📅 2019-yil 16-fevral · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019-yil 16-fevral · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019 йил 16 февраль · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 16 февраля 2019 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 16 February 2019 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Уруғчилик тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2018 йил 8 ноябрда қабул қилинган Сенат томонидан 2018 йил 13 декабрда маъқулланган
1-боб. Умумий қоидалар
1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади
Ушбу Қонуннинг мақсади уруғчилик соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.
2-модда. Уруғчилик тўғрисидаги қонунчилик
Уруғчилик тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг уруғчилик тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.
3-модда. Асосий тушунчалар
Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
апробация — ўсимликларнинг генетик (нав) жиҳатдан софлигини, зараркунандалар билан зарарланган-зарарланмаганлигини, касалликларга чалинган-чалинмаганлигини ва экиш учун мўлжалланган уруғликларнинг умумий ҳолатини аниқлаш учун далада ўтказиладиган текширув;
дурагай уруғликлар — ирсияти ҳар хил навлар, турлар ва туркумдошларни чатиштиришдан олинган уруғликлар;
оригинал уруғликлар — нав муаллифи ёки у ваколат берган шахс томонидан етиштирилган ва кейинчалик кўпайтириш учун мўлжалланган уруғликлар;
патент эгаси (лицензиар) — селекция навига ва (ёки) дурагай уруғликларга бўлган мулк ҳуқуқини олган юридик ёки жисмоний шахс;
популяция — бир хил тупроқ-иқлим шароитида тарқалган ва бир турга мансуб бўлган, эркин чатишадиган (ирсий жиҳатдан бир-биридан фарқланадиган) ўсимликлар мажмуи;
репродукцион уруғликлар — элита уруғликлардан олинадиган кейинги авлод уруғликлари;
уруғликлар — экиш учун фойдаланиладиган уруғлар, мевалар, ўсимликнинг вегетатив йўл билан кўпайтириладиган қисмлари;
уруғликларнинг генетик (нав) сифати — муайян нав уруғлигининг генетик жиҳатдан софлигини тавсифловчи кўрсаткичлар мажмуи;
уруғликларнинг экинбоплик сифати — уруғликларнинг экиш учун яроқлилигини тавсифловчи кўрсаткичлар мажмуи;
уруғликлар тўдаси — келиб чиқиши ва сифати бўйича бир хил бўлган уруғликларнинг муайян миқдори;
уруғчилик — уруғликларни етиштириш, сақлаш, реализация қилиш ҳамда улардан фойдаланиш, шунингдек уруғликларнинг генетик (нав) ва экинбоплик сифатларини аниқлаш бўйича ўтказиладиган тадбирлар билан боғлиқ бўлган фаолият;
элита уруғликлар — оригинал уруғликларни изчил кўпайтириш йўли билан олинган уруғликлар.
4-модда. Уруғликларнинг тоифалари
Қишлоқ хўжалиги экинларининг навларини такрор кўпайтириш босқичларига қараб, уруғликларнинг қуйидаги тоифалари белгиланади:
оригинал;
элита;
репродукцион.
5-модда. Уруғчилик объектлари
Уруғчилик объектлари жумласига қуйидагилар киради:
нав;
дурагай;
популяция;
уруғликлар;
уруғлик етиштириш учун фойдаланиладиган уруғлик экинлар.
6-модда. Уруғчилик субъектлари
Уруғчилик субъектлари жумласига қуйидагилар киради:
навнинг муаллифи;
уруғлик етиштирувчи;
уруғликларни реализация қилувчи;
уруғликларнинг истеъмолчиси (уруғликлардан фойдаланувчи);
уруғликларнинг генетик (нав) ва экинбоплик сифатларини аниқлаш бўйича хизматлар кўрсатувчи ташкилот.
7-модда. Уруғчилик субъектларининг ҳуқуқлари
Уруғчилик субъектлари қуйидаги ҳуқуқларга эга:
уруғчилик соҳасидаги давлат дастурларини ва бошқа дастурларни амалга оширишда иштирок этиш;
селекция ютуқларидан фойдаланиш;
уруғликларнинг кўргазма-савдоларида (кимошди савдоларида) иштирок этиш;
ўз фаолиятида инновацион технологиялардан фойдаланиш ва илм-фан ютуқларини жорий этиш;
уруғлик етиштириш бўйича ресурсларни тежовчи технологияларни қўллаш.
8-модда. Уруғчилик субъектларининг мажбуриятлари
Уруғчилик субъектлари:
уруғлик етиштириш учун фойдаланиладиган майдонларнинг даврий апробациядан ўтказилишини таъминлаши;
ваколатли орган томонидан тасдиқланган уруғликларни етиштириш схемаларининг технологик талабларига, уларни сақлаш ҳамда реализация қилиш қоидаларига риоя этиши, шунингдек уруғликларнинг сифат ва миқдор жиҳатидан сақланишини таъминлаши;
уруғликларни реализация қилишда уруғлик тўдасига берилган мувофиқлик сертификатини, шунингдек дурагайлар ва навларнинг тавсифларини уруғликларнинг истеъмолчиларига (уруғликлардан фойдаланувчиларга) тақдим этиши;
ваколатли органлар билан уруғлик етиштириш учун фойдаланиладиган майдонларни апробациядан ўтказиши шарт.
Уруғлик етиштирувчилар, уруғликларнинг генетик (нав) ва экинбоплик сифатларини аниқлаш бўйича хизматлар кўрсатувчи ташкилотлар ҳар бир уруғлик тўдасининг генетик (нав) ва экинбоплик сифатлари бўйича тўлиқ ҳисобини юритиши шарт.
2-боб. Уруғчилик соҳасини давлат томонидан тартибга солиш
9-модда. Уруғчилик соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари
Уруғчилик соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:
инвестицияларни жалб этиш учун қулай шарт-шароитлар яратиш, инфратузилмани ва сервис хизматларини ривожлантириш;
илмий-тадқиқот ишларини ривожлантириш ва фаолиятнинг замонавий шаклларини жорий этиш;
уруғлик етиштиришда генетик (нав) сифат кўрсаткичларини сақлаб қолиш;
уруғликларни кўпайтиришнинг ва уруғликлар истеъмолчиларини (уруғликлардан фойдаланувчиларни) уруғликлар билан таъминлашнинг самарали тизимини яратиш;
уруғчилик субъектлари фаолиятини рағбатлантириш ва уруғлик етиштириш учун зарур шарт-шароитлар яратиш;
уруғчилик соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантириш.
10-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг уруғчилик соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
уруғчилик соҳасида ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;
уруғчилик соҳасидаги давлат дастурларини тасдиқлайди ҳамда уларнинг амалга оширилишини таъминлайди;
уруғчилик соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни қабул қилади;
давлат ва хўжалик бошқаруви органларининг уруғчилик соҳасидаги фаолиятини мувофиқлаштиради.
11-модда. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг уруғчилик соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги:
қишлоқ хўжалиги экинлари уруғчилиги соҳасидаги давлат дастурларини ва бошқа дастурларни ишлаб чиқишда ҳамда амалга оширишда иштирок этади;
қишлоқ хўжалиги экинлари уруғликларини, шу жумладан пахта чигитини ва бошоқли дон экинларининг уруғликларини тайёрлаш, улардан фойдаланиш ҳамда уларни экспорт қилишнинг замонавий тизимини шакллантиради;
маҳаллий ва хорижий селекция навларининг, шу жумладан биотехнологик навларнинг бирламчи уруғчилигини ташкил этади ҳамда ривожлантиради;
қишлоқ хўжалиги экинларининг уруғликларини етиштириш, қайта ишлаш ҳамда сақлаш бўйича норматив талабларни халқаро стандартларга ва техник регламентга мувофиқ ишлаб чиқади;
уруғчилик соҳасида илмий ва тажриба-экспериментал тадқиқотларнинг устувор йўналишларини белгилайди;
уруғчилик бўйича халқаро ва миллий ташкилотлар билан ҳамкорлик қилади, уруғликларга экишдан олдин ишлов беришга ҳамда уларни қайта ишлашга оид инновацион технологияларни, ушбу соҳадаги ноу-хауларни жорий этади;
қишлоқ хўжалиги экинлари уруғликларининг навларини синашга доир ишларни ташкил этади;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида экиш учун тавсия қилинган қишлоқ хўжалиги экинларининг давлат реестрини юритади;
уруғчилик тўғрисидаги қонунчиликни такомиллаштириш юзасидан таклифлар ишлаб чиқади;
қишлоқ хўжалиги экинлари уруғликлари навларининг синовига доир ишларни ташкил этади;
пахта чигитини ва бошоқли дон экинларининг уруғликларини олиб чиқиш учун рухсат беради;
қишлоқ хўжалиги экинлари уруғликларини етиштириш ҳажмларига доир мақсадли прогноз кўрсаткичларни белгилайди;
уруғлик экинларни жойлаштириш учун уруғчилик хўжаликларини аниқлайди;
уруғлик экинларни апробациядан ўтказишда иштирок этади.
12-модда. Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитасининг уруғчилик соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси:
ўрмон хўжалиги экинлари уруғчилиги соҳасида давлат дастурларини ва бошқа дастурларни ишлаб чиқади ҳамда амалга оширади;
манзарали ўсимликларнинг уруғликларини сертификатлаштириш ва стандартлаштиришнинг ягона тизимини яратади;
ўрмон хўжалиги экинларининг уруғликларини етиштириш учун фойдаланиладиган майдонларни апробациядан ўтказиш тартибини ишлаб чиқади;
ўрмон хўжалиги экинлари уруғликларининг нав ва экинбоплик сифатларини аниқлайди;
ўрмон хўжалиги экинлари уруғликларининг сифатини аниқлаш услубларини ишлаб чиқади ва тасдиқлайди;
ўрмон хўжалиги экинлари уруғликларининг генетик (нав) ва уруғ назоратини, лаборатория синовларини, сифати экспертиза қилинишини амалга оширишга доир қоидаларни ишлаб чиқади ҳамда тасдиқлайди;
ўз ваколатлари доирасида ўрмон хўжалиги экинлари уруғчилиги бўйича халқаро ҳамкорликни амалга оширади.
13-модда. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Уруғчиликни ривожлантириш марказининг уруғчилик соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Уруғчиликни ривожлантириш маркази:
Уруғлик етиштирувчиларнинг реестрини шакллантиради ва юритади;
уруғчилик соҳасида илмий ва тажриба-экспериментал тадқиқотлар ўтказишга, ушбу соҳа корхоналарининг илмий салоҳияти ва моддий-техника базасини мустаҳкамлашга кўмаклашади;
ўз расмий веб-сайтида маҳаллий ва чет элдан келтирилган уруғликлар, уларнинг навлари, гибридлари, тоифалари, уларни етиштириш ҳажмлари ҳақидаги, шунингдек уруғликларнинг нархлари тўғрисидаги маълумотларни эълон қилади.
14-модда. Маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг уруғчилик соҳасидаги ваколатлари
Маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари уруғчилик соҳасидаги ҳудудий дастурларни тасдиқлайди ва уларнинг бажарилиши устидан назоратни амалга оширади.
Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари:
уруғчилик соҳасидаги давлат дастурларини ва бошқа дастурларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади;
уруғчилик соҳасидаги ҳудудий дастурларни ишлаб чиқади, маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органига тасдиқлаш учун киритади ва амалга оширади;
давлат ва хўжалик бошқаруви органлари ҳудудий бўлинмаларининг уруғчилик соҳасида тадбирлар ўтказишга доир фаолиятини мувофиқлаштиради;
суғурта уруғлик фондини ташкил этиш учун уруғчилик хўжаликларини аниқлайди;
уруғлик экинларини жойлаштириш учун уруғчилик хўжаликларини аниқлаш бўйича комиссия тузади.
15-модда. Уруғликларни сертификатлаштириш ва уларнинг сифатини назорат қилиш бўйича давлат органи
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси ҳамда унинг ҳудудий бўлинмалари уруғликларни сертификатлаштириш ва уларнинг сифатини назорат қилиш бўйича давлат органидир.
16-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекциясининг уруғчилик соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси қуйидагилар устидан назоратни амалга оширади:
пахта чигитининг ва бошоқли дон экинлари уруғликларининг сифати;
қишлоқ хўжалиги экинлари навларининг генетик софлиги ва ушбу экинлар уруғликларининг сифати соҳасидаги давлат сиёсатининг ижроси, қишлоқ хўжалиги экинлари навларини жойлаштириш, районлаштириш ҳамда навли уруғликларини тайёрлаш режаларининг бажарилиши;
оригинал, элита ва репродукцион уруғликларнинг етиштирилиши, уларнинг техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга риоя этган ҳолда тежаб сарфланиши;
қишлоқ хўжалиги экинларининг уруғлик экинлари апробацияси тўғри ўтказилиши;
қишлоқ хўжалиги экинлари уруғликлари маҳаллий ва хорижий селекция навларининг, шу жумладан биотехнологик навларнинг бирламчи уруғчилигини ташкил этиш ҳамда ривожлантириш;
қишлоқ хўжалиги экинларининг экиладиган уруғликларини тайёрлаш, қайта ишлаш ҳамда сақлаш бўйича норматив талабларнинг халқаро стандартлар ва техник регламентларга мувофиқ ишлаб чиқилиши;
қишлоқ хўжалиги экинлари бўйича уруғликлар архивининг таркиби ва уруғликлар архивларининг юритилиши.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси сертификатлаштирилмаган ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига жавоб бермайдиган уруғликларнинг тарқатилишини тақиқлайди.
17-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси органлари ходимларининг ҳуқуқлари
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси органларининг ходимлари ўз ваколатлари доирасида қуйидаги ҳуқуқларга эга:
уруғликларнинг сифат кўрсаткичлари тўғрилигини ва техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга мувофиқлигини текшириш мақсадида зарур таҳлиллар ўтказиш учун уруғликларнинг намуналарини танлаб олиш;
уруғликларнинг муҳофаза қилинадиган навларидан қонунга зид равишда фойдаланилишини тақиқлаш;
ҳар қандай уруғлик етиштирувчининг, уруғликларни реализация қилувчининг ва уруғликлар истеъмолчисининг (уруғликлардан фойдаланувчининг) ҳудудига кириш;
уруғчилик далаларига ҳамда уруғликларнинг тўдаларига доир зарур ахборот, ҳужжатлар ва намуналарни олиш;
уруғликларни қонунчиликни бузган ҳолда етиштиришни, сақлашни, реализация қилишни тўхтатиб қўйиш ёки тақиқлаш;
мувофиқлик сертификати ва фитосанитария сертификати ёки карантин рухсатномаси мавжуд бўлмаган уруғликлар тўдаларининг ташилишини тақиқлаш;
мувофиқлик сертификати, фитосанитария сертификати ёки карантин рухсатномаси мавжуд бўлмаган уруғликларнинг Ўзбекистон Республикасига олиб кирилишига йўл қўймаслик;
қишлоқ хўжалиги экинларининг навларини янгилаш ва жойлаштириш тартибини бузганлик учун хўжаликлар раҳбарлари ҳамда бошқа масъул шахсларга нисбатан чоралар белгилаш.
3-боб. Уруғчилик соҳасидаги фаолиятни ташкил этиш
18-модда. Уруғликларнинг генетик (нав) сифатини аниқлаш
Уруғликларнинг генетик (нав) сифати уруғлик етиштириш учун фойдаланиладиган уруғлик экинларнинг апробацияси, уруғлик экинларнинг навларини тупроққа экиб баҳолаш, уруғликларнинг лабораторияда ўтказиладиган нав синовлари натижалари бўйича аниқланади.
19-модда. Уруғлик етиштириш учун фойдаланиладиган уруғлик экинларнинг апробацияси
Уруғлик етиштириш учун фойдаланиладиган уруғлик экинларнинг апробацияси Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ўзбекистон фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари кенгаши ҳудудий органларининг, шунингдек тегишли тайёрлов ҳамда таъминот ташкилотларининг, илмий муассасаларнинг қўшма қарори билан тузиладиган туман апробация комиссиялари томонидан ўтказилади.
Уруғлик етиштириш учун фойдаланиладиган уруғлик экинларнинг апробацияси ўсимликларнинг генетик (нав) жиҳатдан софлигининг, зараркунандалар билан зарарланган-зарарланмаганлигининг, касалликларга чалинган-чалинмаганлигининг ва уруғликлар умумий ҳолатининг далада ўтказиладиган текшируви орқали амалга оширилади.
Уруғлик етиштириш учун фойдаланиладиган уруғлик экинларнинг апробациясини ўтказиш натижаларига кўра туман апробация комиссиялари томонидан манфаатдор ташкилотларга ва жисмоний шахсларга апробация далолатномаси берилади.
Уруғлик етиштирувчилар шахсий фойдаланишдаги уруғлик экинларнинг апробациясини апробация далолатномасини расмийлаштирган ҳолда ўтказишга ҳақли.
20-модда. Уруғлик етиштириш учун фойдаланиладиган уруғлик экинларни тупроққа экиб баҳолаш
Уруғлик етиштириш учун фойдаланиладиган уруғлик экинларни тупроққа экиб баҳолаш уруғликларни махсус участкаларда экиш ва келгусида уларнинг генетик (нав) сифатини текшириш орқали уруғликларнинг муайян турга, навга мансублигини ҳамда нав жиҳатдан софлигини белгилайди.
Уруғлик етиштириш учун фойдаланиладиган уруғлик экинларни тупроққа экиб баҳолаш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси томонидан ўтказилади.
Уруғлик етиштириш учун фойдаланиладиган уруғлик экинларни тупроққа экиб баҳолашни ўтказиш натижаларига кўра манфаатдор ташкилотларга ва жисмоний шахсларга уруғликларнинг генетик (нав) сифати тўғрисида хулоса берилади.
21-модда. Уруғликларнинг лабораторияда ўтказиладиган нав синови
Уруғликларнинг лабораторияда ўтказиладиган нав синови лаборатория таҳлили ўтказиш орқали уларнинг муайян навга мансублигини белгилайди ва генетик (нав) сифатини аниқлайди.
Уруғликларнинг лабораторияда ўтказиладиган нав синови Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси томонидан амалга оширилади.
Уруғликларнинг лабораторияда ўтказилган нав синови натижаларига кўра манфаатдор ташкилотлар ва жисмоний шахсларга уруғликларнинг генетик (нав) сифати тўғрисида хулоса берилади.
22-модда. Уруғликларнинг экинбоплик сифатларини аниқлаш
Уруғликларнинг экинбоплик сифатлари уруғликлар тўдаларидан ажратиб олинган намуналардан уруғликлар таҳлилини ўтказиш орқали аниқланади.
Уруғликлар тўдаларидан намуналар ажратиб олиш, уларнинг таҳлилини ўтказиш ва уруғликларнинг экинбоплик сифатларини аниқлаш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси томонидан амалга оширилади.
Уруғликларнинг экинбоплик сифатларини аниқлаш натижаларига кўра стандарт уруғликларга уруғликларнинг экинбоплик сифатлари кўрсатилган ҳолда мувофиқлик сертификати ва синов баённомаси, ностандарт уруғликларга эса уруғликларнинг экинбоплик сифатларини тасдиқловчи уруғликлар таҳлили натижаси берилади.
23-модда. Уруғликларни сертификатлаштириш
Экиш учун фойдаланиладиган уруғликлар сертификатлаштирилиши лозим.
Экиш учун фойдаланиладиган уруғликларни сертификатлаштириш қуйидагиларни ўз ичига олади:
сертификатлаштириш учун талабнома бериш ва уни кўриб чиқиш;
намуналарни бирхиллаштириш, ажратиб олиш ва лабораторияга етказиш;
лабораторияда намуналар синовини ўтказиш;
олинган натижаларни таҳлил қилиш, мувофиқлик сертификатини бериш ёки уни беришни рад этиш;
мувофиқлик сертификатларини Ўзбекистон Республикаси миллий сертификатлаштириш тизимининг давлат реестрида рўйхатдан ўтказиш.
Уруғликларни сертификатлаштириш техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар асосида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Агросаноат мажмуи устидан назорат қилиш инспекцияси томонидан амалга оширилади.
Ўрмон хўжалиги экинларининг уруғликларини сертификатлаштириш Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси ҳамда унинг техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга мувофиқ аккредитация қилинган ҳудудий бўлинмалари томонидан амалга оширилади.
24-модда. Уруғлик етиштирувчиларнинг реестри
Уруғлик етиштирувчиларнинг реестри пахта чигитининг, бошоқли дон экинлари ҳамда картошканинг оригинал ва элита уруғликларини ишлаб чиқарувчилар бўйича Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Уруғчиликни ривожлантириш маркази томонидан юритилади.
Уруғлик етиштирувчиларнинг реестри уруғлик етиштирувчилар тўғрисидаги, янгилаб туриладиган ёзувларни ўз ичига олган маълумотларнинг ягона ахборот базасидир.
Уруғлик етиштирувчиларнинг реестрида уруғлик етиштирувчилар тўғрисидаги қуйидаги асосий маълумотлар кўрсатилган бўлиши керак:
уруғлик ишлаб чиқарувчининг номи, почта манзили, телефон рақами;
уруғлик етиштирувчи раҳбарининг фамилияси, исми, отасининг исми;
пахта чигити, бошоқли дон экинлари ва картошка уруғлари навларининг ва дурагайларининг номи, шунингдек тоифаси.
Уруғлик етиштирувчиларнинг реестридаги ахборот Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Уруғчиликни ривожлантириш марказининг расмий веб-сайтига жойлаштирилади.
Уруғлик етиштирувчиларнинг реестрига киритганлик учун ҳақ олинмайди.
25-модда. Уруғликларни етиштириш, тайёрлаш, уларга ишлов бериш, уларни сақлаш ва улардан фойдаланиш
Уруғликларни етиштириш, тайёрлаш, уларга ишлов бериш, уларни сақлаш ва улардан фойдаланиш техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга мувофиқ амалга оширилади.
Қишлоқ хўжалиги ва ўрмон хўжалиги экинлари уруғликларини етиштириш, тайёрлаш, уларга ишлов бериш, уларни сақлаш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тегишли ваколатли органлар томонидан белгиланади.
Интеллектуал мулк объекти бўлган уруғликлардан фойдаланишга патент эгасининг (лицензиарнинг) розилиги билан йўл қўйилади.
26-модда. Уруғликларни реализация қилиш
Уруғликларни реализация қилишга уларнинг генетик (нав) ва экинбоплик сифатлари кўрсатилган мувофиқлик сертификати мавжуд бўлган тақдирда йўл қўйилади.
Кимёвий ёки биологик ишлов берилган уруғликлар уруғликларнинг истеъмолчисига (уруғликлардан фойдаланувчига) ёки савдо тармоғига фақат қадоқланган тарзда етказиб берилади. Ҳар бир қадоқда ишлов бериш тури кўрсатилган ёрлиқ ва хавфсизлик чора-тадбирлари тўғрисидаги йўриқнома бўлиши керак.
Қишлоқ хўжалиги экинларининг қуйидаги уруғликларидан экиш (ўтқазиш) учун фойдаланиш ва ушбу уруғликларни экиш (ўтқазиш) учун реализация қилиш тақиқланади:
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида экиш учун тавсия қилинган қишлоқ хўжалиги экинларининг давлат реестрига киритилмаган пахта чигити навлари ва дурагайларининг, бошоқли дон экинлари ҳамда картошка навлари ва дурагайларининг уруғликлари;
ўсимликлар карантини объектлари билан зарарланган уруғликлар;
техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқ келмайдиган уруғликлар.
Янги ва истиқболли навларнинг уруғликларига бўлган талабдан келиб чиққан ҳолда, шунингдек уларнинг сифати бўйича мувофиқлик сертификати ёки таҳлил натижаси мавжуд бўлган тақдирда, пахта чигити, бошоқли дон экинлари ва картошка уруғликлари Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг ёки унинг ваколатли органининг рухсати билан реализация қилиниши мумкин.
Муомалага киритилаётган уруғликлар техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга мувофиқ тамғаланган ва қадоқланган бўлиши керак.
Хорижий мамлакатлардан олиб кирилаётган ва карантин объектлари ҳамда ўта хавфли зараркунандалар, ўсимликлар касалликлари ва бегона ўтлар кенг тарқалган зоналарда етиштирилган уруғликларни Ўзбекистон Республикаси ҳудудида реализация қилиш тақиқланади.
27-модда. Реализация қилинадиган уруғликларга доир кафолатлар
Уруғликларни етиштириш ҳамда реализация қилиш билан шуғулланувчи уруғчилик субъектлари уруғликларнинг генетик (нав) ва экинбоплик сифатлари мувофиқ бўлиши учун жавобгар бўлади.
Агар уруғликларни етиштириш ҳамда реализация қилиш билан шуғулланувчи уруғчилик субъектлари ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган уруғликларнинг генетик (нав) ва экинбоплик сифатларига номувофиқлиги уруғликларни етиштириш ҳамда реализация қилиш билан шуғулланувчиларга боғлиқ эмаслигини исботласа, уруғликларнинг истеъмолчиси (уруғликлардан фойдаланувчи) зарарнинг ўрни қопланишини талаб қилишга ҳақли эмас.
Олинган уруғликларга доир кафолатлар уларнинг сифати тўғрисидаги ҳужжатда кўрсатилган муддатгача амал қилади.
28-модда. Уруғликларни олиб кириш ва олиб чиқиш
Уруғликларни Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб киришга қуйидаги шартлар асосида йўл қўйилади, агар:
пахта чигити, бошоқли дон экинлари ва картошка уруғликлари Ўзбекистон Республикаси ҳудудида экиш учун тавсия қилинган қишлоқ хўжалиги экинларининг давлат реестрига киритилган нав ва дурагай жумласидан бўлса;
уруғликларнинг мувофиқлик сертификати ва фитосанитария сертификати, шунингдек карантин рухсатномаси мавжуд бўлса;
уруғликлар селекция ва тадқиқот ишлари, кўргазмага қўйиш учун мўлжалланган бўлса.
Уруғликларни (бундан пахта чигити, бошоқли дон экинлари ва картошка уруғликлари мустасно) олиб кириш чоғида аккредитация бўйича халқаро ташкилотлар томонидан аккредитация қилинган хорижий лабораториялар ўтказган синовларнинг натижалари синов чоғида қўлланилган талаблар Ўзбекистон Республикасида амал қилаётган шунга ўхшаш талаблардан паст бўлмаган ҳолларда тан олинади.
Илмий мақсадларда ва навни синаш учун олиб кирилаётган ҳамда олиб чиқилаётган уруғликлар учун божхона божи ундирилмайди ва улар квоталанмайди ҳамда лицензияланмайди.
Пахта чигитини ва бошоқли дон экинларининг уруғликларини олиб чиқиш Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг қарорига биноан амалга оширилади. Бошқа қишлоқ хўжалиги экинларининг уруғликларини олиб чиқиш учун махсус рухсатнома талаб этилмайди.
Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан олиб чиқилиши лозим бўлган уруғликларга Қорақалпоғистон Республикаси Ўсимликлар карантини ва ҳимояси агентлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ўсимликлар карантини ва ҳимояси бошқармалари томонидан берилган фитосанитария сертификати илова қилинади.
29-модда. Уруғликларга қўшимча ишлов бериш, уларни утилизация қилиш ва йўқ қилиш
Экинбоплик сифатларини аниқлаш натижаларига кўра белгиланган мақсадда фойдаланиш учун яроқсиз деб топилган уруғликларга техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларнинг қоидаларига мувофиқ қўшимча ишлов берилиши, улар утилизация қилиниши ва (ёки) йўқ қилиниши лозим.
Уруғликлар уларнинг экинбоплик сифатларини аниқлашни амалга ошириш ва улардан кейинчалик фойдаланиш мумкинлиги ёки уларни йўқ қилиш зарурлиги тўғрисида қарор қабул қилиш учун зарур бўлган даврда хавфсизликни таъминлайдиган шарт-шароитларга риоя этилган ҳолда алоҳида хоналарда сақланиши лозим.
Белгиланган мақсадда фойдаланиш учун яроқсиз бўлган уруғликларни утилизация қилиш ва (ёки) йўқ қилиш билан боғлиқ харажатларнинг ўрни уруғлик етиштирувчилар ва реализация қилувчилар томонидан қопланади.
30-модда. Суғурта уруғлик фонди
Табиий офатлар рўй берган ҳолларда қайта экиш учун навли уруғликлар етказиб берилишини таъминлаш мақсадида, шунингдек бошқа мақсадларда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси суғурта уруғлик фондини ташкил этади.
Суғурта уруғлик фондини ташкил этиш ва ундан фойдаланиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.
31-модда. Уруғчилик соҳасидаги илмий тадқиқотлар
Уруғчилик соҳасидаги илмий тадқиқотлар Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси, тегишли тармоқ илмий-тадқиқот муассасалари ва олий таълим муассасалари, шунингдек бошқа илмий ташкилотлар томонидан амалга оширилади:
уруғчиликнинг, уруғшуносликнинг ва навшуносликнинг илмий асосланган тизимларини;
янги ва истиқболли навларни жорий этишга доир тавсияларни;
инновацион технологияларни ва юқори сифатли уруғликлар етиштириш самарадорлигини ошириш усулларини;
уруғчиликни ахборот жиҳатидан таъминлаш тизимига ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш бўйича дастурларни ишлаб чиқади.
32-модда. Уруғчилик соҳасида интеллектуал мулк
Патент эгалари, шунингдек лицензияга эга бўлган юридик ва жисмоний шахслар патент билан муҳофаза қилинадиган навлар ва дурагайларнинг уруғликларини етиштириш ҳамда улардан фойдаланиш ҳуқуқига эга.
Исталган юридик ва жисмоний шахслар патент ёки гувоҳнома билан муҳофаза қилинмайдиган навлар ва дурагайларнинг уруғликларини етиштириши ҳамда улардан фойдаланиши мумкин.
4-боб. Якунловчи қоидалар
33-модда. Уруғчилик соҳасидаги фаолиятни молиялаштириш
Уруғчилик соҳасидаги фаолиятни молиялаштириш Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.
34-модда. Низоларни ҳал этиш
Уруғчилик соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.
35-модда. Уруғчилик тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Уруғчилик тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
36-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш
Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:
1) Ўзбекистон Республикасининг 1996 йил 29 августда қабул қилинган «Уруғчилик тўғрисида»ги 267-I-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1996 йил, № 9, 130-модда);
2) Ўзбекистон Республикасининг 1997 йил 25 апрелда қабул қилинган «Айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш, шунингдек айримларини ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги 421-I-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 4-5, 126-модда) 19-банди ;
3) Ўзбекистон Республикасининг 1999 йил 15 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартишлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги 772-I-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 5, 124-модда) ХV бўлими ;
4) Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 6 апрелда қабул қилинган «Маҳсулотлар ва хизматларни сертификатлаштириш тартиб-таомиллари соддалаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-31-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 4, 157-модда) 2-моддаси ;
5) Ўзбекистон Республикасининг 2007 йил 21 декабрда қабул қилинган «Уруғчилик тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 9-моддасига ўзгартиш киритиш ҳақида»ги ЎРҚ-134-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 12, 605-модда);
6) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 23 июлда қабул қилинган «Баъзи давлат органлари ва ташкилотларнинг фаолияти такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-486-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 7, 431-модда) 18-моддаси .
37-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
38-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
39-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2019 йил 16 февраль,
ЎРҚ-521-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Urugʻchilik toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2018-yil 8-noyabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2018-yil 13-dekabrda maʼqullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi urugʻchilik sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Urugʻchilik toʻgʻrisidagi qonunchilik
Urugʻchilik toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining urugʻchilik toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
aprobatsiya — oʻsimliklarning genetik (nav) jihatdan sofligini, zararkunandalar bilan zararlangan-zararlanmaganligini, kasalliklarga chalingan-chalinmaganligini va ekish uchun moʻljallangan urugʻliklarning umumiy holatini aniqlash uchun dalada oʻtkaziladigan tekshiruv;
duragay urugʻliklar — irsiyati har xil navlar, turlar va turkumdoshlarni chatishtirishdan olingan urugʻliklar;
original urugʻliklar — nav muallifi yoki u vakolat bergan shaxs tomonidan yetishtirilgan va keyinchalik koʻpaytirish uchun moʻljallangan urugʻliklar;
patent egasi (litsenziar) — seleksiya naviga va (yoki) duragay urugʻliklarga boʻlgan mulk huquqini olgan yuridik yoki jismoniy shaxs;
populyatsiya — bir xil tuproq-iqlim sharoitida tarqalgan va bir turga mansub boʻlgan, erkin chatishadigan (irsiy jihatdan bir-biridan farqlanadigan) oʻsimliklar majmui;
reproduksion urugʻliklar — elita urugʻliklardan olinadigan keyingi avlod urugʻliklari;
urugʻliklar — ekish uchun foydalaniladigan urugʻlar, mevalar, oʻsimlikning vegetativ yoʻl bilan koʻpaytiriladigan qismlari;
urugʻliklarning genetik (nav) sifati — muayyan nav urugʻligining genetik jihatdan sofligini tavsiflovchi koʻrsatkichlar majmui;
urugʻliklarning ekinboplik sifati — urugʻliklarning ekish uchun yaroqliligini tavsiflovchi koʻrsatkichlar majmui;
urugʻliklar toʻdasi — kelib chiqishi va sifati boʻyicha bir xil boʻlgan urugʻliklarning muayyan miqdori;
urugʻchilik — urugʻliklarni yetishtirish, saqlash, realizatsiya qilish hamda ulardan foydalanish, shuningdek urugʻliklarning genetik (nav) va ekinboplik sifatlarini aniqlash boʻyicha oʻtkaziladigan tadbirlar bilan bogʻliq boʻlgan faoliyat;
elita urugʻliklar — original urugʻliklarni izchil koʻpaytirish yoʻli bilan olingan urugʻliklar.
4-modda. Urugʻliklarning toifalari
Qishloq xoʻjaligi ekinlarining navlarini takror koʻpaytirish bosqichlariga qarab, urugʻliklarning quyidagi toifalari belgilanadi:
original;
elita;
reproduksion.
5-modda. Urugʻchilik obyektlari
Urugʻchilik obyektlari jumlasiga quyidagilar kiradi:
nav;
duragay;
populyatsiya;
urugʻliklar;
urugʻlik yetishtirish uchun foydalaniladigan urugʻlik ekinlar.
6-modda. Urugʻchilik subyektlari
Urugʻchilik subyektlari jumlasiga quyidagilar kiradi:
navning muallifi;
urugʻlik yetishtiruvchi;
urugʻliklarni realizatsiya qiluvchi;
urugʻliklarning isteʼmolchisi (urugʻliklardan foydalanuvchi);
urugʻliklarning genetik (nav) va ekinboplik sifatlarini aniqlash boʻyicha xizmatlar koʻrsatuvchi tashkilot.
7-modda. Urugʻchilik subyektlarining huquqlari
Urugʻchilik subyektlari quyidagi huquqlarga ega:
urugʻchilik sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni amalga oshirishda ishtirok etish;
seleksiya yutuqlaridan foydalanish;
urugʻliklarning koʻrgazma-savdolarida (kimoshdi savdolarida) ishtirok etish;
oʻz faoliyatida innovatsion texnologiyalardan foydalanish va ilm-fan yutuqlarini joriy etish;
urugʻlik yetishtirish boʻyicha resurslarni tejovchi texnologiyalarni qoʻllash.
8-modda. Urugʻchilik subyektlarining majburiyatlari
Urugʻchilik subyektlari:
urugʻlik yetishtirish uchun foydalaniladigan maydonlarning davriy aprobatsiyadan oʻtkazilishini taʼminlashi;
vakolatli organ tomonidan tasdiqlangan urugʻliklarni yetishtirish sxemalarining texnologik talablariga, ularni saqlash hamda realizatsiya qilish qoidalariga rioya etishi, shuningdek urugʻliklarning sifat va miqdor jihatidan saqlanishini taʼminlashi;
urugʻliklarni realizatsiya qilishda urugʻlik toʻdasiga berilgan muvofiqlik sertifikatini, shuningdek duragaylar va navlarning tavsiflarini urugʻliklarning isteʼmolchilariga (urugʻliklardan foydalanuvchilarga) taqdim etishi;
vakolatli organlar bilan urugʻlik yetishtirish uchun foydalaniladigan maydonlarni aprobatsiyadan oʻtkazishi shart.
Urugʻlik yetishtiruvchilar, urugʻliklarning genetik (nav) va ekinboplik sifatlarini aniqlash boʻyicha xizmatlar koʻrsatuvchi tashkilotlar har bir urugʻlik toʻdasining genetik (nav) va ekinboplik sifatlari boʻyicha toʻliq hisobini yuritishi shart.
2-bob. Urugʻchilik sohasini davlat tomonidan tartibga solish
9-modda. Urugʻchilik sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari
Urugʻchilik sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
investitsiyalarni jalb etish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish, infratuzilmani va servis xizmatlarini rivojlantirish;
ilmiy-tadqiqot ishlarini rivojlantirish va faoliyatning zamonaviy shakllarini joriy etish;
urugʻlik yetishtirishda genetik (nav) sifat koʻrsatkichlarini saqlab qolish;
urugʻliklarni koʻpaytirishning va urugʻliklar isteʼmolchilarini (urugʻliklardan foydalanuvchilarni) urugʻliklar bilan taʼminlashning samarali tizimini yaratish;
urugʻchilik subyektlari faoliyatini ragʻbatlantirish va urugʻlik yetishtirish uchun zarur shart-sharoitlar yaratish;
urugʻchilik sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.
10-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining urugʻchilik sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
urugʻchilik sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;
urugʻchilik sohasidagi davlat dasturlarini tasdiqlaydi hamda ularning amalga oshirilishini taʼminlaydi;
urugʻchilik sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qiladi;
davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarining urugʻchilik sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi.
11-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligining urugʻchilik sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi:
qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻchiligi sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqishda hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;
qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻliklarini, shu jumladan paxta chigitini va boshoqli don ekinlarining urugʻliklarini tayyorlash, ulardan foydalanish hamda ularni eksport qilishning zamonaviy tizimini shakllantiradi;
mahalliy va xorijiy seleksiya navlarining, shu jumladan biotexnologik navlarning birlamchi urugʻchiligini tashkil etadi hamda rivojlantiradi;
qishloq xoʻjaligi ekinlarining urugʻliklarini yetishtirish, qayta ishlash hamda saqlash boʻyicha normativ talablarni xalqaro standartlarga va texnik reglamentga muvofiq ishlab chiqadi;
urugʻchilik sohasida ilmiy va tajriba-eksperimental tadqiqotlarning ustuvor yoʻnalishlarini belgilaydi;
urugʻchilik boʻyicha xalqaro va milliy tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi, urugʻliklarga ekishdan oldin ishlov berishga hamda ularni qayta ishlashga oid innovatsion texnologiyalarni, ushbu sohadagi nou-xaularni joriy etadi;
qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻliklarining navlarini sinashga doir ishlarni tashkil etadi;
Oʻzbekiston Respublikasi hududida ekish uchun tavsiya qilingan qishloq xoʻjaligi ekinlarining davlat reyestrini yuritadi;
urugʻchilik toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi;
qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻliklari navlarining sinoviga doir ishlarni tashkil etadi;
paxta chigitini va boshoqli don ekinlarining urugʻliklarini olib chiqish uchun ruxsat beradi;
qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻliklarini yetishtirish hajmlariga doir maqsadli prognoz koʻrsatkichlarni belgilaydi;
urugʻlik ekinlarni joylashtirish uchun urugʻchilik xoʻjaliklarini aniqlaydi;
urugʻlik ekinlarni aprobatsiyadan oʻtkazishda ishtirok etadi.
12-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasining urugʻchilik sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi:
oʻrmon xoʻjaligi ekinlari urugʻchiligi sohasida davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;
manzarali oʻsimliklarning urugʻliklarini sertifikatlashtirish va standartlashtirishning yagona tizimini yaratadi;
oʻrmon xoʻjaligi ekinlarining urugʻliklarini yetishtirish uchun foydalaniladigan maydonlarni aprobatsiyadan oʻtkazish tartibini ishlab chiqadi;
oʻrmon xoʻjaligi ekinlari urugʻliklarining nav va ekinboplik sifatlarini aniqlaydi;
oʻrmon xoʻjaligi ekinlari urugʻliklarining sifatini aniqlash uslublarini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi;
oʻrmon xoʻjaligi ekinlari urugʻliklarining genetik (nav) va urugʻ nazoratini, laboratoriya sinovlarini, sifati ekspertiza qilinishini amalga oshirishga doir qoidalarni ishlab chiqadi hamda tasdiqlaydi;
oʻz vakolatlari doirasida oʻrmon xoʻjaligi ekinlari urugʻchiligi boʻyicha xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.
13-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Urugʻchilikni rivojlantirish markazining urugʻchilik sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Urugʻchilikni rivojlantirish markazi:
Urugʻlik yetishtiruvchilarning reyestrini shakllantiradi va yuritadi;
urugʻchilik sohasida ilmiy va tajriba-eksperimental tadqiqotlar oʻtkazishga, ushbu soha korxonalarining ilmiy salohiyati va moddiy-texnika bazasini mustahkamlashga koʻmaklashadi;
oʻz rasmiy veb-saytida mahalliy va chet eldan keltirilgan urugʻliklar, ularning navlari, gibridlari, toifalari, ularni yetishtirish hajmlari haqidagi, shuningdek urugʻliklarning narxlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni eʼlon qiladi.
14-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining urugʻchilik sohasidagi vakolatlari
Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari urugʻchilik sohasidagi hududiy dasturlarni tasdiqlaydi va ularning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.
Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:
urugʻchilik sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;
urugʻchilik sohasidagi hududiy dasturlarni ishlab chiqadi, mahalliy davlat hokimiyati vakillik organiga tasdiqlash uchun kiritadi va amalga oshiradi;
davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari hududiy boʻlinmalarining urugʻchilik sohasida tadbirlar oʻtkazishga doir faoliyatini muvofiqlashtiradi;
sugʻurta urugʻlik fondini tashkil etish uchun urugʻchilik xoʻjaliklarini aniqlaydi;
urugʻlik ekinlarini joylashtirish uchun urugʻchilik xoʻjaliklarini aniqlash boʻyicha komissiya tuzadi.
15-modda. Urugʻliklarni sertifikatlashtirish va ularning sifatini nazorat qilish boʻyicha davlat organi
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi hamda uning hududiy boʻlinmalari urugʻliklarni sertifikatlashtirish va ularning sifatini nazorat qilish boʻyicha davlat organidir.
16-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasining urugʻchilik sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi quyidagilar ustidan nazoratni amalga oshiradi:
paxta chigitining va boshoqli don ekinlari urugʻliklarining sifati;
qishloq xoʻjaligi ekinlari navlarining genetik sofligi va ushbu ekinlar urugʻliklarining sifati sohasidagi davlat siyosatining ijrosi, qishloq xoʻjaligi ekinlari navlarini joylashtirish, rayonlashtirish hamda navli urugʻliklarini tayyorlash rejalarining bajarilishi;
original, elita va reproduksion urugʻliklarning yetishtirilishi, ularning texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga rioya etgan holda tejab sarflanishi;
qishloq xoʻjaligi ekinlarining urugʻlik ekinlari aprobatsiyasi toʻgʻri oʻtkazilishi;
qishloq xoʻjaligi ekinlari urugʻliklari mahalliy va xorijiy seleksiya navlarining, shu jumladan biotexnologik navlarning birlamchi urugʻchiligini tashkil etish hamda rivojlantirish;
qishloq xoʻjaligi ekinlarining ekiladigan urugʻliklarini tayyorlash, qayta ishlash hamda saqlash boʻyicha normativ talablarning xalqaro standartlar va texnik reglamentlarga muvofiq ishlab chiqilishi;
qishloq xoʻjaligi ekinlari boʻyicha urugʻliklar arxivining tarkibi va urugʻliklar arxivlarining yuritilishi.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi sertifikatlashtirilmagan va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga javob bermaydigan urugʻliklarning tarqatilishini taqiqlaydi.
17-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi organlari xodimlarining huquqlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi organlarining xodimlari oʻz vakolatlari doirasida quyidagi huquqlarga ega:
urugʻliklarning sifat koʻrsatkichlari toʻgʻriligini va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiqligini tekshirish maqsadida zarur tahlillar oʻtkazish uchun urugʻliklarning namunalarini tanlab olish;
urugʻliklarning muhofaza qilinadigan navlaridan qonunga zid ravishda foydalanilishini taqiqlash;
har qanday urugʻlik yetishtiruvchining, urugʻliklarni realizatsiya qiluvchining va urugʻliklar isteʼmolchisining (urugʻliklardan foydalanuvchining) hududiga kirish;
urugʻchilik dalalariga hamda urugʻliklarning toʻdalariga doir zarur axborot, hujjatlar va namunalarni olish;
urugʻliklarni qonunchilikni buzgan holda yetishtirishni, saqlashni, realizatsiya qilishni toʻxtatib qoʻyish yoki taqiqlash;
muvofiqlik sertifikati va fitosanitariya sertifikati yoki karantin ruxsatnomasi mavjud boʻlmagan urugʻliklar toʻdalarining tashilishini taqiqlash;
muvofiqlik sertifikati, fitosanitariya sertifikati yoki karantin ruxsatnomasi mavjud boʻlmagan urugʻliklarning Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirilishiga yoʻl qoʻymaslik;
qishloq xoʻjaligi ekinlarining navlarini yangilash va joylashtirish tartibini buzganlik uchun xoʻjaliklar rahbarlari hamda boshqa masʼul shaxslarga nisbatan choralar belgilash.
3-bob. Urugʻchilik sohasidagi faoliyatni tashkil etish
18-modda. Urugʻliklarning genetik (nav) sifatini aniqlash
Urugʻliklarning genetik (nav) sifati urugʻlik yetishtirish uchun foydalaniladigan urugʻlik ekinlarning aprobatsiyasi, urugʻlik ekinlarning navlarini tuproqqa ekib baholash, urugʻliklarning laboratoriyada oʻtkaziladigan nav sinovlari natijalari boʻyicha aniqlanadi.
19-modda. Urugʻlik yetishtirish uchun foydalaniladigan urugʻlik ekinlarning aprobatsiyasi
Urugʻlik yetishtirish uchun foydalaniladigan urugʻlik ekinlarning aprobatsiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻzbekiston fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi hududiy organlarining, shuningdek tegishli tayyorlov hamda taʼminot tashkilotlarining, ilmiy muassasalarning qoʻshma qarori bilan tuziladigan tuman aprobatsiya komissiyalari tomonidan oʻtkaziladi.
Urugʻlik yetishtirish uchun foydalaniladigan urugʻlik ekinlarning aprobatsiyasi oʻsimliklarning genetik (nav) jihatdan sofligining, zararkunandalar bilan zararlangan-zararlanmaganligining, kasalliklarga chalingan-chalinmaganligining va urugʻliklar umumiy holatining dalada oʻtkaziladigan tekshiruvi orqali amalga oshiriladi.
Urugʻlik yetishtirish uchun foydalaniladigan urugʻlik ekinlarning aprobatsiyasini oʻtkazish natijalariga koʻra tuman aprobatsiya komissiyalari tomonidan manfaatdor tashkilotlarga va jismoniy shaxslarga aprobatsiya dalolatnomasi beriladi.
Urugʻlik yetishtiruvchilar shaxsiy foydalanishdagi urugʻlik ekinlarning aprobatsiyasini aprobatsiya dalolatnomasini rasmiylashtirgan holda oʻtkazishga haqli.
20-modda. Urugʻlik yetishtirish uchun foydalaniladigan urugʻlik ekinlarni tuproqqa ekib baholash
Urugʻlik yetishtirish uchun foydalaniladigan urugʻlik ekinlarni tuproqqa ekib baholash urugʻliklarni maxsus uchastkalarda ekish va kelgusida ularning genetik (nav) sifatini tekshirish orqali urugʻliklarning muayyan turga, navga mansubligini hamda nav jihatdan sofligini belgilaydi.
Urugʻlik yetishtirish uchun foydalaniladigan urugʻlik ekinlarni tuproqqa ekib baholash Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi tomonidan oʻtkaziladi.
Urugʻlik yetishtirish uchun foydalaniladigan urugʻlik ekinlarni tuproqqa ekib baholashni oʻtkazish natijalariga koʻra manfaatdor tashkilotlarga va jismoniy shaxslarga urugʻliklarning genetik (nav) sifati toʻgʻrisida xulosa beriladi.
21-modda. Urugʻliklarning laboratoriyada oʻtkaziladigan nav sinovi
Urugʻliklarning laboratoriyada oʻtkaziladigan nav sinovi laboratoriya tahlili oʻtkazish orqali ularning muayyan navga mansubligini belgilaydi va genetik (nav) sifatini aniqlaydi.
Urugʻliklarning laboratoriyada oʻtkaziladigan nav sinovi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi tomonidan amalga oshiriladi.
Urugʻliklarning laboratoriyada oʻtkazilgan nav sinovi natijalariga koʻra manfaatdor tashkilotlar va jismoniy shaxslarga urugʻliklarning genetik (nav) sifati toʻgʻrisida xulosa beriladi.
22-modda. Urugʻliklarning ekinboplik sifatlarini aniqlash
Urugʻliklarning ekinboplik sifatlari urugʻliklar toʻdalaridan ajratib olingan namunalardan urugʻliklar tahlilini oʻtkazish orqali aniqlanadi.
Urugʻliklar toʻdalaridan namunalar ajratib olish, ularning tahlilini oʻtkazish va urugʻliklarning ekinboplik sifatlarini aniqlash Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi tomonidan amalga oshiriladi.
Urugʻliklarning ekinboplik sifatlarini aniqlash natijalariga koʻra standart urugʻliklarga urugʻliklarning ekinboplik sifatlari koʻrsatilgan holda muvofiqlik sertifikati va sinov bayonnomasi, nostandart urugʻliklarga esa urugʻliklarning ekinboplik sifatlarini tasdiqlovchi urugʻliklar tahlili natijasi beriladi.
23-modda. Urugʻliklarni sertifikatlashtirish
Ekish uchun foydalaniladigan urugʻliklar sertifikatlashtirilishi lozim.
Ekish uchun foydalaniladigan urugʻliklarni sertifikatlashtirish quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
sertifikatlashtirish uchun talabnoma berish va uni koʻrib chiqish;
namunalarni birxillashtirish, ajratib olish va laboratoriyaga yetkazish;
laboratoriyada namunalar sinovini oʻtkazish;
olingan natijalarni tahlil qilish, muvofiqlik sertifikatini berish yoki uni berishni rad etish;
muvofiqlik sertifikatlarini Oʻzbekiston Respublikasi milliy sertifikatlashtirish tizimining davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazish.
Urugʻliklarni sertifikatlashtirish texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar asosida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi tomonidan amalga oshiriladi.
Oʻrmon xoʻjaligi ekinlarining urugʻliklarini sertifikatlashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi hamda uning texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiq akkreditatsiya qilingan hududiy boʻlinmalari tomonidan amalga oshiriladi.
24-modda. Urugʻlik yetishtiruvchilarning reyestri
Urugʻlik yetishtiruvchilarning reyestri paxta chigitining, boshoqli don ekinlari hamda kartoshkaning original va elita urugʻliklarini ishlab chiqaruvchilar boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Urugʻchilikni rivojlantirish markazi tomonidan yuritiladi.
Urugʻlik yetishtiruvchilarning reyestri urugʻlik yetishtiruvchilar toʻgʻrisidagi, yangilab turiladigan yozuvlarni oʻz ichiga olgan maʼlumotlarning yagona axborot bazasidir.
Urugʻlik yetishtiruvchilarning reyestrida urugʻlik yetishtiruvchilar toʻgʻrisidagi quyidagi asosiy maʼlumotlar koʻrsatilgan boʻlishi kerak:
urugʻlik ishlab chiqaruvchining nomi, pochta manzili, telefon raqami;
urugʻlik yetishtiruvchi rahbarining familiyasi, ismi, otasining ismi;
paxta chigiti, boshoqli don ekinlari va kartoshka urugʻlari navlarining va duragaylarining nomi, shuningdek toifasi.
Urugʻlik yetishtiruvchilarning reyestridagi axborot Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Urugʻchilikni rivojlantirish markazining rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi.
Urugʻlik yetishtiruvchilarning reyestriga kiritganlik uchun haq olinmaydi.
25-modda. Urugʻliklarni yetishtirish, tayyorlash, ularga ishlov berish, ularni saqlash va ulardan foydalanish
Urugʻliklarni yetishtirish, tayyorlash, ularga ishlov berish, ularni saqlash va ulardan foydalanish texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiq amalga oshiriladi.
Qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi ekinlari urugʻliklarini yetishtirish, tayyorlash, ularga ishlov berish, ularni saqlash hamda ulardan foydalanish tartibi tegishli vakolatli organlar tomonidan belgilanadi.
Intellektual mulk obyekti boʻlgan urugʻliklardan foydalanishga patent egasining (litsenziarning) roziligi bilan yoʻl qoʻyiladi.
26-modda. Urugʻliklarni realizatsiya qilish
Urugʻliklarni realizatsiya qilishga ularning genetik (nav) va ekinboplik sifatlari koʻrsatilgan muvofiqlik sertifikati mavjud boʻlgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi.
Kimyoviy yoki biologik ishlov berilgan urugʻliklar urugʻliklarning isteʼmolchisiga (urugʻliklardan foydalanuvchiga) yoki savdo tarmogʻiga faqat qadoqlangan tarzda yetkazib beriladi. Har bir qadoqda ishlov berish turi koʻrsatilgan yorliq va xavfsizlik chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma boʻlishi kerak.
Qishloq xoʻjaligi ekinlarining quyidagi urugʻliklaridan ekish (oʻtqazish) uchun foydalanish va ushbu urugʻliklarni ekish (oʻtqazish) uchun realizatsiya qilish taqiqlanadi:
Oʻzbekiston Respublikasi hududida ekish uchun tavsiya qilingan qishloq xoʻjaligi ekinlarining davlat reyestriga kiritilmagan paxta chigiti navlari va duragaylarining, boshoqli don ekinlari hamda kartoshka navlari va duragaylarining urugʻliklari;
oʻsimliklar karantini obyektlari bilan zararlangan urugʻliklar;
texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga muvofiq kelmaydigan urugʻliklar.
Yangi va istiqbolli navlarning urugʻliklariga boʻlgan talabdan kelib chiqqan holda, shuningdek ularning sifati boʻyicha muvofiqlik sertifikati yoki tahlil natijasi mavjud boʻlgan taqdirda, paxta chigiti, boshoqli don ekinlari va kartoshka urugʻliklari Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligining yoki uning vakolatli organining ruxsati bilan realizatsiya qilinishi mumkin.
Muomalaga kiritilayotgan urugʻliklar texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiq tamgʻalangan va qadoqlangan boʻlishi kerak.
Xorijiy mamlakatlardan olib kirilayotgan va karantin obyektlari hamda oʻta xavfli zararkunandalar, oʻsimliklar kasalliklari va begona oʻtlar keng tarqalgan zonalarda yetishtirilgan urugʻliklarni Oʻzbekiston Respublikasi hududida realizatsiya qilish taqiqlanadi.
27-modda. Realizatsiya qilinadigan urugʻliklarga doir kafolatlar
Urugʻliklarni yetishtirish hamda realizatsiya qilish bilan shugʻullanuvchi urugʻchilik subyektlari urugʻliklarning genetik (nav) va ekinboplik sifatlari muvofiq boʻlishi uchun javobgar boʻladi.
Agar urugʻliklarni yetishtirish hamda realizatsiya qilish bilan shugʻullanuvchi urugʻchilik subyektlari ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan urugʻliklarning genetik (nav) va ekinboplik sifatlariga nomuvofiqligi urugʻliklarni yetishtirish hamda realizatsiya qilish bilan shugʻullanuvchilarga bogʻliq emasligini isbotlasa, urugʻliklarning isteʼmolchisi (urugʻliklardan foydalanuvchi) zararning oʻrni qoplanishini talab qilishga haqli emas.
Olingan urugʻliklarga doir kafolatlar ularning sifati toʻgʻrisidagi hujjatda koʻrsatilgan muddatgacha amal qiladi.
28-modda. Urugʻliklarni olib kirish va olib chiqish
Urugʻliklarni Oʻzbekiston Respublikasi hududiga olib kirishga quyidagi shartlar asosida yoʻl qoʻyiladi, agar:
paxta chigiti, boshoqli don ekinlari va kartoshka urugʻliklari Oʻzbekiston Respublikasi hududida ekish uchun tavsiya qilingan qishloq xoʻjaligi ekinlarining davlat reyestriga kiritilgan nav va duragay jumlasidan boʻlsa;
urugʻliklarning muvofiqlik sertifikati va fitosanitariya sertifikati, shuningdek karantin ruxsatnomasi mavjud boʻlsa;
urugʻliklar seleksiya va tadqiqot ishlari, koʻrgazmaga qoʻyish uchun moʻljallangan boʻlsa.
Urugʻliklarni (bundan paxta chigiti, boshoqli don ekinlari va kartoshka urugʻliklari mustasno) olib kirish chogʻida akkreditatsiya boʻyicha xalqaro tashkilotlar tomonidan akkreditatsiya qilingan xorijiy laboratoriyalar oʻtkazgan sinovlarning natijalari sinov chogʻida qoʻllanilgan talablar Oʻzbekiston Respublikasida amal qilayotgan shunga oʻxshash talablardan past boʻlmagan hollarda tan olinadi.
Ilmiy maqsadlarda va navni sinash uchun olib kirilayotgan hamda olib chiqilayotgan urugʻliklar uchun bojxona boji undirilmaydi va ular kvotalanmaydi hamda litsenziyalanmaydi.
Paxta chigitini va boshoqli don ekinlarining urugʻliklarini olib chiqish Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligining qaroriga binoan amalga oshiriladi. Boshqa qishloq xoʻjaligi ekinlarining urugʻliklarini olib chiqish uchun maxsus ruxsatnoma talab etilmaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi hududidan olib chiqilishi lozim boʻlgan urugʻliklarga Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi, viloyatlar va Toshkent shahar oʻsimliklar karantini va himoyasi boshqarmalari tomonidan berilgan fitosanitariya sertifikati ilova qilinadi.
29-modda. Urugʻliklarga qoʻshimcha ishlov berish, ularni utilizatsiya qilish va yoʻq qilish
Ekinboplik sifatlarini aniqlash natijalariga koʻra belgilangan maqsadda foydalanish uchun yaroqsiz deb topilgan urugʻliklarga texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarning qoidalariga muvofiq qoʻshimcha ishlov berilishi, ular utilizatsiya qilinishi va (yoki) yoʻq qilinishi lozim.
Urugʻliklar ularning ekinboplik sifatlarini aniqlashni amalga oshirish va ulardan keyinchalik foydalanish mumkinligi yoki ularni yoʻq qilish zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qilish uchun zarur boʻlgan davrda xavfsizlikni taʼminlaydigan shart-sharoitlarga rioya etilgan holda alohida xonalarda saqlanishi lozim.
Belgilangan maqsadda foydalanish uchun yaroqsiz boʻlgan urugʻliklarni utilizatsiya qilish va (yoki) yoʻq qilish bilan bogʻliq xarajatlarning oʻrni urugʻlik yetishtiruvchilar va realizatsiya qiluvchilar tomonidan qoplanadi.
30-modda. Sugʻurta urugʻlik fondi
Tabiiy ofatlar roʻy bergan hollarda qayta ekish uchun navli urugʻliklar yetkazib berilishini taʼminlash maqsadida, shuningdek boshqa maqsadlarda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi sugʻurta urugʻlik fondini tashkil etadi.
Sugʻurta urugʻlik fondini tashkil etish va undan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
31-modda. Urugʻchilik sohasidagi ilmiy tadqiqotlar
Urugʻchilik sohasidagi ilmiy tadqiqotlar Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi, tegishli tarmoq ilmiy-tadqiqot muassasalari va oliy taʼlim muassasalari, shuningdek boshqa ilmiy tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladi:
urugʻchilikning, urugʻshunoslikning va navshunoslikning ilmiy asoslangan tizimlarini;
yangi va istiqbolli navlarni joriy etishga doir tavsiyalarni;
innovatsion texnologiyalarni va yuqori sifatli urugʻliklar yetishtirish samaradorligini oshirish usullarini;
urugʻchilikni axborot jihatidan taʼminlash tizimiga axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish boʻyicha dasturlarni ishlab chiqadi.
32-modda. Urugʻchilik sohasida intellektual mulk
Patent egalari, shuningdek litsenziyaga ega boʻlgan yuridik va jismoniy shaxslar patent bilan muhofaza qilinadigan navlar va duragaylarning urugʻliklarini yetishtirish hamda ulardan foydalanish huquqiga ega.
Istalgan yuridik va jismoniy shaxslar patent yoki guvohnoma bilan muhofaza qilinmaydigan navlar va duragaylarning urugʻliklarini yetishtirishi hamda ulardan foydalanishi mumkin.
4-bob. Yakunlovchi qoidalar
33-modda. Urugʻchilik sohasidagi faoliyatni moliyalashtirish
Urugʻchilik sohasidagi faoliyatni moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.
34-modda. Nizolarni hal etish
Urugʻchilik sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.
35-modda. Urugʻchilik toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Urugʻchilik toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
36-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish
Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:
1) Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 29-avgustda qabul qilingan “Urugʻchilik toʻgʻrisida”gi 267-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 9, 130-modda);
2) Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 25-aprelda qabul qilingan “Ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek ayrimlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida”gi 421-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 4-5, 126-modda) 19-bandi ;
3) Oʻzbekiston Respublikasining 1999-yil 15-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi 772-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 5, 124-modda) XV boʻlimi ;
4) Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 6-aprelda qabul qilingan “Mahsulotlar va xizmatlarni sertifikatlashtirish tartib-taomillari soddalashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-31-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 4, 157-modda) 2-moddasi ;
5) Oʻzbekiston Respublikasining 2007-yil 21-dekabrda qabul qilingan “Urugʻchilik toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 9-moddasiga oʻzgartish kiritish haqida”gi OʻRQ-134-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 12, 605-modda);
6) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 23-iyulda qabul qilingan “Baʼzi davlat organlari va tashkilotlarning faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-486-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 7, 431-modda) 18-moddasi .
37-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
38-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
39-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2019-yil 16-fevral,
OʻRQ-521-son
Закон Республики Узбекистан
О семеноводстве
Принят Законодательной палатой 8 ноября 2018 года Одобрен Сенатом 13 декабря 2018 года
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области семеноводства.
Статья 2. Законодательство о семеноводстве
Законодательство о семеноводстве состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о семеноводстве, то применяются правила международного договора.
Статья 3. Основные понятия
В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:
апробация — полевое обследование для определения генетической (сортовой) чистоты растений, поражаемости вредителями, зараженности болезнями и общего состояния семян, предусмотренных для посева;
гибридные семена — семена, полученные от скрещивания разных по наследственности сортов, видов и родительских форм;
оригинальные семена — семена, произведенные автором сорта или уполномоченным им лицом и предназначенные для дальнейшего размножения;
патентовладелец (лицензиар) — юридическое или физическое лицо, получившее право собственности на селекционный сорт и (или) гибридные семена;
популяция — совокупность растений свободного скрещивания (отличаемых друг от друга наследственностью), распространенных в одинаковых почвенно-климатических условиях и принадлежащих одному виду;
репродукционные семена — семена последующих поколений, получаемые от элитных семян;
семена — семя, плоды, используемые для посева, растительные части, размножаемые вегетативным путем;
генетическое (сортовое) качество семян — комплекс показателей, характеризующих генетическую чистоту семян определенного сорта;
посевные качества семян — комплекс показателей, характеризующих пригодность семян для посева;
партия семян — определенное количество однородных по происхождению и качеству семян;
семеноводство — деятельность, связанная с производством, хранением, реализацией и использованием семян, а также с проводимыми мероприятиями по определению генетических (сортовых) и посевных качеств семян;
элитные семена — семена, полученные путем последовательного размножения оригинальных семян.
Статья 4. Категории семян
В зависимости от этапов воспроизводства сортов сельскохозяйственных культур определяются следующие категории семян:
оригинальные;
элитные;
репродукционные.
Статья 5. Объекты семеноводства
К объектам семеноводства относятся:
сорт;
гибрид;
популяция;
семена;
семенные посевы, используемые для выращивания семян.
Статья 6. Субъекты семеноводства
К субъектам семеноводства относятся:
автор сорта;
производитель семян;
реализатор семян;
потребитель (пользователь) семян;
организация, оказывающая услуги по определению генетических (сортовых) и посевных качеств семян.
Статья 7. Права субъектов семеноводства
Субъекты семеноводства имеют право:
принимать участие в осуществлении государственных и иных программ в области семеноводства;
использовать селекционные достижения;
принимать участие в выставках-продажах (аукционах) семян;
использовать в своей деятельности инновационные технологии и внедрять достижения науки;
применять ресурсосберегающие технологии по производству семян.
Статья 8. Обязанности субъектов семеноводства
Субъекты семеноводства обязаны:
обеспечить проведение периодической апробации площадей, используемых для выращивания семян;
соблюдать требования технологических схем производства семян, правила их хранения и реализации, утвержденных уполномоченным органом, а также обеспечивать качественное и количественное хранение семян;
представлять сертификат соответствия на партию семян, а также характеристики гибридов и сортов потребителям (пользователям) семян;
проводить с уполномоченными органами апробацию площадей, используемых для производства семян.
Производители семян, организации, оказывающие услуги по определению генетических (сортовых) и посевных качеств семян, обязаны вести полный учет каждой партии семян по генетическим (сортовым) и посевным качествам.
Глава 2. Государственное регулирование в области семеноводства
Статья 9. Основные направления государственной политики в области семеноводства
Основными направлениями государственной политики в области семеноводства являются:
создание благоприятных условий для привлечения инвестиций, развитие инфраструктуры и сервисных служб;
развитие научно-исследовательских работ и внедрение современных форм деятельности;
сохранение показателей генетического (сортового) качества при производстве семян;
создание эффективной системы размножения семян и обеспечения ими потребителей (пользователей) семян;
стимулирование деятельности субъектов семеноводства и создание необходимых условий для производства семян;
развитие международного сотрудничества в области семеноводства.
Статья 10. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области семеноводства
Кабинет Министров Республики Узбекистан:
обеспечивает реализацию единой государственной политики в области семеноводства;
утверждает государственные программы в области семеноводства и обеспечивает их реализацию;
принимает нормативно-правовые акты в области семеноводства;
координирует деятельность органов государственного и хозяйственного управления в области семеноводства.
Статья 11. Полномочия Министерства сельского хозяйства Республики Узбекистан в области семеноводства
Министерство сельского хозяйства Республики Узбекистан:
участвует в разработке и реализации государственных и иных программ в области семеноводства сельскохозяйственных культур;
формирует современную систему подготовки, использования и экспорта семян сельскохозяйственных культур, в том числе семян хлопчатника и зерновых;
организует и развивает первичное семеноводство сортов отечественной и зарубежной селекции, включая биотехнологические сорта;
в соответствии с международными стандартами и техническим регламентом разрабатывает нормативные требования по производству, переработке и хранению семян сельскохозяйственных культур;
определяет приоритетные направления научных и опытно-экспериментальных исследований в области семеноводства;
сотрудничает с международными и национальными семеноводческими организациями, внедряет инновационные технологии обработки и переработки семян до посева, ноу-хау в этой области;
организует работу по сортоиспытанию семян сельскохозяйственных культур;
ведет Государственный реестр сельскохозяйственных культур, рекомендованных к посеву на территории Республики Узбекистан;
разрабатывает предложения по совершенствованию законодательства о семеноводстве;
организует работу по сортоиспытанию семян сельскохозяйственных культур;
дает разрешение на вывоз семян хлопчатника и зерновых колосовых культур;
определяет целевые прогнозные параметры объемов производства посевных семян сельскохозяйственных культур;
определяет семеноводческие хозяйства для размещения семенных посевов;
участвует в проведении апробации семенных посевов.
Статья 12. Полномочия Государственного комитета Республики Узбекистан по лесному хозяйству в области семеноводства
Государственный комитет Республики Узбекистан по лесному хозяйству:
разрабатывает и реализует государственные и иные программы в области семеноводства лесохозяйственных культур;
создает единую систему сертификации и стандартизации семян декоративных растений;
разрабатывает порядок проведения апробации площадей, используемых для выращивания семян лесохозяйственных культур;
определяет сортовые и посевные качества семян лесохозяйственных культур;
разрабатывает и утверждает методики определения качества семян лесохозяйственных культур;
разрабатывает и утверждает правила по осуществлению генетического (сортового) и семенного контроля, лабораторных испытаний, экспертизы качества семян лесохозяйственных культур;
осуществляет в пределах своих полномочий международное сотрудничество по семеноводству лесохозяйственных культур.
Статья 13. Полномочия Центра по развитию семеноводства при Министерстве сельского хозяйства Республики Узбекистан в области семеноводства
Центр по развитию семеноводства при Министерстве сельского хозяйства Республики Узбекистан:
формирует и ведет Реестр производителей семян;
содействует в проведении научных и опытно-экспериментальных исследований в области семеноводства, укреплении научного потенциала и материально-технической базы предприятий сферы;
публикует на своем официальном веб-сайте сведения об отечественных и иностранных семенах, сортах, гибридах, категориях, объемах их производства, а также о ценах семян.
Статья 14. Полномочия органов государственной власти на местах в области семеноводства
Представительные органы государственной власти на местах утверждают территориальные программы в области семеноводства и осуществляют контроль за их выполнением.
Органы исполнительной власти на местах:
участвуют в разработке и реализации государственных и иных программ в области семеноводства;
разрабатывают региональные программы в области семеноводства, вносят их на утверждение в представительный орган государственной власти на местах и обеспечивают реализацию;
координируют деятельность территориальных подразделений органов государственного и хозяйственного управления по проведению мероприятий в области семеноводства;
определяют семеноводческие хозяйства для создания страхового семенного фонда;
создают комиссию по определению семеноводческих хозяйств для размещения семенных посевов.
Статья 15. Государственный орган по сертификации и контролю качества семян
Государственным органом по сертификации и контролю качества семян является Инспекция по контролю за агропромышленным комплексом при Министерстве сельского хозяйства Республики Узбекистан и ее территориальные подразделения.
Статья 16. Полномочия Инспекции по контролю за агропромышленным комплексом при Министерстве сельского хозяйства Республики Узбекистан в области семеноводства
Инспекция по контролю за агропромышленным комплексом при Министерстве сельского хозяйства Республики Узбекистан осуществляет контроль за:
качеством посевных семян хлопчатника и зерновых колосовых культур;
исполнением государственной политики в области генетической чистоты сортов и качества семян сельскохозяйственных культур, выполнением планов сорторазмещения, сорторайонирования и заготовки сортовых семян сельскохозяйственных культур;
производством оригинальных, элитных и репродукционных семян, их экономным расходованием с соблюдением нормативных документов в области технического регулирования;
правильным проведением апробации семенных посевов сельскохозяйственных культур;
организацией и развитием первичного семеноводства сортов отечественной и зарубежной селекции семян сельскохозяйственных культур, включая биотехнологические сорта;
разработкой в соответствии с международными стандартами и техническими регламентами нормативных требований по заготовке, переработке и хранению посевных семян сельскохозяйственных культур;
содержанием семенного архива по сельскохозяйственным культурам и ведением семенных архивов.
Инспекция по контролю за агропромышленным комплексом при Министерстве сельского хозяйства Республики Узбекистан запрещает распространение несертифицированных семян и не отвечающих требованиям нормативных документов в области технического регулирования.
Статья 17. Права работников органов Инспекции по контролю за агропромышленным комплексом при Министерстве сельского хозяйства Республики Узбекистан
Работники органов Инспекции по контролю за агропромышленным комплексом при Министерстве сельского хозяйства Республики Узбекистан в пределах своих полномочий имеют право:
отбирать пробы семян для проведения необходимых анализов с целью проверки достоверности показателей их качества и соответствия нормативным документам в области технического регулирования;
запрещать незаконное использование охраняемых сортов семян;
иметь доступ на территорию любого производителя, реализатора и потребителя (пользователя) семян;
получать необходимую информацию, документы и образцы по семеноводческим полям и партиям семян;
приостанавливать или запрещать производство, хранение, реализацию семян, предпринятые в нарушение законодательства;
запрещать перевозку партий семян без наличия сертификата соответствия и фитосанитарного сертификата или карантинного разрешения;
не допускать ввоз в Республику Узбекистан семян без наличия сертификата соответствия, фитосанитарного сертификата или карантинного разрешения;
налагать меры на руководителей хозяйств и других ответственных лиц за нарушение порядка сортообновления и сорторазмещения сельскохозяйственных культур.
Глава 3. Организация деятельности в области семеноводства
Статья 18. Определение генетического (сортового) качества семян
Генетическое (сортовое) качество семян определяется по результатам апробации, грунтовых оценок сортов семенных посевов, используемых для выращивания семян, лабораторных сортовых испытаний семян.
Статья 19. Апробация семенных посевов, используемых для выращивания семян
Апробация семенных посевов, используемых для выращивания семян, проводится районными комиссиями по апробации, создаваемыми совместным решением территориальных органов Министерства сельского хозяйства Республики Узбекистан, Совета фермерских, дехканских хозяйств и владельцев приусадебных земель Узбекистана, а также соответствующих заготовительных и снабженческих организаций, научных учреждений.
Апробация семенных посевов, используемых для выращивания семян, осуществляется полевым обследованием генетической (сортовой) чистоты растений, поражаемости вредителями, зараженности болезнями и общего состояния семян.
По результатам проведения апробации семенных посевов, используемых для выращивания семян, районными комиссиями по апробации заинтересованным организациям и физическим лицам выдается акт апробации.
Апробацию семенных посевов собственного использования вправе проводить производители семян с оформлением акта апробации.
Статья 20. Грунтовая оценка семенных посевов, используемых для выращивания семян
Грунтовая оценка семенных посевов, используемых для выращивания семян, устанавливает принадлежность семян к определенному виду, сорту и их сортовую чистоту путем посева на специальных участках и последующей проверки генетического (сортового) качества.
Грунтовая оценка семенных посевов, используемых для выращивания семян, проводится Инспекцией по контролю за агропромышленным комплексом при Министерстве сельского хозяйства Республики Узбекистан.
По результатам проведения грунтовой оценки семенных посевов, используемых для выращивания семян, заинтересованным организациям и физическим лицам выдается заключение о генетическом (сортовом) качестве семян.
Статья 21. Лабораторное сортовое испытание семян
Лабораторное сортовое испытание семян устанавливает их принадлежность к определенному сорту и определяет генетическое (сортовое) качество семян путем проведения лабораторного анализа.
Лабораторное сортовое испытание семян проводится Инспекцией по контролю за агропромышленным комплексом при Министерстве сельского хозяйства Республики Узбекистан.
По результатам проведения лабораторного сортового испытания семян заинтересованным организациям и физическим лицам выдается заключение о генетическом (сортовом) качестве семян.
Статья 22. Определение посевных качеств семян
Посевные качества семян определяются путем проведения анализа семян из отобранных проб от партий семян.
Отбор проб от партий семян, проведение их анализа и определение посевных качеств семян осуществляются Инспекцией по контролю за агропромышленным комплексом при Министерстве сельского хозяйства Республики Узбекистан.
По результатам определения посевных качеств семян на стандартные семена выдаются сертификат соответствия и протокол испытания с указанием посевных качеств семян, на нестандартные семена — результат анализа семян, подтверждающий посевные качества семян.
Статья 23. Сертификация семян
Семена, используемые для посева, подлежат сертификации.
Сертификация семян, используемых для посева, включает:
подачу заявки на сертификацию и ее рассмотрение;
идентификацию, отбор и доставку образцов в лабораторию;
проведение испытания образцов в лаборатории;
анализ полученных результатов, выдачу сертификата соответствия или отказ в его выдаче;
регистрацию сертификатов соответствия в Государственном реестре Национальной системы сертификации Республики Узбекистан.
Сертификация семян проводится на основании нормативных документов в области технического регулирования Инспекцией по контролю за агропромышленным комплексом при Министерстве сельского хозяйства Республики Узбекистан.
Сертификация семян лесохозяйственных культур проводится Государственным комитетом Республики Узбекистан по лесному хозяйству и его территориальными подразделениями, аккредитованными в соответствии с нормативными документами в области технического регулирования.
Статья 24. Реестр производителей семян
Реестр производителей семян ведется Центром по развитию семеноводства при Министерстве сельского хозяйства Республики Узбекистан по производителям оригинальных и элитных семян хлопчатника, зерновых колосовых культур и картофеля.
Реестр производителей семян — единая информационная база данных, содержащая обновляемые записи о производителях семян.
В Реестре производителей семян должны быть указаны основные сведения о производителях семян:
наименование производителя семян, его почтовый адрес, телефон;
фамилия, имя, отчество руководителя производителя семян;
наименование сортов и гибридов, а также категория семян хлопчатника, зерновых колосовых культур и картофеля.
Информация, содержащаяся в Реестре производителей семян, размещается на официальном веб-сайте Центра по развитию семеноводства при Министерстве сельского хозяйства Республики Узбекистан.
Плата за внесение в Реестр производителей семян не взимается.
Статья 25. Производство, заготовка, обработка, хранение и использование семян
Производство, заготовка, обработка, хранение и использование семян осуществляются в соответствии с нормативными документами в области технического регулирования.
Порядок производства, заготовки, обработки, хранения и использования семян сельскохозяйственных и лесохозяйственных культур определяется соответствующими уполномоченными органами.
Использование семян, которые являются объектом интеллектуальной собственности, допускается с согласия патентовладельца (лицензиара).
Статья 26. Реализация семян
Реализация семян допускается при наличии сертификата соответствия с указанием их генетических (сортовых) и посевных качеств.
Семена, подвергнутые химической или биологической обработке, поставляются их потребителю (пользователю) или в торговую сеть только в упакованном виде. На каждой упаковке должна быть бирка с указанием вида обработки и инструкции о мерах безопасности.
Запрещается использование и реализация для посева (посадки) следующих семян сельскохозяйственных культур:
семена сортов и гибридов хлопчатника, зерновых колосовых культур и картофеля, не включенных в Государственный реестр сельскохозяйственных культур, рекомендованных к посеву на территории Республики Узбекистан;
семена, зараженные объектами карантина растений;
семена, не соответствующие требованиям нормативных документов в области технического регулирования.
С учетом потребности в семенах новых и перспективных сортов, а также при наличии сертификата соответствия или результата анализа по их качеству семена хлопчатника, зерновых колосовых культур и картофеля могут реализовываться с разрешения Министерства сельского хозяйства Республики Узбекистан или его уполномоченного органа.
Семена, вводимые в оборот, должны быть маркированы и упакованы в соответствии с нормативными документами в области технического регулирования.
На территории Республики Узбекистан реализация семян, ввозимых из зарубежных стран и произведенных в зонах широкого распространения карантинных объектов и особо опасных вредителей, болезней растений и сорняков, запрещается.
Статья 27. Гарантии на реализуемые семена
Субъекты семеноводства, занимающиеся производством и реализацией семян, являются ответственными за соответствие генетических (сортовых) и посевных качеств семян.
Если субъекты семеноводства, занимающиеся производством и реализацией семян, докажут, что несоответствие генетических (сортовых) и посевных качеств семян, указанных в части первой настоящей статьи, не зависит от занимающихся производством и реализацией семян, потребитель (пользователь) семян не имеет право требовать возмещения убытков.
На приобретенные семена гарантии действуют до срока, указанного в документе об их качестве.
Статья 28. Ввоз и вывоз семян
Ввоз семян на территорию Республики Узбекистан допускается при условии, если:
семена хлопчатника, зерновых колосовых культур и картофеля относятся к сорту и гибриду, которые внесены в Государственный реестр сельскохозяйственных культур, рекомендованных к посеву на территории Республики Узбекистан;
на семена имеется сертификат соответствия и фитосанитарный сертификат, а также карантинное разрешение;
семена предназначены для селекционных и исследовательских работ, экспонирования.
При ввозе семян (за исключением семян хлопчатника, зерновых колосовых культур и картофеля) признаются результаты испытаний, проведенных зарубежными лабораториями, аккредитованными международными организациями по аккредитации, в случаях, когда примененные при испытании требования не уступают аналогичным требованиям, действующим в Республике Узбекистан.
Семена, ввозимые и вывозимые для научных целей и сортоиспытаний, не облагаются таможенной пошлиной и не подлежат квотированию и лицензированию.
Вывоз семян хлопчатника и зерновых колосовых культур осуществляется по решению Министерства сельского хозяйства Республики Узбекистан. Для вывоза семян других сельскохозяйственных культур не требуется специальное разрешение.
Семена, подлежащие вывозу из территории Республики Узбекистан, сопровождаются фитосанитарным сертификатом, выданным Агентством по карантину и защите растений Республики Каракалпакстан, управлениями по карантину и защите растений областей и города Ташкента.
Статья 29. Дополнительная обработка, утилизация и уничтожение семян
Семена, признанные по результатам определения посевных качеств непригодными для использования по назначению, подлежат дополнительной обработке, утилизации и (или) уничтожению в соответствии с положениями нормативных документов в области технического регулирования.
Семена на период, необходимый для проведения определения посевных качеств и принятия решения о возможности их дальнейшего использования или необходимости уничтожения, подлежат хранению в отдельных помещениях с соблюдением условий, обеспечивающих безопасность.
Расходы, связанные с утилизацией и (или) уничтожением семян, не пригодных для использования по назначению, возмещаются производителями и реализаторами семян.
Статья 30. Страховой семенной фонд
В целях обеспечения поставок сортовых семян для пересева в случаях стихийных бедствий, а также иных целях Кабинет Министров Республики Узбекистан создает страховой семенной фонд.
Порядок создания страхового семенного фонда и его использования определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 31. Научные исследования в области семеноводства
Научные исследования в области семеноводства осуществляются Министерством сельского хозяйства Республики Узбекистан, Академией наук Республики Узбекистан, соответствующими отраслевыми научно-исследовательскими и высшими образовательными учреждениями, а также иными научными организациями, которые разрабатывают:
научно обоснованные системы семеноводства, семеноведения и сортоведения;
рекомендации по внедрению новых и перспективных сортов;
инновационные технологии и методы повышения эффективности производства высококачественных семян;
программы по внедрению информационно-коммуникационных технологий в системе информационного обеспечения семеноводства.
Статья 32. Интеллектуальная собственность в области семеноводства
Правом на производство и использование семян сортов и гибридов, охраняемых патентом, обладают патентовладельцы, а также юридические и физические лица, имеющие лицензию.
Семена сортов и гибридов, не охраняемые патентом или свидетельством, могут производиться и использоваться любыми юридическими и физическими лицами.
Глава 4. Заключительные положения
Статья 33. Финансирование деятельности в области семеноводства
Финансирование деятельности в области семеноводства осуществляется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и иных источников, не запрещенных законодательством.
Статья 34. Разрешение споров
Споры в области семеноводства разрешаются в порядке, установленном законодательством.
Статья 35. Ответственность за нарушение законодательства о семеноводстве
Лица, виновные в нарушении законодательства о семеноводстве, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 36. Признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан
Признать утратившими силу:
1) Закон Республики Узбекистан от 29 августа 1996 года № 267-I «О семеноводстве» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1996 г., № 9, ст. 130);
2) пункт 19 Закона Республики Узбекистан от 25 апреля 1997 года № 421-I «О внесении изменений и дополнений, а также признании утратившими силу некоторых законодательных актов» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1997 г., № 4-5, ст. 126);
3) раздел ХV Закона Республики Узбекистан от 15 апреля 1999 года № 772-I «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1999 г., № 5, ст. 124);
4) статью 2 Закона Республики Узбекистан от 6 апреля 2006 года № ЗРУ-31 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с упрощением процедуры сертификации продукции и услуг» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 4, ст. 157);
5) Закон Республики Узбекистан от 21 декабря 2007 года № ЗРУ-134 «О внесении изменения в статью 9 Закона Республики Узбекистан «О семеноводстве» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2007 г., № 12, ст. 605);
6) статью 18 Закона Республики Узбекистан от 23 июля 2018 года № ЗРУ-486 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием деятельности отдельных государственных органов и организаций» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 7, ст. 431).
Статья 37. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона
Кабинету Министров Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 38. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 39. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
16 февраля 2019 г.,
№ ЗРУ-521