UzbekAI

← Qonunlar

📅 2019-yil 13-fevral · Prezident qarorlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2019 йил 13 февраль · Президент қарорлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 13 февраля 2019 г. · Постановления Президента

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 13 February 2019 · Presidential resolutions

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

Қарори

концепцияси

мақсадли кўрсаткичлари

комплекс чора-тадбирлар

2019 — 2025 йилларда Ўзбекистон Республикаси аҳолисининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизматини ривожлантириш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида

Ўтган вақт мобайнида аҳолининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш миллий хизматини такомиллаштириш, руҳий ҳолати бузилишидан азият чекувчи шахсларни аниқлаш, даволаш ва реабилитация қилиш бўйича соғлиқни сақлаш тизимининг барча даражаларида муайян ишлар амалга оширилди.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 16 мартдаги «Психиатрия ёрдами кўрсатиш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» ПҚ-3606-сон қарорига мувофиқ аҳолига психиатрия ёрдамини кўрсатиш тизимини янада такомиллаштириш, психиатрия муассасаларини замонавий тиббиёт ускуналари билан жиҳозлаш (қўшимча жиҳозлаш), шунингдек республика психиатрия муассасалари биноларини қуриш ва реконструкция қилиш дастурлари бажарилмоқда.

Жумладан, «психиатрия» йўналиши бўйича давлат грантлари асосида магистратурага қабул квоталари оширилди, олий тиббий таълим муассасаларининг психиатрия кафедраларида фундаментал, амалий ва инновацион илмий тадқиқот ишлари фаоллашди. Илк бор руҳий хасталикларга ташхис қўйиш ва даволаш бўйича хусусий тиббиёт ташкилотлари томонидан кўрсатиладиган хизматлар рўйхати тасдиқланди.

Аҳолининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш, сифатли психиатрия ёрдами кўрсатишни ташкил этиш, руҳий ҳолат бузилишининг олдини олиш, ташхис қўйиш ва даволаш тизимини янада ривожлантириш мақсадида:

1. Қуйидагилар:

2019 — 2025 йилларда Ўзбекистон Республикаси аҳолисининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизматини ривожлантириш концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) 1-иловага мувофиқ;

2019 — 2025 йилларда Ўзбекистон Республикаси аҳолисининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизматини ривожлантириш концепциясини 2019-2020 йилларда амалга ошириш бўйича комплекс чора-тадбирлар (кейинги ўринларда — Комплекс чора-тадбирлар) 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Қуйидагилар Концепциянинг асосий вазифалари этиб белгилансин:

руҳий ҳолати бузилган шахслар манфаатлари йўлида маъмуриятчилик сифатини ошириш, психиатрия хизмати билан давлат ва нодавлат ташкилотлар ўртасида самарали ҳамкорлик тизимини шакллантириш;

аҳолига психиатрия ёрдами кўрсатиш тизимини инновацион ривожлантириш, руҳий хасталикларнинг олдини олиш, уларга ташхис қўйиш ва даволаш бўйича илғор технологияларни амалиётга жорий этиш, ушбу соҳадаги илғор хорижий тажрибани ўрганиш ва татбиқ этиш;

аҳолига психиатрия ёрдами кўрсатиш соҳасида хусусий тиббиёт амалиёти ривожланишини рағбатлантириш;

руҳий ҳолат бузилиши аломатларига эга бўлган инсонларга нисбатан салбий қарашларнинг шаклланиши ва уларнинг камситилишига йўл қўймаслик, руҳияти бузилган шахслар ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари амалга оширилиши учун тенг шарт-шароитларни таъминлаш;

руҳий саломатликни муҳофаза қилиш масалаларида аҳолининг хабардорлик даражасини ошириш, руҳий ҳолати бузилган шахсларга нисбатан нотўғри тасаввурларга барҳам бериш;

ёрдамга муҳтож бўлган аҳолининг барча ёшдаги гуруҳларини психиатрия ёрдами билан қамраб олиш, руҳий ҳолати бузилган шахсларни аниқлаш, даволаш ва реабилитация қилиш бўйича сифатли тиббий хизматлардан фойдаланиш имкониятларини ошириш;

аҳолининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизматини соғлиқни сақлашнинг бирламчи бўғини билан интеграция қилиш;

аҳолининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш соҳасидаги кадрлар салоҳиятини мустаҳкамлаш;

психиатрия ёрдамини кўрсатишда, айниқса республика ҳудудларида идоралараро мультидисциплинар бригада иши моделини жорий этиш;

психиатрия ёрдамини кўрсатувчи амалдаги муассасалар негизида фаол терапияга ва кенг кўламли даволаш-реабилитация комплекс тадбирлари ўтказишга, кундалик врачлар кузатувида бўлишга муҳтож бўлган, бироқ куну-тун психиатрия стационарига жойлаштирилиши шарт бўлмаган руҳий ҳолати бузилиши зўраядиган ёки компенсацияси бузиладиган шахслар учун кундузги стационарлар фаолиятини ташкил этиш;

психиатрия ёрдамини кўрсатувчи муассасалар моддий-техник базасини янада мустаҳкамлаш, уларни реконструкция қилиш ва замонавий тиббиёт ускуналари билан жиҳозлаш (қўшимча жиҳозлаш).

3. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Ички ишлар вазирлиги ва Инновацион соғлиқни сақлаш миллий палатасининг Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги лавозимлари рўйхатига «Ўзбекистон Республикаси Бош психиатри» ва «Ўзбекистон Республикаси Бош суицидологи» лавозимларини киритиш тўғрисидаги таклифи қабул қилинсин.

4. Руҳий ҳолати бузилган шахслар уларга психиатрия ёрдами кўрсатилиши вақтида бепул юридик ёрдам давлат тизими доирасида бепул юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга эканлиги белгилаб қўйилсин.

5. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А.К. Шодмонов):

психиатрия ёрдамини олиш имконияти, унинг самарадорлиги ва сифатини ошириш, руҳий ҳолатлар бузилишининг ижтимоий ва иқтисодий юкини камайтириш, шунингдек аҳолининг кўрсатилаётган даволаш-диагностика ва тиббий-реабилитация ёрдамидан тўлиқ қониқиш ҳосил қилишига эришиш мақсадида аҳолининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизмати фаолиятини янада мақбуллаштириш юзасидан таъсирчан чоралар кўрсин;

Ўзбекистон Республикаси Инновацион соғлиқни сақлаш миллий палатаси билан биргаликда бирламчи тиббий-санитария ёрдами муассасалари амалиётига руҳий ҳолатлар бузилишига ташхис қўйиш ва уларни даволаш клиник протоколларини жорий этсин;

руҳий ҳолати бузилган шахсларни замонавий юқори самарали дори воситалари билан таъминлаш бўйича чоралар кўрсин;

иш вақтини хронометраждан ўтказиш орқали, аҳолига психиатрия ёрдами кўрсатишда иштирок этадиган мутахассислар иш ҳажми нормативларини, келгусида штат нормативларига ўзгартишлар киритган ҳолда қайта кўриб чиқсин;

Концепция ва Комплекс чора-тадбирлар ижроси тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига ҳар чоракда ахборот тақдим этган ҳолда, уларнинг сифатли ва ўз вақтида ижро этилиши устидан мониторинг ўтказилишини таъминласин;

Концепция ва Комплекс чора-тадбирлар ижросига, шунингдек аҳоли руҳий саломатлигини муҳофаза қилишга доир долзарб масалалар муҳокамасига бағишланган ахборот-таҳлилий шарҳларни мунтазам тайёрлаш ва оммавий ахборот воситаларида эълон қилиш юзасидан чоралар кўрсин.

6. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси янги таҳрирдаги Ўзбекистон Республикасининг «Психиатрия ёрдами тўғрисида»ги Қонуни лойиҳасини тайёрлаш ва киритишда аҳолининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш соҳасидаги ваколатли давлат органлари функциялари ҳамда ваколатлари аниқ чегараланишини назарда тутсин.

7. Қуйидагиларга:

Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари А.А. Абдуҳакимовга — Концепция ва Комплекс чора-тадбирларни ижро этиш юзасидан масъул вазирликлар ва идоралар фаолиятини самарали ташкил этиш ва мувофиқлаштириш;

масъул вазирликлар, идоралар ва бошқа ташкилотлар раҳбарларига — Концепция ва Комплекс чора-тадбирларда назарда тутилган тадбирларни ўз вақтида бажариш;

илмий-тадқиқот ва таълим муассасалари раҳбарларига — фундаментал ва амалий фанлар ривожланишини таъминлаш, шунингдек аҳоли руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизмати учун юқори малакали кадрлар тайёрлаш юзасидан шахсий жавобгарлиги кўрсатиб ўтилсин.

8. Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги ва Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси оммавий ахборот воситаларида мазкур қарор мақсадлари ва вазифаларини, шунингдек Концепция ва Комплекс чора-тадбирлар ижросининг боришини ёритиш бўйича мақолалар ва мавзуга доир телекўрсатувлар ташкил этсин.

9. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда қонун ҳужжатларига мазкур қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.

10. Мазкур қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов, Ўзбекистон Республикаси Президенти маслаҳатчиси А.А. Абдувахитов ва Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари А.А. Абдуҳакимов зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 13 февралдаги ПҚ-4190-сон қарорига 1-ИЛОВА

2019 — 2025 йилларда Ўзбекистон Республикаси аҳолисининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизматини ривожлантириш

1-боб. Ўзбекистон Республикаси аҳолисининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизматини янада ривожлантиришнинг мақсад ва вазифалари

1. 2019 — 2025 йилларда Ўзбекистон Республикаси аҳолисининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизматини ривожлантириш концепциясининг (кейинги ўринларда — Концепция) асосий мақсадлари психиатрия ёрдамини олиш имконияти, унинг самарадорлиги ва сифатини ошириш, руҳий ҳолатлар бузилишининг ижтимоий ва иқтисодий юкини камайтириш, шунингдек аҳолининг кўрсатилаётган даволаш-диагностика ва тиббий-реабилитация ёрдамидан тўлиқ қониқиш ҳосил қилишига эришишдан иборат.

Концепция Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг тавсиялари ҳамда аҳоли руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизматларини ислоҳ этишда катта муваффақиятларга эришган илғор мамлакатлар тажрибасига асосланган ёндашувларни ўз ичига олади.

2. Концепция қисқа ва ўрта муддатли истиқболда республика аҳолисининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизмати фаолиятини мақбуллаштириш бўйича стратегик йўналишлар ва тегишли тадбирларни белгилайди.

3. Концепциянинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

а) қисқа муддатли истиқболда (2019 — 2021 йилларда):

руҳий ҳолати бузилган шахслар манфаатлари йўлида маъмуриятчилик сифатини ошириш, психиатрия хизмати билан давлат ва нодавлат ташкилотлар ўртасида самарали ҳамкорлик тизимини шакллантириш;

руҳий саломатликни муҳофаза қилиш хизматини ташкил этишдаги илғор хорижий тажрибани ўрганиш ва жорий этиш;

руҳий ҳолат ва хулқ-атвор бузилишларини инновацион технологиялардан фойдаланган ҳолда ташхис қилиш ва даволаш (шу жумладан, ихтисослашмаган тиббиёт муассасаларида) стандартларини қайта кўриб чиқиш ва кейинчалик уларни клиник амалиёт ва таълим жараёнига жорий этиш;

«Соғлиқни сақлашнинг ихтисослашмаган муассасаларида руҳий ҳолат бузилишлари ва неврологик бузилишлар, шунингдек психофаол моддаларни истеъмол қилиш билан боғлиқ бузилишлар муносабати билан ёрдам кўрсатиш бўйича mhGAP-IG қўлланмаси (2.0 версия)»ни жорий этиш;

аҳолига психиатрия ёрдамини кўрсатиш соҳасида хусусий тиббиёт амалиёти ривожланишини рағбатлантириш;

республиканинг барча ҳудудларида «гўдаклар психиатрияси» хизматини ривожлантириш;

туғма ва ирсий касалликлар билан хасталанган болалар туғилишининг олдини олиш учун перинатал скринингни амалга ошириш;

болалар ҳуқуқлари ҳимоясини таъминлайдиган механизмларни, жумладан, аҳолининг ушбу гуруҳи билан ишлаётган барча муассаса ва хизматларда болалар ҳуқуқлари бузилиши ҳолатлари тўғрисида тезкор хабардор қилишни жорий этиш;

психиатрия ёрдамининг касалхонадан ташқари шаклларини ривожлантириш;

ёрдамга муҳтож бўлган аҳолининг барча ёшдаги гуруҳларини психиатрия ёрдами билан қамраб олиш, руҳий ҳолати бузилган шахсларни аниқлаш, даволаш ва реабилитация қилиш бўйича сифатли тиббий хизматлардан фойдаланиш имкониятларини ошириш;

психиатрия ёрдамини кўрсатувчи муассасаларнинг моддий-техник базасини янада мустаҳкамлаш, уларни реконструкция қилиш ва замонавий тиббий ускуналар билан жиҳозлаш (қўшимча жиҳозлаш);

«Психиатрия ёрдамини кўрсатишда идоралараро мультидисциплинар бригада ишининг моделлари» методик тавсиясини ишлаб чиқиш;

б) ўрта муддатли истиқболда (2022 — 2025 йилларда):

аҳолига психиатрия ёрдамини кўрсатиш тизимини инновацион ривожлантириш, ёш жиҳатидан руҳий ҳолат бузилишларини профилактика, ташхис қилиш ва даволашнинг илғор технологияларини амалиётга жорий этиш;

аҳолининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизматини соғлиқни сақлашнинг бирламчи бўғини билан интеграция қилиш;

руҳий ҳолати бузилган шахсларнинг спорт объектлари, маданият муассасалари ва бошқа объектлардан фойдаланиши учун зарур шароитлар яратишга кўмаклашиш;

деменция тўғрисида хабардорликни ошириш, шунингдек деменция билан касалланган одамларни парваришлаётган шахслар ва уларнинг оила аъзоларини қўллаб-қувватлаш ва ўқитиш дастурини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш;

аҳолининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш соҳасида кадрлар салоҳиятини мустаҳкамлаш, «тиббий психолог ва психотерапевт», «ижтимоий ишлар бўйича мутахассис», «ижтимоий ходим» йўналишлари бўйича аҳолининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизмати мутахассисларини тайёрлаш;

республика психиатрия муассасаларида руҳий ҳолат ва хулқ-атвор бузилишларини даволашнинг инновацион диагностик ва даволаш-реабилитация технологияларини жорий этиш;

«Психиатрия ёрдамини кўрсатишда идоралараро мультидисциплинар бригада ишининг моделлари»ни жорий этиш.

2-боб. Психиатрия ёрдамини кўрсатиш тизимини такомиллаштириш фаолиятининг асосий йўналишлари

4. Ушбу Концепцияни амалга ошириш доирасида қуйидагилар кўзда тутилмоқда:

а) руҳий саломатликни муҳофаза қилиш хизмати фаолиятини тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий базани, шу жумладан бирламчи тиббий-санитария ёрдами муассасалари амалиётига руҳий ҳолат бузилишларини ташхис қилиш ва даволаш клиник протоколларини жорий этиш орқали янада такомиллаштириш;

б) даволаш-профилактика тадбирларини такомиллаштиришга қаратилган чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш, жумладан:

руҳий ҳолати бузилган шахсларни амбулатория шароитида кўмаклашувчи терапияни амалга ошириш учун самарадорлиги юқори бўлган замонавий дори воситалари ва препаратлар билан таъминлаш;

руҳий ҳолати бузилган шахсларнинг йўлдош касалликларини ташхис қилиш ва даволаш учун шароитлар яратиш;

бирламчи тиббий-санитария ёрдами муассасалари врачлари учун — аҳоли ўртасида суицидал хулқ-атворни профилактика қилиш модулларини жорий этиш;

асосланган бошқарув қарорларини қабул қилиш мақсадида объектив маълумотларни тўплаш, ахборот олишнинг объективлиги ва тезкорлигини таъминлаш учун ахборот-коммуникация технологиялари тизимларини жорий этиш;

в) руҳий саломатликни муҳофаза қилиш соҳасида қуйидаги истиқболли йўналишлар бўйича илмий тадқиқотларни амалга ошириш:

руҳий ҳолат ва хулқ-атвор бузилишларини профилактика, ташхис қилиш, даволаш, реабилитация қилиш ва прогнозлаш масалаларига инновацион ёндашиш;

минтақавий, этник, ёшга оид, гендер ва бошқа хусусиятларни ўрганган ҳолда аҳолининг ғайриижтимоий хулқ-атвори даражасини мониторинг қилиш;

ғайриижтимоий хатти-ҳаракатларни келтириб чиқарувчи стресс ҳолатларининг аниқ сабабларини, жумладан суд муҳокамаси материаллари асосида ўрганиш;

ёш жиҳатидан руҳий ҳолат ва хулқ-атвор бузилишларини барвақт ташхис қилиш, даволаш ва профилактика қилиш усулларини такомиллаштириш;

г) руҳий саломатликни муҳофаза қилиш соҳасида кенг тушунтириш ишларини ташкил этиш:

психиатрия хизматлари фаолияти тўғрисидаги нотўғри тасаввурларга барҳам бериш масалаларида оммавий ахборот воситалари билан яқиндан ўзаро ҳамкорлик қилиш;

руҳий ҳолат бузилишларининг сабаблари, прогнози ва уларнинг аломатлари аниқланганда зарур ёрдам тўғрисидаги ахборотни тарқатиш;

руҳий ҳолати бузилган шахслар, жумладан, уларнинг оила аъзолари учун таълим дастурларини, шу жумладан деменция билан касалланган одамлар учун инклюзив жамиятни шакллантириш мақсадида руҳий гигиена ва профилактика бўйича материалларни ишлаб чиқиш ва жорий этиш;

таълим муассасаларида ва аҳолининг кенг қатламларида руҳий саломатликни асрашга қаратилган соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш;

д) кадрлар салоҳиятини мустаҳкамлаш:

давлат таълим стандартларини янада такомиллаштириш орқали руҳий саломатлик соҳасидаги мутахассисларнинг профессионал даражасини ошириш;

руҳий саломатликни муҳофаза қилиш хизмати мутахассисларини тайёрлаш ва тақсимлаш ҳажмларини ҳудудларнинг реал эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда, аҳоли сони ва бошқа маҳаллий шароитлардан келиб чиқиб оптималлаштириш;

аҳолига психиатрия ёрдамини кўрсатишда иштирок этувчи мутахассисларнинг иш ҳажми нормативларини иш вақти хронометражини ўтказган ҳолда қайта кўриб чиқиш;

кадр ресурсларини жалб этиш мақсадида руҳий саломатликни муҳофаза қилиш хизмати мутахассислари ва оддий тиббиёт ходимлари учун меҳнат шароитларини яхшилаш, моддий таъминотини ошириш ва хизматда ўсиш имкониятларини кенгайтириш.

3-боб. Концепцияни амалга оширишдан кутилаётган натижалар

5. Концепцияни амалга ошириш 2021 йилга келиб:

аҳолига психиатрия ёрдамини кўрсатишнинг барча даражаларида соғлиқни мустаҳкамлаш, профилактика, ташхис қилиш ва даволаш бўйича хизматларнинг кенг доирасидан тенг фойдаланишни таъминлайдиган руҳий саломатликни муҳофаза қилиш хизмати фаолиятини тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий базани яратиш;

ёш жиҳатидан руҳий ва хулқ-атвор бузилишларини соғлиқни сақлашнинг бирламчи бўғини даражасида аниқлаш даражасини ошириш;

оилада ва таълим муассасаларида қулай шарт-шароитлар яратиш;

бирламчи тиббий-санитария ёрдами муассасалари томонидан аҳолига психиатрия ёрдами кўрсатиш ҳисобига психиатрлар етишмовчилигини қоплаш;

кўрсатилаётган психиатрия хизмати сифатини оширган ҳолда давлат ва хусусий психиатрия муассасалари ўртасида рақобат муҳитини яратиш;

руҳий саломатликни муҳофаза қилиш хизмати мутахассисларини тайёрлаш даражасини ошириш;

руҳий ҳолат бузилишларининг асосий кўрсаткичларини тизимли мониторинг қилиш учун ахборот тизимини яратиш;

психиатрия ёрдамини кўрсатувчи муассасаларнинг моддий-техник ва санитария-гигиена шароитларини яхшилаш;

руҳий саломатликни муҳофаза қилиш, руҳий ҳолати бузилган шахсларга нисбатан салбий қарашларнинг шаклланишига чек қўйиш, уларга нисбатан нотўғри тасаввурларга барҳам бериш масалаларида аҳолининг хабардорлик даражасини ошириш;

давлатнинг узоқ вақт бўлиш ва/ёки яшаш муассасаларида болалар ҳуқуқларининг ҳимоясини таъминлаш имконини беради.

6. Концепцияни амалга ошириш 2025 йилга келиб:

инновацион ахборот-коммуникация тизимлари асосида руҳий саломатлик соҳасида зарур даражада режалаштириш ва баҳолашни амалга ошириш;

бирламчи тиббий-санитария ёрдами муассасаларида руҳий ҳолат бузилишларини профилактика қилиш ва барвақт аниқлаш бўйича кучли салоҳиятни шакллантириш;

руҳий ҳолати ёки хулқ-атвори бузилган шахсларни ташхис қилиш, даволаш ва реабилитация қилишнинг халқаро стандартларга жавоб берадиган ҳамда илғор хорижий мамлакатларда кенг қўлланиладиган усулларини жорий этиш;

аҳолига психиатрия ёрдами кўрсатишнинг барча бўғинларида руҳий саломатликни сақлаш бўйича мутахассислар билан таъминланишини яхшилаш, кадрларнинг зарур даражадаги малакаси, кўникма ва юксак профессионал даражага етишишига мотивация яратиш;

деменция билан касалланган шахслар, шунингдек уларни парвариш қилаётган шахсларни профилактика, ташхис қилиш ва даволаш (жумладан, паллиатив ёрдам, реабилитация ва ижтимоий қўллаб-қувватлаш) бўйича хизматларнинг кенг доираси билан таъминлаш;

руҳий ҳолати бузилган шахслар ва уларнинг яқинларини таълим дастурлари билан қамраб олиш имконини беради.

4-боб. Якуний қоидалар

7. Концепцияни амалга оширишни мувофиқлаштириш ва унинг ижроси устидан назоратни амалга ошириш Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан манфаатдор вазирлик ва идоралар билан биргаликда амалга оширилади.

8. Натижаларга эришиш даражаси ва уларнинг самарадорлиги иловада келтирилган индикаторлар бўйича Концепцияда назарда тутилган чора-тадбирларнинг амалга оширилишини доимий мониторинг қилиш асосида баҳоланади.

2019 — 2025 йилларда Ўзбекистон Республикаси аҳолисининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизматини ривожлантириш концепциясига ИЛОВА

2019-2025 йилларда Ўзбекистон Республикаси аҳолисининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизматини ривожлантириш концепциясини амалга оширишнинг

Т/р Кўрсаткичлар Бугунги кунда * 2021 й. 2025 й. 1. Психиатрия диспансери ҳисобида турганлар орасида ногиронлиги бўлган шахслар сонининг қисқаргани (фоизларда) 35,3 30 20 2. Руҳий ҳолати бузилган шахслар ўлими даражасининг пасайгани (100 минг кишига) 11,6 10 8 3. Психиатрия ёрдами кўрсатувчи муассасаларнинг ўрин (койка)лар билан таъминлангани (100 минг кишига) 24 25,5 27 4. Психиатрия ёрдами кўрсатувчи стационар муассасаларда даволанишга такрор ётқизилгани (фоизларда) 37,9 30 25 5. Кундузги стационарларнинг жойлар билан таъминлангани (100 минг кишига) 1,7 2 2,5 6. Психиатрия муассасалари ва уларнинг таркибий бўлинмалари психиатр врачлар билан таъминлангани (100 минг кишига) 2,5 3 4 7. Психиатрия ёрдами кўрсатувчи мутахассислар билан таъминланганлик (илмий маъмурий ходимлар билан биргаликда, 100 минг кишига) 3,1 3,5 4

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 13 февралдаги ПҚ-4190-сон қарорига 2-ИЛОВА

2019 — 2025 йилларда Ўзбекистон Республикаси аҳолисининг руҳий саломатлигини муҳофаза қилиш хизматини ривожлантириш концепциясини 2019-2020 йилларда амалга ошириш бўйича

Т/р Тадбирлар номи Амалга ошириш шакли Амалга ошириш муддати Масъул ижрочилар I. Руҳий саломатликни муҳофаза қилиш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш 1. Вазирлар Маҳкамасининг 2011 йил 23 августдаги 240-сон қарори билан тасдиқланган «Мурувват» ногиронлар учун интернат уйлари тўғрисидаги низомга қуйидагиларни назарда тутадиган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш: «Мурувват» интернат уйларига юборишга тиббий кўрсатмалар ва қарши кўрсатмаларни қайта кўриб чиқиш; «Мурувват» ногиронлар учун интернат уйлари тўғрисидаги низомни «Психиатрия ёрдами тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқлаштириш. Вазирлар Маҳкамаси қарори 2019 йил 1 майга қадар Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), Ўзбекистон ногиронлар жамияти (К. Абдуллаев), манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги лавозимлари рўйхатига «Ўзбекистон Республикаси бош психиатри» ва «Ўзбекистон Республикаси бош суицидологи» лавозимларини киритиш. Соғлиқни сақлаш вазири буйруғи лойиҳаси 2019 йил 1 мартга қадар Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), Инновацион соғлиқни сақлаш миллий палатаси (Р. Изамов) 3. Руҳий ҳолат ва хулқ-атвор бузилишларини инновацион технологиялардан фойдаланган ҳолда ташхис қилиш ва даволаш (шу жумладан, ихтисослашмаган тиббиёт муассасаларида) стандартларини қайта кўриб чиқиш ва кейинчалик уларни клиник амалиёт ва таълим жараёнига жорий этиш. Соғлиқни сақлаш вазири буйруғи лойиҳаси 2020 йил 1 декабрга қадар Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), Инновацион соғлиқни сақлаш миллий палатаси (Р. Изамов) 4. Руҳий ҳолат бузилишларини ташхис қилиш ва даволаш клиник протоколларини ишлаб чиқиш ва бирламчи тиббий-санитария ёрдами муассасалари амалиётига жорий этиш. Ишлаб чиқиш Жорий этиш 2019 йил 1 июнга қадар 2020-2021 йиллар давомида Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), Инновацион соғлиқни сақлаш миллий палатаси (Р. Изамов) 5. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилотининг техник ва молиявий кўмагида руҳий ҳолат ва хулқ-атвор бузилишининг юки бўйича мамлакат миқёсида тадқиқот ўтказиш. Аниқ таклифлар келтирилган таҳлилий маълумотнома 2019 йил 1 июлга қадар Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), манфаатдор вазирлик ва идоралар 6. «Соғлиқни сақлашнинг ихтисослашмаган муассасаларида руҳий ҳолат бузилишлари ва неврологик бузилишлар, шунингдек психофаол моддаларни истеъмол қилиш билан боғлиқ бузилишлар муносабати билан ёрдам кўрсатиш бўйича mhGAP-IG қўлланмаси (2.0 версия)»ни ишлаб чиқиш ва амалиётга жорий этиш. Ишлаб чиқиш Жорий этиш 2019 йил 1 октябрга қадар 2019 — 2025 йиллар давомида Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), Инновацион соғлиқни сақлаш миллий палатаси (Р. Изамов) 7. «Психиатрия ёрдамини кўрсатишда идоралараро мультидисциплинар бригада ишининг моделлари» методик тавсияларини ишлаб чиқиш ва республика ҳудудларидан бирида тажриба лойиҳасини амалга оширган ҳолда жорий этиш. Ишлаб чиқиш Жорий этиш 2020 йил 1 январга қадар 2020 йил 1 декабрга қадар Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), Меҳнат вазирлиги (Ш. Кудбиев), ИИВ (Д. Назармухамедов), манфаатдор вазирлик ва идоралар II. Руҳий ҳолат бузилишларининг олдини олиш, барвақт ташхис қилиш ва даволаш чораларини такомиллаштириш 8. Руҳий ҳолати бузилган шахсларни: самарадорлиги юқори бўлган замонавий дори воситалари; амбулатория шароитида кўмаклашувчи терапияни амалга ошириш учун психотроп препаратлар билан таъминлаш. Соғлиқни сақлаш вазири буйруғи лойиҳаси 2019 йил 1 апрелга қадар Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов) 9. Руҳий ҳолат ва хулқ-атвор бузилишларини барвақт ташхис қилиш ва даволаш сифатини яхшилаш учун психиатрия муассасаларида инновацион технологияларни жорий этиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2019 йил 1 декабрга қадар Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов) 10. Психиатрия амалиётида фойдаланиладиган Асосий дори воситалари рўйхати ва Дори воситалари формуляр рўйхатига психиатрия хизмати эҳтиёжларидан келиб чиқиб, психиатрия соҳасидаги жаҳон тажрибаси ва фармаиқтисодий тадқиқотларни ҳисобга олган ҳолда ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш. Соғлиқни сақлаш вазири буйруғи лойиҳаси 2019 йил 1 майга қадар Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов) 11. Жамоат ташкилотларини (уларнинг розилиги билан) руҳий ҳолати ва хулқ-атвори бузилган шахсларни профилактика, барвақт ташхис ва реабилитация қилишда иштирок этишга жалб этиш. Ахборот-мультимедиа комплекс чора-тадбирлар 2019-2020 йиллар давомида Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), «Маҳалла» жамғармаси (Ш. Жавлонов), Хотин-қизлар қўмитаси (Т. Нарбаева), Ёшлар иттифоқи (К. Куранбаев), манфаатдор вазирлик ва идоралар 12. Туғма фенилкетонурия ва гипотиреозни аниқлаш бўйича, неонатал даврнинг муҳим босқичларида скрининг текширувларини ўтказиш, шунингдек фенилкетонурия ва гипотиреоз билан касалланган болаларни махсус даволаш озуқаси билан таъминлаш. Ташкилий чора-тадбирлар 2019-2020 йиллар давомида Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов) 13. Болалар ҳуқуқлари ҳимоясини таъминлайдиган механизмларни, жумладан, барча муассаса ва хизматларда болалар ҳуқуқларининг бузилиши ҳолатлари тўғрисида тезкор хабардор қилишни жорий этиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2019-2020 йиллар давомида Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов) Мактабгача таълим вазирлиги (А. Шин), Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов), манфаатдор вазирлик ва идоралар III. Психиатрия хизматининг юқори малакали кадрлар билан таъминланганлигини яхшилаш, психиатрия соҳасида илмий тадқиқотларни амалга ошириш 14. Тошкент врачлар малакасини ошириш институтининг психиатрия кафедрасида умумий амалиёт шифокорлари учун психиатрия курсларини ташкил этиш ва ўтказиш. Соғлиқни сақлаш вазири буйруғи лойиҳаси 2019 йил 1 августга қадар Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов) 15. Аҳолига психиатрия ёрдамини кўрсатишда иштирок этувчи мутахассисларнинг иш ҳажми нормативларини иш вақти хронометражини ўтказган ҳолда қайта кўриб чиқиш ва кейинчалик штат нормативларига ўзгартиришлар киритиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2020 йил 1 сентябрга қадар Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), Молия вазирлиги (А. Хайдаров), Меҳнат вазирлиги (Ш. Кудбиев) 16. Кадрлар тайёрлаш сифати ва даволаш-ташхис ёрдамини яхшилаш учун тиббиёт олий таълим муассасалари психиатрия кафедраларининг клиник базалар билан ўзаро илмий-амалий ҳамкорлигини чуқурлаштириш. Ташкилий чора-тадбирлар 2019-2020 йиллар давомида Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), ОТМВ (И. Маджидов) 17. Руҳий соғлиқни сақлаш хизмати мутахассисларини тайёрлашнинг давлат таълим стандартларини такомиллаштириш. Ташкилий чора-тадбирлар 2019-2020 йиллар давомида Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов) ОТМВ (И. Маджидов) 18. Эндоген, психоген ва соматопсихик бузилишларни ёш жиҳатидан профилактика, ташхис қилиш ва даволашнинг устувор йўналишлари бўйича психиатрия соҳасида фундаментал, амалий ва инновацион илмий тадқиқотларни ўтказиш. Чора-тадбирлар дастури 2019-2020 йиллар давомида Соғлиқни сақлаш вазирлиги (Б. Юсупалиев), Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдурахмонов), манфаатдор вазирлик ва идоралар IV. Руҳий саломатликни муҳофаза қилиш соҳасида кенг тушунтириш ишларини ташкил этиш 19. Психиатрия хизматлари фаолияти тўғрисидаги нотўғри тасаввурларга ва психиатрия соҳасида салбий қарашларга барҳам бериш масалаларида тушунтириш ишларини олиб бориш, руҳий ҳолат бузилишларининг сабаблари, прогнози ва уларнинг аломатлари аниқланганда зарур ёрдам тўғрисидаги ахборотни тарқатиш. Комплекс чора-тадбирлар 2019-2020 йиллар давомида Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), ОТМВ (И. Маджидов), Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов), МТРК (А. Ходжаев), ЎзА (А. Кучимов) 20. Руҳий ҳолати бузилган шахслар ҳамда уларнинг оила аъзолари учун таълим дастурларини, шу жумладан деменция билан касалланган одамлар учун инклюзив жамиятни шакллантириш мақсадида руҳий гигиена ва профилактика бўйича материалларни ишлаб чиқиш ва жорий этиш. Таълим дастурлари ишлаб чиқиш — 2019 йил 1 августга қадар жорий этиш — 2019 йил 1 сентябрдан Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), ОТМВ (И. Маджидов), Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов) 21. Таълим муассасаларида ва аҳолининг кенг қатламларида руҳий саломатликни асрашга қаратилган соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2019-2020 йиллар давомида ОТМВ (И. Маджидов), Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), Халқ таълими вазирлиги (Ш. Шерматов), МТРК (А. Ходжаев), Ёшлар иттифоқи (К. Куранбаев) V. Соғлиқни сақлаш давлат психиатрия ташкилотларининг моддий-техник базасини такомиллаштириш 22. Қорақалпоғистон Республикаси, Андижон, Навоий, Наманган ва Тошкент вилоятларининг мавжуд психиатрия муассасалари негизида кундузги стационарлар фаолиятини ташкил этиш, жумладан: 2019 йилда — Қорақалпоғистон Республикаси ва Тошкент вилоятида; 2020 йилда — Андижон, Навоий, Наманган вилоятларида. Ташкилий чора-тадбирлар 2019-2020 йиллар давомида Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Андижон, Навоий, Наманган ва Тошкент вилоятлари ҳокимликлари 23. Жиззах, Қашқадарё, Самарқанд, Сурхондарё, Фарғона, Хоразм вилоятлари ва Тошкент шаҳрида фаолият юритаётган кундузги стационарларга озиқ-овқат таъминоти учун бюджет маблағларини ажратиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2019-2020 йиллар давомида Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов), Молия вазирлиги (А. Хайдаров), Жиззах, Қашқадарё, Самарқанд, Сурхондарё, Фарғона, Хоразм вилоятлари ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари VI. Халқаро ҳамкорлик 24. Ўзбекистон психиатрлари ассоциацияси фаолиятини ташкил этиш ва унинг Жаҳон психиатрия ассоциациясига (Женева ш.) аъзо бўлиши бўйича зарур чораларни кўриш. Ташкилий чора-тадбирлар 2019 йил 1 сентябрга қадар Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов) Адлия вазирлиги (Р. Давлетов) 25. Хорижий мутахассислар иштирокида психиатрия бўйича халқаро илмий конференциялар, маҳорат дарслари, семинарлар ташкил этиш ва ўтказиш. Тадбирлар жадвали тасдиқлаш — 2019 йил 1 майга қадар амалга ошириш — 2019-2020 йиллар давомида Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов) ОТМВ (И. Маджидов) 26. Психиатрия муассасалари психиатр шифокорларининг етакчи хорижий тиббиёт муассасаларида стажировка ўташини ташкил этиш. Ташкилий чора-тадбирлар 2019-2020 йиллар давомида Соғлиқни сақлаш вазирлиги (А. Шодмонов)

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2019 йил 13 февраль,

ПҚ-4190-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 15.02.2019 й., 07/19/4190/2614-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Qarori

konsepsiyasi

maqsadli koʻrsatkichlari

kompleks chora-tadbirlar

2019 — 2025-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi aholisining ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmatini rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida

Oʻtgan vaqt mobaynida aholining ruhiy salomatligini muhofaza qilish milliy xizmatini takomillashtirish, ruhiy holati buzilishidan aziyat chekuvchi shaxslarni aniqlash, davolash va reabilitatsiya qilish boʻyicha sogʻliqni saqlash tizimining barcha darajalarida muayyan ishlar amalga oshirildi.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 16-martdagi “Psixiatriya yordami koʻrsatish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” PQ-3606-son qaroriga muvofiq aholiga psixiatriya yordamini koʻrsatish tizimini yanada takomillashtirish, psixiatriya muassasalarini zamonaviy tibbiyot uskunalari bilan jihozlash (qoʻshimcha jihozlash), shuningdek respublika psixiatriya muassasalari binolarini qurish va rekonstruksiya qilish dasturlari bajarilmoqda.

Jumladan, “psixiatriya” yoʻnalishi boʻyicha davlat grantlari asosida magistraturaga qabul kvotalari oshirildi, oliy tibbiy taʼlim muassasalarining psixiatriya kafedralarida fundamental, amaliy va innovatsion ilmiy tadqiqot ishlari faollashdi. Ilk bor ruhiy xastaliklarga tashxis qoʻyish va davolash boʻyicha xususiy tibbiyot tashkilotlari tomonidan koʻrsatiladigan xizmatlar roʻyxati tasdiqlandi.

Aholining ruhiy salomatligini muhofaza qilish, sifatli psixiatriya yordami koʻrsatishni tashkil etish, ruhiy holat buzilishining oldini olish, tashxis qoʻyish va davolash tizimini yanada rivojlantirish maqsadida:

1. Quyidagilar:

2019 — 2025-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi aholisining ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmatini rivojlantirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 1-ilovaga muvofiq;

2019 — 2025-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi aholisining ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmatini rivojlantirish konsepsiyasini 2019-2020-yillarda amalga oshirish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar (keyingi oʻrinlarda — Kompleks chora-tadbirlar) 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Quyidagilar Konsepsiyaning asosiy vazifalari etib belgilansin:

ruhiy holati buzilgan shaxslar manfaatlari yoʻlida maʼmuriyatchilik sifatini oshirish, psixiatriya xizmati bilan davlat va nodavlat tashkilotlar oʻrtasida samarali hamkorlik tizimini shakllantirish;

aholiga psixiatriya yordami koʻrsatish tizimini innovatsion rivojlantirish, ruhiy xastaliklarning oldini olish, ularga tashxis qoʻyish va davolash boʻyicha ilgʻor texnologiyalarni amaliyotga joriy etish, ushbu sohadagi ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish va tatbiq etish;

aholiga psixiatriya yordami koʻrsatish sohasida xususiy tibbiyot amaliyoti rivojlanishini ragʻbatlantirish;

ruhiy holat buzilishi alomatlariga ega boʻlgan insonlarga nisbatan salbiy qarashlarning shakllanishi va ularning kamsitilishiga yoʻl qoʻymaslik, ruhiyati buzilgan shaxslar huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari amalga oshirilishi uchun teng shart-sharoitlarni taʼminlash;

ruhiy salomatlikni muhofaza qilish masalalarida aholining xabardorlik darajasini oshirish, ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan notoʻgʻri tasavvurlarga barham berish;

yordamga muhtoj boʻlgan aholining barcha yoshdagi guruhlarini psixiatriya yordami bilan qamrab olish, ruhiy holati buzilgan shaxslarni aniqlash, davolash va reabilitatsiya qilish boʻyicha sifatli tibbiy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini oshirish;

aholining ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmatini sogʻliqni saqlashning birlamchi boʻgʻini bilan integratsiya qilish;

aholining ruhiy salomatligini muhofaza qilish sohasidagi kadrlar salohiyatini mustahkamlash;

psixiatriya yordamini koʻrsatishda, ayniqsa respublika hududlarida idoralararo multidissiplinar brigada ishi modelini joriy etish;

psixiatriya yordamini koʻrsatuvchi amaldagi muassasalar negizida faol terapiyaga va keng koʻlamli davolash-reabilitatsiya kompleks tadbirlari oʻtkazishga, kundalik vrachlar kuzatuvida boʻlishga muhtoj boʻlgan, biroq kunu-tun psixiatriya statsionariga joylashtirilishi shart boʻlmagan ruhiy holati buzilishi zoʻrayadigan yoki kompensatsiyasi buziladigan shaxslar uchun kunduzgi statsionarlar faoliyatini tashkil etish;

psixiatriya yordamini koʻrsatuvchi muassasalar moddiy-texnik bazasini yanada mustahkamlash, ularni rekonstruksiya qilish va zamonaviy tibbiyot uskunalari bilan jihozlash (qoʻshimcha jihozlash).

3. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, Ichki ishlar vazirligi va Innovatsion sogʻliqni saqlash milliy palatasining Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi lavozimlari roʻyxatiga “Oʻzbekiston Respublikasi Bosh psixiatri” va “Oʻzbekiston Respublikasi Bosh suitsidologi” lavozimlarini kiritish toʻgʻrisidagi taklifi qabul qilinsin.

4. Ruhiy holati buzilgan shaxslar ularga psixiatriya yordami koʻrsatilishi vaqtida bepul yuridik yordam davlat tizimi doirasida bepul yuridik yordam olish huquqiga ega ekanligi belgilab qoʻyilsin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi (A.K. Shodmonov):

psixiatriya yordamini olish imkoniyati, uning samaradorligi va sifatini oshirish, ruhiy holatlar buzilishining ijtimoiy va iqtisodiy yukini kamaytirish, shuningdek aholining koʻrsatilayotgan davolash-diagnostika va tibbiy-reabilitatsiya yordamidan toʻliq qoniqish hosil qilishiga erishish maqsadida aholining ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmati faoliyatini yanada maqbullashtirish yuzasidan taʼsirchan choralar koʻrsin;

Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion sogʻliqni saqlash milliy palatasi bilan birgalikda birlamchi tibbiy-sanitariya yordami muassasalari amaliyotiga ruhiy holatlar buzilishiga tashxis qoʻyish va ularni davolash klinik protokollarini joriy etsin;

ruhiy holati buzilgan shaxslarni zamonaviy yuqori samarali dori vositalari bilan taʼminlash boʻyicha choralar koʻrsin;

ish vaqtini xronometrajdan oʻtkazish orqali, aholiga psixiatriya yordami koʻrsatishda ishtirok etadigan mutaxassislar ish hajmi normativlarini, kelgusida shtat normativlariga oʻzgartishlar kiritgan holda qayta koʻrib chiqsin;

Konsepsiya va Kompleks chora-tadbirlar ijrosi toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga har chorakda axborot taqdim etgan holda, ularning sifatli va oʻz vaqtida ijro etilishi ustidan monitoring oʻtkazilishini taʼminlasin;

Konsepsiya va Kompleks chora-tadbirlar ijrosiga, shuningdek aholi ruhiy salomatligini muhofaza qilishga doir dolzarb masalalar muhokamasiga bagʻishlangan axborot-tahliliy sharhlarni muntazam tayyorlash va ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilish yuzasidan choralar koʻrsin.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi yangi tahrirdagi Oʻzbekiston Respublikasining “Psixiatriya yordami toʻgʻrisida”gi Qonuni loyihasini tayyorlash va kiritishda aholining ruhiy salomatligini muhofaza qilish sohasidagi vakolatli davlat organlari funksiyalari hamda vakolatlari aniq chegaralanishini nazarda tutsin.

7. Quyidagilarga:

Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.A. Abduhakimovga — Konsepsiya va Kompleks chora-tadbirlarni ijro etish yuzasidan masʼul vazirliklar va idoralar faoliyatini samarali tashkil etish va muvofiqlashtirish;

masʼul vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlar rahbarlariga — Konsepsiya va Kompleks chora-tadbirlarda nazarda tutilgan tadbirlarni oʻz vaqtida bajarish;

ilmiy-tadqiqot va taʼlim muassasalari rahbarlariga — fundamental va amaliy fanlar rivojlanishini taʼminlash, shuningdek aholi ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmati uchun yuqori malakali kadrlar tayyorlash yuzasidan shaxsiy javobgarligi koʻrsatib oʻtilsin.

8. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi va Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi ommaviy axborot vositalarida mazkur qaror maqsadlari va vazifalarini, shuningdek Konsepsiya va Kompleks chora-tadbirlar ijrosining borishini yoritish boʻyicha maqolalar va mavzuga doir telekoʻrsatuvlar tashkil etsin.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonun hujjatlariga mazkur qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

10. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti maslahatchisi A.A. Abduvaxitov va Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.A. Abduhakimov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 13-fevraldagi PQ-4190-son qaroriga 1-ILOVA

2019 — 2025-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi aholisining ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmatini rivojlantirish

1-bob. Oʻzbekiston Respublikasi aholisining ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmatini yanada rivojlantirishning maqsad va vazifalari

1. 2019 — 2025-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi aholisining ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmatini rivojlantirish konsepsiyasining (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) asosiy maqsadlari psixiatriya yordamini olish imkoniyati, uning samaradorligi va sifatini oshirish, ruhiy holatlar buzilishining ijtimoiy va iqtisodiy yukini kamaytirish, shuningdek aholining koʻrsatilayotgan davolash-diagnostika va tibbiy-reabilitatsiya yordamidan toʻliq qoniqish hosil qilishiga erishishdan iborat.

Konsepsiya Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining tavsiyalari hamda aholi ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmatlarini isloh etishda katta muvaffaqiyatlarga erishgan ilgʻor mamlakatlar tajribasiga asoslangan yondashuvlarni oʻz ichiga oladi.

2. Konsepsiya qisqa va oʻrta muddatli istiqbolda respublika aholisining ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmati faoliyatini maqbullashtirish boʻyicha strategik yoʻnalishlar va tegishli tadbirlarni belgilaydi.

3. Konsepsiyaning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

a) qisqa muddatli istiqbolda (2019 — 2021-yillarda):

ruhiy holati buzilgan shaxslar manfaatlari yoʻlida maʼmuriyatchilik sifatini oshirish, psixiatriya xizmati bilan davlat va nodavlat tashkilotlar oʻrtasida samarali hamkorlik tizimini shakllantirish;

ruhiy salomatlikni muhofaza qilish xizmatini tashkil etishdagi ilgʻor xorijiy tajribani oʻrganish va joriy etish;

ruhiy holat va xulq-atvor buzilishlarini innovatsion texnologiyalardan foydalangan holda tashxis qilish va davolash (shu jumladan, ixtisoslashmagan tibbiyot muassasalarida) standartlarini qayta koʻrib chiqish va keyinchalik ularni klinik amaliyot va taʼlim jarayoniga joriy etish;

“Sogʻliqni saqlashning ixtisoslashmagan muassasalarida ruhiy holat buzilishlari va nevrologik buzilishlar, shuningdek psixofaol moddalarni isteʼmol qilish bilan bogʻliq buzilishlar munosabati bilan yordam koʻrsatish boʻyicha mhGAP-IG qoʻllanmasi (2.0 versiya)”ni joriy etish;

aholiga psixiatriya yordamini koʻrsatish sohasida xususiy tibbiyot amaliyoti rivojlanishini ragʻbatlantirish;

respublikaning barcha hududlarida “goʻdaklar psixiatriyasi” xizmatini rivojlantirish;

tugʻma va irsiy kasalliklar bilan xastalangan bolalar tugʻilishining oldini olish uchun perinatal skriningni amalga oshirish;

bolalar huquqlari himoyasini taʼminlaydigan mexanizmlarni, jumladan, aholining ushbu guruhi bilan ishlayotgan barcha muassasa va xizmatlarda bolalar huquqlari buzilishi holatlari toʻgʻrisida tezkor xabardor qilishni joriy etish;

psixiatriya yordamining kasalxonadan tashqari shakllarini rivojlantirish;

yordamga muhtoj boʻlgan aholining barcha yoshdagi guruhlarini psixiatriya yordami bilan qamrab olish, ruhiy holati buzilgan shaxslarni aniqlash, davolash va reabilitatsiya qilish boʻyicha sifatli tibbiy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini oshirish;

psixiatriya yordamini koʻrsatuvchi muassasalarning moddiy-texnik bazasini yanada mustahkamlash, ularni rekonstruksiya qilish va zamonaviy tibbiy uskunalar bilan jihozlash (qoʻshimcha jihozlash);

“Psixiatriya yordamini koʻrsatishda idoralararo multidissiplinar brigada ishining modellari” metodik tavsiyasini ishlab chiqish;

b) oʻrta muddatli istiqbolda (2022 — 2025-yillarda):

aholiga psixiatriya yordamini koʻrsatish tizimini innovatsion rivojlantirish, yosh jihatidan ruhiy holat buzilishlarini profilaktika, tashxis qilish va davolashning ilgʻor texnologiyalarini amaliyotga joriy etish;

aholining ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmatini sogʻliqni saqlashning birlamchi boʻgʻini bilan integratsiya qilish;

ruhiy holati buzilgan shaxslarning sport obyektlari, madaniyat muassasalari va boshqa obyektlardan foydalanishi uchun zarur sharoitlar yaratishga koʻmaklashish;

demensiya toʻgʻrisida xabardorlikni oshirish, shuningdek demensiya bilan kasallangan odamlarni parvarishlayotgan shaxslar va ularning oila aʼzolarini qoʻllab-quvvatlash va oʻqitish dasturini ishlab chiqish va tasdiqlash;

aholining ruhiy salomatligini muhofaza qilish sohasida kadrlar salohiyatini mustahkamlash, “tibbiy psixolog va psixoterapevt”, “ijtimoiy ishlar boʻyicha mutaxassis”, “ijtimoiy xodim” yoʻnalishlari boʻyicha aholining ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmati mutaxassislarini tayyorlash;

respublika psixiatriya muassasalarida ruhiy holat va xulq-atvor buzilishlarini davolashning innovatsion diagnostik va davolash-reabilitatsiya texnologiyalarini joriy etish;

“Psixiatriya yordamini koʻrsatishda idoralararo multidissiplinar brigada ishining modellari”ni joriy etish.

2-bob. Psixiatriya yordamini koʻrsatish tizimini takomillashtirish faoliyatining asosiy yoʻnalishlari

4. Ushbu Konsepsiyani amalga oshirish doirasida quyidagilar koʻzda tutilmoqda:

a) ruhiy salomatlikni muhofaza qilish xizmati faoliyatini tartibga soluvchi normativ-huquqiy bazani, shu jumladan birlamchi tibbiy-sanitariya yordami muassasalari amaliyotiga ruhiy holat buzilishlarini tashxis qilish va davolash klinik protokollarini joriy etish orqali yanada takomillashtirish;

b) davolash-profilaktika tadbirlarini takomillashtirishga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish, jumladan:

ruhiy holati buzilgan shaxslarni ambulatoriya sharoitida koʻmaklashuvchi terapiyani amalga oshirish uchun samaradorligi yuqori boʻlgan zamonaviy dori vositalari va preparatlar bilan taʼminlash;

ruhiy holati buzilgan shaxslarning yoʻldosh kasalliklarini tashxis qilish va davolash uchun sharoitlar yaratish;

birlamchi tibbiy-sanitariya yordami muassasalari vrachlari uchun — aholi oʻrtasida suitsidal xulq-atvorni profilaktika qilish modullarini joriy etish;

asoslangan boshqaruv qarorlarini qabul qilish maqsadida obyektiv maʼlumotlarni toʻplash, axborot olishning obyektivligi va tezkorligini taʼminlash uchun axborot-kommunikatsiya texnologiyalari tizimlarini joriy etish;

v) ruhiy salomatlikni muhofaza qilish sohasida quyidagi istiqbolli yoʻnalishlar boʻyicha ilmiy tadqiqotlarni amalga oshirish:

ruhiy holat va xulq-atvor buzilishlarini profilaktika, tashxis qilish, davolash, reabilitatsiya qilish va prognozlash masalalariga innovatsion yondashish;

mintaqaviy, etnik, yoshga oid, gender va boshqa xususiyatlarni oʻrgangan holda aholining gʻayriijtimoiy xulq-atvori darajasini monitoring qilish;

gʻayriijtimoiy xatti-harakatlarni keltirib chiqaruvchi stress holatlarining aniq sabablarini, jumladan sud muhokamasi materiallari asosida oʻrganish;

yosh jihatidan ruhiy holat va xulq-atvor buzilishlarini barvaqt tashxis qilish, davolash va profilaktika qilish usullarini takomillashtirish;

g) ruhiy salomatlikni muhofaza qilish sohasida keng tushuntirish ishlarini tashkil etish:

psixiatriya xizmatlari faoliyati toʻgʻrisidagi notoʻgʻri tasavvurlarga barham berish masalalarida ommaviy axborot vositalari bilan yaqindan oʻzaro hamkorlik qilish;

ruhiy holat buzilishlarining sabablari, prognozi va ularning alomatlari aniqlanganda zarur yordam toʻgʻrisidagi axborotni tarqatish;

ruhiy holati buzilgan shaxslar, jumladan, ularning oila aʼzolari uchun taʼlim dasturlarini, shu jumladan demensiya bilan kasallangan odamlar uchun inklyuziv jamiyatni shakllantirish maqsadida ruhiy gigiyena va profilaktika boʻyicha materiallarni ishlab chiqish va joriy etish;

taʼlim muassasalarida va aholining keng qatlamlarida ruhiy salomatlikni asrashga qaratilgan sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish;

d) kadrlar salohiyatini mustahkamlash:

davlat taʼlim standartlarini yanada takomillashtirish orqali ruhiy salomatlik sohasidagi mutaxassislarning professional darajasini oshirish;

ruhiy salomatlikni muhofaza qilish xizmati mutaxassislarini tayyorlash va taqsimlash hajmlarini hududlarning real ehtiyojlarini hisobga olgan holda, aholi soni va boshqa mahalliy sharoitlardan kelib chiqib optimallashtirish;

aholiga psixiatriya yordamini koʻrsatishda ishtirok etuvchi mutaxassislarning ish hajmi normativlarini ish vaqti xronometrajini oʻtkazgan holda qayta koʻrib chiqish;

kadr resurslarini jalb etish maqsadida ruhiy salomatlikni muhofaza qilish xizmati mutaxassislari va oddiy tibbiyot xodimlari uchun mehnat sharoitlarini yaxshilash, moddiy taʼminotini oshirish va xizmatda oʻsish imkoniyatlarini kengaytirish.

3-bob. Konsepsiyani amalga oshirishdan kutilayotgan natijalar

5. Konsepsiyani amalga oshirish 2021-yilga kelib:

aholiga psixiatriya yordamini koʻrsatishning barcha darajalarida sogʻliqni mustahkamlash, profilaktika, tashxis qilish va davolash boʻyicha xizmatlarning keng doirasidan teng foydalanishni taʼminlaydigan ruhiy salomatlikni muhofaza qilish xizmati faoliyatini tartibga soluvchi normativ-huquqiy bazani yaratish;

yosh jihatidan ruhiy va xulq-atvor buzilishlarini sogʻliqni saqlashning birlamchi boʻgʻini darajasida aniqlash darajasini oshirish;

oilada va taʼlim muassasalarida qulay shart-sharoitlar yaratish;

birlamchi tibbiy-sanitariya yordami muassasalari tomonidan aholiga psixiatriya yordami koʻrsatish hisobiga psixiatrlar yetishmovchiligini qoplash;

koʻrsatilayotgan psixiatriya xizmati sifatini oshirgan holda davlat va xususiy psixiatriya muassasalari oʻrtasida raqobat muhitini yaratish;

ruhiy salomatlikni muhofaza qilish xizmati mutaxassislarini tayyorlash darajasini oshirish;

ruhiy holat buzilishlarining asosiy koʻrsatkichlarini tizimli monitoring qilish uchun axborot tizimini yaratish;

psixiatriya yordamini koʻrsatuvchi muassasalarning moddiy-texnik va sanitariya-gigiyena sharoitlarini yaxshilash;

ruhiy salomatlikni muhofaza qilish, ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan salbiy qarashlarning shakllanishiga chek qoʻyish, ularga nisbatan notoʻgʻri tasavvurlarga barham berish masalalarida aholining xabardorlik darajasini oshirish;

davlatning uzoq vaqt boʻlish va/yoki yashash muassasalarida bolalar huquqlarining himoyasini taʼminlash imkonini beradi.

6. Konsepsiyani amalga oshirish 2025-yilga kelib:

innovatsion axborot-kommunikatsiya tizimlari asosida ruhiy salomatlik sohasida zarur darajada rejalashtirish va baholashni amalga oshirish;

birlamchi tibbiy-sanitariya yordami muassasalarida ruhiy holat buzilishlarini profilaktika qilish va barvaqt aniqlash boʻyicha kuchli salohiyatni shakllantirish;

ruhiy holati yoki xulq-atvori buzilgan shaxslarni tashxis qilish, davolash va reabilitatsiya qilishning xalqaro standartlarga javob beradigan hamda ilgʻor xorijiy mamlakatlarda keng qoʻllaniladigan usullarini joriy etish;

aholiga psixiatriya yordami koʻrsatishning barcha boʻgʻinlarida ruhiy salomatlikni saqlash boʻyicha mutaxassislar bilan taʼminlanishini yaxshilash, kadrlarning zarur darajadagi malakasi, koʻnikma va yuksak professional darajaga yetishishiga motivatsiya yaratish;

demensiya bilan kasallangan shaxslar, shuningdek ularni parvarish qilayotgan shaxslarni profilaktika, tashxis qilish va davolash (jumladan, palliativ yordam, reabilitatsiya va ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash) boʻyicha xizmatlarning keng doirasi bilan taʼminlash;

ruhiy holati buzilgan shaxslar va ularning yaqinlarini taʼlim dasturlari bilan qamrab olish imkonini beradi.

4-bob. Yakuniy qoidalar

7. Konsepsiyani amalga oshirishni muvofiqlashtirish va uning ijrosi ustidan nazoratni amalga oshirish Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda amalga oshiriladi.

8. Natijalarga erishish darajasi va ularning samaradorligi ilovada keltirilgan indikatorlar boʻyicha Konsepsiyada nazarda tutilgan chora-tadbirlarning amalga oshirilishini doimiy monitoring qilish asosida baholanadi.

2019 — 2025-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi aholisining ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmatini rivojlantirish konsepsiyasiga ILOVA

2019-2025-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi aholisining ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmatini rivojlantirish konsepsiyasini amalga oshirishning

T/r Koʻrsatkichlar Bugungi kunda * 2021-y. 2025-y. 1. Psixiatriya dispanseri hisobida turganlar orasida nogironligi boʻlgan shaxslar sonining qisqargani (foizlarda) 35,3 30 20 2. Ruhiy holati buzilgan shaxslar oʻlimi darajasining pasaygani (100 ming kishiga) 11,6 10 8 3. Psixiatriya yordami koʻrsatuvchi muassasalarning oʻrin (koyka)lar bilan taʼminlangani (100 ming kishiga) 24 25,5 27 4. Psixiatriya yordami koʻrsatuvchi statsionar muassasalarda davolanishga takror yotqizilgani (foizlarda) 37,9 30 25 5. Kunduzgi statsionarlarning joylar bilan taʼminlangani (100 ming kishiga) 1,7 2 2,5 6. Psixiatriya muassasalari va ularning tarkibiy boʻlinmalari psixiatr vrachlar bilan taʼminlangani (100 ming kishiga) 2,5 3 4 7. Psixiatriya yordami koʻrsatuvchi mutaxassislar bilan taʼminlanganlik (ilmiy maʼmuriy xodimlar bilan birgalikda, 100 ming kishiga) 3,1 3,5 4

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 13-fevraldagi PQ-4190-son qaroriga 2-ILOVA

2019 — 2025-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi aholisining ruhiy salomatligini muhofaza qilish xizmatini rivojlantirish konsepsiyasini 2019-2020-yillarda amalga oshirish boʻyicha

T/r Tadbirlar nomi Amalga oshirish shakli Amalga oshirish muddati Masʼul ijrochilar I. Ruhiy salomatlikni muhofaza qilish sohasidagi normativ-huquqiy bazani takomillashtirish 1. Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 23-avgustdagi 240-son qarori bilan tasdiqlangan “Muruvvat” nogironlar uchun internat uylari toʻgʻrisidagi nizomga quyidagilarni nazarda tutadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish: “Muruvvat” internat uylariga yuborishga tibbiy koʻrsatmalar va qarshi koʻrsatmalarni qayta koʻrib chiqish; “Muruvvat” nogironlar uchun internat uylari toʻgʻrisidagi nizomni “Psixiatriya yordami toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiqlashtirish. Vazirlar Mahkamasi qarori 2019-yil 1-mayga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), Oʻzbekiston nogironlar jamiyati (K. Abdullayev), manfaatdor vazirlik va idoralar 2. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi lavozimlari roʻyxatiga “Oʻzbekiston Respublikasi bosh psixiatri” va “Oʻzbekiston Respublikasi bosh suitsidologi” lavozimlarini kiritish. Sogʻliqni saqlash vaziri buyrugʻi loyihasi 2019-yil 1-martga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), Innovatsion sogʻliqni saqlash milliy palatasi (R. Izamov) 3. Ruhiy holat va xulq-atvor buzilishlarini innovatsion texnologiyalardan foydalangan holda tashxis qilish va davolash (shu jumladan, ixtisoslashmagan tibbiyot muassasalarida) standartlarini qayta koʻrib chiqish va keyinchalik ularni klinik amaliyot va taʼlim jarayoniga joriy etish. Sogʻliqni saqlash vaziri buyrugʻi loyihasi 2020-yil 1-dekabrga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), Innovatsion sogʻliqni saqlash milliy palatasi (R. Izamov) 4. Ruhiy holat buzilishlarini tashxis qilish va davolash klinik protokollarini ishlab chiqish va birlamchi tibbiy-sanitariya yordami muassasalari amaliyotiga joriy etish. Ishlab chiqish Joriy etish 2019-yil 1-iyunga qadar 2020-2021-yillar davomida Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), Innovatsion sogʻliqni saqlash milliy palatasi (R. Izamov) 5. Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining texnik va moliyaviy koʻmagida ruhiy holat va xulq-atvor buzilishining yuki boʻyicha mamlakat miqyosida tadqiqot oʻtkazish. Aniq takliflar keltirilgan tahliliy maʼlumotnoma 2019-yil 1-iyulga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), manfaatdor vazirlik va idoralar 6. “Sogʻliqni saqlashning ixtisoslashmagan muassasalarida ruhiy holat buzilishlari va nevrologik buzilishlar, shuningdek psixofaol moddalarni isteʼmol qilish bilan bogʻliq buzilishlar munosabati bilan yordam koʻrsatish boʻyicha mhGAP-IG qoʻllanmasi (2.0 versiya)”ni ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish. Ishlab chiqish Joriy etish 2019-yil 1-oktabrga qadar 2019 — 2025-yillar davomida Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), Innovatsion sogʻliqni saqlash milliy palatasi (R. Izamov) 7. “Psixiatriya yordamini koʻrsatishda idoralararo multidissiplinar brigada ishining modellari” metodik tavsiyalarini ishlab chiqish va respublika hududlaridan birida tajriba loyihasini amalga oshirgan holda joriy etish. Ishlab chiqish Joriy etish 2020-yil 1-yanvarga qadar 2020-yil 1-dekabrga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), Mehnat vazirligi (Sh. Kudbiyev), IIV (D. Nazarmuxamedov), manfaatdor vazirlik va idoralar II. Ruhiy holat buzilishlarining oldini olish, barvaqt tashxis qilish va davolash choralarini takomillashtirish 8. Ruhiy holati buzilgan shaxslarni: samaradorligi yuqori boʻlgan zamonaviy dori vositalari; ambulatoriya sharoitida koʻmaklashuvchi terapiyani amalga oshirish uchun psixotrop preparatlar bilan taʼminlash. Sogʻliqni saqlash vaziri buyrugʻi loyihasi 2019-yil 1-aprelga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov) 9. Ruhiy holat va xulq-atvor buzilishlarini barvaqt tashxis qilish va davolash sifatini yaxshilash uchun psixiatriya muassasalarida innovatsion texnologiyalarni joriy etish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2019-yil 1-dekabrga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov) 10. Psixiatriya amaliyotida foydalaniladigan Asosiy dori vositalari roʻyxati va Dori vositalari formulyar roʻyxatiga psixiatriya xizmati ehtiyojlaridan kelib chiqib, psixiatriya sohasidagi jahon tajribasi va farmaiqtisodiy tadqiqotlarni hisobga olgan holda oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish. Sogʻliqni saqlash vaziri buyrugʻi loyihasi 2019-yil 1-mayga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov) 11. Jamoat tashkilotlarini (ularning roziligi bilan) ruhiy holati va xulq-atvori buzilgan shaxslarni profilaktika, barvaqt tashxis va reabilitatsiya qilishda ishtirok etishga jalb etish. Axborot-multimedia kompleks chora-tadbirlar 2019-2020-yillar davomida Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), “Mahalla” jamgʻarmasi (Sh. Javlonov), Xotin-qizlar qoʻmitasi (T. Narbayeva), Yoshlar ittifoqi (K. Kuranbayev), manfaatdor vazirlik va idoralar 12. Tugʻma fenilketonuriya va gipotireozni aniqlash boʻyicha, neonatal davrning muhim bosqichlarida skrining tekshiruvlarini oʻtkazish, shuningdek fenilketonuriya va gipotireoz bilan kasallangan bolalarni maxsus davolash ozuqasi bilan taʼminlash. Tashkiliy chora-tadbirlar 2019-2020-yillar davomida Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov) 13. Bolalar huquqlari himoyasini taʼminlaydigan mexanizmlarni, jumladan, barcha muassasa va xizmatlarda bolalar huquqlarining buzilishi holatlari toʻgʻrisida tezkor xabardor qilishni joriy etish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2019-2020-yillar davomida Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov) Maktabgacha taʼlim vazirligi (A. Shin), Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov), manfaatdor vazirlik va idoralar III. Psixiatriya xizmatining yuqori malakali kadrlar bilan taʼminlanganligini yaxshilash, psixiatriya sohasida ilmiy tadqiqotlarni amalga oshirish 14. Toshkent vrachlar malakasini oshirish institutining psixiatriya kafedrasida umumiy amaliyot shifokorlari uchun psixiatriya kurslarini tashkil etish va oʻtkazish. Sogʻliqni saqlash vaziri buyrugʻi loyihasi 2019-yil 1-avgustga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov) 15. Aholiga psixiatriya yordamini koʻrsatishda ishtirok etuvchi mutaxassislarning ish hajmi normativlarini ish vaqti xronometrajini oʻtkazgan holda qayta koʻrib chiqish va keyinchalik shtat normativlariga oʻzgartirishlar kiritish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2020-yil 1-sentabrga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), Moliya vazirligi (A. Xaydarov), Mehnat vazirligi (Sh. Kudbiyev) 16. Kadrlar tayyorlash sifati va davolash-tashxis yordamini yaxshilash uchun tibbiyot oliy taʼlim muassasalari psixiatriya kafedralarining klinik bazalar bilan oʻzaro ilmiy-amaliy hamkorligini chuqurlashtirish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2019-2020-yillar davomida Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), OTMV (I. Madjidov) 17. Ruhiy sogʻliqni saqlash xizmati mutaxassislarini tayyorlashning davlat taʼlim standartlarini takomillashtirish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2019-2020-yillar davomida Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov) OTMV (I. Madjidov) 18. Endogen, psixogen va somatopsixik buzilishlarni yosh jihatidan profilaktika, tashxis qilish va davolashning ustuvor yoʻnalishlari boʻyicha psixiatriya sohasida fundamental, amaliy va innovatsion ilmiy tadqiqotlarni oʻtkazish. Chora-tadbirlar dasturi 2019-2020-yillar davomida Sogʻliqni saqlash vazirligi (B. Yusupaliyev), Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov), manfaatdor vazirlik va idoralar IV. Ruhiy salomatlikni muhofaza qilish sohasida keng tushuntirish ishlarini tashkil etish 19. Psixiatriya xizmatlari faoliyati toʻgʻrisidagi notoʻgʻri tasavvurlarga va psixiatriya sohasida salbiy qarashlarga barham berish masalalarida tushuntirish ishlarini olib borish, ruhiy holat buzilishlarining sabablari, prognozi va ularning alomatlari aniqlanganda zarur yordam toʻgʻrisidagi axborotni tarqatish. Kompleks chora-tadbirlar 2019-2020-yillar davomida Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), OTMV (I. Madjidov), Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov), MTRK (A. Xodjayev), OʻzA (A. Kuchimov) 20. Ruhiy holati buzilgan shaxslar hamda ularning oila aʼzolari uchun taʼlim dasturlarini, shu jumladan demensiya bilan kasallangan odamlar uchun inklyuziv jamiyatni shakllantirish maqsadida ruhiy gigiyena va profilaktika boʻyicha materiallarni ishlab chiqish va joriy etish. Taʼlim dasturlari ishlab chiqish — 2019-yil 1-avgustga qadar joriy etish — 2019-yil 1-sentabrdan Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), OTMV (I. Madjidov), Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov) 21. Taʼlim muassasalarida va aholining keng qatlamlarida ruhiy salomatlikni asrashga qaratilgan sogʻlom turmush tarzini targʻib qilish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2019-2020-yillar davomida OTMV (I. Madjidov), Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), Xalq taʼlimi vazirligi (Sh. Shermatov), MTRK (A. Xodjayev), Yoshlar ittifoqi (K. Kuranbayev) V. Sogʻliqni saqlash davlat psixiatriya tashkilotlarining moddiy-texnik bazasini takomillashtirish 22. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Andijon, Navoiy, Namangan va Toshkent viloyatlarining mavjud psixiatriya muassasalari negizida kunduzgi statsionarlar faoliyatini tashkil etish, jumladan: 2019-yilda — Qoraqalpogʻiston Respublikasi va Toshkent viloyatida; 2020-yilda — Andijon, Navoiy, Namangan viloyatlarida. Tashkiliy chora-tadbirlar 2019-2020-yillar davomida Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Andijon, Navoiy, Namangan va Toshkent viloyatlari hokimliklari 23. Jizzax, Qashqadaryo, Samarqand, Surxondaryo, Fargʻona, Xorazm viloyatlari va Toshkent shahrida faoliyat yuritayotgan kunduzgi statsionarlarga oziq-ovqat taʼminoti uchun budjet mablagʻlarini ajratish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2019-2020-yillar davomida Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov), Moliya vazirligi (A. Xaydarov), Jizzax, Qashqadaryo, Samarqand, Surxondaryo, Fargʻona, Xorazm viloyatlari va Toshkent shahar hokimliklari VI. Xalqaro hamkorlik 24. Oʻzbekiston psixiatrlari assotsiatsiyasi faoliyatini tashkil etish va uning Jahon psixiatriya assotsiatsiyasiga (Jeneva sh.) aʼzo boʻlishi boʻyicha zarur choralarni koʻrish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2019-yil 1-sentabrga qadar Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov) Adliya vazirligi (R. Davletov) 25. Xorijiy mutaxassislar ishtirokida psixiatriya boʻyicha xalqaro ilmiy konferensiyalar, mahorat darslari, seminarlar tashkil etish va oʻtkazish. Tadbirlar jadvali tasdiqlash — 2019-yil 1-mayga qadar amalga oshirish — 2019-2020-yillar davomida Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov) OTMV (I. Madjidov) 26. Psixiatriya muassasalari psixiatr shifokorlarining yetakchi xorijiy tibbiyot muassasalarida stajirovka oʻtashini tashkil etish. Tashkiliy chora-tadbirlar 2019-2020-yillar davomida Sogʻliqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2019-yil 13-fevral,

PQ-4190-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 15.02.2019-y., 07/19/4190/2614-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Постановление

КОНЦЕПЦИЯ

Целевые показатели

Комплекс мер

Об утверждении Концепции развития службы охраны психического здоровья населения Республики Узбекистан на 2019 — 2025 годы

За истекшее время проделана определенная работа по совершенствованию национальной службы охраны психического здоровья населения, выявлению, лечению и реабилитации лиц, страдающих психическими расстройствами, на всех уровнях системы здравоохранения.

В соответствии с постановлением Президента Республики Узбекистан от 16 марта 2018 года № ПП-3606 «О мерах по коренному совершенствованию системы оказания психиатрической помощи» реализуются программы по дальнейшему совершенствованию системы оказания психиатрической помощи населению, оснащению (дооснащению) психиатрических учреждений современным медицинским оборудованием, а также строительству и реконструкции зданий психиатрических учреждений республики.

В частности, увеличены квоты приема в магистратуру по направлению «психиатрия» на основе государственных грантов, активизировались фундаментальные, практические и инновационные научные исследования на кафедрах психиатрии высших медицинских образовательных учреждений. Впервые утвержден перечень услуг, оказываемых частными медицинскими организациями по диагностике и лечению психических расстройств.

В целях дальнейшего развития системы охраны психического здоровья населения, организации оказания качественной психиатрической помощи, профилактики, диагностики и лечения психических расстройств:

1. Утвердить:

Концепцию развития службы охраны психического здоровья населения Республики Узбекистан на 2019 — 2025 годы (далее — Концепция) согласно приложению № 1 ;

Комплекс мер по реализации в 2019-2020 годах Концепции развития службы охраны психического здоровья населения Республики Узбекистан на 2019 — 2025 годы (далее — Комплекс мер) согласно приложению № 2 .

2. Определить основными задачами Концепции:

повышение качества администрирования, формирование эффективной системы взаимодействия психиатрической службы с государственными и негосударственными организациями в интересах лиц, страдающих психическими расстройствами;

инновационное развитие системы оказания психиатрической помощи населению, внедрение в практику передовых технологий профилактики, диагностики и лечения психических расстройств, изучение и имплементацию передового зарубежного опыта в данной сфере;

стимулирование развития частной медицинской практики в сфере оказания психиатрической помощи населению;

недопущение стигматизации и дискриминации людей по признаку наличия психических расстройств, обеспечение равных условий для реализации прав, свобод и законных интересов лиц, страдающих психическими расстройствами;

повышение уровня осведомленности населения в вопросах поддержания психического здоровья, искоренение предрассудков в отношении лиц, страдающих психическими расстройствами;

охват психиатрической помощью всех возрастных групп нуждающегося населения, повышение доступности качественных медицинских услуг по выявлению, лечению и реабилитации лиц, страдающих психическими расстройствами;

интеграцию службы охраны психического здоровья населения с первичным звеном здравоохранения;

укрепление кадрового потенциала сферы охраны психического здоровья населения;

внедрение модели межведомственной мультидисциплинарной бригадной работы при оказании психиатрической помощи, особенно в регионах республики;

организацию деятельности дневных стационаров на базе действующих учреждений, оказывающих психиатрическую помощь, для лиц с обострениями или декомпенсациями психических расстройств, нуждающихся в активной терапии и проведении широкого комплекса лечебно-реабилитационных мероприятий, ежедневном врачебном наблюдении, но не требующих обязательной госпитализации в круглосуточный психиатрический стационар;

дальнейшее укрепление материально-технической базы учреждений, оказывающих психиатрическую помощь, проведение их реконструкции и оснащения (дооснащения) современным медицинским оборудованием.

3. Принять предложение Министерства здравоохранения, Министерства внутренних дел и Национальной палаты инновационного здравоохранения Республики Узбекистан о введении в перечень должностей Министерства здравоохранения Республики Узбекистан должностей «Главный психиатр Республики Узбекистан» и «Главный суицидолог Республики Узбекистан».

4. Установить, что лица, страдающие психическими расстройствами, при оказании им психиатрической помощи имеют право на получение бесплатной юридической помощи в рамках государственной системы бесплатной юридической помощи.

5. Министерству здравоохранения Республики Узбекистан (А.К. Шадманов):

принять действенные меры по дальнейшей оптимизации деятельности службы охраны психического здоровья населения с целью повышения доступности, эффективности и качества оказания психиатрической помощи, снижения социального и экономического бремени психических расстройств, а также достижения максимальной удовлетворенности населения оказываемой лечебно-диагностической и медико-реабилитационной помощью;

совместно с Национальной палатой инновационного здравоохранения Республики Узбекистан внедрять в практику учреждений первичной медико-санитарной помощи клинические протоколы диагностики и лечения психических расстройств;

принять меры по обеспечению лиц, страдающих психическими расстройствами, современными высокоэффективными лекарственными средствами;

пересмотреть нормативы объема работы специалистов, участвующих в оказании психиатрической помощи населению, с проведением хронометража рабочего времени и последующим внесением изменений в штатные нормативы;

обеспечить проведение мониторинга качественной и своевременной реализации Концепции и Комплекса мер с ежеквартальным представлением в Кабинет Министров Республики Узбекистан информации об их исполнении;

принять меры по систематической подготовке и публикации в средствах массовой информации информационно-аналитических обзоров, посвященных реализации Концепции и Комплекса мер, а также обсуждению актуальных вопросов охраны психического здоровья населения.

6. Кабинету Министров Республики Узбекистан при подготовке и внесении проекта Закона Республики Узбекистан «О психиатрической помощи» в новой редакции предусмотреть четкое разграничение функций и полномочий уполномоченных государственных органов в сфере охраны психического здоровья населения.

7. Указать на персональную ответственность:

заместителя Премьер-министра Республики Узбекистан А.А. Абдухакимова — за эффективную организацию и координацию деятельности ответственных министерств и ведомств по реализации Концепции и Комплекса мер;

руководителей ответственных министерств, ведомств и других организаций — за своевременное выполнение мероприятий, предусмотренных Концепцией и Комплексом мер;

руководителей научно-исследовательских и образовательных учреждений — за обеспечение развития фундаментальной и прикладной науки, а также подготовки квалифицированных кадров для службы охраны психического здоровья населения.

8. Агентству информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан, Национальному информационному агентству Узбекистана и Национальной телерадиокомпании Узбекистана организовать в средствах массовой информации публикации и тематические телепередачи по освещению целей и задач настоящего постановления, а также хода реализации Концепции и Комплекса мер.

9. Министерству здравоохранения совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего постановления.

10. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова, советника Президента Республики Узбекистан А.А. Абдувахитова и заместителя Премьер-министра Республики Узбекистан А.А. Абдухакимова.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 13 февраля 2019 года № ПП-4190

развития службы охраны психического здоровья населения Республики Узбекистан на 2019 — 2025 годы

Глава 1. Цели и задачи дальнейшего развития службы охраны психического здоровья населения Республики Узбекистан

1. Основными целями Концепции развития службы охраны психического здоровья населения Республики Узбекистан на 2019 — 2025 годы (далее — Концепция) являются повышение доступности, эффективности и качества оказания психиатрической помощи, снижение социального и экономического бремени психических расстройств, а также достижение максимальной удовлетворенности населения оказываемой лечебно-диагностической и медико-реабилитационной помощью.

Концепция содержит в себе подходы, основанные на рекомендациях Всемирной организации здравоохранения, а также опыте передовых стран, достигших больших успехов в реформировании служб охраны психического здоровья населения.

2. Концепция определяет стратегические направления и соответствующие мероприятия по оптимизации деятельности службы охраны психического здоровья населения республики на краткосрочную и среднесрочную перспективу.

3. Основными задачами Концепции являются:

а) в краткосрочной перспективе (в 2019 — 2021 годах):

повышение качества администрирования, формирование эффективной системы взаимодействия психиатрической службы с государственными и негосударственными организациями в интересах лиц, страдающих психическими расстройствами;

изучение и внедрение передового зарубежного опыта по организации службы охраны психического здоровья;

пересмотр стандартов диагностики и лечения психических и поведенческих расстройств (в том числе в неспециализированных медицинских учреждениях) с использованием инновационных технологий с последующим внедрением их в клиническую практику и образовательный процесс;

внедрение «Руководства mhGAP-IG по оказанию помощи в связи с психическими и неврологическими расстройствами, а также расстройствами, связанными с употреблением психоактивных веществ, в неспециализированных учреждениях здравоохранения (Версия 2.0.)»;

стимулирование развития частной медицинской практики в сфере оказания психиатрической помощи населению;

развитие службы «младенческой психиатрии» во всех регионах республики;

проведение перинатального скрининга для предотвращения рождения детей с врожденными и наследственными заболеваниями;

внедрение механизмов, обеспечивающих защиту прав детей, в том числе оперативные уведомления о случаях их нарушений во всех учреждениях и службах, работающих с этой группой населения;

развитие внебольничных форм психиатрической помощи;

охват психиатрической помощью всех возрастных групп нуждающегося населения, повышение доступности качественных медицинских услуг по выявлению, лечению и реабилитации лиц, страдающих психическими расстройствами;

дальнейшее укрепление материально-технической базы учреждений, оказывающих психиатрическую помощь, проведение их реконструкции и оснащение (дооснащение) современным медицинским оборудованием;

разработка методической рекомендации «Модели межведомственной мультидисциплинарной бригадной работы при оказании психиатрической помощи»;

б) в среднесрочной перспективе (в 2022 — 2025 годах):

инновационное развитие системы оказания психиатрической помощи населению, внедрение в практику передовых технологий профилактики, диагностики и лечения психических расстройств в возрастном аспекте;

интеграция службы охраны психического здоровья населения с первичным звеном здравоохранения;

содействие в создании необходимых условий для доступа лиц с психическими расстройствами к спортивным объектам, учреждениям культуры и другим объектам;

разработка и утверждение программы повышения осведомленности о деменции, а также поддержки и обучения для лиц, осуществляющих уход за людьми с деменцией, и членов их семей;

укрепление кадрового потенциала в сфере охраны психического здоровья населения, подготовка специалистов службы охраны психического здоровья населения по направлениям «медицинский психолог и психотерапевт», «специалист по социальной работе», «социальный работник»;

внедрение инновационных диагностических и лечебно-реабилитационных технологий лечения психических и поведенческих расстройств в психиатрических учреждениях республики;

внедрение «Модели межведомственной мультидисциплинарной бригадной работы при оказании психиатрической помощи».

Глава 2. Основные направления деятельности по совершенствованию системы оказания психиатрической помощи

4. В рамках реализации настоящей Концепции предусматриваются:

а) дальнейшее совершенствование нормативно-правовой базы, регламентирующей деятельность службы охраны психического здоровья, в том числе путем внедрения в практику учреждений первичной медико-санитарной помощи клинических протоколов диагностики и лечения психических расстройств;

б) разработка и реализация мер, направленных на совершенствование лечебно-профилактических мероприятий, в том числе:

обеспечение лиц, страдающих психическими расстройствами, современными высокоэффективными лекарственными средствами и препаратами для проведения поддерживающей терапии в амбулаторных условиях;

создание условий для диагностики и лечения сопутствующих заболеваний лиц, страдающих психическими расстройствами;

внедрение модулей профилактики суицидального поведения среди населения — для врачей учреждений первичной медико-санитарной помощи;

внедрение систем информационно-коммуникационных технологий для сбора объективных данных, обеспечения объективности и оперативности получения информации в целях принятия обоснованных управленческих решений;

в) проведение научных исследований в области охраны психического здоровья по перспективным направлениям:

инновационные подходы в вопросах профилактики, диагностики, лечения, реабилитации и прогноза психических и поведенческих расстройств;

осуществление мониторинга уровня антисоциального поведения населения с изучением региональных, этнических, возрастных, гендерных и других особенностей;

изучение конкретных причин стрессовых состояний, провоцирующих антисоциальные действия, в том числе на основе материалов судебных разбирательств;

совершенствование методов ранней диагностики, лечения и профилактики психических и поведенческих расстройств в возрастном аспекте;

г) организация широкой разъяснительной работы в области охраны психического здоровья:

осуществление тесного взаимодействия со средствами массовой информации в вопросах искоренения предрассудков о деятельности психиатрических служб;

распространение информации о причинах, прогнозе и необходимой помощи при обнаружении признаков психических расстройств;

разработка и внедрение образовательных программ для лиц, страдающих психическими расстройствами, включая членов их семей, материалов по психогигиене и профилактике, в том числе в целях формирования инклюзивного общества для людей с деменцией;

пропаганда здорового образа жизни в образовательных учреждениях и других представительных аудиториях, направленная на сохранение психического здоровья;

д) укрепление кадрового потенциала:

повышение профессионального уровня специалистов в области психического здоровья путем дальнейшего совершенствования государственных образовательных стандартов;

оптимизация объемов подготовки и распределения специалистов службы охраны психического здоровья с учетом реальной потребности регионов, исходя из численности населения и других местных условий;

пересмотр нормативов объема работы специалистов, участвующих в оказании психиатрической помощи населению, с проведением хронометража рабочего времени;

улучшение условий работы, увеличение материального обеспечения и расширение возможности карьерного роста для специалистов службы охраны психического здоровья и рядовых медицинских работников с целью привлечения кадровых ресурсов.

Глава 3. Ожидаемые результаты реализации Концепции

5. Реализация Концепции позволит к 2021 году:

создать нормативно-правовую базу, регламентирующую деятельность службы охраны психического здоровья, обеспечивающую равный доступ к широкому кругу услуг по укреплению здоровья, профилактике, диагностике и лечению на всех уровнях оказания психиатрической помощи населению;

повысить уровень выявляемости психических и поведенческих расстройств в возрастном аспекте на уровне первичного звена здравоохранения;

создать благоприятные условия в семьях и образовательных учреждениях;

компенсировать нехватку психиатров за счет оказания психиатрической помощи населению учреждениями первичной медико-санитарной помощи;

создать конкурентную среду между государственными и частными психиатрическими учреждениями с повышением качества оказываемой психиатрической помощи;

повысить уровень подготовки специалистов службы охраны психического здоровья;

создать информационную систему для систематического мониторинга основных показателей психических расстройств;

улучшить материально-технические и санитарно-гигиенические условия учреждений, оказывающих психиатрическую помощь;

повысить уровень осведомленности населения в вопросах поддержания психического здоровья и преодоления стигматизации, искоренения предрассудков в отношении лиц, страдающих психическими расстройствами;

обеспечить защиту прав детей в государственных учреждениях длительного пребывания и/или проживания.

6. Реализация Концепции позволит к 2025 году:

осуществлять надлежащее планирование и оценку в области психического здоровья на основе инновационных информационно-коммуникационных систем;

создать в учреждениях первичной медико-санитарной помощи мощный потенциал по профилактике и раннему распознаванию (выявлению) психических расстройств;

внедрить методы диагностики, лечения и реабилитации лиц, страдающих психическими и поведенческими расстройствами, соответствующие международным стандартам и широко применяемые в передовых зарубежных странах;

улучшить обеспечение специалистами по охране психического здоровья на всех уровнях оказания психиатрической помощи населению, достичь надлежащей квалификации, компетентности и высокого уровня профессиональной мотивированности кадров;

обеспечить широкий круг услуг по профилактике, диагностике и лечению (включая паллиативную помощь, реабилитацию и социальную поддержку) для лиц с деменцией, а также лиц, осуществляющих уход за ними;

охватить программами образования лиц с психическими расстройствами и их близких.

Глава 4. Заключительные положения

7. Координация реализации Концепции и осуществление контроля за ходом ее исполнения осуществляются Министерством здравоохранения Республики Узбекистан совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами.

8. Степень достижения результатов и их эффективность будут оцениваться на основе постоянного мониторинга реализации мер, предусмотренных Концепцией, индикаторы которой представлены в приложении .

ПРИЛОЖЕНИЕ к Концепции развития службы охраны психического здоровья населения Республики Узбекистан на 2019 — 2025 годы

реализации Концепции развития службы охраны психического здоровья населения Республики Узбекистан на 2019 — 2025 годы

№ Показатели В настоящее время * 2021 г . 2025 г . 1. Сокращение количества лиц с инвалидностью из числа состоящих на психиатрическом диспансерном учете (в процентах) 35,3 30 20 2. Снижение уровня смертности лиц, страдающих психическими расстройствами (на 100 тыс. населения) 11,6 10 8 3. Обеспеченность койками в учреждениях, оказывающих психиатрическую помощь (на 100 тыс. населения) 24 25,5 27 4. Повторная госпитализация в стационарные учреждения, оказывающие психиатрическую помощь (в процентах) 37,9 30 25 5. Обеспеченность местами в дневных стационарах (на 100 тыс. населения) 1,7 2 2,5 6. Обеспеченность врачами-психиатрами психиатрических учреждений и их структурных подразделений (на 100 тыс. населения) 2,5 3 4 7. Обеспеченность специалистами, оказывающими психиатрическую помощь (вместе с научными административными сотрудниками на 100 тыс. населения) 3,1 3,5 4

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 13 февраля 2019 года № ПП-4190

по реализации в 2019-2020 годах Концепции развития службы охраны психического здоровья населения Республики Узбекистан на 2019 — 2025 годы

№ Наименование мероприятий Форма реализации Сроки реализации Ответственные исполнители I. Совершенствование нормативно-правовой базы в сфере охраны психического здоровья 1. Внесение изменений и дополнений в Положение о домах-интернатах для инвалидов «Мурувват», утвержденное постановлением Кабинета Министров от 23 августа 2011 года № 240, предусматривающих: пересмотр медицинских показаний и противопоказаний для направления в дома-интернаты «Мурувват»; приведение Положения о домах-интернатах для инвалидов в соответствие с Законом Республики Узбекистан «О психиатрической помощи». Постановление Кабинета Министров до 1 мая 2019 года Минздрав (А. Шадманов), Общество инвалидов Узбекистана (К.Абдуллаев), заинтересованные министерства и ведомства 2. Включение должностей «Главный психиатр Республики Узбекистан» и «Главный суицидолог Республики Узбекистан» в перечень должностей Министерства здравоохранения Республики Узбекистан. Проект приказа министра здравоохранения до 1 марта 2019 года Минздрав (А. Шадманов), Национальная палата инновационного здравоохранения (Р.Изамов) 3. Пересмотр стандартов диагностики и лечения психических и поведенческих расстройств (в том числе в неспециализированных медицинских учреждениях) с использованием инновационных технологий с последующим внедрением их в клиническую практику и образовательный процесс. Проект приказа министра здравоохранения до 1 декабря 2020 года Минздрав (А. Шадманов), Национальная палата инновационного здравоохранения (Р.Изамов) 4. Разработка и внедрение в практику учреждений первичной медико-санитарной помощи клинических протоколов диагностики и лечения психических расстройств. Разработка Внедрение до 1 июня 2019 года в течение 2020-2021 гг. Минздрав (А. Шадманов), Национальная палата инновационного здравоохранения (Р.Изамов) 5. Осуществление странового исследования бремени психических и поведенческих расстройств при технической и финансовой поддержке Всемирной организации здравоохранения. Аналитическая записка с конкретными предложениями до 1 июля 2019 года Минздрав (А. Шадманов), заинтересованные министерства и ведомства 6. Разработка и внедрение в практику «Руководства mhGAP-IG по оказанию помощи в связи с психическими и неврологическими расстройствами, а также расстройствами, связанными с употреблением психоактивных веществ, в неспециализированных учреждениях здравоохранения (Версия 2.0)». Разработка Внедрение до 1 октября 2019 года в течение 2019 — 2025 гг. Минздрав (А. Шадманов), Национальная палата инновационного здравоохранения (Р. Изамов) 7. Разработка и внедрение методических рекомендаций «Модель межведомственной мультидисциплинарной бригадной работы при оказании психиатрической помощи» с реализацией пилотного проекта в одном из регионов республики. Разработка Внедрение до 1 января 2020 года до 1 декабря 2020 года Минздрав (А. Шадманов), Минтруд (Ш. Кудбиев), МВД (Д. Назармухамедов), заинтересованные министерства и ведомства II. Совершенствование мер профилактики, ранней диагностики и лечения психических расстройств 8. Обеспечение лиц, страдающих психическими расстройствами: современными высокоэффективными лекарственными средствами; психотропными препаратами для проведения поддерживающей терапии в амбулаторных условий. Проект приказа министра здравоохранения до 1 апреля 2019 года Минздрав (А. Шадманов) 9. Внедрение в психиатрических учреждениях инновационных технологий для улучшения качества ранней диагностики и лечения психических и поведенческих расстройств. Организационные мероприятия до 1 декабря 2019 года Минздрав (А. Шадманов) 10. Внесение изменений и дополнений в Перечень основных лекарственных средств и Формулярный перечень лекарственных средств, используемых в психиатрической практике, исходя из потребности психиатрической службы, с учетом мирового опыта в области психиатрии и фармакоэкономических исследований Проект приказа министра здравоохранения до 1 мая 2019 года Минздрав (А. Шадманов) 11. Привлечение общественных организаций (с их согласия) к участию в профилактике, ранней диагностике и реабилитации лиц, страдающих психическими и поведенческими расстройствами. Комплекс информационно-мультимедийных мер в течение 2019-2020 гг. Минздрав (А. Шадманов), Фонд «Махалла» (Ш. Жавлонов), Комитет женщин (Т. Нарбаева), Союз молодежи (К. Куранбаев), заинтересованные министерства и ведомства 12. Проведение скрининговых исследований на врожденные фенилкетонурию и гипотиреоз, на ключевых стадиях неонатального периода, а также обеспечение детей с фенилкетонурией и гипотиреозом специальным лечебным питанием. Организационные мероприятия в течение 2019-2020 гг. Минздрав (А. Шадманов) 13. Внедрение механизмов, обеспечивающих защиту прав детей, в том числе оперативные уведомления о случаях их нарушений во всех учреждениях и службах. Организационные мероприятия в течение 2019-2020 гг. Минздрав (А. Шадманов) МДО (А. Шин), МНО (Ш. Шерматов), заинтересованные министерства и ведомства III. Улучшение обеспеченности психиатрической службы высококвалифицированными кадрами, осуществление научных исследований в области психиатрии 14. Организация и проведение на кафедре психиатрии Ташкентского института усовершенствование врачей курсов психиатрии для врачей общей практики. Проект приказа министра здравоохранения до 1 августа 2019 года Минздрав (А. Шадманов) 15. Пересмотр нормативов объема работы специалистов, участвующих в оказании психиатрической помощи населению, путем проведения хронометража рабочего времени с последующим внесением изменений в штатные нормативы. Организационные мероприятия до 1 сентября 2020 года Минздрав (А. Шадманов), Минфин (А. Хайдаров), Минтруд (Ш. Кудбиев) 16. Углубление научно-практического взаимодействия кафедр психиатрии медицинских высших образовательных учреждений с клиническими базами для улучшения качества подготовки кадров и лечебно-диагностической помощи. Организационные мероприятия в течение 2019-2020 гг. Минздрав (А. Шадманов), Минвуз (И. Маджидов) 17. Совершенствование государственных образовательных стандартов подготовки специалистов службы охраны психического здоровья. Организационные мероприятия в течение 2019-2020 гг. Миинздрав (А. Шадманов) Минвуз (И. Маджидов) 18. Проведение фундаментальных, прикладных и инновационных научных исследований в области психиатрии по приоритетным направлениям профилактики, диагностики и лечения эндогенных, психогенных и соматопсихических расстройств в возрастном аспекте. Программа мер в течение 2019-2020 гг. Минздрав (Б. Юсупалиев), Мининновации (И. Абдурахмонов), заинтересованные министерства и ведомства IV. Организация широкой разъяснительной работы в сфере охраны психического здоровья 19. Проведение разъяснительной работы в вопросах искоренения предрассудков о деятельности психиатрических служб и предубеждений в области психиатрии, распространение информации о причинах, прогнозе и необходимой помощи при обнаружении признаков психических расстройств. Комплекс мер в течение 2019-2020 гг. Минздрав (А. Шадманов), Минвуз (И. Маджидов), МНО (Ш. Шерматов), НТРК (А. Ходжаев), УзА (А. Кучимов) 20. Разработка и внедрение образовательных программ для лиц, страдающих психическими расстройствами, включая членов их семей, материалов по психогигиене и профилактике, в том числе в целях формирования инклюзивного общества для людей с деменцией. Образовательные программы разработка — до 1 августа 2019 года внедрение — с 1 сентября 2019 года Минздрав (А. Шадманов), Минвуз (И. Маджидов), МНО (Ш. Шерматов) 21. Пропаганда здорового образа жизни в образовательных учреждениях и других представительных аудиториях, направленная на сохранение психического здоровья. Организационные мероприятия в течение 2019-2020 гг. Минвуз (И. Маджидов), Минздрав (А. Шадманов), МНО (Ш. Шерматов), НТРК (А. Ходжаев), Союз молодежи (К. Куранбаев) V. Совершенствование материально-технической базы государственных психиатрических организаций здравоохранения 22. Организация деятельности дневных стационаров на базе действующих психиатрических учреждений Республики Каракалпакстан, Андижанской, Навоийской, Наманганской и Ташкентской областей, в том числе: в 2019 году — в Республике Каракалпакстан и Ташкентской области; в 2020 году — в Андижанской, Навоийской, Наманганской областях. Организационные мероприятия в течение 2019-2020 гг. Минздрав (А. Шадманов), Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты Андижанской, Навоийской, Наманганской и Ташкентской областей 23. Выделение бюджетных средств на питание функционирующих дневных стационаров в Джизакской, Кашкадарьинской, Самаркандской, Сурхандарьинской, Ферганской, Хорезмской областях и г. Ташкенте. Организационные мероприятия в течение 2019-2020 гг. Минздрав (А. Шадманов), Минфин (А. Хайдаров), хокимияты Джизакской, Кашкадарьинской, Самаркандской, Сурхандарьинской, Ферганской, Хорезмской областей и г. Ташкента VI. Международное сотрудничество 24. Организация деятельности Ассоциации психиатров Узбекистана и принятие необходимых мер по ее вступлению во Всемирную психиатрическую ассоциацию (г. Женева). Организационные мероприятия до 1 сентября 2019 года Минздрав (А. Шадманов) Минюст (Р. Давлетов) Организация и проведение международных научных конференций, мастер-классов, семинаров по психиатрии с участием зарубежных специалистов. График мероприятий утверждение — до 1 мая 2019 года реализация — в течение 2019-2020 гг. Минздрав (А. Шадманов) Минвуз (И. Маджидов) 25. Стажировка врачей-психиатров психиатрических учреждений в ведущих зарубежных медицинских учреждениях. Организационные мероприятия в течение 2019-2020 гг. Минздрав (А. Шадманов)

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

13 февраля 2019 г.,

№ ПП-4190

(Национальная база данных законодательства, 15.02.2019 г., № 07/19/4190/2614)

lex.uz