UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

Фармони

КОНЦЕПЦИЯСИ

«ЙЎЛ ХАРИТАСИ»

Жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш тизимини тубдан такомиллаштириш тўғрисида

Жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириб бориш қонун устуворлигини таъминлаш ва қонунийликни мустаҳкамлашнинг энг муҳим шартларидан бири ҳисобланади.

Сўнгги йилларда миллий ҳуқуқ тизимини тубдан ислоҳ қилиш, жамиятда ҳуқуқий маданиятни шакллантириш ҳамда малакали юридик кадрларни тайёрлаш борасида сезиларли ишлар амалга оширилди.

Шу билан бирга, инсон ҳуқуқ ва эркинликларига ҳурмат муносабатини шакллантиришга, аҳолининг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини юксалтиришга, жамиятда фуқароларнинг ҳуқуқий саводхонлиги даражасини оширишга тўсқинлик қилувчи бир қатор муаммо ва камчиликлар сақланиб қолинмоқда.

Хусусан, ҳуқуқий маданиятни юксалтиришда, энг аввало, ҳуқуқий таълим ва тарбия борасидаги ишлар тизимли ва узвий олиб борилмаяпти. Узоқ йиллар давомида бу масала ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ва айрим давлат органларининг иши сифатида қараб келиниб, бунда оила, маҳалла ва фуқаролик жамияти бошқа институтларининг иштироки етарлича таъминланмаган.

Ёшларнинг ҳуқуқий тарбиясига салбий таъсир кўрсатувчи омилларга нисбатан ҳуқуқий иммунитетни шакллантириш, ҳар бир шахсда қонунларга ва одоб-ахлоқ қоидаларига ҳурмат, миллий қадриятларга садоқат, ҳуқуқбузарликларга нисбатан муросасизлик ҳиссини уйғотиш ишига комплекс тарзда ёндашилмади.

Аҳолининг ҳуқуқий билимларини оширишга доир вазифаларнинг умумий тусда белгиланганлиги ҳамда уларни амалга оширишнинг аниқ таъсирчан механизми мавжуд эмаслиги жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш борасидаги ишларнинг самарасиз олиб борилаётганлигини кўрсатади.

Ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтиришда шахсий манфаатлар ҳамда жамият манфаатлари ўртасидаги мувозанатни сақлаш ғояларини аҳоли онгига сингдириш ишларининг етарли олиб борилмаслиги ҳам қонун устуворлигини таъминлашга ўзининг жиддий салбий таъсирини кўрсатмоқда.

Аҳолининг ҳуқуқий билимлари етарли эмаслиги, шунингдек, давлат органларининг қонунга хилоф қарорлари устидан судга шикоят қилиш имкониятидан деярли фойдаланмаслиги мансабдор шахслар томонидан фуқароларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари камситилиши ҳолатларининг вужудга келишига сабаб бўлмоқда.

Бундан ташқари, ҳозирги глобаллашув, илмий-техник тараққиёт даврида аҳолининг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини юксалтиришнинг инновацион усулларидан, тарғиботнинг илғор ва таъсирчан воситаларидан, хорижий давлатларнинг бу борадаги ижобий тажрибаларидан етарли даражада фойдаланилмаяпти.

Аҳолининг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини юксалтиришга доир ишлар самарадорлигини янада такомиллаштириш, фуқароларнинг ижтимоий-сиёсий ўзгаришлар билан уйғун равишда ҳуқуқий билимларини ошириб боришнинг замонавий усулларини жорий этиш, шунингдек, аҳолини, айниқса, ёшларни зарарли ахборотлардан ҳимоя қилиш бўйича мустаҳкам ҳуқуқий иммунитетни шакллантириш мақсадида:

1. Қуйидагилар жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтиришнинг асосий вазифалари этиб белгилансин:

аҳолига мамлакатимизда амалга оширилаётган ижтимоий-иқтисодий ислоҳотлар, қабул қилинаётган қонун ҳужжатлари ва давлат дастурларининг мазмуни ва моҳиятини изчил етказиш тизимини шакллантириш, фуқаролар онгида «Жамиятда қонунларга ҳурмат руҳини қарор топтириш ‒ демократик ҳуқуқий давлат қуришнинг гаровидир!» деган ҳаётий ғояни мустаҳкамлаш;

жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтиришда, энг аввало, таълим-тарбиянинг тизимли ва узвий равишда олиб борилишига алоҳида эътибор қаратиш, мактабгача таълим тизимидан бошлаб, аҳолининг барча қатламларига ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни чуқур сингдириш, шахсий манфаатлар ҳамда жамият манфаатлари ўртасидаги мувозанатни сақлаш ғояларини кенг тарғиб қилиш;

ёш авлод онгига ҳуқуқ ва бурч, ҳалоллик ва поклик тушунчаларини ҳамда одоб-ахлоқ нормаларини чуқур сингдириб бориш, Конституциянинг муҳим жиҳатларини уларга болалигидан бошлаб ўргатиш;

аҳоли ўртасида ҳуқуқий маданиятни шакллантириш бўйича ҳуқуқий-маърифий тадбирларни халқимиз тарихи, дини, миллий қадриятларини ўргатиш билан уйғун ҳолда ташкил қилиш, шунингдек, ҳар бир фуқарода давлат рамзлари билан фахрланиш туйғуларини шакллантириш орқали мамлакатга дахлдорлик, ватанпарварлик ҳиссини кучайтириш;

давлат хизматчиларининг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини юксалтириб бориш, уларда коррупция ва бошқа ҳуқуқбузарликларга нисбатан муросасизлик муносабатини шакллантириш;

давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари, шу жумладан, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ҳамда фуқаролик жамияти институтларининг манзилли ҳуқуқий тарғиботни амалга ошириш борасидаги ўзаро ҳамкорлигини мустаҳкамлаш;

жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни оширишга доир тадбирларни ташкил этишда ижтимоий шериклик принципларидан кенг ва унумли фойдаланишни тизимли асосда йўлга қўйиш;

оммавий ахборот воситаларининг ҳуқуқий ахборот билан таъминлашдаги ролини ошириш, ҳуқуқий тарғиботнинг инновацион усулларидан кенг фойдаланиш, шу жумладан, веб-технологияларни қўллашни кенгайтириш;

юридик таълимни такомиллаштириш, шунингдек, юридик кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини ривожлантириш;

жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтиришнинг илмий асосларини чуқур тадқиқ этиш.

2. «Юксак ҳуқуқий маданият — мамлакат тараққиёти кафолати» деган концептуал ғоя асосида аҳолининг барча қатламлари ҳуқуқий саводхонликка эришишлари, юксак даражадаги ҳуқуқий онгга эга бўлишлари ҳамда ҳуқуқий билимларини кундалик ҳаётда қўллай олишлари учун тизимли ва кенг қамровли ҳуқуқий тарғибот тадбирларини ташкил қилиш давлат органлари ва ташкилотларнинг устувор вазифаларидан бири этиб белгилансин.

3. Белгилаб қўйилсинки, жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш «шахс — оила — маҳалла — таълим муассасаси — ташкилот — жамият» принципи бўйича тизимли ва узвий ташкил этилади.

4. Қуйидагилар:

Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) 1-иловага мувофиқ;

Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш концепциясини 2019 йилда самарали амалга ошириш бўйича «Йўл харитаси» (кейинги ўринларда — «Йўл харитаси») 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

Белгилаб қўйилсинки, вазирлик ва идоралар раҳбарлари Концепцияда назарда тутилган тадбирларнинг ўз вақтида, тўлиқ ва сифатли амалга оширилиши учун шахсан жавобгар бўлади.

5. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш соҳасида мувофиқлаштирувчи давлат органи этиб белгилансин.

Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигига қуйидаги қўшимча вазифалар юклатилсин:

ижрочилар ва аҳолини қонунчиликнинг мазмун-моҳияти ва аҳамияти тўғрисида хабардор қилишнинг сифатини тубдан ошириш, ушбу фаолиятни ташкил қилишда принципиал янги ёндашувларни ишлаб чиқиш бўйича комплекс чора-тадбирларни амалга ошириш;

давлат органлари ва ташкилотларнинг ҳуқуқий ахборотдан кенг кўламда фойдаланишини таъминлаш, уларнинг ушбу соҳада фуқаролик жамияти институтлари ва оммавий ахборот воситалари билан самарали ҳамкорлик қилиш бўйича фаолиятини мувофиқлаштириш;

давлат органлари ва ташкилотлар томонидан ҳуқуқий тарғибот ва маърифат бўйича олиб борилган ишларни ўрганиш, шунингдек, уларнинг ушбу йўналишдаги фаолиятини такомиллаштириш бўйича тавсиялар тайёрлаш;

аҳолининг турли қатламлари, шу жумладан, тадбиркорлар ва ёшларнинг ахборотга бўлган эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда ҳуқуқий тарғиботни амалга оширишнинг замонавий механизмларини жорий этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш;

ижрочилар ва аҳолини қонунчиликнинг моҳияти ва аҳамияти тўғрисида хабардор қилишнинг сифатини тубдан яхшилаш мақсадида кенг жамоатчилик фикрини ўрганиш, таҳлил қилиш, ушбу соҳада ишларни янада такомиллаштириш борасида таклифлар ишлаб чиқиш.

6. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг:

Ўзбекистон Республикасининг қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси ҳамда қўшимча ҳуқуқий маълумотлар (юридик луғат, ҳуқуқий адабиётлар электрон майдончаси, қонун ҳужжатлари лойиҳалари муҳокамаси бўйича онлайн форум ва бошқалар) етказиш тизимини ўз ичига оладиган Ўзбекистон Республикасининг миллий ҳуқуқий интернет порталини яратиш;

аҳолига бепул маслаҳат бериш порталини ўз ичига олган Аdvice.uz ҳуқуқий ахборот тизимини яратиш;

умумтаълим мактаблари ва академик лицейларда ҳуқуқий билимларга доир ўқув машғулотлари кўламини янада кенгайтириш;

аҳолининг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини юксалтиришга муносиб ҳисса қўшган давлат органлари ва ташкилотлар ходимларига аҳолининг ҳуқуқий саводхонлигини оширишда кўрсатган хизматлари учун топшириладиган «Ҳуқуқий тарғибот ишлари аълочиси» кўкрак нишонини таъсис этиш тўғрисидаги таклифлари маъқуллансин.

7. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси икки ой муддатда «Ҳуқуқий тарғибот ишлари аълочиси» кўкрак нишони тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида Ҳукумат қарорини қабул қилсин.

8. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарига давлат органлари ва ташкилотларининг ҳуқуқий тарғиботни амалга ошириш, аҳолига қабул қилинаётган қонун ҳужжатларининг мазмун-моҳияти ва аҳамиятини етказиш, шунингдек, аҳолининг ҳуқуқий саводхонлигини ошириш бўйича олиб бораётган фаолияти устидан таъсирчан парламент назоратини йўлга қўйиш тавсия этилсин.

9. Ўзбекистон Республикаси Мактабгача таълим вазирлиги Адлия вазирлиги билан биргаликда икки ой муддатда мактабгача таълим муассасаларида «Бола ҳуқуқлари ва мажбуриятлари» мавзусидаги машғулотларни малакали мутахассисларни жалб қилган ҳолда кўргазмали тарзда тизимли жорий этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

10. Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги Адлия вазирлиги билан биргаликда:

2019/2020 ўқув йилидан бошлаб таълим муассасаларида ўқувчи ва талабаларнинг ҳуқуқий билимлари узлуксиз ва тизимли ошириб борилишини таъминлаш механизмини жорий этсин, шунингдек, ўқувчи ва талабаларнинг ҳуқуқий саводхонлигини оширишга қаратилган ўқув дастурларини тубдан қайта кўриб чиқилишини таъминласин;

2019 йил 1 мартга қадар ёшларда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш, айниқса, уларнинг онгида коррупциянинг жамият ва мамлакат равнақи учун ўта салбий иллат эканлигини тарғиб қилишга қаратилган ўқув материаллари тайёрланишини ташкил қилсин;

ёш авлоднинг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини юксалтириш бўйича таълим муассасаларининг ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан ҳамкорлик қилишининг самарали механизмларини кенгайтириш чораларини кўрсин.

11. Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги Бош прокуратура, Ички ишлар вазирлиги, Адлия вазирлиги ҳамда бошқа манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда таълим муассасаларида турли ҳуқуқбузарликлар, қоидабузарликлар, гиёҳвандлик ва бошқа салбий ҳодисаларнинг олдини олиш бўйича махсус дастурлар ишлаб чиқилишини ва уларнинг амалга оширилишини таъминласин.

12. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда:

2019 йил 1 июлга қадар Advice.uz ҳуқуқий ахборот тизимининг ишлаб чиқилишини ва ишга туширилишини таъминласин;

2020 йил 1 январга қадар Ўзбекистон Республикасининг миллий ҳуқуқий интернет портали яратилишини тўлиқ якунласин;

уч ой муддатда аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламига бепул ихтиёрий юридик ёрдам кўрсатиш (pro bono) тизимини ривожлантиришни назарда тутувчи тегишли норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда Вазирлар Маҳкамасига киритсин;

доимий равишда энг долзарб, аҳолини қизиқтирадиган масалаларни белгилаб, аниқ дастурлар асосида улар бўйича манзилли ва предметли ҳуқуқий тарғиботни амалга оширсин, ҳуқуқий тарғиботни амалга оширишнинг замонавий механизмларини жорий этиш борасида аҳоли турли қатламларининг фикрларини ўрганиб, таҳлил қилиб борсин;

икки ой муддатда ёшидан келиб чиқиб ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданият даражаси бўйича аҳолининг ҳуқуқий саводхонлиги даражасига қўйиладиган минимал талабларни ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

бир ой муддатда маҳаллаларда фуқароларнинг ҳуқуқий билимини ошириш мақсадида тизимли равишда амалга ошириладиган «Ҳуқуқий ахборот куни» лойиҳасини жорий этсин;

бир ой муддатда давлат органлари ва ташкилотларда ходимларнинг ҳуқуқий билимларини оширишга қаратилган бепул ҳуқуқий маслаҳат курсларини ташкил этиш дастурларини ишлаб чиқсин;

жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш ҳолати ҳамда бу соҳадаги давлат сиёсатини амалга ошириш самарадорлигини ўрганиш учун тадқиқотлар ва сўровлар ўтказиб борсин;

зарур ҳолларда, фуқаролик жамияти институтлари, илмий доиралар, хорижий экспертларни Концепция ва «Йўл харитаси»ни самарали амалга оширишда иштирок этишга, шунингдек, жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш билан боғлиқ долзарб масалаларни муҳокама қилишга ва натижаси бўйича зарур чора-тадбирларни белгилашга кенг жалб қилсин;

Концепция ва «Йўл харитаси»нинг амалга оширилиши доирасида ишлаб чиқиладиган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг ўз вақтида ҳамда сифатли тайёрланиши, келишилиши ва киритилиши устидан мониторинг олиб борилишини таъминласин;

Концепция ва «Йўл харитаси»ни амалга ошириш жараёнининг самарали мувофиқлаштирилиши ва мониторинги, шунингдек, уларнинг ижроси тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига доимий равишда ахборот бериб борсин;

икки ой муддатда Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш бўйича тадбирларни мониторинг қилиш ва баҳолашнинг кўрсаткичларини тасдиқлаш тўғрисидаги Ҳукумат қарори лойиҳасини ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

13. Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси ва Адлия вазирлиги бир ой муддатда ҳуқуқий мавзуларни тизимли ва таҳлилий ёритиб бориш ҳамда аҳолини қонунга ҳурмат руҳида тарбиялашга доир телекўрсатувлар кўламини кенгайтириш чораларини кўрсин.

14. Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Инновацион ривожланиш агентлиги давлат илмий-техник дастурлари доирасида амалий илмий-техник лойиҳалар ва инновацион ишланмалар танловида жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтиришнинг ташкилий-ҳуқуқий, педагогик-психологик жиҳатларини илмий-амалий тадқиқ этишга оид мавзуларни мунтазам эълон қилиб борсин.

15. Белгилансинки, давлат бошқаруви органлари жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни тарғиб қилиш билан боғлиқ лойиҳаларни амалга ошириш учун белгиланган тартибда нодавлат нотижорат ташкилотларига бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобидан давлат ижтимоий буюртмасини бериши мумкин.

16. Давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари мазкур Фармондан келиб чиқадиган ҳуқуқий-маърифий тадбирларни амалга оширишга қаратилган маблағларни ўзларининг харажатлар сметасида назарда тутиб борсин.

17. Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги, Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси:

оммавий ахборот воситаларининг жамоатчилик назоратини таъминлаш борасидаги ролини ошириш, бу борада уларнинг давлат органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари билан алоқасини кучайтириш юзасидан аниқ чора-тадбирлар амалга оширилишини таъминласин;

Адлия вазирлиги, бошқа манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда мазкур Фармоннинг мазмуни ва моҳиятини ҳамда унинг амалга оширилиши бўйича кенг тушунтириш ишларини оммавий ахборот воситалари ва Интернет тармоғи орқали ёритилишини таъминласин.

18. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда қонун ҳужжатларига ушбу Фармондан келиб чиқадиган ўзгартиш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.

19. Мазкур Фармоннинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов, Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори О.Б. Муродов ва Ўзбекистон Республикаси Президенти маслаҳатчисининг биринчи ўринбосари Б.М. Мавлонов зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 9 январдаги ПФ-5618-сон Фармонига 1-ИЛОВА

Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш

I. Умумий қоидалар

биринчидан, жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш ишлари тизимли ва узвий ташкил этилмаяпти. Жамиятда, оилада, маҳаллада, таълим муассасаларида ва ташкилотларда ҳуқуқий ахборотларни етказишнинг таъсирчан механизми мавжуд эмас. Шахсий манфаатлар ҳамда жамият манфаатлари ўртасидаги мувозанатни таъминлаш ғоялари аҳоли, айниқса, давлат хизматчилари онгига етарли даражада сингдирилмаяпти;

иккинчидан, узлуксиз таълим тизимида таълим жараёнлари ҳуқуқий тарбия билан уйғун олиб борилмаяпти, аҳоли, айниқса, ёшларнинг ҳуқуқий маданиятини шакллантиришда ўзбек халқининг тарихи, дини, урф-одатлари, миллий қадриятларига таянилмаяпти;

учинчидан, ҳуқуқий маданиятни юксалтиришга доир тадбирларни ташкил этишда нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари билан самарали ҳамкорлик тизими яратилмаган, ижтимоий шериклик принципи асосида ишлар ташкил этилмаган;

тўртинчидан, ёшларнинг ҳуқуқий тарбиясига салбий таъсир кўрсатувчи омилларга нисбатан ҳуқуқий иммунитетни шакллантиришнинг аниқ мақсадли чора-тадбирлари белгиланмаган;

бешинчидан, жамиятда манзилли ҳуқуқий тарғибот тадбирларини ташкил этишда ва амалга оширишда давлат органлари ва бошқа соҳавий хизматларнинг фаол иштироки таъминланмаяпти, бу борада юқори натижадорлик ва самарадорлик кўзга ташланмаяпти;

олтинчидан, ҳуқуқий тадбирлар ҳамон анъанавий усулларда, оддий учрашувларни ўтказиш йўли билан амалга оширилмоқда, бу борада тарғиботнинг инновацион усулларидан, шу жумладан, веб-технологиялардан фойдаланилмаяпти, ҳуқуқий йўналишдаги веб-сайтлар етарли эмас;

еттинчидан, ҳуқуқий саводхонликни оширишга қаратилган лойиҳаларни рағбатлантиришнинг ҳуқуқий механизмлари мавжуд эмас, бу борада тадбирлар номигагина ташкил этилмоқда, ҳуқуқий билимларни юксалтириш бўйича ҳуқуқий адабиётларни чоп этиш ва тарқатиш, илмий изланишларни олиб бориш ишлари самарасиз амалга оширилмоқда.

Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтиришдаги мавжуд муаммо ва камчиликлар «Юксак ҳуқуқий маданият — мамлакат тараққиёти кафолати» деган ғоя остида Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш концепциясини (кейинги ўринларда — Концепция) қабул қилиш ва амалга оширишни тақозо этмоқда.

II. Концепциянинг асосий мақсади ва вазифалари

1. Аҳолининг барча қатламлари ҳуқуқий саводхонликка эришиши, мустаҳкам иродали, ўз ҳуқуқларини биладиган ва қонунларни ҳурмат қиладиган, ҳуқуқий билимларини кундалик ҳаётда қўллай оладиган, фаол фуқаролик позициясига эга бўлган ва ҳуқуқбузарликка нисбатан муросасиз муносабатда бўладиган фуқароларни тарбиялашнинг кенг қамровли мунтазам тизимини яратиш Концепциянинг асосий мақсадидир.

2. Қуйидагилар жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтиришнинг асосий вазифалари ҳисобланади:

аҳолига мамлакатимизда амалга оширилаётган ижтимоий-иқтисодий ислоҳотлар, қабул қилинаётган қонун ҳужжатлари ва давлат дастурларининг мазмун ва моҳиятини изчил етказиш тизимини шакллантириш, фуқаролар онгида «Жамиятда қонунга ҳурмат руҳини қарор топтириш — демократик ҳуқуқий давлат қуришнинг гаровидир!» деган ҳаётий ғояни мустаҳкамлаш;

жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтиришда, энг аввало, таълим-тарбиянинг тизимли ва узвий равишда олиб борилишига алоҳида эътибор қаратиш, мактабгача таълим тизимидан бошлаб, аҳолининг барча қатламларига ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни сингдириш, шахсий манфаатлар ҳамда жамият манфаатлари ўртасидаги мувозанатни сақлаш ғояларини тарғиб қилиш;

жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтиришнинг илмий асосларини чуқур тадқиқ этиш.

III. Концепциянинг асосий йўналишлари

1-боб. Шахс, давлат ва жамиятнинг ўзаро муносабатларида аҳолининг ҳуқуқий маданиятини юксалтириш

1. Оилада ҳуқуқий тарбияни шакллантириш ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш

1. Болалар учун махсус ҳуқуқий портал яратиш. Унда:

Конституцияни ўргатишга доир илк тушунчалар;

кундалик ҳаётда қўллашга мўлжалланган бошланғич ҳуқуқий билимлар;

ҳуқуқни тарғиб қилувчи турли хил ўйинлар, машғулотлар ва дастурлар бўйича услубий қўлланмалар ва бошқа зарур маълумотларни бериш.

2. Оилада болаларга ҳуқуқий тарбия ва одоб-ахлоқнинг бошланғич қоидаларини ўргатиш бўйича ота-оналар учун услубий тавсиялар ишлаб чиқиш ва тарқатиш.

3. Оила даврасида ҳуқуқий саводхонликни оширишга мўлжалланган, ҳар бир элементар ҳуқуқий билимларни ўргатишга қаратилган ва кундалик ҳаётдаги муҳим масалалар юзасидан ҳуқуқий қўлланма тайёрлаш ва бепул тарқатиш.

4. Болалар учун ҳуқуқий мавзуларда ва одоб-ахлоқнинг оддий ва кундалик қоидаларини билишни, ватанпарварлик, қонунларни ҳурмат қилиш, ўзбек халқининг тарихи ва миллий қадриятларини ўргатишни тарғиб қилувчи турли мультипликацион фильмларни яратиш.

5. Болалар учун ҳуқуқий ахборотни етказишга ҳамда кундалик турмушда қўлланиладиган нормалар ва одоб-ахлоқ қоидаларини ўргатишга қаратилган аудиоэртаклар, кинофильмлар ва киножурналлар ишлаб чиқиш.

6. Оилавий нотинчлик ҳамда болалар назоратсизлиги ва қаровсизлигининг олдини олиш, болалар орасидаги ҳуқуқбузарлик ва жиноятларнинг салбий оқибатлари тўғрисида телекўрсатувлар, ток-шоулар тайёрлаш.

7. Кундалик турмушда кўп учрайдиган масалаларнинг ҳуқуқий ечимлари ва янги қабул қилинган қонун ҳужжатларининг моҳиятини ёритишга қаратилган медиаматериалларни тайёрлаш, шунингдек, ҳуқуқий медиаматериалларни оммавий ахборот воситалари ва интернет тармоғи орқали ёритиш.

8. Ёшлар ва ота-оналар ўртасида никоҳ ёши, алимент тўлаш шартлари, қариндошлар ўртасидаги никоҳ ва унинг ҳуқуқий оқибатлари тўғрисида ҳуқуқий тарғибот материаллари ва ижтимоий видеороликлар тайёрлаш ва мунтазам равишда оммавий ахборот воситалари ва интернет тармоғи орқали тарқатиб бориш.

2. Аҳолининг ҳуқуқий маданиятини юксалтиришда маҳалла институтининг ролини кучайтириш

1. Маҳаллаларда энг долзарб, аҳолини қизиқтирадиган ва мурожаатларда кўтарилаётган муаммоли масалаларни таҳлил қилиш ва таҳлил натижасига кўра манзилли ва предметли ҳуқуқий тарғиботни амалга ошириш, аҳолига қонун ҳужжатлари мазмун ва моҳиятини етказиш бўйича чоралар кўриш.

2. Маҳаллаларда аҳоли орасидаги турли муаммоли масалалар, хусусан, миграция, моддий ёрдам, ер олиш, уй-жой олиш, коммунал масалалар, имтиёзлар, алимент, ишга жойлашиш, таълим олиш ва бошқалар бўйича ҳуқуқий ахборотни медиаматериаллар шаклида аҳолига етказиш.

3. Маҳаллаларда «Ҳуқуқий ахборот куни» лойиҳасини ташкил этиш, бунда аниқ бир кунда режалаштирилган йўналиш бўйича малакали мутахассислар (адвокатлар, нотариуслар, юридик хизматлар ходимлари ва бошқалар) томонидан аҳолига ҳуқуқий тушунтиришлар берилишини таъминлаб бориш.

4. Жиноятчилик ва бошқа ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, фуқаролик низоларини кескин камайтириш ҳамда аҳолида, айниқса, тарбияси оғир бўлган фуқароларда қонунга ҳурмат ҳиссини уйғотиш мақсадида судлар томонидан маҳаллаларда аҳоли билан очиқ мулоқотларни тизимли равишда ташкил қилиш ва сайёр суд мажлислари ўтказиш кўламини кенгайтириш.

5. «Фидокор ёшлар» жамоатчилик патруль гуруҳлари билан ҳамкорликда маҳаллаларда аҳоли орасида ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш бўйича тадбирлар кўлами ва сифатини ошириш.

6. Профилактика инспекторларининг ёрдамчилари ва «Фидокор ёшлар» жамоатчилик патруль гуруҳлари аъзоларининг янги қабул қилинаётган қонун ҳужжатларидан хабардорлик даражасини ошириш мақсадида тегишли тадбирларни амалга ошириш.

3. Таълим муассасаларида ҳуқуқий саводхонликни ошириш

1. «Ўзбекистон Республикаси Конституциясини ўрганиш» ва «Инсон ҳуқуқларини ўрганиш» махсус ўқув курсларини барча таълим турлари бўйича тизимли ўргатиш нуқтаи назаридан қайта кўриб чиқиш ва ўргатилишини ташкил қилиш.

Махсус ўқув курслари якуни бўйича ўқувчи ва талабалар орасида синовлар ташкил қилиш.

2. Болалар ва ўқувчиларнинг ёш хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятини шакллантиришга қаратилган Конституцияни ва инсон ҳуқуқларини ўрганиш бўйича кўргазмали қўлланмаларни тайёрлаш ва чоп этиш.

3. Мактабгача таълим ташкилотларида тарбияланувчиларга болалар ҳуқуқ ва мажбуриятларига доир машғулотларни жорий этиш. Бунда мактабгача таълим ташкилотлари тарбиячиларининг ҳуқуқ асослари ва бола ҳуқуқлари бўйича бепул малакасини ошириш ҳамда машғулотларни ўтказиш учун турли инновацион лойиҳаларни яратиш чораларини кўриш.

4. Мактабгача таълим ташкилотларида болаларга одоб-ахлоқ қоидалари ва ҳуқуқнинг илк тушунчаларини ўргатиш бўйича намунавий қўлланма яратиш.

5. Янги авлод ҳуқуқий дарсликлари ва ўқув қўлланмалари тизимини яратиш. Бунда умумтаълим мактаблари бошланғич синф ўқувчилари учун ҳуқуқий билимларни содда ва кўргазмали ўргатишга қаратилган ўқув қўлланмаларини, шунингдек, таълим муассасалари учун ҳуқуқ фанлари бўйича ўқув дарсликлари ва қўлланмаларини тайёрлаш чораларини кўриш.

6. Ёшларга ўз ҳуқуқларини ҳимоя қилишнинг амалий механизмларини ўргатишга қаратилган «Street law» (Кўча ҳуқуқи — оддий ҳуқуқ) лойиҳасини кенг жорий қилиш бўйича қуйидаги ташкилий чора-тадбирларни амалга ошириш:

ҳуқуқшуносликка ихтисослаштирилган олий таълим муассасалари талабалари, юридик коллежлар ўқувчилари, нодавлат ташкилотлар вакилларидан иборат кўнгиллилар (волонтер) гуруҳини шакллантириш;

«Street law» лойиҳаси амалга оширилишини методик таъминлаш чораларини ишлаб чиқиш;

кўнгиллилар гуруҳлари учун интерактив машғулотлар олиб бориш методикаси бўйича тренинглар ўтказиш;

кўнгиллилар томонидан мактабгача таълим ташкилотлари тарбияланувчилари ҳамда умумтаълим мактаблари ўқувчилари учун машғулотлар ўтказиш.

7. Таълим муассасалари ўқувчилари ва талабалари орасида ҳуқуқ фанидан республика миқёсида қуйидаги танловларни ташкил қилиш ва ўтказиш:

умумтаълим мактаблари бошланғич синф ўқувчилари ўртасида «Ҳуқуқ — бу тўғриликдир» мавзусидаги расмлар танловини ташкил қилиш;

умумтаълим мактаблари ўқувчилари ўртасида «Менинг ҳуқуқ ва мажбуриятларим» республика кўрик-танловини ташкил этиш ҳамда танлов ғолибларини рағбатлантириш;

ўрта махсус, касб-ҳунар таълими тизимида «Сиз қонунни биласизми?» кўрик-танловини ташкил қилиш ҳамда танлов ғолибларини рағбатлантириш;

олий таълим муассасаларида «Ҳуқуқ билимдонлари» кўрик танловини ташкил қилиш ва танлов ғолибларини рағбатлантириш.

8. Ёшларда коррупция ва бошқа ҳуқуқбузарликларга қарши муросасизлик туйғусини шакллантиришга қаратилган иншолар танловини ўтказиш.

9. Ёшларда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш, айниқса, уларнинг онгида коррупциянинг жамият ва мамлакат равнақи учун ўта салбий иллат эканлигини тарғиб қилишга қаратилган ўқув материаллари тайёрланишини ташкил қилиш.

10. Болалар ва ёшларга уларнинг ҳуқуқлари ва одоб-ахлоқ нормалари ҳақида маълумот берувчи кўргазмали тарғибот бўйича қуйидаги ишларни амалга ошириш:

флаерлар, буклетлар, комикслар, тақдимот слайдлари, видеороликлар ишлаб чиқиш ва ҳар бир таълим муассасасига етказиш (ҳар чоракда);

кўргазмали ҳуқуқий тарғибот материалларини болалар ва ёшлар эътиборига етказиш.

11. Ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасаларида ёшларни ўз ҳуқуқий саводхонлигини юксак даражада шакллантириш ва оширишдек эзгу мақсадлар атрофида бирлаштирувчи «Ҳуқуқ билимдонлари» ёшлар ҳуқуқий клубларини ташкил этиш, кейинчалик уларнинг ижтимоий тармоқларда ҳам фаолият кўрсатишини таъминлаш.

12. Умумтаълим ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими соҳасида ҳуқуқ фанидан олимпиадалар ўтказиш ва ғолибларни муносиб тақдирлаш.

13. Тарбияси оғир вояга етмаганларга кучайтирилган ҳуқуқий таълим бериш ва тарбиялашга оид махсус дастурларни қўллаш.

14. Ёшларда соғлом турмуш тарзига бўлган интилишни шакллантиришга, ижтимоий жиҳатдан хавфли касалликларга, гиёҳвандликка, чекишга ва бошқа зарарли одатларга қарши курашишга доир профилактик чора-тадбирларни амалга оширишга, ёшларнинг бўш вақтини мазмунли уюштиришга, оммавий ёшлар спортини ривожлантиришга қаратилган тадбирларни ташкил этиш.

15. Болалар ва ёшларда давлат рамзларини эъзозлаш, унинг қадр-қимматини англаш, шунингдек, шахсий эҳтиёжлар ва жамият эҳтиёжлари ўртасидаги мувозанатни сақлаш ғояларини тарғиб қилишга доир аниқ режалар асосида «очиқ дарслар» ва ўқув машғулотлари ўтказилишини таъминлаш.

16. Диний экстремизм, терроризм, «оммавий маданият» ва бошқа ёт ғояларга қарши мустаҳкам иммунитетни шакллантиришга қаратилган махсус видеороликлар тайёрлаш.

17. Ёшлар томонидан содир этилаётган йўл ҳаракати қоидаларини бузиш, ноқонуний автопойгалар ўтказиш ва бошқа нохуш ҳодисаларнинг олдини олиш мақсадида «Энг тартибли ёш ҳайдовчи» лойиҳасини ташкил этиш.

4. Давлат органлари ва ташкилотлар ходимларининг ҳуқуқий маданиятини юксалтириш

1. Давлат органлари ва ташкилотларда ҳуқуқий тарғибот тадбирларини ташкил этиш ва ўтказиш бўйича услубий қўлланма ишлаб чиқиш.

2. Давлат органлари ва ташкилотларда жамоатчилик асосида доимий фаолият кўрсатувчи ҳуқуқий тарғибот гуруҳларини ташкил қилиш ва улар томонидан соҳага доир қонун ҳужжатлари нормаларининг ходимлар ўртасида тизимли равишда тарғибот қилинишини таъминлаш.

3. Давлат органлари ва ташкилотларда ходимларнинг ҳуқуқий саводхонлиги минимал даражаси бўйича талабларни ишлаб чиқиш ҳамда уларни ишга қабул қилишда мазкур талабларга мувофиқлиги юзасидан ўқитиш ва баҳолашнинг автоматлаштирилган тизимини яратиш.

4. Давлат органлари ва ташкилотларда ходимларнинг ҳуқуқий билимларини оширишга қаратилган бепул ҳуқуқий маслаҳат курсларини ташкил этиш дастурларини ишлаб чиқиш.

5. Ҳар бир давлат органлари ва муассасаларида «Ҳуқуқий маданият ойлиги», «Одоб-ахлоқ ойлиги» ҳамда «Коррупцияга қарши курашиш ойлиги» тадбирларини ташкил қилиш.

6. Давлат органлари ва ташкилотлар ходимлари фаолиятида масъулиятсизликнинг ва идоравий ҳуқуқий нигилизмнинг намоён бўлишига имкон яратадиган омилларни ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тизимини такомиллаштириш орқали бартараф этиш.

7. Кадрларга оид қарорларнинг, бўш лавозимларга кадрларни тайинлаш учун танловларни режали асосда ўтказишнинг шаффофлигини таъминлаш.

8. Аҳолининг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини юксалтиришда муносиб ҳисса қўшган давлат органлари ва ташкилотлар ходимларига аҳолининг ҳуқуқий саводхонлигини оширишда кўрсатган ютуқлари учун топшириладиган «Ҳуқуқий тарғибот ишлари аълочиси» кўкрак нишонини таъсис этиш.

9. Давлат органлари ва ташкилотларнинг расмий веб-сайтларида фаолият йўналишидан келиб чиқиб қонун ҳужжатлари мазмунини тушунтиришга қаратилган «Ҳуқуқий саводхонлик» рукнларини ташкил этиш.

5. Аҳоли барча қатламларининг ҳуқуқий маданиятини юксалтириш

1. Ёшидан келиб чиқиб аҳоли ҳуқуқий саводхонлигининг даражаси бўйича минимал талабларни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш, улар асосида фуқароларнинг ҳуқуқий билим даражасини аниқлаш ва таҳлил қилиб бориш.

2. Адвокатлик тузилмалари ва адвокатлар томонидан аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламига бепул ихтиёрий юридик ёрдам кўрсатиш (pro bono) тизимини ривожлантириш.

3. Қонун ҳужжатларини аҳолига тезкор равишда етказиш, шунингдек, соҳага доир қонун ҳужжатларининг мазмун-моҳияти ва аҳамиятини аҳолига тушунтириш тизимини такомиллаштириш.

4. Ахборот-ресурс марказлари ҳамда ахборот-кутубхона фондларини юридик адабиётлар билан бойитиб бориш.

5. Давлат органлари ҳузуридаги ахборот-таҳлил мультимедиа марказларининг ҳуқуқий тарғибот соҳасидаги фаолиятини кучайтириш. Бунда долзарб ва аҳолини қизиқтирадиган ҳуқуқий масалаларни аниқлаштириш (уй-жой ва ер олиш масалалари, таълим муассасаларига жойлаштириш, алимент, моддий ёрдам, миграция, коммунал хизмат масалалари) ҳамда таҳлиллар асосида ва қонунчиликдаги соҳага оид янгиликлар бўйича зарур ахборот-таҳлилий ва кўргазмали медиа материалларни тайёрлаш ва эфирга узатиш.

6. Аҳолининг кундалик эҳтиёжидан келиб чиқиб, уларни қизиқтирган ҳуқуқий мавзулар бўйича «Сўров бўйича ҳуқуқий тарғибот» лойиҳасини амалга ошириш.

7. Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтиришда муносиб ҳисса қўшган ҳуқуқ тарғиботчиларининг бу борадаги фидойилигини рағбатлантириб бориш мақсадида «Энг яхши ҳуқуқ тарғиботчиси» ва «Ҳуқуқий тарғиботни амалга оширишда энг яхши инновацион лойиҳа» танловларини ўтказиб бориш.

8. Халқимизда давлат рамзлари билан фахрланиш туйғуларини шакллантириш орқали мамлакатга дахлдорлик, ватанпарварлик ҳиссини кучайтиришга қаратилган видеороликлар тайёрлаш.

9. Халқимизнинг ҳуқуқий ёдгорликлари ва ҳуқуқ йўналишидаги олимлари ва арбоблари фаолиятини чуқур ўрганиш ва уларни кенг оммага тарғиб қилиш.

10. Аҳолига уларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини ҳамда давлат органлари ва ташкилотларнинг фуқаролар олдидаги мажбуриятларини тушунтиришга, шунингдек, аҳолини қонунга итоаткорлик руҳида тарбиялашга қаратилган ижтимоий-ҳуқуқий видеороликларни тайёрлаш ҳамда телевидение ва ижтимоий тармоқларда тарқатиш.

11. Адвокатлик ёки ҳуқуқшунос фаолиятига бағишланган бадиий фильм ва сериаллар тайёрлаш.

12. Аҳолини қонунга итоаткорлик руҳида тарбиялашга қаратилган қисқа метражли фильмлар ҳамда театр спектаклларини яратиш ва тизимли равишда телевидение орқали бериб бориш.

13. Коррупцияга қарши курашиш мавзуси доирасида камида 5 та ижтимоий видеоролик тайёрлаш, шунингдек, коррупция, ҳалоллик, тўғрилик, қонунга ҳурмат, адолат тантанаси мавзуларида тарғибот материаллари, дидактик материаллар, мультипликацион фильмлар тайёрлаш.

14. Аҳолида коррупцияга муросасизлик кайфиятини шакллантириш мақсадида ижтимоий шериклик асосида коррупцияга қарши тарғибот материаллари (журналистик материаллар, блогпостлар, карикатуралар, буклет, флаер, баннерлар, юмористик асарлар) мегатанловини ўтказиш.

15. Меҳнат мигрантларига турли ижтимоий-ҳуқуқий масалалар, хусусан, миграция, ишга жойлашиш, таълим олиш, бошқа давлатларнинг қонун ҳужжатлари бўйича ҳуқуқий ахборотлар олишда тизимли ёрдам кўрсатишни ўз ичига олувчи махсус ахборот сайтини ишлаб чиқиш.

16. Ташқи меҳнат мигрантларини миллий қонунчилик ва халқаро ҳуқуқ нормаларининг мазмуни тўғрисида мамлакатимизнинг хорижий давлатлардаги элчихоналари ва ваколатхоналари кўмагида ижтимоий рекламалар, Интернет веб-саҳифалари, ижтимоий тармоқлар ва мобил иловалардан фойдаланган ҳолда хабардор қилиб боришнинг аниқ механизмини ишлаб чиқиш.

17. Ногиронлиги бўлган шахслар (кўзи ожиз ва кар-соқовлар учун) ва кекса ёшдаги шахслар учун фойдаланишга қулай бўлган, уларнинг ижтимоий ҳимоясига оид ҳуқуқларига доир тўпламларни тайёрлаш ва хайрия акцияларини ўтказган ҳолда тарқатиш.

18. Озодликдан маҳрум этилган шахсларнинг келгусида ижтимоий ҳаётга мослашуви учун кўмак бериш мақсадида жазони ижро этиш муассасаларида масофадан туриб таълим олиш тизимини йўлга қўйиш.

19. Жазони ижро этиш муассасаларида ҳуқуқий билимларни ўргатиш, ҳуқуқий маърифат ва судланганларни ҳуқуқий тарбиялаш мақсадида «Ҳуқуқ ва мен», «Жиноят оламидан қайтиш» номли маърифий-ҳуқуқий машғулотларни мунтазам ўтказиш тизимини жорий этиш.

20. Ҳарбий хизматчиларнинг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини юксалтириш мақсадида:

аниқ чора-тадбирлар асосида ҳарбий хизматчилар ва уларнинг оила аъзоларининг, Темурбеклар мактаблари ўқувчиларининг ҳуқуқий билимларини тизимли равишда ошириб бориш, дунёқараши ва фикрлаш доираларини кенгайтириш;

ҳарбий қисмларда ҳар ойнинг жума куни «Ҳуқуқий саводхонлик соати»ни ташкил қилиш, унда мамлакатимизнинг барча жабҳаларида амалга оширилаётган ислоҳотлар, қабул қилинаётган қонун ҳужжатларининг моҳияти ва аҳамиятини ҳарбий хизматчиларга етказиш.

2-боб. Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтиришда ҳуқуқий тарғиботнинг инновацион усулларини жорий қилиш

1. Қуйидаги масалаларни назарда тутувчи Ўзбекистон Республикасининг Миллий ҳуқуқий интернет порталини яратиш:

қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси;

барча миллий ҳуқуқий сайтлар;

юридик луғат ва ҳуқуқий электрон кутубхона;

мақсадли аудиториялар (давлат хизматчилари, педагоглар ва бошқалар) учун мажбурий курслар (mandatory courses).

2. Турли ҳаётий ҳолатлар бўйича ҳуқуқий ечим таклиф этиладиган ва давлат хизматлари кўрсатиш электрон тизими билан боғланадиган Аdvice.uz ҳуқуқий ахборот тизимини («Ўзбекистон ҳуқуқий форуми» сайтини) яратиш ва ишга тушириш.

3. Фуқароларнинг ўз ҳуқуқий билим даражасини синаш мақсадида Интернет тизимида турли босқичларга эга бўлган «Ҳуқуқий тест» лойиҳасини яратиш.

4. Интернетдаги ижтимоий тармоқларда (Facebook, Telegram, Twitter, Youtube, Mytube.uz ва ҳ.к.) давлат органлари ва ташкилотларнинг каналларини ташкил қилиш ва ушбу каналларда веб-технологиялардан кенг фойдаланган ҳолда соҳа фаолияти йўналишларидан келиб чиқиб ҳуқуқий тарғибот материалларини жойлаб бориш.

Ижтимоий тармоқлардаги каналларда эълон қилиш учун материалларни тайёрлаш, жойлаштириш ва қайта алоқани таъминлаш бўйича услубий қўлланма ишлаб чиқиш.

5. Интернет тизимида ўзбек, рус ва инглиз тилларида «Ҳуқуқий ахборот» телеграм каналини ташкил қилиш ва унда қонун ҳужжатлари мазмунини қисқача таҳлилий ёритиш, шунингдек, аҳолининг ҳуқуқий билимларини юксалтиришга доир ҳуқуқий материалларни бериб бориш.

6. Мамлакатимиз аҳолиси кўп фойдаланадиган ижтимоий тармоқларда сўровлар ўтказиш орқали ҳуқуқий маданият ва ҳуқуқий онг даражасини таҳлил қилиш ва унинг натижасида ҳуқуқий ахборотни манзилли етказиш ишларини ташкил этиш.

3-боб. Аҳолининг ҳуқуқий маданиятини юксалтиришда оммавий ахборот воситаларининг ролини кучайтириш

1. Ҳуқуқий мавзуларни тизимли ва таҳлилий ёритиб бориш ҳамда аҳолини қонунга ҳурмат руҳида тарбиялашга доир телекўрсатувлар кўламини кенгайтириш.

2. Оммавий ахборот воситаларининг (матбуот, телевидение, радио) ҳуқуқий тарғибот соҳасидаги фаолиятини рағбатлантиришнинг ҳуқуқий механизмларини белгилаб бериш бўйича таклифлар тайёрлаш.

3. Ҳуқуқий даврий нашрларни интернет тармоғига интеграция қилиш ва уларнинг электрон нусхалари жойлаб борилишини таъминлашни йўлга қўйиш.

4. Аҳолининг ҳуқуқий хабардорлигини ошириш мақсадида «Ҳуқуқий ахборот» радио лойиҳасини ташкил этиш ва амалга ошириш.

5. Ҳуқуқий соҳани ёритувчи журналистларни тайёрлаш ва қайта тайёрлаш, уларнинг малакасини доимий ошириб бориш тизимини яратиш юзасидан таклифлар ишлаб чиқиш.

6. Қабул қилинган қонун ҳужжатларига мустақил экспертлар, мутахассислар ва аҳолининг фикри ҳамда муносабатини акс эттирувчи таҳлилий ток-шоу, баҳс-мунозара йўналишидаги кўрсатув ва эшиттиришларни эфирга узатиш.

7. Аҳоли ўртасидаги долзарб ижтимоий-ҳуқуқий муаммолардан келиб чиқиб, фуқароларнинг ҳуқуқий маърифатини оширишга хизмат қиладиган, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишга қаратилган таъсирчан телекўрсатувлар ва радиоэшиттиришларни ҳамда ҳуқуқий мавзудаги лойиҳаларни тайёрлаш ва тарқатиш.

8. Оммавий ахборот воситаларининг жамоатчилик назоратини таъминлаш борасидаги ролини кучайтириш, уларнинг давлат органлари ва фуқаролик жамияти институтлари билан алоқасини кучайтириш юзасидан қўшимча чора-тадбирларни ташкил этиш.

9. Давлат органлари ахборот хизматларининг ҳуқуқий ахборотни тарқатишдаги роли ва ўрнини кучайтириш, шу жумладан, давлат органи нуфузига таъсир кўрсатадиган салбий хабарлар бўйича зудлик билан муносабат билдириб бориш механизмини яратиш.

4-боб. Юридик таълимни, шунингдек, юридик кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини ривожлантириш

1. Ўқув жараёнини назарий тайёргарликнинг ҳуқуқни қўллаш фаолияти билан чамбарчас боғлиқлигини таъминлаш, талабаларда таҳлилий фикрлашни, янги билимларни мустақил равишда эгаллаш ва улардан фойдаланиш маҳоратини шакллантиришга қаратилган ўқитишнинг замонавий шакллари ва услублари ҳамда технологиялари асосида ташкил этиш.

2. Юридик олий таълим муассасаларининг илмий-тадқиқот институтлари, судлар, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан алоқаларини кучайтириш бўйича аниқ чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш.

3. Замонавий хорижий тажриба асосида юридик соҳада таълим, илм-фан ва ишлаб чиқариш интеграциясининг янги инновацион шакл ва институтларини жорий этиш бўйича аниқ чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш.

4. Илғор хорижий тажриба асосида миллий юридик таълим ва юридик фан соҳасини ривожлантириш ишига улкан ҳисса қўшган Ўзбекистон фуқаролари, чет эл фуқаролари, фуқаролиги бўлмаган шахсларга фахрий доктор даражасини бериш тартибини жорий этиш.

5. Ўқув жараёнига клиник юридик таълимни татбиқ этиш юзасидан етакчи хорижий мамлакатларнинг ижобий тажрибасидан кенг ва унумли фойдаланиш.

Тармоқлараро таълимни кучайтириш ва бу борада Тошкент давлат юридик университети магистратура босқичида «Ҳуқуқ ва Тиббиёт», «Ҳуқуқ ва Қурилиш» каби мутахассисликлар очилишини таъминлаш.

6. Ҳуқуқий мавзулар бўйича таълим берувчи педагог-ўқитувчиларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш.

5-боб. Ҳуқуқий маданиятни юксалтиришнинг илмий асосларини тадқиқ этиш

1. Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш бўйича тадбирларни мониторинг қилиш ва баҳолашнинг кўрсаткичларини ишлаб чиқиш.

2. Жамиятда аҳолининг ҳуқуқий саводхонлигини ошириб боришни аниқ кўрсаткичлар асосида ўрганиб бориш ва баҳолаш.

3. Ҳуқуқий фанларни ривожлантиришнинг илмий асосланган режаларини ишлаб чиқиш ва унинг устувор йўналишларини аниқлаш.

4. Ҳуқуқий тарбиянинг илмий асосланган услубиётини ишлаб чиқиш.

5. Ҳуқуқий маданиятни юксалтириш бўйича магистрлик ва докторлик диссертациялари тайёрлаш кўламини кенгайтириш, бунда оиладаги можаро ва зўравонликлар ҳамда уларнинг ижтимоий-ҳуқуқий оқибатларини комплекс тадқиқ қилишга алоҳида эътибор қаратиш.

6. Давлат илмий-техник дастурлари доирасида илмий-техник лойиҳалар ва инновацион ишланмалар танловида жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтиришнинг ташкилий-ҳуқуқий, педагогик-психологик жиҳатларини тадқиқ этишга оид мавзуларни мунтазам эълон қилиб бориш.

7. Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш ҳолати ҳамда бу соҳадаги давлат сиёсатини амалга ошириш самарадорлигини ўрганиш учун фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва бошқа ташкилотлар, оммавий ахборот воситалари, шунингдек, фуқаролар билан ҳамкорликда социологик, махсус, илмий тадқиқотлар ҳамда бошқа турдаги тадқиқотлар ва сўровлар ўтказиш.

IV. Концепциянинг қабул қилинишидан кутилаётган натижалар

Концепцияни амалга ошириш натижасида қуйидагилар кутилмоқда:

фуқаро, давлат ва жамиятнинг ўзаро муносабатларида аҳолининг ҳуқуқий маданияти ва ижтимоий фаоллигини юксалтириш, шахсий эҳтиёжлар ҳамда жамият эҳтиёжлари ўртасидаги мувозанатнинг сақланишини таъминлаш;

бола ва ёшлар онгига илк ҳуқуқий тушунчаларни ва одоб-ахлоқ қоидаларини тизимли сингдириб бориш, ҳуқуқий таълим-тарбияни узвий ва тизимли олиб боришга эришиш;

ҳуқуқий тарғиботнинг инновацион усулларини яратиш ва жорий этиш, ҳуқуқий билимларни тарғиб қилишда оммавий ахборот воситаларининг ролини кучайтириш;

мансабдор шахслар ва фуқароларда қонунга ва ҳуқуққа бўлган ҳурмат ҳиссини кучайтириш, ҳуқуқбузарликлар профилактикасининг самарадорлигини таъминлаш.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 9 январдаги ПФ-5618-сон Фармонига 2-ИЛОВА

Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш концепциясини 2019 йилда самарали амалга ошириш бўйича

Т/р. Тадбирларнинг номланиши Амалга ошириш шакли Амалга ошириш муддатлари Масъул ижрочилар I. Шахс, давлат ва жамиятнинг ўзаро муносабатларида аҳолининг ҳуқуқий маданиятини юксалтириш 1. Оилада ҳуқуқий тарбияни шакллантириш ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш 1. Болалар учун махсус ҳуқуқий портал яратиш. Унда: Конституцияни ўргатишга доир илк тушунчалар; кундалик ҳаётда қўллашга мўлжалланган бошланғич ҳуқуқий билимлар; ҳуқуқни тарғиб қилувчи турли хил ўйинлар, машғулотлар ва дастурлар бўйича услубий қўлланмалар ва бошқа зарур маълумотларни бериш. Ҳуқуқий портал 2019 йил май Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов) , Мактабгача таълим вазирлиги (А. Шин) 2. Оилада болаларга ҳуқуқий тарбия ва одоб-ахлоқнинг бошланғич қоидаларини ўргатиш бўйича ота-оналар учун услубий тавсиялар ишлаб чиқиш ва тарқатиш. Услубий қўлланма 2019 йил август Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов) , Мактабгача таълим вазирлиги (А. Шин) 3. Оила даврасида ҳуқуқий саводхонликни оширишга мўлжалланган, ҳар бир элементар ҳуқуқий билимларни ўргатишга қаратилган ва кундалик ҳаётдаги муҳим масалалар юзасидан ҳуқуқий қўлланма тайёрлаш ва бепул тарқатиш. Қўлланма 2019 йил октябрь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 4. Болалар учун ҳуқуқий мавзуларда ва одоб-ахлоқнинг оддий ва кундалик қоидаларини билишни, ватанпарварлик, қонунларни ҳурмат қилиш, ўзбек халқининг тарихи ва миллий қадриятларини ўргатишни тарғиб қилувчи турли мультипликацион фильмларни яратиш. Мультипликацион дастурлар 2019 йил сентябрь «Ўзбеккино» Миллий агентлиги (Ф. Зокиров), Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), Мактабгача таълим вазирлиги (А. Шин), Ўзбекистон ёшлар иттифоқи (К. Куранбаев) 5. Болалар учун ҳуқуқий ахборотни етказишга ҳамда кундалик турмушда қўлланиладиган нормалар ва одоб-ахлоқ қоидаларини ўргатишга қаратилган аудиоэртаклар, кинофильмлар ва киножурналлар ишлаб чиқиш. Ижрочиларнинг қўшма қарори 2019 йил сентябрь «Ўзбеккино» Миллий агентлиги (Ф. Зокиров) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов) , Мактабгача таълим вазирлиги (А. Шин) 6. Оилавий нотинчлик ҳамда болалар назоратсизлиги ва қаровсизлигининг олдини олиш, болалар орасидаги ҳуқуқбузарлик ва жиноятларнинг салбий оқибатлари тўғрисида телекўрсатувлар, ток-шоулар тайёрлаш. Телекўрсатувлар 2019 йил июль Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов) , МТРК (А. Хаджаев) , Электрон оммавий ахборот воситалари миллий ассоциацияси (Ф. Абдухаликов) Аниқ график асосида 7. Кундалик турмушда кўп учрайдиган масалаларнинг ҳуқуқий ечимлари ва янги қабул қилинган қонун ҳужжатларининг моҳиятини уйма-уй юриб тарғиб қилиш, шунингдек, ҳуқуқий маълумотларни етказишга қаратилган флаер, буклет ва бошқа тарқатма материалларни оилаларга бепул тарқатиш. Тарғибот тадбирлари, тарқатма материаллар Доимий равишда Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , «Маҳалла» хайрия жамоат фонди (Ш. Жавлонов), вазирлик ва идоралар Аниқ график асосида 8. Ёшлар ва ота-оналар ўртасида никоҳ ёши, алимент тўлаш шартлари, қариндошлар ўртасидаги никоҳ ва унинг ҳуқуқий оқибатлари тўғрисида мунтазам равишда ҳуқуқий тарғибот тадбирларини ўтказиш. Тарғибот тадбирлари Доимий равишда «Оила» илмий амалий маркази (Д. Тошмухамедова) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , «Маҳалла» хайрия жамоат фонди (Ш. Жавлонов), вазирлик ва идоралар Аниқ график асосида 2. Аҳолининг ҳуқуқий маданиятини юксалтиришда маҳалла институтининг ролини кучайтириш 9. Маҳаллаларда энг долзарб, аҳолини қизиқтирадиган ва мурожаатларда кўтарилаётган муаммоли масалаларни таҳлил қилиш ва таҳлил натижасига кўра манзилли ва предметли ҳуқуқий тарғиботни амалга ошириш, аҳолига қонун ҳужжатлари мазмун ва моҳиятини етказиш бўйича чоралар кўриш. Сўровлар, таҳлилий маълумот Ҳар чоракда Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), вазирлик ва идоралар Учрашувлар, давра суҳбатлари, семинарлар ва бошқа тадбирлар Доимий равишда 10. Маҳаллаларда аҳоли орасидаги турли муаммоли масалалар, хусусан, миграция, моддий ёрдам, ер олиш, уй-жой олиш, коммунал масалалар, имтиёзлар, алимент, ишга жойлашиш, таълим олиш ва бошқалар бўйича ҳуқуқий ахборотни буклет, флаер, лифлет ва плакатлар шаклида аҳолига етказиш. Тарқатма тарғибот материаллари Доимий равишда Вазирлик ва идоралар 11. Маҳаллаларда «Ҳуқуқий ахборот куни» лойиҳасини ташкил этиш, бунда аниқ бир кунда режалаштирилган йўналиш бўйича малакали мутахассислар (адвокатлар, нотариуслар, юридик хизматлар ходимлари ва бошқалар) томонидан аҳолига ҳуқуқий тушунтиришлар берилишини таъминлаб бориш. Ҳуқуқий тадбирлар режасига мувофиқ 2019 йил февраль Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , «Маҳалла» хайрия жамоат фонди (Ш. Жавлонов) , вазирлик ва идоралар 12. Жиноятчилик ва бошқа ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, фуқаролик низоларини кескин камайтириш ҳамда аҳолида, айниқса, тарбияси оғир бўлган фуқароларга қонунга ҳурмат ҳиссини уйғотиш мақсадида: Олий суд (К.Камилов), «Маҳалла» хайрия жамоат фонди (Ш. Жавлонов) судлар томонидан маҳаллаларда аҳоли билан очиқ мулоқотларни тизимли равишда ташкил қилиш; Чора-тадбирлар режаси Ҳар чоракда сайёр суд мажлислари ўтказиш кўламини кенгайтириш. Сайёр суд мажлислари Доимий равишда 13. «Фидокор ёшлар» жамоатчилик патруль гуруҳлари билан ҳамкорликда маҳаллаларда аҳоли орасида ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш бўйича тадбирлар кўлами ва сифатини ошириш. Комплекс чора-тадбирлар 2019 йил март Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов) Ўзбекистон ёшлар иттифоқи (К. Куранбаев), «Маҳалла» хайрия жамоат фонди (Ш. Жавлонов) 14. Профилактика инспекторларининг ёрдамчилари ва «Фидокор ёшлар» жамоатчилик патруль гуруҳлари аъзоларининг янги қабул қилинаётган қонун ҳужжатларидан хабардорлик даражасини ошириш мақсадида тегишли тадбирларни амалга ошириш. Учрашувлар, давра суҳбатлари, семинарлар ва бошқа тадбирлар Доимий равишда Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов), «Маҳалла» хайрия жамоат фонди (Ш. Жавлонов) 3. Таълим муассасаларида ҳуқуқий саводхонликни ошириш 15. «Ўзбекистон Республикаси Конституциясини ўрганиш» ва «Инсон ҳуқуқларини ўрганиш» махсус ўқув курсларини барча таълим турлари бўйича тизимли ўргатиш нуқтаи назаридан қайта кўриб чиқиш ва ўргатилишини ташкил қилиш. Комплекс чора-тадбирлар 2019 йил Май Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), Мактабгача таълим вазирлиги (А. Шин), Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) Махсус ўқув курслари якуни бўйича ўқувчи ва талабалар орасида синовлар ташкил қилиш. Ўқув машғулотлари 2019 йил декабрь 16. Болалар ва ўқувчиларнинг ёш хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятини шакллантиришга қаратилган Конституцияни ва инсон ҳуқуқларини ўрганиш бўйича кўргазмали қўлланмаларни тайёрлаш ва чоп этиш. Қўлланмалар 2019 йил сентябрь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), Мактабгача таълим вазирлиги (А. Шин), Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов) , Ўзбекистон ёшлар иттифоқи (К. Куранбаев) 17. Мактабгача таълим муассасаларида тарбияланувчиларга болалар ҳуқуқ ва мажбуриятларига доир машғулотларни жорий этиш. Бунда: мактабгача таълим муассасалари тарбиячиларининг ҳуқуқ асослари ва бола ҳуқуқлари бўйича бепул малакасини ошириш; машғулотларни ўтказиш учун турли инновацион лойиҳаларни яратиш чораларини кўриш. Таклифлар 2019 йил февраль Мактабгача таълим вазирлиги (А. Шин), Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 18. Мактабгача таълим муассасаларида болаларга одоб-ахлоқ қоидалари ва ҳуқуқнинг илк тушунчаларини ўргатиш бўйича намунавий қўлланма яратиш. Намунавий қўлланма 2019 йил июль Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Мактабгача таълим вазирлиги (А. Шин) 19. Янги авлод ҳуқуқий дарсликлари ва ўқув қўлланмалари тизимини яратиш. Бунда: Ижрочиларнинг қўшма қарори Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов), Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) умумтаълим мактаблари бошланғич синф ўқувчилари учун ҳуқуқий билимларни содда ва кўргазмали ўргатишга қаратилган ўқув қўлланмаларини; 2019 йил май таълим муассасалари учун ҳуқуқ фанлари бўйича ўқув дарсликлари ва қўлланмаларини тайёрлаш чораларини кўриш. 2019 йил ноябрь 20. Ёшларга ўз ҳуқуқларини ҳимоя қилишнинг амалий механизмларини ўргатишга қаратилган «Street law» (Кўча ҳуқуқи — оддий ҳуқуқ) лойиҳасини кенг жорий қилиш бўйича қуйидаги ташкилий чора-тадбирларни амалга ошириш: Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов), Мактабгача таълим вазирлиги (А. Шин) ҳуқуқшуносликка ихтисослаштирилган олий таълим муассасалари талабалари, юридик коллежлар ўқувчилари, нодавлат ташкилотлар вакилларидан иборат кўнгиллилар (волонтер) гуруҳини шакллантириш; Ижрочиларнинг қўшма қарори 2019 йил май «Street law» лойиҳаси амалга оширилишини методик таъминлаш чораларини ишлаб чиқиш; Комплекс чора-тадбирлар 2019 йил июль кўнгиллилар гуруҳлари учун интерактив машғулотлар олиб бориш методикаси бўйича тренинглар ўтказиш; кўнгиллилар томонидан мактабгача таълим муассасалари тарбияланувчилари ҳамда умумтаълим мактаблари ўқувчилари учун машғулотлар ўтказиш. 2019 йил октябрь 21. Таълим муассасалари ўқувчилари ва талабалари орасида ҳуқуқ фанидан республика миқёсида қуйидаги танловларни ташкил қилиш ва ўтказиш: умумтаълим мактаблари бошланғич синф ўқувчилари ўртасида «Ҳуқуқ — бу тўғриликдир» мавзусидаги расмлар танловини ташкил қилиш; умумтаълим мактаблари ўқувчилари ўртасида «Менинг ҳуқуқ ва мажбуриятларим» республика кўрик-танловини ташкил этиш ҳамда танлов ғолибларини рағбатлантириш; ўрта махсус, касб-ҳунар таълими тизимида «Сиз қонунни биласизми?» кўрик-танловини ташкил қилиш ҳамда танлов ғолибларини рағбатлантириш; олий таълим муассасаларида «Ҳуқуқ билимдонлари» кўрик танловини ташкил қилиш ва танлов ғолибларини рағбатлантириш. Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси 2019 йил сентябрь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , Давлат тест маркази (М. Каримов) 22. Ёшларда коррупция ва бошқа ҳуқуқбузарликларга қарши муросасизлик туйғусини шакллантиришга қаратилган иншолар танловини ўтказиш. Ижрочиларнинг қўшма қарори 2019 йил март Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов) Амалга ошириш 2019 йил декабрь 23. Ёшларда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш, айниқса, уларнинг онгида коррупциянинг жамият ва мамлакат равнақи учун ўта салбий иллат эканлигини тарғиб қилишга қаратилган ўқув материаллари тайёрланишини ташкил қилиш. Ижрочиларнинг қўшма қарори 2019 йил февраль Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов), Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 24. Болалар ва ёшларга уларнинг ҳуқуқлари ва одоб-ахлоқ нормалари ҳақида маълумот берувчи кўргазмали тарғибот бўйича қуйидаги ишларни амалга ошириш: флаерлар, буклетлар, комикслар, тақдимот слайдлари, видеороликлар ишлаб чиқиш ва ҳар бир таълим муассасасига етказиш (ҳар чоракда); кўргазмали ҳуқуқий тарғибот материалларини болалар ва ёшлар эътиборига етказиш. Кўргазмали тарқатма материаллар 2019 йил декабрь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов), Ўзбекистон ёшлар иттифоқи (К. Куранбаев) 25. Ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасаларида ёшларни ўз ҳуқуқий саводхонлигини юксак даражада шакллантириш ва оширишдек эзгу мақсадлар атрофида бирлаштирувчи «Ҳуқуқ билимдонлари» ёшлар ҳуқуқий клубларини ташкил этиш, кейинчалик уларнинг ижтимоий тармоқларда ҳам фаолият кўрсатишини таъминлаш. Комплекс чора- тадбирлар 2019 йил август Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , вазирлик ва идоралар 26. Умумтаълим ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими соҳасида ҳуқуқ фанидан олимпиадалар ўтказиш ва ғолибларни муносиб тақдирлаш. Ижрочиларнинг қўшма қарори 2019 йил август Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Давлат тест маркази (М. Каримов) 27. Тарбияси оғир вояга етмаганларга кучайтирилган ҳуқуқий таълим бериш ва тарбиялашга оид махсус дастурларни қўллаш. Ижрочиларнинг қўшма қарори 2019 йил август Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов) 28. Ёшларда соғлом турмуш тарзига бўлган интилишни шакллантиришга, ижтимоий жиҳатдан хавфли касалликларга, гиёҳвандликка, чекишга ва бошқа зарарли одатларга қарши курашишга доир профилактик чора-тадбирларни амалга оширишга, ёшларнинг бўш вақтини мазмунли уюштиришга, оммавий ёшлар спортини ривожлантиришга қаратилган тадбирларни ташкил этиш. Чора-тадбирлар режалари 2019 йил май Ўзбекистон ёшлар иттифоқи (К. Куранбаев) , Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , Бош прокуратура (О. Муродов) , Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов) 29. Болалар ва ёшларда давлат рамзларини эъзозлаш, унинг қадр-қимматини англаш, шунингдек, шахсий эҳтиёжлар ва жамият эҳтиёжлари ўртасидаги мувозанатни сақлаш ғояларини тарғиб қилишга доир аниқ режалар асосида «очиқ дарслар» ва ўқув машғулотлари ўтказилишини таъминлаш. Очиқ дарслар, ўқув машғулотлари 2019 йил мартдан бошлаб Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) 30. Диний экстремизм, терроризм, «оммавий маданият» ва бошқа ёт ғояларга қарши мустаҳкам иммунитетни шакллантиришга қаратилган махсус видеороликлар тайёрлаш. Видеороликлар 2019 йил апрель Ўзбекистон ёшлар иттифоқи (К. Куранбаев) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов) , МТРК (А. Хаджаев) , Электрон оммавий ахборот воситалари миллий ассоциацияси (Ф. Абдухаликов) 31. Ёшлар томонидан содир этилаётган йўл ҳаракати қоидаларини бузиш, ноқонуний автопойгалар ўтказиш ва бошқа нохуш ҳодисаларнинг олдини олиш мақсадида «Энг тартибли ёш ҳайдовчи» лойиҳасини ташкил этиш. Ижрочиларнинг қўшма қарори 2019 йил апрель Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов) , Ўзбекистон ёшлар иттифоқи (К. Куранбаев) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 4. Давлат органлари ва ташкилотлар ходимларининг ҳуқуқий маданиятини юксалтириш 32. Давлат органлари ва ташкилотларда ҳуқуқий тарғибот тадбирларини ташкил этиш ва ўтказиш бўйича услубий қўлланма ишлаб чиқиш. Идоравий ҳужжат 2019 йил март Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 33. Давлат органлари ва ташкилотларда жамоатчилик асосида доимий фаолият кўрсатувчи ҳуқуқий тарғибот гуруҳларини ташкил қилиш ва улар томонидан соҳага доир қонун ҳужжатлари нормаларининг ходимлар ўртасида тизимли равишда тарғибот қилинишини таъминлаш. Идоравий ҳужжат 2019 йил март Вазирлик ва идоралар 34. Давлат органлари ва ташкилотларда ходимларнинг ҳуқуқий саводхонлиги минимал даражаси бўйича талабларни ишлаб чиқиш ҳамда уларни ишга қабул қилишда мазкур талабларга мувофиқлиги юзасидан ўқитиш ва баҳолашнинг автоматлаштирилган тизимини яратиш. Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси 2019 йил июнь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), Молия вазирлиги (Ж. Қўчқоров), Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (Ш. Содиқов) 35. Давлат органлари ва ташкилотларда ходимларнинг ҳуқуқий билимларини оширишга қаратилган бепул ҳуқуқий маслаҳат курсларини ташкил этиш дастурларини ишлаб чиқиш. Ижрочиларнинг қўшма қарори 2019 йил февраль Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), вазирлик ва идоралар 36. Ҳар бир давлат органлари ва муассасаларида: Идоравий ҳужжат 2019 йил Вазирлик ва идоралар «Ҳуқуқий маданият ойлиги»; март «Одоб-ахлоқ ойлиги»; май «Коррупцияга қарши курашиш ойлиги» тадбирларини ташкил қилиш. декабрь 37. Давлат органлари ва ташкилотлар ходимлари фаолиятида масъулиятсизликнинг ва идоравий ҳуқуқий нигилизмнинг намоён бўлишига имкон яратадиган омилларни ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тизимини такомиллаштириш орқали бартараф этиш. Идоравий ҳужжат 2019 йил март Вазирлик ва идоралар 38. Кадрларга оид қарорларнинг, бўш лавозимларга кадрларни тайинлаш учун танловларни режали асосда ўтказишнинг шаффофлигини таъминлаш. Идоравий ҳужжат 2019 йил апрель Вазирлик ва идоралар 39. Аҳолининг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини юксалтиришда муносиб ҳисса қўшган давлат органлари ва ташкилотлар ходимларига аҳолининг ҳуқуқий саводхонлигини оширишда кўрсатган ютуқлари учун топшириладиган «Ҳуқуқий тарғибот ишлари аълочиси» кўкрак нишонини таъсис этиш. Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси 2019 йил февраль Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), Молия вазирлиги (Ж. Қўчқоров) 40. Давлат органлари ва ташкилотларнинг расмий веб-сайтларида фаолият йўналишидан келиб чиқиб қонун ҳужжатлари мазмунини тушунтиришга қаратилган «Ҳуқуқий саводхонлик» рукнларини ташкил этиш. Идоравий ҳужжат 2019 йил май Вазирлик ва идоралар 5. Аҳоли барча қатламларининг ҳуқуқий маданиятини юксалтириш 41. Ёшидан келиб чиқиб аҳоли ҳуқуқий саводхонлигининг даражаси бўйича минимал талабларни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш, улар асосида фуқароларнинг ҳуқуқий билим даражасини аниқлаш ва таҳлил қилиб бориш. Идоравий ҳужжат 2019 йил февраль Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 42. Адвокатлик тузилмалари ва адвокатлар томонидан аҳолининг ижтимоий ҳимияга муҳтож қатламига бепул ихтиёрий юридик ёрдам кўрсатиш (pro bono) тизимини ривожлантириш. Қонун лойиҳаси 2019 йил март Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Адвокатлар палатаси (А. Эрназаров) 43. Қонун ҳужжатларини аҳолига тезкор равишда етказиш, шунингдек, соҳага доир қонун ҳужжатларининг мазмун-моҳияти ва аҳамиятини аҳолига тушунтириш тизимини такомиллаштириш. Комплекс чора-тадбирлар 2019 йил август Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , вазирлик ва идоралар 44. Ахборот-ресурс марказлари ҳамда ахборот-кутубхона фондларини юридик адабиётлар билан бойитиб бориш. Чора-тадбирлар режаси 2019 йил август Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Молия вазирлиги (Ж. Қўчқоров) , Матбуот ва ахборот агентлиги (К. Алламжонов) 45. Давлат органлари ҳузуридаги ахборот-таҳлил мультимедиа марказларининг ҳуқуқий тарғибот соҳасидаги фаолиятини кучайтириш. Бунда: Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Бош прокуратура (О. Муродов) , Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов) , МТРК (А. Хаджаев) , вазирлик ва идоралар долзарб ва аҳолини қизиқтирадиган ҳуқуқий масалаларни аниқлаштириш (уй-жой ва ер олиш масалалари, таълим муассасаларига жойлаштириш, алимент, моддий ёрдам, миграция, коммунал хизмат масалалари); Таҳлилий маълумот Ҳар ярим йилда таҳлиллар асосида ва қонунчиликдаги соҳага оид янгиликлар бўйича зарур ахборот-таҳлилий ва кўргазмали медиа материалларни тайёрлаш ва эфирга узатиш. Телематериаллар Доимий 46. Аҳолининг кундалик эҳтиёжидан келиб чиқиб, уларни қизиқтирган ҳуқуқий мавзулар бўйича «Сўров бўйича ҳуқуқий тарғибот» лойиҳасини амалга ошириш. Комплекс чора-тадбирлар 2019 йил апрель Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), вазирлик ва идоралар 47. Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтиришда муносиб ҳисса қўшган ҳуқуқ тарғиботчиларининг бу борадаги фидойилигини рағбатлантириб бориш мақсадида «Энг яхши ҳуқуқ тарғиботчиси» ва «Ҳуқуқий тарғиботни амалга оширишда энг яхши инновацион лойиҳа» танловларини ўтказиш. Ижрочиларнинг қўшма қарори 2019 йил март Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдураҳмонов), МТРК (А. Хаджаев) , Миллий ахборот агентлиги (А. Кўчимов) Кўрик танлов ўтказиш Май 48. Халқимизда давлат рамзлари билан фахрланиш туйғуларини шакллантириш орқали мамлакатга дахлдорлик, ватанпарварлик ҳиссини кучайтиришга қаратилган видеороликлар тайёрлаш. Видеороликлар 2019 йил май Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), Ўзбекистон ёшлар иттифоқи (К. Куранбаев) 49. Халқимизнинг ҳуқуқий ёдгорликлари ва ҳуқуқ йўналишидаги олимлари ва арбоблари фаолиятини чуқур ўрганиш ва уларни кенг оммага тарғиб қилиш. Рисолалар, видеороликлар 2019 йил декабрь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), Фанлар академияси (Б. Юлдашев) 50. Аҳолига уларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини ҳамда давлат органлари ва ташкилотларнинг фуқаролар олдидаги мажбуриятларини тушунтиришга, шунингдек, аҳолини қонунга итоаткорлик руҳида тарбиялашга қаратилган ижтимоий-ҳуқуқий видеороликларни тайёрлаш ҳамда телевидение ва ижтимоий тармоқларда тарқатиш. Ижтимоий видеороликлар Ҳар ойда камида бир мартадан Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), МТРК (А. Хаджаев) , Электрон оммавий ахборот воситалари миллий ассоциацияси (Ф. Абдухаликов) 51. Адвокатлик ёки ҳуқуқшунос фаолиятига бағишланган бадиий фильм ва сериаллар тайёрлаш. Ижрочиларнинг қўшма қарори 2019 йил май «Ўзбеккино» Миллий агентлиги (Ф. Зокиров), МТРК (А. Хаджаев) , Адвокатлар палатаси (А. Эрназаров), Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) Бадиий фильм, сериал 2019 йил октябрь 52. Аҳолини қонунга итоаткорлик руҳида тарбиялашга қаратилган қисқа метражли фильмлар ҳамда театр спектаклларини яратиш ва тизимли равишда телевидение орқали бериб бориш. Қисқа метражли фильмлар ҳамда театр спектакллари Доимий равишда «Ўзбеккино» Миллий агентлиги (Ф. Зокиров), Маданият вазирлиги (Б.Сайфуллаев) , Молия вазирлиги (Ж. Қўчқоров) , МТРК (А. Хаджаев) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 53. Коррупцияга қарши курашиш мавзуси доирасида: камида 5 та ижтимоий видеоролик тайёрлаш; коррупция, ҳалоллик, тўғрилик, қонунга ҳурмат, адолат тантанаси мавзуларида тарғибот материаллари, дидактик материаллар, мультипликацион фильмлар тайёрлаш. Ижтимоий видеоролик, дидактик материаллар, мультипликацион фильмлар 2019 йил ноябрь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), Бош прокуратура (О. Муродов), Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов), «Ўзбеккино» Миллий агентлиги (Ф. Зокиров) 54. Аҳолида коррупцияга муросасизлик кайфиятини шакллантириш мақсадида ижтимоий шериклик асосида коррупцияга қарши тарғибот материаллари (журналистик материаллар, блогпостлар, карикатуралар, буклет, флаер, баннерлар, юмористик асарлар) мегатанловини ўтказиш. Мегатанлов 2019 йил август Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), Ўзбекистон ёшлар иттифоқи (К. Куранбаев) 55. Меҳнат мигрантларига турли ижтимоий-ҳуқуқий масалалар, хусусан, миграция, ишга жойлашиш, таълим олиш, бошқа давлатларнинг қонун ҳужжатлари бўйича ҳуқуқий ахборотлар олишда тизимли ёрдам кўрсатишни ўз ичига олувчи махсус ахборот сайтини ишлаб чиқиш. Ахборот сайти 2019 йил декабрь Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги (Ш. Кудбиев) 56. Ташқи меҳнат мигрантларини миллий қонунчилик ва халқаро ҳуқуқ нормаларининг мазмуни тўғрисида мамлакатимизнинг хорижий давлатлардаги элчихоналари ва ваколатхоналари кўмагида ижтимоий рекламалар, Интернет веб-саҳифалари, ижтимоий тармоқлар ва мобил иловалардан фойдаланган ҳолда хабардор қилиб боришнинг аниқ механизмини ишлаб чиқиш. Ижрочиларнинг қўшма қарори 2019 йил июнь Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги (Ш. Кудбиев) , Ташқи ишлар вазирлиги (А.Комилов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 57. Ногиронлар (кўзи ожиз ва кар-соқовлар учун) ва кекса ёшдаги шахслар учун фойдаланишга қулай бўлган, уларнинг ижтимоий ҳимоясига оид ҳуқуқларига доир тўпламларни тайёрлаш ва хайрия акцияларини ўтказган ҳолда тарқатиш. Комплекс чора- тадбирлар 2019 йил ноябрь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А.Шодмонов) 58. Озодликдан маҳрум этилган шахсларнинг келгусида ижтимоий ҳаётга мослашуви учун кўмак бериш мақсадида жазони ижро этиш муассасаларида масофадан туриб таълим олиш тизимини йўлга қўйиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат 2019 йил декабрь Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов), вазирлик ва идоралар 59. Жазони ижро этиш муассасаларида ҳуқуқий билимларни ўргатиш, ҳуқуқий маърифат ва судланганларни ҳуқуқий тарбиялаш мақсадида «Ҳуқуқ ва мен», «Жиноят оламидан қайтиш» номли маърифий-ҳуқуқий машғулотларни мунтазам ўтказиш тизимини жорий этиш. Комплекс чора- тадбирлар 2019 йил октябрь Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов) , Бош прокуратура (О. Муродов) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), вазирлик ва идоралар 60. Ҳарбий хизматчиларнинг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини юксалтириш мақсадида: Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), Мудофаа вазирлиги (А. Азизов), вазирлик ва идоралар аниқ чора-тадбирлар асосида ҳарбий хизматчилар ва уларнинг оила аъзоларининг, Темурбеклар мактаблари ўқувчиларининг ҳуқуқий билимларини тизимли равишда ошириб бориш, дунёқараши ва фикрлаш доираларини кенгайтириш; Комплекс чора- тадбирлар 2019 йил октябрь ҳарбий қисмларда ҳар ойнинг жума куни «Ҳуқуқий саводхонлик соати»ни ташкил қилиш, унда мамлакатимизнинг барча жабҳаларида амалга оширилаётган ислоҳотлар, қабул қилинаётган қонун ҳужжатларининг моҳияти ва аҳамиятини ҳарбий хизматчиларга етказиш. Доимий равишда II. Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтиришда ҳуқуқий тарғиботнинг инновацион усулларини жорий қилиш 61. Қуйидаги масалаларни назарда тутувчи Ўзбекистон Республикасининг Миллий ҳуқуқий интернет порталини яратиш: қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси; барча миллий ҳуқуқий сайтлар; юридик луғат ва ҳуқуқий электрон кутубхона; мақсадли аудиториялар (давлат хизматчилари, педагоглар ва бошқалар) учун мажбурий курслар (mandatory courses). Ҳуқуқий портал 2019 йил декабрь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , вазирлик ва идоралар 62. Турли ҳаётий ҳолатлар бўйича ҳуқуқий ечим таклиф этиладиган ва давлат хизматлари кўрсатиш электрон тизими билан боғланадиган Аdvice.uz ҳуқуқий ахборот тизимини («Ўзбекистон ҳуқуқий форуми» сайтини) яратиш ва ишга тушириш. Ҳуқуқий ахборот тизими 2019 йил июнь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , вазирлик ва идоралар 63. Фуқароларнинг ўз ҳуқуқий билим даражасини синаш мақсадида Интернет тизимида турли босқичларга эга бўлган «Ҳуқуқий тест» лойиҳасини яратиш. Тест дастури 2019 йил март Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 64. Интернетдаги ижтимоий тармоқларда (Facebook, Telegram, Twitter, Youtube, Mytube.uz ва ҳ.к.) давлат органлари ва ташкилотларнинг каналларини ташкил қилиш ва ушбу каналларда веб-технологиялардан кенг фойдаланган ҳолда соҳа фаолияти йўналишларидан келиб чиқиб ҳуқуқий тарғибот материалларини жойлаб бориш. Комплекс чора-тадбирлар 2019 йил май Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , вазирлик ва идоралар Ижтимоий тармоқлардаги каналларда эълон қилиш учун материалларни тайёрлаш, жойлаштириш ва қайта алоқани таъминлаш бўйича услубий қўлланма ишлаб чиқиш. Услубий қўлланма 2019 йил август Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 65. Интернет тизимида ўзбек, рус ва инглиз тилларида «Ҳуқуқий ахборот» телеграм каналини ташкил қилиш ва унда қонун ҳужжатлари мазмунини қисқача таҳлилий ёритиш, шунингдек, аҳолининг ҳуқуқий билимларини юксалтиришга доир ҳуқуқий материалларни бериб бориш. Ташкилий чора-тадбирлар 2019 й и л апрель Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 66. Мамлакатимиз аҳолиси кўп фойдаланадиган ижтимоий тармоқларда сўровлар ўтказиш орқали ҳуқуқий маданият ва ҳуқуқий онг даражасини таҳлил қилиш ва унинг натижасида ҳуқуқий ахборотни манзилли етказиш ишларини ташкил этиш. Комплекс чора-тадбирлар 2019 йил август Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , «Ижтимоий фикр» жамоатчилик фикрини ўрганиш маркази (Р. Убайдуллаева) III. Аҳолининг ҳуқуқий маданиятини юксалтиришда оммавий ахборот воситаларининг ролини кучайтириш 67. Ҳуқуқий мавзуларни тизимли ва таҳлилий ёритиб бориш ҳамда аҳолини қонунга ҳурмат руҳида тарбиялашга доир телекўрсатувлар кўламини кенгайтириш. Ташкилий чора-тадбирлар 2019 йил февраль МТРК (А. Хаджаев) , Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 68. Оммавий ахборот воситаларининг (матбуот, телевидение, радио) ҳуқуқий тарғибот соҳасидаги фаолиятини рағбатлантиришнинг ҳуқуқий механизмларини белгилаб бериш бўйича таклифлар тайёрлаш. Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси 2019 йил сентябрь Миллий ахборот агентлиги (А. Кўчимов) , МТРК (А. Хаджаев) , Матбуот ва ахборот агентлиги (К. Алламжонов) , Электрон оммавий ахборот воситалари миллий ассоциацияси (Ф. Абдухаликов) 69. Ҳуқуқий даврий нашрларни интернет тармоғига интеграция қилиш ва уларнинг электрон нусхалари жойлаб борилишини таъминлашни йўлга қўйиш. Комплекс чора-тадбирлар 2019 йил май Матбуот ва ахборот агентлиги (К. Алламжонов) , Электрон оммавий ахборот воситалари миллий ассоциацияси (Ф. Абдухаликов) , Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (Ш. Содиқов) , Молия вазирлиги (Ж. Қўчқоров) 70. Аҳолининг ҳуқуқий хабардорлигини ошириш мақсадида «Ҳуқуқий ахборот» радио лойиҳасини ташкил этиш ва амалга ошириш. Комплекс чора-тадбирлар 2019 йил декабрь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), вазирлик ва идоралар 71. Ҳуқуқий соҳани ёритувчи журналистларни тайёрлаш ва қайта тайёрлаш, уларнинг малакасини доимий ошириб бориш тизимини яратиш юзасидан таклифлар ишлаб чиқиш. Таклифлар 2019 йил январь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), Матбуот ва ахборот агентлиги (К. Алламжонов) , Миллий ахборот агентлиги (А. Кўчимов) , МТРК (А. Хаджаев) 72. Қабул қилинган қонун ҳужжатларига мустақил экспертлар, мутахассислар ва аҳолининг фикри ҳамда муносабатини акс эттирувчи таҳлилий ток-шоу, баҳс-мунозара йўналишидаги кўрсатув ва эшиттиришларни эфирга узатиш. Чора-тадбирлар режаси 2019 йил апрель Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , МТРК (А. Хаджаев) , вазирлик ва идоралар, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари 73. Аҳоли ўртасидаги долзарб ижтимоий-ҳуқуқий муаммолардан келиб чиқиб, фуқароларнинг ҳуқуқий маърифатини оширишга хизмат қиладиган, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишга қаратилган таъсирчан телекўрсатувлар ва радиоэшиттиришларни ҳамда ҳуқуқий мавзудаги лойиҳаларни тайёрлаш ва тарқатиш. Медиа режа 2019 йил февраль Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , «Ўзбеккино» Миллий агентлиги (Ф. Зокиров) , МТРК (А. Хаджаев) , Матбуот ва ахборот агентлиги (К. Алламжонов) , вазирлик ва идоралар 74. Оммавий ахборот воситаларининг жамоатчилик назоратини таъминлаш борасидаги ролини кучайтириш, уларнинг давлат органлари ва фуқаролик жамияти институтлари билан алоқасини кучайтириш юзасидан қўшимча чора-тадбирларни ташкил этиш. Комплекс чора-тадбирлар 2019 йил март Матбуот ва ахборот агентлиги (К. Алламжонов) , Миллий ахборот агентлиги (А. Кўчимов) , МТРК (А. Хаджаев) 75. Давлат органлари ахборот хизматларининг ҳуқуқий ахборотни тарқатишдаги роли ва ўрнини кучайтириш, шу жумладан, давлат органи нуфузига таъсир кўрсатадиган салбий хабарлар бўйича зудлик билан муносабат билдириб бориш механизмини яратиш. Идоравий ҳужжат 2019 йил январь Вазирлик ва идоралар, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари IV. Юридик таълимни, шунингдек, юридик кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини ривожлантириш 76. Ўқув жараёнини назарий тайёргарликнинг ҳуқуқни қўллаш фаолияти билан чамбарчас боғлиқлигини таъминлаш, талабаларда таҳлилий фикрлашни, янги билимларни мустақил равишда эгаллаш ва улардан фойдаланиш маҳоратини шакллантиришга қаратилган ўқитишнинг замонавий шакллари ва услублари ҳамда технологиялари асосида ташкил этиш. Комплекс чора-тадбирлар 2019 йил сентябрь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдураҳмонов) 77. Юридик олий таълим муассасаларининг илмий-тадқиқот институтлари, судлар, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар билан алоқаларини кучайтириш бўйича аниқ чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш. Ижрочиларнинг қўшма қарори 2019 йил июнь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов), Бош прокуратура (О. Муродов) , Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов) 78. Замонавий хорижий тажриба асосида юридик соҳада таълим, илм-фан ва ишлаб чиқариш интеграциясининг янги инновацион шакл ва институтларини жорий этиш бўйича аниқ чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш. Комплекс чора-тадбирлар 2019 йил июль Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов), Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдураҳмонов) 79. Илғор хорижий тажриба асосида миллий юридик таълим ва юридик фан соҳасини ривожлантириш ишига улкан ҳисса қўшган Ўзбекистон фуқаролари, чет эл фуқаролари, фуқаролиги бўлмаган шахсларга фахрий доктор даражасини бериш тартибини жорий этиш. Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси 2019 йил сентябрь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов), Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдураҳмонов) 80. Ўқув жараёнига клиник юридик таълимни татбиқ этиш юзасидан етакчи хорижий мамлакатларнинг ижобий тажрибасидан кенг ва унумли фойдаланиш. Тармоқлараро таълимни кучайтириш ва бу борада Тошкент давлат юридик университети магистратура босқичида «Ҳуқуқ ва Тиббиёт», «Ҳуқуқ ва Қурилиш» каби мутахассисликлар очилишини таъминлаш. Комплекс чора-тадбирлар 2019 йил июль Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) 81. Ҳуқуқий мавзулар бўйича таълим берувчи педагог-ўқитувчиларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш. Ижрочиларнинг қўшма қарори 2019 йил октябрь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов) V. Ҳуқуқий маданиятни юксалтиришнинг илмий асосларини тадқиқ этиш 82. Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш бўйича тадбирларни мониторинг қилиш ва баҳолашнинг кўрсаткичларини ишлаб чиқиш. Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси 2019 йил февраль Адлия вазирлиги (Р. Давлетов), «Ижтимоий фикр» маркази (Р. Убайдуллаева) 83. Жамиятда аҳолининг ҳуқуқий саводхонлигини ошириб боришни аниқ кўрсаткичлар асосида ўрганиб бориш ва баҳолаш. Мониторинг тадбирлари Доимий равишда Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , «Ижтимоий фикр» маркази (Р. Убайдуллаева) 84. Ҳуқуқий фанларни ривожлантиришнинг илмий асосланган режаларини ишлаб чиқиш ва унинг устувор йўналишларини аниқлаш. Таҳлилий маълумотнома, таклифлар 2019 йил март Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , Ташқи ишлар вазирлиги (А.Комилов) , Ички ишлар вазирлиги (П. Бобожонов) 85. Ҳуқуқий тарбиянинг илмий асосланган услубиётини ишлаб чиқиш. Комплекс чора-тадбирлар 2019 йил сентябрь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов), Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов) , Мактабгача таълим вазирлиги (А. Шин) 86. Ҳуқуқий маданиятни юксалтириш бўйича магистрлик ва докторлик диссертациялари тайёрлаш кўламини кенгайтириш, бунда оиладаги можаро ва зўравонликлар ҳамда уларнинг ижтимоий-ҳуқуқий оқибатларини комплекс тадқиқ қилишга алоҳида эътибор қаратиш. Тадқиқот ишланмалари 2019 йил ноябрь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , Олий аттестация комиссияси 87. Давлат илмий-техник дастурлари доирасида илмий-техник лойиҳалар ва инновацион ишланмалар танловида жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтиришнинг ташкилий-ҳуқуқий, педагогик-психологик жиҳатларини тадқиқ этишга оид мавзуларни мунтазам эълон қилиб бориш. Идоравий ҳужжат 2019 йил июнь Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдураҳмонов) 88. Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалти?иш ҳолати ҳамда бу соҳадаги давлат сиёсатини амалга ошириш самарадорлигини ўрганиш учун фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва бошқа ташкилотлар, оммавий ахборот воситалари, шунингдек, фуқаролар билан ҳамкорликда социологик, махсус, илмий тадқиқотлар ҳамда бошқа турдаги тадқиқотлар ва сўровлар ўтказиш. Сўровлар, тадқиқот ва таҳлиллар 2019 йил ноябрь Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) , «Ижтимоий фикр» маркази (Р. Убайдуллаева) , вазирлик ва идоралар

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2019 йил 9 январь,

ПФ-5618-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 10.01.2019 й., 06/19/5618/2452-сон, 11.12.2019 й., 06/19/5892/4134-сон; 09.10.2020 й., 07/20/4857/1357-сон; 17.03.2021 й., 06/21/6188/0216-сон, Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 30.11.2021 й., 06/21/26/1111-сон; 04.07.2023 й., 06/23/107/0441-сон; 07.05.2026 й., 06/26/78/0454-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Farmoni

KONSEPSIYASI

“YOʻL XARITASI”

Jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish tizimini tubdan takomillashtirish toʻgʻrisida

Jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirib borish qonun ustuvorligini taʼminlash va qonuniylikni mustahkamlashning eng muhim shartlaridan biri hisoblanadi.

Soʻnggi yillarda milliy huquq tizimini tubdan isloh qilish, jamiyatda huquqiy madaniyatni shakllantirish hamda malakali yuridik kadrlarni tayyorlash borasida sezilarli ishlar amalga oshirildi.

Shu bilan birga, inson huquq va erkinliklariga hurmat munosabatini shakllantirishga, aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga, jamiyatda fuqarolarning huquqiy savodxonligi darajasini oshirishga toʻsqinlik qiluvchi bir qator muammo va kamchiliklar saqlanib qolinmoqda.

Xususan, huquqiy madaniyatni yuksaltirishda, eng avvalo, huquqiy taʼlim va tarbiya borasidagi ishlar tizimli va uzviy olib borilmayapti. Uzoq yillar davomida bu masala huquqni muhofaza qiluvchi organlar va ayrim davlat organlarining ishi sifatida qarab kelinib, bunda oila, mahalla va fuqarolik jamiyati boshqa institutlarining ishtiroki yetarlicha taʼminlanmagan.

Yoshlarning huquqiy tarbiyasiga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi omillarga nisbatan huquqiy immunitetni shakllantirish, har bir shaxsda qonunlarga va odob-axloq qoidalariga hurmat, milliy qadriyatlarga sadoqat, huquqbuzarliklarga nisbatan murosasizlik hissini uygʻotish ishiga kompleks tarzda yondashilmadi.

Aholining huquqiy bilimlarini oshirishga doir vazifalarning umumiy tusda belgilanganligi hamda ularni amalga oshirishning aniq taʼsirchan mexanizmi mavjud emasligi jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish borasidagi ishlarning samarasiz olib borilayotganligini koʻrsatadi.

Huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishda shaxsiy manfaatlar hamda jamiyat manfaatlari oʻrtasidagi muvozanatni saqlash gʻoyalarini aholi ongiga singdirish ishlarining yetarli olib borilmasligi ham qonun ustuvorligini taʼminlashga oʻzining jiddiy salbiy taʼsirini koʻrsatmoqda.

Aholining huquqiy bilimlari yetarli emasligi, shuningdek, davlat organlarining qonunga xilof qarorlari ustidan sudga shikoyat qilish imkoniyatidan deyarli foydalanmasligi mansabdor shaxslar tomonidan fuqarolarning huquqlari va qonuniy manfaatlari kamsitilishi holatlarining vujudga kelishiga sabab boʻlmoqda.

Bundan tashqari, hozirgi globallashuv, ilmiy-texnik taraqqiyot davrida aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishning innovatsion usullaridan, targʻibotning ilgʻor va taʼsirchan vositalaridan, xorijiy davlatlarning bu boradagi ijobiy tajribalaridan yetarli darajada foydalanilmayapti.

Aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga doir ishlar samaradorligini yanada takomillashtirish, fuqarolarning ijtimoiy-siyosiy oʻzgarishlar bilan uygʻun ravishda huquqiy bilimlarini oshirib borishning zamonaviy usullarini joriy etish, shuningdek, aholini, ayniqsa, yoshlarni zararli axborotlardan himoya qilish boʻyicha mustahkam huquqiy immunitetni shakllantirish maqsadida:

1. Quyidagilar jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishning asosiy vazifalari etib belgilansin:

aholiga mamlakatimizda amalga oshirilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar, qabul qilinayotgan qonun hujjatlari va davlat dasturlarining mazmuni va mohiyatini izchil yetkazish tizimini shakllantirish, fuqarolar ongida “Jamiyatda qonunlarga hurmat ruhini qaror toptirish ‒ demokratik huquqiy davlat qurishning garovidir!” degan hayotiy gʻoyani mustahkamlash;

jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishda, eng avvalo, taʼlim-tarbiyaning tizimli va uzviy ravishda olib borilishiga alohida eʼtibor qaratish, maktabgacha taʼlim tizimidan boshlab, aholining barcha qatlamlariga huquqiy ong va huquqiy madaniyatni chuqur singdirish, shaxsiy manfaatlar hamda jamiyat manfaatlari oʻrtasidagi muvozanatni saqlash gʻoyalarini keng targʻib qilish;

yosh avlod ongiga huquq va burch, halollik va poklik tushunchalarini hamda odob-axloq normalarini chuqur singdirib borish, Konstitutsiyaning muhim jihatlarini ularga bolaligidan boshlab oʻrgatish;

aholi oʻrtasida huquqiy madaniyatni shakllantirish boʻyicha huquqiy-maʼrifiy tadbirlarni xalqimiz tarixi, dini, milliy qadriyatlarini oʻrgatish bilan uygʻun holda tashkil qilish, shuningdek, har bir fuqaroda davlat ramzlari bilan faxrlanish tuygʻularini shakllantirish orqali mamlakatga daxldorlik, vatanparvarlik hissini kuchaytirish;

davlat xizmatchilarining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirib borish, ularda korrupsiya va boshqa huquqbuzarliklarga nisbatan murosasizlik munosabatini shakllantirish;

davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, shu jumladan, huquqni muhofaza qiluvchi organlar hamda fuqarolik jamiyati institutlarining manzilli huquqiy targʻibotni amalga oshirish borasidagi oʻzaro hamkorligini mustahkamlash;

jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni oshirishga doir tadbirlarni tashkil etishda ijtimoiy sheriklik prinsiplaridan keng va unumli foydalanishni tizimli asosda yoʻlga qoʻyish;

ommaviy axborot vositalarining huquqiy axborot bilan taʼminlashdagi rolini oshirish, huquqiy targʻibotning innovatsion usullaridan keng foydalanish, shu jumladan, veb-texnologiyalarni qoʻllashni kengaytirish;

yuridik taʼlimni takomillashtirish, shuningdek, yuridik kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini rivojlantirish;

jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishning ilmiy asoslarini chuqur tadqiq etish.

2. “Yuksak huquqiy madaniyat — mamlakat taraqqiyoti kafolati” degan konseptual gʻoya asosida aholining barcha qatlamlari huquqiy savodxonlikka erishishlari, yuksak darajadagi huquqiy ongga ega boʻlishlari hamda huquqiy bilimlarini kundalik hayotda qoʻllay olishlari uchun tizimli va keng qamrovli huquqiy targʻibot tadbirlarini tashkil qilish davlat organlari va tashkilotlarning ustuvor vazifalaridan biri etib belgilansin.

3. Belgilab qoʻyilsinki, jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish “shaxs — oila — mahalla — taʼlim muassasasi — tashkilot — jamiyat” prinsipi boʻyicha tizimli va uzviy tashkil etiladi.

4. Quyidagilar:

Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 1-ilovaga muvofiq;

Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish konsepsiyasini 2019-yilda samarali amalga oshirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi” (keyingi oʻrinlarda — “Yoʻl xaritasi”) 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

Belgilab qoʻyilsinki, vazirlik va idoralar rahbarlari Konsepsiyada nazarda tutilgan tadbirlarning oʻz vaqtida, toʻliq va sifatli amalga oshirilishi uchun shaxsan javobgar boʻladi.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish sohasida muvofiqlashtiruvchi davlat organi etib belgilansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga quyidagi qoʻshimcha vazifalar yuklatilsin:

ijrochilar va aholini qonunchilikning mazmun-mohiyati va ahamiyati toʻgʻrisida xabardor qilishning sifatini tubdan oshirish, ushbu faoliyatni tashkil qilishda prinsipial yangi yondashuvlarni ishlab chiqish boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish;

davlat organlari va tashkilotlarning huquqiy axborotdan keng koʻlamda foydalanishini taʼminlash, ularning ushbu sohada fuqarolik jamiyati institutlari va ommaviy axborot vositalari bilan samarali hamkorlik qilish boʻyicha faoliyatini muvofiqlashtirish;

davlat organlari va tashkilotlar tomonidan huquqiy targʻibot va maʼrifat boʻyicha olib borilgan ishlarni oʻrganish, shuningdek, ularning ushbu yoʻnalishdagi faoliyatini takomillashtirish boʻyicha tavsiyalar tayyorlash;

aholining turli qatlamlari, shu jumladan, tadbirkorlar va yoshlarning axborotga boʻlgan ehtiyojlarini hisobga olgan holda huquqiy targʻibotni amalga oshirishning zamonaviy mexanizmlarini joriy etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish;

ijrochilar va aholini qonunchilikning mohiyati va ahamiyati toʻgʻrisida xabardor qilishning sifatini tubdan yaxshilash maqsadida keng jamoatchilik fikrini oʻrganish, tahlil qilish, ushbu sohada ishlarni yanada takomillashtirish borasida takliflar ishlab chiqish.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining:

Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi hamda qoʻshimcha huquqiy maʼlumotlar (yuridik lugʻat, huquqiy adabiyotlar elektron maydonchasi, qonun hujjatlari loyihalari muhokamasi boʻyicha onlayn forum va boshqalar) yetkazish tizimini oʻz ichiga oladigan Oʻzbekiston Respublikasining milliy huquqiy internet portalini yaratish;

aholiga bepul maslahat berish portalini oʻz ichiga olgan Advice.uz huquqiy axborot tizimini yaratish;

umumtaʼlim maktablari va akademik litseylarda huquqiy bilimlarga doir oʻquv mashgʻulotlari koʻlamini yanada kengaytirish;

aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga munosib hissa qoʻshgan davlat organlari va tashkilotlar xodimlariga aholining huquqiy savodxonligini oshirishda koʻrsatgan xizmatlari uchun topshiriladigan “Huquqiy targʻibot ishlari aʼlochisi” koʻkrak nishonini taʼsis etish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin.

7. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi ikki oy muddatda “Huquqiy targʻibot ishlari aʼlochisi” koʻkrak nishoni toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida Hukumat qarorini qabul qilsin.

8. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalariga davlat organlari va tashkilotlarining huquqiy targʻibotni amalga oshirish, aholiga qabul qilinayotgan qonun hujjatlarining mazmun-mohiyati va ahamiyatini yetkazish, shuningdek, aholining huquqiy savodxonligini oshirish boʻyicha olib borayotgan faoliyati ustidan taʼsirchan parlament nazoratini yoʻlga qoʻyish tavsiya etilsin.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha taʼlim vazirligi Adliya vazirligi bilan birgalikda ikki oy muddatda maktabgacha taʼlim muassasalarida “Bola huquqlari va majburiyatlari” mavzusidagi mashgʻulotlarni malakali mutaxassislarni jalb qilgan holda koʻrgazmali tarzda tizimli joriy etish boʻyicha takliflar ishlab chiqsin va belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

10. Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi hamda Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi Adliya vazirligi bilan birgalikda:

2019/2020 oʻquv yilidan boshlab taʼlim muassasalarida oʻquvchi va talabalarning huquqiy bilimlari uzluksiz va tizimli oshirib borilishini taʼminlash mexanizmini joriy etsin, shuningdek, oʻquvchi va talabalarning huquqiy savodxonligini oshirishga qaratilgan oʻquv dasturlarini tubdan qayta koʻrib chiqilishini taʼminlasin;

2019-yil 1-martga qadar yoshlarda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish, ayniqsa, ularning ongida korrupsiyaning jamiyat va mamlakat ravnaqi uchun oʻta salbiy illat ekanligini targʻib qilishga qaratilgan oʻquv materiallari tayyorlanishini tashkil qilsin;

yosh avlodning huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirish boʻyicha taʼlim muassasalarining huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorlik qilishining samarali mexanizmlarini kengaytirish choralarini koʻrsin.

11. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Adliya vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda taʼlim muassasalarida turli huquqbuzarliklar, qoidabuzarliklar, giyohvandlik va boshqa salbiy hodisalarning oldini olish boʻyicha maxsus dasturlar ishlab chiqilishini va ularning amalga oshirilishini taʼminlasin.

12. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda:

2019-yil 1-iyulga qadar Advice.uz huquqiy axborot tizimining ishlab chiqilishini va ishga tushirilishini taʼminlasin;

2020-yil 1-yanvarga qadar Oʻzbekiston Respublikasining milliy huquqiy internet portali yaratilishini toʻliq yakunlasin;

uch oy muddatda aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamiga bepul ixtiyoriy yuridik yordam koʻrsatish (pro bono) tizimini rivojlantirishni nazarda tutuvchi tegishli normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

doimiy ravishda eng dolzarb, aholini qiziqtiradigan masalalarni belgilab, aniq dasturlar asosida ular boʻyicha manzilli va predmetli huquqiy targʻibotni amalga oshirsin, huquqiy targʻibotni amalga oshirishning zamonaviy mexanizmlarini joriy etish borasida aholi turli qatlamlarining fikrlarini oʻrganib, tahlil qilib borsin;

ikki oy muddatda yoshidan kelib chiqib huquqiy ong va huquqiy madaniyat darajasi boʻyicha aholining huquqiy savodxonligi darajasiga qoʻyiladigan minimal talablarni ishlab chiqsin va tasdiqlasin;

bir oy muddatda mahallalarda fuqarolarning huquqiy bilimini oshirish maqsadida tizimli ravishda amalga oshiriladigan “Huquqiy axborot kuni” loyihasini joriy etsin;

bir oy muddatda davlat organlari va tashkilotlarda xodimlarning huquqiy bilimlarini oshirishga qaratilgan bepul huquqiy maslahat kurslarini tashkil etish dasturlarini ishlab chiqsin;

jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish holati hamda bu sohadagi davlat siyosatini amalga oshirish samaradorligini oʻrganish uchun tadqiqotlar va soʻrovlar oʻtkazib borsin;

zarur hollarda, fuqarolik jamiyati institutlari, ilmiy doiralar, xorijiy ekspertlarni Konsepsiya va “Yoʻl xaritasi”ni samarali amalga oshirishda ishtirok etishga, shuningdek, jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish bilan bogʻliq dolzarb masalalarni muhokama qilishga va natijasi boʻyicha zarur chora-tadbirlarni belgilashga keng jalb qilsin;

Konsepsiya va “Yoʻl xaritasi”ning amalga oshirilishi doirasida ishlab chiqiladigan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining oʻz vaqtida hamda sifatli tayyorlanishi, kelishilishi va kiritilishi ustidan monitoring olib borilishini taʼminlasin;

Konsepsiya va “Yoʻl xaritasi”ni amalga oshirish jarayonining samarali muvofiqlashtirilishi va monitoringi, shuningdek, ularning ijrosi toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga doimiy ravishda axborot berib borsin;

ikki oy muddatda Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish boʻyicha tadbirlarni monitoring qilish va baholashning koʻrsatkichlarini tasdiqlash toʻgʻrisidagi Hukumat qarori loyihasini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

13. Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi va Adliya vazirligi bir oy muddatda huquqiy mavzularni tizimli va tahliliy yoritib borish hamda aholini qonunga hurmat ruhida tarbiyalashga doir telekoʻrsatuvlar koʻlamini kengaytirish choralarini koʻrsin.

14. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Innovatsion rivojlanish agentligi davlat ilmiy-texnik dasturlari doirasida amaliy ilmiy-texnik loyihalar va innovatsion ishlanmalar tanlovida jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishning tashkiliy-huquqiy, pedagogik-psixologik jihatlarini ilmiy-amaliy tadqiq etishga oid mavzularni muntazam eʼlon qilib borsin.

15. Belgilansinki, davlat boshqaruvi organlari jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni targʻib qilish bilan bogʻliq loyihalarni amalga oshirish uchun belgilangan tartibda nodavlat notijorat tashkilotlariga budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan davlat ijtimoiy buyurtmasini berishi mumkin.

16. Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari mazkur Farmondan kelib chiqadigan huquqiy-maʼrifiy tadbirlarni amalga oshirishga qaratilgan mablagʻlarni oʻzlarining xarajatlar smetasida nazarda tutib borsin.

17. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi, Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi:

ommaviy axborot vositalarining jamoatchilik nazoratini taʼminlash borasidagi rolini oshirish, bu borada ularning davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan aloqasini kuchaytirish yuzasidan aniq chora-tadbirlar amalga oshirilishini taʼminlasin;

Adliya vazirligi, boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda mazkur Farmonning mazmuni va mohiyatini hamda uning amalga oshirilishi boʻyicha keng tushuntirish ishlarini ommaviy axborot vositalari va Internet tarmogʻi orqali yoritilishini taʼminlasin.

18. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

19. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori O.B. Murodov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti maslahatchisining birinchi oʻrinbosari B.M. Mavlonov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 9-yanvardagi PF-5618-son Farmoniga 1-ILOVA

Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish

I. Umumiy qoidalar

Jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirib borish qonun ustuvorligini taʼminlash va qonuniylikni mustahkamlashning eng muhim shartlaridan biri hisoblanadi.

Soʻnggi yillarda milliy huquq tizimini tubdan isloh qilish, jamiyatda huquqiy madaniyatni shakllantirish hamda malakali yuridik kadrlarni tayyorlash borasida sezilarli ishlar amalga oshirildi.

birinchidan, jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish ishlari tizimli va uzviy tashkil etilmayapti. Jamiyatda, oilada, mahallada, taʼlim muassasalarida va tashkilotlarda huquqiy axborotlarni yetkazishning taʼsirchan mexanizmi mavjud emas. Shaxsiy manfaatlar hamda jamiyat manfaatlari oʻrtasidagi muvozanatni taʼminlash gʻoyalari aholi, ayniqsa, davlat xizmatchilari ongiga yetarli darajada singdirilmayapti;

ikkinchidan, uzluksiz taʼlim tizimida taʼlim jarayonlari huquqiy tarbiya bilan uygʻun olib borilmayapti, aholi, ayniqsa, yoshlarning huquqiy madaniyatini shakllantirishda oʻzbek xalqining tarixi, dini, urf-odatlari, milliy qadriyatlariga tayanilmayapti;

uchinchidan, huquqiy madaniyatni yuksaltirishga doir tadbirlarni tashkil etishda nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan samarali hamkorlik tizimi yaratilmagan, ijtimoiy sheriklik prinsipi asosida ishlar tashkil etilmagan;

toʻrtinchidan, yoshlarning huquqiy tarbiyasiga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi omillarga nisbatan huquqiy immunitetni shakllantirishning aniq maqsadli chora-tadbirlari belgilanmagan;

beshinchidan, jamiyatda manzilli huquqiy targʻibot tadbirlarini tashkil etishda va amalga oshirishda davlat organlari va boshqa sohaviy xizmatlarning faol ishtiroki taʼminlanmayapti, bu borada yuqori natijadorlik va samaradorlik koʻzga tashlanmayapti;

oltinchidan, huquqiy tadbirlar hamon anʼanaviy usullarda, oddiy uchrashuvlarni oʻtkazish yoʻli bilan amalga oshirilmoqda, bu borada targʻibotning innovatsion usullaridan, shu jumladan, veb-texnologiyalardan foydalanilmayapti, huquqiy yoʻnalishdagi veb-saytlar yetarli emas;

yettinchidan, huquqiy savodxonlikni oshirishga qaratilgan loyihalarni ragʻbatlantirishning huquqiy mexanizmlari mavjud emas, bu borada tadbirlar nomigagina tashkil etilmoqda, huquqiy bilimlarni yuksaltirish boʻyicha huquqiy adabiyotlarni chop etish va tarqatish, ilmiy izlanishlarni olib borish ishlari samarasiz amalga oshirilmoqda.

Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirishdagi mavjud muammo va kamchiliklar “Yuksak huquqiy madaniyat — mamlakat taraqqiyoti kafolati” degan gʻoya ostida Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish konsepsiyasini (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) qabul qilish va amalga oshirishni taqozo etmoqda.

II. Konsepsiyaning asosiy maqsadi va vazifalari

1. Aholining barcha qatlamlari huquqiy savodxonlikka erishishi, mustahkam irodali, oʻz huquqlarini biladigan va qonunlarni hurmat qiladigan, huquqiy bilimlarini kundalik hayotda qoʻllay oladigan, faol fuqarolik pozitsiyasiga ega boʻlgan va huquqbuzarlikka nisbatan murosasiz munosabatda boʻladigan fuqarolarni tarbiyalashning keng qamrovli muntazam tizimini yaratish Konsepsiyaning asosiy maqsadidir.

2. Quyidagilar jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishning asosiy vazifalari hisoblanadi:

aholiga mamlakatimizda amalga oshirilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar, qabul qilinayotgan qonun hujjatlari va davlat dasturlarining mazmun va mohiyatini izchil yetkazish tizimini shakllantirish, fuqarolar ongida “Jamiyatda qonunga hurmat ruhini qaror toptirish — demokratik huquqiy davlat qurishning garovidir!” degan hayotiy gʻoyani mustahkamlash;

jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishda, eng avvalo, taʼlim-tarbiyaning tizimli va uzviy ravishda olib borilishiga alohida eʼtibor qaratish, maktabgacha taʼlim tizimidan boshlab, aholining barcha qatlamlariga huquqiy ong va huquqiy madaniyatni singdirish, shaxsiy manfaatlar hamda jamiyat manfaatlari oʻrtasidagi muvozanatni saqlash gʻoyalarini targʻib qilish;

yosh avlod ongiga huquq va burch, halollik va poklik tushunchalarini hamda odob-axloq normalarini chuqur singdirib borish, Konstitutsiyaning muhim jihatlarini ularga bolaligidan boshlab oʻrgatish;

davlat xizmatchilarining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirib borish, ularda korrupsiya va boshqa huquqbuzarliklarga nisbatan murosasizlik munosabatini shakllantirish;

jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni oshirishga doir tadbirlarni tashkil etishda ijtimoiy sheriklik prinsiplaridan keng va unumli foydalanishni tizimli asosda yoʻlga qoʻyish;

yuridik taʼlimni takomillashtirish, shuningdek, yuridik kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini rivojlantirish;

jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishning ilmiy asoslarini chuqur tadqiq etish.

III. Konsepsiyaning asosiy yoʻnalishlari

1-bob. Shaxs, davlat va jamiyatning oʻzaro munosabatlarida aholining huquqiy madaniyatini yuksaltirish

1. Oilada huquqiy tarbiyani shakllantirish va huquqiy madaniyatni yuksaltirish

1. Bolalar uchun maxsus huquqiy portal yaratish. Unda:

Konstitutsiyani oʻrgatishga doir ilk tushunchalar;

kundalik hayotda qoʻllashga moʻljallangan boshlangʻich huquqiy bilimlar;

huquqni targʻib qiluvchi turli xil oʻyinlar, mashgʻulotlar va dasturlar boʻyicha uslubiy qoʻllanmalar va boshqa zarur maʼlumotlarni berish.

2. Oilada bolalarga huquqiy tarbiya va odob-axloqning boshlangʻich qoidalarini oʻrgatish boʻyicha ota-onalar uchun uslubiy tavsiyalar ishlab chiqish va tarqatish.

3. Oila davrasida huquqiy savodxonlikni oshirishga moʻljallangan, har bir elementar huquqiy bilimlarni oʻrgatishga qaratilgan va kundalik hayotdagi muhim masalalar yuzasidan huquqiy qoʻllanma tayyorlash va bepul tarqatish.

4. Bolalar uchun huquqiy mavzularda va odob-axloqning oddiy va kundalik qoidalarini bilishni, vatanparvarlik, qonunlarni hurmat qilish, oʻzbek xalqining tarixi va milliy qadriyatlarini oʻrgatishni targʻib qiluvchi turli multiplikatsion filmlarni yaratish.

5. Bolalar uchun huquqiy axborotni yetkazishga hamda kundalik turmushda qoʻllaniladigan normalar va odob-axloq qoidalarini oʻrgatishga qaratilgan audioertaklar, kinofilmlar va kinojurnallar ishlab chiqish.

6. Oilaviy notinchlik hamda bolalar nazoratsizligi va qarovsizligining oldini olish, bolalar orasidagi huquqbuzarlik va jinoyatlarning salbiy oqibatlari toʻgʻrisida telekoʻrsatuvlar, tok-shoular tayyorlash.

7. Kundalik turmushda koʻp uchraydigan masalalarning huquqiy yechimlari va yangi qabul qilingan qonun hujjatlarining mohiyatini yoritishga qaratilgan mediamateriallarni tayyorlash, shuningdek, huquqiy mediamateriallarni ommaviy axborot vositalari va internet tarmogʻi orqali yoritish.

8. Yoshlar va ota-onalar oʻrtasida nikoh yoshi, aliment toʻlash shartlari, qarindoshlar oʻrtasidagi nikoh va uning huquqiy oqibatlari toʻgʻrisida huquqiy targʻibot materiallari va ijtimoiy videoroliklar tayyorlash va muntazam ravishda ommaviy axborot vositalari va internet tarmogʻi orqali tarqatib borish.

2. Aholining huquqiy madaniyatini yuksaltirishda mahalla institutining rolini kuchaytirish

1. Mahallalarda eng dolzarb, aholini qiziqtiradigan va murojaatlarda koʻtarilayotgan muammoli masalalarni tahlil qilish va tahlil natijasiga koʻra manzilli va predmetli huquqiy targʻibotni amalga oshirish, aholiga qonun hujjatlari mazmun va mohiyatini yetkazish boʻyicha choralar koʻrish.

2. Mahallalarda aholi orasidagi turli muammoli masalalar, xususan, migratsiya, moddiy yordam, yer olish, uy-joy olish, kommunal masalalar, imtiyozlar, aliment, ishga joylashish, taʼlim olish va boshqalar boʻyicha huquqiy axborotni mediamateriallar shaklida aholiga yetkazish.

3. Mahallalarda “Huquqiy axborot kuni” loyihasini tashkil etish, bunda aniq bir kunda rejalashtirilgan yoʻnalish boʻyicha malakali mutaxassislar (advokatlar, notariuslar, yuridik xizmatlar xodimlari va boshqalar) tomonidan aholiga huquqiy tushuntirishlar berilishini taʼminlab borish.

4. Jinoyatchilik va boshqa huquqbuzarliklarning oldini olish, fuqarolik nizolarini keskin kamaytirish hamda aholida, ayniqsa, tarbiyasi ogʻir boʻlgan fuqarolarda qonunga hurmat hissini uygʻotish maqsadida sudlar tomonidan mahallalarda aholi bilan ochiq muloqotlarni tizimli ravishda tashkil qilish va sayyor sud majlislari oʻtkazish koʻlamini kengaytirish.

5. “Fidokor yoshlar” jamoatchilik patrul guruhlari bilan hamkorlikda mahallalarda aholi orasida huquqbuzarliklarning oldini olish boʻyicha tadbirlar koʻlami va sifatini oshirish.

6. Profilaktika inspektorlarining yordamchilari va “Fidokor yoshlar” jamoatchilik patrul guruhlari aʼzolarining yangi qabul qilinayotgan qonun hujjatlaridan xabardorlik darajasini oshirish maqsadida tegishli tadbirlarni amalga oshirish.

3. Taʼlim muassasalarida huquqiy savodxonlikni oshirish

1. “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasini oʻrganish” va “Inson huquqlarini oʻrganish” maxsus oʻquv kurslarini barcha taʼlim turlari boʻyicha tizimli oʻrgatish nuqtai nazaridan qayta koʻrib chiqish va oʻrgatilishini tashkil qilish.

Maxsus oʻquv kurslari yakuni boʻyicha oʻquvchi va talabalar orasida sinovlar tashkil qilish.

2. Bolalar va oʻquvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda huquqiy ong va huquqiy madaniyatini shakllantirishga qaratilgan Konstitutsiyani va inson huquqlarini oʻrganish boʻyicha koʻrgazmali qoʻllanmalarni tayyorlash va chop etish.

3. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida tarbiyalanuvchilarga bolalar huquq va majburiyatlariga doir mashgʻulotlarni joriy etish. Bunda maktabgacha taʼlim tashkilotlari tarbiyachilarining huquq asoslari va bola huquqlari boʻyicha bepul malakasini oshirish hamda mashgʻulotlarni oʻtkazish uchun turli innovatsion loyihalarni yaratish choralarini koʻrish.

4. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida bolalarga odob-axloq qoidalari va huquqning ilk tushunchalarini oʻrgatish boʻyicha namunaviy qoʻllanma yaratish.

5. Yangi avlod huquqiy darsliklari va oʻquv qoʻllanmalari tizimini yaratish. Bunda umumtaʼlim maktablari boshlangʻich sinf oʻquvchilari uchun huquqiy bilimlarni sodda va koʻrgazmali oʻrgatishga qaratilgan oʻquv qoʻllanmalarini, shuningdek, taʼlim muassasalari uchun huquq fanlari boʻyicha oʻquv darsliklari va qoʻllanmalarini tayyorlash choralarini koʻrish.

6. Yoshlarga oʻz huquqlarini himoya qilishning amaliy mexanizmlarini oʻrgatishga qaratilgan “Street law” (Koʻcha huquqi — oddiy huquq) loyihasini keng joriy qilish boʻyicha quyidagi tashkiliy chora-tadbirlarni amalga oshirish:

huquqshunoslikka ixtisoslashtirilgan oliy taʼlim muassasalari talabalari, yuridik kollejlar oʻquvchilari, nodavlat tashkilotlar vakillaridan iborat koʻngillilar (volonter) guruhini shakllantirish;

“Street law” loyihasi amalga oshirilishini metodik taʼminlash choralarini ishlab chiqish;

koʻngillilar guruhlari uchun interaktiv mashgʻulotlar olib borish metodikasi boʻyicha treninglar oʻtkazish;

koʻngillilar tomonidan maktabgacha taʼlim tashkilotlari tarbiyalanuvchilari hamda umumtaʼlim maktablari oʻquvchilari uchun mashgʻulotlar oʻtkazish.

7. Taʼlim muassasalari oʻquvchilari va talabalari orasida huquq fanidan respublika miqyosida quyidagi tanlovlarni tashkil qilish va oʻtkazish:

umumtaʼlim maktablari boshlangʻich sinf oʻquvchilari oʻrtasida “Huquq — bu toʻgʻrilikdir” mavzusidagi rasmlar tanlovini tashkil qilish;

umumtaʼlim maktablari oʻquvchilari oʻrtasida “Mening huquq va majburiyatlarim” respublika koʻrik-tanlovini tashkil etish hamda tanlov gʻoliblarini ragʻbatlantirish;

oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi tizimida “Siz qonunni bilasizmi?” koʻrik-tanlovini tashkil qilish hamda tanlov gʻoliblarini ragʻbatlantirish;

oliy taʼlim muassasalarida “Huquq bilimdonlari” koʻrik tanlovini tashkil qilish va tanlov gʻoliblarini ragʻbatlantirish.

8. Yoshlarda korrupsiya va boshqa huquqbuzarliklarga qarshi murosasizlik tuygʻusini shakllantirishga qaratilgan insholar tanlovini oʻtkazish.

9. Yoshlarda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish, ayniqsa, ularning ongida korrupsiyaning jamiyat va mamlakat ravnaqi uchun oʻta salbiy illat ekanligini targʻib qilishga qaratilgan oʻquv materiallari tayyorlanishini tashkil qilish.

10. Bolalar va yoshlarga ularning huquqlari va odob-axloq normalari haqida maʼlumot beruvchi koʻrgazmali targʻibot boʻyicha quyidagi ishlarni amalga oshirish:

flayerlar, bukletlar, komikslar, taqdimot slaydlari, videoroliklar ishlab chiqish va har bir taʼlim muassasasiga yetkazish (har chorakda);

koʻrgazmali huquqiy targʻibot materiallarini bolalar va yoshlar eʼtiboriga yetkazish.

11. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida yoshlarni oʻz huquqiy savodxonligini yuksak darajada shakllantirish va oshirishdek ezgu maqsadlar atrofida birlashtiruvchi “Huquq bilimdonlari” yoshlar huquqiy klublarini tashkil etish, keyinchalik ularning ijtimoiy tarmoqlarda ham faoliyat koʻrsatishini taʼminlash.

12. Umumtaʼlim va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi sohasida huquq fanidan olimpiadalar oʻtkazish va gʻoliblarni munosib taqdirlash.

13. Tarbiyasi ogʻir voyaga yetmaganlarga kuchaytirilgan huquqiy taʼlim berish va tarbiyalashga oid maxsus dasturlarni qoʻllash.

14. Yoshlarda sogʻlom turmush tarziga boʻlgan intilishni shakllantirishga, ijtimoiy jihatdan xavfli kasalliklarga, giyohvandlikka, chekishga va boshqa zararli odatlarga qarshi kurashishga doir profilaktik chora-tadbirlarni amalga oshirishga, yoshlarning boʻsh vaqtini mazmunli uyushtirishga, ommaviy yoshlar sportini rivojlantirishga qaratilgan tadbirlarni tashkil etish.

15. Bolalar va yoshlarda davlat ramzlarini eʼzozlash, uning qadr-qimmatini anglash, shuningdek, shaxsiy ehtiyojlar va jamiyat ehtiyojlari oʻrtasidagi muvozanatni saqlash gʻoyalarini targʻib qilishga doir aniq rejalar asosida “ochiq darslar” va oʻquv mashgʻulotlari oʻtkazilishini taʼminlash.

16. Diniy ekstremizm, terrorizm, “ommaviy madaniyat” va boshqa yot gʻoyalarga qarshi mustahkam immunitetni shakllantirishga qaratilgan maxsus videoroliklar tayyorlash.

17. Yoshlar tomonidan sodir etilayotgan yoʻl harakati qoidalarini buzish, noqonuniy avtopoygalar oʻtkazish va boshqa noxush hodisalarning oldini olish maqsadida “Eng tartibli yosh haydovchi” loyihasini tashkil etish.

4. Davlat organlari va tashkilotlar xodimlarining huquqiy madaniyatini yuksaltirish

1. Davlat organlari va tashkilotlarda huquqiy targʻibot tadbirlarini tashkil etish va oʻtkazish boʻyicha uslubiy qoʻllanma ishlab chiqish.

2. Davlat organlari va tashkilotlarda jamoatchilik asosida doimiy faoliyat koʻrsatuvchi huquqiy targʻibot guruhlarini tashkil qilish va ular tomonidan sohaga doir qonun hujjatlari normalarining xodimlar oʻrtasida tizimli ravishda targʻibot qilinishini taʼminlash.

3. Davlat organlari va tashkilotlarda xodimlarning huquqiy savodxonligi minimal darajasi boʻyicha talablarni ishlab chiqish hamda ularni ishga qabul qilishda mazkur talablarga muvofiqligi yuzasidan oʻqitish va baholashning avtomatlashtirilgan tizimini yaratish.

4. Davlat organlari va tashkilotlarda xodimlarning huquqiy bilimlarini oshirishga qaratilgan bepul huquqiy maslahat kurslarini tashkil etish dasturlarini ishlab chiqish.

5. Har bir davlat organlari va muassasalarida “Huquqiy madaniyat oyligi”, “Odob-axloq oyligi” hamda “Korrupsiyaga qarshi kurashish oyligi” tadbirlarini tashkil qilish.

6. Davlat organlari va tashkilotlar xodimlari faoliyatida masʼuliyatsizlikning va idoraviy huquqiy nigilizmning namoyon boʻlishiga imkon yaratadigan omillarni huquqbuzarliklar profilaktikasi tizimini takomillashtirish orqali bartaraf etish.

7. Kadrlarga oid qarorlarning, boʻsh lavozimlarga kadrlarni tayinlash uchun tanlovlarni rejali asosda oʻtkazishning shaffofligini taʼminlash.

8. Aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishda munosib hissa qoʻshgan davlat organlari va tashkilotlar xodimlariga aholining huquqiy savodxonligini oshirishda koʻrsatgan yutuqlari uchun topshiriladigan “Huquqiy targʻibot ishlari aʼlochisi” koʻkrak nishonini taʼsis etish.

9. Davlat organlari va tashkilotlarning rasmiy veb-saytlarida faoliyat yoʻnalishidan kelib chiqib qonun hujjatlari mazmunini tushuntirishga qaratilgan “Huquqiy savodxonlik” ruknlarini tashkil etish.

5. Aholi barcha qatlamlarining huquqiy madaniyatini yuksaltirish

1. Yoshidan kelib chiqib aholi huquqiy savodxonligining darajasi boʻyicha minimal talablarni ishlab chiqish va tasdiqlash, ular asosida fuqarolarning huquqiy bilim darajasini aniqlash va tahlil qilib borish.

2. Advokatlik tuzilmalari va advokatlar tomonidan aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamiga bepul ixtiyoriy yuridik yordam koʻrsatish (pro bono) tizimini rivojlantirish.

3. Qonun hujjatlarini aholiga tezkor ravishda yetkazish, shuningdek, sohaga doir qonun hujjatlarining mazmun-mohiyati va ahamiyatini aholiga tushuntirish tizimini takomillashtirish.

4. Axborot-resurs markazlari hamda axborot-kutubxona fondlarini yuridik adabiyotlar bilan boyitib borish.

5. Davlat organlari huzuridagi axborot-tahlil multimedia markazlarining huquqiy targʻibot sohasidagi faoliyatini kuchaytirish. Bunda dolzarb va aholini qiziqtiradigan huquqiy masalalarni aniqlashtirish (uy-joy va yer olish masalalari, taʼlim muassasalariga joylashtirish, aliment, moddiy yordam, migratsiya, kommunal xizmat masalalari) hamda tahlillar asosida va qonunchilikdagi sohaga oid yangiliklar boʻyicha zarur axborot-tahliliy va koʻrgazmali media materiallarni tayyorlash va efirga uzatish.

6. Aholining kundalik ehtiyojidan kelib chiqib, ularni qiziqtirgan huquqiy mavzular boʻyicha “Soʻrov boʻyicha huquqiy targʻibot” loyihasini amalga oshirish.

7. Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirishda munosib hissa qoʻshgan huquq targʻibotchilarining bu boradagi fidoyiligini ragʻbatlantirib borish maqsadida “Eng yaxshi huquq targʻibotchisi” va “Huquqiy targʻibotni amalga oshirishda eng yaxshi innovatsion loyiha” tanlovlarini oʻtkazib borish.

8. Xalqimizda davlat ramzlari bilan faxrlanish tuygʻularini shakllantirish orqali mamlakatga daxldorlik, vatanparvarlik hissini kuchaytirishga qaratilgan videoroliklar tayyorlash.

9. Xalqimizning huquqiy yodgorliklari va huquq yoʻnalishidagi olimlari va arboblari faoliyatini chuqur oʻrganish va ularni keng ommaga targʻib qilish.

10. Aholiga ularning huquq va majburiyatlarini hamda davlat organlari va tashkilotlarning fuqarolar oldidagi majburiyatlarini tushuntirishga, shuningdek, aholini qonunga itoatkorlik ruhida tarbiyalashga qaratilgan ijtimoiy-huquqiy videoroliklarni tayyorlash hamda televideniye va ijtimoiy tarmoqlarda tarqatish.

11. Advokatlik yoki huquqshunos faoliyatiga bagʻishlangan badiiy film va seriallar tayyorlash.

12. Aholini qonunga itoatkorlik ruhida tarbiyalashga qaratilgan qisqa metrajli filmlar hamda teatr spektakllarini yaratish va tizimli ravishda televideniye orqali berib borish.

13. Korrupsiyaga qarshi kurashish mavzusi doirasida kamida 5 ta ijtimoiy videorolik tayyorlash, shuningdek, korrupsiya, halollik, toʻgʻrilik, qonunga hurmat, adolat tantanasi mavzularida targʻibot materiallari, didaktik materiallar, multiplikatsion filmlar tayyorlash.

14. Aholida korrupsiyaga murosasizlik kayfiyatini shakllantirish maqsadida ijtimoiy sheriklik asosida korrupsiyaga qarshi targʻibot materiallari (jurnalistik materiallar, blogpostlar, karikaturalar, buklet, flayer, bannerlar, yumoristik asarlar) megatanlovini oʻtkazish.

15. Mehnat migrantlariga turli ijtimoiy-huquqiy masalalar, xususan, migratsiya, ishga joylashish, taʼlim olish, boshqa davlatlarning qonun hujjatlari boʻyicha huquqiy axborotlar olishda tizimli yordam koʻrsatishni oʻz ichiga oluvchi maxsus axborot saytini ishlab chiqish.

16. Tashqi mehnat migrantlarini milliy qonunchilik va xalqaro huquq normalarining mazmuni toʻgʻrisida mamlakatimizning xorijiy davlatlardagi elchixonalari va vakolatxonalari koʻmagida ijtimoiy reklamalar, Internet veb-sahifalari, ijtimoiy tarmoqlar va mobil ilovalardan foydalangan holda xabardor qilib borishning aniq mexanizmini ishlab chiqish.

17. Nogironligi boʻlgan shaxslar (koʻzi ojiz va kar-soqovlar uchun) va keksa yoshdagi shaxslar uchun foydalanishga qulay boʻlgan, ularning ijtimoiy himoyasiga oid huquqlariga doir toʻplamlarni tayyorlash va xayriya aksiyalarini oʻtkazgan holda tarqatish.

18. Ozodlikdan mahrum etilgan shaxslarning kelgusida ijtimoiy hayotga moslashuvi uchun koʻmak berish maqsadida jazoni ijro etish muassasalarida masofadan turib taʼlim olish tizimini yoʻlga qoʻyish.

19. Jazoni ijro etish muassasalarida huquqiy bilimlarni oʻrgatish, huquqiy maʼrifat va sudlanganlarni huquqiy tarbiyalash maqsadida “Huquq va men”, “Jinoyat olamidan qaytish” nomli maʼrifiy-huquqiy mashgʻulotlarni muntazam oʻtkazish tizimini joriy etish.

20. Harbiy xizmatchilarning huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirish maqsadida:

aniq chora-tadbirlar asosida harbiy xizmatchilar va ularning oila aʼzolarining, Temurbeklar maktablari oʻquvchilarining huquqiy bilimlarini tizimli ravishda oshirib borish, dunyoqarashi va fikrlash doiralarini kengaytirish;

harbiy qismlarda har oyning juma kuni “Huquqiy savodxonlik soati”ni tashkil qilish, unda mamlakatimizning barcha jabhalarida amalga oshirilayotgan islohotlar, qabul qilinayotgan qonun hujjatlarining mohiyati va ahamiyatini harbiy xizmatchilarga yetkazish.

2-bob. Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirishda huquqiy targʻibotning innovatsion usullarini joriy qilish

1. Quyidagi masalalarni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasining Milliy huquqiy internet portalini yaratish:

qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi;

barcha milliy huquqiy saytlar;

yuridik lugʻat va huquqiy elektron kutubxona;

maqsadli auditoriyalar (davlat xizmatchilari, pedagoglar va boshqalar) uchun majburiy kurslar (mandatory courses).

2. Turli hayotiy holatlar boʻyicha huquqiy yechim taklif etiladigan va davlat xizmatlari koʻrsatish elektron tizimi bilan bogʻlanadigan Advice.uz huquqiy axborot tizimini (“Oʻzbekiston huquqiy forumi” saytini) yaratish va ishga tushirish.

3. Fuqarolarning oʻz huquqiy bilim darajasini sinash maqsadida Internet tizimida turli bosqichlarga ega boʻlgan “Huquqiy test” loyihasini yaratish.

4. Internetdagi ijtimoiy tarmoqlarda (Facebook, Telegram, Twitter, Youtube, Mytube.uz va h.k.) davlat organlari va tashkilotlarning kanallarini tashkil qilish va ushbu kanallarda veb-texnologiyalardan keng foydalangan holda soha faoliyati yoʻnalishlaridan kelib chiqib huquqiy targʻibot materiallarini joylab borish.

Ijtimoiy tarmoqlardagi kanallarda eʼlon qilish uchun materiallarni tayyorlash, joylashtirish va qayta aloqani taʼminlash boʻyicha uslubiy qoʻllanma ishlab chiqish.

5. Internet tizimida oʻzbek, rus va ingliz tillarida “Huquqiy axborot” telegram kanalini tashkil qilish va unda qonun hujjatlari mazmunini qisqacha tahliliy yoritish, shuningdek, aholining huquqiy bilimlarini yuksaltirishga doir huquqiy materiallarni berib borish.

6. Mamlakatimiz aholisi koʻp foydalanadigan ijtimoiy tarmoqlarda soʻrovlar oʻtkazish orqali huquqiy madaniyat va huquqiy ong darajasini tahlil qilish va uning natijasida huquqiy axborotni manzilli yetkazish ishlarini tashkil etish.

3-bob. Aholining huquqiy madaniyatini yuksaltirishda ommaviy axborot vositalarining rolini kuchaytirish

1. Huquqiy mavzularni tizimli va tahliliy yoritib borish hamda aholini qonunga hurmat ruhida tarbiyalashga doir telekoʻrsatuvlar koʻlamini kengaytirish.

2. Ommaviy axborot vositalarining (matbuot, televideniye, radio) huquqiy targʻibot sohasidagi faoliyatini ragʻbatlantirishning huquqiy mexanizmlarini belgilab berish boʻyicha takliflar tayyorlash.

3. Huquqiy davriy nashrlarni internet tarmogʻiga integratsiya qilish va ularning elektron nusxalari joylab borilishini taʼminlashni yoʻlga qoʻyish.

4. Aholining huquqiy xabardorligini oshirish maqsadida “Huquqiy axborot” radio loyihasini tashkil etish va amalga oshirish.

5. Huquqiy sohani yorituvchi jurnalistlarni tayyorlash va qayta tayyorlash, ularning malakasini doimiy oshirib borish tizimini yaratish yuzasidan takliflar ishlab chiqish.

6. Qabul qilingan qonun hujjatlariga mustaqil ekspertlar, mutaxassislar va aholining fikri hamda munosabatini aks ettiruvchi tahliliy tok-shou, bahs-munozara yoʻnalishidagi koʻrsatuv va eshittirishlarni efirga uzatish.

7. Aholi oʻrtasidagi dolzarb ijtimoiy-huquqiy muammolardan kelib chiqib, fuqarolarning huquqiy maʼrifatini oshirishga xizmat qiladigan, huquqbuzarliklarning oldini olishga qaratilgan taʼsirchan telekoʻrsatuvlar va radioeshittirishlarni hamda huquqiy mavzudagi loyihalarni tayyorlash va tarqatish.

8. Ommaviy axborot vositalarining jamoatchilik nazoratini taʼminlash borasidagi rolini kuchaytirish, ularning davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlari bilan aloqasini kuchaytirish yuzasidan qoʻshimcha chora-tadbirlarni tashkil etish.

9. Davlat organlari axborot xizmatlarining huquqiy axborotni tarqatishdagi roli va oʻrnini kuchaytirish, shu jumladan, davlat organi nufuziga taʼsir koʻrsatadigan salbiy xabarlar boʻyicha zudlik bilan munosabat bildirib borish mexanizmini yaratish.

4-bob. Yuridik taʼlimni, shuningdek, yuridik kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini rivojlantirish

1. Oʻquv jarayonini nazariy tayyorgarlikning huquqni qoʻllash faoliyati bilan chambarchas bogʻliqligini taʼminlash, talabalarda tahliliy fikrlashni, yangi bilimlarni mustaqil ravishda egallash va ulardan foydalanish mahoratini shakllantirishga qaratilgan oʻqitishning zamonaviy shakllari va uslublari hamda texnologiyalari asosida tashkil etish.

2. Yuridik oliy taʼlim muassasalarining ilmiy-tadqiqot institutlari, sudlar, huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan aloqalarini kuchaytirish boʻyicha aniq chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish.

3. Zamonaviy xorijiy tajriba asosida yuridik sohada taʼlim, ilm-fan va ishlab chiqarish integratsiyasining yangi innovatsion shakl va institutlarini joriy etish boʻyicha aniq chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish.

4. Ilgʻor xorijiy tajriba asosida milliy yuridik taʼlim va yuridik fan sohasini rivojlantirish ishiga ulkan hissa qoʻshgan Oʻzbekiston fuqarolari, chet el fuqarolari, fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga faxriy doktor darajasini berish tartibini joriy etish.

5. Oʻquv jarayoniga klinik yuridik taʼlimni tatbiq etish yuzasidan yetakchi xorijiy mamlakatlarning ijobiy tajribasidan keng va unumli foydalanish.

Tarmoqlararo taʼlimni kuchaytirish va bu borada Toshkent davlat yuridik universiteti magistratura bosqichida “Huquq va Tibbiyot”, “Huquq va Qurilish” kabi mutaxassisliklar ochilishini taʼminlash.

6. Huquqiy mavzular boʻyicha taʼlim beruvchi pedagog-oʻqituvchilarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish.

5-bob. Huquqiy madaniyatni yuksaltirishning ilmiy asoslarini tadqiq etish

1. Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish boʻyicha tadbirlarni monitoring qilish va baholashning koʻrsatkichlarini ishlab chiqish.

2. Jamiyatda aholining huquqiy savodxonligini oshirib borishni aniq koʻrsatkichlar asosida oʻrganib borish va baholash.

3. Huquqiy fanlarni rivojlantirishning ilmiy asoslangan rejalarini ishlab chiqish va uning ustuvor yoʻnalishlarini aniqlash.

4. Huquqiy tarbiyaning ilmiy asoslangan uslubiyotini ishlab chiqish.

5. Huquqiy madaniyatni yuksaltirish boʻyicha magistrlik va doktorlik dissertatsiyalari tayyorlash koʻlamini kengaytirish, bunda oiladagi mojaro va zoʻravonliklar hamda ularning ijtimoiy-huquqiy oqibatlarini kompleks tadqiq qilishga alohida eʼtibor qaratish.

6. Davlat ilmiy-texnik dasturlari doirasida ilmiy-texnik loyihalar va innovatsion ishlanmalar tanlovida jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishning tashkiliy-huquqiy, pedagogik-psixologik jihatlarini tadqiq etishga oid mavzularni muntazam eʼlon qilib borish.

7. Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish holati hamda bu sohadagi davlat siyosatini amalga oshirish samaradorligini oʻrganish uchun fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va boshqa tashkilotlar, ommaviy axborot vositalari, shuningdek, fuqarolar bilan hamkorlikda sotsiologik, maxsus, ilmiy tadqiqotlar hamda boshqa turdagi tadqiqotlar va soʻrovlar oʻtkazish.

IV. Konsepsiyaning qabul qilinishidan kutilayotgan natijalar

Konsepsiyani amalga oshirish natijasida quyidagilar kutilmoqda:

fuqaro, davlat va jamiyatning oʻzaro munosabatlarida aholining huquqiy madaniyati va ijtimoiy faolligini yuksaltirish, shaxsiy ehtiyojlar hamda jamiyat ehtiyojlari oʻrtasidagi muvozanatning saqlanishini taʼminlash;

bola va yoshlar ongiga ilk huquqiy tushunchalarni va odob-axloq qoidalarini tizimli singdirib borish, huquqiy taʼlim-tarbiyani uzviy va tizimli olib borishga erishish;

huquqiy targʻibotning innovatsion usullarini yaratish va joriy etish, huquqiy bilimlarni targʻib qilishda ommaviy axborot vositalarining rolini kuchaytirish;

mansabdor shaxslar va fuqarolarda qonunga va huquqqa boʻlgan hurmat hissini kuchaytirish, huquqbuzarliklar profilaktikasining samaradorligini taʼminlash.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 9-yanvardagi PF-5618-son Farmoniga 2-ILOVA

Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish konsepsiyasini 2019-yilda samarali amalga oshirish boʻyicha

T/r. Tadbirlarning nomlanishi Amalga oshirish shakli Amalga oshirish muddatlari Masʼul ijrochilar I. Shaxs, davlat va jamiyatning oʻzaro munosabatlarida aholining huquqiy madaniyatini yuksaltirish 1. Oilada huquqiy tarbiyani shakllantirish va huquqiy madaniyatni yuksaltirish 1. Bolalar uchun maxsus huquqiy portal yaratish. Unda: Konstitutsiyani oʻrgatishga doir ilk tushunchalar; kundalik hayotda qoʻllashga moʻljallangan boshlangʻich huquqiy bilimlar; huquqni targʻib qiluvchi turli xil oʻyinlar, mashgʻulotlar va dasturlar boʻyicha uslubiy qoʻllanmalar va boshqa zarur maʼlumotlarni berish. Huquqiy portal 2019-yil may Adliya vazirligi (R. Davletov) , Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) , Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin) 2. Oilada bolalarga huquqiy tarbiya va odob-axloqning boshlangʻich qoidalarini oʻrgatish boʻyicha ota-onalar uchun uslubiy tavsiyalar ishlab chiqish va tarqatish. Uslubiy qoʻllanma 2019-yil avgust Adliya vazirligi (R. Davletov) , Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) , Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin) 3. Oila davrasida huquqiy savodxonlikni oshirishga moʻljallangan, har bir elementar huquqiy bilimlarni oʻrgatishga qaratilgan va kundalik hayotdagi muhim masalalar yuzasidan huquqiy qoʻllanma tayyorlash va bepul tarqatish. Qoʻllanma 2019-yil oktabr Adliya vazirligi (R. Davletov) 4. Bolalar uchun huquqiy mavzularda va odob-axloqning oddiy va kundalik qoidalarini bilishni, vatanparvarlik, qonunlarni hurmat qilish, oʻzbek xalqining tarixi va milliy qadriyatlarini oʻrgatishni targʻib qiluvchi turli multiplikatsion filmlarni yaratish. Multiplikatsion dasturlar 2019-yil sentabr “Oʻzbekkino” Milliy agentligi (F. Zokirov), Adliya vazirligi (R. Davletov), Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin), Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi (K. Kuranbayev) 5. Bolalar uchun huquqiy axborotni yetkazishga hamda kundalik turmushda qoʻllaniladigan normalar va odob-axloq qoidalarini oʻrgatishga qaratilgan audioertaklar, kinofilmlar va kinojurnallar ishlab chiqish. Ijrochilarning qoʻshma qarori 2019-yil sentabr “Oʻzbekkino” Milliy agentligi (F. Zokirov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) , Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) , Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin) 6. Oilaviy notinchlik hamda bolalar nazoratsizligi va qarovsizligining oldini olish, bolalar orasidagi huquqbuzarlik va jinoyatlarning salbiy oqibatlari toʻgʻrisida telekoʻrsatuvlar, tok-shoular tayyorlash. Telekoʻrsatuvlar 2019-yil iyul Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov) , MTRK (A. Xadjayev) , Elektron ommaviy axborot vositalari milliy assotsiatsiyasi (F. Abduxalikov) Aniq grafik asosida 7. Kundalik turmushda koʻp uchraydigan masalalarning huquqiy yechimlari va yangi qabul qilingan qonun hujjatlarining mohiyatini uyma-uy yurib targʻib qilish, shuningdek, huquqiy maʼlumotlarni yetkazishga qaratilgan flayer, buklet va boshqa tarqatma materiallarni oilalarga bepul tarqatish. Targʻibot tadbirlari, tarqatma materiallar Doimiy ravishda Adliya vazirligi (R. Davletov) , “Mahalla” xayriya jamoat fondi (Sh. Javlonov), vazirlik va idoralar Aniq grafik asosida 8. Yoshlar va ota-onalar oʻrtasida nikoh yoshi, aliment toʻlash shartlari, qarindoshlar oʻrtasidagi nikoh va uning huquqiy oqibatlari toʻgʻrisida muntazam ravishda huquqiy targʻibot tadbirlarini oʻtkazish. Targʻibot tadbirlari Doimiy ravishda “Oila” ilmiy amaliy markazi (D. Toshmuxamedova) , Adliya vazirligi (R. Davletov) , “Mahalla” xayriya jamoat fondi (Sh. Javlonov), vazirlik va idoralar Aniq grafik asosida 2. Aholining huquqiy madaniyatini yuksaltirishda mahalla institutining rolini kuchaytirish 9. Mahallalarda eng dolzarb, aholini qiziqtiradigan va murojaatlarda koʻtarilayotgan muammoli masalalarni tahlil qilish va tahlil natijasiga koʻra manzilli va predmetli huquqiy targʻibotni amalga oshirish, aholiga qonun hujjatlari mazmun va mohiyatini yetkazish boʻyicha choralar koʻrish. Soʻrovlar, tahliliy maʼlumot Har chorakda Adliya vazirligi (R. Davletov), vazirlik va idoralar Uchrashuvlar, davra suhbatlari, seminarlar va boshqa tadbirlar Doimiy ravishda 10. Mahallalarda aholi orasidagi turli muammoli masalalar, xususan, migratsiya, moddiy yordam, yer olish, uy-joy olish, kommunal masalalar, imtiyozlar, aliment, ishga joylashish, taʼlim olish va boshqalar boʻyicha huquqiy axborotni buklet, flayer, liflet va plakatlar shaklida aholiga yetkazish. Tarqatma targʻibot materiallari Doimiy ravishda Vazirlik va idoralar 11. Mahallalarda “Huquqiy axborot kuni” loyihasini tashkil etish, bunda aniq bir kunda rejalashtirilgan yoʻnalish boʻyicha malakali mutaxassislar (advokatlar, notariuslar, yuridik xizmatlar xodimlari va boshqalar) tomonidan aholiga huquqiy tushuntirishlar berilishini taʼminlab borish. Huquqiy tadbirlar rejasiga muvofiq 2019-yil fevral Adliya vazirligi (R. Davletov) , “Mahalla” xayriya jamoat fondi (Sh. Javlonov) , vazirlik va idoralar 12. Jinoyatchilik va boshqa huquqbuzarliklarning oldini olish, fuqarolik nizolarini keskin kamaytirish hamda aholida, ayniqsa, tarbiyasi ogʻir boʻlgan fuqarolarga qonunga hurmat hissini uygʻotish maqsadida: Oliy sud (K.Kamilov), “Mahalla” xayriya jamoat fondi (Sh. Javlonov) sudlar tomonidan mahallalarda aholi bilan ochiq muloqotlarni tizimli ravishda tashkil qilish; Chora-tadbirlar rejasi Har chorakda sayyor sud majlislari oʻtkazish koʻlamini kengaytirish. Sayyor sud majlislari Doimiy ravishda 13. “Fidokor yoshlar” jamoatchilik patrul guruhlari bilan hamkorlikda mahallalarda aholi orasida huquqbuzarliklarning oldini olish boʻyicha tadbirlar koʻlami va sifatini oshirish. Kompleks chora-tadbirlar 2019-yil mart Adliya vazirligi (R. Davletov) Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov) Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi (K. Kuranbayev), “Mahalla” xayriya jamoat fondi (Sh. Javlonov) 14. Profilaktika inspektorlarining yordamchilari va “Fidokor yoshlar” jamoatchilik patrul guruhlari aʼzolarining yangi qabul qilinayotgan qonun hujjatlaridan xabardorlik darajasini oshirish maqsadida tegishli tadbirlarni amalga oshirish. Uchrashuvlar, davra suhbatlari, seminarlar va boshqa tadbirlar Doimiy ravishda Adliya vazirligi (R. Davletov), Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov), “Mahalla” xayriya jamoat fondi (Sh. Javlonov) 3. Taʼlim muassasalarida huquqiy savodxonlikni oshirish 15. “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasini oʻrganish” va “Inson huquqlarini oʻrganish” maxsus oʻquv kurslarini barcha taʼlim turlari boʻyicha tizimli oʻrgatish nuqtai nazaridan qayta koʻrib chiqish va oʻrgatilishini tashkil qilish. Kompleks chora-tadbirlar 2019-yil May Adliya vazirligi (R. Davletov), Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin), Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) Maxsus oʻquv kurslari yakuni boʻyicha oʻquvchi va talabalar orasida sinovlar tashkil qilish. Oʻquv mashgʻulotlari 2019-yil dekabr 16. Bolalar va oʻquvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda huquqiy ong va huquqiy madaniyatini shakllantirishga qaratilgan Konstitutsiyani va inson huquqlarini oʻrganish boʻyicha koʻrgazmali qoʻllanmalarni tayyorlash va chop etish. Qoʻllanmalar 2019-yil sentabr Adliya vazirligi (R. Davletov), Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin), Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) , Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi (K. Kuranbayev) 17. Maktabgacha taʼlim muassasalarida tarbiyalanuvchilarga bolalar huquq va majburiyatlariga doir mashgʻulotlarni joriy etish. Bunda: maktabgacha taʼlim muassasalari tarbiyachilarining huquq asoslari va bola huquqlari boʻyicha bepul malakasini oshirish; mashgʻulotlarni oʻtkazish uchun turli innovatsion loyihalarni yaratish choralarini koʻrish. Takliflar 2019-yil fevral Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin), Adliya vazirligi (R. Davletov) 18. Maktabgacha taʼlim muassasalarida bolalarga odob-axloq qoidalari va huquqning ilk tushunchalarini oʻrgatish boʻyicha namunaviy qoʻllanma yaratish. Namunaviy qoʻllanma 2019-yil iyul Adliya vazirligi (R. Davletov) , Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin) 19. Yangi avlod huquqiy darsliklari va oʻquv qoʻllanmalari tizimini yaratish. Bunda: Ijrochilarning qoʻshma qarori Adliya vazirligi (R. Davletov), Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) umumtaʼlim maktablari boshlangʻich sinf oʻquvchilari uchun huquqiy bilimlarni sodda va koʻrgazmali oʻrgatishga qaratilgan oʻquv qoʻllanmalarini; 2019-yil may taʼlim muassasalari uchun huquq fanlari boʻyicha oʻquv darsliklari va qoʻllanmalarini tayyorlash choralarini koʻrish. 2019-yil noyabr 20. Yoshlarga oʻz huquqlarini himoya qilishning amaliy mexanizmlarini oʻrgatishga qaratilgan “Street law” (Koʻcha huquqi — oddiy huquq) loyihasini keng joriy qilish boʻyicha quyidagi tashkiliy chora-tadbirlarni amalga oshirish: Adliya vazirligi (R. Davletov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov), Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin) huquqshunoslikka ixtisoslashtirilgan oliy taʼlim muassasalari talabalari, yuridik kollejlar oʻquvchilari, nodavlat tashkilotlar vakillaridan iborat koʻngillilar (volonter) guruhini shakllantirish; Ijrochilarning qoʻshma qarori 2019-yil may “Street law” loyihasi amalga oshirilishini metodik taʼminlash choralarini ishlab chiqish; Kompleks chora-tadbirlar 2019-yil iyul koʻngillilar guruhlari uchun interaktiv mashgʻulotlar olib borish metodikasi boʻyicha treninglar oʻtkazish; koʻngillilar tomonidan maktabgacha taʼlim muassasalari tarbiyalanuvchilari hamda umumtaʼlim maktablari oʻquvchilari uchun mashgʻulotlar oʻtkazish. 2019-yil oktabr 21. Taʼlim muassasalari oʻquvchilari va talabalari orasida huquq fanidan respublika miqyosida quyidagi tanlovlarni tashkil qilish va oʻtkazish: umumtaʼlim maktablari boshlangʻich sinf oʻquvchilari oʻrtasida “Huquq — bu toʻgʻrilikdir” mavzusidagi rasmlar tanlovini tashkil qilish; umumtaʼlim maktablari oʻquvchilari oʻrtasida “Mening huquq va majburiyatlarim” respublika koʻrik-tanlovini tashkil etish hamda tanlov gʻoliblarini ragʻbatlantirish; oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi tizimida “Siz qonunni bilasizmi?” koʻrik-tanlovini tashkil qilish hamda tanlov gʻoliblarini ragʻbatlantirish; oliy taʼlim muassasalarida “Huquq bilimdonlari” koʻrik tanlovini tashkil qilish va tanlov gʻoliblarini ragʻbatlantirish. Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi 2019-yil sentabr Adliya vazirligi (R. Davletov) , Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , Davlat test markazi (M. Karimov) 22. Yoshlarda korrupsiya va boshqa huquqbuzarliklarga qarshi murosasizlik tuygʻusini shakllantirishga qaratilgan insholar tanlovini oʻtkazish. Ijrochilarning qoʻshma qarori 2019-yil mart Adliya vazirligi (R. Davletov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) Amalga oshirish 2019-yil dekabr 23. Yoshlarda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish, ayniqsa, ularning ongida korrupsiyaning jamiyat va mamlakat ravnaqi uchun oʻta salbiy illat ekanligini targʻib qilishga qaratilgan oʻquv materiallari tayyorlanishini tashkil qilish. Ijrochilarning qoʻshma qarori 2019-yil fevral Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov), Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 24. Bolalar va yoshlarga ularning huquqlari va odob-axloq normalari haqida maʼlumot beruvchi koʻrgazmali targʻibot boʻyicha quyidagi ishlarni amalga oshirish: flayerlar, bukletlar, komikslar, taqdimot slaydlari, videoroliklar ishlab chiqish va har bir taʼlim muassasasiga yetkazish (har chorakda); koʻrgazmali huquqiy targʻibot materiallarini bolalar va yoshlar eʼtiboriga yetkazish. Koʻrgazmali tarqatma materiallar 2019-yil dekabr Adliya vazirligi (R. Davletov) , Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov), Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi (K. Kuranbayev) 25. Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarida yoshlarni oʻz huquqiy savodxonligini yuksak darajada shakllantirish va oshirishdek ezgu maqsadlar atrofida birlashtiruvchi “Huquq bilimdonlari” yoshlar huquqiy klublarini tashkil etish, keyinchalik ularning ijtimoiy tarmoqlarda ham faoliyat koʻrsatishini taʼminlash. Kompleks chora- tadbirlar 2019-yil avgust Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , vazirlik va idoralar 26. Umumtaʼlim va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi sohasida huquq fanidan olimpiadalar oʻtkazish va gʻoliblarni munosib taqdirlash. Ijrochilarning qoʻshma qarori 2019-yil avgust Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) , Davlat test markazi (M. Karimov) 27. Tarbiyasi ogʻir voyaga yetmaganlarga kuchaytirilgan huquqiy taʼlim berish va tarbiyalashga oid maxsus dasturlarni qoʻllash. Ijrochilarning qoʻshma qarori 2019-yil avgust Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) , Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov) 28. Yoshlarda sogʻlom turmush tarziga boʻlgan intilishni shakllantirishga, ijtimoiy jihatdan xavfli kasalliklarga, giyohvandlikka, chekishga va boshqa zararli odatlarga qarshi kurashishga doir profilaktik chora-tadbirlarni amalga oshirishga, yoshlarning boʻsh vaqtini mazmunli uyushtirishga, ommaviy yoshlar sportini rivojlantirishga qaratilgan tadbirlarni tashkil etish. Chora-tadbirlar rejalari 2019-yil may Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi (K. Kuranbayev) , Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , Bosh prokuratura (O. Murodov) , Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov) 29. Bolalar va yoshlarda davlat ramzlarini eʼzozlash, uning qadr-qimmatini anglash, shuningdek, shaxsiy ehtiyojlar va jamiyat ehtiyojlari oʻrtasidagi muvozanatni saqlash gʻoyalarini targʻib qilishga doir aniq rejalar asosida “ochiq darslar” va oʻquv mashgʻulotlari oʻtkazilishini taʼminlash. Ochiq darslar, oʻquv mashgʻulotlari 2019-yil martdan boshlab Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) 30. Diniy ekstremizm, terrorizm, “ommaviy madaniyat” va boshqa yot gʻoyalarga qarshi mustahkam immunitetni shakllantirishga qaratilgan maxsus videoroliklar tayyorlash. Videoroliklar 2019-yil aprel Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi (K. Kuranbayev) , Adliya vazirligi (R. Davletov) , Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov) , MTRK (A. Xadjayev) , Elektron ommaviy axborot vositalari milliy assotsiatsiyasi (F. Abduxalikov) 31. Yoshlar tomonidan sodir etilayotgan yoʻl harakati qoidalarini buzish, noqonuniy avtopoygalar oʻtkazish va boshqa noxush hodisalarning oldini olish maqsadida “Eng tartibli yosh haydovchi” loyihasini tashkil etish. Ijrochilarning qoʻshma qarori 2019-yil aprel Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov) , Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi (K. Kuranbayev) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 4. Davlat organlari va tashkilotlar xodimlarining huquqiy madaniyatini yuksaltirish 32. Davlat organlari va tashkilotlarda huquqiy targʻibot tadbirlarini tashkil etish va oʻtkazish boʻyicha uslubiy qoʻllanma ishlab chiqish. Idoraviy hujjat 2019-yil mart Adliya vazirligi (R. Davletov) 33. Davlat organlari va tashkilotlarda jamoatchilik asosida doimiy faoliyat koʻrsatuvchi huquqiy targʻibot guruhlarini tashkil qilish va ular tomonidan sohaga doir qonun hujjatlari normalarining xodimlar oʻrtasida tizimli ravishda targʻibot qilinishini taʼminlash. Idoraviy hujjat 2019-yil mart Vazirlik va idoralar 34. Davlat organlari va tashkilotlarda xodimlarning huquqiy savodxonligi minimal darajasi boʻyicha talablarni ishlab chiqish hamda ularni ishga qabul qilishda mazkur talablarga muvofiqligi yuzasidan oʻqitish va baholashning avtomatlashtirilgan tizimini yaratish. Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi 2019-yil iyun Adliya vazirligi (R. Davletov), Moliya vazirligi (J. Qoʻchqorov), Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (Sh. Sodiqov) 35. Davlat organlari va tashkilotlarda xodimlarning huquqiy bilimlarini oshirishga qaratilgan bepul huquqiy maslahat kurslarini tashkil etish dasturlarini ishlab chiqish. Ijrochilarning qoʻshma qarori 2019-yil fevral Adliya vazirligi (R. Davletov), vazirlik va idoralar 36. Har bir davlat organlari va muassasalarida: Idoraviy hujjat 2019-yil Vazirlik va idoralar “Huquqiy madaniyat oyligi”; mart “Odob-axloq oyligi”; may “Korrupsiyaga qarshi kurashish oyligi” tadbirlarini tashkil qilish. dekabr 37. Davlat organlari va tashkilotlar xodimlari faoliyatida masʼuliyatsizlikning va idoraviy huquqiy nigilizmning namoyon boʻlishiga imkon yaratadigan omillarni huquqbuzarliklar profilaktikasi tizimini takomillashtirish orqali bartaraf etish. Idoraviy hujjat 2019-yil mart Vazirlik va idoralar 38. Kadrlarga oid qarorlarning, boʻsh lavozimlarga kadrlarni tayinlash uchun tanlovlarni rejali asosda oʻtkazishning shaffofligini taʼminlash. Idoraviy hujjat 2019-yil aprel Vazirlik va idoralar 39. Aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishda munosib hissa qoʻshgan davlat organlari va tashkilotlar xodimlariga aholining huquqiy savodxonligini oshirishda koʻrsatgan yutuqlari uchun topshiriladigan “Huquqiy targʻibot ishlari aʼlochisi” koʻkrak nishonini taʼsis etish. Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi 2019-yil fevral Adliya vazirligi (R. Davletov), Moliya vazirligi (J. Qoʻchqorov) 40. Davlat organlari va tashkilotlarning rasmiy veb-saytlarida faoliyat yoʻnalishidan kelib chiqib qonun hujjatlari mazmunini tushuntirishga qaratilgan “Huquqiy savodxonlik” ruknlarini tashkil etish. Idoraviy hujjat 2019-yil may Vazirlik va idoralar 5. Aholi barcha qatlamlarining huquqiy madaniyatini yuksaltirish 41. Yoshidan kelib chiqib aholi huquqiy savodxonligining darajasi boʻyicha minimal talablarni ishlab chiqish va tasdiqlash, ular asosida fuqarolarning huquqiy bilim darajasini aniqlash va tahlil qilib borish. Idoraviy hujjat 2019-yil fevral Adliya vazirligi (R. Davletov) 42. Advokatlik tuzilmalari va advokatlar tomonidan aholining ijtimoiy himiyaga muhtoj qatlamiga bepul ixtiyoriy yuridik yordam koʻrsatish (pro bono) tizimini rivojlantirish. Qonun loyihasi 2019-yil mart Adliya vazirligi (R. Davletov) , Advokatlar palatasi (A. Ernazarov) 43. Qonun hujjatlarini aholiga tezkor ravishda yetkazish, shuningdek, sohaga doir qonun hujjatlarining mazmun-mohiyati va ahamiyatini aholiga tushuntirish tizimini takomillashtirish. Kompleks chora-tadbirlar 2019-yil avgust Adliya vazirligi (R. Davletov) , vazirlik va idoralar 44. Axborot-resurs markazlari hamda axborot-kutubxona fondlarini yuridik adabiyotlar bilan boyitib borish. Chora-tadbirlar rejasi 2019-yil avgust Adliya vazirligi (R. Davletov) , Moliya vazirligi (J. Qoʻchqorov) , Matbuot va axborot agentligi (K. Allamjonov) 45. Davlat organlari huzuridagi axborot-tahlil multimedia markazlarining huquqiy targʻibot sohasidagi faoliyatini kuchaytirish. Bunda: Adliya vazirligi (R. Davletov) , Bosh prokuratura (O. Murodov) , Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov) , MTRK (A. Xadjayev) , vazirlik va idoralar dolzarb va aholini qiziqtiradigan huquqiy masalalarni aniqlashtirish (uy-joy va yer olish masalalari, taʼlim muassasalariga joylashtirish, aliment, moddiy yordam, migratsiya, kommunal xizmat masalalari); Tahliliy maʼlumot Har yarim yilda tahlillar asosida va qonunchilikdagi sohaga oid yangiliklar boʻyicha zarur axborot-tahliliy va koʻrgazmali media materiallarni tayyorlash va efirga uzatish. Telemateriallar Doimiy 46. Aholining kundalik ehtiyojidan kelib chiqib, ularni qiziqtirgan huquqiy mavzular boʻyicha “Soʻrov boʻyicha huquqiy targʻibot” loyihasini amalga oshirish. Kompleks chora-tadbirlar 2019-yil aprel Adliya vazirligi (R. Davletov), vazirlik va idoralar 47. Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirishda munosib hissa qoʻshgan huquq targʻibotchilarining bu boradagi fidoyiligini ragʻbatlantirib borish maqsadida “Eng yaxshi huquq targʻibotchisi” va “Huquqiy targʻibotni amalga oshirishda eng yaxshi innovatsion loyiha” tanlovlarini oʻtkazish. Ijrochilarning qoʻshma qarori 2019-yil mart Adliya vazirligi (R. Davletov) , Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abdurahmonov), MTRK (A. Xadjayev) , Milliy axborot agentligi (A. Koʻchimov) Koʻrik tanlov oʻtkazish May 48. Xalqimizda davlat ramzlari bilan faxrlanish tuygʻularini shakllantirish orqali mamlakatga daxldorlik, vatanparvarlik hissini kuchaytirishga qaratilgan videoroliklar tayyorlash. Videoroliklar 2019-yil may Adliya vazirligi (R. Davletov), Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi (K. Kuranbayev) 49. Xalqimizning huquqiy yodgorliklari va huquq yoʻnalishidagi olimlari va arboblari faoliyatini chuqur oʻrganish va ularni keng ommaga targʻib qilish. Risolalar, videoroliklar 2019-yil dekabr Adliya vazirligi (R. Davletov), Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) 50. Aholiga ularning huquq va majburiyatlarini hamda davlat organlari va tashkilotlarning fuqarolar oldidagi majburiyatlarini tushuntirishga, shuningdek, aholini qonunga itoatkorlik ruhida tarbiyalashga qaratilgan ijtimoiy-huquqiy videoroliklarni tayyorlash hamda televideniye va ijtimoiy tarmoqlarda tarqatish. Ijtimoiy videoroliklar Har oyda kamida bir martadan Adliya vazirligi (R. Davletov), MTRK (A. Xadjayev) , Elektron ommaviy axborot vositalari milliy assotsiatsiyasi (F. Abduxalikov) 51. Advokatlik yoki huquqshunos faoliyatiga bagʻishlangan badiiy film va seriallar tayyorlash. Ijrochilarning qoʻshma qarori 2019-yil may “Oʻzbekkino” Milliy agentligi (F. Zokirov), MTRK (A. Xadjayev) , Advokatlar palatasi (A. Ernazarov), Adliya vazirligi (R. Davletov) Badiiy film, serial 2019-yil oktabr 52. Aholini qonunga itoatkorlik ruhida tarbiyalashga qaratilgan qisqa metrajli filmlar hamda teatr spektakllarini yaratish va tizimli ravishda televideniye orqali berib borish. Qisqa metrajli filmlar hamda teatr spektakllari Doimiy ravishda “Oʻzbekkino” Milliy agentligi (F. Zokirov), Madaniyat vazirligi (B.Sayfullayev) , Moliya vazirligi (J. Qoʻchqorov) , MTRK (A. Xadjayev) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 53. Korrupsiyaga qarshi kurashish mavzusi doirasida: kamida 5 ta ijtimoiy videorolik tayyorlash; korrupsiya, halollik, toʻgʻrilik, qonunga hurmat, adolat tantanasi mavzularida targʻibot materiallari, didaktik materiallar, multiplikatsion filmlar tayyorlash. Ijtimoiy videorolik, didaktik materiallar, multiplikatsion filmlar 2019-yil noyabr Adliya vazirligi (R. Davletov), Bosh prokuratura (O. Murodov), Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov), “Oʻzbekkino” Milliy agentligi (F. Zokirov) 54. Aholida korrupsiyaga murosasizlik kayfiyatini shakllantirish maqsadida ijtimoiy sheriklik asosida korrupsiyaga qarshi targʻibot materiallari (jurnalistik materiallar, blogpostlar, karikaturalar, buklet, flayer, bannerlar, yumoristik asarlar) megatanlovini oʻtkazish. Megatanlov 2019-yil avgust Adliya vazirligi (R. Davletov), Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi (K. Kuranbayev) 55. Mehnat migrantlariga turli ijtimoiy-huquqiy masalalar, xususan, migratsiya, ishga joylashish, taʼlim olish, boshqa davlatlarning qonun hujjatlari boʻyicha huquqiy axborotlar olishda tizimli yordam koʻrsatishni oʻz ichiga oluvchi maxsus axborot saytini ishlab chiqish. Axborot sayti 2019-yil dekabr Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (Sh. Kudbiyev) 56. Tashqi mehnat migrantlarini milliy qonunchilik va xalqaro huquq normalarining mazmuni toʻgʻrisida mamlakatimizning xorijiy davlatlardagi elchixonalari va vakolatxonalari koʻmagida ijtimoiy reklamalar, Internet veb-sahifalari, ijtimoiy tarmoqlar va mobil ilovalardan foydalangan holda xabardor qilib borishning aniq mexanizmini ishlab chiqish. Ijrochilarning qoʻshma qarori 2019-yil iyun Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (Sh. Kudbiyev) , Tashqi ishlar vazirligi (A.Komilov) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 57. Nogironlar (koʻzi ojiz va kar-soqovlar uchun) va keksa yoshdagi shaxslar uchun foydalanishga qulay boʻlgan, ularning ijtimoiy himoyasiga oid huquqlariga doir toʻplamlarni tayyorlash va xayriya aksiyalarini oʻtkazgan holda tarqatish. Kompleks chora- tadbirlar 2019-yil noyabr Adliya vazirligi (R. Davletov) , Sogʻliqni saqlash vazirligi (A.Shodmonov) 58. Ozodlikdan mahrum etilgan shaxslarning kelgusida ijtimoiy hayotga moslashuvi uchun koʻmak berish maqsadida jazoni ijro etish muassasalarida masofadan turib taʼlim olish tizimini yoʻlga qoʻyish. Normativ-huquqiy hujjat 2019-yil dekabr Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov), vazirlik va idoralar 59. Jazoni ijro etish muassasalarida huquqiy bilimlarni oʻrgatish, huquqiy maʼrifat va sudlanganlarni huquqiy tarbiyalash maqsadida “Huquq va men”, “Jinoyat olamidan qaytish” nomli maʼrifiy-huquqiy mashgʻulotlarni muntazam oʻtkazish tizimini joriy etish. Kompleks chora- tadbirlar 2019-yil oktabr Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov) , Bosh prokuratura (O. Murodov) , Adliya vazirligi (R. Davletov), vazirlik va idoralar 60. Harbiy xizmatchilarning huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirish maqsadida: Adliya vazirligi (R. Davletov), Mudofaa vazirligi (A. Azizov), vazirlik va idoralar aniq chora-tadbirlar asosida harbiy xizmatchilar va ularning oila aʼzolarining, Temurbeklar maktablari oʻquvchilarining huquqiy bilimlarini tizimli ravishda oshirib borish, dunyoqarashi va fikrlash doiralarini kengaytirish; Kompleks chora- tadbirlar 2019-yil oktabr harbiy qismlarda har oyning juma kuni “Huquqiy savodxonlik soati”ni tashkil qilish, unda mamlakatimizning barcha jabhalarida amalga oshirilayotgan islohotlar, qabul qilinayotgan qonun hujjatlarining mohiyati va ahamiyatini harbiy xizmatchilarga yetkazish. Doimiy ravishda II. Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirishda huquqiy targʻibotning innovatsion usullarini joriy qilish 61. Quyidagi masalalarni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasining Milliy huquqiy internet portalini yaratish: qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi; barcha milliy huquqiy saytlar; yuridik lugʻat va huquqiy elektron kutubxona; maqsadli auditoriyalar (davlat xizmatchilari, pedagoglar va boshqalar) uchun majburiy kurslar (mandatory courses). Huquqiy portal 2019-yil dekabr Adliya vazirligi (R. Davletov) , vazirlik va idoralar 62. Turli hayotiy holatlar boʻyicha huquqiy yechim taklif etiladigan va davlat xizmatlari koʻrsatish elektron tizimi bilan bogʻlanadigan Advice.uz huquqiy axborot tizimini (“Oʻzbekiston huquqiy forumi” saytini) yaratish va ishga tushirish. Huquqiy axborot tizimi 2019-yil iyun Adliya vazirligi (R. Davletov) , vazirlik va idoralar 63. Fuqarolarning oʻz huquqiy bilim darajasini sinash maqsadida Internet tizimida turli bosqichlarga ega boʻlgan “Huquqiy test” loyihasini yaratish. Test dasturi 2019-yil mart Adliya vazirligi (R. Davletov) 64. Internetdagi ijtimoiy tarmoqlarda (Facebook, Telegram, Twitter, Youtube, Mytube.uz va h.k.) davlat organlari va tashkilotlarning kanallarini tashkil qilish va ushbu kanallarda veb-texnologiyalardan keng foydalangan holda soha faoliyati yoʻnalishlaridan kelib chiqib huquqiy targʻibot materiallarini joylab borish. Kompleks chora-tadbirlar 2019-yil may Adliya vazirligi (R. Davletov) , vazirlik va idoralar Ijtimoiy tarmoqlardagi kanallarda eʼlon qilish uchun materiallarni tayyorlash, joylashtirish va qayta aloqani taʼminlash boʻyicha uslubiy qoʻllanma ishlab chiqish. Uslubiy qoʻllanma 2019-yil avgust Adliya vazirligi (R. Davletov) 65. Internet tizimida oʻzbek, rus va ingliz tillarida “Huquqiy axborot” telegram kanalini tashkil qilish va unda qonun hujjatlari mazmunini qisqacha tahliliy yoritish, shuningdek, aholining huquqiy bilimlarini yuksaltirishga doir huquqiy materiallarni berib borish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2019-y i l aprel Adliya vazirligi (R. Davletov) 66. Mamlakatimiz aholisi koʻp foydalanadigan ijtimoiy tarmoqlarda soʻrovlar oʻtkazish orqali huquqiy madaniyat va huquqiy ong darajasini tahlil qilish va uning natijasida huquqiy axborotni manzilli yetkazish ishlarini tashkil etish. Kompleks chora-tadbirlar 2019-yil avgust Adliya vazirligi (R. Davletov) , “Ijtimoiy fikr” jamoatchilik fikrini oʻrganish markazi (R. Ubaydullayeva) III. Aholining huquqiy madaniyatini yuksaltirishda ommaviy axborot vositalarining rolini kuchaytirish 67. Huquqiy mavzularni tizimli va tahliliy yoritib borish hamda aholini qonunga hurmat ruhida tarbiyalashga doir telekoʻrsatuvlar koʻlamini kengaytirish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2019-yil fevral MTRK (A. Xadjayev) , Adliya vazirligi (R. Davletov) 68. Ommaviy axborot vositalarining (matbuot, televideniye, radio) huquqiy targʻibot sohasidagi faoliyatini ragʻbatlantirishning huquqiy mexanizmlarini belgilab berish boʻyicha takliflar tayyorlash. Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi 2019-yil sentabr Milliy axborot agentligi (A. Koʻchimov) , MTRK (A. Xadjayev) , Matbuot va axborot agentligi (K. Allamjonov) , Elektron ommaviy axborot vositalari milliy assotsiatsiyasi (F. Abduxalikov) 69. Huquqiy davriy nashrlarni internet tarmogʻiga integratsiya qilish va ularning elektron nusxalari joylab borilishini taʼminlashni yoʻlga qoʻyish. Kompleks chora-tadbirlar 2019-yil may Matbuot va axborot agentligi (K. Allamjonov) , Elektron ommaviy axborot vositalari milliy assotsiatsiyasi (F. Abduxalikov) , Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (Sh. Sodiqov) , Moliya vazirligi (J. Qoʻchqorov) 70. Aholining huquqiy xabardorligini oshirish maqsadida “Huquqiy axborot” radio loyihasini tashkil etish va amalga oshirish. Kompleks chora-tadbirlar 2019-yil dekabr Adliya vazirligi (R. Davletov), vazirlik va idoralar 71. Huquqiy sohani yorituvchi jurnalistlarni tayyorlash va qayta tayyorlash, ularning malakasini doimiy oshirib borish tizimini yaratish yuzasidan takliflar ishlab chiqish. Takliflar 2019-yil yanvar Adliya vazirligi (R. Davletov), Matbuot va axborot agentligi (K. Allamjonov) , Milliy axborot agentligi (A. Koʻchimov) , MTRK (A. Xadjayev) 72. Qabul qilingan qonun hujjatlariga mustaqil ekspertlar, mutaxassislar va aholining fikri hamda munosabatini aks ettiruvchi tahliliy tok-shou, bahs-munozara yoʻnalishidagi koʻrsatuv va eshittirishlarni efirga uzatish. Chora-tadbirlar rejasi 2019-yil aprel Adliya vazirligi (R. Davletov) , MTRK (A. Xadjayev) , vazirlik va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari 73. Aholi oʻrtasidagi dolzarb ijtimoiy-huquqiy muammolardan kelib chiqib, fuqarolarning huquqiy maʼrifatini oshirishga xizmat qiladigan, huquqbuzarliklarning oldini olishga qaratilgan taʼsirchan telekoʻrsatuvlar va radioeshittirishlarni hamda huquqiy mavzudagi loyihalarni tayyorlash va tarqatish. Media reja 2019-yil fevral Adliya vazirligi (R. Davletov) , “Oʻzbekkino” Milliy agentligi (F. Zokirov) , MTRK (A. Xadjayev) , Matbuot va axborot agentligi (K. Allamjonov) , vazirlik va idoralar 74. Ommaviy axborot vositalarining jamoatchilik nazoratini taʼminlash borasidagi rolini kuchaytirish, ularning davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlari bilan aloqasini kuchaytirish yuzasidan qoʻshimcha chora-tadbirlarni tashkil etish. Kompleks chora-tadbirlar 2019-yil mart Matbuot va axborot agentligi (K. Allamjonov) , Milliy axborot agentligi (A. Koʻchimov) , MTRK (A. Xadjayev) 75. Davlat organlari axborot xizmatlarining huquqiy axborotni tarqatishdagi roli va oʻrnini kuchaytirish, shu jumladan, davlat organi nufuziga taʼsir koʻrsatadigan salbiy xabarlar boʻyicha zudlik bilan munosabat bildirib borish mexanizmini yaratish. Idoraviy hujjat 2019-yil yanvar Vazirlik va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari IV. Yuridik taʼlimni, shuningdek, yuridik kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini rivojlantirish 76. Oʻquv jarayonini nazariy tayyorgarlikning huquqni qoʻllash faoliyati bilan chambarchas bogʻliqligini taʼminlash, talabalarda tahliliy fikrlashni, yangi bilimlarni mustaqil ravishda egallash va ulardan foydalanish mahoratini shakllantirishga qaratilgan oʻqitishning zamonaviy shakllari va uslublari hamda texnologiyalari asosida tashkil etish. Kompleks chora-tadbirlar 2019-yil sentabr Adliya vazirligi (R. Davletov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abdurahmonov) 77. Yuridik oliy taʼlim muassasalarining ilmiy-tadqiqot institutlari, sudlar, huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan aloqalarini kuchaytirish boʻyicha aniq chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish. Ijrochilarning qoʻshma qarori 2019-yil iyun Adliya vazirligi (R. Davletov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov), Bosh prokuratura (O. Murodov) , Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov) 78. Zamonaviy xorijiy tajriba asosida yuridik sohada taʼlim, ilm-fan va ishlab chiqarish integratsiyasining yangi innovatsion shakl va institutlarini joriy etish boʻyicha aniq chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish. Kompleks chora-tadbirlar 2019-yil iyul Adliya vazirligi (R. Davletov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov), Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abdurahmonov) 79. Ilgʻor xorijiy tajriba asosida milliy yuridik taʼlim va yuridik fan sohasini rivojlantirish ishiga ulkan hissa qoʻshgan Oʻzbekiston fuqarolari, chet el fuqarolari, fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga faxriy doktor darajasini berish tartibini joriy etish. Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi 2019-yil sentabr Adliya vazirligi (R. Davletov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov), Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abdurahmonov) 80. Oʻquv jarayoniga klinik yuridik taʼlimni tatbiq etish yuzasidan yetakchi xorijiy mamlakatlarning ijobiy tajribasidan keng va unumli foydalanish. Tarmoqlararo taʼlimni kuchaytirish va bu borada Toshkent davlat yuridik universiteti magistratura bosqichida “Huquq va Tibbiyot”, “Huquq va Qurilish” kabi mutaxassisliklar ochilishini taʼminlash. Kompleks chora-tadbirlar 2019-yil iyul Adliya vazirligi (R. Davletov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) 81. Huquqiy mavzular boʻyicha taʼlim beruvchi pedagog-oʻqituvchilarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish. Ijrochilarning qoʻshma qarori 2019-yil oktabr Adliya vazirligi (R. Davletov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) V. Huquqiy madaniyatni yuksaltirishning ilmiy asoslarini tadqiq etish 82. Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish boʻyicha tadbirlarni monitoring qilish va baholashning koʻrsatkichlarini ishlab chiqish. Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi 2019-yil fevral Adliya vazirligi (R. Davletov), “Ijtimoiy fikr” markazi (R. Ubaydullayeva) 83. Jamiyatda aholining huquqiy savodxonligini oshirib borishni aniq koʻrsatkichlar asosida oʻrganib borish va baholash. Monitoring tadbirlari Doimiy ravishda Adliya vazirligi (R. Davletov) , “Ijtimoiy fikr” markazi (R. Ubaydullayeva) 84. Huquqiy fanlarni rivojlantirishning ilmiy asoslangan rejalarini ishlab chiqish va uning ustuvor yoʻnalishlarini aniqlash. Tahliliy maʼlumotnoma, takliflar 2019-yil mart Adliya vazirligi (R. Davletov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , Tashqi ishlar vazirligi (A.Komilov) , Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov) 85. Huquqiy tarbiyaning ilmiy asoslangan uslubiyotini ishlab chiqish. Kompleks chora-tadbirlar 2019-yil sentabr Adliya vazirligi (R. Davletov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov), Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) , Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin) 86. Huquqiy madaniyatni yuksaltirish boʻyicha magistrlik va doktorlik dissertatsiyalari tayyorlash koʻlamini kengaytirish, bunda oiladagi mojaro va zoʻravonliklar hamda ularning ijtimoiy-huquqiy oqibatlarini kompleks tadqiq qilishga alohida eʼtibor qaratish. Tadqiqot ishlanmalari 2019-yil noyabr Adliya vazirligi (R. Davletov) , Oliy attestatsiya komissiyasi 87. Davlat ilmiy-texnik dasturlari doirasida ilmiy-texnik loyihalar va innovatsion ishlanmalar tanlovida jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishning tashkiliy-huquqiy, pedagogik-psixologik jihatlarini tadqiq etishga oid mavzularni muntazam eʼlon qilib borish. Idoraviy hujjat 2019-yil iyun Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abdurahmonov) 88. Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksalti?ish holati hamda bu sohadagi davlat siyosatini amalga oshirish samaradorligini oʻrganish uchun fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va boshqa tashkilotlar, ommaviy axborot vositalari, shuningdek, fuqarolar bilan hamkorlikda sotsiologik, maxsus, ilmiy tadqiqotlar hamda boshqa turdagi tadqiqotlar va soʻrovlar oʻtkazish. Soʻrovlar, tadqiqot va tahlillar 2019-yil noyabr Adliya vazirligi (R. Davletov) , “Ijtimoiy fikr” markazi (R. Ubaydullayeva) , vazirlik va idoralar

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2019-yil 9-yanvar,

PF-5618-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 10.01.2019-y., 06/19/5618/2452-son, 11.12.2019-y., 06/19/5892/4134-son; 09.10.2020-y., 07/20/4857/1357-son; 17.03.2021-y., 06/21/6188/0216-son, Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 30.11.2021-y., 06/21/26/1111-son; 04.07.2023-y., 06/23/107/0441-son; 07.05.2026-y., 06/26/78/0454-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Указ

О коренном совершенствовании системы повышения правосознания и правовой культуры в обществе

Повышение правосознания и правовой культуры в обществе является одним из важных условий обеспечения верховенства закона и укрепления законности.

За последние годы в стране проведена значимая работа по коренному реформированию национальной системы права, формированию в обществе правовой культуры и подготовке квалифицированных юридических кадров.

Вместе с тем сохраняется ряд проблем и недостатков, препятствующих формированию уважительного отношения к правам и свободам человека, повышению правосознания и правовой культуры населения, уровня правовой грамотности граждан в обществе.

В частности, не осуществляется системная и взаимосвязанная работа по повышению правовой культуры, прежде всего в сфере правового образования и воспитания. Долгие годы данный вопрос воспринимался как задача только правоохранительных и других отдельных государственных органов, при этом не обеспечивалось должное участие семьи, махалли и других институтов гражданского общества.

Отсутствует комплексный подход к формированию правового иммунитета против факторов, негативно влияющих на правовое воспитание молодежи, воспитанию у каждой личности чувств уважения к законам и правилам поведения, преданности национальным ценностям, непримиримого отношения к правонарушениям.

Задачи в сфере повышения правовых знаний населения носят общий характер, отсутствуют конкретные действенные механизмы их реализации, что свидетельствует о неэффективности работы по повышению правовой культуры в обществе.

Слабая работа по утверждению в сознании населения идеи сохранения баланса личных и общественных интересов при повышении правосознания и правовой культуры также оказывает серьезное негативное влияние на обеспечение верховенства закона.

Недостаточность правовых знаний населения и неиспользование в полной мере возможности обжалования незаконных решений государственных органов в суде приводит к возникновению случаев ущемления должностными лицами прав и законных интересов граждан.

Кроме того, в нынешних условиях глобализации, научно-технического прогресса не используются на должном уровне инновационные методы повышения правосознания и правовой культуры населения, передовые и действенные средства пропаганды, положительный опыт зарубежных стран в этой сфере.

В целях дальнейшего совершенствования эффективности работы по повышению правосознания и правовой культуры населения, внедрения современных методов повышения правовых знаний граждан в гармоничном сочетании с общественно-политическими преобразованиями, а также формирования прочного правового иммунитета для защиты населения, особенно молодежи, от вредоносной информации:

1. Определить основными задачами повышения правосознания и правовой культуры в обществе:

формирование системы последовательного доведения до населения сути и значения осуществляемых в стране социально-экономических реформ, принимаемых актов законодательства и государственных программ, укрепление в сознании граждан жизненной идеи «Утверждение в обществе духа уважения к законам — залог построения демократического правового государства!» ;

повышение правосознания и правовой культуры в обществе с особым вниманием, прежде всего, к осуществлению системной и взаимосвязанной образовательно-воспитательной работы, глубокое утверждение правосознания и правовой культуры во всех слоях населения, начиная с системы дошкольного образования, широкую пропаганду идеи сохранения баланса личных и общественных интересов ;

глубокое утверждение в сознании молодого поколения понятий прав и обязанностей, честности и добросовестности, этических норм, обучение важным положениям Конституции с раннего возраста;

организацию среди населения правовых просветительских мероприятий по формированию правовой культуры в гармоничном сочетании с изучением истории, религии, национальных ценностей нашего народа, а также усиление в каждом гражданине сопричастности к судьбе страны, патриотизма через формирование чувства гордости за государственные символы;

повышение правосознания и правовой культуры государственных служащих, формирование у них нетерпимого отношения к коррупции и другим правонарушениям;

укрепление взаимодействия органов государственной власти и управления, в том числе правоохранительных органов, а также институтов гражданского общества в осуществлении адресной правовой пропаганды;

налаживание на системной основе широкого и эффективного использования принципов социального партнерства в организации мероприятий по повышению правосознания и правовой культуры в обществе;

усиление роли средств массовой информации в обеспечении правовой информацией, широкое применение инновационных методов правовой пропаганды, в том числе расширение использования современных информационных технологий;

совершенствование юридического образования, а также развитие системы подготовки, переподготовки и повышения квалификации юридических кадров;

глубокое исследование научных основ повышения правосознания и правовой культуры в обществе.

2. Определить системную организацию широкомасштабных правовых просветительских мероприятий на основе концептуальной идеи «Высокая правовая культура — гарантия развития страны» для повышения правовой грамотности всех слоев населения, формирования высокого уровня правосознания и умения ими применять правовые знания в повседневной жизни одной из приоритетных задач государственных органов и организаций.

3. Определить, что повышение правосознания и правовой культуры в обществе организуется системно и взаимосвязанно по принципу «личность — семья — махалля — образовательное учреждение — организация — общество» .

4. Утвердить:

Концепцию повышения правовой культуры в обществе (далее — Концепция) согласно приложению № 1 * ;

«Дорожную карту» по эффективной реализации Концепции повышения правовой культуры в обществе в 2019 году (далее — «Дорожная карта») согласно приложению № 2 * .

Определить, что руководители министерств и ведомств несут персональную ответственность за своевременную, полную и качественную реализацию мероприятий, предусмотренных в Концепции.

5. Определить Министерство юстиции Республики Узбекистан координирующим государственным органом в сфере повышения правосознания и правовой культуры в обществе.

Возложить на Министерство юстиции Республики Узбекистан следующие дополнительные задачи:

осуществление комплексных мер по коренному повышению качества информирования исполнителей и населения о сути и значении законодательства, разработке принципиально новых подходов к организации этой деятельности;

обеспечение широкого использования государственными органами и организациями правовой информации, координацию их деятельности по налаживанию эффективного сотрудничества с институтами гражданского общества и средствами массовой информации;

изучение проделанной государственными органами и организациями работы по правовой пропаганде и просвещению, а также подготовку предложений по совершенствованию их деятельности в этом направлении;

разработку предложений по внедрению современных механизмов осуществления правовой пропаганды с учетом потребности в информации различных слоев населения, в том числе предпринимателей и молодежи;

изучение и анализ мнения широкой общественности в целях коренного повышения качества информирования исполнителей и населения о сути и значении законодательства, разработку предложений по дальнейшему совершенствованию работы в этой сфере.

6. Одобрить предложения Министерства юстиции Республики Узбекистан о:

создании Национального правового интернет-портала Республики Узбекистан, включающего в себя Национальную базу данных законодательства Республики Узбекистан и систему доступа к дополнительной правовой информации (юридический словарь, электронная платформа юридической литературы, онлайн-форум по обсуждению проектов актов законодательства и другие);

создании правовой информационной системы Advice.uz, включающей в себя портал бесплатных консультаций населению;

дальнейшем расширении охвата учебных занятий по правовым знаниям в общеобразовательных школах и академических лицеях;

учреждении нагрудного знака «Отличник правовой пропаганды», вручаемого за заслуги в повышении правовой грамотности населения работникам государственных органов и организаций, внесшим достойный вклад в дело повышения правосознания и правовой культуры населения.

7. Кабинету Министров Республики Узбекистан в двухмесячный срок принять решение Правительства об утверждении Положения о нагрудном знаке «Отличник правовой пропаганды».

8. Рекомендовать палатам Олий Мажлиса Республики Узбекистан установить действенный парламентский контроль за деятельностью государственных органов и организаций по осуществлению правовой пропаганды, доведению до населения сути и значения принимаемых актов законодательства, а также повышению правовой грамотности населения.

9. Министерству дошкольного образования совместно с Министерством юстиции в двухмесячный срок разработать и внести в установленном порядке в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения по системному внедрению показательных занятий в дошкольных образовательных учреждениях с привлечением квалифицированных специалистов на тему «Права и обязанности ребенка».

10. Министерству дошкольного и школьного образования и Министерству высшего образования, науки и инноваций совместно с Министерством юстиции Республики Узбекистан:

начиная с 2019/2020 учебного года внедрить в образовательных учреждениях механизм непрерывного и системного повышения правовых знаний учащихся и студентов, а также обеспечить коренной пересмотр учебных программ, направленных на повышение правовой грамотности учащихся и студентов;

до 1 марта 2019 года организовать подготовку учебных материалов, направленных на повышение правосознания и правовой культуры молодежи, особенно утверждение в ее сознании идеи о том, что коррупция является негативным явлением, серьезно препятствующим развитию общества и государства;

принять меры по расширению эффективных механизмов взаимодействия образовательных учреждений с правоохранительными органами в сфере повышения правосознания и правовой культуры молодого поколения.

11. Министерству высшего и среднего специального образования, Министерству народного образования совместно с Генеральной прокуратурой, Министерством внутренних дел, Министерством юстиции Республики Узбекистан и другими заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок обеспечить разработку и реализацию специальных программ по предупреждению различных правонарушений, нарушений установленных правил, наркомании и других негативных явлений в образовательных учреждениях.

12. Министерству юстиции Республики Узбекистан совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами:

до 1 июля 2019 года обеспечить разработку и запуск правовой информационной системы Advice.uz;

до 1 января 2020 года полностью завершить создание Национального правового интернет-портала Республики Узбекистан;

в трехмесячный срок разработать и внести в установленном порядке в Кабинет Министров проект соответствующего нормативно-правового акта, предусматривающего развитие системы оказания бесплатной добровольной (probono) юридической помощи социально уязвимым слоям населения;

регулярно выявлять наиболее актуальные, интересующие население вопросы, осуществлять по ним адресную и предметную правовую пропаганду на основе конкретных программ, изучать, анализировать мнения различных слоев населения по внедрению современных механизмов осуществления правовой пропаганды;

в двухмесячный срок разработать и утвердить минимальные требования к уровню правовой грамотности населения с учетом возраста и исходя из уровня правосознания и правовой грамотности;

в месячный срок внедрить в махаллях реализуемый на системной основе проект «День правовой информации» с целью повышения правовых знаний граждан;

в месячный срок разработать программы организации курсов бесплатной правовой консультации, направленных на повышение правовых знаний работников государственных органов и организаций;

регулярно проводить исследования и опросы для изучения состояния повышения правовой культуры в обществе и эффективности реализации государственной политики в данной сфере;

широко привлекать в необходимых случаях представителей институтов гражданского общества, научных кругов, зарубежных экспертов к эффективной реализации Концепции и «Дорожной карты», а также обсуждению актуальных задач по повышению правосознания и правовой культуры в обществе и определению по итогам необходимых мероприятий;

обеспечить мониторинг за своевременной и качественной подготовкой, согласованием и внесением проектов нормативно-правовых актов, разрабатываемых в рамках реализации Концепции и «Дорожной карты»;

постоянно вносить в Кабинет Министров Республики Узбекистан информацию об осуществлении эффективной координации и мониторинга хода реализации Концепции и «Дорожной карты», а также об их исполнении;

в двухмесячный срок разработать и внести в установленном порядке в Кабинет Министров проект решения Правительства об утверждении Индикаторов мониторинга и оценки мероприятий по повышению правовой культуры в обществе.

13. Национальной телерадиокомпании Узбекистана и Министерству юстиции в месячный срок принять меры по расширению выпуска телепередач, посвященных системному и аналитическому освещению правовой тематики и воспитанию населения в духе уважения к закону.

14. Агентству инновационного развития при Министерстве высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан регулярно объявлять в конкурсе прикладных научно-технических проектов и инновационных разработок в рамках государственных научно-технических программ темы научно-практических исследований по организационно-правовым, педагогическо-психологическим аспектам повышения правосознания и правовой культуры в обществе.

15. Установить, что органы государственного управления могут размещать в установленном порядке за счет внебюджетных средств государственные социальные заказы среди негосударственных некоммерческих организаций на реализацию проектов, связанных с повышением правосознания и правовой культуры в обществе.

16. Органам государственного и хозяйственного управления, органам государственной власти на местах предусматривать в своих сметах расходов средства на осуществление правовых просветительских мероприятий, вытекающих из данного Указа.

17. Агентству информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан, Национальному информационному агентству Узбекистана, Национальной телерадиокомпании Узбекистана:

обеспечить осуществление конкретных мер по повышению роли средств массовой информации в обеспечении общественного контроля, усилению их взаимодействия с государственными органами, негосударственными некоммерческими организациями и другими институтами гражданского общества в этом направлении;

обеспечить совместно с Министерством юстиции, другими заинтересованными министерствами и ведомствами освещение в средствах массовой информации и сети Интернет широкой разъяснительной работы о сути и значении, а также реализации настоящего Указа.

18. Министерству юстиции совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего Указа.

19. Контроль за исполнением настоящего Указа возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова, Генерального прокурора Республики Узбекистан О.Б. Муродова и первого заместителя советника Президента Республики Узбекистан Б.М. Мавлонова.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

9 января 2019 г.,

№ УП-5618

(Национальная база данных законодательства, 10.01.2019 г., № 06/19/5618/2452, 11.12.2019 г., № 06/19/5892/4134; 09.10.2020 г., № 07/20/4857/1357; 17.03.2021 г., № 06/21/6188/0216; 04.07.2023 г., № 06/23/107/0441; 07.05.2026 г., № 06/26/78/0454)

lex.uz