statsionar tibbiy tekshiruvdan va tibbiy koʻrikdan oʻtkazish uchun harbiy-tibbiy muassasalarga yoʻllanayotganda mehnat sharoiti va mutaxassis ish joyining sanitar-gigiyenik tavsifnomasi toʻgʻrisidagi maʼlumot aks etgan hujjat taqdim etiladi.
Mazkur Nizomning 7-bandi “s” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolar statsionar tibbiy tekshiruvdan oʻtkazilgandan soʻng kasbiy kasalligi tufayli harbiy mehnatning sogʻliq uchun xavfli va oʻta ogʻir sharoiti bilan bogʻliq mutaxassisligi boʻyicha ishlashga yaroqsiz deb topilishi (vaqtincha yoki doimiy) taxmin qilingan holatlarda, MHTK raisining koʻrsatmasiga binoan HTK ishida qatnashish uchun tegishli vazirlik va idoralarning sanitariya-epidemiologiya xizmati tibbiy mutaxassislari jalb etiladi.
96. Harbiy mehnatning sogʻliq uchun xavfli va oʻta ogʻir sharoiti bilan bogʻliq boʻlgan mutaxassisligi boʻyicha ishlashga tayinlanayotgan va ishlayotgan, mazkur Nizomning 7-bandi “s” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolar tibbiy koʻrikdan oʻtkazish vaqtida ularning oʻz shikoyatlari va bu shikoyatlarning tavsifi, texnika xavfsizligi va sanitariya qoidalarining buzilish holatlari, boshidan oʻtkazgan zaharlanish holatlari yoki yuqumli kasalliklar, dozimetriya nazoratining shaxsiy vositalaridan olingan maʼlumotlari, kasbiy anamnez maʼlumotlari, tibbiy tekshirish va davolash natijalari, harbiy mehnatning zararli hamda salbiy omillari bilan oʻtkir va surunkali shikastlanish holatlarida esa komissiyalararo davrda tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxslar salomatligining tibbiy kuzatuvi natijalari, tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsning harbiy mutaxassislik boʻyicha xizmatga yaroqliligi toʻgʻrisida harbiy qism tibbiyot xizmati boshligʻining fikri inobatga olinadi.
97. Harbiy mehnatning sogʻliq uchun xavfli va oʻta ogʻir sharoiti bilan bogʻliq mutaxassisligi boʻyicha ishlashga yaroqlilikni yakka tartibda baholash vaqtida HTKning ishga yaroqlilik toʻgʻrisidagi xulosasi patologik jarayonning kompensatsiya darajasi, harbiy mutaxassislik, umumiy va kasbiy mehnat staji, tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsning amaliy mehnat qobiliyati va yoʻnalishi, qoʻmondonlik va harbiy qism tibbiy xizmati boshligʻining fikri hisobga olingan holda chiqariladi.
98. Alohida olganda harbiy mehnatning sogʻliq uchun xavfli va oʻta ogʻir sharoiti bilan bogʻliq mutaxassisligi boʻyicha ishlashga monelik qilmaydigan bir nechta kasalliklar mavjud boʻlgan taqdirda, HTK ishga yaroqlilik yoki yaroqsizlik toʻgʻrisidagi xulosani kasalliklar tavsifi va funksional buzilishlarning ifodalanganlik darajasini hisobga olib, qatʼiy ravishda yakka tartibda chiqaradi.
99. Oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslar hamda homiladorligi aniqlangan ayollar harbiy mehnatning sogʻliq uchun xavfli va oʻta ogʻir sharoiti bilan bogʻliq mutaxassisligi boʻyicha ishlashga yoʻl qoʻyilmaydi. Ayollar emizish davrida harbiy mehnatning sogʻliq uchun xavfli va oʻta ogʻir sharoiti bilan bogʻliq boʻlgan mutaxassisligi boʻyicha ishlashga yoʻl qoʻyilmaydi.
100. Harbiy mehnatning sogʻliq uchun xavfli va oʻta ogʻir sharoiti bilan bogʻliq mutaxassisligi boʻyicha ishga tayinlanayotgan (qabul qilinayotgan) hamda ishlayotgan, mazkur Nizomning 7-bandi “s” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarda oʻtkaziladigan tibbiy tekshiruvlar hajmi, shuningdek, harbiy mehnatning koʻrsatib oʻtilgan zararli va salbiy omillarining taʼsiri ostida ishlayotganlar oʻrtasida oʻtkaziladigan davolash-profilaktika tadbirlari tegishli vazirlik va idoralar tomonidan belgilanadi.
101. Harbiy mehnatning sogʻliq uchun xavfli va oʻta ogʻir sharoiti bilan bogʻliq mutaxassisligi boʻyicha ishlayotgan hamda kasb kasalligi, shikastlanish (yaradorlik, jarohat) asoratlari mavjud boʻlgan ishchi va xizmatchilar kasbiy mehnatga layoqatligini yoʻqotish darajasini aniqlash maqsadida qonun hujjatlari bilan oʻrnatilgan tartibda tibbiy koʻrikdan oʻtkazish uchun tibbiy-mehnat ekspertiza komissiyasiga (keyingi oʻrinlarda — TME) yuboriladilar.
10-bob. Harbiy xizmatga majburlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish
102. Harbiy xizmatga majburlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish MIBB boshligʻining, Milliy gvardiya, ETRM, IIV, FVV, PXDX va DXX harbiy qism komandirlari (boʻlinma rahbarlari) farmoyishiga (alohida holatlarda MHTK raisining qaroriga) binoan quyidagi maqsadlarda oʻtkaziladi:
muddatli harbiy va muqobil xizmatga chaqirishda;
kontrakt boʻyicha harbiy xizmatga kirishda;
oʻquv, tekshiruv va maxsus yigʻinlarga chaqirishda;
harbiy xizmatga majburlarning sogʻligʻiga oid shikoyatlari yoki ular sogʻligʻidagi oʻzgarishlar haqidagi boshqa maʼlumotlar (davolash-profilaktika muassasalari, Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasi boʻlimlari va boshqalardan kelgan xabarlar yoki hujjatlar) mavjud boʻlganda;
hisobga olish maqsadlarida.
103. Rezervga olingan harbiy xizmatga majburlar harbiy yigʻinlarga jalb etish yilida va yigʻinlar boshlanishidan koʻpi bilan 2 oy avval MIBB huzuridagi tibbiy komissiyalar tomonidan majburiy ravishda tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
104. Kontrakt boʻyicha harbiy xizmatga kirayotgan harbiy xizmatga majburlarni tibbiy tekshiruvdan oʻtkazishni tashkil etish boʻyicha javobgarlik tegishli vazirlik va idoralar tasarrufidagi HTK zimmasiga yuklanadi.
Kontrakt boʻyicha harbiy xizmatga kirayotgan harbiy xizmatga majburlar tibbiy koʻrikdan oʻtkazish boshlangunga qadar HTKga quyidagi hujjatlarni taqdim etadilar:
shaxsini tasdiqlovchi hujjat maʼlumotlari (pasport yoki identifikatsiyalovchi ID-karta, harbiy guvohnoma);
ruhiy-asab, teri-tanosil kasalliklari va narkologik dispanserlar, ftiziatriya va pulmonologiya (silga qarshi despanserlar) hamda OITSga qarshi kurashish markazlari, shuningdek Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining hududiy boshqarmalaridan maʼlumotnomalar;
ambulator ravishda davolangan bemorning tibbiy varaqasidagi oxirgi besh yil davomida olib borilgan qaydlardan koʻchirma.
majburiy diagnostik tekshiruv natijalari.
Majburiy diagnostik tekshiruvlar MIBBning (DXX hududiy boshqarmalari HTKning) yoʻllanmasiga asosan Mudofaa vazirligi harbiy-tibbiy muassasalarida (DXX harbiy-tibbiy muassasalarida) oʻtkaziladi.
105. Kontrakt boʻyicha harbiy xizmatga chaqirilayotgan harbiy xizmatga majburlarga nisbatdan HTK tomonidan chiqariladigan xulosalar mazkur Nizomning 7-bandi “b” kichik bandida nazarda tutilgan fuqarolarga chiqariladigan xulosalar bilan bir xil boʻladi.
106. Harbiy xizmatga yaroqlilik toifasi yakka tartibda aniqlanishi koʻzda tutilgan kasalliklar, shikastlanish (yaradorlik, jarohat) oqibatlari mavjud boʻlgan shaxslarga nisbatdan tibbiy komissiya va HTK tomonidan harbiy xizmatga yaroqlilik toʻgʻrisida xulosa harbiy xizmatga yaroqlilikni eng yuqori darajada cheklash asosida chiqaradi.
Kontrakt boʻyicha harbiy xizmatga kirayotgan harbiy xizmatga majburlarga chiqarilgan HTK xulosalari qatʼiy ravishda MHTK da koʻrib chiqilishi va asoslanishi lozim.
Kontrakt boʻyicha harbiy xizmatga kirayotgan harbiy xizmatga majburlarga harbiy xizmatga vaqtincha yaroqsizlik koʻzda tutilgan xulosa berishda HTK davolash-sogʻlomlashtirish muolajalari oʻtkazilishi uchun zarur muddatga xizmatga chaqirilish muddatini kechiktirish taqdim qilinganligi toʻgʻrisida qoʻshimcha xulosa chiqaradi.
107. Rezervdagi harbiy xizmatga majbur shaxsni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish uchun yoʻllashda MIBB uning qachon va nima sababdan rezervga boʻshatilganligini koʻrsatib oʻtadi. Salomatligiga koʻra harbiy xizmatdan boʻshatilganlarga harbiy xizmatga majbur shaxs xizmatdan boʻshatilishiga asos boʻlgan ekspert hujjati, shuningdek, uning shaxsiy yigʻma jildini HTKga taqdim etilishi shart. Rezervdagi harbiy xizmatga majbur shaxs ushbu hujjatlari bilan birga MHTKga yuboriladi va uning xulosasiga binoan qayta tibbiy koʻrikdan oʻtkazishning maqsadga muvofiqligi, tibbiy tekshiruv va tibbiy koʻrikdan oʻtkazish turi belgilanadi. HTK tomonidan harbiy xizmatga yaroqlilik toʻgʻrisida, shu jumladan, cheklovlar bilan xulosa chiqarilganda, ekspert va tibbiy hujjatlar hamda xizmatdan boʻshatilgandan soʻng oʻtkazilgan tibbiy nazorat natijalari va ish joyidan tavsifnomalar bilan birga MHTKga koʻrib chiqish uchun yuboriladi.
Xizmat vazifasiga noloyiq topilgan yoki sud hukmi qonuniy kuchga kirganligi tufayli harbiy xizmatdan boʻshatilgan kontrakt boʻyicha harbiy xizmatchilar boʻshatilish davrida harbiy xizmatga yaroqliligini aniqlash boʻyicha tibbiy koʻrikdan oʻtkazilmaydilar (harbiy xizmatdan boʻshatilgandan keyin aniqlangan va xizmat davrida tashxisi qoʻyilmagan endogen ruhiy kasallikka chalingan, boʻshatilishining sababi ushbu kasallik oqibatidagi xatti-harakatlar tufayli boʻlgan shaxslar bundan mustasno).
108. Safarbarlik eʼlon qilinganda, shuningdek, favqulodda vaziyatlarda yoki Oʻzbekiston Respublikasiga qarshi qurolli tajovuz roʻy berganda aholini himoya qilish uchun jalb qilinadigan rezerv va zaxiradagi harbiy xizmatga majburlar navbatdan tashqari tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishi mumkin.
109. Harbiy xizmatga majbur shaxs kasallik tashxisini aniqlash uchun davlat sogʻliqni saqlash tizimi tasarrufidagi davolash-profilaktika muassasalarida ambulator yoki statsionar ravishda tibbiy tekshiruvdan oʻtishga yuborilishi mumkin.
110. Harbiy xizmatga majburlar rezerv toifasi, harbiy-hisob mutaxassisligi va xizmatdagi maqsadlariga koʻra MIBB huzuridagi tibbiy komissiyalar tomonidan takroriy tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
Tibbiy komissiyalar yoki HTK tomonidan E yaroqlilik toifasi tayinlangan va harbiy xizmatga majburlar roʻyxatiga oʻtkazilgan shaxslar 27 yoshga toʻlgunlariga qadar har 3 yilda bir marta takroriy tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.
Tegishli vazirlik va idoralar tomonidan belgilangan kasallik va shikastlanish (yaradorlik, jarohat) tufayli salomatligiga koʻra tibbiy komissiyalar yoki HTK tomonidan avval F toifasi yoki ruhiy va xulq atvor buzilishlari (ruhiyatga faol taʼsir etuvchi vositalarni isteʼmol qilish natijasida kelib chiqqan ruhiy va hulq-atvorning buzilishlaridan tashqari), epilepsiya va epileptik tutqanoqlar, kaft yoki barmoqlarning nuqsonlari yoki shakl buzilishlari yoki yoʻqligi, yassi oyoqlilik yoki oyoq panjasining boshqa shakl oʻzgarishlari yoki barmoqlarning nuqsonlari, bosh suyagining jarohati va jarrohlik amaliyotidan keyingi nuqsonlari aniqlanib E yaroqlilik toifasi tayinlangan shaxslar takroriy tibbiy koʻrikdan oʻtkazilmaydi.
Rezerv yoki zaxirada turgan ofitserlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishning davriyligi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.
111. Avval E yaroqlilik toifasi tayinlangan fuqarolarga davlat sogʻliqni saqlash tizimi tasarrufidagi davolash-profilaktika muassasalarida oʻtkazilgan tibbiy tekshiruvlar natijasida avval qoʻyilgan tashxis oʻzgartirilgan yoki ular sogʻlom deb topilgan holatlarda ular takroriy tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishi mumkin.
112. Agar rezervdagi (isteʼfodagi) harbiy xizmatga majbur shaxs harbiy xizmatdan boʻshatilish davridagi oʻzining harbiy xizmatga yaroqliligini aniqlash yoki HTKning shu davr uchun chiqargan xulosasini qayta koʻrib chiqish haqidagi masalani koʻtarsa (harbiy xizmatdan boʻshatilishning asosini oʻzgartirish maqsadida), MIBB uning arizasi, shaxsiy yigʻma jildi, tibbiy kitobchasi hamda murojaat yoʻllovchi yoki davolash-profilaktika va harbiy-tibbiy muassasalardan olingan boshqa tibbiy hujjatlarni MHTKga yuboradi.
MHTK zarurat tugʻilganda, qoʻshimcha tarzda, murojaatchining harbiy xizmatni oʻtash davridagi va harbiy xizmatdan boʻshatilgandan keyingi yaqin vaqt ichidagi salomatligini tavsiflovchi barcha tibbiy va boshqa hujjatlarni soʻrab oladi hamda tegishli vazirlik va idoralar bosh tibbiy mutaxassislari bilan hamkorlikda oʻrganib chiqadi. Agar bunda harbiy xizmatdan boʻshatilish davrida amalda boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarida tibbiy koʻrikdan oʻtkazish toʻgʻrisidagi Nizom talablariga muvofiq murojaat qilgan shaxsning iltimosini qanoatlantirish uchun asoslar mavjud boʻlsa, MIBB rezervdagi (isteʼfodagi) harbiy xizmatga majbur shaxsni hozirgi vaqtda harbiy xizmatga yaroqliligini aniqlash maqsadida tibbiy koʻrikdan oʻtkazish uchun MIBB huzuridagi tibbiy komissiyaga yoki HTKga yuboradi.
Rezervdagi (isteʼfodagi) harbiy xizmatga majbur shaxsni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish natijalari ekspert hujjatiga kiritiladi. Bunda kasallik yoki shikastlanish (yaradorlik, jarohat)ning sababiy bogʻliqliligi toʻgʻrisidagi masala tibbiy komissiya yoki HTK tomonidan koʻrib chiqilmaydi.
Ekspert va tibbiy hujjatlar koʻrib chiqish uchun MIBB yoki HTK tomonidan MHTKga yuboriladi. Ushbu hujjatlardan tashqari MHTKga tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsning shaxsiy va nafaqa yigʻma jildlari, harbiy xizmatni oʻtagan va haqiqiy harbiy xizmatdan boʻshatilishidan keyingi davrlarga oid barcha tibbiy hujjatlari, TMEKning tibbiy koʻrikdan oʻtkazish toʻgʻrisidagi dalolatnomalari ham taqdim etiladi. Tibbiy komissiya yoki HTK xulosasining asoslanganligini koʻrib chiqish vaqtida, kasallik yoki shikastlanish (yaradorlik, jarohat)ning harbiy xizmat bilan bogʻliqligi toʻgʻrisida shubhasiz maʼlumotlar mavjud boʻlgan taqdirda, MHTK ularning sababiy bogʻliqligi toʻgʻrisidagi xulosani qabul qiladi.
Alohida hollarda rezervdagi (isteʼfodagi) harbiy xizmatga majbur shaxs tibbiy koʻrikdan oʻtish uchun bevosita MHTKga murojaat qilishi mumkin, rezervdagi (isteʼfodagi) harbiy xizmatga majbur shaxsning tibbiy kitobchasi va boshqa tibbiy hujjatlari oʻrganib chiqilgandan soʻng, zarur hollarda, u MHTK raisi tomonidan harbiy xizmatga yaroqliligini aniqlash maqsadida tibbiy koʻrikdan oʻtkazish uchun tegishli tibbiy komissiya yoki HTKga yuborilishi mumkin.
11-bob. Harbiy xizmatni (harbiy yigʻinlarni) oʻtayotgan (oʻtab boʻlgan) fuqarolarda orttirilgan kasallik yoki olingan jarohatlarining (yaradorlik, shikastlanishlarning) sababiy bogʻliqligini aniqlash
113. Mazkur Nizomning 7-bandi “g” , “j” , “n” , “s” , “t” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishning barcha holatlarida HTK tomonidan ularning orttirgan kasalliklari va olgan shikastlanishlarining (yaradorliklari, jarohatlari) sababiy bogʻliqligi aniqlanadi, kasallik orttirgan va shikastlanish (yaradorlik, jarohat) olgan ushbu shaxslar tergov ostida boʻlgan yoki ularga nisbatan qoʻzgʻatilgan jinoiy ish sudga oshirilgan holatlar bundan mustasno.
114. Mazkur Nizomning 7-bandi “o” , “p” kichik bandlarida nazarda tutilgan fuqarolarning orttirgan kasallik va olgan shikastlanishlari (yaradorliklari, jarohatlari) ning sababiy bogʻliqligi MHTK tomonidan ular roʻyxatda turgan MIBB boshliqlarining yoʻllanmasiga asosan quyidagi holatlarda koʻrib chiqiladi:
fuqaro harbiy xizmatni (harbiy yigʻinlarni) oʻtash davrida HTK tomonidan tibbiy koʻrikdan oʻtkazilgan, davolanishda boʻlgan yoki salomatligiga koʻra harbiy xizmatdan boʻshatilgan boʻlsa;
fuqaro harbiy xizmatni (harbiy yigʻinlarni) oʻtash davrida kasallik orttirgan yoki shikastlanish (yaradorlik, jarohat) olgan yoxud orttirilgan kasallik yoki olingan shikastlanishning (yaradorlik, jarohatning) asorati u harbiy xizmatdan boʻshatilgandan (harbiy yigʻinlar tugagandan) keyin aniqlangan boʻlsa, shikastlanish (yaradorlik, jarohatning) olinishi yoki, shu jumladan, oʻlimga olib kelgan kasallikning boshlanishini harbiy xizmatni (harbiy yigʻinlarni) oʻtash davri bilan bogʻlash mumkin boʻlgan hollarda.
115. Tibbiy komissiya va HTK kasalliklar mavjudligida quyidagi mazmundagi xulosalarni qabul qiladi:
a) “kasallik frontda boʻlganligi bilan bogʻliq”:
agar tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxs kasallikni Ikkinchi jahon urushi davrida harakatdagi armiya safida, 1939-yilda Xalxin-Gol koʻli, 1938-yilda Xasan koʻli boʻyidagi janglar, 1939-yilda Gʻarbiy Belorussiya va Gʻarbiy Ukrainaning SSSR bilan birlashish davridagi jangovar harakatlarda, 1939-1940-yillar Sovet-Finlyandiya urushida, 1945-yil Yaponiya bilan urushda, 1924 — 1958-yillar Xitoyda, 1956-yil Vengriyada, 1962 — 1964-yillar Jazoirda, 1962 — 1975-yillar Misrda, 1961 — 1969-yillar Yaman Arab Respublikasida, 1961 — 1972-yillar Vyetnamda, 1967 — 1973-yillar Suriyada, 1975 — 1979-yillar Angolada, 1967 — 1969-yillar Mozambikda, 1970-yil Kambojada, 1972-1973-yillar Bangladeshda, 1960 — 1970-yillar Laosda, 1982-yil Suriya va Livanda va 1978 — 1989-yillar Afgʻonistonda olib borilgan jangovar harakatlarda orttirgan yoki ushbu voqealardan oldin orttirilgan kasallik kechishining rivojlanishi (ogʻirlashuvi) qayd etilgan yoki agar surunkali, sekinlik bilan ogʻirlashuvchi kasallik tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsning harakatdagi armiya safidan boʻshatilgandan keyin birinchi besh yil ichida berilgan tibbiy hujjatlarda yoki kasallik kechishining oʻziga xos xususiyatlariga koʻra kasallik boshlanishini uning yuqorida koʻrsatilgan voqealarda qatnashish davri bilan bogʻlash mumkin boʻlsa;
b) “kasallik harbiy xizmatni oʻtash davrida orttirilgan”:
agar kasallik tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsda harbiy xizmatni (harbiy yigʻinlarni) oʻtash davrida yuzaga kelgan yoki koʻrsatilgan davrda muddatli harbiy xizmatga (harbiy yigʻinlarga) chaqirilgunga, kontrakt boʻyicha harbiy xizmatga kirgunga qadar yuzaga kelgan kasallikning rivojlanishi (ogʻirlashuvi), shuningdek, surunkali, sekin rivojlanib boruvchi kasallikning tashxisi harbiy xizmatdan boʻshatilgandan soʻng qoʻyilgan boʻlsa, tibbiy hujjatlar va kasallik kechishining oʻziga xos xususiyatlari kasallikning boshlanishini harbiy xizmatni (harbiy yigʻinlarni) oʻtash davri bilan bogʻlash imkonini bersa;
agar tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsda kasallik harakatdagi armiya tarkibiga kirmagan harbiy qism, organ va muassasalarda harbiy xizmatni (harbiy yigʻinlarni) oʻtash davrida yoki jangovar harakatlar olib borilayotgan davlatga chiqib ketgunga qadar yuzaga kelgan hamda ushbu davlatdagi harbiy xizmat kasallikni rivojlantirmagan (ogʻirlashtirmagan) boʻlsa;
agar shikastlanish (yaradorlik, jarohat) harbiy xizmatni (harbiy yigʻinlarni) oʻtash davrida olingan, ammo tibbiy koʻrikdan oʻtkazish paytida shikastlanish (yaradorlik, jarohat) olinishning sabablari toʻgʻrisidagi hujjatlar mavjud boʻlmasa;
v) “kasallik harbiy xizmat majburiyatlarini ijro etishda orttirilgan” — qonun hujjatlarida koʻzda tutilgan hollarda.
g) “kasallik Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlardagi xizmat bilan bogʻliq emas”:
agar kasallik tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsda u harbiy xizmatga (harbiy yigʻinlarga) chaqirilguniga, kontrakt boʻyicha harbiy xizmatga kirguniga qadar yuzaga kelgan va harbiy xizmat (harbiy yigʻinlar) davrida uning harbiy xizmatga yaroqlilik toifasini oʻzgarishiga sabab boʻladigan darajada rivojlanmagan (ogʻirlashmagan) boʻlsa;
agar kasallik tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsda u harbiy xizmatdan boʻshatilganidan, harbiy yigʻinlar tugaganidan keyin yuzaga kelgan boʻlib, bunda kasallik boshlanishini harbiy xizmat (harbiy yigʻinlar) oʻtash davri bilan bogʻlashning imkoni boʻlmasa.
116. Tibbiy komissiya va HTK shikastlanish (yaradorlik, jarohat) mavjudligida quyidagi mazmundagi xulosalar qabul qiladi:
a) “shikastlanish (yaradorlik, jarohat) Oʻzbekiston Respublikasini himoya qilishda olingan” — agar tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxs shikastlanish (yaradorlik, jarohat)ni Oʻzbekiston Respublikasini himoya qilish, harakatdagi armiya safidagi harbiy xizmat davrida harbiy xizmat majburiyatlarini (xizmat majburiyatlarini) ijro etish yoki Oʻzbekiston Respublikasi Davlat chegaralarini qoʻriqlash chogʻida olingan boʻlsa;
b) “shikastlanish (yaradorlik, jarohat) harbiy xizmat majburiyatlarini ijro etishda olingan”:
agar shikastlanish (yaradorlik, jarohat) tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxs tomonidan Qurolli Kuchlarining Umumharbiy nizomlarida koʻzda tutilgan harbiy xizmat majburiyatlarini ijro etishda olingan boʻlsa;
agar shikastlanish (yaradorlik, jarohat) tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxs tomonidan favqulodda vaziyatlar sharoitida, qoʻshinlar ishtirokidagi maxsus harakatlar (operatsiyalar) oʻtkazilayotganda yoki qurolli toʻqnashuvlar davrida vazifalarni bajarish vaqtida; jangovar harakatlar olib borilgan xorijiy davlatlarda harbiy xizmatni oʻtash davrida, xorijiy davlatlarda razvedka va kontrrazvedka ishlarini olib borgan davrda olingan boʻlsa;
agar shikastlanish (yaradorlik, jarohat) tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxs tomonidan harakatdagi armiya tarkibiga kirmagan harbiy qismlarda, shtab va muassasalarda oʻquv, maxsus va nazorat yigʻinlarini oʻtash davrida, shuningdek, harbiy xizmat manfaatlari yoʻlida biror-bir harakatni amalga oshirish chogʻida olingan boʻlsa;
agar zararlanish tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxs tomonidan harbiy xizmat majburiyatlarini ijro etish chogʻida harbiy mehnatga oid omillarning sogʻliqqa taʼsirlari natijasida olingan boʻlsa. Ushbu xulosa tegishli vazirlik va idoralar sanitariya-epidemiologiya xizmatlari mutaxassislari ishtirokida HTK tomonidan qabul qilinib, keyin MHTK da koʻrib chiqiladi;
agar tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxs shikastlanishni (yaradorlik, jarohatni) xizmat majburiyatlarini ijro etish chogʻida hasharot yoki sudralib yuruvchining chaqishi, hayvon tomonidan yetkazilgan tan-jarohati oqibatida olgan boʻlsa;
agar tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxs shikastlanishni (yaradorlik, jarohatni) davlat yoki jamoatchilik oldidagi majburiyatlar, shuningdek, jamoat tashkilotlarining maxsus topshiriqlarini, garchi bu topshiriqlar harbiy xizmatni oʻtash bilan bogʻliq boʻlmasa-da, bajarish vaqtida olgan boʻlsa;
agar tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxs shikastlanishni (yaradorlik, jarohatni) donorlik vazifasini bajarish tufayli olgan boʻlsa;
v) “shikastlanish (yaradorlik, jarohat) harbiy xizmat majburiyatlarini ijro etish bilan bogʻliq boʻlmagan baxtsiz hodisa oqibatida olingan”:
agar tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxs shikastlanishni (yaradorlik, jarohatni) Qurolli Kuchlar Umumharbiy nizomlarida koʻzda tutilgan harbiy xizmat majburiyatlarini ijro etish bilan bogʻliq deb topilmagan holatlarda olgan boʻlsa;
agar tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxs shikastlanishni (yaradorlik, jarohatni) xizmat tekshiruvi, tergov oldi tekshiruv va tergov natijasida aniqlangan qonunbuzarlik harakati oqibatida olgan boʻlsa;
agar tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxs oʻziga qasddan tanaga shikast (yaradorlik, jarohati) yetkazgan, ammo buning uchun jinoiy javobgarlikka tortilmagan yoki unga nisbatan jinoyat ishi tergov yoki sud organlari tomonidan toʻxtatilgan boʻlsa;
g) “shikastlanish (yaradorlik, jarohat) Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlardagi xizmat bilan bogʻliq emas”:
agar tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxs shikastlanishni (yaradorlik, jarohatni) harbiy xizmatga (harbiy yigʻinlarga) chaqirilguniga, kontrakt boʻyicha harbiy xizmatga kirguniga qadar olgan va harbiy xizmat (harbiy yigʻin) davrida uning rivojlanishi (kechishini ogʻirlashishi) kuzatilmagan boʻlsa.
117. Radiatsiya omillarining taʼsiri bilan bogʻliq boʻlmagan, ammo Chernobl AESdagi halokat oqibatlarini bartaraf etish bilan bogʻliq boʻlgan kasalliklarning sababiy bogʻliqligini belgilash vaqtida HTK tomonidan quyidagi tahrirda xulosa qabul qilinadi: “kasallik Chernobl AESdagi halokat oqibatlarini bartaraf etish ishlarini bajarish bilan bogʻliq”.
118. Oʻzbekiston Respublikasini himoya qilish, frontda boʻlish, harbiy xizmat majburiyatlarini ijro etishda olingan shikastlanishning (yaradorlik, jarohatning) sababiy bogʻliqligi toʻgʻrisidagi HTK xulosasi xizmat va tergov oldi tekshiruvlari yoki jinoiy ish materiallariga koʻra berilgan shikastlanish (yaradorlik, jarohat) olishning holati boʻyicha ishonchli maʼlumotlar mavjud boʻlgan hujjat asosida qabul qilinadi.
Bundan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasini himoya qilish, frontda boʻlish, harbiy xizmat majburiyatlarini ijro etishda orttirilgan kasallik yoki olingan shikastlanishning (yaradorlik, jarohatning) sababiy bogʻliqligi toʻgʻrisidagi HTK xulosasini qabul qilish uchun tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsning harbiy guvohnomasidagi harbiy qismning gerbli muhri bilan tasdiqlangan yozuvlar, shikastlanish (yaradorlik, jarohat) olganligi toʻgʻrisida harbiy qism komandirining buyrugʻidan koʻchirma, shuningdek, arxiv muassasalaridan olingan maʼlumotnomalar hamda shikastlanish (yaradorlik, jarohat) holati toʻgʻrisidagi boshqa ishonchli maʼlumotlar asos boʻlishi mumkin.
Guvohlarning koʻrsatmalari Oʻzbekiston Respublikasini himoya qilish, frontda boʻlish, harbiy xizmat majburiyatlarini ijro etishda orttirilgan kasallik va olingan shikastlanishlarning (yaradorliklar, jarohatlarning) sababiy bogʻliqligini belgilash uchun asos boʻla olmaydi.
119. Kasalliklar bilan bir qatorda shikastlanishning (yaradorlik, jarohatning) asoratlari ham mavjud boʻlgan harbiy xizmatchilar, harbiy yigʻinlarni oʻtayotgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish chogʻida ularning sababiy bogʻliqligi toʻgʻrisidagi HTK xulosasi alohida tarzda mazkur Nizomning 115 , 116-bandlarida nazarda tutilgan shakllarda qabul qilinadi.
120. Agar tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsda turli sharoitlarda orttirilgan (olingan) bir necha kasalliklar yoki shikastlanishlarning (yaradorliklar, jarohatlarning) asoratlari aniqlangan boʻlsa, ularning sababiy bogʻliqligi toʻgʻrisidagi HTK xulosalari ham shikastlanish holatlari hisobga olingan holda alohida tarzda qabul qilinadi.
121. Tergov ostida boʻlgan yoki qoʻzgʻatilgan jinoiy ish sudga oshirilgan harbiy xizmatchilar, harbiy yigʻinlarni oʻtayotgan fuqarolarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazishda, kasallikning sababiy bogʻliqligi toʻgʻrisida quyidagi mazmundagi xulosa chiqariladi: “ishi tergovda”, qavs ichida esa quyida keltirilgan taʼriflardan biri koʻrsatiladi: “kasallik Qurolli Kuchlardagi xizmat bilan bogʻliq emas”; “kasallik harbiy xizmatni oʻtash davrida orttirilgan” yoki “kasallik harbiy qismni oʻzboshimchalik bilan tashlab ketgan davrda orttirilgan”. Shikastlanishlarning (yaradorliklar, jarohatlarning) sababiy bogʻliqligi ham shunday shaklda koʻrsatiladi. Agar tergov toʻxtatilgan boʻlsa, bu masala mazkur Nizomning 115 , 116-bandlarida nazarda tutilgan tartibda hal qilinadi.
122. Kasallikning, shikastlanishning (yaradorlik, jarohatning) Oʻzbekiston Respublikasini himoya qilish, frontda boʻlish, harbiy xizmat majburiyatlarini ijro etish bilan sababiy bogʻliqligi toʻgʻrisidagi HTK xulosasi boshqa xulosalar qatori tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsga oid tibbiy hujjatlarga shikastlanish (yaradorlik, jarohat) olingan, kasallik orttirilgan holatni tasdiqlovchi hujjatga tayangan holda kiritilishi shart.
Ekspert hujjatlarini (kasallik toʻgʻrisidagi guvohnomalar, maʼlumotnomalar, tibbiy koʻrikdan oʻtkazish varaqasi va tibbiyotga oid boshqa hujjatlar) rasmiylashtirish chogʻida mazkur qaydni yozish uchun asos boʻlgan hujjatlar majburiy tarzda koʻrsatilgan holda, shikastlanish (yaradorlik, jarohat) olingan, kasallik orttirilgan holatlar bayon etiladi, shikastlanish (yaradorlik, jarohat) asoratlarining obyektiv tekshiruvi natijalari keltirib oʻtiladi, shuningdek, boshqa aniqlangan kasalliklar bilan bir qatorda ushbu asoratlarning toʻliq tashxisi koʻrsatiladi.
Shikastlanish (yaradorlik, jarohat) olinganligi, kasallik orttirilganligi haqiqiyligini va ushbu holatlarni tasdiqlovchi hujjatlar mavjud boʻlgan taqdirda, ularning asoratlari tibbiy koʻrikdan oʻtayotgan shaxsning harbiy xizmatga (harbiy mutaxassisligi boʻyicha xizmat va boshqalarga) yaroqliligini cheklashi yoki cheklamasligidan qatʼi nazar, shikastlanish (yaradorlik, jarohat) yoki kasallikning, Oʻzbekiston Respublikasini himoya qilish, frontda boʻlish, harbiy xizmat majburiyatlarini ijro etish bilan sababiy bogʻliqligi toʻgʻrisidagi HTK xulosasi ekspert hujjati (kasallik toʻgʻrisidagi guvohnoma, maʼlumotnoma, tibbiy koʻrikdan oʻtkazish varaqasi va tibbiyotga oid boshqa hujjatlar)da qayd etiladi.
12-bob. Yakunlovchi qoida
123. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2018-yil 25-dekabr,
PQ-4076-son
Президента Республики Узбекистан
Постановление
ПОЛОЖЕНИЕ
Об утверждении Положения о медицинском освидетельствовании в Вооруженных Силах Республики Узбекистан на мирное и военное время
В соответствии с законами Республики Узбекистан « Об охране здоровья граждан » и « О всеобщей воинской обязанности и военной службе », в целях дальнейшего улучшения качества и повышения эффективности медицинского освидетельствования призывников, военнообязанных и военнослужащих, комплектования Вооруженных Сил Республики Узбекистан здоровыми и физически развитыми военнослужащими:
1. Утвердить Положение о медицинском освидетельствовании в Вооруженных Силах Республики Узбекистан на мирное и военное время согласно приложению № 1 .
3. Министерству обороны Республики Узбекистан совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок:
внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего постановления;
привести принятые ими нормативно-правовые акты в соответствие с настоящим постановлением.
4. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова и секретаря Совета безопасности при Президенте Республики Узбекистан В.В. Махмудова.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 25 декабря 2018 года № ПП-4076
о медицинском освидетельствовании в Вооруженных Силах Республики Узбекистан на мирное и военное время
Глава 1. Общие положения
1. Настоящее Положение определяет порядок организации и проведения медицинского освидетельствования в Вооруженных Силах Республики Узбекистан на мирное и военное время (далее — освидетельствование).
2. Освидетельствование проводится в целях определения:
годности граждан Республики Узбекистан (далее — граждане) по состоянию здоровья к военной службе в Министерстве обороны Республики Узбекистан (далее — Министерство обороны), Национальной гвардии Республики Узбекистан (далее — Национальная гвардия), Государственной службе безопасности Президента Республики Узбекистан (далее — ГСБП), Службе государственной безопасности Республики Узбекистан (далее — СГБ), Центре развития электронных технологий Республики Узбекистан (далее — ЦРЭТ), Министерстве внутренних дел Республики Узбекистан (далее — МВД), Министерстве по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан (далее — МЧС), в других министерствах и ведомствах (далее — министерства и ведомства), служебная деятельность в которых приравнивается к действительной военной службе (далее — приравненная служба);
показаний для правильного распределения граждан по видам Вооруженных Сил Республики Узбекистан(далее — Вооруженных Сил), родам войск и военным специальностям в соответствии с требованиями к состоянию их здоровья и физическому развитию;
причинной связи полученных гражданами заболеваний, увечий, ранений, травм во время прохождения ими военной службы (военных сборов), приравненной службы (далее — причинная связь заболеваний, увечий, ранений, травм);
видов, объема и сроков осуществления медико-социальной помощи военнослужащим и их реабилитации.
3. Освидетельствование проводится в Министерстве обороны, Национальной гвардии, ГСБП, СГБ, ЦРЭТ, МВД, МЧС, министерствах и ведомствах, где предусмотрена приравненная служба.
4. Для проведения освидетельствования:
при районных (городских) отделах по делам обороны (далее — ОДО) создаются территориальные медицинские комиссии (далее — территориальные медицинские комиссии);
при ОДО, а также в министерствах и ведомствах, где предусмотрена приравненная служба, — врачебные комиссии (далее — врачебные комиссии);
в сборных пунктах Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента (далее — сборные пункты) — военно-врачебные комиссии (далее — ВВК в сборных пунктах);
в Министерстве обороны, СГБ, МВД — военно-врачебные комиссии (далее — ВВК);
порядок создания, права и обязанности врачебных комиссий и ВВК, а также порядок оформления, рассмотрения и утверждения их заключений определяются соответствующими министерствами и ведомствами в установленном порядке.
ВВК в сборных пунктах и территориальные медицинские комиссии осуществляют свою деятельность в соответствии с постановлением Президента Республики Узбекистан от 6 марта 2020 года № ПП-4630 «О мерах по дальнейшему совершенствованию порядка призыва граждан Республики Узбекистан на военную службу», настоящим Положением и иными актами законодательства.
5. На врачебные комиссии и ВВК возлагаются:
организация и проведение освидетельствования лиц, указанных в пункте 7 настоящего Положения;
методическое руководство военно-врачебной экспертизой, контроль за организацией, проведением и результатами лечебно-оздоровительной работы в лечебно-профилактических учреждениях, лечебно-диагностической работы в военно-медицинских учреждениях, воинских частях, учреждениях, на предприятиях и в организациях Вооруженных Сил, в лечебно-профилактических учреждениях государственной системы здравоохранения, в которых проводится медицинское обследование и лечение военнослужащих Министерства обороны, Национальной гвардии, ГСБП, СГБ, ЦРЭТ, МВД, МЧС (далее — военнослужащие), а также обследование (наблюдение) и лечение граждан, указанных в подпунктах «а» — «в» пункта 7 настоящего Положения;
определение причинной связи заболеваний, увечий, ранений, травм у военнослужащих, граждан, находящихся на приравненной службе, граждан, проходящих военные сборы, граждан, прошедших военную службу или приравненную службу (военные сборы), а также заболеваний, увечий, ранений, травм, приведших к их смерти;
определение годности граждан по состоянию здоровья к военной службе (приравненной службе) на момент их увольнения с военной службы (приравненной службы);
научная разработка проблем военно-врачебной экспертизы;
подготовка врачей-специалистов и среднего медицинского персонала по вопросам организации и проведения военно-врачебной экспертизы.
6. Контроль за работой врачебных комиссий и ВВК, оказание им методической и практической помощи возлагается на центральные военно-врачебные комиссии министерств и ведомств (далее — ЦВВК).
Глава 2. Объекты освидетельствования
7. Освидетельствованию подлежат нижеследующие лица:
а) граждане, приписываемые к призывным участкам;
б) граждане, призываемые на срочную военную службу;
б 1 ) граждане, призываемые на альтернативную службу;
в) граждане, зачисляемые на службу в мобилизационный призывной резерв;
г) граждане, проходящие службу в мобилизационном призывном резерве;
д) граждане, поступающие на военную службу по контракту;
е) граждане, поступающие на приравненную службу;
ж) военнослужащие;
з) граждане, находящиеся на приравненной службе;
и) граждане, поступающие в военно-образовательные учреждения (далее — ВОУ);
к) граждане, поступающие в центры подготовки призывников по военно-техническим специальностям при управлении по делам обороны (далее — УДО);
л) граждане, отбираемые (обучающиеся) в учебные подразделения военной подготовки (факультеты военного обучения, учебные центры военной подготовки, военные кафедры, циклы и курсы) при высших образовательных учреждениях;
м) граждане, призываемые на военные сборы;
н) граждане, проходящие военные сборы;
о) граждане, прошедшие военные сборы;
п) граждане, пребывающие в резерве и запасе Вооруженных Сил (далее — военнообязанные);
р) члены семей военнослужащих по контракту;
с) военнослужащие, военнообязанные, рабочие и служащие Вооруженных Сил, назначенные (принимаемые) на работу и работающие по специальностям, связанным с опасными для здоровья и особо тяжелыми условиями военного труда;
т) военнослужащие по контракту, курсанты ВОУ, рабочие и служащие Вооруженных Сил, направляемые (поступающие) на учебу (стажировку) за пределы Республики Узбекистан.
8. Порядок организации и проведения освидетельствования, требования к состоянию здоровья граждан, указанные в пункте 7 настоящего Положения, определяются соответствующими министерствами и ведомствами совместно с Министерством здравоохранения Республики Узбекистан (далее — Министерство здравоохранения) в установленном законодательством порядке.
9. Освидетельствование граждан, поступающих на военную службу в Национальную гвардию, МЧС, а также военнослужащих и членов семей военнослужащих по контракту Национальной гвардии и МЧС проводится ВВК Министерства обороны.
Освидетельствование граждан, поступающих на военную службу в ГСБП, ЦРЭТ военнослужащих и членов семей военнослужащих по контракту ГСБП, ЦРЭТ проводится ВВК СГБ.
Летный состав авиации ВС РУ и летный состав, пребывающий в резерве и запасе Вооруженных Сил, курсанты ВОУ по подготовке летного состава, граждане, поступающие в ВОУ данного направления, освидетельствуются врачебно-летными комиссиями в порядке, установленном Министерством обороны.
10. Порядок освидетельствования спасателей и других специалистов спасательной службы определяется министерствами и ведомствами, в составе которых находятся спасательные службы и спасательные формирования.
Глава 3. Организация и проведение освидетельствования
11. Военно-врачебная экспертиза предусматривает проведение медицинского обследования и освидетельствования.
При медицинском обследовании проводится комплекс диагностических мероприятий, осуществляемых посредством сбора и анализа жалоб гражданина, данных его анамнеза и осмотра, проведения лабораторных, инструментальных, морфологических и других исследований, предшествующих освидетельствованию, в целях, указанных в пункте 2 настоящего Положения.
Перечень обязательных диагностических исследований для каждой категории граждан, указанных в пункте 7 настоящего Положения, определяется соответствующими министерствами и ведомствами.
12. Освидетельствование граждан проводится при определившемся исходе заболевания, увечья, ранения, травмы, в отдельных случаях — при определившемся врачебно-экспертном исходе.
Под определившимся врачебно-экспертным исходом понимается такое состояние здоровья гражданина, когда результаты медицинского обследования и лечения дают основания территориальной медицинской комиссии, врачебной комиссии при ОДО, ВВК в сборных пунктах или ВВК вынести заключение о категории годности гражданина к военной (приравненной) службе и когда дальнейшее лечение не приведет к изменению категории годности к военной службе (приравненной службе).
13. Заочное освидетельствование запрещается, за исключением случаев, предусмотренных законодательством.
14. При освидетельствовании территориальная медицинская комиссия, врачебная комиссия при ОДО, ВВК в сборных пунктах и ВВК проводят изучение и оценку состояния здоровья и физического развития гражданина на момент его проведения в целях определения годности к военной службе (приравненной службе), службе (обучению) по военно-учетной специальности, разрешения других, предусмотренных настоящим Положением вопросов, с вынесением письменного заключения.
Территориальная медицинская комиссия, врачебная комиссия при ОДО, ВВК в сборных пунктах и ВВК свои заключения принимают коллегиально, большинством голосов присутствующих на заседании членов комиссии.
Заключения территориальных медицинских комиссий, врачебных комиссий при ОДО, ВВК в сборных пунктах и ВВК являются обязательными для исполнения должностными лицами.
15. Гражданин или его законный представитель может обжаловать вынесенное в отношении него заключение территориальной медицинских комиссии, врачебной комиссии при ОДО, ВВК в сборных пунктах и ВВК в вышестоящие врачебную комиссию, ВВК или в суд.
В отдельных случаях по решению вышестоящей врачебной комиссии (ВВК) или суда гражданин может быть направлен на контрольное обследование и повторное освидетельствование в ЦВВК.
16. Заключение территориальной медицинской комиссии, врачебной комиссии при ОДО, ВВК в сборных пунктах и ВВК в отношении граждан, указанных в подпунктах «а» — «г» , «ж» — «с» пункта 7 настоящего Положения, действительно в течение одного года с даты освидетельствования, если иной срок не определен в заключении. Повторное либо очередное заключение территориальной медицинской комиссии, врачебной комиссии при ОДО, ВВК в сборных пунктах и ВВК отменяет предыдущее заключение (за исключением заключения о временной негодности к военной службе (приравненной службе) и причинной связи заболеваний, увечий, ранений, травм). Если заключение территориальной медицинской комиссии, врачебной комиссии при ОДО, ВВК в сборных пунктах и ВВК не реализовано в указанные сроки, если в состоянии здоровья освидетельствованного независимо от срока, указанного в его заявлении либо заключении врачей лечебно-профилактических учреждений государственной системы здравоохранения или военно-медицинских учреждений, произошли существенные изменения, вновь производится освидетельствование;
Заключение ВВК в отношении граждан, указанных в подпунктах «д» , «е» пункта 7 настоящего Положения, для реализации кадровыми подразделениями действительно в течение шести месяцев с даты освидетельствования.
17. Состав врачебных комиссий (хирург, терапевт (обязанности старшего врача возлагаются на хирурга или терапевта), дерматовенеролог, стоматолог, офтальмолог, оториноларинголог, психиатр и невропатолог), проводящих освидетельствование граждан, указанных в подпунктах «а» , «и» — «м» , «о» , «п» пункта 7 настоящего Положения, утверждается решениями, принятыми хокимами районов (городов) по представлению руководителей территориальных объединений (органов) Министерства здравоохранения.
Состав территориальных медицинских комиссий, проводящих освидетельствование граждан, указанных в подпунктах «б» - «в» пункта 7 настоящего Положения, утверждается в порядке, установленном постановлением Президента Республики Узбекистан от 6 марта 2020 года № ПП-4630 «О мерах по дальнейшему совершенствованию порядка призыва граждан Республики Узбекистан на военную службу».
Спорные вопросы, возникающие при проведении освидетельствования граждан, указанных в подпунктах «а» — «в» , «и» — «м» , «о» , «п» пункта 7 настоящего Положения, решаются в порядке, установленном Республиканской альтернативной медицинской комиссией при Центре по организации медицинской помощи подросткам и призывной молодежи Министерства здравоохранения, в состав которой привлекаются врачи-специалисты, имеющие высшую квалификационную категорию, в регионах — территориальными подразделениями по организации медицинской помощи подросткам и призывной молодежи территориальных детских многопрофильных медицинских центров Министерства здравоохранения, в состав которых привлекаются врачи-специалисты, имеющие высшую и первую квалификационные категории.
Спорные вопросы, возникающие при освидетельствовании граждан, указанных в подпунктах «д» , «е» , «с» , «т» пункта 7 настоящего Положения, решаются ЦВВК в установленном порядке.
Состав ВВК в сборных пунктах, осуществляющих контроль за обоснованностью заключений, принятых территориальными медицинскими комиссиями, а также проводящих освидетельствование граждан, указанных в подпункте «б» пункта 7 настоящего Положения, утверждается в порядке, установленном в постановлении Президента Республики Узбекистан от 6 марта 2020 года № ПП-4630 «О мерах по дальнейшему совершенствованию порядка призыва граждан Республики Узбекистан на военную службу».
Для организации работы территориальных медицинских комиссий, врачебных комиссий при ОДО, а также ВВК в сборных пунктах наряду с врачами-специалистами привлекается и средний медицинский персонал лечебно-профилактических учреждений государственной системы здравоохранения.
18. За врачами-специалистами, средним медицинским персоналом лечебно-профилактических учреждений государственной системы здравоохранения, привлекаемыми для освидетельствования граждан, за время участия в освидетельствовании сохраняется место работы, должность и средняя заработная плата. Если участие врачей-специалистов, среднего медицинского персонала в освидетельствовании связано с их выездом с постоянного места жительства, командировочные расходы возмещаются по нормам, определенным законодательством.
Глава 4. Освидетельствование граждан при приписке к призывным участкам и призыве на срочную военную и альтернативную службу
19. Организация освидетельствования граждан, указанных в подпункте «а» пункта 7 настоящего Положения, возлагается на соответствующие комиссии, в состав которых включаются представители ОДО и врачи-специалисты.
20. Призыв граждан на срочную военную и альтернативную службу, а также зачисление в мобилизационный призывной резерв осуществляются в соответствии с законодательством.
21. ОДО при подготовке граждан, указанных в подпунктах «а» — «б 1 » пункта 7 настоящего Положения, совместно со старшими врачами территориальных медицинских комиссий и врачебных комиссий при ОДО (комиссии по приписке) организуют и проводят всестороннее изучение для определения состояния их здоровья и физического развития.
С этой целью ОДО запрашивают и изучают:
а) из психоневрологических, кожно-венерологических, наркологических диспансеров, центров фтизиатрии и пульмонологии (противотуберкулезных диспансеров), по борьбе со СПИДом, а также из территориальных управлений Комитета санитарно-эпидемиологического благополучия и общественного здоровья при Министерстве здравоохранения — списки лиц, состоящих на учете;
б) из лечебно-профилактических учреждений — медицинские карты амбулаторных больных с вкладными листами, выписки из историй болезней, данные диспансерного и врачебного наблюдения, заключения врачей и другие медицинские документы, характеризующие состояние здоровья граждан;
в) из отделов Национального агентства социальной защиты при Президенте Республики Узбекистан — сведения о лицах, признанных инвалидами;
г) из вспомогательных школ для умственно отсталых и трудновоспитуемых — медико-педагогические характеристики;
д) из правоохранительных органов — сведения о лицах, привлекавшихся к уголовной ответственности, находящихся под следствием, судом, состоящих на учете за правонарушения, в том числе за немедицинское употребление наркотических средств и психотропных веществ.
22. Лечебно-профилактические учреждения независимо от организационно-правовых форм в десятидневный срок представляют по запросам ОДО медицинские документы (медицинские карты амбулаторных больных с вкладными листами, выписки из истории болезни стационарных больных, данные обследования и врачебного наблюдения, рентгенограммы, протоколы (описание) специальных методов исследования и т.п.) и другие сведения, характеризующие состояние здоровья граждан.
По окончании освидетельствования граждан, указанных в подпункте «а» пункта 7 настоящего Положения, ОДО в десятидневный срок возвращает медицинские документы в соответствующие лечебно-профилактические учреждения.
23. До освидетельствования граждан, указанных в подпункте «а» пункта 7 настоящего Положения, ежегодно проводятся их медицинские осмотры, обследования (наблюдения), а также лечебно-оздоровительные мероприятия и профилактические прививки.
Организация и проведение медицинских осмотров, обследований (наблюдений), лечебно-оздоровительных мероприятий и профилактических прививок возлагается на территориальные органы Министерства здравоохранения и лечебно-профилактические учреждения государственной системы здравоохранения.
Порядок организации и проведения медицинских осмотров, обследований (наблюдений), лечебно-оздоровительных мероприятий и профилактических прививок, а также ведение учета и отчетности, осуществление контроля за этой работой определяются Министерством здравоохранения совместно с Министерством обороны.
24. Перед освидетельствованием гражданам, указанным в подпунктах «а» — «б 1 » пункта 7 настоящего Положения, проводятся санация полости рта и обязательные диагностические исследования, а при необходимости и другие исследования по медицинским показаниям в лечебно-профилактических учреждениях государственной системы здравоохранения.
У граждан, указанных в подпунктах «б» - «б 1 » пункта 7 настоящего Положения, должны быть определены группа и резус-фактор крови.
Сведения о последних профилактических прививках (согласно плану профилактических прививок) вносятся в военное удостоверение, а группа и резус-фактор крови — в паспорт и военное удостоверение.
25. Освидетельствование проводится в оборудованных призывном пункте ОДО и сборном пункте УДО, специально приспособленных для этой работы.
Кабинеты врачей-специалистов оснащаются необходимыми лекарственными средствами и изделиями медицинского назначения для проведения освидетельствования.
26. Число граждан, указанных в подпунктах «а» , «б» - «б 1 » пункта 7 настоящего Положения, освидетельствуемых территориальными медицинскими комиссиями и врачебными комиссиями при ОДО в течение рабочего дня, не должно превышать 50 человек.
Во время комплектования команд число освидетельствуемых в сборном пункте УДО в течение рабочего дня не должно превышать 100 человек.
27. Первичное освидетельствование граждан, указанных в подпунктах «б» и «б 1 » пункта 7 настоящего Положения, проводится территориальными медицинскими комиссиями.
28. Результаты освидетельствования вносятся в экспертные документы (свидетельства о болезни, справки, карты медицинского освидетельствования и другие документы медицинского характера).
Формы экспертных документов определяются соответствующими министерствами и ведомствами.
29. В случаях, когда врачи-специалисты затрудняются окончательно определить состояние здоровья призывника, территориальная медицинская комиссия и врачебная комиссия при ОДО направляет его на амбулаторное или стационарное обследование в лечебно-профилактическое учреждение государственной системы здравоохранения. В направлении указывается предполагаемый диагноз и что именно необходимо уточнить при обследовании.
Амбулаторное (стационарное) обследование граждан, указанных в подпунктах «а» — «б 1 » пункта 7 настоящего Положения, проводится бесплатно.
Результаты обследования представляются на рассмотрение территориальной медицинской комиссией или врачебной комиссией при ОДО, которые решают вопрос о годности призывника к военной службе с учетом всех данных о состоянии его здоровья и физического развития.
30. По результатам освидетельствования граждан, указанных в подпунктах «а» — «б 1 » пункта 7 настоящего Положения, территориальными медицинскими комиссиями или врачебными комиссиями при ОДО и ВВК в сборных пунктах на основании заключений врачей-специалистов в день проведения освидетельствования принимается заключение о годности к военной службе по следующим категориям и степеням ограничения (показатель состояния здоровья и физического развития):
A — годен к военной службе (степень ограничения — 1, 2).
К данной категории относятся граждане, не имеющие ограничений в состоянии здоровья и физическом развитии для прохождения военной службы во всех родах и видах войск Вооруженных Сил, службы (обучения) по всем военным специальностям;
B — годен к военной службе c незначительными ограничениями (степень ограничения — 3).
К данной категории относятся граждане, имеющие заболевания или физические недостатки, препятствующие прохождению военной службы в воздушно-десантных войсках (далее — ВДВ) и приравненных к ним частях, службе (обучению) по отдельным военным специальностям. К приравненным к ВДВ частям относятся воинские части и подразделения, условия прохождения службы в которых приравнены к условиям прохождения службы в ВДВ;
C — ограниченно годен к военной службе (степень ограничения — 4).
К данной категории относятся граждане, имеющие заболевания или физические недостатки, препятствующие прохождению военной службы в определенном роде и виде войск Вооруженных Сил, службы (обучения) по определенной военной специальности;
D — временно не годен к военной службе (степень ограничения — 5).
К данной категории относятся граждане, которые нуждаются в отсрочке от призыва на военную службу по состоянию здоровья и проведении лечебно-оздоровительных мероприятий. В заключении указывается срок, в течение которого гражданин признается временно негодным к военной службе;
E — не годен к военной службе в мирное время, ограниченно годен к военной службе в военное время (степень ограничения — 6).
К данной категории относятся граждане, имеющие заболевания или физические недостатки, препятствующие прохождению военной службы во всех родах войск и видах Вооруженных Сил в мирное время, но состоящие в резерве Вооруженных Сил второй категории;
F — не годен к военной службе с исключением из воинского учета (степень ограничения — 7).
К данной категории относятся граждане, имеющие заболевания или физические недостатки, препятствующие прохождению действительной военной службы и нахождению в резерве Вооруженных Сил.
31. В отношении граждан, признанных к категориям годности А, В и С, также определяется категория годности к прохождению службы в конкретном виде (роде войск) Вооруженных Сил.
32. Граждан, указанных в подпункте «а» пункта 7 настоящего Положения, имеющих инвалидность или у которых выявлены заболевания или физические недостатки, препятствующие прохождению военной службы, при определившемся врачебно-экспертном исходе ОДО их как нуждающихся в лечении не учитывают. Для данных граждан, а также лиц, имеющих инвалидность с детства, и лиц с инвалидностью первой группы принимается окончательное заключение о категории годности к военной службе.
33. Гражданам, указанным в подпункте «а» пункта 7 настоящего Положения, заключением комиссии может дополнительно определяться их годность к обучению в центрах подготовки призывников по военно-учетным специальностям при УДО.
Освидетельствование граждан, указанных в подпункте «к» пункта 7 настоящего Положения, проводится врачебными комиссиями при ОДО;
Граждане, поступающие в центры подготовки призывников по военно-учетным специальностям при УДО в качестве водителей транспортных средств, проходят дополнительное освидетельствование в соответствии с Положением о порядке медицинского освидетельствования водителей и кандидатов в водители для определения их годности к управлению транспортными средствами, утверждаемым Министерством здравоохранения и МВД.
34. Гражданам, указанным в подпунктах «а» — «б 1 » пункта 7 настоящего Положения, нуждающимся в продолжительном (свыше одного месяца) медицинском обследовании (лечении), выносится заключение об их нуждаемости в лечении (медицинском наблюдении) на срок до двенадцати месяцев.
Отсрочка от призыва на срочную военную службу по болезни может предоставляться в течение одного года, после чего в зависимости от состояния здоровья принимается окончательное заключение о категории годности.
35. Граждане, указанные в подпунктах «б» - «б 1 » пункта 7 настоящего Положения, нуждающиеся в лечении и медицинском наблюдении, учитываются ОДО района (города). Сведения о них передаются в районное (городское) медицинское объединение одним списком, в котором указываются лица, нуждающиеся в лечении и которые к моменту призыва могут быть вылечены до ограниченной или более высокой категории годности к военной службе.
36. После завершения медицинского обследования (лечения) гражданин проходит повторное освидетельствование и может быть призван на срочную военную службу.
При отсутствии возможности завершения медицинского освидетельствования (лечения) гражданина до окончания работы приписной комиссии при УДО, территориальной комиссии при УДО или комиссии по комплектованию Вооруженных Сил при УДО заключение о временной негодности к военной службе в отношении него не выносится. В этом случае врач-специалист дает заключение о необходимости медицинского освидетельствования (лечения) гражданина с указанием срока его явки для прохождения повторного медицинского освидетельствования.
После истечения срока временной негодности гражданина к военной службе выносится окончательное заключение о его годности к военной службе.
37. Граждане, указанные в подпункте «б» пункта 7 настоящего Положения, признанные временно негодными к военной службе, в случае отказа или уклонения от медицинского обследования (лечения) подлежат повторному освидетельствованию через шесть месяцев. Если при повторном освидетельствовании у граждан не выявлено признаков ухудшения состояния здоровья либо отсутствуют явные признаки увечья (ранения, травмы) или заболевания, препятствующие призыву на срочную военную службу, они признаются годными к военной службе в соответствии с требованиями к состоянию здоровья.
38. Руководители территориальных органов Министерства здравоохранения и лечебно-профилактических учреждений государственной системы здравоохранения, а также начальники ОДО принимают меры для проведения своевременного медицинского обследования (лечения) граждан.
39. Граждане, указанные в подпункте «б» пункта 7 настоящего Положения, непосредственно перед направлением к месту службы проходят в сборном пункте УДО углубленное освидетельствование в целях исключения случаев призыва на срочную военную службу граждан, не подлежащих призыву по состоянию здоровья.
Углубленное освидетельствование проводится ВВК в сборных пунктах.
В случаях выявления у граждан при контрольном освидетельствовании перед отправкой к месту службы отклонений в состоянии здоровья, изменяющих категорию их годности к военной службе, или непроведения санации полости рта Руководящий совет при УДО Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента (далее — Руководящий совет) отменяет заключение комиссии по комплектованию Вооруженных Сил при ОДО и выносят свое заключение.
В случаях выявления у граждан при контрольном освидетельствовании перед отправкой к месту службы отклонений в состоянии здоровья, изменяющих категорию их годности к военной службе, или непроведения санации полости рта Руководящий совет при УДО Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента (далее — Руководящий совет) отменяет заключение комиссии по комплектованию Вооруженных Сил при ОДО и выносят свое заключение.
40. Ответственность за наличие у граждан, указанных в подпункте «б» пункта 7 настоящего Положения (при отправке в войска), всех необходимых документов возлагается на начальников УДО, а за полноту и качество оформления медицинских документов — руководителей территориальных объединений (органов) и председателей ВВК в сборных пунктах Министерства здравоохранения.
ВВК в сборных пунктах в установленные сроки представляют отчеты о результатах своей деятельности в Центр по организации медицинской помощи подросткам и призывной молодежи Министерства здравоохранения и ЦВВК.
41. Для проведения служебной проверки по каждому возвращенному из сборного пункта УДО гражданину председателями ВВК в сборных пунктах в ОДО направляется официальное служебное письмо, в котором указывается, по каким причинам возвращен гражданин.
42. Граждане, заявившие о своем несогласии с вынесенными в отношении них заключениями ВВК в сборных пунктах о категории годности к военной службе, направляются на контрольное медицинское освидетельствование в ВВК Министерства обороны или ЦВВК на основании решения Руководящего совета. Контрольное медицинское освидетельствование и медицинский осмотр в военно-медицинских учреждениях проводятся исключительно с разрешения председателя ЦВВК Министерства обороны.
В отдельных случаях граждане могут быть направлены непосредственно в ЦВВК. При необходимости для медицинского обследования привлекаются главные медицинские специалисты соответствующих министерств и ведомств.
После обследования выдается экспертный документ (карта медицинского освидетельствования, справка, свидетельство о болезни и др.) с результатами обследования, на основании которого принимается окончательное заключение ВВК в сборных пунктах о годности гражданина к военной службе.
43. В целях обеспечения преемственности между территориальными органами Министерства здравоохранения и медицинской службой воинской части, учреждения, ВОУ, предприятия и организации министерств и ведомств Вооруженных Сил в изучении состояния здоровья призываемых и в проведении им профилактических и лечебно-оздоровительных мероприятий ОДО вместе с другими документами на граждан, призванных на срочную военную службу, направляют в воинскую часть (учреждение) вкладной лист к медицинской карте амбулаторного больного с данными медицинского обследования и освидетельствования при приписке к призывному участку и призыве на срочную военную службу.
Глава 5. Освидетельствование граждан при зачислении на службу и прохождении службы в мобилизационном призывном резерве
44. Организация освидетельствования граждан, указанных в подпункте «в» пункта 7 настоящего Положения, возлагается на территориальную медицинскую комиссию.
Для граждан, указанных в подпункте «в» пункта 7 настоящего Положения, проводятся обязательные диагностические исследования.
Обязательные диагностические исследования в лечебно-профилактических учреждениях государственной системы здравоохранения проводятся бесплатно.
45. По окончании освидетельствования территориальные медицинские комиссии принимают заключения о годности к военной службе граждан, указанных в подпункте «в» пункта 7 настоящего Положения, аналогичные заключениям, указанным в пункте 30 настоящего Положения.
46. Граждане, нуждающиеся в лечении и медицинском наблюдении, учитываются ОДО района (города). Сведения о них передаются в районное (городское) медицинское объединение для проведения лечебно-оздоровительных мероприятий.
После завершения медицинского обследования (лечения) граждане, указанные в подпункте «в» пункта 7 настоящего Положения, проходят повторное освидетельствование и могут быть зачислены на службу в мобилизационный призывной резерв (в период призыва).
49. Для обеспечения преемственности между территориальными органами Министерства здравоохранения и медицинской службой воинской части ОДО вместе с другими документами на граждан, указанных в подпункте «г» пункта 7 настоящего Положения и направленных на месячные военные сборы, направляют медицинские карты амбулаторного больного с вкладными листами.
По прибытии на место военных сборов граждан, указанных в подпункте «г» пункта 7 настоящего Положения, медицинской службой воинской части совместно с врачами-специалистами госпиталей (поликлиник) Министерства обороны в течение первых суток изучаются заключения их лабораторно-инструментальных исследований и проводится телесный осмотр.
При выявлении в процессе изучения заключений лабораторно-инструментальных исследований и телесного осмотра у граждан, указанных в подпункте «г» пункта 7 настоящего Положения, острых заболеваний и травм, требующих стационарного лечения и препятствующих прохождению военных сборов, они возвращаются в УДО по месту призыва для оздоровления и подлежат отправке на военные сборы в следующие месяцы. Если у данных граждан выявлены заболевания или последствия увечий (ран, травм), предусматривающие принятие заключений по категориям годности Е и F, они направляются ВВК Министерства обороны по месту призыва для прохождения медицинского освидетельствования.
50. В случаях, когда у гражданина, указанного в подпункте «г» пункта 7 настоящего Положения, в период прохождения военных сборов выявлено заболевание, травма, требующие стационарного лечения и временно препятствующие прохождению сборов, он направляется в военно-медицинское учреждение для обследования (лечения). В случаях превышения срока стационарного лечения более десяти суток или выявления заболеваний, препятствующих прохождению военных сборов, гражданин направляется в ВВК Министерства обороны по месту призыва, для оздоровления и освидетельствования.
В необходимых случаях граждане, указанные в подпункте «г» пункта 7 настоящего Положения, проходящие военные сборы, направляются на освидетельствование ВВК по решению командира батальона мобилизационного призывного резерва, правоохранительными органами или начальниками военно-медицинских учреждений.
51. Освидетельствование граждан, указанных в подпункте «г» пункта 7 настоящего Положения, призванных на военные сборы и получивших в период прохождения военных сборов увечье (ранение, травму), проводится независимо от того, изменяется или не изменяется его категория годности к военной службе, а при заболевании — только в случаях, если заболевание, приводит к их негодности к военной службе.
52. По результатам медицинского обследования и освидетельствования граждан, указанных в подпункте «г» пункта 7 настоящего Положения, по состоянию здоровья признанных ВВК к категориям годности Е и F, оформляются экспертные документы, которые вместе с другими медицинскими документами направляются для рассмотрения и утверждения в ЦВВК.
Глава 6. Освидетельствование граждан, поступающих в ВОУ
53. Организация освидетельствования граждан, поступающих в ВОУ, не проходящих военную службу (далее — кандидаты):
Министерства обороны и Национальной гвардии — возлагается на ОДО районов (городов);
СГБ — возлагается на военно-медицинские учреждения территориальных управлений СГБ.
По направлению ОДО (ВВК территориальных управлений СГБ) кандидаты до освидетельствования проходят обязательные диагностические исследования в лечебно-профилактических учреждениях (в военно-медицинских учреждениях СГБ) государственной системы здравоохранения.
Кандидат для уточнения диагноза врачебной комиссией при ОДО (ВВК территориальных управлений СГБ) может быть направлен на амбулаторное (стационарное) медицинское обследование в лечебно-профилактическое учреждение государственной системы здравоохранения.
54. Освидетельствование кандидатов проводится:
из числа молодых граждан (за исключением кандидатов, поступающих в ВОУ СГБ) в два этапа: первичный — врачебными комиссиями при УДО, окончательный — ВВК с проведением всех обязательных диагностических исследований;
из состава военнослужащих (за исключением кандидатов, поступающих в ВОУ СГБ) — ВВК соответствующих министерств и ведомств;
из числа гражданской молодежи и военнослужащих, поступающих в ВОУ СГБ в два этапа: первичное — ВВК территориальных управлений СГБ, окончательное — ВВК при ВОУ.
Результаты исследований кандидатов заносятся в экспертные документы, а кандидатам из числа военнослужащих в том числе и в медицинскую книжку.
55. Студенты медицинских высших образовательных учреждений, отбираемые на учебу в Военно-медицинский институт Университета военной безопасности и обороны Республики Узбекистан, проходят медицинский осмотр в порядке, установленном ВВК после прохождения всех обязательных диагностических исследований в военно-медицинских учреждениях Министерства обороны.
56. При окончательном освидетельствовании кандидата, помимо обязательных диагностических исследований, при необходимости по направлению председателя ВВК могут проводиться дополнительные лабораторные, рентгенологические и другие исследования по показаниям, вплоть до стационарного обследования кандидата в военно-медицинском учреждении.
Заключение ВВК о негодности к поступлению кандидата должно быть строго объективным и обоснованным. Проведение конкурса по состоянию здоровья не допускается.
57. По результатам освидетельствования врачебные комиссии и ВВК в отношении кандидатов принимают заключения следующего содержания:
годен к поступлению (указать наименование ВОУ, факультет);
подлежит стационарному (амбулаторному) обследованию с последующим медицинским освидетельствованием;
не годен к поступлению (указать наименование ВОУ и факультет).
58. Кандидаты из числа военнослужащих по контракту офицерского состава, поступающие в Университет военной безопасности и обороны Республики Узбекистан, проходят освидетельствование в следующем порядке:
первичное — ВВК соответствующих министерств и ведомств;
окончательный — ВВК центральной поликлиники Министерства обороны;
Кандидаты, поступающие в Университет военной безопасности и обороны Республики Узбекистан, а также направляемые на учебу (стажировку) в военные образовательные учреждения иностранных государств, не имеющие отметок в медицинских книжках о результатах диспансеризации за последние три года, направляются в Центральный военный клинический госпиталь Министерства обороны для стационарного обследования и освидетельствования.
Освидетельствование военнослужащих по контракту офицерского состава, поступающих на факультеты повышения квалификации, проводится ВВК соответствующих министерств и ведомств.
59. Медицинское освидетельствование военнослужащих по контракту рядового и сержантского составов, направляемых на учебу в ВОУ, на курсы подготовки и переподготовки офицеров или учебу (стажировку) в военные образовательные учреждения зарубежных государств, проводится в ВВК соответствующих министерств и ведомств.
60. На кандидатов, признанных при окончательном освидетельствовании ВВК при ВОУ негодными к поступлению в ВОУ по состоянию здоровья, экспертные документы и отчет в трехдневный срок по окончании работы ВВК направляются в ЦВВК.
ЦВВК по мере учета и анализа полученных из ВОУ экспертных документов (свидетельства о болезни, справки, карты медицинского освидетельствования и другие документы медицинского характера), до 1 сентября текущего года направляет письма в УДО, ВВК, которые проводили предварительный отбор кандидатов, для проведения служебной проверки.
Материалы служебной проверки начальниками ОДО (УДО) и председателями ВВК представляются до 1 ноября текущего года в ЦВВК.
61. Студенты высших образовательных учреждений, отбираемые в Институт информационно-коммуникационных технологий и военной связи Университета военной безопасности и обороны Республики Узбекистан, проходят в установленном порядке медицинское освидетельствование ВВК после прохождения всех обязательных диагностических исследований в военно-медицинских учреждениях Министерства обороны.
Глава 7. Освидетельствование военнослужащих
62. Направление военнослужащих на освидетельствование производится командирами воинских частей (начальниками учреждений), органами военной прокуратуры или судом.
Направление на освидетельствование может быть подписано начальником штаба (равным по должности) и выше или начальником кадрового подразделения со ссылкой на решение соответствующего командира (начальника).
На военнослужащих, направляемых на освидетельствование в ВВК, представляются:
направление с указанием воинского звания направляемого, фамилии, имени, отчества, года рождения, должности, когда и каким ОДО призван, цели освидетельствования и предварительного диагноза;
копия документа, удостоверяющего личность;
служебная и медицинская характеристики;
медицинская книжка.
На военнослужащих, направляемых на освидетельствование в связи с получением увечья (ранения, травмы),представляется в том числе и документ, содержащий сведения об обстоятельствах увечья (ранения, травмы).
В случае выявления в ходе обследования или лечения у военнослужащих заболевания или последствия увечья (ранения, травмы), обуславливающих принятие в отношении него заключения ВВК о категории годности F, освидетельствование проводится по распоряжению начальника военно-медицинского учреждения с извещением командира воинской части (начальника учреждения), где проходит службу (учебу) военнослужащий, с отметкой в истории болезни.
63. Граждане, находящиеся на излечении в военно-медицинских учреждениях (в том числе военнослужащие срочной военной службы, выслужившие установленные сроки службы и подлежащие увольнению в резерв Вооруженных Сил), освидетельствуются ВВК по окончании стационарного лечения, а в отдельных случаях — при определившемся врачебно-экспертном исходе заболевания или последствий увечья (ранения, травмы).
64. В отдельных случаях военнослужащие для уточнения диагноза или специализированного лечения по заключению ВВК могут быть направлены на обследование (лечение) в специализированное лечебно-профилактическое или научно-исследовательское учреждение государственной системы здравоохранения. По окончании обследования (лечения) военнослужащие повторно освидетельствуются ВВК. Оплата за проведенное обследование или лечение производится в установленном законодательством порядке.
65. Военнослужащие срочной военной службы при поступлении на военную службу по контракту освидетельствуются ВВК после прохождения военно-профессионального отбора комиссиями объединений, без представления медицинских документов, указанных в абзацах четвертом и пятом пункта 104 настоящего Положения.
Освидетельствование военнослужащих по контракту, не достигших предельного возраста пребывания на военной службе, изъявивших желание заключить новый контракт на продолжение военной службы, проводится по решению командира воинской части (начальника учреждения), а в случаях заключения нового контракта сверх предельного возраста пребывания на военной службе — проведение освидетельствования обязательно.
66. По результатам освидетельствования ВВК по отношению к военнослужащим принимает следующие заключения:
А — годен к военной службе;
В — годен к военной службе с незначительными ограничениями;
С — ограниченно годен к военной службе;
D — временно не годен к военной службе;
E — не годен к военной службе в мирное время, ограниченно годен к военной службе в военное время;
F — не годен к военной службе с исключением с воинского учета;
подлежит санаторному лечению (указать профиль санатория).
При вынесении заключения об ограниченной годности к военной службе ВВК в индивидуальном порядке может в заключении указать, какие виды службы и работы данному военнослужащему противопоказаны.
67. Заключение, что военнослужащий нуждается в отпуске по болезни или освобождении от выполнения служебных обязанностей (далее — освобождение), выносится в случаях, когда предусматривается временная негодность к военной службе.
ВВК выносит заключение, что военнослужащий нуждается в отпуске по болезни, в случае, когда срок, по истечении которого военнослужащий может приступить к исполнению обязанностей военной службы, составляет не менее одного месяца.
При освидетельствовании военнослужащих срочной военной службы, осужденных и отбывающих наказание в дисциплинарной части, заключение ВВК о нуждаемости их в отпуске по болезни не принимается. Лечение их должно быть завершено в военно-медицинском учреждении или медицинском пункте воинской части.
Военнослужащие срочной военной службы по завершении отпуска по болезни подлежат обязательному освидетельствованию на предмет годности к военной службе, при этом в экспертном документе и выписном эпикризе необходимо указать место проведения освидетельствования (ВВК или военно-медицинское учреждение).
68. ВВК устанавливает продолжительность отпуска по болезни в зависимости от характера тяжести увечья (ранения, травмы), заболевания. Отпуск по болезни предоставляется военнослужащему на срок от 30до 60 суток.
Военнослужащему срочной военной службы в отдельных случаях отпуск по болезни может быть продлен на срок не более 60 суток.
Военнослужащему по контракту отпуск по болезни может быть продлен, но каждый раз не более чем на 30 суток. В общей сложности время непрерывного пребывания на лечении военнослужащего по контракту, включая пребывание в отпуске по болезни, не должно превышать четырех месяцев (для больных туберкулезом — двенадцать месяцев). При необходимости срок пребывания на лечении может быть продлен в порядке, установленном законодательством. По истечении предельного срока пребывания на лечении и в отпуске по болезни проводится освидетельствование военнослужащих по контракту для решения вопроса их годности к военной службе.
Военнослужащим-женщинам предоставляются отпуска по беременности и родам на основании заключения ВВК на срок, установленный законодательством.
Курсантам (слушателям) ВОУ, нуждающимся в отпуске по болезни, в целях обеспечения непрерывности учебного процесса ВВК вправе вместо отпуска по болезни предоставить освобождение на срок предполагаемого отпуска с посещением классных занятий.
При увольнении с военной службы военнослужащих заключение о нуждаемости в освобождении или отпуске по болезни не выносится (кроме случаев, указанных в пункте 72 настоящего Положения).
В случаях, когда имеются бесспорные основания полагать, что возможность исполнять обязанности военной службы не восстановится, заключение ВВК о временной негодности к военной службе не выносится, а решается вопрос о категории годности этого военнослужащего к военной службе.
69. В случаях, не предусмотренных абзацем вторым пункта 67, ВВК выносит заключение, что военнослужащий нуждается в освобождении на срок от 7 до 15 суток.
ВВК может вынести повторное заключение о нуждаемости военнослужащего в освобождении, но в общей сложности срок освобождения не должен превышать 30 суток.
70. Освидетельствование военнослужащих срочной военной службы, неправильно призванных на военную службу по состоянию здоровья (когда причинная связь заболеваний или последствий увечья (ранения, травмы) не связана со службой в Вооруженных Силах), проводится после стационарного обследования ВВК совместно с врачами-специалистами центрального аппарата Министерства здравоохранения или его территориальных управлений (органов). Данные совместного освидетельствования записываются в историю болезни, медицинскую книжку военнослужащего, заверяются подписями и личными печатями врачей-специалистов, а также эти данные указываются в экспертном документе (свидетельство о болезни, справка, карта медицинского освидетельствования и другие документы медицинского характера).
После утверждения заключения ВВК о негодности к военной службе в ЦВВКони увольняются с действительной военной службы в порядке, установленном законодательством.
71. Военнослужащие срочной военной службы, неправильно призванные по состоянию здоровья и возвращенные из рядов Вооруженных Сил, не подлежат дополнительному медицинскому обследованию и повторному освидетельствованию.
По каждому случаю увольнения из Вооруженных Сил неправильно призванного на военную службу по состоянию здоровья военнослужащего срочной военной службы территориальными органами Министерства здравоохранения совместно с УДО тщательно проводится служебная проверка, принимаются меры по улучшению качества обследования и освидетельствования граждан, указанных в подпункте «б» пункта 7 настоящего Положения. По результатам служебной проверки в отношении врачей-специалистов и руководителей территориальных органов Министерства здравоохранения, допустивших ошибки, принимаются меры, установленные законодательством.
Копии материалов служебной проверки направляются в ЦВВК и Центр по организации медицинской помощи подросткам и призывной молодежи Министерства здравоохранения до 1 июня текущего года.
По каждому случаю увольнения военнослужащего срочной военной службы из Вооруженных Сил по состоянию здоровья (независимо от причинной связи) начальник УДО письменно извещает руководителя территориального органа Министерства здравоохранения.
72. Если военнослужащий по контракту отнесен по категории годности к категории F и в период оформления увольнения не может по состоянию здоровья исполнять обязанности военной службы, ВВК одновременно с заключением о категории годности к военной службе принимает дополнительное заключение, что он нуждается в освобождении от выполнения служебных обязанностей на срок, необходимый для оформления увольнения, но не более 30 суток.
Если у освидетельствуемого установлено несколько заболеваний, в отдельности не достигших степеней выраженности согласно требованиям к состоянию здоровья граждан, в совокупности же обуславливающих более высокую категорию годности D, или E, или F, комиссия выносит одно из указанных заключений. При этом в порядке индивидуальной оценки необходимо учитывать взаимную связь заболеваний и их влияние на выполнение служебных обязанностей, прогноз заболеваний, возраст, выслугу лет освидетельствуемого и другие критерии оценки.
Если у освидетельствуемого выявлено заболевание, не предусмотренное в требованиях к состоянию здоровья граждан, ВВК принимает заключение по существующим требованиям к состоянию здоровья граждан, наиболее схожим по патологическому процессу, пораженному органу или системе.
73. При освидетельствовании военнослужащих по контракту метод индивидуальной оценки годности их к военной службе должен применяться в каждом случае. ВВК учитывает их военную специальность, подготовку, опыт, образование, возраст, фактическую работоспособность, мнение командования и врача воинской части, направленность освидетельствуемого и возможность использования его на работе, наиболее отвечающей состоянию здоровья.
74. Военнослужащие по контракту, не достигшие предельного возраста пребывания на военной службе, отнесенные ВВК к категории годности С, могут быть перемещены на другие должности, которые они могут исполнять с учетом их состояния здоровья, подготовки и опыта службы.
Командир воинской части (начальник учреждения) при поступлении экспертного документа, утвержденного ЦВВК, на военнослужащего, признанного ВВК к категориям годности Е или F, оформляет документы для увольнения из рядов Вооруженных Сил в порядке и сроки, установленные законодательством.
75. В отношении военнослужащих срочной военной службы, курсантов ВОУ, имеющих рост 190 см и выше, ВВК по показаниям принимается заключение о предоставлении им дополнительного питания в пределах половины предусмотренных для них продовольственных пайков на срок не более трех месяцев.
При необходимости продления выдачи дополнительного питания принимается повторное заключение.
Показанием для принятия указанного заключения являются: жалобы на ухудшение самочувствия, ощущение голода, отсутствие чувства насыщения после приема пищи, а также отрицательная динамика веса.
76. Освидетельствование военнослужащих, получивших заболевание или увечье (ранение, травму) при защите Республики Узбекистан, при исполнении обязанностей военной службы, при выполнении задач в условиях чрезвычайного положения, во время проведения специальных войсковых действий (операций) или иных боевых действиях, а также военнослужащих, получивших заболевание в период прохождения службы за границей, в государствах, где велись боевые действия, в период пребывания на разведывательной и контрразведывательной работе за границей, проводится по окончании стационарного лечения независимо от его продолжительности, в отдельных случаях — при определившемся врачебно-экспертном исходе заболевания или последствий увечья (ранения, травмы).
77. Освидетельствование граждан, получивших в период прохождения военных сборов увечье (ранение, травму), проводится независимо от изменения их категории годности к военной службе, а граждан, получивших в период прохождения военных сборов заболевание, — в случаях, если заболевание изменяет его категорию годности к военной службе либо приводит к его негодности к военной службе (в том числе и временной).
78. В случаях нуждаемости военнослужащего по контракту или членов его семьи в переводе из одного лечебно-профилактического (военно-медицинского) учреждения в другое для продолжения лечения, а также офицеров, уволенных с военной службы, имеющих общую продолжительность военной службы двадцать и более лет в стационарном или санаторно-курортном лечении (один раз в год), приведших к необходимости пользования железнодорожным, воздушным и автомобильным транспортом (за исключением такси) для поездки до места прохождения лечения и обратно, ВВК выносит заключение об их нуждаемости в переводе и пользовании транспортом. Если указанные офицеры имеют общую продолжительность военной службы двадцать пять и более лет, ВВК выносит заключение о нуждаемости в переводе и пользовании транспортом также в отношении членов их семьи.
79. В случае нуждаемости офицеров, имеющих общую продолжительность военной службы двадцать и более лет, и членов семьи офицеров, имеющих общую продолжительность военной службы двадцать пять и более лет, в сопровождающих лицах при следовании в лечебно-профилактические (в том числе ведомственные, военно-медицинские или санаторно-курортные) учреждения государственной системы здравоохранения для прохождения лечения, их следовании в отпуск в связи с болезнью, а также к месту жительства после увольнения с военной службы ВВК выносит заключение о нуждаемости в сопровождающих с указанием их числа.
В зависимости от состояния здоровья освидетельствованного, нуждаемости его в медицинской помощи и постороннем уходе ВВК может выносить заключение о проезде освидетельствованного и сопровождающих его лиц, воздушным или железнодорожным транспортом, с выдачей воинских перевозочных документов соответствующими министерствами и ведомствами.
В отношении больного, требующего изоляции, ВВК принимает заключение о необходимости проезда его и сопровождающих его лиц железнодорожным транспортом в отдельном купе.
80. Освидетельствование военнослужащих по контракту и членов их семей в целях определения возможности прохождения службы (проживания) в отдельных районах страны по состоянию здоровья проводится с учетом медицинских противопоказаний к прохождению военной службы военнослужащими и проживанию их членов семей в местностях с тяжелыми климатическими условиями, определяемыми соответствующими министерствами и ведомствами.
81. Военнослужащим силами ведомственных служб медицинского обеспечения проводится диспансеризация. Порядок организации и проведения диспансеризации определяется соответствующими министерствами и ведомствами.
При выявлении у военнослужащих во время диспансеризации последствий увечий (ранений, травм) или заболеваний, препятствующих прохождению военной службы, они направляются на стационарное обследование и лечение в военно-медицинские учреждения, с последующим освидетельствованием ВВК для определения категории годности к военной службе.
82. При освидетельствовании граждан, указанных в подпункте «т» пункта 7 настоящего Положения, при наличии у них заболеваний, последствий увечья (ранения, травмы) врачебная комиссия или ВВК принимает заключение с учетом прогноза развития патологического процесса в климатогеографических условиях страны, куда направляются освидетельствуемые.
Порядок организации и проведения освидетельствования, формулировка заключений врачебных комиссий и ВВК, а также оформление экспертных документов на вышеуказанных лиц определяются соответствующими министерствами и ведомствами.
Глава 8. Освидетельствование военнослужащих, отбираемых для службы, несущих службу в ВДВ и приравненных к ним частях
83. Освидетельствование граждан для определения их годности к службе в ВДВ и приравненных к ним частях производится ВВК соответствующих министерств и ведомств.
Освидетельствуемым дополнительно к обязательным диагностическим исследованиям проводятся исследования в целях определения степени функциональной адаптации организма к тяжелым физическим нагрузкам и низкому атмосферному давлению.
84. ВВК в отношении граждан, отбираемых к службе в ВДВ и приравненных к ним частях, военнослужащих, проходящих службу в этих частях, принимают заключения следующего содержания:
годен к службе в ВДВ и приравненных к ним частях;
годен к военной службе с незначительными ограничениями;
не годен к службе в ВДВ и приравненных к ним частях;
ограниченно годен к военной службе;
не годен к военной службе в мирное время, ограниченно годен к военной службе в военное время;
не годен к военной службе с исключением с воинского учета;
годен к службе в ВДВ и приравненных к ним частях. Временно не годен к совершению парашютных прыжков с медицинским переосвидетельствованием через шесть-двенадцать месяцев (указать срок);
подлежит стационарному (амбулаторному) обследованию с последующим медицинским освидетельствованием.
При освидетельствовании граждан, отбираемых для службы в подразделениях (воинских частях) специального назначения, военнослужащих, проходящих службу в этих подразделениях (воинских частях), ВВК при принятии заключения вправе указать, в каких подразделениях предстоит служба или проходит службу освидетельствуемый.
85. При освидетельствовании военнослужащих, проходящих службу в ВДВ и приравненных к ним частях, при наличии заболеваний, последствий увечий (ранений, травм), исключающих совершение парашютных прыжков, ВВК принимает заключение о временной негодности указанных военнослужащих к совершению прыжков (с указанием срока) с обязательным последующим переосвидетельствованием. При вынесении заключения о категории годности освидетельствуемого к совершению парашютных прыжков ВВК руководствуется требованиями Положения о медицинском освидетельствовании летного состава авиации Вооруженных Сил, утверждаемым Министерством обороны.
Во время повторного освидетельствования при вынесении заключения о годности к совершению парашютных прыжков ВВК рассматривает вопрос и о годности к службе в ВДВ и приравненным к ним частях.
Глава 9. Освидетельствование военнослужащих, рабочих и служащих, назначаемых (принимаемых) на работу и работающих по специальности, связанной с опасными для здоровья и особо тяжелыми условиями военного труда
86. Освидетельствование граждан, указанных в подпункте «с» пункта 7 настоящего Положения, производится ВВК соответствующих министерств и ведомств с обязательным участием начальника медицинской службы воинской части (учреждения) и представителя командования.
87. Перечень должностей и военно-учетных специальностей, связанных с опасными для здоровья и особо тяжелыми условиями военного труда, определяется соответствующими министерствами и ведомствами.
88. Назначение на работу граждан, указанных в подпункте «с» пункта 7 настоящего Положения, без предварительного освидетельствования запрещается.
89. Командование воинской части заблаговременно представляет в ВВК списки граждан, указанных в подпункте «с» пункта 7 настоящего Положения, подлежащих освидетельствованию, с указанием цели освидетельствования, длительности профессионального стажа работы, данных индивидуальных средств дозиметрического контроля. Перед началом освидетельствования представитель командования знакомит членов ВВК с условиями военного труда освидетельствуемых, начальник медицинской службы воинской части докладывает ВВК о результатах медицинского наблюдения за состоянием здоровья освидетельствуемых в межкомиссионный период.
Освидетельствование граждан, указанных в подпункте «с» пункта 7 настоящего Положения, производится по медицинским показаниям, но не реже одного раза в год.
Между освидетельствованиями граждане, указанные в подпункте «с» пункта 7 настоящего Положения, подвергаются медицинскому осмотру в соответствии с законодательством.
90. Ответственность за своевременное направление граждан, указанных в подпункте «с» пункта 7 настоящего Положения, на освидетельствование несет командир воинской части (начальник учреждения) и начальник медицинской службы воинской части.
91. Граждане, указанные в подпункте «с» пункта 7 настоящего Положения, не прошедшие по различным причинам (отпуск, командировка, болезнь и т.п.) своевременное освидетельствование, к работе по специальностям, связанным с опасными для здоровья и особо тяжелыми условиями военного труда, не допускаются.
92. При освидетельствовании граждан, указанных в подпункте «с» пункта 7 настоящего Положения, врачебные комиссии и ВВК выносят следующие заключения:
годен к работе (с указанием, к каким видам работы допускается освидетельствуемый);
подлежит стационарному (амбулаторному) обследованию с последующим медицинским освидетельствованием;
временно не годен к работе (с указанием, к каким видам работы не допускается освидетельствуемый) с медицинским переосвидетельствованием через шесть-двенадцать месяцев (указать срок);
не годен к работе (с указанием, к каким видам работы не допускается освидетельствуемый). Годен (не годен) к военной службе (с указанием категории годности к военной службе).
93. Внеочередному освидетельствованию подлежат граждане, указанные в подпункте «с» пункта 7 настоящего Положения, предъявившие жалобы на состояние здоровья, временно отстраненные от работы по состоянию здоровья и возвратившиеся из отпуска по болезни, после перенесенных ими заболеваний или увечий (ранений, травм), по которым эти лица могут быть признаны негодными к работе по специальностям, связанным с опасными для здоровья и особо тяжелыми условиями военного труда.
94. На стационарное обследование и освидетельствование направляются лица, ранее признававшиеся временно не годными к работе по специальности, связанной с опасными для здоровья и особо тяжелыми условиями военного труда с переосвидетельствованием через шесть-двенадцать месяцев (за исключением женщин, которым предоставлялся отпуск по беременности).
95. При подозрении на поражение вредными и неблагоприятными факторами военного труда и направлении граждан, указанных в подпункте «с» пункта 7 настоящего Положения, на стационарное обследование и освидетельствование в военно-медицинские учреждения представляется документ, содержащий сведения о санитарно-гигиенической характеристике условий труда и рабочего места специалиста.
В случаях, когда после стационарного обследования граждан, указанных в подпункте «с» пункта 7 настоящего Положения, предполагается принятие заключения о негодности (временной или постоянной) их к работе по специальностям, связанным с опасными для здоровья и особо тяжелыми условиями военного труда в связи с профессиональной патологией, к участию в работе ВВК по указанию председателя ЦВВК привлекаются врачи-специалисты из санитарно-эпидемиологических служб соответствующих министерств и ведомств.
96. При освидетельствовании граждан, указанных в подпункте «с» пункта 7 настоящего Положения, назначаемых на работу и работающих по специальностям, связанным с опасными для здоровья и особо тяжелыми условиями военного труда, учитываются жалобы на состояние здоровья и их характер, случаи нарушения техники безопасности и санитарных правил, перенесенные интоксикации или инфекции, данные индивидуальных средств дозиметрического контроля, данные профессионального анамнеза, результаты обследования и лечения — в случаях острых и хронических поражений вредными и неблагоприятными факторами военного труда, результаты медицинского наблюдения за состоянием здоровья освидетельствуемого в межкомиссионный период, мнение начальника медицинской службы воинской части о годности освидетельствуемого к службе по военной специальности.
97. При заболеваниях, предусматривающих индивидуальную оценку годности к работе по специальностям, связанным с опасными для здоровья и особо тяжелыми условиями военного труда, заключение ВВК о пригодности к работе принимается с учетом степени компенсации патологического процесса, военной специальности, общего и профессионального трудового стажа, фактической работоспособности и направленности освидетельствуемого, мнения командования и начальника медицинской службы воинской части.
98. При наличии у освидетельствуемого нескольких заболеваний в отдельности, не ограничивающих годность к работе по специальностям, связанным с опасными для здоровья и особо тяжелыми условиями военного труда, заключение о годности или негодности к работе ВВК принимается строго индивидуально с учетом характера заболеваний и степени выраженности функциональных расстройств.
99. Лица до 18 лет и женщины с момента установления беременности к работе по специальностям, связанным с опасными для здоровья и особо тяжелыми условиями военного труда, не допускаются. Женщины на период грудного вскармливания ребенка не допускаются к работе по специальностям, связанным с опасными для здоровья и особо тяжелыми условиями военного труда.
100. Объем обследования граждан, указанных в подпункте «с» пункта 7 настоящего Положения, назначаемых (принимаемых) на работу и работающих по специальностям, связанным с опасными для здоровья и особо тяжелыми условиями военного труда, а также лечебно-профилактические мероприятия среди лиц, работающих с указанными вредными и неблагоприятными факторами военного труда, определяются соответствующими министерствами и ведомствами.
101. Рабочие и служащие, работающие по специальностям, связанным с опасными для здоровья и особо тяжелыми условиями военного труда, и имеющие профессиональное заболевание, последствия увечья (ранения, травмы), для определения степени утраты профессиональной трудоспособности направляются на освидетельствование во врачебно-трудовую экспертную комиссию (далее — ВТЭК) в установленном законодательством порядке.
Глава 10. Освидетельствование военнообязанных
102. Освидетельствование военнообязанных производится по распоряжению начальника ОДО, командиров воинских частей (руководителей подразделений) Национальной гвардии, ЦРЭТ, МВД, МЧС, ГСБП и СГБ (в отдельных случаях — по решению председателя ЦВВК) в следующих целях:
при призыве на срочную военную и альтернативную службу;
при поступлении на военную службу по контракту;
при призыве на учебные, проверочные и специальные сборы;
при наличии жалоб на состояние здоровья от военнообязанных или при наличии других данных об изменении состояния их здоровья (сообщение или документы лечебно-профилактического учреждения, отделов внебюджетного Пенсионного фонда при Министерстве финансов Республики Узбекистан и др.);
в учетных целях.
103. Военнообязанные, зачисленные в резерв, подлежат обязательному освидетельствованию в год привлечения их к сборам и не ранее чем за два месяца до начала сборов врачебными комиссиями при ОДО.
104. Ответственность за организацию освидетельствования военнообязанных, поступающих на военную службу по контракту, возлагается на ВВК соответствующих министерств и ведомств.
Военнообязанные при поступлении на военную службу по контракту до начала освидетельствования представляют в ВВК:
данные документа, удостоверяющего личность (паспорт или идентификационная ID-карта, военное удостоверение);
справки из психоневрологических, кожно-венерологических и наркологических диспансеров, центров фтизиатрии и пульмоногии (противотуберкулезных диспансеров) и по борьбе со СПИДом, а также из территориальных управлений Комитета санитарно-эпидемиологического благополучия и общественного здоровья при Министерстве здравоохранения;
выписку из медицинской карты амбулаторного больного за последние пять лет;
результаты обязательных диагностических исследований.
Обязательные диагностические исследования проводятся в военно-медицинских учреждениях Министерства обороны (военно-медицинских учреждениях СГБ) на основании направления УДО (ВВК территориальных управлений СГБ).
105. Заключения ВВК в отношении военнообязанных, призываемых на военную службу по контракту, аналогичны заключениям, принимаемым в отношении граждан, указанных в подпункте «б» пункта 7 настоящего Положения.
106. Врачебной комиссией или ВВК в отношении лиц, имеющих заболевания, последствия увечья (ранения, травмы), по которым предусматривается индивидуальная оценка категории годности к военной службе, выносится заключение, наиболее ограничивающее годность к военной службе.
Заключения ВВК на военнообязанных при поступлении на военную службу по контракту подлежат обязательному рассмотрению и обоснованию в ЦВВК.
При вынесении военнообязанным, поступающим на военную службу по контракту, заключения, предусматривающего временную негодность к военной службе, ВВК принимается дополнительное заключение о предоставлении отсрочки от призыва на военную службу на срок, необходимый для проведения лечебно-оздоровительных мероприятий.
107. При направлении военнообязанного резерва на освидетельствование ОДО указывает, когда и по какой причине он был уволен в резерв. На уволенных с военной службы по состоянию здоровья в ВВК обязательно представляется экспертный документ, на основании которого был уволен военнообязанный, а также его личное дело. С указанными документами военнообязанный резерва направляется в ЦВВК, заключением которой определяется целесообразность переосвидетельствования, характер обследования и освидетельствования. При принятии ВВК заключения годности к военной службе, в том числе с ограничениями, экспертные и медицинские документы направляются на рассмотрение в ЦВВК вместе с результатами медицинского наблюдения после увольнения и характеристиками с места работы.
Военнослужащие по контракту, уволенные с военной службы по служебному несоответствию, в том числе при вступлении в законную силу приговора суда, освидетельствованию для определения годности к военной службе на период фактического увольнения не подлежат (за исключением лиц, у которых после увольнения выявлено эндогенное психическое расстройство, не диагностированное в период военной службы и явившееся причиной его деяний, повлекшее его увольнение).
108. Военнообязанные при объявлении мобилизации, а также привлекаемые для защиты населения в чрезвычайных ситуациях или в случае вооруженной агрессии против Республики Узбекистан могут быть подвергнуты внеочередному освидетельствованию.
109. Военнообязанный для уточнения диагноза заболевания может быть направлен на амбулаторное или стационарное обследование в лечебно-профилактические учреждения государственной системы здравоохранения.
110. Военнообязанные в зависимости от категории резерва, военно-учетной специальности и предназначения подлежат переосвидетельствованию врачебными комиссиями при ОДО.
Лица, отнесенные врачебными комиссиями или ВВК к категории годности Е и переданные на учет военнообязанных до достижения 27-летнего возраста, подлежат переосвидетельствованию один раз в три года.
лица, определенные соответствующими министерствами и ведомствами, а также ранее отнесенные врачебными комиссиями или ВВК к категории годности F по состоянию здоровья либо у которых выявлены психические и поведенческие расстройства (за исключением психических и поведенческих расстройств вследствие употребления веществ, оказывающих активное воздействие на психику), эпилепсия и эпилептические припадки, деформация либо отсутствие стопы или пальцев, плоскостопие либо другие изменения формы кисти или деформация пальцев ног, травмы черепа и дефекты после хирургических операций в соответствии с перечнем заболеваний и увечий (ранений, травм) и назначена категория годности Е, не подлежат повторному медицинскому освидетельствованию.
Периодичность освидетельствования офицеров резерва или запаса определяется Министерством обороны.
111. Граждане, ранее отнесенные к категории годности Е, в случаях, когда в результате их обследования в лечебно-профилактических учреждениях государственной системы здравоохранения ранее установленный им диагноз пересмотрен или они признаны здоровыми, могут быть переосвидетельствованы повторно.
112. Если военнообязанный резерва (в отставке) ставит вопрос об определении его годности к военной службе на период фактического увольнения с военной службы или о пересмотре заключения врачебной комиссии или ВВК на данный период (с целью изменения основания увольнения), ОДО направляет в ЦВВК его заявление, личное дело, медицинскую книжку и другие медицинские документы, представленные заявителем или полученные из лечебно-профилактических и военно-медицинских учреждений.
ЦВВК при необходимости дополнительно запрашивает и совместно с главными медицинскими специалистами соответствующих министерств и ведомств изучает все медицинские и другие документы, характеризующие состояние здоровья заявителя в период прохождения им военной службы и в ближайшее время после его увольнения. Если при этом будет установлено, что в соответствии с требованиями действовавшего на период фактического увольнения военнообязанного резерва (в отставке) с военной службы Положения о медицинском освидетельствовании в Вооруженных Силах Республики Узбекистан имеются основания для удовлетворения его просьбы, ОДО направляет военнообязанного резерва (в отставке) на освидетельствование во врачебную комиссию при ОДО или ВВК для определения годности к военной службе в настоящее время.
Результаты освидетельствования военнообязанного резерва (в отставке) заносятся в экспертный документ. При этом вопрос о причинной связи заболевания или увечья (ранения, травмы) врачебной комиссией или ВВК не рассматривается.
Экспертные и медицинские документы направляются ОДО или ВВК для рассмотрения в ЦВВК. Кроме вышеуказанных документов в ЦВВК представляются личное и пенсионное дела, все медицинские документы освидетельствуемого за период военной службы и после увольнения с действительной военной службы, акты освидетельствования ВТЭК. При рассмотрении обоснованности заключения врачебной комиссии или ВВК, при наличии бесспорных данных о связи заболеваний или увечья (ранения, травмы) с военной службой, ЦВВК выносит заключение об их причинной связи.
В отдельных случаях военнообязанный резерва (в отставке) для освидетельствования может обратиться непосредственно в ЦВВК, после изучения медицинской книжки и других медицинских документов военнообязанного резерва (в отставке) при необходимости председателем ЦВВК он может быть направлен на освидетельствование в соответствующую врачебную комиссию или ВВК с целью определения годности к военной службе.
Глава 11. Определение причинной связи заболеваний или увечий (ранений, травм) у граждан, проходящих (прошедших) военную службу(военные сборы)
113. Во всех случаях освидетельствования граждан, указанных в подпунктах «г» , «ж» , «н» , «с» , «т» пункта 7 настоящего Положения, ВВК определяется причинная связь полученных ими заболеваний или увечий (ранений, травм), за исключением случаев, когда указанные лица, получившие заболевания или увечья (ранения, травмы), находятся под следствием или когда уголовное дело в отношении них передано в суд.
114. Причинная связь заболевания или увечья (ранения, травмы) у граждан, указанных в подпунктах «о» , «п» пункта 7 настоящего Положения, рассматривается в ЦВВК на основании направления начальника ОДО по месту учета в случаях если:
в период прохождения военной службы (военных сборов) гражданин был освидетельствован ВВК, находился на лечении или уволен с военной службы по состоянию здоровья;
заболевание или увечье (ранение, травма) получено гражданином в период прохождения военной службы (военных сборов) либо заболевание или последствие увечья (ранения, травмы) выявлено после увольнения гражданина с военной службы (окончания военных сборов) при условии, что получение увечья (ранения, травмы) или начало заболевания, в том числе приведшего его к смерти, можно отнести к периоду военной службы (военных сборов).
115. При заболеваниях врачебные комиссии и ВВК принимают заключения следующего содержания:
а) «заболевание связано с пребыванием на фронте»:
если оно получено в период пребывания освидетельствуемым в составе действующей армии в годы Второй мировой войны, в боях на реке Халхин-Гол в 1939 г. и у озера Хасан в 1938 г., в период боевых действий при воссоединении Западной Белоруссии и Западной Украины с СССР в 1939 г., советско-финской войны в 1939 — 1940 гг., войны с Японией в 1945 г., боевых действий в Китае в 1924 — 1958 гг., в Венгрии в 1956 г., в Алжире в 1962 — 1964 гг., в Египте в 1962 — 1975 гг., в Йеменской Арабской Республике в 1961 — 1969 гг., во Вьетнаме в 1961 — 1972 гг., в Сирии в 1967 — 1973 гг., в Анголе в 1975 — 1979 гг., в Мозамбике в 1967 — 1969 гг., в Камбодже в 1970 г., в Бангладеш в1972-1973 гг., в Лаосе в 1960 — 1970 гг., в Ливане и Сирии в 1982 г., в Афганистане в 1978 — 1989 гг., или если имело место прогрессирование (утяжеление течения) заболевания, возникшего до указанных событий, или если хроническое, медленно прогрессирующее заболевание подтверждается медицинскими документами, выданными в первые пять лет после убытия освидетельствуемого из состава действующей армии, и особенностями течения заболевания, позволяющими отнести начало заболевания к периоду участия его в вышеуказанных событиях;
б) «заболевание получено в период прохождения военной службы»:
если заболевание возникло у освидетельствуемого в период прохождения военной службы (военных сборов) либо в указанный период имело место прогрессирование (утяжеление течения) заболевания, возникшего до призыва на срочную военную службу, военные сборы, поступления на военную службу по контракту, а также при хроническом, медленно прогрессирующем заболевании, диагностированном после увольнения с военной службы, если медицинские документы и особенности течения заболевания позволяют отнести начало заболевания к периоду прохождения военной службы (военных сборов);
если заболевание возникло у освидетельствуемого в период прохождения военной службы (военных сборов) в воинских частях, органах или учреждениях, не входивших в состав действующей армии, либо до его убытия в государство, где велись боевые действия, и военная служба в этом государстве не привела к прогрессированию (утяжелению течения) заболевания;
если увечье (ранение, травма) получено в период прохождения военной службы (военных сборов), но на момент освидетельствования документы об обстоятельствах получения увечья (ранения, травмы) отсутствуют;
в) «заболевание получено при исполнении обязанностей военной службы» — в случаях, предусмотренных законодательством;
г) «заболевание не связано со службой в Вооруженных Силах Республики Узбекистан»:
если заболевание возникло у освидетельствуемого до его призыва на срочную военную службу (военные сборы), поступления на военную службу по контракту и в период военной службы (военных сборов) не было его прогрессирования (утяжеления течения), обуславливающего изменение категории годности к военной службе;
если заболевание возникло у освидетельствуемого после увольнения с военной службы, окончания военных сборов, когда начало заболевания нельзя отнести к периоду прохождения военной службы (военных сборов).
116. При увечьях (ранениях, травмах) врачебные комиссии и ВВК принимают заключения следующего содержания:
а) «увечье (ранение, травма) получено при защите Республики Узбекистан» — если увечье (ранение, травма) получено освидетельствуемым при защите Республики Узбекистан, при исполнении обязанностей военной службы (служебных обязанностей) в период военной службы в действующей армии или при охране Государственной границы Республики Узбекистан;
б) «увечье (ранение, травма) получено при исполнении обязанностей военной службы»:
если увечье (ранение, травма) получено освидетельствуемым при исполнении обязанностей военной службы, предусмотренных Общевоинскими уставами Вооруженных Сил;
если увечье (ранение, травма) получено освидетельствуемым при выполнении задач в условиях чрезвычайного положения, в период проведения специальных войсковых действий (операций) или в вооруженных конфликтах, в период прохождения службы за границей, в государствах, где велись боевые действия, в период пребывания на разведывательной и контрразведывательной работе за границей;
если увечье (ранение, травма) получено освидетельствуемым в период военной службы в воинских частях, штабах и учреждениях, не входивших в состав действующей армии, в период прохождения учебных, специальных или проверочных сборов, а также при совершении каких-либо действий в интересах воинской службы;
если поражение получено освидетельствуемым при исполнении обязанностей военной службы (служебных обязанностей) в результате воздействия опасных для здоровья факторов военного труда. Данное заключение может быть принято ВВК с участием специалистов санитарно-эпидемиологических служб соответствующих министерств и ведомств, с последующим рассмотрением в ЦВВК;
если увечье (ранение, травма) возникло у освидетельствуемого при исполнении обязанностей военной службы вследствие укуса насекомого, пресмыкающегося или телесного повреждения, нанесенного животным;
если увечье (ранение, травма) получено освидетельствуемым при выполнении государственных или общественных обязанностей, а также при выполнении специальных заданий общественных организаций, хотя эти задания и не были связаны с военной службой;
если увечье (ранение, травма) возникло у освидетельствуемого в связи с выполнением донорских функций;
в) «увечье (ранение, травма) получено вследствие несчастного случая, не связанного с исполнением обязанностей военной службы»:
если увечье (ранение, травма) получено освидетельствуемым в случаях, когда они не признаны полученными при исполнении обязанностей военной службы, предусмотренных Общевоинскими уставами Вооруженных Сил;
если увечье (ранение, травма) получено освидетельствуемым вследствие совершения им правонарушения, установленного в результате служебной проверки, доследственной проверки или следствия;
если увечье (ранение, травма), нанесенное освидетельствуемым себе умышленно, но не привлекаемым к уголовной ответственности или уголовное дело в отношении которого прекращено следственными или судебными органами;
г) «увечье (ранение, травма) не связано со службой в Вооруженных Силах Республики Узбекистан»:
если увечье (ранение, травма) возникло у освидетельствуемого до его призыва на военную службу (военные сборы), поступления на военную службу по контракту и в период военной службы (военных сборов) не было его прогрессирования (утяжеления течения).
117. При установлении причинной связи заболеваний, не связанных с воздействием радиационных факторов, но обусловленных участием освидетельствуемых в работах при ликвидации последствий аварии на Чернобыльской АЭС, ВВК принимает заключение в редакции: «заболевание связано с выполнением работ по ликвидации последствий аварии на Чернобыльской АЭС».
118. Заключение ВВК о причинной связи увечья (ранения, травмы) с пребыванием на фронте, при защите Республики Узбекистан, исполнением обязанностей военной службы принимается на основании документов, содержащих достоверные сведения об обстоятельствах увечья (ранения, травмы), выданных на основании материалов служебной проверки, доследственной проверки или уголовного дела.
Кроме того, основанием для принятия заключения ВВК о причинной связи увечья (ранения, травмы) или заболевания с пребыванием на фронте, при защите Республики Узбекистан, исполнением обязанностей военной службы могут быть записи в военных билетах (военных удостоверениях) освидетельствуемых, скрепленных гербовой печатью войсковой части), выписки из приказов командира воинской части о факте получения увечья (ранения, травмы), а также справки архивных учреждений и другие документы, содержащие достоверные данные об обстоятельствах полученного увечья (ранения, травмы).
Свидетельские показания не могут служить основанием для определения причинной связи заболевания или увечья (ранения, травмы) с пребыванием на фронте, при защите Республики Узбекистан и исполнением обязанностей военной службы.
119. При освидетельствовании военнослужащих, граждан, проходящих военные сборы, у которых наряду с заболеваниями имеются также последствия увечья (ранения, травмы), заключения об их причинной связи ВВК принимаются раздельно в формулировках, предусмотренных пунктами 115 , 116 настоящего Положения.
120. Если у освидетельствуемого выявлено несколько заболеваний или последствий увечий (ранений, травм), возникших (полученных) при различных обстоятельствах, то и заключения об их причинной связи ВВК принимаются раздельно в зависимости от обстоятельств возникновения (получения).
121. При освидетельствовании военнослужащих, граждан, проходящих военные сборы, находящихся под следствием или когда уголовное дело в отношении них передано в суд, выносится заключение о причинной связи заболевания следующего содержания: «находится под следствием», а в скобках указывается одна из следующих формулировок: «заболевание не связано со службой в Вооруженных Силах»; «заболевание получено в период прохождения военной службы» или «заболевание получено в период самовольного оставления части». Причинная связь увечий (ранений, травм) указывается аналогичным образом. Если следствие прекращено, этот вопрос решается в порядке, предусмотренном пунктами 115 , 116 настоящего Положения.
122. Заключение ВВК о причинной связи увечья (ранения, травмы), заболевания с пребыванием на фронте, при защите Республики Узбекистан, исполнением обязанностей военной службы, наряду с другими заключениями, записывается в медицинские документы освидетельствуемого с обязательной ссылкой на документ, подтверждающий обстоятельства получения увечья (ранения, травмы), заболевания.
При оформлении экспертных документов (свидетельства о болезни, справки, карты медицинского освидетельствования и другие документы медицинского характера) в них подробно излагаются обстоятельства получения увечья (ранения, травмы) заболевания с обязательным указанием документов, на основании которых сделана эта запись, приводятся данные объективного исследования последствий увечий (ранений, травм), а также наряду с другими выявленными заболеваниями указывается полностью их диагноз.
При наличии документов, подтверждающих факт и обстоятельства получения увечья (ранения, травмы), заболевания, независимо от того, ограничивают или не ограничивают его последствия годность освидетельствуемого к военной службе (службе по военной специальности и др.), заключение ВВК о причинной связи увечья (ранения, травмы), заболевания с пребыванием на фронте, при защите Республики Узбекистан, исполнением обязанностей военной службы записывается в экспертном документе (свидетельстве о болезни, справке, карте медицинского освидетельствования и других документах медицинского характера).
Глава 12. Заключительное положение
123. Лица, виновные в нарушении требований настоящего Положения, несут ответственность в соответствии с законодательством.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
25 декабря 2018 г.,
№ ПП-4076