📅 2019-yil 11-mart · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019-yil 11-mart · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019 йил 11 март · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 11 марта 2019 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 11 March 2019 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2019 йил 15 февралда қабул қилинган Сенат томонидан 2019 йил 28 февралда маъқулланган
1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади
Ушбу Қонуннинг мақсади фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.
2-модда. Фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш тўғрисидаги қонунчилик
Фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.
3-модда. Фуқароларнинг репродуктив саломатлиги
Фуқароларнинг репродуктив саломатлиги инсоннинг жисмоний, ақлий ва ижтимоий жиҳатдан соғломлиги ҳолати бўлиб, бу ҳолат унинг бола туғилишига қодирлигини белгилайдиган репродуктив тизими, ушбу тизимнинг функциялари, ҳаётий жараёнлари билан боғлиқ бўлади.
Фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш:
фуқароларнинг репродуктив саломатлиги тўғрисида ишончли ва тўлиқ ахборот олишни;
ҳомиладорликни сақлаб юришни ва боланинг асоратларсиз ҳамда нуқсонларсиз туғилишини таъминлайдиган, ҳомиладорлик, туғиш ва туғишдан кейинги даврдаги тадбирлар, муолажалар ҳамда хизматларни;
репродуктив тизим касалликларининг олдини олишни ва уларни даволашни;
жинсий йўл билан ўтадиган касалликларнинг олдини олишни ва уларни даволашни;
эҳтимолдаги асоратларнинг ва репродуктив тизим функциялари бузилиши оқибатларининг олдини олишга кўмаклашган ҳолда ҳомиладорликни хавфсиз равишда сунъий тўхтатишни;
контрацепция усуллари ва улардан фойдаланиш тўғрисида ахборот олишни назарда тутади.
4-модда. Ушбу Қонуннинг асосий принциплари
Ушбу Қонуннинг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:
репродуктив муаммоларни ҳал қилишда инсонпарварлик;
репродуктив саломатликни сақлаш соҳасида эркаклар ва аёлларнинг тенглиги;
фуқаронинг шахсий ҳаётига аралашмаслик, шахсий ва оилавий сирнинг сақланиши;
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги тиббий хизматлардан фойдаланишни ва уларнинг сифатини таъминлаш;
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш бўйича хизматларнинг давлат томонидан кафолатланган ҳажмини таъминлаш.
5-модда. Фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари
Фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги давлат дастурларини ва бошқа дастурларни ишлаб чиқиш, тасдиқлаш ҳамда амалга ошириш;
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш тизимини ривожлантириш ва такомиллаштириш;
фуқароларда соғлом фарзандлар туғилишига нисбатан онгли ва масъулиятли муносабатни тарбиялаш;
эркаклар ва аёлларнинг ўз репродуктив ҳуқуқларини амалга оширишида уларнинг имкониятлари тенглигини таъминлайдиган шароитларни яратиш;
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини яхшилаш учун илмий тадқиқотларни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш, замонавий услублар ва технологияларни жорий этиш;
репродуктив саломатликни сақлаш соҳасида фуқароларнинг тиббий билимларини ва тиббий маданиятини юксалтириш;
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасида кадрларни тайёрлашни, қайта тайёрлашни ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этиш;
фуқаролар ўз репродуктив ҳуқуқларини амалга ошириши учун уларга тиббий-ижтимоий, шунингдек психологик ёрдам кўрсатиш.
6-модда. Фуқароларнинг репродуктив ҳуқуқларини амалга оширишдаги давлат кафолатлари
Давлат фуқароларга:
репродуктив саломатликнинг сақланишини ва уларнинг репродуктив ҳуқуқлари амалга оширилишини;
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлашга доир хизматлардан фойдаланилиши ва бу хизматларнинг изчиллиги таъминланишини;
соғлом оилани шакллантириш тўғрисидаги қарорнинг камситишларсиз, таҳдидларсиз ва зўравонликсиз қабул қилинишини;
уларнинг шахсий ҳаётига аралашмасликни, шахсий ва оилавий сирнинг сақланишини;
бирламчи тиббий-санитария ёрдамининг бепуллигини;
фуқароларнинг мустақил қарор қабул қилишга бўлган репродуктив ҳуқуқи амалга оширилишини кафолатлайди.
Фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлашга доир хизматлар репродуктив саломатликни сақлаш соҳасидаги фаолиятни амалга оширувчи тиббиёт ташкилотлари томонидан кўрсатилади.
7-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасида ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги давлат дастурларининг ишлаб чиқилишини, тасдиқланишини ва амалга оширилишини таъминлайди;
давлат органларининг ва бошқа ташкилотларнинг фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги фаолиятини мувофиқлаштиради;
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш бўйича давлат томонидан кафолатланган хизматларнинг ҳажмини белгилайди.
8-модда. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги ваколатлари
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги:
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасида ягона давлат сиёсатини амалга оширади;
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги давлат дастурларини ва бошқа дастурларни ишлаб чиқади ҳамда амалга оширади;
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқишда иштирок этади;
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш бўйича давлат томонидан кафолатланган хизматларнинг ҳажмини белгилаш юзасидан таклифлар ишлаб чиқади ва киритади;
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасида кадрларни тайёрлашни, қайта тайёрлашни ва уларнинг малакасини оширишни таъминлайди;
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш ва ҳимоя қилиш тизимини ривожлантиришга ҳамда репродуктив саломатликни сақлаш бўйича хизматлар кўрсатишга доир чора-тадбирларни белгилайди;
репродуктив саломатликни сақлаш соҳасида фуқароларнинг тиббий билимларини ва тиббий маданиятини юксалтириш юзасидан тушунтириш ишларини олиб боради;
ёрдамчи репродуктив технологиялардан фойдаланиш тартибини, кафолатланган хизматлар, уларни қўллашга доир кўрсатмалар, монеликлар ва чекловларнинг рўйхатини тасдиқлайди;
ёрдамчи репродуктив технологиялар усулларини қўлловчи тиббиёт ташкилотларининг фаолиятини тартибга солади ва назорат қилади;
ҳомиладорликни сунъий равишда тўхтатишни амалга ошириш тартиби ва шартларини, ҳомиладорликни сунъий равишда тўхтатиш учун тиббий кўрсатмалар рўйхатини белгилайди;
жарроҳлик контрацепциясини амалга ошириш тартиби ва шартларини белгилайди.
9-модда. Маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги ваколатлари
Маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги ҳудудий дастурларни тасдиқлайди ва уларнинг бажарилиши устидан назоратни амалга оширади.
Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари:
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш тўғрисидаги қонунчиликнинг ижро этилишини таъминлайди;
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги ҳудудий дастурларнинг ишлаб чиқилишини, маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органига тасдиқлаш учун киритилишини ва амалга оширилишини таъминлайди;
тегишли давлат бошқаруви органлари ҳудудий бўлинмаларининг фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги фаолиятини мувофиқлаштиради;
тегишли ҳудуддаги тиббиёт муассасаларида кўрсатилаётган, шу жумладан фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасида кўрсатилаётган тиббий ёрдам сифати устидан назоратни таъминлайди.
10-модда. Фуқароларнинг репродуктив ҳуқуқлари
Фуқаролар қуйидаги ҳуқуқларга эга:
хавфсиз ва самарали репродуктив технологиялардан фойдаланган ҳолда ўз фарзандларининг туғилиши хусусида мустақил равишда қарорлар қабул қилиш;
ўзининг репродуктив саломатлиги тўғрисида ишончли ва тўлиқ ахборот олиш;
туғилишни тартибга солишнинг хавфсиз усулларидан ва контрацепциядан фойдаланиш;
тиббий-профилактика хизматларидан фойдаланиш ва соғлиққа хавф солувчи воситалардан, шу жумладан илмий тажрибалар қўлланилишидан ҳимояланиш;
ўз репродуктив ҳуқуқларини амалга ошириш чоғида тиббий-ижтимоий, шунингдек психологик ёрдам ва ахборот олиш;
ёрдамчи репродуктив технологиялардан фойдаланиш.
Юридик ва жисмоний шахслар фуқароларнинг ўз репродуктив ҳуқуқларини амалга ошириши билан боғлиқ ахборотни сир сақлаши шарт.
11-модда. Аёлларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш
Аёлларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш қуйидагиларни ўз ичига олади:
ўзининг репродуктив саломатлиги, бепуштликни даволаш услублари ва контрацепция тўғрисида ишончли ҳамда тўлиқ ахборот олиш;
репродуктив саломатликни сақлаш соҳасидаги хизматлардан фойдаланишни таъминлаш;
репродуктив саломатлик масалалари юзасидан махфийликка риоя этилган ҳолда тиббий маслаҳатлар ва хизматлар олиш.
Аёл бепуштликдан даволаниш, репродуктив саломатлигини ҳомиладор бўлгунига қадар, ҳомиладорлик даврида, туғиш ва туғишдан кейинги даврда даволашнинг замонавий услубларидан фойдаланган ҳолда сақлаш ҳамда давлат томонидан ижтимоий жиҳатдан қўллаб-қувватланиш ҳуқуқига эга.
Ҳомиладорлик давридаги тиббий аралашув эр ва хотиннинг ёзма розилиги билан, эр бўлмаган тақдирда аёлнинг ўз розилиги ёки ота-онасининг розилиги ёхуд у вояга етмаган ёки муомалага лаёқатсиз бўлган тақдирда бошқа қонуний вакилларининг розилиги билан амалга оширилади.
Тиббий аралашувни рад этиш факти эҳтимолдаги оқибатлар кўрсатилган ҳолда тиббий ҳужжатларда қайд этилади ва ҳомиладор аёл томонидан, бунинг имкони бўлмаган тақдирда унинг эри ёки қариндошлари томонидан ёзма тарзда, тиббий аралашувни рад этиш ҳақида ёзма жавоб олишнинг имкони бўлмаган тақдирда эса, шифокорлар консилиумининг хулосаси билан тасдиқланади.
Аёл ҳомиладорликка, уни сунъий равишда тўхтатишга ва контрацепцияга мажбур қилиниши мумкин эмас.
12-модда. Эркакларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш
Эркакларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш қуйидагиларни ўз ичига олади:
ўзининг репродуктив саломатлиги, бепуштликни даволаш услублари ва контрацепция тўғрисида ишончли ҳамда тўлиқ ахборот олиш;
репродуктив саломатликни сақлаш соҳасидаги хизматлардан фойдаланишни таъминлаш;
янги тиббий, шу жумладан ёрдамчи репродуктив технологиялардан, шунингдек кам инвазивли (кам жароҳатлайдиган) аралашувлардан фойдаланган ҳолда бепуштликни даволаш;
репродуктив саломатлик масалалари юзасидан махфийликка риоя этилган ҳолда тиббий маслаҳатлар ва хизматлар олиш.
13-модда. Вояга етмаган шахсларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш
Вояга етмаган шахсларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш:
тиббий-профилактика тадбирларини, шу жумладан репродуктив аъзолар патологиясини, шунингдек ирсий касалликларни аниқлашга қаратилган тиббий-профилактика тадбирларини ташкил этиш ва ўтказишни;
жинсий тарбия ва уларни оилавий ҳаётга тайёрлаш бўйича тадбирлар ўтказишни;
уларни репродуктив саломатлик масалалари бўйича ўқитиш ва ахборот беришни ўз ичига олади.
Репродуктив саломатлик муаммолари бўйича тиббий аралашув вояга етмаган шахсни, шунингдек унинг қонуний вакилини хабардор этган ҳолда уларнинг ихтиёрий розилиги билан амалга оширилади. Вояга етмаган шахснинг ҳаёти ва соғлиғини сақлаш учун тиббий аралашув тавсия этилган тақдирда ҳамда қонуний вакилдан ва вояга етмаган шахсдан розилик олишнинг имкони бўлмаганда, тиббий аралашув шифокорлар консилиумининг хулосаси мавжуд бўлганда амалга оширилади.
Вояга етмаган шахсларни репродуктив саломатликни сақлаш масалалари бўйича тарбиялаш, ўқитиш ҳамда уларга ахборот бериш, уларни оилавий ҳаётга тайёрлаш тегишинча оилада, таълим ва соғлиқни сақлаш муассасаларида амалга оширилади.
Репродуктив саломатлик, шу жумладан жинсий тарбия масалалари бўйича ўқитиш таълимни ва соғлиқни сақлашни бошқариш органлари билан биргаликда вояга етмаган шахсларнинг ёши, психологик ва жисмоний ўзига хосликлари ҳисобга олинган ҳолда, уларнинг оилалари билан яқин ҳамкорликда ишлаб чиқилган, махсус тасдиқланган дастурларга кўра амалга оширилади. Ўқитишга тегишли тиббий тайёргарликка эга бўлган мутахассислар жалб этилади.
Вояга етмаган шахсларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасидаги хизматлар давлат томонидан кафолатланган ва бепул асосда амалга оширилади.
Вояга етмаган шахсларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасида ахборот бериш аноним ва махфий тарзда амалга оширилади.
14-модда. Фуқароларнинг репродуктив саломатлиги тўғрисидаги ахборот
Фуқароларнинг репродуктив саломатлиги тўғрисидаги ахборот:
репродуктив саломатликнинг ҳолати ҳақидаги;
репродуктив саломатликни сақлаш бўйича хизматлар олиш шартлари ва усуллари тўғрисидаги;
замонавий контрацепция усуллари, уларнинг афзалликлари ва камчиликлари ҳақидаги;
ёрдамчи репродуктив технологияларни қўллашдаги ҳар қандай психологик ва физиологик оқибатлар, эҳтимолдаги асоратлар тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олади.
Фуқароларнинг репродуктив саломатлиги тўғрисидаги ахборот ишончли ва тўлиқ бўлиши керак.
15-модда. Ёрдамчи репродуктив технологиялардан фойдаланиш
Ёрдамчи репродуктив технологиялар уруғлантиришнинг айрим ёки барча босқичлари аёлнинг организмидан ташқарида амалга ошириладиган ҳомиладорликка эришишга қаратилган тиббий технологиялар, даволаш усуллари ва муолажаларидан иборатдир.
Ёрдамчи репродуктив технологиялардан фойдаланиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланади.
16-модда. Фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш бўйича профилактика чора-тадбирлари
Фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш бўйича профилактика чора-тадбирлари қуйидаги тадбирларни ўз ичига олади:
фуқароларнинг репродуктив саломатлиги бузилиши хавфини, шу жумладан атроф-муҳит ва ишлаб чиқариш омилларини аниқлаш;
репродуктив саломатлик соҳасидаги бузилишларни аниқлаш ва даволаш мақсадида фуқароларнинг мажбурий профилактика тиббий кўрикларини (дастлабки ва даврий) ўтказиш;
репродуктив ёшдаги фуқароларни ва ҳомиладор аёлларни репродуктив саломатликнинг бузилиши хавфи ҳамда унинг реабилитацияси ҳақида хабардор қилиш;
фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш бўйича таълим дастурларини ва илмий дастурларни оммавий ахборот воситалари орқали ёритиш;
фуқароларни соғлом турмуш тарзини юритишга ва профилактика тадбирларида иштирок этишга рағбатлантириш тизимини яратиш, биринчи навбатда, фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш ва мустаҳкамлашга кўмаклашувчи ҳаёт тарзини ва услубини оммалаштириш орқали яратиш;
ижтимоий аҳамиятга эга касалликларнинг, репродуктив тизим аъзолари касалликларининг ривожланишига доир хавф гуруҳларини ажратган ҳолда аҳолини, шу жумладан болалар ва ўсмирларни диспансеризациядан ўтказиш ҳамда якка тартибдаги профилактика дастурларини ишлаб чиқиш;
фуқароларга тиббий-генетик ёрдамни такомиллаштириш, ҳомиладаги нуқсонларга эрта ташхис қўйиш учун янги перинатал технологияларни жорий этиш.
17-модда. Контрацепциядан фойдаланиш
Фуқаролар контрацепция усулларини танлаш, улардан фойдаланиш, шунингдек уларни рад этиш ҳуқуқига эга.
Фуқароларга соғлиғининг ҳолати, ёши ва индивидуал хусусиятлари ҳисобга олинган ҳамда эҳтимолдаги ҳар қандай номақбул оқибатлар ҳақида огоҳлантирган ҳолда контрацепция усулларини якка тартибда танлаш бўйича тиббий ёрдам кўрсатилади.
Фуқаролар контрацепциянинг жарроҳлик усулидан ихтиёрий равишда фойдаланиш ҳуқуқига эга.
Контрацепциянинг жарроҳлик усули фақат олдиндан албатта хабардор этилган ҳолда ҳамда вояга етган муомалага лаёқатли фуқаронинг ёки эр-хотиннинг ёхуд фуқаро муомалага лаёқатсиз бўлса васийларнинг розилиги билан амалга оширилиши мумкин.
18-модда. Ҳомиладорликни сунъий равишда тўхтатиш
Ҳомиладорликни сунъий равишда тўхтатиш:
ҳомиладорликнинг ўн икки ҳафтагача бўлган муддатида аёлнинг хоҳишига кўра;
ҳомиладорнинг ҳаётига хавф солувчи тиббий кўрсатмалар мавжуд бўлганида ҳомиладорлик муддатидан қатъи назар амалга оширилади.
Тиббиёт муассасалари тиббий кўрсатмаларга кўра ҳомиладорликни сунъий равишда тўхтатиш тўғрисида ёки ҳомиладорликни тўхтатишни рад этиш ҳақида қарор қабул қилган аёлни унинг соғлиғи учун ҳар қандай эҳтимол тутилган салбий оқибатлар ҳақида хабардор этиши шарт.
19-модда. Ёрдамчи репродуктив технологияларни қўллашда шифокорлик сирини ва ахборотнинг махфийлигини сақлаш
Ёрдамчи репродуктив технологиялар қўлланилиши тўғрисидаги, шунингдек ёрдамчи репродуктив технологиялар дастурлари иштирокчиларининг шахси ҳақидаги маълумотлар шифокорлик сирини ташкил этади ва улар тўғрисидаги ахборот махфий бўлиши керак.
Шифокорлик сирини ташкил этувчи маълумотлар ўқиш чоғида, касбий, хизмат вазифаларини ва бошқа вазифаларни бажариш чоғида ўзига маълум бўлиб қолган шахслар томонидан ушбу маълумотларни фуқаронинг ёки унинг қонуний вакилининг розилигисиз ошкор этишга йўл қўйилмайди, бундан ушбу модданинг учинчи қисмида белгиланган ҳоллар мустасно.
Шифокорлик сирини ташкил этувчи маълумотларни фуқаронинг ёки унинг қонуний вакилининг розилигисиз тақдим этишга қуйидаги ҳолларда йўл қўйилади:
ўзининг ҳолатига кўра ўз хоҳиш-иродасини билдиришга қодир бўлмаган фуқарони текширувдан ўтказиш ва даволаш мақсадида;
юқумли касалликлар тарқалиши хавфи бўлганда;
тергов ёки суд муҳокамаси ўтказилиши муносабати билан суриштирув, тергов ва прокуратура органларининг, шунингдек суднинг сўровларига биноан.
20-модда. Низоларни ҳал этиш
Фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш соҳасида юзага келадиган низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.
21-модда. Фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
22-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Адлия вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
23-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
24-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши
Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2019 йил 11 март,
ЎРҚ-528-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2019-yil 15-fevralda qabul qilingan Senat tomonidan 2019-yil 28-fevralda maʼqullangan
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash toʻgʻrisidagi qonunchilik
Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
3-modda. Fuqarolarning reproduktiv salomatligi
Fuqarolarning reproduktiv salomatligi insonning jismoniy, aqliy va ijtimoiy jihatdan sogʻlomligi holati boʻlib, bu holat uning bola tugʻilishiga qodirligini belgilaydigan reproduktiv tizimi, ushbu tizimning funksiyalari, hayotiy jarayonlari bilan bogʻliq boʻladi.
Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash:
fuqarolarning reproduktiv salomatligi toʻgʻrisida ishonchli va toʻliq axborot olishni;
homiladorlikni saqlab yurishni va bolaning asoratlarsiz hamda nuqsonlarsiz tugʻilishini taʼminlaydigan, homiladorlik, tugʻish va tugʻishdan keyingi davrdagi tadbirlar, muolajalar hamda xizmatlarni;
reproduktiv tizim kasalliklarining oldini olishni va ularni davolashni;
jinsiy yoʻl bilan oʻtadigan kasalliklarning oldini olishni va ularni davolashni;
ehtimoldagi asoratlarning va reproduktiv tizim funksiyalari buzilishi oqibatlarining oldini olishga koʻmaklashgan holda homiladorlikni xavfsiz ravishda sunʼiy toʻxtatishni;
kontratsepsiya usullari va ulardan foydalanish toʻgʻrisida axborot olishni nazarda tutadi.
4-modda. Ushbu Qonunning asosiy prinsiplari
Ushbu Qonunning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:
reproduktiv muammolarni hal qilishda insonparvarlik;
reproduktiv salomatlikni saqlash sohasida erkaklar va ayollarning tengligi;
fuqaroning shaxsiy hayotiga aralashmaslik, shaxsiy va oilaviy sirning saqlanishi;
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi tibbiy xizmatlardan foydalanishni va ularning sifatini taʼminlash;
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash boʻyicha xizmatlarning davlat tomonidan kafolatlangan hajmini taʼminlash.
5-modda. Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari
Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqish, tasdiqlash hamda amalga oshirish;
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash tizimini rivojlantirish va takomillashtirish;
fuqarolarda sogʻlom farzandlar tugʻilishiga nisbatan ongli va masʼuliyatli munosabatni tarbiyalash;
erkaklar va ayollarning oʻz reproduktiv huquqlarini amalga oshirishida ularning imkoniyatlari tengligini taʼminlaydigan sharoitlarni yaratish;
fuqarolarning reproduktiv salomatligini yaxshilash uchun ilmiy tadqiqotlarni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash, zamonaviy uslublar va texnologiyalarni joriy etish;
reproduktiv salomatlikni saqlash sohasida fuqarolarning tibbiy bilimlarini va tibbiy madaniyatini yuksaltirish;
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasida kadrlarni tayyorlashni, qayta tayyorlashni va ularning malakasini oshirishni tashkil etish;
fuqarolar oʻz reproduktiv huquqlarini amalga oshirishi uchun ularga tibbiy-ijtimoiy, shuningdek psixologik yordam koʻrsatish.
6-modda. Fuqarolarning reproduktiv huquqlarini amalga oshirishdagi davlat kafolatlari
Davlat fuqarolarga:
reproduktiv salomatlikning saqlanishini va ularning reproduktiv huquqlari amalga oshirilishini;
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlashga doir xizmatlardan foydalanilishi va bu xizmatlarning izchilligi taʼminlanishini;
sogʻlom oilani shakllantirish toʻgʻrisidagi qarorning kamsitishlarsiz, tahdidlarsiz va zoʻravonliksiz qabul qilinishini;
ularning shaxsiy hayotiga aralashmaslikni, shaxsiy va oilaviy sirning saqlanishini;
birlamchi tibbiy-sanitariya yordamining bepulligini;
fuqarolarning mustaqil qaror qabul qilishga boʻlgan reproduktiv huquqi amalga oshirilishini kafolatlaydi.
Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlashga doir xizmatlar reproduktiv salomatlikni saqlash sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi tibbiyot tashkilotlari tomonidan koʻrsatiladi.
7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi davlat dasturlarining ishlab chiqilishini, tasdiqlanishini va amalga oshirilishini taʼminlaydi;
davlat organlarining va boshqa tashkilotlarning fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi;
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash boʻyicha davlat tomonidan kafolatlangan xizmatlarning hajmini belgilaydi.
8-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi:
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash boʻyicha davlat tomonidan kafolatlangan xizmatlarning hajmini belgilash yuzasidan takliflar ishlab chiqadi va kiritadi;
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasida kadrlarni tayyorlashni, qayta tayyorlashni va ularning malakasini oshirishni taʼminlaydi;
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash va himoya qilish tizimini rivojlantirishga hamda reproduktiv salomatlikni saqlash boʻyicha xizmatlar koʻrsatishga doir chora-tadbirlarni belgilaydi;
reproduktiv salomatlikni saqlash sohasida fuqarolarning tibbiy bilimlarini va tibbiy madaniyatini yuksaltirish yuzasidan tushuntirish ishlarini olib boradi;
yordamchi reproduktiv texnologiyalardan foydalanish tartibini, kafolatlangan xizmatlar, ularni qoʻllashga doir koʻrsatmalar, moneliklar va cheklovlarning roʻyxatini tasdiqlaydi;
yordamchi reproduktiv texnologiyalar usullarini qoʻllovchi tibbiyot tashkilotlarining faoliyatini tartibga soladi va nazorat qiladi;
homiladorlikni sunʼiy ravishda toʻxtatishni amalga oshirish tartibi va shartlarini, homiladorlikni sunʼiy ravishda toʻxtatish uchun tibbiy koʻrsatmalar roʻyxatini belgilaydi;
jarrohlik kontratsepsiyasini amalga oshirish tartibi va shartlarini belgilaydi.
9-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi vakolatlari
Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi hududiy dasturlarni tasdiqlaydi va ularning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.
Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijro etilishini taʼminlaydi;
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi hududiy dasturlarning ishlab chiqilishini, mahalliy davlat hokimiyati vakillik organiga tasdiqlash uchun kiritilishini va amalga oshirilishini taʼminlaydi;
tegishli davlat boshqaruvi organlari hududiy boʻlinmalarining fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi;
tegishli hududdagi tibbiyot muassasalarida koʻrsatilayotgan, shu jumladan fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasida koʻrsatilayotgan tibbiy yordam sifati ustidan nazoratni taʼminlaydi.
10-modda. Fuqarolarning reproduktiv huquqlari
Fuqarolar quyidagi huquqlarga ega:
xavfsiz va samarali reproduktiv texnologiyalardan foydalangan holda oʻz farzandlarining tugʻilishi xususida mustaqil ravishda qarorlar qabul qilish;
oʻzining reproduktiv salomatligi toʻgʻrisida ishonchli va toʻliq axborot olish;
tugʻilishni tartibga solishning xavfsiz usullaridan va kontratsepsiyadan foydalanish;
tibbiy-profilaktika xizmatlaridan foydalanish va sogʻliqqa xavf soluvchi vositalardan, shu jumladan ilmiy tajribalar qoʻllanilishidan himoyalanish;
oʻz reproduktiv huquqlarini amalga oshirish chogʻida tibbiy-ijtimoiy, shuningdek psixologik yordam va axborot olish;
yordamchi reproduktiv texnologiyalardan foydalanish.
Yuridik va jismoniy shaxslar fuqarolarning oʻz reproduktiv huquqlarini amalga oshirishi bilan bogʻliq axborotni sir saqlashi shart.
11-modda. Ayollarning reproduktiv salomatligini saqlash
Ayollarning reproduktiv salomatligini saqlash quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
oʻzining reproduktiv salomatligi, bepushtlikni davolash uslublari va kontratsepsiya toʻgʻrisida ishonchli hamda toʻliq axborot olish;
reproduktiv salomatlikni saqlash sohasidagi xizmatlardan foydalanishni taʼminlash;
reproduktiv salomatlik masalalari yuzasidan maxfiylikka rioya etilgan holda tibbiy maslahatlar va xizmatlar olish.
Ayol bepushtlikdan davolanish, reproduktiv salomatligini homilador boʻlguniga qadar, homiladorlik davrida, tugʻish va tugʻishdan keyingi davrda davolashning zamonaviy uslublaridan foydalangan holda saqlash hamda davlat tomonidan ijtimoiy jihatdan qoʻllab-quvvatlanish huquqiga ega.
Homiladorlik davridagi tibbiy aralashuv er va xotinning yozma roziligi bilan, er boʻlmagan taqdirda ayolning oʻz roziligi yoki ota-onasining roziligi yoxud u voyaga yetmagan yoki muomalaga layoqatsiz boʻlgan taqdirda boshqa qonuniy vakillarining roziligi bilan amalga oshiriladi.
Tibbiy aralashuvni rad etish fakti ehtimoldagi oqibatlar koʻrsatilgan holda tibbiy hujjatlarda qayd etiladi va homilador ayol tomonidan, buning imkoni boʻlmagan taqdirda uning eri yoki qarindoshlari tomonidan yozma tarzda, tibbiy aralashuvni rad etish haqida yozma javob olishning imkoni boʻlmagan taqdirda esa, shifokorlar konsiliumining xulosasi bilan tasdiqlanadi.
Ayol homiladorlikka, uni sunʼiy ravishda toʻxtatishga va kontratsepsiyaga majbur qilinishi mumkin emas.
12-modda. Erkaklarning reproduktiv salomatligini saqlash
Erkaklarning reproduktiv salomatligini saqlash quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
oʻzining reproduktiv salomatligi, bepushtlikni davolash uslublari va kontratsepsiya toʻgʻrisida ishonchli hamda toʻliq axborot olish;
reproduktiv salomatlikni saqlash sohasidagi xizmatlardan foydalanishni taʼminlash;
yangi tibbiy, shu jumladan yordamchi reproduktiv texnologiyalardan, shuningdek kam invazivli (kam jarohatlaydigan) aralashuvlardan foydalangan holda bepushtlikni davolash;
reproduktiv salomatlik masalalari yuzasidan maxfiylikka rioya etilgan holda tibbiy maslahatlar va xizmatlar olish.
13-modda. Voyaga yetmagan shaxslarning reproduktiv salomatligini saqlash
Voyaga yetmagan shaxslarning reproduktiv salomatligini saqlash:
tibbiy-profilaktika tadbirlarini, shu jumladan reproduktiv aʼzolar patologiyasini, shuningdek irsiy kasalliklarni aniqlashga qaratilgan tibbiy-profilaktika tadbirlarini tashkil etish va oʻtkazishni;
jinsiy tarbiya va ularni oilaviy hayotga tayyorlash boʻyicha tadbirlar oʻtkazishni;
ularni reproduktiv salomatlik masalalari boʻyicha oʻqitish va axborot berishni oʻz ichiga oladi.
Reproduktiv salomatlik muammolari boʻyicha tibbiy aralashuv voyaga yetmagan shaxsni, shuningdek uning qonuniy vakilini xabardor etgan holda ularning ixtiyoriy roziligi bilan amalga oshiriladi. Voyaga yetmagan shaxsning hayoti va sogʻligʻini saqlash uchun tibbiy aralashuv tavsiya etilgan taqdirda hamda qonuniy vakildan va voyaga yetmagan shaxsdan rozilik olishning imkoni boʻlmaganda, tibbiy aralashuv shifokorlar konsiliumining xulosasi mavjud boʻlganda amalga oshiriladi.
Voyaga yetmagan shaxslarni reproduktiv salomatlikni saqlash masalalari boʻyicha tarbiyalash, oʻqitish hamda ularga axborot berish, ularni oilaviy hayotga tayyorlash tegishincha oilada, taʼlim va sogʻliqni saqlash muassasalarida amalga oshiriladi.
Reproduktiv salomatlik, shu jumladan jinsiy tarbiya masalalari boʻyicha oʻqitish taʼlimni va sogʻliqni saqlashni boshqarish organlari bilan birgalikda voyaga yetmagan shaxslarning yoshi, psixologik va jismoniy oʻziga xosliklari hisobga olingan holda, ularning oilalari bilan yaqin hamkorlikda ishlab chiqilgan, maxsus tasdiqlangan dasturlarga koʻra amalga oshiriladi. Oʻqitishga tegishli tibbiy tayyorgarlikka ega boʻlgan mutaxassislar jalb etiladi.
Voyaga yetmagan shaxslarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasidagi xizmatlar davlat tomonidan kafolatlangan va bepul asosda amalga oshiriladi.
Voyaga yetmagan shaxslarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasida axborot berish anonim va maxfiy tarzda amalga oshiriladi.
14-modda. Fuqarolarning reproduktiv salomatligi toʻgʻrisidagi axborot
Fuqarolarning reproduktiv salomatligi toʻgʻrisidagi axborot:
reproduktiv salomatlikning holati haqidagi;
reproduktiv salomatlikni saqlash boʻyicha xizmatlar olish shartlari va usullari toʻgʻrisidagi;
zamonaviy kontratsepsiya usullari, ularning afzalliklari va kamchiliklari haqidagi;
yordamchi reproduktiv texnologiyalarni qoʻllashdagi har qanday psixologik va fiziologik oqibatlar, ehtimoldagi asoratlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.
Fuqarolarning reproduktiv salomatligi toʻgʻrisidagi axborot ishonchli va toʻliq boʻlishi kerak.
15-modda. Yordamchi reproduktiv texnologiyalardan foydalanish
Yordamchi reproduktiv texnologiyalar urugʻlantirishning ayrim yoki barcha bosqichlari ayolning organizmidan tashqarida amalga oshiriladigan homiladorlikka erishishga qaratilgan tibbiy texnologiyalar, davolash usullari va muolajalaridan iboratdir.
Yordamchi reproduktiv texnologiyalardan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.
16-modda. Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash boʻyicha profilaktika chora-tadbirlari
Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash boʻyicha profilaktika chora-tadbirlari quyidagi tadbirlarni oʻz ichiga oladi:
fuqarolarning reproduktiv salomatligi buzilishi xavfini, shu jumladan atrof-muhit va ishlab chiqarish omillarini aniqlash;
reproduktiv salomatlik sohasidagi buzilishlarni aniqlash va davolash maqsadida fuqarolarning majburiy profilaktika tibbiy koʻriklarini (dastlabki va davriy) oʻtkazish;
reproduktiv yoshdagi fuqarolarni va homilador ayollarni reproduktiv salomatlikning buzilishi xavfi hamda uning reabilitatsiyasi haqida xabardor qilish;
fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash boʻyicha taʼlim dasturlarini va ilmiy dasturlarni ommaviy axborot vositalari orqali yoritish;
fuqarolarni sogʻlom turmush tarzini yuritishga va profilaktika tadbirlarida ishtirok etishga ragʻbatlantirish tizimini yaratish, birinchi navbatda, fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash va mustahkamlashga koʻmaklashuvchi hayot tarzini va uslubini ommalashtirish orqali yaratish;
ijtimoiy ahamiyatga ega kasalliklarning, reproduktiv tizim aʼzolari kasalliklarining rivojlanishiga doir xavf guruhlarini ajratgan holda aholini, shu jumladan bolalar va oʻsmirlarni dispanserizatsiyadan oʻtkazish hamda yakka tartibdagi profilaktika dasturlarini ishlab chiqish;
fuqarolarga tibbiy-genetik yordamni takomillashtirish, homiladagi nuqsonlarga erta tashxis qoʻyish uchun yangi perinatal texnologiyalarni joriy etish.
17-modda. Kontratsepsiyadan foydalanish
Fuqarolar kontratsepsiya usullarini tanlash, ulardan foydalanish, shuningdek ularni rad etish huquqiga ega.
Fuqarolarga sogʻligʻining holati, yoshi va individual xususiyatlari hisobga olingan hamda ehtimoldagi har qanday nomaqbul oqibatlar haqida ogohlantirgan holda kontratsepsiya usullarini yakka tartibda tanlash boʻyicha tibbiy yordam koʻrsatiladi.
Fuqarolar kontratsepsiyaning jarrohlik usulidan ixtiyoriy ravishda foydalanish huquqiga ega.
Kontratsepsiyaning jarrohlik usuli faqat oldindan albatta xabardor etilgan holda hamda voyaga yetgan muomalaga layoqatli fuqaroning yoki er-xotinning yoxud fuqaro muomalaga layoqatsiz boʻlsa vasiylarning roziligi bilan amalga oshirilishi mumkin.
18-modda. Homiladorlikni sunʼiy ravishda toʻxtatish
Homiladorlikni sunʼiy ravishda toʻxtatish:
homiladorlikning oʻn ikki haftagacha boʻlgan muddatida ayolning xohishiga koʻra;
homiladorning hayotiga xavf soluvchi tibbiy koʻrsatmalar mavjud boʻlganida homiladorlik muddatidan qatʼi nazar amalga oshiriladi.
Tibbiyot muassasalari tibbiy koʻrsatmalarga koʻra homiladorlikni sunʼiy ravishda toʻxtatish toʻgʻrisida yoki homiladorlikni toʻxtatishni rad etish haqida qaror qabul qilgan ayolni uning sogʻligʻi uchun har qanday ehtimol tutilgan salbiy oqibatlar haqida xabardor etishi shart.
19-modda. Yordamchi reproduktiv texnologiyalarni qoʻllashda shifokorlik sirini va axborotning maxfiyligini saqlash
Yordamchi reproduktiv texnologiyalar qoʻllanilishi toʻgʻrisidagi, shuningdek yordamchi reproduktiv texnologiyalar dasturlari ishtirokchilarining shaxsi haqidagi maʼlumotlar shifokorlik sirini tashkil etadi va ular toʻgʻrisidagi axborot maxfiy boʻlishi kerak.
Shifokorlik sirini tashkil etuvchi maʼlumotlar oʻqish chogʻida, kasbiy, xizmat vazifalarini va boshqa vazifalarni bajarish chogʻida oʻziga maʼlum boʻlib qolgan shaxslar tomonidan ushbu maʼlumotlarni fuqaroning yoki uning qonuniy vakilining roziligisiz oshkor etishga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan ushbu moddaning uchinchi qismida belgilangan hollar mustasno.
Shifokorlik sirini tashkil etuvchi maʼlumotlarni fuqaroning yoki uning qonuniy vakilining roziligisiz taqdim etishga quyidagi hollarda yoʻl qoʻyiladi:
oʻzining holatiga koʻra oʻz xohish-irodasini bildirishga qodir boʻlmagan fuqaroni tekshiruvdan oʻtkazish va davolash maqsadida;
yuqumli kasalliklar tarqalishi xavfi boʻlganda;
tergov yoki sud muhokamasi oʻtkazilishi munosabati bilan surishtiruv, tergov va prokuratura organlarining, shuningdek sudning soʻrovlariga binoan.
20-modda. Nizolarni hal etish
Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash sohasida yuzaga keladigan nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.
21-modda. Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
22-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash
Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi, Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
23-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
24-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2019-yil 11-mart,
OʻRQ-528-son
Закон Республики Узбекистан
Об охране репродуктивного здоровья граждан
Принят Законодательной палатой 15 февраля 2019 года Одобрен Сенатом 28 февраля 2019 года
Статья 1. Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области охраны репродуктивного здоровья граждан.
Статья 2. Законодательство об охране репродуктивного здоровья граждан
Законодательство об охране репродуктивного здоровья граждан состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан об охране репродуктивного здоровья граждан, то применяются правила международного договора.
Статья 3. Репродуктивное здоровье граждан
Репродуктивным здоровьем граждан является состояние физического, умственного и социального благополучия человека, связанное с его репродуктивной системой, ее функциями, жизненными процессами, определяющими его способность к рождению ребенка.
Охрана репродуктивного здоровья граждан предусматривает:
получение достоверной и полной информации о репродуктивном здоровье граждан;
мероприятия, процедуры и услуги в период беременности, родов и после родов, обеспечивающие вынашивание беременности и рождение ребенка без осложнений и нарушений;
предупреждение и лечение заболеваний репродуктивной системы;
предупреждение и лечение заболеваний, передающихся половым путем;
безопасное искусственное прерывание беременности, способствующее предотвращению возможных осложнений и последствий нарушений функции репродуктивной системы;
получение информации о методах контрацепции и доступа к ним.
Статья 4. Основные принципы настоящего Закона
Основными принципами настоящего Закона являются:
гуманность при решении репродуктивных проблем;
равенство мужчин и женщин в области охраны репродуктивного здоровья;
невмешательство в частную жизнь гражданина, сохранность личной и семейной тайны;
обеспечение доступности и качества медицинских услуг в области охраны репродуктивного здоровья граждан;
обеспечение гарантированного государством объема услуг по охране репродуктивного здоровья граждан.
Статья 5. Основные направления государственной политики в области охраны репродуктивного здоровья граждан
Основными направлениями государственной политики в области охраны репродуктивного здоровья граждан являются:
разработка, утверждение и реализация государственных и иных программ в области охраны репродуктивного здоровья граждан;
развитие и совершенствование системы охраны репродуктивного здоровья граждан;
воспитание у граждан сознательного и ответственного отношения к рождению здоровых детей;
создание условий, обеспечивающих равенство возможностей мужчин и женщин при реализации их репродуктивных прав;
государственная поддержка научных исследований, внедрение современных методов и технологий для улучшения репродуктивного здоровья граждан;
повышение медицинских знаний и медицинской культуры граждан в области охраны репродуктивного здоровья;
организация подготовки, переподготовки и повышения квалификации кадров в области охраны репродуктивного здоровья граждан;
оказание медико-социальной, а также психологической помощи гражданам при осуществлении ими своих репродуктивных прав.
Статья 6. Государственные гарантии осуществления репродуктивных прав граждан
Государство гарантирует гражданам:
охрану репродуктивного здоровья и реализацию их репродуктивных прав;
обеспечение доступности и преемственности услуг по охране репродуктивного здоровья граждан;
принятие решения о формировании здоровой семьи без дискриминации, угроз и насилия;
невмешательство в их частную жизнь, сохранность личной и семейной тайны;
бесплатность первичной медико-санитарной помощи;
реализацию репродуктивного права граждан на самостоятельное принятие решения.
Услуги по охране репродуктивного здоровья граждан предоставляются медицинскими организациями, осуществляющими деятельность в области охраны репродуктивного здоровья.
Статья 7. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области охраны репродуктивного здоровья граждан
Кабинет Министров Республики Узбекистан:
обеспечивает реализацию единой государственной политики в области охраны репродуктивного здоровья граждан;
обеспечивает разработку, утверждение и реализацию государственных программ в области охраны репродуктивного здоровья граждан;
координирует деятельность государственных органов и иных организаций в области охраны репродуктивного здоровья граждан;
определяет гарантированный государством объем услуг по охране репродуктивного здоровья граждан.
Статья 8. Полномочия Министерства здравоохранения Республики Узбекистан в области охраны репродуктивного здоровья граждан
Министерство здравоохранения Республики Узбекистан:
реализует единую государственную политику в области охраны репродуктивного здоровья граждан;
разрабатывает и реализует государственные и иные программы в области охраны репродуктивного здоровья граждан;
участвует в разработке нормативно-правовых актов в области охраны репродуктивного здоровья граждан;
разрабатывает и вносит предложения для определения гарантированного государством объема услуг по охране репродуктивного здоровья граждан;
обеспечивает подготовку, переподготовку и повышение квалификации кадров в области охраны репродуктивного здоровья граждан;
определяет меры по развитию системы охраны и защиты репродуктивного здоровья граждан и оказанию услуг по охране репродуктивного здоровья;
проводит разъяснительную работу по повышению медицинских знаний и медицинской культуры граждан в области охраны репродуктивного здоровья;
утверждает порядок использования вспомогательных репродуктивных технологий, перечень гарантированных услуг, показаний, противопоказаний и ограничений к их применению;
регулирует и контролирует деятельность медицинских организаций, применяющих методы вспомогательных репродуктивных технологий;
определяет порядок и условия проведения искусственного прерывания беременности, перечень медицинских показаний для искусственного прерывания беременности;
определяет порядок и условия проведения хирургической контрацепции.
Статья 9. Полномочия органов государственной власти на местах в области охраны репродуктивного здоровья граждан
Представительные органы государственной власти на местах утверждают территориальные программы в области охраны репродуктивного здоровья граждан и осуществляют контроль за их выполнением.
Органы исполнительной власти на местах:
обеспечивают исполнение законодательства об охране репродуктивного здоровья граждан;
обеспечивают разработку территориальных программ в области охраны репродуктивного здоровья граждан, внесение их на утверждение в представительный орган государственной власти на местах, а также осуществление контроля за их реализацией;
координируют деятельность территориальных подразделений соответствующих органов государственного управления в области охраны репродуктивного здоровья граждан;
обеспечивают контроль за качеством оказываемой медицинской помощи, в том числе в области охраны репродуктивного здоровья граждан, в медицинских учреждениях на соответствующей территории.
Статья 10. Репродуктивные права граждан
Граждане имеют право:
на самостоятельное принятие решений относительно рождения своих детей с использованием безопасных и эффективных репродуктивных технологий;
на получение достоверной и полной информации о своем репродуктивном здоровье;
на доступ к безопасным способам регулирования рождаемости и пользование контрацепцией;
пользоваться медико-профилактическими услугами и быть защищенными от средств, представляющих угрозу для здоровья, в том числе от применения научных опытов;
на получение медико-социальной, а также психологической помощи и информирования при осуществлении ими своих репродуктивных прав;
на использование вспомогательных репродуктивных технологий.
Юридические и физические лица обязаны сохранять в тайне информацию, связанную с реализацией гражданами своих репродуктивных прав.
Статья 11. Охрана репродуктивного здоровья женщин
Охрана репродуктивного здоровья женщин включает в себя:
получение достоверной и полной информации о своем репродуктивном здоровье, методах лечения бесплодия и контрацепции;
обеспечение доступа к услугам в области охраны репродуктивного здоровья;
получение медицинских консультаций и услуг по вопросам репродуктивного здоровья с соблюдением конфиденциальности.
Женщина имеет право на лечение от бесплодия, охрану репродуктивного здоровья до беременности, в период беременности, при родах и в послеродовом периоде с использованием современных методов лечения и социальную поддержку со стороны государства.
Медицинское вмешательство в период беременности осуществляется с письменного согласия обоих супругов, при отсутствии супруга — с согласия самой женщины или их родителей либо иных законных представителей в случае несовершеннолетия или недееспособности.
Факт отказа от медицинского вмешательства с указанием возможных последствий регистрируется в медицинских документах и письменно удостоверяется беременной женщиной, при невозможности этого — ее супругом или родственниками, а в случае невозможности получения письменного отказа от медицинского вмешательства — заключением консилиума врачей.
Женщина не может быть принуждена к беременности, искусственному прерыванию беременности и контрацепции.
Статья 12. Охрана репродуктивного здоровья мужчин
Охрана репродуктивного здоровья мужчин включает в себя:
получение достоверной и полной информации о своем репродуктивном здоровье, методах лечения бесплодия и контрацепции;
обеспечение доступа к услугам в области охраны репродуктивного здоровья;
лечение бесплодия с использованием новых медицинских, в том числе вспомогательных репродуктивных технологий, а также малоинвазивных (малотравматичных) вмешательств;
получение медицинских консультаций и услуг по вопросам репродуктивного здоровья с соблюдением конфиденциальности.
Статья 13. Охрана репродуктивного здоровья несовершеннолетних
Охрана репродуктивного здоровья несовершеннолетних включает в себя:
организацию и проведение медико-профилактических мероприятий, в том числе направленных на выявление патологии репродуктивных органов, а также наследственных заболеваний;
проведение мероприятий по половому воспитанию и подготовке их к семейной жизни;
обучение и информирование их по вопросам репродуктивного здоровья.
Медицинское вмешательство по проблемам репродуктивного здоровья осуществляется с информированного добровольного согласия несовершеннолетнего, а также его законного представителя. В случае, когда медицинское вмешательство показано для сохранения жизни и здоровья несовершеннолетнего и при невозможности получения согласия от законного представителя и несовершеннолетнего, медицинское вмешательство осуществляется при наличии заключения консилиума врачей.
Воспитание, обучение и информирование несовершеннолетних по вопросам охраны репродуктивного здоровья, их подготовка к семейной жизни проводятся соответственно в семье, учреждениях образования и здравоохранения.
Обучение по вопросам репродуктивного здоровья, в том числе по половому воспитанию, осуществляется по специальным утвержденным программам, разработанным совместно с органами управления образованием и здравоохранением с учетом возраста, психологических и физических особенностей несовершеннолетних, при тесном сотрудничестве с их семьями. К обучению привлекаются специалисты, имеющие соответствующую медицинскую подготовку.
Услуги в области охраны репродуктивного здоровья несовершеннолетних гарантированы государством и проводятся на бесплатной основе.
Информирование в области охраны репродуктивного здоровья несовершеннолетних проводится анонимно и конфиденциально.
Статья 14. Информация о репродуктивном здоровье граждан
Информация о репродуктивном здоровье граждан включает в себя сведения:
о состоянии репродуктивного здоровья;
об условиях и методах получения услуг по охране репродуктивного здоровья;
о современных методах контрацепции, их преимуществах и недостатках;
о любых психологических и физиологических последствиях, возможных осложнениях при применении вспомогательных репродуктивных технологий.
Информация о репродуктивном здоровье граждан должна быть достоверной и полной.
Статья 15. Использование вспомогательных репродуктивных технологий
Вспомогательными репродуктивными технологиями являются медицинские технологии, методы лечения и процедуры, направленные на достижение беременности, при которых отдельные или все этапы зачатия осуществляются вне организма женщины.
Порядок использования вспомогательных репродуктивных технологий определяется Министерством здравоохранения Республики Узбекистан.
Статья 16. Профилактические меры по охране репродуктивного здоровья граждан
Профилактические меры по охране репродуктивного здоровья граждан включают в себя следующие мероприятия:
выявление риска нарушений репродуктивного здоровья граждан, в том числе факторов окружающей среды и производственных факторов;
проведение обязательных профилактических медицинских осмотров (предварительных и периодических) граждан в целях выявления и лечения нарушений в области репродуктивного здоровья;
информирование граждан репродуктивного возраста и беременных о риске нарушений репродуктивного здоровья и его реабилитации;
освещение образовательных и научных программ по охране репродуктивного здоровья граждан в средствах массовой информации;
создание системы мотивирования граждан к ведению здорового образа жизни и участию в профилактических мероприятиях, в первую очередь посредством популяризации уклада и стиля жизни, способствующего сохранению и укреплению репродуктивного здоровья граждан;
диспансеризация населения, в том числе детей и подростков с выделением групп риска по развитию социально значимых заболеваний, заболеваний органов репродуктивной системы и разработка индивидуальных программ профилактики;
совершенствование медико-генетической помощи гражданам, внедрение новых перинатальных технологий для ранней диагностики аномалий плода.
Статья 17. Использование контрацепции
Граждане имеют право на выбор методов контрацепции, их использование, а также отказ от них.
Гражданам оказывается медицинская помощь по индивидуальному подбору методов контрацепции с учетом состояния здоровья, возраста и индивидуальных особенностей с предупреждением возможных нежелательных последствий.
Граждане имеют право на добровольное использование хирургического метода контрацепции.
Хирургическая контрацепция может быть проведена только с обязательным предварительным информированием и с согласия совершеннолетнего дееспособного гражданина или супругов либо опекунов при недееспособности гражданина.
Статья 18. Искусственное прерывание беременности
Искусственное прерывание беременности проводится:
по желанию женщины при сроке беременности до двенадцати недель;
при наличии медицинских показаний, угрожающих жизни беременной, — независимо от срока беременности.
Медицинские учреждения обязаны информировать женщину, принявшую решение об искусственном прерывании беременности или об отказе от прерывания беременности по медицинским показаниям, о возможных негативных последствиях для ее здоровья.
Статья 19. Сохранение врачебной тайны и конфиденциальности информации при применении вспомогательных репродуктивных технологий
Сведения о применении вспомогательных репродуктивных технологий, а также о личности участников программ вспомогательных репродуктивных технологий составляют врачебную тайну, и информация о них должна быть конфиденциальной.
Не допускается без согласия гражданина или его законного представителя разглашение сведений, составляющих врачебную тайну, лицами, которым они стали известны при обучении, исполнении профессиональных, служебных и иных обязанностей, кроме случаев, установленных частью третьей настоящей статьи.
Предоставление сведений, составляющих врачебную тайну, без согласия гражданина или его законного представителя допускается:
в целях обследования и лечения гражданина, не способного из-за своего состояния выразить свою волю;
при угрозе распространения инфекционных заболеваний;
по запросам органов дознания, следствия и прокуратуры, а также суда в связи с проведением расследования или судебным разбирательством.
Статья 20. Разрешение споров
Споры, возникающие в области охраны репродуктивного здоровья граждан, разрешаются в порядке, установленном законодательством.
Статья 21. Ответственность за нарушение законодательства об охране репродуктивного здоровья граждан
Лица, виновные в нарушении законодательства об охране репродуктивного здоровья граждан, несут ответственность в установленном порядке.
Статья 22. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона
Министерству здравоохранения, Министерству юстиции Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 23. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 24. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
11 марта 2019 г.,
№ ЗРУ-528