UzbekAI

← Qonunlar

📅 2019-yil 14-yanvar · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2019 йил 14 январь · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 14 января 2019 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 14 January 2019 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Жабрланувчиларни, гувоҳларни ва жиноят процессининг бошқа иштирокчиларини ҳимоя қилиш тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2018 йил 22 ноябрда қабул қилинган Сенат томонидан 2018 йил 13 декабрда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади ва асосий вазифалари

Ушбу Қонуннинг мақсади жабрланувчиларни, гувоҳларни ва жиноят процессининг бошқа иштирокчиларини ҳимоя қилиш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

Ушбу Қонуннинг асосий вазифалари жабрланувчиларнинг, гувоҳларнинг ва жиноят процесси бошқа иштирокчиларининг (бундан буён матнда ҳимоя қилинувчи шахслар деб юритилади) ҳаёти, соғлиғи ҳамда мол-мулкига тажовуз таҳдиди мавжуд бўлганда қўлланиладиган, жиноятларнинг олдини олишга ёки уларни фош этишга кўмаклашадиган, хавфсизлик ва ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини ўз ичига оладиган чора-тадбирлар тизимини белгилашдан, шунингдек уларни қўллашнинг асослари ҳамда тартибини аниқлашдан иборатдир.

2-модда. Ҳимоя қилинувчи шахсларни ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилик

Ҳимоя қилинувчи шахсларни ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг ҳимоя қилинувчи шахсларни ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Ҳимоя қилинувчи шахсларни ҳимоя қилишнинг асосий принциплари

Ҳимоя қилинувчи шахсларни ҳимоя қилишнинг асосий принциплари қонунийлик, ҳимоя қилинувчи шахснинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари устуворлиги, ҳимоя қилинувчи шахсларнинг ҳамда ҳимоя қилишни таъминловчи давлат органларининг ўзаро жавобгарлигидан иборат.

4-модда. Ҳимоя қилинувчи шахслар

Ҳимоя қилинувчи шахслар қуйидагилардан иборат:

1) жабрланувчи ва унинг қонуний вакили;

2) гувоҳ;

3) жамоат айбловчиси ва жамоат ҳимоячиси;

4) гумон қилинувчи, айбланувчи, судланувчи, уларнинг ҳимоячилари ва қонуний вакиллари;

5) маҳкум, оқланган шахс, ўзига нисбатан жиноят иши тугатилган шахс;

6) фуқаровий даъвогар, фуқаровий жавобгар ва уларнинг вакиллари;

7) эксперт, мутахассис, таржимон ва холис.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган шахсларнинг оила аъзолари ва яқин қариндошлари ҳам ҳимоя қилинувчи шахслар бўлиши мумкин.

Ҳимоя қилиш чоралари жиноят иши қўзғатилгунига қадар аризачига, жиноят шоҳидига ёки жиноятнинг олдини олишга ёхуд уни фош этишга кўмаклашувчи шахсларга нисбатан ҳам қўлланилиши мумкин.

5-модда. Ҳимоя қилишни таъминловчи давлат органлари

Ҳимоя қилишни таъминловчи давлат органлари қуйидагилардан иборат:

ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисида қарор қабул қилувчи органлар;

хавфсизлик чораларини таъминловчи органлар;

ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини таъминловчи органлар.

Ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисидаги қарор жиноят ишини юритаётган, терговга қадар текширувни амалга ошираётган, суриштирув, дастлабки тергов органлари ва суд томонидан қабул қилинади.

Ички ишлар органларининг ёки Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизмати органларининг юритувида бўлган жиноят ишлари бўйича ҳимоя қилинувчи шахсларга нисбатан хавфсизлик чоралари мазкур органлар томонидан таъминланади.

Суднинг ёки прокуратура органининг юритувида бўлган жиноят ишлари бўйича ҳимоя қилинувчи шахсларга нисбатан хавфсизлик чоралари ҳимоя қилинувчи шахслар жойлашган ердаги ички ишлар органлари томонидан суднинг ёки прокурорнинг қарорига биноан таъминланади.

Ҳарбий хизматчилар орасидан бўлган ҳимоя қилинувчи шахсларга нисбатан хавфсизлик чоралари тегишли ҳарбий қисмлар қўмондонлиги ва Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари ҳарбий тузилмаларининг юқори турувчи қўмондонлиги томонидан таъминланади.

Тергов ҳибсхоналарида сақланаётган ҳимоя қилинувчи шахсларга нисбатан хавфсизлик чоралари тегишинча ички ишлар органлари ва Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизмати органлари томонидан таъминланади.

Жазони ўташ жойларида сақланаётган ҳимоя қилинувчи шахсларга нисбатан хавфсизлик чоралари Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг Жазони ижро этиш бош бошқармаси муассасалари томонидан таъминланади.

Ҳимоя қилинувчи шахсларни ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини таъминлаш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш органлари ва бошқа органлар зиммасига юклатилади.

2-боб. Ҳимоя қилиш турлари

6-модда. Хавфсизлик чоралари

Хавфсизлик чоралари қуйидагилардан иборат:

1) ҳимоя қилинувчи шахс тўғрисидаги маълумотларнинг махфийлигини таъминлаш;

2) шахсни, уй-жойни ва бошқа мол-мулкни қўриқлаш;

3) ҳимоя қилинувчи шахсга махсус индивидуал ҳимоя воситаларини ва техник воситаларни бериш;

4) вақтинчалик хавфсиз жойга жойлаштириш;

5) бошқа яшаш жойига кўчириш, иш (хизмат) ёки ўқиш жойини ўзгартириш;

6) ҳужжатларни алмаштириш;

7) ҳимоя қилинувчи шахс тўғрисидаги маълумотлардан фойдаланилишини чеклаш;

8) қамоқда ёки жазони ўташ жойларида сақланаётган ҳимоя қилинувчи шахсга нисбатан қўшимча хавфсизлик чораларини таъминлаш.

Ушбу модда биринчи қисмининг 6 ва 7-бандларида назарда тутилган хавфсизлик чоралари фақат оғир ва ўта оғир жиноят ишлари бўйича зарур бўлган ҳолларда амалга оширилади.

7-модда. Ҳимоя қилинувчи шахс тўғрисидаги маълумотларнинг махфийлигини таъминлаш

Ҳимоя қилинувчи шахс тўғрисидаги маълумотларнинг махфийлигини таъминлаш хавфсизлик чораларини таъминловчи органнинг қарорига биноан, операторларда турган давлат ахборот-маълумот фондларидаги ва бошқа ахборот-маълумот фондларидаги ҳимоя қилинувчи шахс ҳақидаги маълумотлар берилишига тақиқ ўрнатиш, унинг телефони абонент рақамларини ҳамда унинг фойдаланувидаги ёки унга тегишли транспорт воситаларининг давлат рақам белгиларини ўзгартириш йўли билан амалга оширилади.

Бошқа жиноят, маъмурий, иқтисодий ёки фуқаролик ишини юритиш билан боғлиқ алоҳида ҳолларда, ҳимоя қилинувчи шахс тўғрисидаги маълумотлар ёзма сўров асосида ва ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисида қарор қабул қилган органнинг ёзма розилиги билан суриштирув, дастлабки тергов органлари, судга тақдим этилиши мумкин.

8-модда. Шахсни, уй-жойни ва бошқа мол-мулкни қўриқлаш

Ҳимоя қилинувчи шахснинг ҳаётига ёки соғлиғига ёхуд мол-мулкига тажовуз таҳдиди мавжудлиги тўғрисидаги маълумотлар аниқланган тақдирда, хавфсизлик чораларини таъминловчи органлар томонидан ушбу шахснинг розилиги билан унинг ўзини, уй-жойини ва бошқа мол-мулкини қўриқлаш амалга оширилади.

Ҳимоя қилинувчи шахс томонидан эгаллаб турилган уй-жой ва бошқа мол-мулк кузатувнинг техник воситалари, ёнғинга қарши ва қўриқлаш сигнализацияси, шунингдек бошқа ускуналар билан жиҳозланиши мумкин.

9-модда. Ҳимоя қилинувчи шахсга махсус индивидуал ҳимоя воситаларини ва техник воситаларни бериш

Хавфсизлик чораларини таъминловчи органлар ҳимоя қилинувчи шахснинг ҳаёти ва соғлиғига нисбатан таҳдид даражасини ҳисобга олган ҳолда унга махсус индивидуал ҳимоя воситаларини ҳамда техник воситаларни бериши мумкин.

10-модда. Вақтинчалик хавфсиз жойга жойлаштириш

Зарур бўлган тақдирда, вояга етган ҳимоя қилинувчи шахслар ўз розилиги билан, вояга етмаган шахслар эса ота-онасининг ёки бошқа қонуний вакилларининг розилиги билан ўз хавфсизлиги таъминланадиган жойларга жойлаштирилиши мумкин. Мазкур жойда бўлиш муддати ҳимоя қилинувчи шахс ва хавфсизлик чораларини таъминловчи орган ўртасида келишилади.

11-модда. Бошқа яшаш жойига кўчириш, иш (хизмат) ёки ўқиш жойини ўзгартириш

Ҳимоя қилинувчи шахсларнинг розилиги билан ёки уларнинг аризасига кўра улар бошқа вақтинчалик ёхуд доимий яшаш жойига кўчирилиши, ўзга вақтинчалик ёки доимий ишга (хизматга) ёхуд бошқа ўқиш жойига ўтказилиши мумкин.

Ҳимоя қилинувчи шахс бошқа доимий яшаш жойига кўчирилганда унга давлат ҳисобидан уй-жой берилади, кўчиб ўтиш билан боғлиқ харажатларнинг ўрни қопланади, моддий ёрдам кўрсатилади, унинг ишга жойлаштирилиши кафолатланади ва аввалгисига ўхшаш иш (хизмат) ёки ўқиш жойини танлашда ёрдам кўрсатилади. Ҳимоя қилинувчи шахс вақтинчалик яшаш учун бошқа жойга кўчирилганда у илгари эгаллаб турган уй-жой ва аввалги ёки аввалгисига ўхшаш иш (хизмат) ёхуд ўқиш жойига жойлаштириш кафолатлари ушбу шахс кўрсатилган сабабга кўра йўқ бўлган бутун давр мобайнида сақланиб қолади.

Бошқа яшаш жойига кўчириш, иш (хизмат) ёки ўқиш жойини ўзгартириш ҳимоя қилинувчи шахснинг хавфсизлигини унга нисбатан бошқа хавфсизлик чораларини қўллаш орқали таъминлашнинг имкони бўлмаган ҳоллардагина амалга оширилади.

12-модда. Ҳужжатларни алмаштириш

Ҳимоя қилинувчи шахсларнинг аризасига кўра ёки уларнинг розилиги билан уларга фамилияси, исми, отасининг исми ва бошқа маълумотлари ўзгартирилган шахсини тасдиқловчи ҳужжатлар ҳамда ўзга ҳужжатлар берилиши мумкин.

Янги фамилия, исм, отасининг исми ҳимоя қилинувчи шахс билан албатта келишилган ҳолда ёки ушбу шахс томонидан, вояга етмаганлар учун эса улар ота-оналарининг ёки бошқа қонуний вакилларининг розилиги билан танланади.

13-модда. Ҳимоя қилинувчи шахс тўғрисидаги маълумотлардан фойдаланилишини чеклаш

Ҳимоя қилинувчи шахс тўғрисидаги маълумотлардан фойдаланилишини чеклаш жиноят иши материалларидан шахснинг анкета маълумотларини олиб қўйишдан ва уларни асосий иш юритувидан ажратиб сақлашдан, шунингдек бунинг учун тахаллусдан фойдаланишдан иборатдир.

14-модда. Қамоқда ёки жазони ўташ жойларида сақланаётган ҳимоя қилинувчи шахсга нисбатан қўшимча хавфсизлик чораларини таъминлаш

Қамоқда ёки озодликни чеклаш, озодликдан маҳрум этиш ёхуд интизомий ҳарбий қисмда сақлаш тарзидаги жазони ўташ жойларида сақланаётган ҳимоя қилинувчи шахснинг хавфсизлиги унга нисбатан ушбу Қонун 6-моддаси биринчи қисмининг 1 ва 7-бандларида назарда тутилган хавфсизлик чораларини қўллаш орқали таъминланади.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган шахсларнинг хавфсизлиги чораларини таъминлаш мақсадида қуйидагилар ҳам қўлланилиши мумкин:

1) ҳимоя қилинувчи шахсни ва зўравонлик таҳдидини келтириб чиқарувчи шахсни улар ушлаб турилганда, қамоққа олинганда ва уларга нисбатан жиноий жазолар тайинланганда бошқа-бошқа қамоқда сақлаш ва жазони ўташ жойларига юбориш;

2) ҳимоя қилинувчи шахсни ёки зўравонлик таҳдидини келтириб чиқарувчи шахсни бир қамоқда сақлаш жойидан ва жазони ўташ жойидан бошқасига ўтказиш;

3) ҳимоя қилинувчи шахсни ва зўравонлик таҳдидини келтириб чиқарувчи шахсни алоҳида-алоҳида сақлаш;

4) ҳимоя қилинувчи шахсга нисбатан эҳтиёт чорасини ўзгартириш.

15-модда. Ижтимоий ҳимоя қилиш чоралари

Ҳимоя қилинувчи шахс жиноят процессида иштирок этиши муносабати билан ҳалок бўлган (вафот этган) тақдирда, ҳалок бўлган (вафот этган) шахснинг оила аъзоларига ва унинг қарамоғида бўлган шахсларга ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисида қарор қабул қилувчи органнинг қарорига кўра Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан бир йўла бериладиган нафақа тўланади ҳамда боқувчисини йўқотганлик пенсияси тайинланади.

Ҳимоя қилинувчи шахс жиноят процессида иштирок этиши муносабати билан унга ногиронликни келтириб чиқарувчи тан жароҳати етказилган ёки унинг соғлиғига бошқача зиён етказилган тақдирда, ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисида қарор қабул қилувчи органнинг қарорига кўра Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан бир йўла бериладиган нафақа тўланади ва ногиронлик пенсияси тайинланади.

Ҳимоя қилинувчи шахс жиноят процессида иштирок этиши муносабати билан унга ногиронликни келтириб чиқармайдиган тан жароҳати етказилган ёки унинг соғлиғига бошқача зиён етказилган тақдирда, ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисида қарор қабул қилувчи органнинг қарорига кўра Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан бир йўла бериладиган нафақа тўланади.

Ҳимоя қилинувчи шахс жиноят процессида иштирок этганлиги муносабати билан ҳалок бўлган (вафот этган) тақдирда, агар унинг оила аъзолари ва унинг қарамоғида бўлган шахслар турли бир йўла бериладиган нафақалар олиш ҳуқуқига эга бўлса, бир йўла бериладиган нафақалардан биттаси уларга ўз танловига кўра тайинланади.

Тан жароҳати етказилган ёки соғлиғига бошқача зиён етказилган тақдирда, бир вақтнинг ўзида турли бир йўла бериладиган нафақаларни олиш ҳуқуқига эга бўлган ҳимоя қилинувчи шахсларга ўз танловига кўра бир йўла бериладиган нафақалардан биттаси тайинланади.

Ҳимоя қилинувчи шахсга жиноят процессида иштирок этиши муносабати билан етказилган мулкий зарарнинг ўрни Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан қопланиб, кейинчалик ушбу маблағлар ҳимоя қилинувчи шахсга мулкий зарар етказилишида айбдор бўлган шахсдан ундирилиши лозим.

3-боб. Ҳимоя қилишни амалга ошириш асослари ва тартиби

16-модда. Хавфсизлик чораларини қўллаш асослари

Ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисида қарор қабул қилувчи орган томонидан аниқланган, ҳимоя қилинувчи шахсни жиноят процессида иштирок этганлиги муносабати билан ўлдириш, унга зўрлик ишлатиш, унинг мол-мулкини йўқ қилиш ёки мол-мулкига шикаст етказишнинг аниқ таҳдиди мавжудлиги ҳақидаги маълумотлар хавфсизлик чораларини қўллаш учун асос бўлади.

Хавфсизлик чоралари ҳимоя қилинувчи шахснинг ёзма аризаси асосида ёки унинг ёзма розилиги билан, вояга етмаган шахсларга нисбатан эса улар ота-онасининг ёки бошқа қонуний вакилларининг, шунингдек васийлик ва ҳомийлик органлари ваколатли вакилларининг (ота-онаси ёки бошқа қонуний вакиллари ҳомийлигидан маҳрум бўлган тақдирда) ёзма аризаси асосида ёхуд уларнинг ёзма розилиги билан қўлланилади.

Агар хавфсизлик чораларининг қўлланилиши ҳимоя қилинувчи шахснинг вояга етган оила аъзолари ва у билан бирга яшовчи бошқа шахслар манфаатларига дахл қиладиган бўлса, хавфсизлик чораларини қўллаш учун уларнинг ёзма розилиги олиниши зарур.

17-модда. Ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини қўллаш асослари

Ҳимоя қилинувчи шахснинг жиноят процессида иштирок этиши муносабати билан ҳалок бўлганлиги (вафот этганлиги), унга тан жароҳати ёки унинг соғлиғига бошқача зиён етказилганлиги, мулкий зарар етказилганлиги ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини қўллаш учун асос бўлади.

18-модда. Хавфсизлик чораларини қўллаш тартиби

Терговга қадар текширувни амалга оширувчи, суриштирув, дастлабки тергов органлари, прокурор, суд ушбу Қонуннинг 4-моддасида кўрсатилган шахсни ўлдириш, унга зўрлик ишлатиш, унинг мол-мулкини йўқ қилиш ёки мол-мулкига шикаст етказиш ёхуд унга нисбатан бошқача ғайриқонуний қилмиш содир этилиши таҳдиди мавжудлиги тўғрисидаги аризани (хабарни) олгач, ушбу аризани (хабарни) текшириб кўриши ва бу шахсга нисбатан хавфсизлик чораларини қўллаш тўғрисида ёхуд уларни қўллашни рад этиш ҳақида уч сутка ичида, кечиктириб бўлмайдиган ҳолларда эса дарҳол қарор (ажрим) қабул қилиши шарт. Қарор (ажрим) чиқарилган куннинг ўзида хавфсизлик чораларини таъминловчи органга ижро этиш учун, шунингдек ўзига нисбатан мазкур қарор (ажрим) чиқарилган шахсга юборилади.

Хавфсизлик чораларини қўллаш ҳақидаги ёки уларни қўллашни рад этиш тўғрисидаги қарор (ажрим) устидан юқори турувчи органга, прокурорга ёки судга шикоят қилиниши мумкин. Шикоят берилган пайтдан эътиборан йигирма тўрт соат ичида кўриб чиқилиши лозим.

Хавфсизлик чораларини таъминловчи орган ушбу Қонунда назарда тутилган зарур хавфсизлик чораларини танлаб олади ва уларнинг қўлланилиш усулларини аниқлайди. Ҳимоя қилинувчи шахсга унинг хавфсизлиги мақсадида риоя этилиши шарт бўлган кўрсатмалар берилади. Ҳимоя қилинувчи шахснинг илтимосномасига кўра кўрсатмаларга фақат хавфсизлик чораларини таъминловчи органнинг розилиги билан ўзгартишлар киритилиши мумкин.

Қўлланилаётган хавфсизлик чоралари ҳимоя қилинувчи ва бошқа шахсларнинг уй-жойга, меҳнатга, пенсияга оид ҳуқуқларини ва бошқа ҳуқуқларини чекламаслиги керак.

Хавфсизлик чораларини таъминловчи орган танланган хавфсизлик чоралари, уларни ўзгартириш, уларга қўшимча киритиш тўғрисида ва кўрсатилган чораларни қўллаш натижалари ҳақида жиноят тўғрисидаги ариза (хабар) ёхуд жиноят иши ўз юритувида бўлган терговга қадар текширувни амалга оширувчи, суриштирув, дастлабки тергов органини, прокурорни ёки судни хабардор қилади, ҳимоя қилинувчи шахснинг хавфсизлигига таҳдид бартараф этилган тақдирда эса, хавфсизлик чораларини бекор қилиш тўғрисида илтимоснома киритади.

Зарур бўлган тақдирда, хавфсизлик чораларини таъминловчи орган ҳимоя қилинувчи шахс билан хавфсизлик чораларини қўллаш шартлари, тарафларнинг ўзаро мажбуриятлари ва ўзаро жавобгарлиги ҳақида ёзма шаклда келишув тузади.

Вояга етмаганлар ёхуд ўзининг жисмоний ёки руҳий ҳолатига кўра ўз ҳуқуқлари ва манфаатларини мустақил равишда амалга ошириш имкониятидан маҳрум бўлган шахсларга нисбатан хавфсизлик чораларини қўллаш уларнинг қонуний вакилларини жалб этган ҳолда амалга оширилади. Қонуний вакиллар ўзлари вакиллик қилаётган жисмоний шахслар билан ушбу Қонунда назарда тутилган доирада бир хил ҳуқуқларга эга бўлади.

19-модда. Ижтимоий ҳимоя қилиш чораларининг қўлланилиш тартиби

Ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисида қарор қабул қилувчи орган ҳимоя қилинувчи шахснинг ҳалок бўлганлиги (вафот этганлиги) ҳақидаги аризани (хабарни) олганидан ҳамда ҳалокат (ўлим) шахснинг жиноят процессида иштирок этиши муносабати билан содир бўлганлигини аниқлаганидан сўнг, ҳалок бўлган (вафот этган) шахснинг оила аъзоларига ва унинг қарамоғида бўлган шахсларга нисбатан ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини қўллаш ҳақида ёки уларни қўллашни рад этиш тўғрисида уч сутка ичида қарор (ажрим) қабул қилиши шарт.

Ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисида қарор қабул қилувчи орган ҳимоя қилинувчи шахсга жиноят процессида иштирок этиши муносабати билан тан жароҳати ёки унинг соғлиғига бошқача зиён етказилганлиги, мулкий зарар етказилганлиги ҳақидаги аризани (хабарни) олгач, ушбу аризани (хабарни) текшириб кўриши ҳамда ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини қўллаш ҳақида ёки уларни қўллашни рад этиш тўғрисида уч сутка ичида қарор (ажрим) қабул қилиши шарт.

Ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини қўллаш тўғрисидаги қарор (ажрим) ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини таъминловчи органга ижро этиш учун, шунингдек ўзига нисбатан мазкур қарор (ажрим) чиқарилган шахсга юборилади.

Ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини қўллаш ёки уларни қўллашни рад этиш тўғрисидаги қарор (ажрим) устидан юқори турувчи органга, прокурорга ёки судга шикоят қилиниши мумкин. Шикоят берилган кундан эътиборан бир ой ичида кўриб чиқилиши лозим.

Ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини таъминловчи орган ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини қўллаш тўғрисидаги қарорни (ажримни) олганидан сўнг ўн сутка ичида ижро этиши шарт.

20-модда. Хавфсизлик чораларини бекор қилиш тартиби

Хавфсизлик чораларини қўллашнинг ушбу Қонуннинг 16-моддасида кўрсатилган асослари бартараф этилган тақдирда, шунингдек хавфсизлик чораларини таъминловчи орган ҳимоя қилинувчи шахс билан ушбу Қонун 18-моддасининг олтинчи қисмига мувофиқ тузган келишув шартларининг ҳимоя қилинувчи шахс томонидан бузилганлиги оқибатида хавфсизлик чораларини кейинчалик қўллаш имконсиз бўлган тақдирда, хавфсизлик чоралари бекор қилинади.

Хавфсизлик чоралари ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисида қарор қабул қилган органга ҳимоя қилинувчи шахс томонидан юборилган ёзма аризага кўра бекор қилиниши мумкин.

Хавфсизлик чораларини бекор қилишга фақат ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисида қарор қабул қилган органнинг қарорига (ажримига) ёхуд жиноят ишини юритаётган органнинг қарорига (ажримига) кўра йўл қўйилади.

Хавфсизлик чораларини бекор қилиш тўғрисидаги қарор (ажрим) устидан юқори турувчи органга, прокурорга ёки судга шикоят қилиниши мумкин. Шикоят берилган пайтдан эътиборан йигирма тўрт соат ичида кўриб чиқилиши лозим.

Хавфсизлик чораларини бекор қилиш тўғрисидаги қарорда (ажримда) ҳимоя қилинувчи шахснинг мулкий ҳуқуқларини ва улар билан боғлиқ шахсий номулкий ҳуқуқларини тиклаш масалалари тартибга солиниши керак.

Хавфсизлик чораларини қўллаш тўғрисидаги қарор (ажрим) ушбу Қонун 5-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган орган мазкур чораларни бекор қилиш ҳақида қарор қабул қилгунига қадар амал қилади.

Суд жиноят иши бўйича ҳукм чиқараётганда хавфсизлик чораларини бекор қилиш ҳақида ёхуд мазкур чораларни бундан буён қўллаш тўғрисида ажрим чиқаради.

21-модда. Ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисидаги қарорлар ижросининг мажбурийлиги

Органларнинг ўз ваколатларига мувофиқ қабул қилинадиган ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисидаги қарорлари мазкур қарорлар юборилган органлар ва ташкилотлар томонидан ижро этилиши мажбурийдир.

4-боб. Ҳимоя қилинувчи шахсларнинг ҳамда ҳимоя қилишни таъминловчи давлат органларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

22-модда. Ҳимоя қилинувчи шахсларнинг ҳуқуқлари

Ҳимоя қилинувчи шахслар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

шахсий ва мулкий хавфсизлигини, шунингдек ушбу Қонун 4-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган шахсларнинг шахсий ва мулкий хавфсизлигини таъминлашни талаб қилиш;

ушбу Қонунда назарда тутилган ҳолларда ижтимоий ҳимоя қилиш чоралари қўлланилишини талаб қилиш;

ўзига нисбатан, шунингдек ушбу Қонун 4-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган шахсларга нисбатан хавфсизлик чораларининг қўлланилиши ва хусусияти ҳақида билиш;

қўшимча хавфсизлик чораларини қўллаш ҳақидаги ёхуд уларни бекор қилиш тўғрисидаги ариза билан мурожаат этиш;

ҳимоя қилишни таъминловчи давлат органларининг қарорлари, улар мансабдор шахсларининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) устидан юқори турувчи органга, прокурорга ёки судга шикоят қилиш;

хавфсизлик чораларини таъминловчи органга психологик ёрдам олиш учун мурожаат этиш.

23-модда. Ҳимоя қилинувчи шахсларнинг мажбуриятлари

Ҳимоя қилинувчи шахслар:

хавфсизлик чораларини таъминловчи орган томонидан берилган кўрсатмаларни, шунингдек унинг қонуний талабларини бажариши;

ўзига нисбатан қилинган ҳар бир таҳдид ёхуд ғайриқонуний ҳаракатлар тўғрисида хавфсизлик чораларини таъминловчи органни дарҳол хабардор қилиши;

хавфсизликни таъминлаш учун ўзига берилган мол-мулкни асраб-авайлаши;

ўзига нисбатан қўлланилган хавфсизлик чоралари ҳақидаги маълумотларни ошкор этмаслиги шарт.

Хавфсизликни таъминлаш мақсадида фойдаланишга берилган мол-мулк сотиб юборилган, ўзга шахсга бериб юборилган ёки унга шикаст етказилган тақдирда, ҳимоя қилинувчи шахс қонунга мувофиқ жавобгар бўлади.

24-модда. Ҳимоя қилишни таъминловчи давлат органларининг ҳуқуқлари

Ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисида қарор қабул қилувчи органлар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

давлат органларидан, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларидан, юридик ва жисмоний шахслардан ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисида ўзига нисбатан қарор қабул қилинадиган шахсларнинг хавфсизлигига таҳдид мавжудлиги ҳақидаги аризалар (хабарлар) юзасидан зарур маълумотларни сўраш ҳамда олиш;

процессуал ҳаракатларни амалга ошириш ёхуд хавфсизлик чораларини таъминловчи органларга зарур топшириқлар бериш;

зарур бўлган тақдирда, хавфсизлик чораларини таъминловчи органлардан ҳамда ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини таъминловчи органлардан ҳимоя қилишнинг қўшимча чораларини қўллашни талаб қилиш;

хавфсизлик чораларини ва ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини таъминловчи органлар билан келишувга кўра мазкур чораларни тўлиқ ёки қисман бекор қилиш.

Хавфсизлик чораларини таъминловчи органлар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

зарур хавфсизлик чораларини танлаб олиш, уларни қўллаш усулларини аниқлаш, қўлланиладиган хавфсизлик чораларини зарур бўлган ҳолларда ўзгартириш ва уларга қўшимчалар киритиш;

ҳимоя қилинувчи шахслардан уларга нисбатан хавфсизлик чораларини қўллаш шартларига риоя этилишини, мазкур чораларни қўллаш билан боғлиқ қонуний фармойишларнинг бажарилишини талаб қилиш;

жиноят ишини юритаётган терговга қадар текширувни амалга оширувчи, суриштирув, дастлабки тергов органларига, прокурорга ёки судга процессуал ҳаракатларни амалга ошириш чоғида хавфсизлик чораларини қўллаш ҳақидаги ёхуд уларни бекор қилиш тўғрисидаги илтимоснома билан мурожаат этиш;

тезкор-қидирув тадбирларини ўтказиш.

Ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини таъминловчи органлар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисида қарор қабул қилган органлардан ҳамда ҳимоя қилинувчи шахслардан ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини амалга ошириш учун зарур бўлган қўшимча маълумотларни сўраб олиш;

ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини қўллашни истисно этувчи ҳолатлар аниқланган тақдирда, ҳимоя қилишни таъминлаш тўғрисида қарор қабул қилган органларга мазкур чораларни бекор қилиш тўғрисидаги илтимоснома билан мурожаат этиш.

25-модда. Ҳимоя қилишни таъминловчи давлат органларининг мажбуриятлари

Ҳимоя қилишни таъминловчи давлат органлари:

ўзига маълум бўлиб қолган, хавфсизлик чораларини ёки ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини қўллашни талаб этадиган ҳар бир ҳолатга нисбатан дарҳол муносабат билдириши;

барча зарур хавфсизлик чораларини ва ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини таъминлаши;

ҳимоя қилинувчи шахсларни уларга нисбатан хавфсизлик чоралари ва ижтимоий ҳимоя қилиш чоралари қўлланилиши, бу чораларнинг ўзгартирилиши, уларга қўшимчалар киритилиши ёки уларнинг қўлланилиши бекор қилиниши тўғрисида, шунингдек ҳимоя қилишни таъминлаш билан боғлиқ қарорлар қабул қилиниши ҳақида ўз вақтида хабардор этиши;

ҳимоя қилинувчи шахсга нисбатан унинг ҳимоя қилинишини таъминлаш тўғрисидаги қарорни (ажримни) эълон қилиш чоғида унинг ҳуқуқлари ва мажбуриятларини тушунтириши;

ҳимоя қилинувчи шахснинг психологик кузатувини ташкил этиш ва амалга ошириш чораларини кўриши шарт.

26-модда. Ҳимоя қилинувчи шахсларни ҳимоя қилиш чораларини молиялаштириш ва моддий-техник жиҳатдан таъминлаш

Ҳимоя қилинувчи шахсларни ҳимоя қилиш чораларини молиялаштириш ва моддий-техник жиҳатдан таъминлаш бюджет маблағлари ҳамда ҳимоя қилишни таъминловчи давлат органларига шу мақсадлар учун ажратиладиган, қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

Ҳимоя қилинувчи шахсларни ҳимоя қилишни таъминлаш билан боғлиқ харажатлар ушбу шахсларнинг зиммасига юклатилиши мумкин эмас.

5-боб. Якунловчи қоидалар

27-модда Ҳимоя қилинувчи шахсларни ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Ҳимоя қилинувчи шахсларни ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

28-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

29-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

30-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ўтгач кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2019 йил 14 январь,

ЎРҚ-515-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 15.01.2019 й., 03/19/515/2472-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон )

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Jabrlanuvchilarni, guvohlarni va jinoyat protsessining boshqa ishtirokchilarini himoya qilish toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2018-yil 22-noyabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2018-yil 13-dekabrda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi va asosiy vazifalari

Ushbu Qonunning maqsadi jabrlanuvchilarni, guvohlarni va jinoyat protsessining boshqa ishtirokchilarini himoya qilish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonunning asosiy vazifalari jabrlanuvchilarning, guvohlarning va jinoyat protsessi boshqa ishtirokchilarining (bundan buyon matnda himoya qilinuvchi shaxslar deb yuritiladi) hayoti, sogʻligʻi hamda mol-mulkiga tajovuz tahdidi mavjud boʻlganda qoʻllaniladigan, jinoyatlarning oldini olishga yoki ularni fosh etishga koʻmaklashadigan, xavfsizlik va ijtimoiy himoya qilish choralarini oʻz ichiga oladigan chora-tadbirlar tizimini belgilashdan, shuningdek ularni qoʻllashning asoslari hamda tartibini aniqlashdan iboratdir.

2-modda. Himoya qilinuvchi shaxslarni himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik

Himoya qilinuvchi shaxslarni himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining himoya qilinuvchi shaxslarni himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Himoya qilinuvchi shaxslarni himoya qilishning asosiy prinsiplari

Himoya qilinuvchi shaxslarni himoya qilishning asosiy prinsiplari qonuniylik, himoya qilinuvchi shaxsning huquqlari va qonuniy manfaatlari ustuvorligi, himoya qilinuvchi shaxslarning hamda himoya qilishni taʼminlovchi davlat organlarining oʻzaro javobgarligidan iborat.

4-modda. Himoya qilinuvchi shaxslar

Himoya qilinuvchi shaxslar quyidagilardan iborat:

1) jabrlanuvchi va uning qonuniy vakili;

2) guvoh;

3) jamoat ayblovchisi va jamoat himoyachisi;

4) gumon qilinuvchi, ayblanuvchi, sudlanuvchi, ularning himoyachilari va qonuniy vakillari;

5) mahkum, oqlangan shaxs, oʻziga nisbatan jinoyat ishi tugatilgan shaxs;

6) fuqaroviy daʼvogar, fuqaroviy javobgar va ularning vakillari;

7) ekspert, mutaxassis, tarjimon va xolis.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarning oila aʼzolari va yaqin qarindoshlari ham himoya qilinuvchi shaxslar boʻlishi mumkin.

Himoya qilish choralari jinoyat ishi qoʻzgʻatilguniga qadar arizachiga, jinoyat shohidiga yoki jinoyatning oldini olishga yoxud uni fosh etishga koʻmaklashuvchi shaxslarga nisbatan ham qoʻllanilishi mumkin.

5-modda. Himoya qilishni taʼminlovchi davlat organlari

Himoya qilishni taʼminlovchi davlat organlari quyidagilardan iborat:

himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisida qaror qabul qiluvchi organlar;

xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organlar;

ijtimoiy himoya qilish choralarini taʼminlovchi organlar.

Himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisidagi qaror jinoyat ishini yuritayotgan, tergovga qadar tekshiruvni amalga oshirayotgan, surishtiruv, dastlabki tergov organlari va sud tomonidan qabul qilinadi.

Ichki ishlar organlarining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati organlarining yurituvida boʻlgan jinoyat ishlari boʻyicha himoya qilinuvchi shaxslarga nisbatan xavfsizlik choralari mazkur organlar tomonidan taʼminlanadi.

Sudning yoki prokuratura organining yurituvida boʻlgan jinoyat ishlari boʻyicha himoya qilinuvchi shaxslarga nisbatan xavfsizlik choralari himoya qilinuvchi shaxslar joylashgan yerdagi ichki ishlar organlari tomonidan sudning yoki prokurorning qaroriga binoan taʼminlanadi.

Harbiy xizmatchilar orasidan boʻlgan himoya qilinuvchi shaxslarga nisbatan xavfsizlik choralari tegishli harbiy qismlar qoʻmondonligi va Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari harbiy tuzilmalarining yuqori turuvchi qoʻmondonligi tomonidan taʼminlanadi.

Tergov hibsxonalarida saqlanayotgan himoya qilinuvchi shaxslarga nisbatan xavfsizlik choralari tegishincha ichki ishlar organlari va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati organlari tomonidan taʼminlanadi.

Jazoni oʻtash joylarida saqlanayotgan himoya qilinuvchi shaxslarga nisbatan xavfsizlik choralari Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining Jazoni ijro etish bosh boshqarmasi muassasalari tomonidan taʼminlanadi.

Himoya qilinuvchi shaxslarni ijtimoiy himoya qilish choralarini taʼminlash Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda aholini ijtimoiy muhofaza qilish organlari va boshqa organlar zimmasiga yuklatiladi.

2-bob. Himoya qilish turlari

6-modda. Xavfsizlik choralari

Xavfsizlik choralari quyidagilardan iborat:

1) himoya qilinuvchi shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning maxfiyligini taʼminlash;

2) shaxsni, uy-joyni va boshqa mol-mulkni qoʻriqlash;

3) himoya qilinuvchi shaxsga maxsus individual himoya vositalarini va texnik vositalarni berish;

4) vaqtinchalik xavfsiz joyga joylashtirish;

5) boshqa yashash joyiga koʻchirish, ish (xizmat) yoki oʻqish joyini oʻzgartirish;

6) hujjatlarni almashtirish;

7) himoya qilinuvchi shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan foydalanilishini cheklash;

8) qamoqda yoki jazoni oʻtash joylarida saqlanayotgan himoya qilinuvchi shaxsga nisbatan qoʻshimcha xavfsizlik choralarini taʼminlash.

Ushbu modda birinchi qismining 6 va 7-bandlarida nazarda tutilgan xavfsizlik choralari faqat ogʻir va oʻta ogʻir jinoyat ishlari boʻyicha zarur boʻlgan hollarda amalga oshiriladi.

7-modda. Himoya qilinuvchi shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning maxfiyligini taʼminlash

Himoya qilinuvchi shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning maxfiyligini taʼminlash xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organning qaroriga binoan, operatorlarda turgan davlat axborot-maʼlumot fondlaridagi va boshqa axborot-maʼlumot fondlaridagi himoya qilinuvchi shaxs haqidagi maʼlumotlar berilishiga taqiq oʻrnatish, uning telefoni abonent raqamlarini hamda uning foydalanuvidagi yoki unga tegishli transport vositalarining davlat raqam belgilarini oʻzgartirish yoʻli bilan amalga oshiriladi.

Boshqa jinoyat, maʼmuriy, iqtisodiy yoki fuqarolik ishini yuritish bilan bogʻliq alohida hollarda, himoya qilinuvchi shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlar yozma soʻrov asosida va himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisida qaror qabul qilgan organning yozma roziligi bilan surishtiruv, dastlabki tergov organlari, sudga taqdim etilishi mumkin.

8-modda. Shaxsni, uy-joyni va boshqa mol-mulkni qoʻriqlash

Himoya qilinuvchi shaxsning hayotiga yoki sogʻligʻiga yoxud mol-mulkiga tajovuz tahdidi mavjudligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar aniqlangan taqdirda, xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organlar tomonidan ushbu shaxsning roziligi bilan uning oʻzini, uy-joyini va boshqa mol-mulkini qoʻriqlash amalga oshiriladi.

Himoya qilinuvchi shaxs tomonidan egallab turilgan uy-joy va boshqa mol-mulk kuzatuvning texnik vositalari, yongʻinga qarshi va qoʻriqlash signalizatsiyasi, shuningdek boshqa uskunalar bilan jihozlanishi mumkin.

9-modda. Himoya qilinuvchi shaxsga maxsus individual himoya vositalarini va texnik vositalarni berish

Xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organlar himoya qilinuvchi shaxsning hayoti va sogʻligʻiga nisbatan tahdid darajasini hisobga olgan holda unga maxsus individual himoya vositalarini hamda texnik vositalarni berishi mumkin.

10-modda. Vaqtinchalik xavfsiz joyga joylashtirish

Zarur boʻlgan taqdirda, voyaga yetgan himoya qilinuvchi shaxslar oʻz roziligi bilan, voyaga yetmagan shaxslar esa ota-onasining yoki boshqa qonuniy vakillarining roziligi bilan oʻz xavfsizligi taʼminlanadigan joylarga joylashtirilishi mumkin. Mazkur joyda boʻlish muddati himoya qilinuvchi shaxs va xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organ oʻrtasida kelishiladi.

11-modda. Boshqa yashash joyiga koʻchirish, ish (xizmat) yoki oʻqish joyini oʻzgartirish

Himoya qilinuvchi shaxslarning roziligi bilan yoki ularning arizasiga koʻra ular boshqa vaqtinchalik yoxud doimiy yashash joyiga koʻchirilishi, oʻzga vaqtinchalik yoki doimiy ishga (xizmatga) yoxud boshqa oʻqish joyiga oʻtkazilishi mumkin.

Himoya qilinuvchi shaxs boshqa doimiy yashash joyiga koʻchirilganda unga davlat hisobidan uy-joy beriladi, koʻchib oʻtish bilan bogʻliq xarajatlarning oʻrni qoplanadi, moddiy yordam koʻrsatiladi, uning ishga joylashtirilishi kafolatlanadi va avvalgisiga oʻxshash ish (xizmat) yoki oʻqish joyini tanlashda yordam koʻrsatiladi. Himoya qilinuvchi shaxs vaqtinchalik yashash uchun boshqa joyga koʻchirilganda u ilgari egallab turgan uy-joy va avvalgi yoki avvalgisiga oʻxshash ish (xizmat) yoxud oʻqish joyiga joylashtirish kafolatlari ushbu shaxs koʻrsatilgan sababga koʻra yoʻq boʻlgan butun davr mobaynida saqlanib qoladi.

Boshqa yashash joyiga koʻchirish, ish (xizmat) yoki oʻqish joyini oʻzgartirish himoya qilinuvchi shaxsning xavfsizligini unga nisbatan boshqa xavfsizlik choralarini qoʻllash orqali taʼminlashning imkoni boʻlmagan hollardagina amalga oshiriladi.

12-modda. Hujjatlarni almashtirish

Himoya qilinuvchi shaxslarning arizasiga koʻra yoki ularning roziligi bilan ularga familiyasi, ismi, otasining ismi va boshqa maʼlumotlari oʻzgartirilgan shaxsini tasdiqlovchi hujjatlar hamda oʻzga hujjatlar berilishi mumkin.

Yangi familiya, ism, otasining ismi himoya qilinuvchi shaxs bilan albatta kelishilgan holda yoki ushbu shaxs tomonidan, voyaga yetmaganlar uchun esa ular ota-onalarining yoki boshqa qonuniy vakillarining roziligi bilan tanlanadi.

13-modda. Himoya qilinuvchi shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan foydalanilishini cheklash

Himoya qilinuvchi shaxs toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan foydalanilishini cheklash jinoyat ishi materiallaridan shaxsning anketa maʼlumotlarini olib qoʻyishdan va ularni asosiy ish yurituvidan ajratib saqlashdan, shuningdek buning uchun taxallusdan foydalanishdan iboratdir.

14-modda. Qamoqda yoki jazoni oʻtash joylarida saqlanayotgan himoya qilinuvchi shaxsga nisbatan qoʻshimcha xavfsizlik choralarini taʼminlash

Qamoqda yoki ozodlikni cheklash, ozodlikdan mahrum etish yoxud intizomiy harbiy qismda saqlash tarzidagi jazoni oʻtash joylarida saqlanayotgan himoya qilinuvchi shaxsning xavfsizligi unga nisbatan ushbu Qonun 6-moddasi birinchi qismining 1 va 7-bandlarida nazarda tutilgan xavfsizlik choralarini qoʻllash orqali taʼminlanadi.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarning xavfsizligi choralarini taʼminlash maqsadida quyidagilar ham qoʻllanilishi mumkin:

1) himoya qilinuvchi shaxsni va zoʻravonlik tahdidini keltirib chiqaruvchi shaxsni ular ushlab turilganda, qamoqqa olinganda va ularga nisbatan jinoiy jazolar tayinlanganda boshqa-boshqa qamoqda saqlash va jazoni oʻtash joylariga yuborish;

2) himoya qilinuvchi shaxsni yoki zoʻravonlik tahdidini keltirib chiqaruvchi shaxsni bir qamoqda saqlash joyidan va jazoni oʻtash joyidan boshqasiga oʻtkazish;

3) himoya qilinuvchi shaxsni va zoʻravonlik tahdidini keltirib chiqaruvchi shaxsni alohida-alohida saqlash;

4) himoya qilinuvchi shaxsga nisbatan ehtiyot chorasini oʻzgartirish.

15-modda. Ijtimoiy himoya qilish choralari

Himoya qilinuvchi shaxs jinoyat protsessida ishtirok etishi munosabati bilan halok boʻlgan (vafot etgan) taqdirda, halok boʻlgan (vafot etgan) shaxsning oila aʼzolariga va uning qaramogʻida boʻlgan shaxslarga himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisida qaror qabul qiluvchi organning qaroriga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan bir yoʻla beriladigan nafaqa toʻlanadi hamda boquvchisini yoʻqotganlik pensiyasi tayinlanadi.

Himoya qilinuvchi shaxs jinoyat protsessida ishtirok etishi munosabati bilan unga nogironlikni keltirib chiqaruvchi tan jarohati yetkazilgan yoki uning sogʻligʻiga boshqacha ziyon yetkazilgan taqdirda, himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisida qaror qabul qiluvchi organning qaroriga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan bir yoʻla beriladigan nafaqa toʻlanadi va nogironlik pensiyasi tayinlanadi.

Himoya qilinuvchi shaxs jinoyat protsessida ishtirok etishi munosabati bilan unga nogironlikni keltirib chiqarmaydigan tan jarohati yetkazilgan yoki uning sogʻligʻiga boshqacha ziyon yetkazilgan taqdirda, himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisida qaror qabul qiluvchi organning qaroriga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan bir yoʻla beriladigan nafaqa toʻlanadi.

Himoya qilinuvchi shaxs jinoyat protsessida ishtirok etganligi munosabati bilan halok boʻlgan (vafot etgan) taqdirda, agar uning oila aʼzolari va uning qaramogʻida boʻlgan shaxslar turli bir yoʻla beriladigan nafaqalar olish huquqiga ega boʻlsa, bir yoʻla beriladigan nafaqalardan bittasi ularga oʻz tanloviga koʻra tayinlanadi.

Tan jarohati yetkazilgan yoki sogʻligʻiga boshqacha ziyon yetkazilgan taqdirda, bir vaqtning oʻzida turli bir yoʻla beriladigan nafaqalarni olish huquqiga ega boʻlgan himoya qilinuvchi shaxslarga oʻz tanloviga koʻra bir yoʻla beriladigan nafaqalardan bittasi tayinlanadi.

Himoya qilinuvchi shaxsga jinoyat protsessida ishtirok etishi munosabati bilan yetkazilgan mulkiy zararning oʻrni Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan qoplanib, keyinchalik ushbu mablagʻlar himoya qilinuvchi shaxsga mulkiy zarar yetkazilishida aybdor boʻlgan shaxsdan undirilishi lozim.

3-bob. Himoya qilishni amalga oshirish asoslari va tartibi

16-modda. Xavfsizlik choralarini qoʻllash asoslari

Himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisida qaror qabul qiluvchi organ tomonidan aniqlangan, himoya qilinuvchi shaxsni jinoyat protsessida ishtirok etganligi munosabati bilan oʻldirish, unga zoʻrlik ishlatish, uning mol-mulkini yoʻq qilish yoki mol-mulkiga shikast yetkazishning aniq tahdidi mavjudligi haqidagi maʼlumotlar xavfsizlik choralarini qoʻllash uchun asos boʻladi.

Xavfsizlik choralari himoya qilinuvchi shaxsning yozma arizasi asosida yoki uning yozma roziligi bilan, voyaga yetmagan shaxslarga nisbatan esa ular ota-onasining yoki boshqa qonuniy vakillarining, shuningdek vasiylik va homiylik organlari vakolatli vakillarining (ota-onasi yoki boshqa qonuniy vakillari homiyligidan mahrum boʻlgan taqdirda) yozma arizasi asosida yoxud ularning yozma roziligi bilan qoʻllaniladi.

Agar xavfsizlik choralarining qoʻllanilishi himoya qilinuvchi shaxsning voyaga yetgan oila aʼzolari va u bilan birga yashovchi boshqa shaxslar manfaatlariga daxl qiladigan boʻlsa, xavfsizlik choralarini qoʻllash uchun ularning yozma roziligi olinishi zarur.

17-modda. Ijtimoiy himoya qilish choralarini qoʻllash asoslari

Himoya qilinuvchi shaxsning jinoyat protsessida ishtirok etishi munosabati bilan halok boʻlganligi (vafot etganligi), unga tan jarohati yoki uning sogʻligʻiga boshqacha ziyon yetkazilganligi, mulkiy zarar yetkazilganligi ijtimoiy himoya qilish choralarini qoʻllash uchun asos boʻladi.

18-modda. Xavfsizlik choralarini qoʻllash tartibi

Tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi, surishtiruv, dastlabki tergov organlari, prokuror, sud ushbu Qonunning 4-moddasida koʻrsatilgan shaxsni oʻldirish, unga zoʻrlik ishlatish, uning mol-mulkini yoʻq qilish yoki mol-mulkiga shikast yetkazish yoxud unga nisbatan boshqacha gʻayriqonuniy qilmish sodir etilishi tahdidi mavjudligi toʻgʻrisidagi arizani (xabarni) olgach, ushbu arizani (xabarni) tekshirib koʻrishi va bu shaxsga nisbatan xavfsizlik choralarini qoʻllash toʻgʻrisida yoxud ularni qoʻllashni rad etish haqida uch sutka ichida, kechiktirib boʻlmaydigan hollarda esa darhol qaror (ajrim) qabul qilishi shart. Qaror (ajrim) chiqarilgan kunning oʻzida xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organga ijro etish uchun, shuningdek oʻziga nisbatan mazkur qaror (ajrim) chiqarilgan shaxsga yuboriladi.

Xavfsizlik choralarini qoʻllash haqidagi yoki ularni qoʻllashni rad etish toʻgʻrisidagi qaror (ajrim) ustidan yuqori turuvchi organga, prokurorga yoki sudga shikoyat qilinishi mumkin. Shikoyat berilgan paytdan eʼtiboran yigirma toʻrt soat ichida koʻrib chiqilishi lozim.

Xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organ ushbu Qonunda nazarda tutilgan zarur xavfsizlik choralarini tanlab oladi va ularning qoʻllanilish usullarini aniqlaydi. Himoya qilinuvchi shaxsga uning xavfsizligi maqsadida rioya etilishi shart boʻlgan koʻrsatmalar beriladi. Himoya qilinuvchi shaxsning iltimosnomasiga koʻra koʻrsatmalarga faqat xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organning roziligi bilan oʻzgartishlar kiritilishi mumkin.

Qoʻllanilayotgan xavfsizlik choralari himoya qilinuvchi va boshqa shaxslarning uy-joyga, mehnatga, pensiyaga oid huquqlarini va boshqa huquqlarini cheklamasligi kerak.

Xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organ tanlangan xavfsizlik choralari, ularni oʻzgartirish, ularga qoʻshimcha kiritish toʻgʻrisida va koʻrsatilgan choralarni qoʻllash natijalari haqida jinoyat toʻgʻrisidagi ariza (xabar) yoxud jinoyat ishi oʻz yurituvida boʻlgan tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi, surishtiruv, dastlabki tergov organini, prokurorni yoki sudni xabardor qiladi, himoya qilinuvchi shaxsning xavfsizligiga tahdid bartaraf etilgan taqdirda esa, xavfsizlik choralarini bekor qilish toʻgʻrisida iltimosnoma kiritadi.

Zarur boʻlgan taqdirda, xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organ himoya qilinuvchi shaxs bilan xavfsizlik choralarini qoʻllash shartlari, taraflarning oʻzaro majburiyatlari va oʻzaro javobgarligi haqida yozma shaklda kelishuv tuzadi.

Voyaga yetmaganlar yoxud oʻzining jismoniy yoki ruhiy holatiga koʻra oʻz huquqlari va manfaatlarini mustaqil ravishda amalga oshirish imkoniyatidan mahrum boʻlgan shaxslarga nisbatan xavfsizlik choralarini qoʻllash ularning qonuniy vakillarini jalb etgan holda amalga oshiriladi. Qonuniy vakillar oʻzlari vakillik qilayotgan jismoniy shaxslar bilan ushbu Qonunda nazarda tutilgan doirada bir xil huquqlarga ega boʻladi.

19-modda. Ijtimoiy himoya qilish choralarining qoʻllanilish tartibi

Himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisida qaror qabul qiluvchi organ himoya qilinuvchi shaxsning halok boʻlganligi (vafot etganligi) haqidagi arizani (xabarni) olganidan hamda halokat (oʻlim) shaxsning jinoyat protsessida ishtirok etishi munosabati bilan sodir boʻlganligini aniqlaganidan soʻng, halok boʻlgan (vafot etgan) shaxsning oila aʼzolariga va uning qaramogʻida boʻlgan shaxslarga nisbatan ijtimoiy himoya qilish choralarini qoʻllash haqida yoki ularni qoʻllashni rad etish toʻgʻrisida uch sutka ichida qaror (ajrim) qabul qilishi shart.

Himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisida qaror qabul qiluvchi organ himoya qilinuvchi shaxsga jinoyat protsessida ishtirok etishi munosabati bilan tan jarohati yoki uning sogʻligʻiga boshqacha ziyon yetkazilganligi, mulkiy zarar yetkazilganligi haqidagi arizani (xabarni) olgach, ushbu arizani (xabarni) tekshirib koʻrishi hamda ijtimoiy himoya qilish choralarini qoʻllash haqida yoki ularni qoʻllashni rad etish toʻgʻrisida uch sutka ichida qaror (ajrim) qabul qilishi shart.

Ijtimoiy himoya qilish choralarini qoʻllash toʻgʻrisidagi qaror (ajrim) ijtimoiy himoya qilish choralarini taʼminlovchi organga ijro etish uchun, shuningdek oʻziga nisbatan mazkur qaror (ajrim) chiqarilgan shaxsga yuboriladi.

Ijtimoiy himoya qilish choralarini qoʻllash yoki ularni qoʻllashni rad etish toʻgʻrisidagi qaror (ajrim) ustidan yuqori turuvchi organga, prokurorga yoki sudga shikoyat qilinishi mumkin. Shikoyat berilgan kundan eʼtiboran bir oy ichida koʻrib chiqilishi lozim.

Ijtimoiy himoya qilish choralarini taʼminlovchi organ ijtimoiy himoya qilish choralarini qoʻllash toʻgʻrisidagi qarorni (ajrimni) olganidan soʻng oʻn sutka ichida ijro etishi shart.

20-modda. Xavfsizlik choralarini bekor qilish tartibi

Xavfsizlik choralarini qoʻllashning ushbu Qonunning 16-moddasida koʻrsatilgan asoslari bartaraf etilgan taqdirda, shuningdek xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organ himoya qilinuvchi shaxs bilan ushbu Qonun 18-moddasining oltinchi qismiga muvofiq tuzgan kelishuv shartlarining himoya qilinuvchi shaxs tomonidan buzilganligi oqibatida xavfsizlik choralarini keyinchalik qoʻllash imkonsiz boʻlgan taqdirda, xavfsizlik choralari bekor qilinadi.

Xavfsizlik choralari himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisida qaror qabul qilgan organga himoya qilinuvchi shaxs tomonidan yuborilgan yozma arizaga koʻra bekor qilinishi mumkin.

Xavfsizlik choralarini bekor qilishga faqat himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisida qaror qabul qilgan organning qaroriga (ajrimiga) yoxud jinoyat ishini yuritayotgan organning qaroriga (ajrimiga) koʻra yoʻl qoʻyiladi.

Xavfsizlik choralarini bekor qilish toʻgʻrisidagi qaror (ajrim) ustidan yuqori turuvchi organga, prokurorga yoki sudga shikoyat qilinishi mumkin. Shikoyat berilgan paytdan eʼtiboran yigirma toʻrt soat ichida koʻrib chiqilishi lozim.

Xavfsizlik choralarini bekor qilish toʻgʻrisidagi qarorda (ajrimda) himoya qilinuvchi shaxsning mulkiy huquqlarini va ular bilan bogʻliq shaxsiy nomulkiy huquqlarini tiklash masalalari tartibga solinishi kerak.

Xavfsizlik choralarini qoʻllash toʻgʻrisidagi qaror (ajrim) ushbu Qonun 5-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan organ mazkur choralarni bekor qilish haqida qaror qabul qilguniga qadar amal qiladi.

Sud jinoyat ishi boʻyicha hukm chiqarayotganda xavfsizlik choralarini bekor qilish haqida yoxud mazkur choralarni bundan buyon qoʻllash toʻgʻrisida ajrim chiqaradi.

21-modda. Himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisidagi qarorlar ijrosining majburiyligi

Organlarning oʻz vakolatlariga muvofiq qabul qilinadigan himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisidagi qarorlari mazkur qarorlar yuborilgan organlar va tashkilotlar tomonidan ijro etilishi majburiydir.

4-bob. Himoya qilinuvchi shaxslarning hamda himoya qilishni taʼminlovchi davlat organlarining huquq va majburiyatlari

22-modda. Himoya qilinuvchi shaxslarning huquqlari

Himoya qilinuvchi shaxslar quyidagi huquqlarga ega:

shaxsiy va mulkiy xavfsizligini, shuningdek ushbu Qonun 4-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarning shaxsiy va mulkiy xavfsizligini taʼminlashni talab qilish;

ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollarda ijtimoiy himoya qilish choralari qoʻllanilishini talab qilish;

oʻziga nisbatan, shuningdek ushbu Qonun 4-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarga nisbatan xavfsizlik choralarining qoʻllanilishi va xususiyati haqida bilish;

qoʻshimcha xavfsizlik choralarini qoʻllash haqidagi yoxud ularni bekor qilish toʻgʻrisidagi ariza bilan murojaat etish;

himoya qilishni taʼminlovchi davlat organlarining qarorlari, ular mansabdor shaxslarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan yuqori turuvchi organga, prokurorga yoki sudga shikoyat qilish;

xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organga psixologik yordam olish uchun murojaat etish.

23-modda. Himoya qilinuvchi shaxslarning majburiyatlari

Himoya qilinuvchi shaxslar:

xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organ tomonidan berilgan koʻrsatmalarni, shuningdek uning qonuniy talablarini bajarishi;

oʻziga nisbatan qilingan har bir tahdid yoxud gʻayriqonuniy harakatlar toʻgʻrisida xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organni darhol xabardor qilishi;

xavfsizlikni taʼminlash uchun oʻziga berilgan mol-mulkni asrab-avaylashi;

oʻziga nisbatan qoʻllanilgan xavfsizlik choralari haqidagi maʼlumotlarni oshkor etmasligi shart.

Xavfsizlikni taʼminlash maqsadida foydalanishga berilgan mol-mulk sotib yuborilgan, oʻzga shaxsga berib yuborilgan yoki unga shikast yetkazilgan taqdirda, himoya qilinuvchi shaxs qonunga muvofiq javobgar boʻladi.

24-modda. Himoya qilishni taʼminlovchi davlat organlarining huquqlari

Himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisida qaror qabul qiluvchi organlar quyidagi huquqlarga ega:

davlat organlaridan, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlaridan, yuridik va jismoniy shaxslardan himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisida oʻziga nisbatan qaror qabul qilinadigan shaxslarning xavfsizligiga tahdid mavjudligi haqidagi arizalar (xabarlar) yuzasidan zarur maʼlumotlarni soʻrash hamda olish;

protsessual harakatlarni amalga oshirish yoxud xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organlarga zarur topshiriqlar berish;

zarur boʻlgan taqdirda, xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organlardan hamda ijtimoiy himoya qilish choralarini taʼminlovchi organlardan himoya qilishning qoʻshimcha choralarini qoʻllashni talab qilish;

xavfsizlik choralarini va ijtimoiy himoya qilish choralarini taʼminlovchi organlar bilan kelishuvga koʻra mazkur choralarni toʻliq yoki qisman bekor qilish.

Xavfsizlik choralarini taʼminlovchi organlar quyidagi huquqlarga ega:

zarur xavfsizlik choralarini tanlab olish, ularni qoʻllash usullarini aniqlash, qoʻllaniladigan xavfsizlik choralarini zarur boʻlgan hollarda oʻzgartirish va ularga qoʻshimchalar kiritish;

himoya qilinuvchi shaxslardan ularga nisbatan xavfsizlik choralarini qoʻllash shartlariga rioya etilishini, mazkur choralarni qoʻllash bilan bogʻliq qonuniy farmoyishlarning bajarilishini talab qilish;

jinoyat ishini yuritayotgan tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi, surishtiruv, dastlabki tergov organlariga, prokurorga yoki sudga protsessual harakatlarni amalga oshirish chogʻida xavfsizlik choralarini qoʻllash haqidagi yoxud ularni bekor qilish toʻgʻrisidagi iltimosnoma bilan murojaat etish;

tezkor-qidiruv tadbirlarini oʻtkazish.

Ijtimoiy himoya qilish choralarini taʼminlovchi organlar quyidagi huquqlarga ega:

himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisida qaror qabul qilgan organlardan hamda himoya qilinuvchi shaxslardan ijtimoiy himoya qilish choralarini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan qoʻshimcha maʼlumotlarni soʻrab olish;

ijtimoiy himoya qilish choralarini qoʻllashni istisno etuvchi holatlar aniqlangan taqdirda, himoya qilishni taʼminlash toʻgʻrisida qaror qabul qilgan organlarga mazkur choralarni bekor qilish toʻgʻrisidagi iltimosnoma bilan murojaat etish.

25-modda. Himoya qilishni taʼminlovchi davlat organlarining majburiyatlari

Himoya qilishni taʼminlovchi davlat organlari:

oʻziga maʼlum boʻlib qolgan, xavfsizlik choralarini yoki ijtimoiy himoya qilish choralarini qoʻllashni talab etadigan har bir holatga nisbatan darhol munosabat bildirishi;

barcha zarur xavfsizlik choralarini va ijtimoiy himoya qilish choralarini taʼminlashi;

himoya qilinuvchi shaxslarni ularga nisbatan xavfsizlik choralari va ijtimoiy himoya qilish choralari qoʻllanilishi, bu choralarning oʻzgartirilishi, ularga qoʻshimchalar kiritilishi yoki ularning qoʻllanilishi bekor qilinishi toʻgʻrisida, shuningdek himoya qilishni taʼminlash bilan bogʻliq qarorlar qabul qilinishi haqida oʻz vaqtida xabardor etishi;

himoya qilinuvchi shaxsga nisbatan uning himoya qilinishini taʼminlash toʻgʻrisidagi qarorni (ajrimni) eʼlon qilish chogʻida uning huquqlari va majburiyatlarini tushuntirishi;

himoya qilinuvchi shaxsning psixologik kuzatuvini tashkil etish va amalga oshirish choralarini koʻrishi shart.

26-modda. Himoya qilinuvchi shaxslarni himoya qilish choralarini moliyalashtirish va moddiy-texnik jihatdan taʼminlash

Himoya qilinuvchi shaxslarni himoya qilish choralarini moliyalashtirish va moddiy-texnik jihatdan taʼminlash budjet mablagʻlari hamda himoya qilishni taʼminlovchi davlat organlariga shu maqsadlar uchun ajratiladigan, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Himoya qilinuvchi shaxslarni himoya qilishni taʼminlash bilan bogʻliq xarajatlar ushbu shaxslarning zimmasiga yuklatilishi mumkin emas.

5-bob. Yakunlovchi qoidalar

27-modda Himoya qilinuvchi shaxslarni himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Himoya qilinuvchi shaxslarni himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

28-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

29-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

30-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy oʻtgach kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2019-yil 14-yanvar,

OʻRQ-515-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 15.01.2019-y., 03/19/515/2472-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son )

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О защите потерпевших, свидетелей и иных участников уголовного процесса

Принят Законодательной палатой 22 ноября 2018 года Одобрен Сенатом 13 декабря 2018 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель и основные задачи настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области защиты потерпевших, свидетелей и иных участников уголовного процесса.

Основными задачами настоящего Закона являются установление системы мер защиты потерпевших, свидетелей и иных участников уголовного процесса (далее — защищаемые лица), включающих меры безопасности и социальной защиты, применяемые при наличии угрозы посягательства на жизнь, здоровье и имущество лиц, способствующие предупреждению или раскрытию преступления, а также определение оснований и порядка их применения.

Статья 2. Законодательство о защите защищаемых лиц

Законодательство о защите защищаемых лиц состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о защите защищаемых лиц, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Основные принципы защиты защищаемых лиц

Основными принципами защиты защищаемых лиц являются законность, приоритет прав и законных интересов защищаемого лица, взаимная ответственность защищаемых лиц и государственных органов, обеспечивающих защиту.

Статья 4. Защищаемые лица

Защищаемыми лицами являются:

1) потерпевший и его законный представитель;

2) свидетель;

3) общественный обвинитель и общественный защитник;

4) подозреваемый, обвиняемый, подсудимый, их защитники и законные представители;

5) осужденный, оправданный, лицо, в отношении которого уголовное дело прекращено;

6) гражданский истец, гражданский ответчик и их представители;

7) эксперт, специалист, переводчик и понятой.

Защищаемыми лицами также могут быть члены семей и близкие родственники лиц, указанных в части первой настоящей статьи.

Меры защиты могут быть также применены до возбуждения уголовного дела в отношении заявителя, очевидца преступления или иных лиц, способствующих предупреждению или раскрытию преступления.

Статья 5. Государственные органы, обеспечивающие защиту

Государственными органами, обеспечивающими защиту, являются:

органы, принимающие решение об обеспечении защиты;

органы, обеспечивающие меры безопасности;

органы, обеспечивающие меры социальной защиты.

Решение об обеспечении защиты принимается органами, осуществляющими доследственную проверку, дознания, предварительного следствия и судом, в производстве которых находится уголовное дело.

Меры безопасности в отношении защищаемых лиц по уголовным делам, находящимся в производстве органов внутренних дел или органов Службы государственной безопасности Республики Узбекистан, обеспечиваются ими.

Меры безопасности в отношении защищаемых лиц по уголовным делам, находящимся в производстве суда или органа прокуратуры, обеспечиваются по решению суда или прокурора органами внутренних дел, расположенными по месту нахождения защищаемых лиц.

Меры безопасности в отношении защищаемых лиц из числа военнослужащих обеспечиваются командованием соответствующих воинских частей и вышестоящим командованием воинских формирований Вооруженных Сил Республики Узбекистан.

Меры безопасности в отношении защищаемых лиц, содержащихся в следственных изоляторах, обеспечиваются соответственно органами внутренних дел и органами Службы государственной безопасности Республики Узбекистан.

Меры безопасности в отношении защищаемых лиц, содержащихся в местах отбывания наказания, обеспечиваются учреждениями Главного управления исполнения наказания Министерства внутренних дел Республики Узбекистан.

Обеспечение мер социальной защиты защищаемых лиц возлагается на органы социальной защиты населения и иные органы в порядке, установленном Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Глава 2. Виды защиты

Статья 6. Меры безопасности

Мерами безопасности являются:

1) обеспечение конфиденциальности сведений о защищаемом лице;

2) личная охрана, охрана жилища и иного имущества;

3) выдача защищаемому лицу специальных средств индивидуальной защиты и технических средств;

4) временное помещение в безопасное место;

5) переселение на другое место жительства, изменение места работы (службы) или учебы;

6) замена документов;

7) ограничение доступа к сведениям о защищаемом лице;

8) обеспечение дополнительных мер безопасности в отношении защищаемого лица, содержащегося под стражей или находящегося в местах отбывания наказания.

Меры безопасности, предусмотренные пунктами 6 и 7 части первой настоящей статьи, осуществляются только по уголовным делам о тяжких и особо тяжких преступлениях в случаях необходимости.

Статья 7. Обеспечение конфиденциальности сведений о защищаемом лице

Обеспечение конфиденциальности сведений о защищаемом лице осуществляется по решению органа, обеспечивающего меры безопасности, путем наложения запрета на выдачу сведений о защищаемом лице из государственных и иных информационно-справочных фондов, находящихся у операторов, изменения абонентских номеров его телефона и государственных номерных знаков, используемых им или принадлежащих ему транспортных средств.

В исключительных случаях, связанных с производством по другому уголовному, административному, экономическому или гражданскому делу, сведения о защищаемом лице могут быть представлены в органы дознания, предварительного следствия, суд на основании письменного запроса и с письменного разрешения органа, принявшего решение об обеспечении защиты.

Статья 8. Личная охрана, охрана жилища и иного имущества

При установлении данных, свидетельствующих о наличии угрозы посягательства на жизнь или здоровье либо имущество защищаемого лица, с его согласия органами, обеспечивающими меры безопасности, осуществляется его личная охрана, охрана его жилища и иного имущества.

Занимаемое защищаемым лицом жилище и иное имущество могут быть оборудованы техническими средствами наблюдения, противопожарной и охранной сигнализацией, а также другим оборудованием.

Статья 9. Выдача защищаемому лицу специальных средств индивидуальной защиты и технических средств

С учетом степени угрозы для жизни и здоровья защищаемого лица органы, обеспечивающие меры безопасности, могут выдавать ему специальные средства индивидуальной защиты и технические средства.

Статья 10. Временное помещение в безопасное место

В случае необходимости совершеннолетние защищаемые лица с их согласия, а несовершеннолетние с согласия их родителей или иных законных представителей могут быть помещены в места, где им будет обеспечена безопасность. Срок пребывания в данном месте согласовывается между защищаемым лицом и органом, обеспечивающим меры безопасности.

Статья 11. Переселение на другое место жительства, изменение места работы (службы) или учебы

С согласия защищаемых лиц либо по их заявлению они могут быть переселены на другое временное или постоянное место жительства, переведены на иную временную или постоянную работу (службу) либо другое место учебы.

При переселении защищаемого лица на другое постоянное место жительства ему за счет государства предоставляется жилье, возмещаются расходы, связанные с переездом, оказывается материальная помощь, гарантируется трудоустройство и оказывается содействие в подборе места работы (службы) или учебы, аналогичного прежнему. При переселении защищаемого лица на другое временное место жительства ранее занимаемое им жилье и гарантии трудоустройства на прежнее или аналогичное прежнему место работы (службы) или учебы сохраняются за ним в течение всего периода его отсутствия по указанной причине.

Переселение на другое место жительства, изменение места работы (службы) или учебы производятся только в случаях, если безопасность защищаемого лица не может быть обеспечена путем применения в отношении него иных мер безопасности.

Статья 12. Замена документов

По заявлению защищаемых лиц или с их согласия им могут быть выданы документы, удостоверяющие личность, и иные документы с изменением фамилии, имени, отчества и других сведений.

Новые фамилия, имя, отчество выбираются по обязательному согласованию с защищаемым лицом или им самим, для несовершеннолетних — с согласия их родителей или иных законных представителей.

Статья 13. Ограничение доступа к сведениям о защищаемом лице

Ограничение доступа к сведениям о защищаемом лице состоит в изъятии из материалов уголовного дела сведений об анкетных данных лица и хранении их отдельно от основного производства, а также в использовании для этого псевдонима.

Статья 14. Обеспечение дополнительных мер безопасности в отношении защищаемого лица, содержащегося под стражей или находящегося в местах отбывания наказания

Безопасность защищаемого лица, содержащегося под стражей или находящегося в местах отбывания наказания в виде ограничения свободы, лишения свободы либо содержания в дисциплинарной воинской части, обеспечивается путем применения в отношении него мер безопасности, предусмотренных пунктами 1 и 7 части первой статьи 6 настоящего Закона.

В целях обеспечения мер безопасности лиц, указанных в части первой настоящей статьи, могут применяться также:

1) направление защищаемого лица и лица, от которого исходит угроза насилия, при их задержании, заключении под стражу и назначении уголовных наказаний в разные места содержания под стражей и отбывания наказаний;

2) перевод защищаемого лица или лица, от которого исходит угроза насилия, из одного места содержания под стражей и отбывания наказания в другое;

3) раздельное содержание защищаемого лица и лица, от которого исходит угроза насилия;

4) изменение защищаемому лицу меры пресечения.

Статья 15. Меры социальной защиты

В случае гибели (смерти) защищаемого лица в связи с его участием в уголовном процессе членам семьи погибшего (умершего) и лицам, находившимся на его иждивении, по постановлению органа, принимающего решение об обеспечении защиты, выплачивается за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан единовременное пособие и назначается пенсия по случаю потери кормильца.

В случае причинения защищаемому лицу телесного повреждения или иного вреда его здоровью в связи с участием в уголовном процессе, повлекшего за собой наступление инвалидности, ему по постановлению органа, принимающего решение об обеспечении защиты, выплачивается за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан единовременное пособие и назначается пенсия по инвалидности.

В случае причинения защищаемому лицу телесного повреждения или иного вреда его здоровью в связи с участием в уголовном процессе, не повлекшего за собой наступление инвалидности, ему по постановлению органа, принимающего решение об обеспечении защиты, выплачивается за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан единовременное пособие.

В случае гибели (смерти) защищаемого лица в связи с его участием в уголовном процессе членам семьи погибшего (умершего) и лицам, находившимся на его иждивении, если они имеют право на различные единовременные пособия, назначается одно единовременное пособие по их выбору.

Защищаемым лицам, имеющим одновременно право на различные единовременные пособия, в случае причинения телесного повреждения или иного вреда здоровью, назначается одно единовременное пособие по их выбору.

Имущественный ущерб, причиненный защищаемому лицу в связи с его участием в уголовном процессе, подлежит возмещению за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и иных источников, не запрещенных законодательством, с последующим взысканием этих средств с лица, виновного в причинении защищаемому лицу имущественного ущерба.

Глава 3. Основания и порядок осуществления защиты

Статья 16. Основания применения мер безопасности

Данные о наличии реальной угрозы убийства защищаемого лица, насилия над ним, уничтожения или повреждения его имущества в связи с участием в уголовном процессе, установленные органом, принимающим решение об обеспечении защиты, являются основаниями применения мер безопасности.

Меры безопасности применяются на основании письменного заявления защищаемого лица или с его письменного согласия, а в отношении несовершеннолетних лиц — на основании письменного заявления их родителей или иных законных представителей, а также уполномоченных представителей органов опеки и попечительства (в случае оставшихся без попечения родителей или иных законных представителей) или с их письменного согласия.

В случае, если применение мер безопасности затрагивает интересы совершеннолетних членов семьи защищаемого лица и иных проживающих совместно с ним лиц, необходимо их письменное согласие на применение мер безопасности.

Статья 17. Основания применения мер социальной защиты

Гибель (смерть) защищаемого лица, причинение ему телесного повреждения или иного вреда его здоровью, имущественного ущерба в связи с его участием в уголовном процессе, являются основаниями применения мер социальной защиты.

Статья 18. Порядок применения мер безопасности

Органы, осуществляющие доследственную проверку, дознания, предварительного следствия, прокурор, суд, получив заявление (сообщение) об угрозе убийства лица, указанного в статье 4 настоящего Закона, насилия над ним, уничтожения или повреждения его имущества либо иного опасного противоправного деяния, обязаны проверить это заявление (сообщение) и в течение трех суток, а в случаях, не терпящих отлагательства, немедленно принять постановление (определение) о применении мер безопасности в отношении него либо об отказе в их применении. Постановление (определение) в день его вынесения направляется в орган, обеспечивающий меры безопасности, для исполнения, а также лицу, в отношении которого вынесено указанное постановление (определение).

Постановление (определение) о применении мер безопасности либо об отказе в их применении может быть обжаловано в вышестоящий орган, прокурору или в суд. Жалоба подлежит рассмотрению в течение двадцати четырех часов с момента ее подачи.

Орган, обеспечивающий меры безопасности, избирает необходимые меры безопасности, предусмотренные настоящим Законом, и определяет способы их применения. Защищаемому лицу выдаются предписания, соблюдение которых в целях его безопасности обязательно. По ходатайству защищаемого лица могут быть внесены изменения в предписания только с согласия органа, обеспечивающего меры безопасности.

Принимаемые меры безопасности не должны ущемлять жилищные, трудовые, пенсионные и иные права защищаемых и других лиц.

Об избранных мерах безопасности, их изменении, дополнении и о результатах применения указанных мер орган, обеспечивающий меры безопасности, информирует орган, осуществляющий доследственную проверку, дознания, предварительного следствия, прокурора или суд, в производстве которых находится заявление (сообщение) о преступлении либо уголовное дело, а в случае устранения угрозы безопасности защищаемого лица ходатайствует об отмене мер безопасности.

В случае необходимости орган, обеспечивающий меры безопасности, заключает с защищаемым лицом соглашения в письменной форме об условиях применения мер безопасности, о взаимных обязательствах и взаимной ответственности сторон.

Применение мер безопасности в отношении несовершеннолетних или лиц, которые по своему физическому или психическому состоянию лишены возможности самостоятельно реализовывать свои права и интересы, осуществляется с привлечением их законных представителей. Законные представители имеют те же права, что и представляемые ими физические лица, в пределах, предусмотренных настоящим Законом.

Статья 19. Порядок применения мер социальной защиты

Орган, принимающий решение об обеспечении защиты, получив заявление (сообщение) о гибели (смерти) защищаемого лица и установив, что гибель (смерть) наступила в связи с его участием в уголовном процессе, обязан в течение трех суток принять постановление (определение) о применении мер социальной защиты в отношении членов семьи погибшего (умершего) и лиц, находившихся на его иждивении, либо об отказе в их применении.

Орган, принимающий решение об обеспечении защиты, получив заявление (сообщение) о причинении защищаемому лицу в связи с участием в уголовном процессе телесного повреждения или иного вреда его здоровью, имущественного ущерба, обязан проверить это заявление (сообщение) и в течение трех суток принять постановление (определение) о применении мер социальной защиты либо об отказе в их применении.

Постановление (определение) о применении мер социальной защиты направляется в орган, обеспечивающий меры социальной защиты, для исполнения, а также лицу, в отношении которого вынесено указанное постановление (определение).

Постановление (определение) о применении мер социальной защиты либо об отказе в их применении может быть обжаловано в вышестоящий орган, прокурору или в суд. Жалоба подлежит рассмотрению в течение месяца со дня ее подачи.

Орган, обеспечивающий меры социальной защиты, получив постановление (определение) о применении мер социальной защиты, обязан исполнить его в течение десяти суток.

Статья 20. Порядок отмены мер безопасности

Меры безопасности отменяются в случае, если устранены основания их применения, указанные в статье 16 настоящего Закона, а также в случае, если их дальнейшее применение невозможно вследствие нарушения защищаемым лицом условий соглашения, заключенного органом, обеспечивающим меры безопасности, с защищаемым лицом в соответствии с частью шестой статьи 18 настоящего Закона.

Меры безопасности могут быть отменены по письменному заявлению защищаемого лица, направленному в орган, принявший решение об обеспечении защиты.

Отмена мер безопасности допускается только по постановлению (определению) органа, принявшего решение об обеспечении защиты, либо по постановлению (определению) органа, в производстве которого находится уголовное дело.

Постановление (определение) об отмене мер безопасности может быть обжаловано в вышестоящий орган, прокурору или в суд. Жалоба подлежит рассмотрению в течение двадцати четырех часов с момента ее подачи.

В постановлении (определении) об отмене мер безопасности должны быть урегулированы вопросы восстановления имущественных и связанных с ними личных неимущественных прав защищаемого лица.

Постановление (определение) о применении мер безопасности действует до принятия органом, указанным в части второй статьи 5 настоящего Закона, решения об их отмене.

Суд при постановлении приговора по уголовному делу выносит определение об отмене мер безопасности либо о дальнейшем применении указанных мер.

Статья 21. Обязательность исполнения решений об обеспечении защиты

Решения органов об обеспечении защиты, принимаемые в соответствии с их компетенцией, обязательны для исполнения органами и организациями, которым они адресованы.

Глава 4. Права и обязанности защищаемых лиц и государственных органов, обеспечивающих защиту

Статья 22. Права защищаемых лиц

Защищаемые лица имеют право:

требовать обеспечения личной и имущественной безопасности, а также личной и имущественной безопасности лиц, указанных в части второй статьи 4 настоящего Закона;

требовать применения мер социальной защиты в случаях, предусмотренных настоящим Законом;

знать о применении в отношении себя, а также лиц, указанных в части второй статьи 4 настоящего Закона, мер безопасности и о характере этих мер;

обращаться с заявлением о применении дополнительных мер безопасности либо об их отмене;

обжаловать в вышестоящий орган, прокурору или в суд решения государственных органов, обеспечивающих защиту, действия (бездействие) их должностных лиц, обеспечивающих защиту;

обращаться за получением психологической помощи в орган, обеспечивающий меры безопасности.

Статья 23. Обязанности защищаемых лиц

Защищаемые лица обязаны:

выполнять предписания, данные органом, обеспечивающим меры безопасности, а также его законные требования;

незамедлительно информировать орган, обеспечивающий меры безопасности, о каждом случае угрозы или противоправных действий в их отношении;

беречь имущество, выданное им для обеспечения безопасности;

не разглашать сведения о принимаемых в их отношении мерах безопасности.

В случае продажи, передачи другому лицу или порчи имущества, переданного в пользование в целях обеспечения безопасности, защищаемое лицо несет ответственность в соответствии с законом.

Статья 24. Права государственных органов, обеспечивающих защиту

Органы, принимающие решение об обеспечении защиты, имеют право:

запрашивать и получать от государственных органов, органов самоуправления граждан, юридических и физических лиц необходимые сведения по заявлениям (сообщениям) об угрозе безопасности лиц, в отношении которых принимается решение об обеспечении защиты;

производить процессуальные действия или давать необходимые поручения органам, обеспечивающим меры безопасности;

требовать в случае необходимости от органов, обеспечивающих меры безопасности, и органов, обеспечивающих меры социальной защиты, применения дополнительных мер защиты;

полностью или частично отменять меры безопасности и меры социальной защиты по согласованию с органами, обеспечивающими указанные меры.

Органы, обеспечивающие меры безопасности, имеют право:

избирать необходимые меры безопасности, определять способы их применения, при необходимости изменять и дополнять применяемые меры безопасности;

требовать от защищаемых лиц соблюдения условий применения в отношении их мер безопасности, выполнения законных распоряжений, связанных с применением указанных мер;

обращаться в органы, осуществляющие доследственную проверку, дознания, предварительного следствия, прокурору или в суд, в производстве которых находится уголовное дело, с ходатайством о применении мер безопасности при производстве процессуальных действий либо об их отмене;

проводить оперативно-розыскные мероприятия.

Органы, обеспечивающие меры социальной защиты, имеют право:

запрашивать у органов, принявших решение об обеспечении защиты, и защищаемых лиц дополнительные сведения, необходимые для осуществления мер социальной защиты;

обращаться в органы, принявшие решение об обеспечении защиты, с ходатайством об отмене мер социальной защиты в случае установления обстоятельств, исключающих возможность применения указанных мер.

Статья 25. Обязанности государственных органов, обеспечивающих защиту

Государственные органы, обеспечивающие защиту, обязаны:

незамедлительно реагировать на каждый ставший им известным случай, требующий применения мер безопасности или мер социальной защиты;

обеспечивать все необходимые меры безопасности и меры социальной защиты;

своевременно уведомлять защищаемых лиц о применении, изменении, дополнении или отмене применения в отношении их мер безопасности и мер социальной защиты, а также о принятии решений, связанных с обеспечением защиты;

разъяснять защищаемому лицу его права и обязанности при объявлении ему постановления (определения) об обеспечении в отношении его защиты;

принимать меры по организации и осуществлению психологического сопровождения защищаемого лица.

Статья 26. Финансирование и материально-техническое обеспечение мер защиты защищаемых лиц

Финансирование и материально-техническое обеспечение мер защиты защишаемых лиц осуществляются за счет бюджетных средств и иных источников, не запрещенных законодательством, выделяемых на эти цели государственным органам, обеспечивающим защиту.

Расходы, связанные с обеспечением защиты защищаемых лиц, не могут быть возложены на них.

Глава 5. Заключительные положения

Статья 27. Ответственность за нарушение законодательства о защите защищаемых лиц

Лица, виновные в нарушении законодательства о защите защищаемых лиц, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 28. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Кабинету Министров Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 29. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 30. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу по истечении шести месяцев со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

14 января 2019 г.,

№ ЗРУ-515

(Национальная база данных законодательства, 15.01.2019 г., № 03/19/515/2472)

lex.uz