UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

НИЗОМ

МЕТОДИКАСИ

НИЗОМ

РЎЙХАТИ

Моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланишга оид айрим норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тасдиқлаш тўғрисида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш соҳасидаги фаолиятни тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2018 йил 19 декабрдаги ПҚ-4068-сон қарорига мувофиқ Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

3. Қуйидагилар:

Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг Маданий мерос жамғармаси тўғрисидаги низом 7-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

4. Белгилаб қўйилсинки:

г) моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектларини асрашга доир ишлар бўйича лойиҳа-смета ҳужжатларининг давлат экспертизаси Ўзбекистон Республикаси Қурилиш вазирлигининг «Шаҳарсозлик ҳужжатлари экспертизаси» давлат унитар корхонаси томонидан ўтказилади.

5. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари икки ой муддатда:

Агентликнинг ҳудудий бошқармалари фойдаланилмаётган ва бўш турган давлат мулки объектларига текин фойдаланиш ҳуқуқи асосида жойлаштирилишини таъминласин;

ҳудудлардаги моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектларини қайта тарихий-маданий экспертизадан ўтказиш, уларнинг кадастр ҳужжатларини расмийлаштириш ҳамда уларга муҳофаза белгиларини ўрнатиш билан боғлиқ харажатлар учун тегишлича Қорақалпоғистон Республикаси бюджети, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маҳаллий бюджетларидан зарур бўлган маблағларни ажратсин.

7. Қуйидагилар:

Моддий маданий мерос объектларининг муҳофаза қилиниши, асралиши ва улардан фойдаланиш устидан давлат назоратини амалга ошириш тартиби тўғрисидаги низом 8-иловага мувофиқ;

Моддий маданий мерос кўчмас мулк объектларининг қўриқланадиган теграларини белгилаш ва уларни сақлаш тартиби тўғрисида низом 9-иловага мувофиқ;

Алоҳида муҳофаза қилинадиган тарихий-маданий ҳудудларни ташкил этиш ва уларни сақлаш тартиби тўғрисидаги низом 10-иловага мувофиқ;

Моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш бўйича жамоатчи инспекторлар фаолиятини ташкил этиш тўғрисидаги низом 12-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

8. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 13-иловага мувофиқ айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.

9. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 14-иловага мувофиқ айрим қарорлари ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.

10. Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни бир ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.

11. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг маданият вазири Б.С. Сайфуллаев зиммасига ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг Ёшлар сиёсати, маданият, маънавият, оммавий ахборот воситалари, ижодий ва жамоат ташкилотлари масалалари котибиятига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 30 мартдаги 265-сон қарорига 7-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг Маданий мерос жамғармаси тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг (кейинги ўринларда Агентлик деб аталади) Маданий мерос жамғармаси (кейинги ўринларда Жамғарма деб аталади) фаолиятини ташкил этиш тартибини белгилайди.

2. Жамғарма юридик шахс ҳисобланмайди ва унинг маблағлари Агентликнинг шахсий ғазна ҳисобварағида жамланади.

2-боб. Жамғарма маблағларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш тартиби

3. Жамғарма маблағлари қуйидагилар ҳисобига шакллантирилади:

Агентлик ва унинг ҳудудий бошқармалари ва давлат музей қўриқхоналарига тегишли моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектларини ижарага беришдан тушган маблағларнинг 90 фоиз миқдори;

давлат мулки бўлган бошқа ташкилотларга тегишли моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектларини ижарага бериш ва чипталар сотилишидан тушган пул маблағларининг 50 фоиз миқдори;

музей-қўриқхоналарда чипталар сотилишидан тушган пул маблағларининг 50 фоиз миқдори ва давлат музейларида чипталар сотилишидан тушган пул маблағларининг 10 фоиз миқдори;

маданий бойликларни бадиий экспертизадан ўтказиш, реализация қилиш учун давлат хизмати кўрсатиш, олиб чиқиш ҳуқуқини берувчи сертификат, Миллий музей фондининг давлат каталогида музей ашёлари ва музей коллекциялари рўйхатдан ўтказилганлиги тўғрисида гувоҳнома бериш ҳамда унинг таркибидан музей ашёлари ва музей коллекцияларини чиқариш учун тўловлар;

моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектларини давлат кадастрига киритиш ва чиқариш, тарихий-маданий ҳудуднинг паспортини кўриб чиқиш ва тасдиқлаш, аҳоли пунктлари бош режаларининг лойиҳаларини кўриб чиқиш ва уларга хулоса бериш учун тўловлар;

моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектларини асрашга доир ишлар учун рухсатнома ва лицензия бериш, илмий-техник назорат қилиш, шунингдек, тарихий-маданий ва лойиҳа-смета ҳужжатларининг тегишли экспертизалари, реставратор-усталарга малака сертификати бериш учун тўловлар;

моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектлари, алоҳида муҳофаза қилинадиган тарихий-маданий ҳудудларда, Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудлар ва уларнинг қўриқланадиган теграларида ер қазиш, ер тузиш, қурилиш, мелиорация ва бошқа хўжалик ишларини ўтказишга оид лойиҳалар, меросга бўлган таъсирини баҳолаш ҳисоботларини кўриб чиқиш учун тўловлар;

моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш қоидаларини бузганлиги ҳамда нобуд қилиш, бузиш ёки уларга шикаст етказганлиги учун тўланадиган жарималар, шунингдек, давлат мулки ҳисобланган моддий маданий мерос объектларига етказилган зарарни қоплаш бўйича маблағлар;

ваколатли органлар томонидан Агентлик, унинг тизимидаги ташкилотлар ва давлат музейлари, музей-қўриқхоналари фаолиятини, шунингдек, моддий маданий мерос кўчмас мулк объектларида асрашга доир ишларни амалга оширишни текшириш натижалари бўйича аниқланган ноқонуний сарфланган бюджет маблағларининг, талон-торож, растраталар, камомадлар суммаларининг Давлат бюджетига йўналтириладиган қисми;

Жамғарманинг вақтинча бўш турган маблағларини жойлаштиришдан олинадиган даромадлар, халқаро молия ташкилотлари ва хорижий давлатларнинг грантлари ва техник кўмаклашиш маблағлари, шунингдек, қонунчилик ҳужжатлари билан тақиқланмаган бошқа тушумлар.

4. Жамғарма маблағлари:

моддий маданий мерос объектларини, шу жумладан, археология мероси объектлари, маданий бойликлар ҳамда музей ашёлари ва коллекцияларини муҳофаза қилиш, консервациялаш, реставрация қилиш, тузатиш, таъмирлаш, ҳозирги замонда фойдаланишга мослаштиришни, шунингдек улар билан боғлиқ илмий ва илмий-техник тадқиқотлар, лойиҳалаш ҳамда ишлаб чиқариш ишлари амалга ошириш;

моддий маданий мерос объектларининг давлат кадастрини, археология ашёлари, миллий музей фондининг давлат каталоглари ва паспортларини юритиш;

музейлар фаолияти ва археология тадқиқотларини қўллаб-қувватлаш, тарғибот ва оммалаштириш ишларини ташкил этиш;

алоҳида муҳофаза қилинадиган тарихий-маданий ҳудудлар, Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудлар ва тарихий маҳаллаларни муҳофаза қилиш;

Агентлик ва тизим ташкилотлари моддий-техник базасини мустаҳкамлаш, ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш, электрон хизматларни ривожлантириш ва рақамлаштириш, соҳада ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, уларга самарали қарши курашиш бўйича ишларни ташкил этиш;

экспертларни, жумладан, хорижий мутахассислар, Илмий-эксперт кенгаши, Илмий-техник тадқиқот гуруҳлари аъзолари меҳнатига ҳақ тўлаш, жамоатчи инспекторлар, Агентлик ва тизим ташкилотлари ходимларини моддий рағбатлантириш, Агентлик фаолияти билан боғлиқ масалалар бўйича мутахассисларни фуқаролик-ҳуқуқий шартнома асосида жалб этиш;

ходимларнинг ўз эҳтиёжлари учун харид қилинадиган ва ўрнатиладиган қуёш панеллари, қуёш коллекторлари ҳамда энергия самарадор қурилмалар билан боғлиқ харажатларини ходимнинг ойлик иш ҳақидан фоизсиз бўлиб-бўлиб тўлаш шарти асосида молиялаштириш;

қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланган Агентлик фаолияти билан боғлиқ бошқа тадбирларни амалга ошириш учун сарфланади.

3-боб. Жамғарма фаолиятини бошқариш

5. Жамғарма фаолиятини бошқариш ва унинг маблағларини тақсимлаш Жамғарма фаолиятини бошқариш кенгаши (кейинги ўринларда Кенгаш деб аталади) томонидан амалга оширилади. Агентлик директори Кенгаш раиси ҳисобланади.

Кенгаш Агентлик директорининг буйруғи билан камида етти нафар кишидан иборат таркибда тасдиқланади ва Агентлик директорининг ўринбосарлари, Агентлик марказий аппаратининг бошқарма, бўлим ҳамда Агентлик ҳудудий бошқармаларининг тегишли бошлиқларидан шакллантирилади.

Кенгаш мажлиси аъзоларнинг ярмидан кўпи қатнашган тақдирда ваколатли ҳисобланади. Кўриб чиқилаётган масалалар бўйича қарорлар оддий кўпчилик овоз билан қабул қилинади. Қабул қилинган қарор баённома шаклида расмийлаштирилади.

6. Кенгаш мажлиси ҳар чоракда ёхуд зарур бўлганда навбатдан ташқари ўтказилади.

7. Кенгаш:

ҳар йили 25 декабргача Жамғарманинг келгуси йил учун даромадлари ва харажатлари сметаларини тасдиқлайди;

зарур ҳолларда, тасдиқланган даромадлар ва харажатлар сметаларига тегишли ўзгартиришлар киритади;

ушбу Низомнинг 4-бандга мувофиқ Жамғарма маблағлари ҳисобига молиялаштириладиган тадбирларни белгилайди;

Жамғарма маблағларидан мақсадли ва самарали фойдаланилишини назорат қилади;

йил чораклари якунлари бўйича Жамғарманинг маблағларидан фойдаланиш тўғрисидаги ҳисоботларни кўриб чиқади ва тасдиқлайди;

Жамғармага халқаро молия ташкилотлари, хорижий давлатлар ва бошқа донорларнинг кредитлари (қарзи), грантлари ва техник кўмаклашиш маблағлари жалб этилишига кўмаклашади;

Жамғарма маблағларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш билан боғлиқ бошқа ваколатларни амалга оширади.

8. Агентликнинг Бухгалтерия ва молия-иқтисод бўлими Жамғарманинг ишчи органи ҳисобланади.

9. Ишчи орган:

Жамғарманинг келгуси йил учун даромадлари ва харажатлари прогноз кўрсаткичларини ишлаб чиқади;

Жамғарманинг даромадлари ва харажатлари сметаларини тайёрлайди ва белгиланган тартибда Молия вазирлигига келишиш учун киритади;

Жамғарма тушумларини кўпайтириш ва унинг маблағларидан самарали фойдаланиш бўйича таклифлар тайёрлайди;

тушумлар манбалари бўйича Жамғарманинг даромадлари ҳамда харажатларининг асосий йўналишлари ҳисобини юритади;

ҳар чоракда камида бир марта Жамғарма маблағларидан фойдаланилиши тўғрисида ҳисобот тайёрлайди ва Кенгашга тақдим этади.

4-боб. Жамғарма маблағларидан фойдаланиш юзасидан ҳисоб, ҳисобот ва назорат

10. Жамғарма маблағларидан фойдаланиш бўйича ҳисоб ва ҳисоботлар Агентликнинг бюджетдан ташқари бошқа маблағларидан алоҳида юритилади.

11. Жамғарманинг даромадлари ва харажатлари сметаси бюджет ташкилотлари учун бюджетдан ташқари маблағлар бўйича қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда тузилади (чораклар, тушумлар манбалари ва улардан фойдаланиш йўналишлари бўйича) ва Кенгаш томонидан тасдиқланади.

12. Жамғарманинг даромадлари ва харажатлари сметаларининг бажарилиши бўйича йиллик ҳисобот Агентлик умумий мажлисида кўриб чиқилади ва ҳар йили 15 мартгача Кенгаш томонидан тасдиқланади. Йиллик ҳисобот нусхаси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигига тақдим этилади.

13. Жамғарманинг жорий йилда фойдаланилмай қолган маблағлари кейинги йилга ўтади ва олиб қўйилмайди.

14. Ушбу Низомнинг 3-бандида кўрсатилган манбалардан Жамғармага ажратмалар тегишли ташкилотлар томонидан ҳисобот ойи учун кейинги ойнинг 10-санасидан кечиктирмай ўтказилади.

Жамғармага ажратмалар ўз вақтида ва тўлиқ ўтказилиши учун масъулият тегишли ташкилотлар раҳбарлари ва бош бухгалтерлари зиммасига юкланади.

15. Жамғарма маблағларидан мақсадли фойдаланилиши бўйича назорат Давлат молиявий назорати инспекцияси томонидан амалга оширилади.

5-боб. Якунловчи қоидалар

16. Кенгаш Жамғарма маблағларидан мақсадли ва самарали фойдаланиш учун жавоб беради.

17. Ушбу Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 30 мартдаги 265-сон қарорига 8-ИЛОВА

Моддий маданий мерос объектларининг муҳофаза қилиниши, асралиши ва улардан фойдаланиш устидан давлат назоратини амалга ошириш тартиби тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом моддий маданий мерос объектларининг муҳофаза қилиниши, асралиши ва улардан фойдаланилиши устидан давлат назоратини амалга ошириш тартибини белгилайди.

2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

давлат назорати — юридик ва жисмоний шахслар томонидан моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатларига риоя қилиниши, объектларнинг муҳофаза қилиниши, асралиши ва улардан фойдаланиш ва бошқа зарур ҳолатларни ўрганиш, аниқлаш, таҳлил ва мониторинг қилиш, баҳолаш ҳамда салбий таъсирларнинг олдини олишга қаратилган текширишлар мажмуи;

назорат қилувчи орган — Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги ҳамда унинг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳудудий бошқармалари;

объект — моддий маданий мерос объектлари давлат кадастрига киритилган ёки тарихий-маданий қимматга эга эканлиги аниқланган бино, иншоотлар, ер участкалари ва бошқа кўчмас мулк объектлари, археология мерос объектлари ва археология ашёлари, тарихий-маданий қийматига кўра, ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудлар (объектлар), алоҳида муҳофаза қилинадиган тарихий-маданий ҳудудлар.

3. Давлат назорати хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятини текшириш шаклида ўтказилганда, ушбу назорат «Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятини давлат томонидан назорат қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикасининг Қонунига мувофиқ амалга оширилади.

Назорат қилувчи орган томонидан давлат назорати тадбиркорлик субъектлари фаолиятида ўтказилганда ушбу давлат назорати — текшириш Текширувларни электрон рўйхатга олиш ягона тизимида рўйхатга олиниши шарт.

4. Объект юзасидан давлат назорати фойдаланувчи (баланс сақловчиси, мулк эгаси, оператив бошқариш бўйича ҳуқуқ эгаси) билан тузилган ижара, текин фойдаланиш ва муҳофаза қилиш шартномаларига мувофиқ ҳам ўтказилиши мумкин.

5. Давлат назоратининг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талаблари бузилишининг олдини олиш, аниқлаш ва чек қўйиш;

объект ҳолатини кузатиб бориш, муҳофаза қилиш ва сақланишига салбий таъсир этиши мумкин бўлган омилларни ҳамда уларни нобуд қилиш, бузиш, шикаст етказиш ва нооқилона фойдаланилишига олиб келиши мумкин бўлган вазиятларни аниқлаш, шунингдек, ушбу ҳолатларни бартараф этиш чораларини кўриш;

мўлжалланаётган ёки амалга оширилаётган хўжалик фаолияти ва бошқа фаолиятнинг объектни муҳофаза қилиш ва сақлаш талабларига мувофиқлигини аниқлаш;

юридик ва жисмоний шахсларнинг объектларни муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатларида белгиланган ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилишини, улар томонидан мажбуриятлар бажарилишини таъминлаш;

объектдаги ўзгаришлар, унинг прогноз қилинаётган ҳолати ҳамда уни муҳофаза қилиш, сақлаш ва фойдаланиш самарадорлигини ошириш бўйича кўрилаётган тегишли чора-тадбирлар тўғрисида давлат органлари, бошқа ташкилотлар ва фуқароларни хабардор қилиш.

6. Давлат назоратини амалга оширишда қонунийлик, холислик, мустақиллик, ошкоралик, шахс, жамият ҳамда давлатнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари ҳимоя қилиниши таъминланиши шарт.

7. Давлат назорати объектлари қуйидагилардан иборат:

объект, унинг муҳофаза белгилари ва археология ашёлари;

объектнинг муҳофаза тегралари, объектнинг иморатлар қуриш ва хўжалик фаолиятини тартибга солиш тегралари ҳамда қўриқланадиган табиий ландшафт тегралари;

объектга таъсир этувчи табиий ва техноген манбалар;

объект муҳофазаси қилиш ва фойдаланишга доир ҳужжат, материал ҳамда ахборотлар;

объектни муҳофаза ва сақланишига салбий таъсир этиши, уларни нобуд қилиш, бузиш, шикаст етказиши ҳамда нооқилона фойдаланилишига олиб келиши мумкин бўлган фаолият, ҳаракат ёки ҳаракатсизлик.

8. Давлат назоратининг шакллари қуйидагилардан иборат:

юридик ва жисмоний шахслар томонидан моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларига амал қилинишини, давлат дастурлари ва соҳага оид бошқа дастурлар бажарилишини текшириш;

объектнинг ҳолатини кўрикдан ўтказиш ва уларни қайд этиб қўйиш;

сўровномалар йўллаш, зарур бўлган ахборот, ҳужжат ва материалларни олиш ва таҳлил қилиш;

объектни муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланишга оид ҳужжат ва материалларни тафтиш қилиш;

объектни тарихий-маданий экспертизадан ўтказиш.

2-боб. Давлат назоратини амалга оширувчи давлат органлари ва уларнинг мансабдор шахслари

9. Давлат назорати назорат қилувчи орган томонидан амалга оширилади.

Назорат қилувчи органнинг давлат назоратини амалга ошириш ваколатига эга бўлган мансабдор шахслари лавозимларининг рўйхати назорат қилувчи орган раҳбари томонидан тасдиқланади.

10. Давлат назорати хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятини текшириш шаклида ўтказилганда, давлат назоратини амалга ошириш ваколатига эга бўлган мансабдор шахслар хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятини текшириш ҳуқуқини берувчи аттестациядан ўтган бўлиши ҳамда текширишларни ўтказишга рухсат берувчи махсус гувоҳномага эга бўлишлари лозим.

11. Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятига аралашмаган ҳолда, давлат мулкида турган объектнинг муҳофаза қилишини ва сақланиши ҳолати устидан давлат назоратини амалга ошириш учун назорат қилувчи органнинг мансабдор шахсларига хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятини текшириш ҳуқуқини берувчи аттестациядан ўтган бўлиши ҳамда текширишларни ўтказишга рухсат берувчи махсус гувоҳномага эга бўлиши талаб этилмайди.

12. Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари тегишли ҳудудда давлат назоратини амалга оширишда иштирок этади.

13. Назорат қилувчи органнинг ўз ваколати доирасида қабул қилган қарорлари вазирликлар, идоралар, нодавлат нотижорат ташкилотлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, юридик ва жисмоний шахслар томонидан бажарилиши шарт.

Назорат қилувчи органнинг ваколатига тааллуқли масалалар юзасидан умуммажбурий давлат кўрсатмалари сифатидаги ҳуқуқий нормаларни белгилаш, ўзгартириш ёки бекор қилиш Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги томонидан қонун ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.

14. Назорат қилувчи орган бошқа давлат органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва оммавий ахборот воситалари билан давлат назорати масалалари бўйича ҳамкорлик қилади.

15. Давлат назоратини амалга оширувчи мансабдор шахслар:

юридик ва жисмоний шахслардан объектларни муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланишга оид зарур маълумот, ахборот, тушунтириш ва ҳужжатларни сўраш ҳамда текин олиш;

давлат назоратини амалга ошириш давомида ўлчов ўтказиш, намуналар олиш ва уларнинг лаборатория таҳлилини қилиш, кадастр ҳужжатларини ўрганиш, схема ва чизмаларни чизиш, фото, видеотасвирга тушириш;

объект мулкдори, фойдаланувчиси, объектга зарар етказган, қонун ҳужжатларини бузган ва бошқа шахслар билан сўров ўтказиш ва улардан ёзма равишда тушунтириш олиш;

юридик ва жисмоний шахсларнинг (хўжалик юритувчи субъектларнинг) бино ва иншоотларига объектни муҳофаза қилиш ва фойдаланиш соҳасидаги фаолияти устидан давлат назоратини амалга ошириш учун мазкур бино ва иншоотларда бўлиш қоидаларига риоя қилган ҳолда кириш ва кўздан кечириш;

объектни муҳофаза қилиш ва сақлашнинг бузилиш сабаблари ҳамда объектдан фойдаланиш шароитларини аниқлаш;

давлат назорати амалга оширилаётганда объектнинг мулкдори, фойдаланувчисини, агар мулкдор, фойдаланувчи бўлмаган (ёки белгиланмаган) ҳолларда тегишли маҳаллий давлат ҳокимияти органи, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи вакили иштирок этишини талаб қилиш;

моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талаблари бузилганлигини бартараф қилиш ҳақида юридик ва жисмоний шахсларга кўриб чиқилиши мажбурий бўлган тақдимномалар киритиш;

объектнинг муҳофаза қилиниши ва сақланишига салбий таъсир этиши, уларни нобуд қилиш, бузиш, шикаст етказиши ҳамда нооқилона фойдаланилишига олиб келиши мумкин бўлган реставрация, таъмирлаш ва тиклаш, илмий ва илмий-техник тадқиқот ишлари, фойдаланиш, қурилиш-монтаж ва бошқа ҳаракатларни ўн кундан ортиқ бўлмаган муддатга чеклаш, тўхтатиб қўйиш ҳақида қарорлар қабул қилиш;

объектга етказилган зарарни қоплаш ҳақида юридик ва жисмоний шахсларга талаб қўйиш бўйича судга мурожаат қилиш;

объектга зарарли таъсир кўрсатаётган корхона, ташкилот, иншоот ва бошқа бинолар фаолияти, фойдаланиш ва бошқа ҳаракатларни ўн кундан ортиқ бўлган муддатга чеклаш, тўхтатиб қўйиш ва (ёки) қайта ихтисослаштириш, шунингдек, объектга етказилган зарарни қоплаш ҳақидаги аризалар билан судларга мурожаат қилиш;

тегишли рухсатномага эга бўлмаган ҳолда объектда олиб борилаётган реставрация, таъмирлаш ва тиклаш, илмий ва илмий-техник тадқиқотлар ҳамда қурилиш-монтаж ва ободонлаштириш ишларини зудлик билан тўхтатиш бўйича қарор қабул қилиш;

юридик ва жисмоний шахслар томонидан моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатларининг талабларини бузган ҳолда объектда олиб борилаётган реставрация, таъмирлаш ва тиклаш, илмий ва илмий-техник тадқиқотлар ҳамда қурилиш-монтаж ва ободонлаштириш ишлари амалга оширилаётганда ушбу фаолиятни амалга ошириш учун берилган рухсатноманинг (ва очиқ варақнинг) амал қилишини тўхтатиб қўйиш ва бекор қилиш ҳақида ваколатли органларга таклифлар киритиш;

давлат назорати натижалари бўйича маълумотнома, далолатнома, хулоса, ҳисоботлар тузиш ва тасдиқлаш;

объектни реставрация қилиш, таъмирлаш ва тиклаш, илмий ва илмий-техник тадқиқот ишларининг якунлари, ҳисоботларни қабул қилиш ва фойдаланишга топширишда қатнашиш;

моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларини бузган шахсларни жавобгарликка тортиш тўғрисидаги материалларни тегишли ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органга юбориш ҳуқуқига эга.

16. Давлат назоратини амалга оширувчи мансабдор шахслар:

объектнинг мулкдори, фойдаланувчисига, агар мулкдор, фойдаланувчи бўлмаган (ёки белгиланмаган) ҳолларда тегишли маҳаллий давлат ҳокимияти органи, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи вакилига давлат назоратини ўтказиш тўғрисидаги назорат қилувчи орган раҳбарининг буйруғи нусхаси, хизмат гувоҳномасини, агар давлат назорати тадбиркорлик субъектлари фаолиятини текширишга тааллуқли бўлса, уларни текширишларни ўтказишга рухсат берувчи махсус гувоҳномани кўрсатишга;

объектнинг мулкдори ва фойдаланувчисининг фаолиятига тўсқинлик қилмасликка;

хўжалик юритувчи субъектларнинг фаолияти текширилаётганда текширишларни рўйхатга олиш китобини белгиланган тартибда тўлдиришга;

давлат сири, тижорат ёки бошқа сирлар сақланишини таъминлашга;

давлат назорати натижасини далолатнома (маълумотнома) билан расмийлаштиришга, унинг бир нусхаси давлат назорати тамом бўлган кунда давлат назоратидан ўтган объектнинг мулкдори, фойдаланувчисига, агар мулкдор, фойдаланувчи бўлмаган (ёки белгиланмаган) ҳолларда тегишли маҳаллий давлат ҳокимияти органи, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи вакилига, давлат назоратига бевосита тааллуқли юридик шахснинг вакили ёки тадбиркорлик субъектига (якка тартибдаги тадбиркорга) ушбу Низомнинг 38-бандига мувофиқ тақдим этишга;

ҳуқуқбузарлик ҳолатлари аниқланганда унга таъсир кўрсатишнинг қонун ҳужжатларида назарда тутилган чораларини кўришга мажбур.

17. Назорат қилувчи органнинг мансабдор шахси давлат назоратини амалга оширишда манфаатлар тўқнашувига йўл қўйиши мумкин эмас.

Манфаатлар тўқнашуви юзага келаётган (мавжуд манфаатлар тўқнашуви) вазиятларда давлат назоратини амалга ошириши режалаштирилаётган мансабдор шахс ёки ходими тегишли назорат қилувчи органдаги бевосита раҳбарини (у бўлмаганида, коррупцияга қарши ички назорат тузилмасини (ва) ёки кадрлар бўлинмасини) мазкур ҳолат ўзига маълум бўлиб қолган пайтдан эътиборан бир иш куни ичида белгиланган шаклдаги мавжуд манфаатлар тўқнашуви тўғрисидаги хабарномани тақдим қилишга ва ўзини рад этишга мажбур. Ушбу талабнинг бажарилмаслиги давлат назорати натижаларининг ҳақиқий бўлмаслигига олиб келади.

18. Давлат назоратини амалга оширувчи мансабдор шахсларга хўжалик юритувчи субъектга хўжалик ва ташкилий-бошқарув хусусиятига эга бўлган топшириқ бериш, хўжалик юритувчи субъектларнинг фаолиятига тўсқинлик қилиш ва аралашиш тақиқланади, тадбиркорлик субъектининг фаолияти объектнинг муҳофазаси ва сақланишига салбий таъсир этиши, уларни нобуд қилиш, бузиш, шикаст етказишга олиб келадиган ҳаракатлар бундан мустасно.

19. Давлат назорати амалга оширилишига ёки уни амалга оширувчи мансабдор шахсларга ҳар қандай шаклда таъсир ўтказиш, уларнинг фаолиятига тўсқинлик қилиш тақиқланади.

20. Давлат назоратини амалга оширувчи мансабдор шахсларнинг хизмат вазифалари бажарилишига тўсқинлик қилган ва уларнинг қонуний талабларини бажармаган айбдор шахслар қонунда белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

21. Давлат назоратини амалга оширувчи мансабдор шахслар ўз фаолиятининг қонунийлиги, холислиги, у қонун ҳужжатларига мувофиқ тўғри ташкил қилиниши ва амалга оширилиши учун жавоб беради.

22. Назорат қилувчи органга бевосита тааллуқли фаолият, унинг вазифа, функция ва мажбуриятига кирадиган масалалар юзасидан давлат назорати назорат қилувчи орган раҳбари буйруғи билан тузилган комиссия томонидан ўтказилади.

3-боб. Давлат назорати амалга оширилиши лозим бўлган фаолият

23. Назорат қилувчи орган белгиланган тартибда:

юридик ва жисмоний шахслар томонидан моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатларига риоя этилишини;

объектни муҳофаза қилиш, асраш, тарғиб қилиш, фойдаланиш, илмий ва илмий-техник тадқиқ этиш, консервациялаш, таъмирлаш ҳамда фойдаланишга мослаштириш бўйича давлат дастурлари ва соҳага оид бошқа дастурлар бажарилишини;

тарихий-маданий қимматга эга бўлган янги объектларни давлат ҳисобига олиниши, объектнинг аниқланиши, ҳисобга олиниши, муҳофаза қилиниши, тарғиб қилиниши ва улардан фойдаланилишини;

объектнинг тарихий-маданий экспертизасини ташкил этилиши ва амалга оширилишини;

Моддий маданий мерос объектларининг давлат кадастри ва Археология ашёлари давлат каталоги белгиланган тартибда юритилишини;

объектнинг ўрнатилган тартибда Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилишига тавсия этилишини;

тарихий-маданий қимматига кўра, Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудлардан (объектлардан) ва уларнинг қўриқланадиган теграларидан халқаро умумэътироф этилган нормалар, ЮНЕСКО Умумжаҳон мероси қўмитаси ва Умумжаҳон мероси маркази тавсияларига ҳамда қонун ҳужжатларига мувофиқ муҳофаза қилиниши ва фойдаланилишини;

тарихий-маданий қимматига кўра, Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудларда (объектларда) олиб бориладиган йирик реставрация, таъмирлаш-тиклаш, қурилиш-монтаж, ободонлаштириш ва хўжалик фаолияти билан боғлиқ ишларини ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси маркази билан ўрнатилган тартибда келишилишини;

тарихий-маданий қийматига кўра, Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудларда (объектларда), объект ва уларнинг қўриқланадиган теграларидан фойдаланиш, хўжалик ва бошқа фаолиятлар ташкил этилишини;

тарихий-маданий қийматига кўра, Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудлар (объектлар) бўйича бошқарув режаларининг тасдиқланиши ва уларнинг бажарилишини;

алоҳида тартибга солиниши лозим бўлган ва объектни муҳофаза қилиш билан боғлиқ шаҳарсозлик фаолияти объектларининг чегаралари белгиланиши ва уларга риоя қилинишини;

объектнинг қўриқланадиган теграларида шаҳарсозлик фаолияти, лойиҳа ҳужжатлари, мўлжалланаётган ер қазиш, ер тузиш, қурилиш, мелиорация, хўжалик ишлари ва бошқа ишларнинг ҳамда уларни асословчи ҳужжатларнинг объектни асраш талабларига мувофиқлигини;

хўжалик жиҳатидан ўзлаштирилиши лозим бўлган ер участкаларини (агар уларда объект жойлашган бўлса ёки ер участкалари хўжалик жиҳатидан ўзлаштирилаётганда янги объект аниқланса);

объектнинг қўриқланадиган тегралари лойиҳаларининг ишлаб чиқилиши, белгилаб қўйилиши ҳамда уларга риоя қилинишини;

объектни асраш бўйича ишлар, шунингдек, объектда илмий ва илмий-техник тадқиқотлар тегишли рухсатномаларга мувофиқ амалга оширилишини;

объектда муҳофаза белгиларининг ўрнатилиши ва сақланишини;

объект ҳолатининг мониторинги амалга оширилишини;

объектга доир мулк ҳуқуқи ва бошқа ҳуқуқларнинг давлат рўйхатидан ўтказилишини, ўзгартирилиши ва бекор қилинишини;

объектнинг миқдор ва сифат тавсифлари ҳисобга олинишини;

объектнинг сифат ва қиймат жиҳатидан баҳоланишини;

объект кадастр ахборотининг тизимга киритиш, сақлаш ва янгилаб борилишини;

объектнинг ҳолати ҳақида ҳисоботлар тузилишини;

объектнинг паспортини берилиши ва уларнинг юритилишини;

объектнинг тоифаси белгиланишини ва ўзгартирилишини;

объект Моддий маданий мерос объектларининг давлат кадастридан чиқарилганлиги масаласини;

объектни асраш чора-тадбирлари, консервациялаш, тузатиш, таъмирлаш, фойдаланишга мослаштиришни, шунингдек, улар билан боғлиқ илмий ва илмий-техник тадқиқотлар, лойиҳалаш ҳамда ишлаб чиқариш ишларининг бажарилишини;

йўқотилган объектни таъмирлаш усуллари орқали ўрнатилган тартибда асли ҳолига келтирилишини;

объект жойлашган ер участкаларининг эгалари (мулкдорлари) зиммасига мазкур объектни сақлаб туриш вазифаси, шунингдек, қонун ҳужжатларига мувофиқ юкланган бошқа мажбуриятларни бажарилишини;

объект ижара шартномаси асосида ижарага берилишини, унда объектни сақлаш талаблари бажарилишини;

объектнинг ташқи ва ички кўринишини объектнинг паспортига киритилган муҳофаза мазмуни маълумотларига мувофиқ ҳолда сақланишини;

объектдан фойдаланиш шартларини жисмоний ва юридик шахслар, шунингдек, давлатнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилиши учун қай даражада зарур бўлса, шу даражада чекланишини;

хусусий мулкда турган объектдан фойдаланиш ҳуқуқини қонунда назарда тутилган ҳолларда суд қарори билан чеклаш бўйича таклифларни;

объектдан фойдаланишдаги чеклашни жорий этиш заруратини юзага келтирган ҳолатлар ёки шарт-шароитлар бартараф этилганини ҳамда мазкур объектдан фойдаланиш ҳуқуқи тўла ҳажмда тикланишини;

хусусий мулкда турган объектдан қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳолларда мулкдордан олиб қўйилишини;

давлат мулкида турган объект қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда тузилган шартномага мувофиқ текин фойдаланилишини;

объектдан фойдаланиш ҳуқуқи қонун ҳужжатларига мувофиқ бекор қилинишини;

тарихий-маданий қўриқхона, музей-қўриқхона, тарихий манзилгоҳлар ташкил этилиши, сақланиши ҳамда улардан фойдаланилишини;

тарихий манзилгоҳларда қонун ҳужжатларига мувофиқ шаҳарсозлик фаолиятини тартибга солишнинг алоҳида белгилаб қўйилган тартибларига риоя қилинишини;

объектни фойдаланишга беришдан, хизматлар кўрсатишдан, юридик ва жисмоний шахсларнинг ҳомийлик хайрияларидан тушган маблағларнинг қонун ҳужжатларига мувофиқ объектни муҳофаза қилиш, асраш ва тарғиб қилишга ҳамда объектни муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланишда банд бўлган ходимларни моддий рағбатлантириш учун сарфланишини;

моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларининг бузилиши натижасида кўрилган зарарни қоплаш ҳолатини;

археология ашёларининг Археология ашёлари давлат каталогида рўйхатдан ўтказилишини;

археология ашёларини давлатга топшириш ҳамда уларнинг фан, маданият ва таълим муассасаларига бириктириб қўйилишини;

фан, таълим ва маданият муассасаларига бириктириб қўйилган археология ашёларидан фойдаланишда белгиланган тартибга риоя қилинишини;

халқаро археология тадқиқотларини ташкил этишда белгиланган тартибга риоя қилинишини;

археология ашёларининг ҳисобга олиниши ва сақланишини;

рухсатнома бериш тартиби ва шартларига риоя қилинишини;

археология қидирувлари, археология қазишмалари ва археология назоратини амалга оширишда белгиланган тартибга риоя қилинишини;

археология объектларида махсус асбоб-ускуналардан фойдаланиш тартиби ва шартларига риоя қилинишини;

илмий ҳисоботни тузиш, экспертизадан ўтказиш ва ундан фойдаланишни;

очиқ варақ бериш тартиби ва шартларига риоя қилинишини;

очиқ варақ ва рухсатнома олган археологнинг мажбуриятлари бажарилишини;

фан, таълим ва маданият муассасаларига бириктириб қўйилган археология ашёлари археология тадқиқотининг белгиланган тартибда амалга оширилишини;

археология қидирувлари, археология қазишмалари ва археология назорати амалга оширилаётганда археологда очиқ варақ ва рухсатнома мавжудлигини текширади.

24. Объект ва унинг қўриқланадиган теграларидан фойдаланиш ва муҳофаза қилиш устидан давлат назорати қонун ҳужжатларида белгиланган чеклашлар ва тақиқлар режимини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади.

4-боб. Давлат назоратини амалга ошириш

25. Давлат назорати ўн беш кундан кўп бўлмаган муддат давомида амалга оширилади.

26. Давлат назоратини объектнинг мулкдори, фойдаланувчиси, агар мулкдор, фойдаланувчи бўлмаган (ёки белгиланмаган) ҳолларда, тегишли маҳаллий давлат ҳокимияти органи, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи вакили, давлат назоратига бевосита тааллуқли юридик шахснинг вакили ёки тадбиркорлик субъекти (якка тартибдаги тадбиркор) иштирокида амалга оширишга рухсат берилади, давлат назоратини амалга оширувчи мансабдор шахснинг талабига қарамай ушбу шахслар (вакиллар) иштирок этмаса, давлат назоратини амалга оширувчи мансабдор шахс икки нафар холис иштирокида далолатнома тузади ҳамда давлат назоратини амалга оширишга киришади.

27. Объект ҳудудига ўрнатилган ишлаб чиқариш участкаларини (цехларини) корхона маъмуриятини хабардор қилмасдан ёки унинг вакилисиз айланиб чиқиш (кўздан кечириш) тақиқланади.

28. Объектга ўрнатилган ишлаб чиқариш участкаларини (цехларини) айланиб чиқишдан (кўздан кечиришдан) олдин назорат қилувчи органнинг мансабдор шахсига мазкур объектдаги техника хавфсизлиги қоидалари бўйича йўриқнома объектнинг баланс сақловчиси томонидан берилиши шарт.

29. Назорат қилувчи органнинг мансабдор шахсларига текширишни амалга ошириш учун шарт-шароитлар (хона, телефон ва бошқа алоқа воситалари, зарур ҳолларда, махсус кийим, шунингдек, махсус ҳимоя воситалари) объектнинг баланс сақловчиси томонидан яратиб берилиши лозим.

Назорат функцияларини тез, самарали ва хавфсиз амалга оширишга тўсқинлик қилувчи, қийин ўтиладиган ҳудудлар участкалари билан кесишганда масофа катта бўлган ҳолларда назорат қилувчи орган томонидан транспорт воситаси берилади.

30. Қуйидаги ҳолларда қисқа муддатли — рейд тартибидаги давлат назорати сутканинг исталган вақтида бир кундан кўп бўлмаган муддат давомида:

объектни ноқонуний эгаллаш, фойдаланиш, нобуд қилиш, бузиш, шикаст етказиши ҳолатлар ҳақида ишончли ахборотлар бўлганда;

объект ва унинг қўриқланадиган теграларида ўрнатилган тартибда рухсатнома олмасдан, келишилмасдан фойдаланиш, хўжалик ва бошқа фаолиятлар ташкил этилаётганда;

юридик ва жисмоний шахслар томонидан моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларининг бузилиш ҳолатларини аниқлаш ва тўхтатиш юзасидан тезкор назорат тадбирларини амалга ошириш зарурати бўлганда амалга оширилиши мумкин.

31. Назорат қилувчи орган қисқа муддатли — рейд тартибидаги давлат назоратини мустақил ёки мувофиқлаштирилган тадбирлар режаси асосида бошқа давлат органлари билан биргаликда амалга ошириши мумкин.

5-боб. Давлат назорати натижаларини расмийлаштириш

32. Давлат назорати натижалари:

тарихий-маданий экспертиза натижалари бўйича хулоса тузиш;

моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларига юридик ва жисмоний шахслар томонидан риоя қилинишининг давлат назорати натижалари бўйича маълумотнома ёки далолатнома тузиш йўли билан расмийлаштирилади.

Давлат назоратининг натижалари қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа усуллар билан ҳам расмийлаштирилиши мумкин.

33. Объектнинг Моддий маданий мерос объектларининг давлат кадастрига киритилиши ва чиқарилиши, объект тоифасини аниқлаш ва тоифаси ўзгартирилишини асослаш тўғрисидаги тарихий-маданий экспертиза хулосалари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2002 йил 29 июлдаги 269-сон қарори билан тасдиқланган Моддий маданий мерос объектларининг тарихий-маданий экспертизаси тўғрисидаги низомга мувофиқ кўриб чиқилади.

Объектни нобуд қилиш, бузиш, шикаст етказишга тааллуқли тарихий-маданий экспертиза хулосалари давлат назоратини амалга оширувчи мансабдор шахс томонидан тасдиқланади.

34. Моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатларининг бузилиш ҳолати мавжуд бўлмаганда маълумотнома, моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисида қонун ҳужжатлари бузилганлиги аниқланганда далолатнома тузилади.

Маълумотномада давлат назоратини амалга ошириш ҳолати қайд қилинади, улар бўйича давлат назорати амалга оширилган саволлар рўйхати келтирилади ва бирор-бир қонун бузилишларнинг мавжуд эмаслиги кўрсатилади.

Далолатномани расмийлаштиришда мансабдор шахс саволномада назарда тутилган ҳар бир савол бўйича талаблари бузилган қонун ҳужжатининг номи ва нормаларига ҳавола қилиб, ҳолатини баён қилади.

35. Маълумотнома ёки далолатномада қуйидагилар кўрсатилиши шарт:

маълумотнома ёки далолатнома тузилган сана ва жой номи;

объект номи ва жойлашган жойи (почта манзили);

объект давлат муҳофазасига олингани ҳақида аҳоли хабардор этилгани тўғрисида маълумот (расмий веб-сайтлар, оммавий ахборот воситасидаги эълонлар ёки муҳофаза белгиси ўрнатилгани ва бошқалар бўлиши мумкин);

давлат назоратини амалга ошириш тўғрисидаги назорат қилувчи орган раҳбари буйруғининг санаси ва рақами;

давлат назоратини амалга оширишда иштирок этган шахсларнинг фамилияси, исми, отасининг исми ҳамда лавозимлари;

объектнинг мулкдори, фойдаланувчисини, агар мулкдор, фойдаланувчи бўлмаган (ёки белгиланмаган) ҳолларда тегишли маҳаллий давлат ҳокимияти органи, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи вакилининг фамилияси, исми, отасининг исми, паспорти серияси ва рақами, доимий яшаш жойи манзили;

мулкдор, фойдаланувчи юридик шахс бўлса, унинг ташкилий-ҳуқуқий шакли кўрсатилган тўлиқ номи, жойлашган жойи (почта манзили), телефон ва факс рақамлари ҳамда раҳбарининг фамилияси, исми, отасининг исми, паспорти серияси ва рақами, доимий яшаш жойи манзили;

қонун ҳужжатлари бузилишининг сабаблари (далолатнома тузилганда);

талаблари бузилган қонун ҳужжатининг номи ва нормалари (далолатнома тузилганда);

қонун ҳужжатларининг бузилишига айбдор бўлган шахслар ҳақидаги маълумотлар (далолатнома тузилганда);

ушбу Низомга иловага мувофиқ Моддий маданий мерос объектига етказилган моддий зарар миқдорини ҳисоблаш методикаси асосида ҳисобланган объектга етказилган моддий зарар миқдори (далолатнома тузилганда);

зарар етказилиши ёки қонун ҳужжатларининг бузилишини бартараф этиш ва бундай ҳолатларнинг такроран юз беришининг олдини олиш бўйича тавсиялар (далолатнома тузилганда);

давлат назорати давомида аниқланган бошқа муҳим маълумотлар.

36. Давлат назорати натижалари бўйича тузилган маълумотнома ёки далолатнома давлат назоратини амалга оширишда иштирок этган барча шахслар томонидан имзоланади.

Маълумотнома ёки далолатномани имзолашдан бош тортган шахслар ўз фикрини ёзма равишда тақдим қилиши лозим. Бунда унинг ёзма равишда тақдим қилган фикри далолатномага илова қилинади. Ёзма равишда ўз фикрини билдиришдан ҳам бош тортса, бу ҳақда далолатнома тузилади ва асосий далолатномага тегишли қайд киритилади.

37. Маълумотнома ёки далолатнома уч асл нусхада расмийлаштирилади ҳамда давлат назорати тамом бўлган кунда қуйидагиларга:

биринчи асл нусхаси — назорат қилувчи органда ушбу Низомнинг 39-бандида келтирилган ҳужжатлар илова қилинган ҳолда йиғмажилдда сақланади;

иккинчи асл нусхаси — тегишли ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органга ушбу Низомнинг 39-бандида келтирилган ҳужжатлар илова қилинган ҳолда йиғмажилдда тегишли йўналтирувчи хат билан юборилади (далолатнома тузилганда);

учинчи асл нусха — мулкдор, фойдаланувчига, агар мулкдор, фойдаланувчи бўлмаган (ёки белгиланмаган) ҳолларда тегишли маҳаллий давлат ҳокимияти органига, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органига юборилади.

38. Маълумотнома ёки далолатнома нусхалари унга тегишли ҳужжатлар илова қилинган ҳолда давлат назорати тамом бўлган кунда тилхат олиниб қуйидагиларга:

мулкдор, фойдаланувчи бўлган ҳолларда, тегишли маҳаллий давлат ҳокимияти органи, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органига;

назорат қилувчи органнинг юқори ташкилотига топширилади (берилади) ёки буюртма почта орқали юборилади.

39. Давлат назоратини амалга ошириш бўйича расмийлаштирилган ҳужжатлар алоҳида йиғмажилдда кетма-кетликда акс эттирилади. Мазкур ҳужжатлар алоҳида йиғмажилдда қуйидаги тартибда жойлаштирилади:

давлат назоратини амалга ошириш тўғрисидаги буйруқ нусхаси (аслига тўғри экани тасдиқланган ҳолда);

объект Моддий маданий мерос объектлари давлат кадастрига киритилгани ҳақидаги Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги директорининг буйруғи санаси ва рақами (ёки объектнинг тарихий-маданий қиммати аниқланганига оид бошқа асос), объектнинг умумий тавсифи қайд этилган ҳолда, шунингдек, объект давлат муҳофазасига олингани ҳақида аҳоли хабардор этилгани ҳақида назорат қилувчи органнинг раҳбари томонидан имзоланган ва давлат герби тасвири туширилган муҳри билан тасдиқланган маълумотнома;

зарур ҳолларда, объектнинг суратлари ва видеотасвирлари;

объектнинг фойдаланувчиси, мулкдори, жамоатчи инспектори, объектга зарар етказган, қонун ҳужжатларини бузган ва бошқа шахслар билан ўтказилган сўров ва улардан олинган ёзма тушунтиришлар (тушунтиришдан бош тортган ҳолларда бу ҳақда тузилган далолатнома);

жалб қилинган эксперт ва мутахассисларнинг ёзма хулосалари (агар мавжуд бўлса);

объектга етказилган моддий зарар миқдори (агар мавжуд бўлса);

давлат назоратини амалга ошириш ва унинг натижаларини ифодалашда зарур бўлган бошқа ҳужжатлар (ёки нусхалари) ҳамда материаллар;

давлат назоратини амалга ошириш далолатнома ёки маълумотномаси.

40. Назорат қилувчи орган томонидан ҳар бир давлат назорати натижалари бўйича материаллар махсус журналда ҳисобга олиниши ҳамда ҳар йили таҳлил қилиб борилиши шарт.

Давлат назоратини ҳисобга олиш журнали рақамланган, ип ўтказиб тикилган ва назорат қилувчи орган раҳбари томонидан имзоланиб, муҳрланган бўлиши лозим.

Мазкур журнал назорат қилувчи орган раҳбари томонидан тайинланган масъул шахс томонидан юритилади.

41. Жарималар, давлат мулки ҳисобланган объектга етказилган моддий зарар ва компенсация тўловлари айбдор шахслардан қонун ҳужжатларига мувофиқ ундирилади ҳамда ушбу маблағларнинг 100 фоизи назорат қилувчи органнинг Маданий мерос жамғармасига йўналтирилади.

42. Давлат назорати натижаларини амалга ошириш шакллари қуйидагилар ҳисобланади:

юридик ёки жисмоний шахсга моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талаблари бузилишини бартараф қилиш тўғрисида тақдимнома киритиш;

давлат мулкида турган моддий маданий мерос объектининг шартнома асосидаги фойдаланувчиси билан шартномани тўхтатиб туриш ва бекор қилиш;

хусусий мулкда турган объектдан фойдаланиш ҳуқуқини чеклаш, мулкдордан олиб қўйилиши тўғрисидаги ариза билан судга мурожаат қилиш;

фаолият моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатларининг талабларини бузган ҳолда амалга оширилаётганда, ушбу фаолиятни амалга ошириш учун берилган рухсатноманинг (ва очиқ варақнинг) амал қилишини тўхтатиб қўйиш ва бекор қилиш ҳақида ваколатли органларга таклифлар киритиш;

корхоналар, ташкилотлар, иншоотлар ва бошқа объектлар фаолиятини ўн иш кунидан ортиқ бўлмаган муддатга чеклаш, тўхтатиб туриш тўғрисида қарор қабул қилиш;

объектга етказилган моддий зарарни қоплаш, шунингдек, компенсация тўловларини амалга ошириш тўғрисида судга ариза билан мурожаат қилиш;

унга таъсир кўрсатишнинг қонун ҳужжатларида назарда тутилган чораларини кўриш;

ҳуқуқбузарлик ҳолатлари, объектларни нобуд қилиш, бузиш ёки уларга шикаст етказганлиги аниқланганда тегишли материалларни (далолатномаларни) тегишли ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органга юбориш.

43. Моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талаблари бузилишини бартараф қилиш тўғрисидаги тақдимнома давлат назорати тамом бўлган кундан кейин беш календарь кун ичида берилади.

Тақдимномада далолатномада келтириб ўтилган қонун ҳужжатлари бузилишини ва унинг фаолиятидаги камчиликларни бартараф қилишга йўналтирилган, ижро қилишнинг аниқ муддатлари кўрсатилган талаблар баён қилинади.

44. Тақдимнома иккита асл нусхада имзоланади ва расмийлаштирилади, унинг:

бир нусхаси — объект мулкдорига ёки фойдаланувчига, уларнинг юқори турувчи органига, агар мулкдор, фойдаланувчи бўлмаган (ёки белгиланмаган) ҳолларда тегишли маҳаллий давлат ҳокимияти органи, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органига, давлат назоратига бевосита тааллуқли юридик шахснинг вакили ёки тадбиркорлик субъектига (якка тартибдаги тадбиркорга) юборилади;

иккинчи нусхаси — тақдимномани берган органда сақланади.

45. Корхоналар, ташкилотлар, иншоотлар ва бошқа объектлар фаолиятини ўн иш кунидан ортиқ бўлмаган муддатга чеклаш, тўхтатиб туриш назорат қилувчи органи раҳбарининг буйруғи шаклида расмийлаштирилади.

6-боб. Якунловчи қоидалар

46. Назорат қилувчи органлар мансабдор шахсларининг ҳаракатлари ва қарорлари устидан бевосита судга ёки бўйсуниш тартибида юқори турувчи органга ёхуд мансабдор шахсга шикоят қилиниши мумкин.

Бўйсуниш тартибида юқори турувчи органга ёки мансабдор шахсга шикоят бериш, шундай шикоятни судга бериш ҳуқуқини истисно этмайди.

47. Судга шикоят берилганида, шикоят қилинаётган ҳаракатни ёки қарорни ижро этиш суднинг қарори қонуний кучга киргунига қадар тўхтатиб турилади, фавқулодда вазиятлар, эпидемиялар, аҳолининг ҳаёти ва соғлиғи, объектнинг нобуд бўлиши, бузилиши ва шикастланиши учун ҳақиқий хавф юзага келишининг олдини олиш билан боғлиқ бўлган ҳаракатлар ёки қарорлар бундан мустасно.

48. Ушбу Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.

Моддий маданий мерос кўчмас мулк объектларининг муҳофаза қилиниши, асралиши ва улардан фойдаланилиши устидан давлат назоратини амалга ошириш тартиби тўғрисидаги низомга ИЛОВА

Моддий маданий мерос кўчмас мулк объектига етказилган моддий зарар миқдорини ҳисоблаш

1. Моддий маданий мерос кўчмас мулк объектига (кейинги ўринларда объект деб аталади) етказилган моддий зарар миқдори қуйидаги формула ёрдамида аниқланади:

M = B*U*V*E+А

Бунда: M — етказилган зарар миқдори (ўлчов бирлиги — сўм), В — етказилган зарар балли (ўлчов бирлиги — балл), U — объект коэффициенти (ўлчов бирлиги — м -3 балл -1 ), V — етказилган зарар ҳажми (ўлчов бирлиги — м 3 ), Е — Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги базавий ҳисоблаш миқдори (ўлчов бирлиги — сўм), А — объектнинг алоҳида муҳим бадиий безаклари, нақшлар, кошинлар, тасвирлар ва бошқа муҳим жиҳатларига етказилган зарар миқдори (ўлчов бирлиги — сўм).

2. Объектга етказилган зарар балли қуйидаги мезонларнинг тегишли баллари йиғиндиси бўйича аниқланади:

Баҳолаш мезонлари Балл I. Объект тури Архитектура ёдгорлиги 10 Археология ёдгорлиги 8 Монументал санъат ёдгорлиги 7 Диққатга сазовор жой 6 II. Объект даври IX асргача 40 IX-XIII асрлар 35 XIV-XV асрлар 30 XVI-XVII асрлар 25 XVIII-XIX аср биринчи ярими 20 XIX аср охири ХХ аср бошлари 10 ХХ аср ўрталари ва охири 5 III. Объект мураккаблик даражаси I даража — алоҳида хоналари кўп бўлмаган, кам миқдордаги архитектура қисмлардан иборат, оддий томли, оддий тўғри тўрт бурчак шаклидаги объектлар 4 II даража — кам миқдордаги архитектура қисмлар, оддий декор ва мураккаб бўлмаган том қисмидан иборат, лойиҳада синиқ конфигурацияли тўғри чизиқли объектлар 6 III даража — кўп бўлмаган миқдордаги мураккаб декор, такрорланмаган цилиндр шаклдаги қисмлар ёки мураккаб тўғри чизиқли том қисмидан иборат, лойиҳада синиқ, қисман эгри чизиқ конфигурацияли объектлар 8 IV даража — катта қисми мураккаб декорли, такрорланмас безаклар, мураккаб том қисм эга, ўйма нақшинкорлик,лойиҳада мураккаб синиқ ва эгри чизиқли конфигурацияларга эга бўлган объектлар, шу жумладан археология ёдгорликлари 10 IV. Объектнинг асл ҳолатини сақлаб қолганлик даражаси Буткул йўқотилган (нобуд қилиш) 15 Сақланиш ҳолати 25 фоиздан кам (нобуд қилиш) 12 Сақланиш ҳолати 55 фоиздан кам 26 фоиздан юқори (бузиш) 9 Сақланиш ҳолати 70 фоиздан кам 56 фоиздан юқори (бузиш) 7 Сақланиш ҳолати 85 фоиздан кам 71 фоиздан юқори (бузиш) 5 Сақланиш ҳолати 100 фоиздан кам 86 фоиздан юқори (шикаст етказиш) 2 V. Қайта тиклаш имконияти Асил ҳолатига қайта тиклаш имкони йўқ (асосли манба мавжудмаслиги сабабли) 5 Чизмалар асосида қайта тиклаш мумкин 4 Аналог асосида қайта тиклаш имкони мавжуд 3 Қайта монтаж қилиш йўли билан тиклаш имконияти мавжуд 2 VI. Объектнинг тоифаси Республика аҳамиятидаги объект 10 Маҳаллий аҳамиятдаги объект 5 VII. Объектдан фойдаланиш Объектдан сайёҳлик-экскурсия мақсадида фойдаланилади, шу жумладан археология ва монументал санъат ёдгорликлари 10 Объектдан сақлаш жойи, ишлаб чиқариш, офис хоналари ва бошқа мақсадларда фойдаланилади 8 Объектдан фойдаланилмайди 5

3. Объектнинг умумбашарий аҳамияти (U) объектнинг ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудда ёки унинг қўриқланадиган ҳудудида жойлашгани ёхуд объект умумбашарий бемисл қимматга эга эканлигига боғлиқ равишда қуйидагининг бири белгиланади:

республика аҳамиятига эга бўлган объект ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудда ёки унинг қўриқланадиган ҳудудида жойлашган бўлса — U=1 м -3 балл -1 ;

маҳаллий аҳамиятга эга бўлган объект ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудда ёки унинг қўриқланадиган ҳудудида жойлашган бўлса — U=0,5 м -3 балл -1 .

4. Объектга етказилган зарар ҳажми давлат назоратини амалга ошираётган шахс (ёки тайинланган мутахассис ёхуд эксперт) томонидан ўлчов асбобларини қўллаш ёрдамида аниқланади. Етказилган зарар ҳажми объектнинг уч ўлчамлик фазовий шакли (масалан, хонанинг ички бўш қисмлари билан бирга) бўйича ҳисобланади.

5. Ўзбекистон Республикасидаги базавий ҳисоблаш миқдори қонун ҳужжатларида белгиланган миқдор бўйича ҳисобланади ва бунда объектга зарар етказилгани аниқланган (давлат назорати ўтказилган) вақтдаги базавий ҳисоблаш миқдори олинади.

6. Объектнинг алоҳида муҳим бадиий безаклари, нақшлари, кошинлари, тасвирлари ва бошқа муҳим жиҳатларига (шу жумладан, монументал санъат ёдгорликларига) етказилган зарар миқдори мутахассис (эксперт) томонидан ҳисобланади. Бунда машҳур хорижий (халқаро) маданий бойликлар аукционларида сотилган (сотувга қўйилган) маданий бойликлар аналогиясидан фойдаланиш мумкин. Шунингдек, бундай аналогия аниқланмаган ҳолда ушбу зарар миқдори мутахассис (эксперт) ёки махсус тузилган комиссия томонидан белгиланади.

Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 30 мартдаги 265-сон қарорига 9-ИЛОВА

Моддий маданий мерос кўчмас мулк объектларининг қўриқланадиган теграларини белгилаш ва уларни сақлаш тартиби тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикасининг Қонунига мувофиқ тарихий-маданий қимматига кўра, ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудлар (объектлар), моддий маданий мерос кўчмас мулк объектларининг муҳофаза тегралари, иморатлар қуриш ва хўжалик фаолиятини тартибга солиш тегралари ҳамда қўриқланадиган табиий ландшафт тегралари лойиҳаларини ишлаб чиқиш тартиби, ушбу теграларда ердан фойдаланиш, шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига бўлган талабларни белгилайди.

2. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

объект — Моддий маданий мерос объектлари давлат кадастрига киритилган ёки тарихий-маданий қимматга эга эканлиги аниқланган бино, иншоотлар, ер участкалари ва бошқа кўчмас мулк объектлари;

махсус ваколатли орган — Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги;

қўриқланадиган тегралар — муҳофаза тегралари, иморатлар қуриш ва хўжалик фаолиятини тартибга солиш тегралари ҳамда қўриқланадиган табиий ландшафт теграларини ўзи ичига олади;

қўриқланадиган теграларнинг чегаралари — олиб бориладиган шаҳарсозлик, хўжалик ва бошқа фаолият объектнинг тарихий муҳитини сақлаб қолиш учун бевосита ёки билвосита салбий таъсир кўрсатмайдиган объектдан ташқаридаги ҳудудни белгилайдиган чизиқлар;

муҳофаза теграси — объектларни асрашни таъминлаш мақсадида ҳудуднинг тарихий, шаҳарсозлик ёки табиий атроф-муҳитни асраш ва тиклашга қаратилган махсус тадбирларни қўллашдан ташқари хўжалик фаолиятини чеклайдиган ва қурилишни тақиқловчи, ердан фойдаланиш учун махсус тартиб ўрнатилган ҳудуд;

иморатлар қуриш ва хўжалик фаолиятини тартибга солиш теграси — қурилиш ва хўжалик фаолиятини чеклайдиган, мавжуд бино ва иншоотларни реконструкция қилиш талаблари белгиланган ҳудуд;

қўриқланадиган табиий ландшафт теграси — объектлар ҳамда унинг тегралари билан боғлиқ бўлган ердан фойдаланиш, хўжалик фаолиятини тақиқлаш ёки чеклаш, табиий ландшафтни муҳофаза қилиш (тиклаш) учун бино ва иншоотларни қуриш ва реконструкция қилиш, дарё водийлари ва қирғоқлари, сув омборлари, ўрмонлар, очиқ жойлардан фойдаланиш тартиби ўрнатилган ҳудуд;

тарихий-маданий тадқиқотлар — қўриқланадиган теграларнинг лойиҳаларини ишлаб чиқиш учун амалга ошириладиган тарихий-меъморий, тарихий-шаҳарсозлик, архив, археологик ва бошқа изланишлар мажмуаси.

2-боб. Қўриқланадиган теграларни белгилаш ва уларга риоя қилиш

1-§ Қўриқланадиган теграларни аниқлаш

3. Объектнинг ўзгартирилиши мумкин бўлмаган ўзига хос хусусиятларини ва унинг тарихий муҳитини сақлаб қолиш мақсадида унга туташ ҳудудда қўриқланадиган тегралар ўрнатилади.

4. Қўриқланадиган тегралар лойиҳада белгиланади. Қўриқланадиган теграларнинг лойиҳаси матн ва хариталар (чизмалар) шаклида тузилади.

5. Қўриқланадиган теграларнинг лойиҳасида, ушбу теграларда жойлашган объектларнинг қўриқланадиган тегралар чегаралари ҳамда ердан фойдаланиш, шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари қайд этилади.

6. Қўриқланадиган теграларнинг чегаралари ер участкаларининг чегаралари билан мос келмаслиги мумкин.

7. Қўриқланадиган теграларнинг лойиҳалари махсус ваколатли орган ва унинг ҳудудий органлари, давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, объектларнинг эгалари ёки фойдаланувчилари, ер участкаларининг эгалари, устав (низом) фаолиятларида объектларни муҳофаза қилиш белгиланган юридик шахслар ташаббуси ёки суднинг ҳужжатига мувофиқ ишлаб чиқилиши мумкин.

Қўриқланадиган теграларнинг лойиҳаларини ишлаб чиқиш маҳаллий давлат ҳокимияти органлари ва махсус ваколатли орган ҳамда унинг ҳудудий органлари томонидан мувофиқлаштирилади.

8. Қўриқланадиган теграларнинг лойиҳалари (ушбу теграларда ердан фойдаланиш, шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига бўлган талаблар билан бирга) архитектура-шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш бўйича тегишли (А гуруҳ, архитектура ёдгорликларини таъмирлаш учун ҳужжатлар) лицензияга эга бўлган ва штатида моддий маданий мерос объектлари соҳаси бўйича камида бир нафар олий ёки ўрта махсус маълумотли ва соҳада камида уч йиллик амалий тажрибага эга мутахассиси бўлган юридик шахслар томонидан ишлаб чиқилади.

Махсус ваколатли орган, унинг ҳудудий органлари, давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, объектларнинг эгалари ёки фойдаланувчилари, ер участкаларининг эгалари ҳамда бошқа жисмоний ва юридик шахслар қўриқланадиган теграларнинг лойиҳаларини ишлаб чиқиш бўйича буюртмачи бўлиши мумкин.

9. Қўриқланадиган теграларнинг лойиҳаларини ишлаб чиқишни режалаштириш объектларни муҳофаза қилиш, тарғиб қилиш ва улардан фойдаланиш бўйича мақсадли дастурларга киритилиши мумкин.

Қўриқланадиган теграларнинг лойиҳаларини ишлаб чиқиш билан боғлиқ харажатлар объектнинг текин фойдаланувчиси, ҳуқуқ эгаси, бюджет маблағлари ва қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан қопланиши мумкин.

10. Қўриқланадиган теграларнинг лойиҳаларини ишлаб чиқиш тарихий-маданий тадқиқотлар, кадастр маълумотлари ва қўриқланадиган теграларни асослаш бўйича бошқа материаллар асосида амалга оширилади.

11. Қўриқланадиган теграларда ердан фойдаланиш, шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ушбу Низомнинг 18 — 20-бандларида кўрсатилган талабларни инобатга олган ҳолда ишлаб чиқилади.

12. Бир нечта объектларнинг тарихий муҳити сақланишини таъминлаш мақсадида ушбу объектлар учун ягона муҳофаза тегралари, ягона қуриш ёки хўжалик фаолиятини тартибга солиш тегралари ва ягона табиий ландшафт тегралари (ягона қўриқланадиган тегралар) ўрнатилади.

13. Қўриқланадиган теграларнинг чегараларини лойиҳалаштиришда табиий чегаралар (йўллар, темир йўллар, дарёлар, адирлик, жарлик ва бошқалар) инобатга олинади.

14. Қўриқланадиган тегралар лойиҳасини асослаш бўйича материаллар қуйидагилардан иборат:

объектнинг Моддий маданий мерос объектлари давлат кадастрига киритилганлиги тўғрисидаги маълумотлар;

ўтказилган тарихий-маданий тадқиқотлар бўйича ҳисоботлар, шу жумладан археологик тадқиқотлар бўйича илмий ҳисоботлар;

лойиҳалаштирилган тегралар ва ушбу тегралар ҳудудида жойлашган объектлар, бошқа бино ва иншоотлар тўғрисида матн ва хариталар (схемалар, фото тасвирлар) шаклидаги маълумотлар;

объектнинг асосий турдаги кўриниш нуқталаридан ва кўриш майдончаларидан ҳис қилиш бўйича матн ва хариталар (схемалар, фото тасвирлар) кўринишидаги маълумотлар;

лойиҳалаштирилаётган тегралардаги табиий ландшафтнинг объект билан композицион боғлиқлиги, шунингдек, унда жой рельефи, сув иншоотлари, тупроқлар ва ўсимликлар муайян турларининг мослашуви тўғрисидаги маълумотлар;

қўриқланадиган теграларнинг лойиҳасини асослаш ва такомиллаштириш учун зарур бўлган бошқа материаллар.

15. Ушбу Низомнинг 15-бандида кўрсатилган материалларнинг таркиби ва мазмуни тарихий-маданий тадқиқотлар асосида аниқланади.

Тарихий манзилгоҳ ҳудудида жойлашган объектнинг қўриқланадиган теграсининг лойиҳасини асослаш бўйича материаллар тарихий-маданий таянч режа ёки унинг фрагменти кўринишида тақдим этилиши мумкин.

16. Махсус ваколатли орган тарихий-маданий тадқиқотларни ўтказиш, ушбу Низомнинг 15-бандида кўрсатилган материалларни тайёрлаш ва улар асосида қўриқланадиган тегралар лойиҳаларини ишлаб чиқиш бўйича методик тушунтириш беради.

2-§ Қўриқланадиган теграларда ердан фойдаланиш, шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини белгилаш

17. Муҳофаза теграларида ердан фойдаланиш, шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари қуйидаги талабларни ҳисобга олган ҳолда белгиланади:

объектнинг табиий ёки тарихий-шаҳарсозлик муҳитини асраш ва тиклашга йўналтирилган махсус чора-тадбирлардан ташқари бошқа капитал қурилиш ишларини тақиқлаш;

реконструкция қилиш ишларини чеклаш, шу жумладан уларнинг ўлчами, нисбати, параметри, қисмларининг хусусиятлари ва кичик архитектура шаклларини сақлаш, уларда алоҳида қурилиш материалларидан фойдаланиш ва ранг ечимларини қўллаш;

объектнинг сақланишини таъминлаш учун хўжалик фаолиятини чеклаш, шу жумладан рекламани жойлаштириш, белгиларни ўрнатиш, бино ва иншоотларни (автотураргоҳлар, вақтинчалик иншоотлар, киоскалар ва бошқалар) қуришни тақиқлаш ёки чеклаш ҳамда кўкаламзорлаштириш бўйича олиб бориладиган ишларни назорат қилиш;

объектнинг ёнғин хавфсизлигини таъминлаш ва уни динамик таъсирлардан ҳимоя қилиш;

объектнинг сақланишини таъминлаш учун зарур бўлган гидрологик ва экологик шароитларни сақлаб қолиш;

объектни сақлаш, фойдаланиш, тарғиб қилиш ҳамда унинг тарихий-шаҳарсозлик ва табиий муҳитининг шаҳарсозлик хусусиятларини сақлаб қолиш ва тиклашга қаратилган ҳудудини ободонлаштириш;

объектнинг тарихий-шаҳарсозлик ва табиий муҳитида визуал қабул қилинишини таъминлаш, шу жумладан табиий ландшафтдаги очиқ ва ёпиқ жойлар нисбатини сақлаш ва тиклаш;

тарихдан ташкил топган ер участкалари чегараларини сақлаш, шу жумладан ерларни бошқариш ва ер участкаларини тақсимлашда ўзгаришларни чеклаш;

объект ва унинг тарихий ҳамда ландшафт муҳити сақланишини таъминлаш учун зарур бўлган бошқа талаблар.

18. Иморатлар қуриш ва хўжалик фаолиятини тартибга солиш теграларида ердан фойдаланиш, шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари қуйидаги талабларни ҳисобга олган ҳолда белгиланади:

объектнинг сақланишини таъминлаш учун қурилиш ишларини чеклаш, шу жумладан капитал қурилишнинг бино ва иншоотлари ва унинг қисмига доир ўлчам, нисбат ва параметрлар, алоҳида қурилиш материалларидан фойдаланиш ҳамда ранг ечимларини қўллаш;

капитал қурилиш ҳамда бино ва иншоотларнинг қисмларини капитал таъмирлаш ва реконструкция қилишни чеклаш, шу жумладан уларнинг ўлчами, нисбати ва параметрларига, алоҳида қурилиш материалларидан фойдаланиш ҳамда ранг ечимларини қўллаш;

тарихдан ташкил топган ер участкалари чегараларини сақлаш, шу жумладан ерларни бошқариш ва ер участкаларни тақсимлашдаги ўзгаришларни чеклаш;

объектнинг тарихий-шаҳарсозлик ва табиий муҳитда визуал қабул қилинишини таъминлаш;

объектнинг ёнғин хавфсизлигини таъминлаш ва уни динамик таъсирлардан ҳимоя қилиш;

объектнинг сақланишини таъминлаш учун зарур бўлган гидрологик ва экологик шароитларни сақлаб қолиш;

тарихий аҳамиятга эга бўлган барча шаҳарсозлик иншоотларнинг бутлигини таъминлаш;

объект ва унинг тарихий ҳамда ландшафт муҳити сақланишини таъминлаш учун зарур бўлган бошқа талаблар.

19. Қўриқланадиган табиий ландшафт теграларида ердан фойдаланиш, шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари қуйидаги талабларни ҳисобга олган ҳолда белгиланади:

табиий ландшафтнинг, шу жумладан дарё водийлари ва қирғоқлари, сув ҳавзалари, ўрмон ва очиқ жойларнинг объект билан композицион боғлиқлигини сақлаш ва қайта тиклаш мақсадида капитал қурилишни, бино ва иншоотлар ҳамда уларнинг қисмларини капитал таъмирлаш ва реконструкция қилишни, хўжалик фаолиятини тақиқлаш ёки чеклаш;

қўриқланадиган табиий ландшафт ёнғин хавфсизлигини таъминлаш ва уни динамик таъсирлардан ҳимоя қилиш;

қўриқланадиган табиий ландшафтни сақлаш ва қайта тиклашни таъминлаш учун зарур бўлган гидрологик ва экологик шароитларни сақлаб қолиш;

объектнинг тарихий-шаҳарсозлик ва табиий муҳитида визуал қабул қилишни таъминлаш мақсадида қўриқланадиган табиий ландшафтда очиқ ва ёпиқ жойлар ўртасидаги мутаносибликни сақлаш ва тиклаш;

қўриқланадиган табиий ландшафтни сақлаш ва тиклаш учун зарур бўлган бошқа талаблар.

3-§ Қўриқланадиган теграларни тасдиқлаш ёки тасдиқлашни рад этиш

20. Қўриқланадиган теграларнинг лойиҳаси махсус ваколатли орган томонидан ўн беш кундан кўп бўлмаган муддатда тарихий-маданий экспертизадан ўтказилади.

Тарихий-маданий экспертиза хулосаси махсус ваколатли органнинг илмий-эксперт кенгаши томонидан маъқулланган тақдирда, у бўйича ижобий тарихий-маданий экспертиза хулосаси олинган ҳисобланади.

Тарихий-маданий экспертизанинг ижобий хулосаси объектнинг қўриқланадиган тегралари чегарасини тасдиқлаш, ердан фойдаланиш режими, шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини (регламентини) белгилаш ўрнатиш учун асос ҳисобланади.

21. Ижобий тарихий-маданий экспертиза хулосаси олинган қўриқланадиган теграларнинг чегаралари (лойиҳаси) махсус ваколатли орган раҳбари буйруғи билан тасдиқланади.

22. Тасдиқланган қўриқланадиган тегралар лойиҳасининг (чегараларининг) нусхалари, улар аслига тўғри эканлиги тасдиқланган ҳолда қуйидагиларга уч иш куни давомида буюртма почта орқали махсус ваколатли орган томонидан юборилади ёхуд тақдим этилади:

махсус ваколатли органнинг ҳудудий органларига — қўриқланадиган теграларга риоя қилинишини назорат қилиш, объектнинг Моддий маданий мерос объектлари давлат кадастрига, Давлат кадастрлари ягона тизимига тегишли ахборотларни киритиш, архивда доимий (муддатсиз) сақлаш ва қонун ҳужжатларига асосан фойдаланиш учун;

Ўзбекистон Республикаси Қурилиш вазирлигининг тегишли туман (шаҳар) бўлимларига — аҳоли пунктининг бош режаси, шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш, қурилиш-монтаж ишларига рухсат бериш, шаҳарсозлик регламенти ва фаолияти, ердан фойдаланишда қўриқланадиган теграларга риоя қилиш, архивда доимий (муддатсиз) сақлаш ва қонун ҳужжатларига асосан фойдаланиш учун;

Ер тузиш ва кўчмас мулк давлат корхоналарининг тегишли туманлардаги (шаҳарлардаги) филиалларига — ердан фойдаланиш, ер участкаларини ажратиш (таклифлар тайёрлаш), бино ва иншоотлар, ер участкаларининг кадастр ҳужжатларини расмийлаштиришда қўриқланадиган теграларга риоя қилиш, Давлат кадастрлари ягона тизимига тегишли ахборотларни киритиш, доимий (муддатсиз) сақлаш ва қонун ҳужжатларига асосан фойдаланиш учун;

қўриқланадиган тегра лойиҳасини ишлаб чиқувчига — қонун ҳужжатларига асосан фойдаланиш учун.

Махсус ваколатли орган зарур ҳолларда, қўриқланадиган тегра лойиҳасининг нусхасини бошқа шахсларга қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда тақдим этиши (юбориши) мумкин.

Тасдиқланган қўриқланадиган тегралар лойиҳаларнинг асл нусхаси махсус ваколатли органда доимий (муддатсиз) сақланади ва қатъий ҳисобга олинади.

23. Ушбу Низом ва бошқа қонун ҳужжатларига зид равишда ишлаб чиқилган ёки улардаги нормаларга мос бўлмаган қўриқланадиган теграларнинг лойиҳаси махсус ваколатли орган томонидан тарихий-маданий экспертизадан ўтказилмасдан, бузилган қонун ҳужжатларини аниқ кўрсатган ҳолда ўн кун муддатда рад этилади. Ушбу ҳолатларда тарихий-маданий экспертизадан ўтказиш учун тўланган йиғим қайтарилади.

Рад этилган қўриқланадиган теграларнинг лойиҳаси махсус ваколатли органга умумий тартибда киритилади.

24. Тарихий-маданий экспертиза хулосаси махсус ваколатли органнинг илмий-эксперт кенгаши томонидан маъқулланмаган тақдирда, илмий-эксперт кенгаш баёнида маъқулламасликнинг (рад этишнинг) асослари илмий-экспертлик нуқтаи назардан баён этилади. Ушбу ҳолатларда тарихий-маданий экспертизадан ўтказиш учун тўланган йиғим қайтарилмайди.

Махсус ваколатли органнинг илмий-эксперт кенгаши ушбу бобнинг 1 ва 2-§ белгиланган талабларга зид бўлганда рад этади.

Махсус ваколатли органнинг илмий-эксперт кенгаши томонидан маъқулланмаган (рад этилган) қўриқланадиган теграларнинг лойиҳаси уни маъқулламаслик (рад этиш) бўйича келтирилган камчиликлар бартараф этилган ҳолда, икки ой муддат ичида қайта киритилиши мумкин. Икки ой муддат ўтганидан кейин қўриқланадиган теграларнинг лойиҳаси умумий тартибда киритилади ва бундай ҳолатларда тўланган йиғим қайтарилмайди.

4-§ Қўриқланадиган теграларга риоя қилиш

25. Қўриқланадиган теграларни белгилаш тўғрисидаги қарор асосида юзага келадиган ер участкаларига бўлган ҳуқуқнинг чекланиши Ер тузиш ва кўчмас мулк давлат корхоналарининг тегишли туманлардаги (шаҳарлардаги) филиаллари томонидан давлат рўйхатига олиниши керак.

26. Қўриқланадиган теграларнинг тасдиқланган чегаралар, ушбу теграларда ердан фойдаланиш, шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари тўғрисидаги маълумотлар шаҳарсозлик фаолиятини таъминлаш ахборот тизимларига киритилиши шарт, қонун ҳужжатларида белгиланган чеклашлар бундан мустасно.

27. Тасдиқланган қўриқланадиган теграларнинг чегаралари, ушбу теграларда жойлашган ер тузиш (фойдаланиш) режимлари ва шаҳарсозлик, ҳудудни режалаштириш ҳужжатлари, ердан фойдаланиш ва қурилиш қоидаларида ҳисобга олиниши ва ифодаланиши лозим, зарурат бўлса, мазкур ҳужжатларга ўзгартириш киритилиши мумкин.

28. Маҳаллий аҳамиятдаги объектларнинг қўриқланадиган теграларида республика аҳамиятидаги объект жойлашган бўлса, бундай ҳолатларда республика аҳамиятидаги объект учун белгиланган қўриқланадиган теграларида белгиланган қоида ва талаблар амал қилади.

29. Республика аҳамиятдаги объектларнинг қўриқланадиган теграларида маҳаллий аҳамиятдаги объект жойлашган бўлса, бундай ҳолатларда республика аҳамиятидаги объект учун белгиланган қўриқланадиган теграларда белгиланган қоида ва талаблар амал қилади.

30. ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудларнинг (объектларнинг) қўриқланадиган теграларида маҳаллий ва (ёки) республика аҳамиятидаги объект жойлашган бўлса, бундай ҳолатларда ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудларнинг (объектларнинг) қўриқланадиган теграларида белгиланган қоида ва талаблар амал қилади.

31. Алоҳида муҳофаза қилинадиган тарихий-маданий ҳудудларнинг қўриқланадиган теграларида маҳаллий ва (ёки) республика аҳамиятидаги объект жойлашган бўлса, бундай ҳолатларда алоҳида муҳофаза қилинадиган тарихий-маданий ҳудудларнинг қўриқланадиган теграларида белгиланган қоида ва талаблар амал қилади.

32. Янги аниқланган ёки давлат муҳофазасига янги олинган объект бўйича ушбу Низомга мувофиқ қўриқланадиган тегралар белгиланиши ва шу муносабат билан тегишли шаҳарсозлик, ердан фойдаланиш ҳужжатлари ва режими (регламенти) қайта кўриб чиқилиши керак.

33. Қўриқланадиган тегралар белгиланмаган ҳолларда:

ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудларнинг (объектларнинг) режалаштирилаётган чегарасидан 300 метргача;

алоҳида муҳофаза қилинадиган тарихий-маданий ҳудуднинг режалаштирилаётган чегарасидан 200 метргача;

республика аҳамиятидаги объект, шу жумладан археология ёдгорликларининг режалаштирилган чегарасидан 100 метргача бўлган ҳудудда ердан фойдаланиш, шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари талаблари (капитал қурилиш ҳамда бино ва иншоотларнинг қисмларини капитал таъмирлаш ва реконструкция қилиш) махсус ваколатли орган билан келишилади.

34. ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудларнинг (объектларнинг) қўриқланадиган тегралари (тарихий ҳудуд ва буфер зона) ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси маркази ёки Умумжаҳон мероси қўмитасининг тавсиялари инобатга олинган ҳолда, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарори билан тасдиқланади.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарори кучга киргунга қадар ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудларнинг (объектларнинг) қўриқланадиган тегралари (тарихий ҳудуд ва буфер зона) чегараси ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси маркази тавсия этган чегаралар ҳисобланади.

35. Алоҳида муҳофаза қилинадиган тарихий-маданий ҳудудларнинг чегаралари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан тасдиқланади.

36. Алоҳида муҳофаза қилинадиган тарихий-маданий ҳудудлар, ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудлар (объектлар), объект ва унинг қўриқланадиган теграларида ердан фойдаланиш, қурилиш-монтаж ва шаҳарсозлик ишларига рухсатнома Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан тасдиқланган Моддий маданий мерос кўчмас мулк объектларида асрашга доир ишларни амалга ошириш учун рухсатнома бериш тўғрисидаги низомга асосан берилади.

37. Қўриқланадиган тегралар, шу жумладан уларнинг чегараларини, унда белгиланган ердан фойдаланиш, шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини ўзгартириш қўриқланадиган теграларнинг янги лойиҳасини ишлаб чиқиш йўли билан амалга оширилади.

38. Объектнинг маҳаллий ёки республика аҳамияти ўзгарганда, ушбу объект бўйича янги қўриқланадиган тегралар ушбу Низомга мувофиқ ишлаб чиқилади.

39. Ердан фойдаланиш, шаҳарсозлик, хўжалик ва бошқа фаолиятларни амалга оширишда қўриқланадиган тегралардаги қоидаларга риоя қилинади.

40. Объект Моддий маданий мерос объектлари давлат кадастридан чиқарилса, ушбу объект бўйича ўрнатилган қўриқланадиган тегралар ўз кучини йўқотади.

Бошқа объектнинг қўриқланадиган теграсида жойлашган объект Моддий маданий мерос объектлари кадастридан чиқарилса, ушбу бошқа объектнинг қўриқланадиган теграсига тегишли ўзгартириш киритилади.

3-боб. Якунловчи қоидалар

41. Қўриқланадиган теграларнинг чегараси, ушбу теграларда белгиланган қоидалар (тақиқлаш, чеклаш) натижасида ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари бузилган (бузиладиган) жисмоний ва юридик шахслар судга шикоят қилиш (суд орқали эътироз билдириш) ҳуқуқига эга.

42. Ушбу Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.

Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 30 мартдаги 265-сон қарорига 10-ИЛОВА

Алоҳида муҳофаза қилинадиган тарихий-маданий ҳудудларни ташкил этиш ва уларни сақлаш тартиби тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом « Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисида » ва « Музейлар тўғрисида »ги Ўзбекистон Республикаси Қонунларига мувофиқ алоҳида муҳофаза қилинадиган тарихий-маданий ҳудудларни (кейинги ўринларда тарихий-маданий ҳудуд деб аталади) ташкил этиш, қайтадан ташкил этиш, тугатиш, сақлаш ва фойдаланиш тартибини белгилайди.

2. Моддий маданий мерос объектларининг давлат кадастрига киритилган алоҳида тарихий, илмий, бадиий ёки ўзгача маданий қимматга эга бўлган моддий маданий мерос объектлари ҳудудида алоҳида муҳофаза қилинадиган тарихий-маданий ҳудудлар ташкил этилади.

3. Тарихий-маданий ҳудудлар тарихий-маданий қўриқхоналар, музей-қўриқхоналар, тарихий манзилгоҳлар кўринишида ва қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа шаклларда ташкил этилади.

4. Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш мақсадида тарихий-маданий ҳудудларда муҳофаза қилиш ва фойдаланиш режими (кейинги ўринларда режим деб аталади) ўрнатилади.

2-боб. Тарихий-маданий ҳудудларнинг мулк ҳуқуқи

5. Тарихий-маданий ҳудудлар давлат мулки, хусусий мулк ва қонунда белгиланган тартибда бошқа мулк шаклларида бўлиши мумкин.

6. Давлат мулкида турган моддий маданий мерос объектлари давлат тасарруфидан чиқарилиши ва хусусийлаштирилиши мумкин эмас.

7. Моддий маданий мерос объектлари ва уларнинг ажралмас қисми ҳисобланадиган ер участкалари бўлинмайди.

8. Тарихий-маданий ҳудудлар фуқаролар кириб чиқиши учун очиқдир, қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно.

Моддий маданий мерос объектларини, шунингдек, тарихий-маданий қимматга эга бўлган бошқа объектларни сақлаб қолиш мақсадида тарихий-маданий ҳудудларнинг айрим қисмларига фуқароларнинг кириши Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги (кейинги ўринларда махсус ваколатли орган деб аталади) ҳамда тегишли равишда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари томонидан чекланиши ёки ман этилиши мумкин.

9. Тарихий-маданий ҳудудларда яшовчи аҳоли ва унда бўлиб турган шахслар мазкур ҳудудларнинг алоҳида тарихий, илмий, бадиий ёки ўзгача маданий қиммати, тарихий-маданий муҳитини сақлаб қолиш ҳамда ушбу ҳудуднинг муҳофаза қилиш ва фойдаланиш режимига риоя этадилар.

3-боб. Тарихий-маданий ҳудудларни муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги назорат

10. Тарихий-маданий ҳудудларни муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш махсус ваколатли орган ҳамда маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан амалга оширилади.

11. Тарихий-маданий ҳудудларда жойлашган моддий маданий мерос объектларида олиб бориладиган асрашга доир ишлар, шунингдек, мазкур ҳудуддаги қурилиш-монтаж ва ободонлаштириш ишлари Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан тасдиқланган Моддий маданий мерос кўчмас мулк объектларида асрашга доир ишларни амалга ошириш учун рухсатнома бериш тўғрисидаги низомга асосан амалга оширилади.

12. Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролар тарихий-маданий ҳудудларни ташкил этиш, муҳофаза қилиш ҳамда улардан фойдаланиш тадбирларини амалга оширишда давлат органларига кўмаклашиши мумкин. Давлат органлари ушбу тадбирларни амалга ошираётганда фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқароларнинг таклифларини кўриб чиқадилар.

13. Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари, оммавий ахборот воситалари ва фуқаролар тегишли давлат органларидан тарихий-маданий ҳудудлар тўғрисидаги тегишли ахборотларни талаб қилиш ҳамда олиш ҳуқуқига эга.

14. Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролар тарихий-маданий ҳудудлар ташкил этилаётган, муҳофаза қилинаётган ҳамда улардан фойдаланилаётганда қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда тарихий-маданий экспертизасини ўтказиш, муҳофаза қилиш, асраш ва улардан фойдаланишда жамоатчилик назоратини амалга оширишлари мумкин.

4-боб. Тарихий-маданий ҳудудларни бошқариш

15. Тарихий-маданий ҳудудларни муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги давлат бошқаруви Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси, Маданий мерос агентлиги, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан амалга оширилади.

16. Тарихий-маданий ҳудудларни ташкил этиш мақсадида махсус ваколатли органнинг таклифига биноан маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг қарори билан ер участкалари захира қилиниши мумкин.

17. Юридик ва жисмоний шахсларнинг захира қилинган ер участкаларидаги фаолияти, агар бундай фаолият мазкур участкаларда муҳофаза қилиниши мўлжалланаётган моддий маданий мерос объектлари сақланишига хавф соладиган бўлса, чекланиши ёки тақиқланиши лозим. Ушбу ер участкаларининг юридик ва жисмоний шахсларга эгалик қилиш ва фойдаланиш ёки ижара учун беришга фақат махсус ваколатли органнинг тарихий-маданий экспертиза ижобий хулосаси бўлган тақдирда йўл қўйилади.

5-боб. Тарихий-маданий ҳудудни ташкил этиш тартиби

18. Тарихий-маданий ҳудудлар Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг маҳаллий давлат ҳокимияти органлари билан келишилган ҳолда киритилган таклифларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан ташкил этилади.

Тарихий-маданий қимматига кўра, Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган Ўзбекистон Республикасидаги тегишли ҳудудлар тарихий-маданий ҳудудлар ҳисобланади.

19. Тарихий-маданий ҳудудларни қайта ташкил этиш, уларнинг шаклларини ўзгартириш зарур бўлганда амалга оширилади. Бунда тарихий-маданий ҳудуднинг қаттиқ режимли шаклдан енгил режимли шаклга ўтказилишига алоҳида ҳолларда йўл қўйилади.

20. Тарихий-маданий ҳудудларнинг фаолият юритишини тугатиш табиий офатлар, техноген хусусиятдаги таъсирлар натижасида улардаги моддий маданий мерос объектлари жисман тўла йўқотилган бўлса ёки моддий маданий мерос объекти сифатидаги ўз қимматини йўқотган тақдирда амалга оширилади.

6-боб. Тарихий-маданий ҳудудлар паспорти

21. Ҳар бир тарихий-маданий ҳудудлар бўйича икки нусхада паспорт тузилади.

22. Тарихий-маданий ҳудуд паспортига:

тарихий-маданий ҳудудни тузиш тўғрисидаги ҳужжат (қарор);

унда мазкур ҳудудни, унинг тарихий-маданий қиммати, режими ва бошқарувини тавсифловчи маълумотлар;

мазкур ҳудудда жойлашган моддий маданий мерос объектлари ва ҳудуднинг ўзига хос жиҳатлари асосий турларининг фотосуратлари;

тарихий-маданий ҳудудлар ва уларнинг қуриқланадиган тегралари доирасида ер участкаларининг чегаралари чизилган тарихий-маданий ҳудуд ва унинг қуриқланадиган теграси харитаси илова қилинади.

Зарурат бўлганда, тарихий-маданий ҳудуднинг паспортига паспортда кўрсатилган маълумотларни тасдиқлайдиган бошқа ҳужжатлар (материаллар) илова қилиниши мумкин.

23. Тарихий-маданий ҳудудлар паспорти:

юридик шахс бўлмасдан ташкил этилган тарихий-маданий ҳудудлар бўйича махсус ваколатли орган томонидан;

юридик шахс сифатида ташкил этилган тарихий-маданий ҳудудлар бўйича ушбу юридик шахс томонидан юритилади.

24. Тарихий-маданий ҳудудлар паспортларининг бир нусхаси махсус ваколатли органда сақланади. Паспортнинг нусхаси тегишли маҳаллий давлат ҳокимияти органларига берилади.

25. Тарихий-маданий ҳудуднинг паспорти махсус ваколатли орган томонидан тасдиқланади.

26. Паспортга киритилган маълумотларнинг тўғрилиги, шунингдек, уни ўз вақтида янгилаб туриш учун жавобгарлик ушбу паспортни юритишга масъул бўлган шахсларга юкланади.

27. Тарихий-маданий ҳудуднинг паспорти унга киритилган маълумотлар ўзгарган тақдирда янгиланиши керак. Янгиланган паспорт махсус ваколатли орган, тегишли юридик шахс ва маҳаллий давлат ҳокимияти органларига берилади ва уларда сақланади.

7-боб. Тарихий-маданий ҳудудларни бошқариш режалари

28. Тарихий-маданий ҳудудларни бошқариш режалари моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ҳамда улардан фойдаланиш бўйича барча ташкилий, техника ва бошқа тадбирлардан иборат.

29. Тарихий-маданий ҳудудларни бошқариш режаларининг лойиҳалари тегишли вазирлик ва идоралар, ташкилот ва муассасалар билан ҳамкорликда:

юридик шахс бўлмасдан ташкил этилган тарихий-маданий ҳудудлар бўйича махсус ваколатли орган томонидан;

юридик шахс сифатида ташкил этилган тарихий-маданий ҳудудлар бўйича ушбу юридик шахс томонидан ишлаб чиқилади.

30. Тарихий-маданий ҳудудларни бошқариш режаларининг лойиҳалари махсус ваколатли орган томонидан тарихий-маданий экспертизадан ўтказилади.

31. Тарихий-маданий экспертиза хулосаси ижобий бўлган тақдирда, Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги ҳамда тегишли равишда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликларининг қўшма қарорлари билан тарихий-маданий ҳудудларни бошқариш режалари тасдиқланади.

32. Тарихий-маданий ҳудудларни бошқариш режаси қуйидаги қисмлардан иборат бўлади:

кириш қисми;

тарихий-маданий ҳудудларнинг тавсифи;

тарихий-маданий ҳудудларни баҳолаш;

тарихий-маданий ҳудудларни бошқариш стратегияси;

тезкор режа;

иловалар.

Бошқариш режасини тузишда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:

ўтган беш йил давр учун табиий ва ижтимоий-иқтисодий шароитлар ўзгаришининг таҳлили;

ўтган беш йил даврдаги тарихий-маданий ҳудудлар фаолиятини баҳолаш таҳлили;

тарихий-маданий ҳудудларда кейинги беш йиллик давр учун амалга ошириладиган тадбирлар;

бошқариш тузилмаси, норматив-ҳуқуқий базаси, кадрлар билан таъминлаш ва уларнинг малакасини ошириш, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари билан ўзаро алоқаларни такомиллаштириш йўли билан амалга ошириш бўйича механизмлар.

33. ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси рўйхатига киритилган ҳудудлар (объектлар) бўйича тарихий-маданий ҳудудларни бошқариш режаларини ишлаб чиқиш ва тасдиқлашда ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси қўмитаси ва Умумжаҳон мероси марказининг тавсиялари инобатга олинади.

34. Бошқариш режасининг мазмуни тарихий-маданий ҳудудлар шакли, тартиби (режими), мақсади ва вазифаларига боғлиқ бўлади.

35. Тарихий-маданий ҳудудларни бошқариш режаси янгиланганда тарихий-маданий ҳудудларни аввалги бошқариш режаси йўқ қилинмайди.

36. Тарихий-маданий ҳудудларнинг фаолият кўрсатиши тўхтатилганда тарихий-маданий ҳудудларнинг барча режалари ва унга тааллуқли материаллар махсус ваколатли органнинг архивига топширилиши лозим.

37. Тарихий-маданий ҳудудларни бошқариш режаси тегишли равишда ушбу ҳудудларда яшовчи, фаолиятини олиб борувчи, ташриф буюрувчи жисмоний ва юридик шахслар томонидан бажарилиши мажбурийдир.

38. Тарихий-маданий ҳудудларни бошқариш режасига киритилган маълумотларнинг ҳақиқийлигига, шунингдек, унинг ўз вақтида янгиланиши учун жавобгарлик тасарруфида тарихий-маданий ҳудудлар бўлган давлат идоралари, юридик ва жисмоний шахслар зиммасига юкланади.

8-боб. Тарихий-маданий қўриқхоналар ва уларнинг режими

39. Диққатга сазовор жой ёки унинг бир қисми ҳамда шу теграда жойлашган ёдгорликлар ва ансамбллар биргаликдаги тарихий-маданий ҳудудлар тарихий-маданий қўриқхоналар ҳисобланади.

40. Тарихий-маданий қўриқхоналар Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг маҳаллий давлат ҳокимияти органлари билан келишилган ҳолда киритилган таклифларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан ташкил этилади.

41. Тарихий-маданий қўриқхоналар давлатга қарашли ёки хусусий бўлиши, юридик шахс ташкил этган ҳолда ёки юридик шахс ташкил этмаган ҳолда бўлиши мумкин. Хусусий тарихий-маданий қўриқхоналар хусусий моддий маданий мерос объектлар базасида ташкил этилади.

42. Тарихий-маданий қўриқхона ҳудудидаги моддий маданий мерос объектлари теварак атрофидаги тарихий муҳит билан бирга асралиши, тарихий-маданий қўриқхона ҳудудининг яхлитлиги, шунингдек, мазкур ҳудуд чегараларида қурилиш ва хўжалик фаолияти тартибга солиниб турилиши таъминланади.

43. Тарихий-маданий қўриқхона ҳудудидаги моддий маданий мерос объектларига зарар етказиши мумкин бўлган ҳар қандай фаолият махсус ваколатли орган томонидан давлат назорати шаклида текширилади ва суд томонидан доимий равишда ёки вақтинча чекланади ёки тугатилади.

44. Юридик шахс ташкил этмаган ҳолдаги тарихий-маданий қўриқхоналар жойлашган ҳудудлар ер эгаларининг, ердан фойдаланувчиларнинг, шунингдек, ер участкалари ижарачилари ва мулкдорларининг хўжалик мақсадидаги фойдаланишидан олиб қўйилмайди.

45. Тарихий-маданий қўриқхоналар қайси юридик ва жисмоний шахсларнинг ер участкаларида ташкил этилган бўлса, шу юридик ва жисмоний шахслар тарихий-маданий қўриқхоналарнинг белгиланган режимига риоя этишлари шарт.

9-боб. Музей-қўриқхоналар ва уларнинг режими, илмий-тадқиқот фаолияти

46. Тарихий-маданий қўриқхона ва у билан боғлиқ табиий ландшафт таркибига кирувчи моддий маданий мерос объектларида музейлар яратилиб, шунингдек, тарихий-маданий қўриқхона ҳудудида илгари удум бўлган анъанавий хўжалик фаолияти ва бошқа фаолиятлар тикланган тарихий-маданий ҳудудлар музей қўриқхоналар ҳисобланади.

47. Музей қўриқхоналар Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг маҳаллий давлат ҳокимияти органлари билан келишилган ҳолда киритилган таклифларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан давлат илмий-тадқиқот муассасаси шаклида ташкил этилади.

48. Музей қўриқхоналар, қоида тариқасида, Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги тизимига киради, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги томонидан тасдиқланадиган музей-қўриқхоналар тўғрисидаги низом асосида фаолият кўрсатади.

49. Музей-қўриқхона ҳудудидаги моддий маданий мерос объектлари теварак атрофидаги тарихий муҳит билан бирга асралиши, тарихий-маданий қўриқхона ҳудудининг яхлитлиги, шунингдек, мазкур ҳудуд чегараларида қурилиш ва хўжалик фаолиятини тартибга солиб турилиши таъминланади.

50. Музей-қўриқхона ҳудудидаги маданий мерос объектларига зарар етказиши мумкин бўлган ҳар қандай фаолият махсус ваколатли орган томонидан давлат назорати шаклида текширилади ва суд томонидан доимий равишда ёки вақтинча чекланади ёки тугатилади.

51. Музей-қўриқхоналарида илмий тадқиқотлар музей-қўриқхоналар штатидаги илмий ходимлар томонидан ўтказилади. Шартнома асосида бошқа илмий ташкилотлар ва мутахассислар жалб этилиши мумкин.

52. Музей-қўриқхоналарида олимлар кенгашлари (илмий кенгашлар) тузилади.

53. Музей-қўриқхоналардаги илмий-тадқиқот фаолияти натижалари, агар улар Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетининг маблағлари ҳисобига олинган бўлса ва қонунда белгиланган бошқа ҳолларда давлат мулки ҳисобланади. Музей-қўриқхоналар, махсус ваколатли орган ва маҳаллий давлат ҳокимияти органлари илмий-тадқиқот фаолияти натижаларидан текин фойдаланадилар.

54. Музей-қўриқхоналарининг маданий мерос объектлари ҳолати тўғрисидаги илмий ахборот эълон қилиниши керак. Музей-қўриқхоналари ўз матбуот нашрларига эга бўлиши мумкин.

55. Музей-қўриқхоналарининг илмий фондлари муддатсиз сақланиши керак.

56. Музей-қўриқхоналарининг илмий тадқиқот фаолияти Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги ва махсус ваколатли орган томонидан мувофиқлаштирилиб борилади.

10-боб. Тарихий манзилгоҳларни ташкил этиш ва уларнинг режими

57. Тарихий манзилгоҳ дейилганда унинг ҳудуди доирасида ўтмишда яратилган, тарихий, эстетик, ижтимоий-маданий, археологик, меъморий ёки шаҳарсозлик қимматига эга бўлган ва халқнинг ўзига хослигини, унинг жаҳон маданиятига қўшган ҳиссасини сақлаб қолиш учун муҳим аҳамиятга молик моддий маданий мерос объектлари жойлашган манзилгоҳлар тушунилади.

58. Маданий мерос объектлари, улар жойлашган ер участкалари ва уларга туташ ҳудудлар Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг маҳаллий давлат ҳокимияти органлари билан келишилган ҳолда киритилган таклифларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан тарихий манзилгоҳ деб эълон қилинади.

59. Тарихий манзилгоҳда жойлашган ва шаҳарнинг муайян бўлаги сифатида тарихий қимматга эга бўлган барча объектлар: режавий тарҳ, иморат, композиция, табиий ландшафт, археологик қатлам, шаҳардаги турли (бўш турган, иморатлар қурилган, кўкаламзорлаштирилган) майдонларнинг ўзаро нисбати, катта-кичик ёки узун-қисқа кўринишлари, шаҳар қурилишининг бўлак-бўлак ва хароба ҳолидаги осори атиқалари, саҳни, маҳобати, тузилиши, услуби, материаллари, ранги ва манзарали элементлари билан ажралиб турадиган бинолар, иншоотларнинг шакли ва ташқи қиёфаси муҳофаза қилиниши керак.

60. Тарихий манзилгоҳдаги табиий таркиб топган ва инсон қўли билан яратилган манзаралар уйғунлиги, тарихий манзилгоҳ тараққиёти даврида унга хос бўлиб қолган турли жиҳатлар, шунингдек, бошқа қимматли элементлар сақлаб қолиниши керак.

61. Тарихий манзилгоҳ ҳудуди доирасида шаҳарсозлик, хўжалик фаолияти ва бошқа фаолият моддий маданий мерос объектлари ва мазкур манзилгоҳнинг бошқа қимматли хусусиятларини сақлаб қолиш шарти билан амалга оширилиши лозим.

62. Моддий маданий мерос объектларини, шунингдек, тарихий-маданий ёки табиий қимматга эга бўлган бошқа объектларни сақлаб қолиш мақсадида тарихий манзилгоҳларда қонун ҳужжатларига мувофиқ шаҳарсозлик фаолиятини тартибга солишнинг алоҳида тартиби белгилаб қўйилади.

63. Тарихий манзилгоҳларда шаҳарсозлик фаолиятини тартибга солишнинг алоҳида тартиби махсус ваколатли органнинг ҳамда архитектура-шаҳарсозлик фаолиятини тартибга солиш соҳасидаги давлат бошқаруви органларининг назорати остида ўтказиладиган моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш бўйича изчил ва ўзаро боғлиқ тадбирлар тизимидан иборат.

Алоҳида тартиб тарихий-меъморий, тарихий-шаҳарсозлик, архив ва археология тадқиқотлари асосида тарихий манзилгоҳ ҳудуди чегараларида тарихий-маданий қимматга эга бўлган ер участкаларида жойлашган, ҳам сақланиб қолган, ҳам йўқотилган мазкур тарихий манзилгоҳнинг ривожланиш босқичларини кўрсатувчи барча шаҳарсозлик элементлари ва иншоотларини асослаган ҳолда тарихий-маданий таянч режасини тузишни, бинолар ҳамда иншоотларнинг ўлчамлари ва нисбатларига, автомобиллар турадиган жойларни, рекламалар ва лавҳаларни жойлаштиришни тақиқлаш ва чеклашларга ҳамда моддий маданий мерос объектларини сақлаш учун зарур бўлган бошқа чеклашларга тааллуқли шаҳарсозлик регламентини ўз ичига олади.

64. Тарихий манзилгоҳ қайси юридик ва жисмоний шахсларнинг ер участкаларида (биргаликдаги ер участкаларида) жойлашган бўлса, шу юридик ва жисмоний шахслар зиммасига бундай манзилгоҳнинг режимини таъминлаш мажбуриятлари юкланади.

11-боб. Давлатлараро тарихий-маданий ҳудудлар

65. Икки ва ундан ортиқ давлат ҳудудида жойлашган тарихий-маданий ҳудудлар давлатлараро тарихий-маданий ҳудудлар ҳисобланади.

66. Давлатлараро тарихий-маданий ҳудудлар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалари асосида ташкил этилиши мумкин.

67. Давлатлараро тарихий-маданий ҳудудлар режими Ўзбекистон Республикасининг қонун ҳужжатларига ва халқаро шартномаларига мувофиқ белгиланади.

12-боб. Муҳофаза тегралари

68. Тарихий-маданий ҳудуддаги маданий мерос объектларини асрашни таъминлаш мақсадида ҳудуднинг тарихий, шаҳарсозлик ёки табиий атроф-муҳитни асраш ва тиклашга қаратилган махсус тадбирларни қўллашдан ташқари, хўжалик фаолиятини чеклайдиган ва қурилишни тақиқловчи, ердан фойдаланиш учун махсус тартиб ўрнатилган ҳудуд муҳофаза теграларидир.

69. Муҳофаза теграларнинг ўлчамлари ва режими, шунингдек, ер участкаларини сақлаш вазифаси тарихий-маданий ҳудудларни ташкил этиш билан бир вақтда белгиланади.

70. Тарихий-маданий ҳудудларнинг муҳофаза тегралари, иморатлар қуриш ва хўжалик фаолиятини тартибга солиш тегралари ҳамда қўриқланадиган табиий ландшафт теграларининг чегараларини белгилаш Вазирлар Маҳкамасининг тегишли қарори билан тасдиқланган тартибига асосан амалга оширилади.

13-боб. Тарихий-маданий ҳудудларни молиялаштириш

71. Тарихий-маданий ҳудудлар қуйидаги манбалар ҳисобидан молиялаштирилади:

илмий-тадқиқот, реклама-ноширлик ва маърифий фаолиятдан олинган даромадлар;

тарихий-маданий ҳудудларга етказилган зарарнинг ўрнини қоплашга қаратилган тушумлар;

имтиёзли хорижий кредитлар ва грантлар;

тарихий-маданий ҳудудларнинг режимини бузганлик учун ундирилган жарима пуллари;

юридик ва жисмоний шахсларнинг ҳомийлик хайриялари;

қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар.

14-боб. Якунловчи қоидалар

72. Тарихий-маданий ҳудудларни ташкил этиш, муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш соҳасидаги низолар қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳал қилинади.

73. Тарихий-маданий ҳудудлар тўғрисидаги қонун ҳужжатлари бузилишида айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 30 мартдаги 265-сон қарорига 12-ИЛОВА

Моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш бўйича жамоатчи инспекторлар фаолиятини ташкил этиш тўғрисида

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом Моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш бўйича жамоатчи инспекторлар (кейинги ўринларда Жамоатчи инспектор деб аталади) фаолиятини ташкил этиш тартибини белгилайди.

2. Фаол фуқаролар ихтиёрийлик ва танлов асосида маҳалла фуқаролар йиғинлари кенгашининг қарори билан жамоатчи инспекторлар этиб тасдиқланади. Фаолиятини намунали ташкил этган Жамоатчи инспекторлар Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг (кейинги ўринларда — Агентлик) Илмий-эксперт кенгаши қарори билан Бош жамоатчи инспектор деб эътироф этилиши мумкин ҳамда улар фаолияти ушбу Низомга мувофиқ ташкил этилади.

3. Агентлик жамоатчи инспекторлар фаолиятига услубий раҳбарлик қилади.

4. Жамоатчи инспектор ўз фаолиятини ихтиёрий равишда юритади ва қонун ҳужжатларига амал қилади.

2-боб. Жамоатчи инспекторни танлаш ва тасдиқлаш

5. Жамоатчи инспектор бўлиш истагини билдирган Ўзбекистон Республикасининг 18 ёшга тўлган фуқароси маҳалла фуқаролар йиғинлари кенгашига (кейинги ўринларда МФЙ деб аталади) қуйидагиларни илова қилган ҳолда ариза билан мурожаат қилади:

паспорти нусхаси;

3х4 ўлчамда 2 та рангли фотосурат;

маълумотини тасдиқловчи ҳужжат (диплом) нусхаси.

Бош жамоатчи инспектор мамлакатдаги барча маданий мерос объектлари бўйича жамоат назоратини амалга ошириши мумкин.

Жамоатчи инспектор бўлиш истагини билдирган Ўзбекистон Республикаси фуқаросининг аризаси МФЙ йиғилишида ўн беш кун муддатда кўриб чиқилади.

МФЙ йиғилиши баёнининг қарори билан жамоатчи инспектор этиб тасдиқланади ёки рад этилади.

МФЙ йиғилиши баёнининг қарорида жамоатчи инспектор фуқароларни ўзини ўзи бошқариш органи ҳудудидаги аниқ бир моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектига бириктирилади.

6. Бир нафар жамоатчи инспекторни, қоида тариқасида, 2 тадан ортиқ моддий маданий мерос кўчмас мулк объектига бириктирилишига йўл қўйилмайди, битта моддий маданий мерос кўчмас мулк объектига 3 нафаргача жамоатчи инспектор бириктирилиши мумкин.

7. МФЙ раиси тегишли йўналтирувчи хат билан беш кун муддатда МФЙ йиғилишининг баёнидан кўчирма, жамоатчи инспекторнинг аризаси нусхаси, паспорти нусхаси, 3х4 ўлчамда 2 та рангли фотосурати ва маълумотини тасдиқловчи ҳужжат (диплом) нусхасини Агентликнинг ҳудудий бошқармасига юборади.

8. Агентликнинг ҳудудий бошқармаси унга ҳужжатлар келиб тушган кундан эътиборан 10 кун муддатда жамоатчи инспекторга унинг ваколатини тасдиқловчи гувоҳнома тақдим қилади.

9. Жамоатчи инспектор гувоҳномаси уч йил муддатга берилади, унинг шакли ва тавсифи, ҳисобга олиниши Агентлик томонидан белгиланади.

10. Жамоатчи инспектор томонидан жиноят, моддий маданий мерос объектлари соҳасида маъмурий ҳуқуқбузарлик содир этилиши, унинг муомалага лаёқатсиз деб топилиши, шунингдек, жамоатчи инспекторнинг ўз мажбуриятларини бажармаслиги уни жамоатчи инспектор мақомидан маҳрум қилишга асос бўлади.

11. Жамоатчи инспектор уни жамоатчи инспектор этиб тасдиқланган МФЙга ўзига берилган ваколатларнинг ўзидан соқит қилиниши тўғрисида ариза бериш ҳуқуқига эга.

12. Жамоатчи инспектор гувоҳномаси ушбу низомнинг 10 ва 11-бандларида назарда тутилган ҳолатларда, шунингдек, унинг амал қилиш муддати тугагандан сўнг, Агентликнинг ҳудудий бошқармаларига қайтариб берилиши керак.

13. Жамоатчи инспектор гувоҳномасининг амал қилиш муддати тугагандан сўнг ушбу муддат жамоатчи инспектор томонидан берилган аризага мувофиқ МФЙ йиғилишига асосан бир йилга узайтирилиши мумкин. Бундай ҳолда жамоатчи инспекторга ушбу Низомнинг 7 ва 8-бандларида белгиланган тартибда янги гувоҳнома берилади.

3-боб. Жамоатчи инспекторнинг асосий вазифалари

14. Қуйидагилар жамоатчи инспекторнинг асосий вазифалари ҳисобланади:

моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талаблари бузилишининг олдини олиш, аниқлаш ва чек қўйишда иштирок этиш;

моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектлари бўйича маълумот ва бошқа материалларни тўплаш, умумлаштириш ва таҳлил қилиш ҳамда уларни Агентликнинг ҳудудий бошқармаларига тақдим этиш;

моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектлари ҳолатини кузатиб бориш, муҳофаза ва сақланишига салбий таъсир этиши мумкин бўлган омилларни ҳамда уларни нобуд қилиш, бузиш, шикаст етказиш ва нооқилона фойдаланилишига олиб келиши мумкин бўлган вазиятларни аниқлаш;

юридик ва жисмоний шахсларнинг объектни муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатларидаги ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилишини, улар томонидан мажбуриятлар бажарилишини таъминлашда қатнашиш;

моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектларидаги ўзгаришлар, унинг прогноз қилинаётган ҳолати ҳамда уларни муҳофаза қилиш, сақлаш ва фойдаланилиш самарадорлигини ошириш бўйича кўрилаётган тегишли чора-тадбирлар тўғрисида давлат органлари, бошқа ташкилотлар ва фуқароларни хабардор қилиш.

4-боб. Жамоатчи инспекторнинг ҳуқуқлари

15. Жамоатчи инспектор қуйидаги ҳуқуқларга эга:

моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатларига юридик ва жисмоний шахслар томонидан риоя этилишини кузатиб бориш;

моддий маданий мерос объектлари соҳасида давлат назоратини амалга ошириш жараёнида кузатувчи сифатида иштирок этиш;

моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари бузилиши юзасидан аниқланган ҳолатни бартараф этиш бўйича кўрилаётган чора-тадбирлар тўғрисида ахборот олиш учун тегишли давлат органларига фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органининг мурожаатини тайёрлашда иштирок этиш;

юридик ва жисмоний шахслардан жамоатчилик назоратни амалга ошириш учун зарур бўлган ҳужжатларни ва ахборотни сўраб олиш;

моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектларини муҳофаза қилиш ва улардан оқилона фойдаланиш масалалари бўйича жамоатчилик фикрини ўрганишда иштирок этиш;

тегишли давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари, корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар раҳбарларининг моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектларини муҳофаза қилиш ва улардан оқилона фойдаланиш масалаларига доир ахбороти ҳамда ҳисоботларини эшитишда иштирок этиш;

аҳолининг моддий маданий мероснинг кўчмас мулк объектларини муҳофаза қилиш ва улардан оқилона фойдаланиш, таълим ва тарбияни ривожлантиришга доир ишларда иштирок этиш;

моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатларини такомиллаштириш ва яхшилаш юзасидан тегишли давлат органларига таклифлар киритиш;

муҳим жамоат тадбирларидаги фаол иштироки ва моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилишга оид талаблар бузилишининг олдини олиш, уни аниқлаш ва унга чек қўйишдаги ва айбдорларни жавобгарликка тортишдаги кўмаги учун Агентлик, унинг ҳудудий бошқармалари ва қонун ҳужжатларига зид бўлмаган бошқа манбалардан рағбатлар олиш;

фуқаролар томонидан моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш қонунчилиги бузилишига доир ва ташкилотлар фаолиятини ташқи кузатиб боришда аниқланган ҳолатлар бўйича белгиланган тартибда маълумотномалар ва ахборотлар тузиш;

жамоат назоратини амалга ошириш давомида ўлчов ўтказиш, намуналар олиш, схема ва чизмаларни чизиш, фото, видео тасвирга тушириш.

Жамоатчи инспектор қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

5-боб. Жамоатчи инспекторнинг мажбуриятлари

16. Жамоатчи инспектор қуйидагиларни бажариши шарт:

моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари талабларига риоя этиш;

моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш қоидаларини бузганлиги ҳамда моддий маданий мерос объектларини нобуд қилиш, бузиш ёки уларга шикаст етказганлиги унга маълум бўлиб қолганда бу ҳақда Агентлик ёки унинг ҳудудий бошқармаларини хабардор қилиш;

жамоатчилик назоратини амалга оширишда моддий маданий мерос объектлари бўйича давлат назоратининг бошқа субъектларига кўмаклашиш;

моддий маданий мерос объектлари бўйича давлат назорат субъектларининг вазифаларини уларнинг ўрнига бажармаслик.

Жамоатчи инспекторнинг қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа мажбуриятлари ҳам бўлиши мумкин.

6-боб. Жамоатчи инспекторнинг жамоатчилик назоратидаги иштирокини расмийлаштириш

17. Жамоатчи инспектор моддий маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қонун ҳужжатларининг бузилиши аниқланганда маълумотнома ёки ахборот тузади, шахсий имзоси билан тасдиқлайди ҳамда аниқланган ҳолатни бартараф этиш учун тегишли давлат органларига, қоида тариқасида, Агентлик ёки унинг ҳудудий бошқармаларига киритилади.

18. Жамоатчи инспектор жамоат назоратини амалга ошириш давомида ўлчов ўтказган, намуналар олган, схема ва чизмаларни чизган, фото, видео тасвирга туширган бўлса, бу бўйича барча материалларни мурожаатига илова қилган ҳолда тақдим этади.

19. Жамоатчи инспекторнинг қонун ҳужжатлари бузилишига оид мурожаатлари Агентлик ёки унинг ҳудудий бошқармалари томонидан мажбурий тартибда давлат назорати шаклида текширилади, такрорий мурожаатлар бундан мустасно.

20. Жамоатчи инспекторнинг жамоат назоратини амалга ошириш натижалари бўйича йўллаган мурожаатлари (ахборотлари) Агентлик ва унинг ҳудудий бошқармалари томонидан алоҳида ҳисобга олиб борилади.

21. Жамоатчи инспектор мурожаатига (ахборотига) асосан давлат назорати шаклида текширилганда соҳага оид маъмурий ҳуқуқбузарлик ёки жиноят аниқланса, жамоатчи инспекторлар Жамғарма маблағлари ҳисобидан қуйидаги миқдорда пул мукофоти билан тақдирланади:

маъмурий ҳуқуқбузарлик аниқланганда маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги баённома ёки суд ҳужжатига асосан — базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 баравари миқдорида;

жиноят аниқланса, қонунга мувофиқ жиноят ишини қўзғатиш тўғрисидаги қарорга асосан — базавий ҳисоблаш миқдорининг 3 баравари миқдорида.

22. Жамоатчи инспекторни пул мукофоти билан Агентлик директорининг буйруғига асосан тақдирланади.

Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 30 мартдаги 265-сон қарорига 13-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар

1. Вазирлар Маҳкамасининг «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланишни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида» 2002 йил 29 июлдаги 269-сон қарорида (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2002 й., 7-сон, 45-модда):

а) Ўзбекистон Республикаси моддий маданий мерос объектлари давлат кадастрини юритиш тартиби тўғрисидаги низомда :

6-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«6. Давлат кадастри Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги ҳузуридаги Маданий мерос департаменти (кейинги ўринларда Департамент деб аталади) ва унинг ҳудудий бошқармалари (кейинги ўринларда ҳудудий бошқармалар деб аталади) томонидан юритилади.»;

7-бандда :

биринчи хатбошидаги «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш бўйича илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармасининг кадастр хизмати» сўзлари «Департамент» сўзи билан алмаштирилсин;

бешинчи хатбошидаги «минтақавий инспекцияларнинг» сўзлари «ҳудудий бошқармаларнинг» сўзлари билан алмаштирилсин;

8-банднинг биринчи хатбоши , 24-банднинг тўртинчи хатбоши , 32 , 37 , 38-бандлардаги «Минтақавий инспекциялар» сўзлари «Ҳудудий бошқармалар» сўзлари билан алмаштирилсин;

25-банддаги «минтақавий инспекцияларга» ва «Минтақавий инспекциялар» сўзлари тегишлича «ҳудудий бошқармаларга» ва «Ҳудудий бошқармалар» сўзлари билан алмаштирилсин;

26-банддаги «Минтақавий инспекциялар» ва «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармасига» сўзлари тегишлича «Ҳудудий бошқармалар» ва «Департаментга» сўзлари билан алмаштирилсин;

27-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«27. Департамент объектларни Давлат кадастрига киритиш бўйича тақдим этилган материалларни тарихий-маданий экспертизадан ўтказиш (хулосани тасдиқлаш) учун Департамент Илмий-эксперт кенгашининг кўриб чиқиши учун киритади.»;

28 , 29-бандлардаги «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси» сўзлари «Департамент» сўзи билан алмаштирилсин;

31 ва 39-бандлардаги «минтақавий инспекцияга» сўзлари «ҳудудий бошқармага» сўзлари билан алмаштирилсин;

33-банддаги «минтақавий инспекциялар» ва «минтақавий инспекцияга» сўзлари тегишлича «ҳудудий бошқармалар» ва «ҳудудий бошқармага» сўзлари билан алмаштирилсин;

34 ва 40-бандлардаги «Минтақавий инспекциялар» ва «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармасига» сўзлари тегишлича «Ҳудудий бошқармалар» ва «Департаментга» сўзлари билан алмаштирилсин;

36-банддаги «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси» ва «минтақавий инспекцияга» сўзлари тегишлича «Департамент» ва «ҳудудий бошқармага» сўзлари билан алмаштирилсин;

Маданий мерос объектлари давлат кадастрини юритиш ( 1-схема : объектларни Давлат кадастрига киритиш)да:

«Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси ҳузуридаги Илмий-методик кенгаш», «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси» ва «Минтақавий давлат инспекциялари» блоклари тегишлича «Маданий мерос департаментининг Илмий-эксперт кенгаши», «Маданий мерос департаменти» ва «Маданий мерос департаментининг ҳудудий бошқармалари» блокларига алмаштирилсин;

Маданий мерос объектлари давлат кадастрини юритиш 1-схемасига изоҳлар (объектларни Давлат кадастрига киритиш)да:

1 ва 11-бандлардаги «Минтақавий давлат инспекциялари» сўзлари «Ҳудудий бошқармалар» сўзлари билан алмаштирилсин;

2 ва 3-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«2. Маданий мерос объектларини Давлат кадастрига киритиш тўғрисидаги таклифлар зарур материаллар билан биргаликда Маданият вазирлиги ҳузуридаги Маданий мерос департаментига (кейинги ўринларда Департамент деб аталади) юборилади.

3. Ҳудудий бошқармалар томонидан тақдим этилган материаллар тарихий-маданий экспертизадан ўтказиш (хулосани тасдиқлаш) учун Департаментнинг Илмий-эксперт кенгашига кўриб чиқиш учун киритилади.»;

4-банддаги «Илмий-методик кенгаш Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармасига» сўзлари «Илмий-эксперт кенгаш Департаментга» сўзлари билан алмаштирилсин;

5 , 7 ва 8-бандларидаги «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси» сўзлари «Департамент» сўзи билан алмаштирилсин;

9-банддаги «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси» ва «минтақавий инспекцияга» сўзлари тегишлича «Департамент» ва «ҳудудий бошқармага» сўзлари билан алмаштирилсин;

10-банддаги «Минтақавий инспекциялар» сўзлари «Ҳудудий бошқармалар» сўзлари билан алмаштирилсин;

Маданий мерос объектлари давлат кадастрини юритиш ( 2-схема : объектларни давлат кадастридан чиқариш)да:

Маданий мерос объектлари давлат кадастрини юритиш 2-схемасига изоҳлар (объектларни Давлат кадастридан чиқариш)да:

1-банддаги «минтақавий давлат инспекциялари» сўзлари «ҳудудий бошқармалар» сўзлари билан алмаштирилсин;

2 ва 3-бандлар қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«2. Маданий мерос объектларини Давлат кадастрига чиқариш тўғрисидаги таклифлар зарур материаллар билан биргаликда Маданият вазирлиги ҳузуридаги Маданий мерос департаментига (кейинги ўринларда Департамент деб аталади) юборилади.

3. Ҳудудий бошқармалар томонидан тақдим этилган материаллар тарихий-маданий экспертизадан ўтказиш учун (хулосани тасдиқлаш) Департаментнинг Илмий-эксперт кенгашига кўриб чиқиш учун киритилади.»;

5 , 7 ва 8-бандлардаги «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси» сўзлари «Департамент» сўзи билан алмаштирилсин;

10-банддаги «Минтақавий давлат инспекциялари», «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармасига» ва «минтақавий давлат инспекциясига» сўзлари тегишлича «Ҳудудий бошқармалар», «Департаментга» ва «ҳудудий бошқармага» сўзлари билан алмаштирилсин;

б) Маданий мерос объектларининг тарихий-маданий экспертизаси тўғрисидаги низомда :

4-бандда :

биринчи хатбошидаги «Маданият вазирлигининг Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси ҳузуридаги Илмий-методик кенгаш» сўзлари «Маданият вазирлиги ҳузуридаги Маданий мерос департаментининг (кейинги ўринларда Департамент деб аталади) Илмий-эксперт кенгаши» сўзлари билан алмаштирилсин;

иккинчи хатбошидаги «Илмий-методик» сўзлари «Илмий-эксперт» сўзлари билан алмаштирилсин;

учинчи хатбошидаги «Маданият вазирлиги» сўзлари «Вазирлар Маҳкамаси» сўзлари билан алмаштирилсин;

5-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«5. Кенгаш мажлислари заруратга кўра, лекин ҳар ойда камида бир марта ўтказилади.»;

7 ва 8-бандлардаги «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси» сўзлари «Департамент» сўзи билан алмаштирилсин;

12-бандда :

биринчи хатбошидаги «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармасига» сўзлари «Департаментга» сўзи билан алмаштирилсин;

иккинчи хатбошидаги «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси» сўзлари «Департамент» сўзи билан алмаштирилсин;

17-банддаги «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармасига» сўзлари «Департаментга» сўзи билан алмаштирилсин;

19-банддаги «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси» сўзлари «Департаментнинг Маданий мерос жамғармаси» сўзлари билан алмаштирилсин;

Тарихий-маданий экспертизани ўтказиш схемасида :

«Илмий-методик кенгаш», «Илмий-методик кенгаш мажлислари» ва «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси» блоклари тегишлича «Илмий-эксперт кенгаш», «Илмий-эксперт кенгаш мажлислари» ва «Маданий мерос департаменти» блоклари билан алмаштирилсин;

Тарихий-маданий экспертизани ўтказиш схемасига изоҳларда :

1-банддаги «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси Илмий-методик кенгаш» сўзлари «Департамент Кенгаш» сўзлари билан алмаштирилсин;

3 ва 4-бандлардан «Илмий-методик» сўзлари чиқариб ташлансин;

3а ва 3б-бандлардаги «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси» сўзлари «Департамент» сўзи билан алмаштирилсин;

6-банд қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:

«6. Кенгаш қарори ва тарихий-маданий экспертиза хулосаси Кенгаш котиби томонидан Департаментга юборилади.».

5. Вазирлар Маҳкамасининг 2014 йил 6 мартдаги 53-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2014 й., 3-сон, 22-модда) билан тасдиқланган Моддий маданий мерос объектларини ва уларга туташ ҳудудларни уларни ободонлаштириш ва зарур ҳолатда сақлаш бўйича инвестиция мажбуриятлари олган ҳолда ижарага бериш тартиби тўғрисидаги низомда :

2-банднинг саккизинчи хатбошидаги «Маданият вазирлигининг Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси» сўзлари «Маданият вазирлиги ҳузуридаги Маданий мерос департаменти» сўзлари билан алмаштирилсин;

41-банднинг биринчи ва бешинчи хатбошиларидаги «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси» сўзлари «ишчи орган» сўзлари билан алмаштирилсин.

6. Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 15 мартдаги 141-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2017 й., 3-сон, 30-модда) билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги тўғрисидаги низомнинг 3-банди бешинчи хатбошидаги «Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси» сўзлари «Маданий мерос департаменти» сўзлари билан алмаштирилсин.

8. Вазирлар Маҳкамасининг «2017 — 2027 йилларда давлат музейлари фаолиятини такомиллаштириш ва моддий-техник базасини мустаҳкамлаш бўйича комплекс чора-тадбирлар дастурини тасдиқлаш тўғрисида» 2017 йил 11 декабрдаги 975-сон қарорида :

а) 7-банд қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«7. Ўзбекистон Республикасининг ҳар йилги Инвестиция дастури доирасидаги марказлаштирилган инвестициялар, Ўзбекистон Республикасининг республика бюджети, шу жумладан Ўзбекистон Республикасининг республика бюджетидан Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигига моддий маданий мерос объекти реставрация-тиклаш ишларини бажариш учун ажратилган маблағлар ҳамда қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан давлат музейлари биноларини қуриш, реконструкция қилиш, мукаммал таъмирлаш ва жиҳозлаш ишларини бажариш бўйича Маданият вазирлиги ҳузуридаги «Объектларни қуриш, реконструкция қилиш, мукаммал ва жорий таъмирлаш бўйича буюртмачи хизмати» давлат муассасаси буюртмачи этиб белгилансин»;

б) 2017 — 2027 йилларда янги ташкил этиладиган давлат музейлари рўйхатида :

2 ва 3-позицияларнинг «Музей номи» устунидаги «Бухоро давлат бадиий-меъморий музей-қўриқхонаси» сўзлари «Бухоро» давлат музей-қўриқхонаси» сўзлари билан алмаштирилсин;

4-позициянинг «Музей номи номи» устунидаги «Самарқанд давлат бирлашган тарихий-меъморий ва бадиий музей-қўриқхонасининг» сўзлари «Самарқанд» давлат музей-қўриқхонасининг» сўзлари билан алмаштирилсин;

в) 2017 — 2027 йилларда қайта ташкил этиладиган давлат музейлари рўйхатида

4 — 6 позицияларнинг «Қайта ташкил этиладиган музейнинг номи» устунидаги «Бухоро давлат бадиий-меъморий музей-қўриқхонасининг» сўзлари «Бухоро» давлат музей қўриқхонасининг» сўзлари билан алмаштирилсин;

г) 2018 — 2027 йилларда давлат музейлари биноларини қуриш, реконструкция қилиш, мукаммал таъмирлаш ва жиҳозлашнинг манзилли дастурида :

«Янги қурилиш» бўлими 1 ва 4-позицияларининг «Музейлар номи» устунидаги «Бухоро давлат бадиий-меъморий музей-қўриқхонасининг» ва «Самарқанд давлат бирлашган тарихий-меъморий ва бадиий музей-қўриқхонасининг» сўзлари тегишлича «Бухоро» давлат музей-қўриқхонасининг» ва «Самарқанд» давлат музей-қўриқхонасининг» сўзлари билан алмаштирилсин;

«Реконструкция» бўлими 5-позициясининг «Музейлар номи» устунидаги «Самарқанд давлат бирлашган тарихий-меъморий ва бадиий музей-қўриқхонасининг» сўзлари «Самарқанд» давлат музей-қўриқхонасининг» сўзлари билан алмаштирилсин;

«Мукаммал таъмирлаш» бўлимида:

7 — 24 позицияларнинг «Музейлар номи» устунидаги «Бухоро давлат бадиий-меъморий музей-қўриқхонасининг» сўзлари «Бухоро» давлат музей-қўриқхонасининг» сўзлари билан алмаштирилсин;

31 — 37 позицияларнинг «Музейлар номи» устунидаги «Самарқанд давлат бирлашган тарихий-меъморий ва бадиий музей-қўриқхонасининг» сўзлари «Самарқанд» давлат музей-қўриқхонасининг» сўзлари билан алмаштирилсин;

51 — 54 позицияларнинг «Музейлар номи» устунидаги «Хива «Ичан-қалъа» давлат музей-қўриқхонасининг» сўзлари «Ичан-қалъа» давлат музей-қўриқхонасининг» сўзлари билан алмаштирилсин;

д) Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети ҳисобидан молиялаштириладиган музейлари, уларнинг филиал ва бўлимлари рўйхати 3, 6 ва 21-позицияларининг «Музей номи» устунидаги «Бухоро давлат бадиий-меъморий музей-қўриқхонаси», «Самарқанд давлат бирлашган тарихий-меъморий ва бадиий музей-қўриқхонаси» ва «Хоразм вилояти Хива «Ичан қалъа» давлат музей-қўриқхонаси» сўзлари тегишлича «Бухоро» давлат музей-қўриқхонаси», «Самарқанд» давлат музей-қўриқхонаси» ва «Хоразм вилояти Ичан қалъа» давлат музей-қўриқхонаси» сўзлари билан алмаштирилсин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 30 мартдаги 265-сон қарорига 14-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг ўз кучини йўқотган деб ҳисобланаётган баъзи қарорлари

1. Вазирлар Маҳкамасининг «Республика музейлари фаолиятини яхшилаш чора-тадбирлари тўғрисида» 1994 йил 23 декабрдаги 618-сон қарорининг 1-банди ва қарорга 1-илова.

2. Вазирлар Маҳкамасининг «Моддий маданий ва археология мероси объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланишни янада такомиллаштириш юзасидан қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2014 йил 21 июлдаги 200-сон қарорининг (Ўзбекистон Республикаси ҚҲТ, 2014 й., 30-сон, 372-модда) 1 — 3 ва 5 — 7-бандлари ва қарорга 1 — 6 иловалар .

3. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида (Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги фаолиятини ташкил этиш тўғрисида» 2017 йил 15 февралдаги ПҚ-2778-сон қарори)» 2017 йил 11 майдаги 270-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2017 й., 5-сон, 66-модда) тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар 4-бандининг «в» кичик банди ва 36-банди .

4. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги Маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш ва улардан фойдаланиш илмий-ишлаб чиқариш бош бошқармаси фаолиятини янада такомиллаштириш тўғрисида» 2017 йил 15 августдаги 633-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚҲТ, 2017 й., 33-сон, 862-модда).

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2019 йил 30 март,

265-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 01.04.2019 й., 09/19/265/2858-сон; 20.12.2019 й., 09/19/1021/4179-сон; 21.12.2019 й., 09/19/1023/4182-сон; 29.12.2019 й., 09/19/1046/4242-сон; 09.01.2021 й., 09/21/7/0005-сон; 04.03.2021 й., 09/21/119/0190-сон; 12.03.2021 й., 09/21/132/0202-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 22.02.2022 й., 09/22/86/0160-сон; 08.04.2022 й., 09/22/165/0283-сон; 23.04.2022 й., 09/22/209/0341-сон; 06.08.2022 й., 09/22/431/0716-сон; 15.12.2023 й., 09/23/660/0938-сон; 15.05.2024 й., 09/24/282/0347-сон; 21.05.2024 й., 09/24/295/0358-сон; 24.07.2024 й., 09/24/439/0543-сон; 03.03.2025 й., 09/25/135/0208-сон; 29.03.2025 й., 09/25/192/0285-сон; 22.05.2025 й., 09/25/325/0460-сон; 22.10.2025 й., 09/25/662/0964-сон; 16.12.2025 й., 09/25/791/1167-сон); 25.12.2025 й., 09/25/821/1211-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

NIZOM

METODIKASI

NIZOM

ROʻYXATI

Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanishga oid ayrim normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2018-yil 19-dekabrdagi PQ-4068-son qaroriga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

3. Quyidagilar:

Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining Madaniy meros jamgʻarmasi toʻgʻrisidagi nizom 7-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

4. Belgilab qoʻyilsinki:

g) moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini asrashga doir ishlar boʻyicha loyiha-smeta hujjatlarining davlat ekspertizasi Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish vazirligining “Shaharsozlik hujjatlari ekspertizasi” davlat unitar korxonasi tomonidan oʻtkaziladi.

5. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari ikki oy muddatda:

Agentlikning hududiy boshqarmalari foydalanilmayotgan va boʻsh turgan davlat mulki obyektlariga tekin foydalanish huquqi asosida joylashtirilishini taʼminlasin;

hududlardagi moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini qayta tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish, ularning kadastr hujjatlarini rasmiylashtirish hamda ularga muhofaza belgilarini oʻrnatish bilan bogʻliq xarajatlar uchun tegishlicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjeti, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy budjetlaridan zarur boʻlgan mablagʻlarni ajratsin.

7. Quyidagilar:

Moddiy madaniy meros obyektlarining muhofaza qilinishi, asralishi va ulardan foydalanish ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 8-ilovaga muvofiq;

Moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektlarining qoʻriqlanadigan tegralarini belgilash va ularni saqlash tartibi toʻgʻrisida nizom 9-ilovaga muvofiq;

Alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarni tashkil etish va ularni saqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 10-ilovaga muvofiq;

Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha jamoatchi inspektorlar faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisidagi nizom 12-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

8. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 13-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritilsin.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 14-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

10. Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.

11. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining madaniyat vaziri B.S. Sayfullayev zimmasiga hamda Vazirlar Mahkamasining Yoshlar siyosati, madaniyat, maʼnaviyat, ommaviy axborot vositalari, ijodiy va jamoat tashkilotlari masalalari kotibiyatiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 30-martdagi 265-son qaroriga 7-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining Madaniy meros jamgʻarmasi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining (keyingi oʻrinlarda Agentlik deb ataladi) Madaniy meros jamgʻarmasi (keyingi oʻrinlarda Jamgʻarma deb ataladi) faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi.

2. Jamgʻarma yuridik shaxs hisoblanmaydi va uning mablagʻlari Agentlikning shaxsiy gʻazna hisobvaragʻida jamlanadi.

2-bob. Jamgʻarma mablagʻlarini shakllantirish va ulardan foydalanish tartibi

3. Jamgʻarma mablagʻlari quyidagilar hisobiga shakllantiriladi:

Agentlik va uning hududiy boshqarmalari va davlat muzey qoʻriqxonalariga tegishli moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini ijaraga berishdan tushgan mablagʻlarning 90 foiz miqdori;

davlat mulki boʻlgan boshqa tashkilotlarga tegishli moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini ijaraga berish va chiptalar sotilishidan tushgan pul mablagʻlarining 50 foiz miqdori;

muzey-qoʻriqxonalarda chiptalar sotilishidan tushgan pul mablagʻlarining 50 foiz miqdori va davlat muzeylarida chiptalar sotilishidan tushgan pul mablagʻlarining 10 foiz miqdori;

madaniy boyliklarni badiiy ekspertizadan oʻtkazish, realizatsiya qilish uchun davlat xizmati koʻrsatish, olib chiqish huquqini beruvchi sertifikat, Milliy muzey fondining davlat katalogida muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisida guvohnoma berish hamda uning tarkibidan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini chiqarish uchun toʻlovlar;

moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini davlat kadastriga kiritish va chiqarish, tarixiy-madaniy hududning pasportini koʻrib chiqish va tasdiqlash, aholi punktlari bosh rejalarining loyihalarini koʻrib chiqish va ularga xulosa berish uchun toʻlovlar;

moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini asrashga doir ishlar uchun ruxsatnoma va litsenziya berish, ilmiy-texnik nazorat qilish, shuningdek, tarixiy-madaniy va loyiha-smeta hujjatlarining tegishli ekspertizalari, restavrator-ustalarga malaka sertifikati berish uchun toʻlovlar;

moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari, alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarda, Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlar va ularning qoʻriqlanadigan tegralarida yer qazish, yer tuzish, qurilish, melioratsiya va boshqa xoʻjalik ishlarini oʻtkazishga oid loyihalar, merosga boʻlgan taʼsirini baholash hisobotlarini koʻrib chiqish uchun toʻlovlar;

moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish qoidalarini buzganligi hamda nobud qilish, buzish yoki ularga shikast yetkazganligi uchun toʻlanadigan jarimalar, shuningdek, davlat mulki hisoblangan moddiy madaniy meros obyektlariga yetkazilgan zararni qoplash boʻyicha mablagʻlar;

vakolatli organlar tomonidan Agentlik, uning tizimidagi tashkilotlar va davlat muzeylari, muzey-qoʻriqxonalari faoliyatini, shuningdek, moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektlarida asrashga doir ishlarni amalga oshirishni tekshirish natijalari boʻyicha aniqlangan noqonuniy sarflangan budjet mablagʻlarining, talon-toroj, rastratalar, kamomadlar summalarining Davlat budjetiga yoʻnaltiriladigan qismi;

Jamgʻarmaning vaqtincha boʻsh turgan mablagʻlarini joylashtirishdan olinadigan daromadlar, xalqaro moliya tashkilotlari va xorijiy davlatlarning grantlari va texnik koʻmaklashish mablagʻlari, shuningdek, qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa tushumlar.

4. Jamgʻarma mablagʻlari:

moddiy madaniy meros obyektlarini, shu jumladan, arxeologiya merosi obyektlari, madaniy boyliklar hamda muzey ashyolari va kolleksiyalarini muhofaza qilish, konservatsiyalash, restavratsiya qilish, tuzatish, taʼmirlash, hozirgi zamonda foydalanishga moslashtirishni, shuningdek ular bilan bogʻliq ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar, loyihalash hamda ishlab chiqarish ishlari amalga oshirish;

moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastrini, arxeologiya ashyolari, milliy muzey fondining davlat kataloglari va pasportlarini yuritish;

muzeylar faoliyati va arxeologiya tadqiqotlarini qoʻllab-quvvatlash, targʻibot va ommalashtirish ishlarini tashkil etish;

alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlar, Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlar va tarixiy mahallalarni muhofaza qilish;

Agentlik va tizim tashkilotlari moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish, elektron xizmatlarni rivojlantirish va raqamlashtirish, sohada huquqbuzarliklarning oldini olish, ularga samarali qarshi kurashish boʻyicha ishlarni tashkil etish;

ekspertlarni, jumladan, xorijiy mutaxassislar, Ilmiy-ekspert kengashi, Ilmiy-texnik tadqiqot guruhlari aʼzolari mehnatiga haq toʻlash, jamoatchi inspektorlar, Agentlik va tizim tashkilotlari xodimlarini moddiy ragʻbatlantirish, Agentlik faoliyati bilan bogʻliq masalalar boʻyicha mutaxassislarni fuqarolik-huquqiy shartnoma asosida jalb etish;

xodimlarning oʻz ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan va oʻrnatiladigan quyosh panellari, quyosh kollektorlari hamda energiya samarador qurilmalar bilan bogʻliq xarajatlarini xodimning oylik ish haqidan foizsiz boʻlib-boʻlib toʻlash sharti asosida moliyalashtirish;

qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan Agentlik faoliyati bilan bogʻliq boshqa tadbirlarni amalga oshirish uchun sarflanadi.

3-bob. Jamgʻarma faoliyatini boshqarish

5. Jamgʻarma faoliyatini boshqarish va uning mablagʻlarini taqsimlash Jamgʻarma faoliyatini boshqarish kengashi (keyingi oʻrinlarda Kengash deb ataladi) tomonidan amalga oshiriladi. Agentlik direktori Kengash raisi hisoblanadi.

Kengash Agentlik direktorining buyrugʻi bilan kamida yetti nafar kishidan iborat tarkibda tasdiqlanadi va Agentlik direktorining oʻrinbosarlari, Agentlik markaziy apparatining boshqarma, boʻlim hamda Agentlik hududiy boshqarmalarining tegishli boshliqlaridan shakllantiriladi.

Kengash majlisi aʼzolarning yarmidan koʻpi qatnashgan taqdirda vakolatli hisoblanadi. Koʻrib chiqilayotgan masalalar boʻyicha qarorlar oddiy koʻpchilik ovoz bilan qabul qilinadi. Qabul qilingan qaror bayonnoma shaklida rasmiylashtiriladi.

6. Kengash majlisi har chorakda yoxud zarur boʻlganda navbatdan tashqari oʻtkaziladi.

7. Kengash:

har yili 25-dekabrgacha Jamgʻarmaning kelgusi yil uchun daromadlari va xarajatlari smetalarini tasdiqlaydi;

zarur hollarda, tasdiqlangan daromadlar va xarajatlar smetalariga tegishli oʻzgartirishlar kiritadi;

ushbu Nizomning 4-bandga muvofiq Jamgʻarma mablagʻlari hisobiga moliyalashtiriladigan tadbirlarni belgilaydi;

Jamgʻarma mablagʻlaridan maqsadli va samarali foydalanilishini nazorat qiladi;

yil choraklari yakunlari boʻyicha Jamgʻarmaning mablagʻlaridan foydalanish toʻgʻrisidagi hisobotlarni koʻrib chiqadi va tasdiqlaydi;

Jamgʻarmaga xalqaro moliya tashkilotlari, xorijiy davlatlar va boshqa donorlarning kreditlari (qarzi), grantlari va texnik koʻmaklashish mablagʻlari jalb etilishiga koʻmaklashadi;

Jamgʻarma mablagʻlarini shakllantirish va ulardan foydalanish bilan bogʻliq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

8. Agentlikning Buxgalteriya va moliya-iqtisod boʻlimi Jamgʻarmaning ishchi organi hisoblanadi.

9. Ishchi organ:

Jamgʻarmaning kelgusi yil uchun daromadlari va xarajatlari prognoz koʻrsatkichlarini ishlab chiqadi;

Jamgʻarmaning daromadlari va xarajatlari smetalarini tayyorlaydi va belgilangan tartibda Moliya vazirligiga kelishish uchun kiritadi;

Jamgʻarma tushumlarini koʻpaytirish va uning mablagʻlaridan samarali foydalanish boʻyicha takliflar tayyorlaydi;

tushumlar manbalari boʻyicha Jamgʻarmaning daromadlari hamda xarajatlarining asosiy yoʻnalishlari hisobini yuritadi;

har chorakda kamida bir marta Jamgʻarma mablagʻlaridan foydalanilishi toʻgʻrisida hisobot tayyorlaydi va Kengashga taqdim etadi.

4-bob. Jamgʻarma mablagʻlaridan foydalanish yuzasidan hisob, hisobot va nazorat

10. Jamgʻarma mablagʻlaridan foydalanish boʻyicha hisob va hisobotlar Agentlikning budjetdan tashqari boshqa mablagʻlaridan alohida yuritiladi.

11. Jamgʻarmaning daromadlari va xarajatlari smetasi budjet tashkilotlari uchun budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tuziladi (choraklar, tushumlar manbalari va ulardan foydalanish yoʻnalishlari boʻyicha) va Kengash tomonidan tasdiqlanadi.

12. Jamgʻarmaning daromadlari va xarajatlari smetalarining bajarilishi boʻyicha yillik hisobot Agentlik umumiy majlisida koʻrib chiqiladi va har yili 15-martgacha Kengash tomonidan tasdiqlanadi. Yillik hisobot nusxasi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga taqdim etiladi.

13. Jamgʻarmaning joriy yilda foydalanilmay qolgan mablagʻlari keyingi yilga oʻtadi va olib qoʻyilmaydi.

14. Ushbu Nizomning 3-bandida koʻrsatilgan manbalardan Jamgʻarmaga ajratmalar tegishli tashkilotlar tomonidan hisobot oyi uchun keyingi oyning 10-sanasidan kechiktirmay oʻtkaziladi.

Jamgʻarmaga ajratmalar oʻz vaqtida va toʻliq oʻtkazilishi uchun masʼuliyat tegishli tashkilotlar rahbarlari va bosh buxgalterlari zimmasiga yuklanadi.

15. Jamgʻarma mablagʻlaridan maqsadli foydalanilishi boʻyicha nazorat Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasi tomonidan amalga oshiriladi.

5-bob. Yakunlovchi qoidalar

16. Kengash Jamgʻarma mablagʻlaridan maqsadli va samarali foydalanish uchun javob beradi.

17. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 30-martdagi 265-son qaroriga 8-ILOVA

Moddiy madaniy meros obyektlarining muhofaza qilinishi, asralishi va ulardan foydalanish ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom moddiy madaniy meros obyektlarining muhofaza qilinishi, asralishi va ulardan foydalanilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibini belgilaydi.

2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

davlat nazorati — yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga rioya qilinishi, obyektlarning muhofaza qilinishi, asralishi va ulardan foydalanish va boshqa zarur holatlarni oʻrganish, aniqlash, tahlil va monitoring qilish, baholash hamda salbiy taʼsirlarning oldini olishga qaratilgan tekshirishlar majmui;

nazorat qiluvchi organ — Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi hamda uning Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hududiy boshqarmalari;

obyekt — moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastriga kiritilgan yoki tarixiy-madaniy qimmatga ega ekanligi aniqlangan bino, inshootlar, yer uchastkalari va boshqa koʻchmas mulk obyektlari, arxeologiya meros obyektlari va arxeologiya ashyolari, tarixiy-madaniy qiymatiga koʻra, YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlar (obyektlar), alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlar.

3. Davlat nazorati xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini tekshirish shaklida oʻtkazilganda, ushbu nazorat “Xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini davlat tomonidan nazorat qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga muvofiq amalga oshiriladi.

Nazorat qiluvchi organ tomonidan davlat nazorati tadbirkorlik subyektlari faoliyatida oʻtkazilganda ushbu davlat nazorati — tekshirish Tekshiruvlarni elektron roʻyxatga olish yagona tizimida roʻyxatga olinishi shart.

4. Obyekt yuzasidan davlat nazorati foydalanuvchi (balans saqlovchisi, mulk egasi, operativ boshqarish boʻyicha huquq egasi) bilan tuzilgan ijara, tekin foydalanish va muhofaza qilish shartnomalariga muvofiq ham oʻtkazilishi mumkin.

5. Davlat nazoratining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablari buzilishining oldini olish, aniqlash va chek qoʻyish;

obyekt holatini kuzatib borish, muhofaza qilish va saqlanishiga salbiy taʼsir etishi mumkin boʻlgan omillarni hamda ularni nobud qilish, buzish, shikast yetkazish va nooqilona foydalanilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan vaziyatlarni aniqlash, shuningdek, ushbu holatlarni bartaraf etish choralarini koʻrish;

moʻljallanayotgan yoki amalga oshirilayotgan xoʻjalik faoliyati va boshqa faoliyatning obyektni muhofaza qilish va saqlash talablariga muvofiqligini aniqlash;

yuridik va jismoniy shaxslarning obyektlarni muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida belgilangan huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishini, ular tomonidan majburiyatlar bajarilishini taʼminlash;

obyektdagi oʻzgarishlar, uning prognoz qilinayotgan holati hamda uni muhofaza qilish, saqlash va foydalanish samaradorligini oshirish boʻyicha koʻrilayotgan tegishli chora-tadbirlar toʻgʻrisida davlat organlari, boshqa tashkilotlar va fuqarolarni xabardor qilish.

6. Davlat nazoratini amalga oshirishda qonuniylik, xolislik, mustaqillik, oshkoralik, shaxs, jamiyat hamda davlatning huquqlari va qonuniy manfaatlari himoya qilinishi taʼminlanishi shart.

7. Davlat nazorati obyektlari quyidagilardan iborat:

obyekt, uning muhofaza belgilari va arxeologiya ashyolari;

obyektning muhofaza tegralari, obyektning imoratlar qurish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegralari hamda qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft tegralari;

obyektga taʼsir etuvchi tabiiy va texnogen manbalar;

obyekt muhofazasi qilish va foydalanishga doir hujjat, material hamda axborotlar;

obyektni muhofaza va saqlanishiga salbiy taʼsir etishi, ularni nobud qilish, buzish, shikast yetkazishi hamda nooqilona foydalanilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan faoliyat, harakat yoki harakatsizlik.

8. Davlat nazoratining shakllari quyidagilardan iborat:

yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga amal qilinishini, davlat dasturlari va sohaga oid boshqa dasturlar bajarilishini tekshirish;

obyektning holatini koʻrikdan oʻtkazish va ularni qayd etib qoʻyish;

soʻrovnomalar yoʻllash, zarur boʻlgan axborot, hujjat va materiallarni olish va tahlil qilish;

obyektni muhofaza qilish va ulardan foydalanishga oid hujjat va materiallarni taftish qilish;

obyektni tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish.

2-bob. Davlat nazoratini amalga oshiruvchi davlat organlari va ularning mansabdor shaxslari

9. Davlat nazorati nazorat qiluvchi organ tomonidan amalga oshiriladi.

Nazorat qiluvchi organning davlat nazoratini amalga oshirish vakolatiga ega boʻlgan mansabdor shaxslari lavozimlarining roʻyxati nazorat qiluvchi organ rahbari tomonidan tasdiqlanadi.

10. Davlat nazorati xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini tekshirish shaklida oʻtkazilganda, davlat nazoratini amalga oshirish vakolatiga ega boʻlgan mansabdor shaxslar xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini tekshirish huquqini beruvchi attestatsiyadan oʻtgan boʻlishi hamda tekshirishlarni oʻtkazishga ruxsat beruvchi maxsus guvohnomaga ega boʻlishlari lozim.

11. Xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatiga aralashmagan holda, davlat mulkida turgan obyektning muhofaza qilishini va saqlanishi holati ustidan davlat nazoratini amalga oshirish uchun nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxslariga xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini tekshirish huquqini beruvchi attestatsiyadan oʻtgan boʻlishi hamda tekshirishlarni oʻtkazishga ruxsat beruvchi maxsus guvohnomaga ega boʻlishi talab etilmaydi.

12. Mahalliy davlat hokimiyati organlari tegishli hududda davlat nazoratini amalga oshirishda ishtirok etadi.

13. Nazorat qiluvchi organning oʻz vakolati doirasida qabul qilgan qarorlari vazirliklar, idoralar, nodavlat notijorat tashkilotlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan bajarilishi shart.

Nazorat qiluvchi organning vakolatiga taalluqli masalalar yuzasidan umummajburiy davlat koʻrsatmalari sifatidagi huquqiy normalarni belgilash, oʻzgartirish yoki bekor qilish Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

14. Nazorat qiluvchi organ boshqa davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va ommaviy axborot vositalari bilan davlat nazorati masalalari boʻyicha hamkorlik qiladi.

15. Davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxslar:

yuridik va jismoniy shaxslardan obyektlarni muhofaza qilish va ulardan foydalanishga oid zarur maʼlumot, axborot, tushuntirish va hujjatlarni soʻrash hamda tekin olish;

davlat nazoratini amalga oshirish davomida oʻlchov oʻtkazish, namunalar olish va ularning laboratoriya tahlilini qilish, kadastr hujjatlarini oʻrganish, sxema va chizmalarni chizish, foto, videotasvirga tushirish;

obyekt mulkdori, foydalanuvchisi, obyektga zarar yetkazgan, qonun hujjatlarini buzgan va boshqa shaxslar bilan soʻrov oʻtkazish va ulardan yozma ravishda tushuntirish olish;

yuridik va jismoniy shaxslarning (xoʻjalik yurituvchi subyektlarning) bino va inshootlariga obyektni muhofaza qilish va foydalanish sohasidagi faoliyati ustidan davlat nazoratini amalga oshirish uchun mazkur bino va inshootlarda boʻlish qoidalariga rioya qilgan holda kirish va koʻzdan kechirish;

obyektni muhofaza qilish va saqlashning buzilish sabablari hamda obyektdan foydalanish sharoitlarini aniqlash;

davlat nazorati amalga oshirilayotganda obyektning mulkdori, foydalanuvchisini, agar mulkdor, foydalanuvchi boʻlmagan (yoki belgilanmagan) hollarda tegishli mahalliy davlat hokimiyati organi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi vakili ishtirok etishini talab qilish;

moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablari buzilganligini bartaraf qilish haqida yuridik va jismoniy shaxslarga koʻrib chiqilishi majburiy boʻlgan taqdimnomalar kiritish;

obyektning muhofaza qilinishi va saqlanishiga salbiy taʼsir etishi, ularni nobud qilish, buzish, shikast yetkazishi hamda nooqilona foydalanilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan restavratsiya, taʼmirlash va tiklash, ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqot ishlari, foydalanish, qurilish-montaj va boshqa harakatlarni oʻn kundan ortiq boʻlmagan muddatga cheklash, toʻxtatib qoʻyish haqida qarorlar qabul qilish;

obyektga yetkazilgan zararni qoplash haqida yuridik va jismoniy shaxslarga talab qoʻyish boʻyicha sudga murojaat qilish;

obyektga zararli taʼsir koʻrsatayotgan korxona, tashkilot, inshoot va boshqa binolar faoliyati, foydalanish va boshqa harakatlarni oʻn kundan ortiq boʻlgan muddatga cheklash, toʻxtatib qoʻyish va (yoki) qayta ixtisoslashtirish, shuningdek, obyektga yetkazilgan zararni qoplash haqidagi arizalar bilan sudlarga murojaat qilish;

tegishli ruxsatnomaga ega boʻlmagan holda obyektda olib borilayotgan restavratsiya, taʼmirlash va tiklash, ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar hamda qurilish-montaj va obodonlashtirish ishlarini zudlik bilan toʻxtatish boʻyicha qaror qabul qilish;

yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining talablarini buzgan holda obyektda olib borilayotgan restavratsiya, taʼmirlash va tiklash, ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar hamda qurilish-montaj va obodonlashtirish ishlari amalga oshirilayotganda ushbu faoliyatni amalga oshirish uchun berilgan ruxsatnomaning (va ochiq varaqning) amal qilishini toʻxtatib qoʻyish va bekor qilish haqida vakolatli organlarga takliflar kiritish;

davlat nazorati natijalari boʻyicha maʼlumotnoma, dalolatnoma, xulosa, hisobotlar tuzish va tasdiqlash;

obyektni restavratsiya qilish, taʼmirlash va tiklash, ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqot ishlarining yakunlari, hisobotlarni qabul qilish va foydalanishga topshirishda qatnashish;

moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablarini buzgan shaxslarni javobgarlikka tortish toʻgʻrisidagi materiallarni tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organga yuborish huquqiga ega.

16. Davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxslar:

obyektning mulkdori, foydalanuvchisiga, agar mulkdor, foydalanuvchi boʻlmagan (yoki belgilanmagan) hollarda tegishli mahalliy davlat hokimiyati organi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi vakiliga davlat nazoratini oʻtkazish toʻgʻrisidagi nazorat qiluvchi organ rahbarining buyrugʻi nusxasi, xizmat guvohnomasini, agar davlat nazorati tadbirkorlik subyektlari faoliyatini tekshirishga taalluqli boʻlsa, ularni tekshirishlarni oʻtkazishga ruxsat beruvchi maxsus guvohnomani koʻrsatishga;

obyektning mulkdori va foydalanuvchisining faoliyatiga toʻsqinlik qilmaslikka;

xoʻjalik yurituvchi subyektlarning faoliyati tekshirilayotganda tekshirishlarni roʻyxatga olish kitobini belgilangan tartibda toʻldirishga;

davlat siri, tijorat yoki boshqa sirlar saqlanishini taʼminlashga;

davlat nazorati natijasini dalolatnoma (maʼlumotnoma) bilan rasmiylashtirishga, uning bir nusxasi davlat nazorati tamom boʻlgan kunda davlat nazoratidan oʻtgan obyektning mulkdori, foydalanuvchisiga, agar mulkdor, foydalanuvchi boʻlmagan (yoki belgilanmagan) hollarda tegishli mahalliy davlat hokimiyati organi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi vakiliga, davlat nazoratiga bevosita taalluqli yuridik shaxsning vakili yoki tadbirkorlik subyektiga (yakka tartibdagi tadbirkorga) ushbu Nizomning 38-bandiga muvofiq taqdim etishga;

huquqbuzarlik holatlari aniqlanganda unga taʼsir koʻrsatishning qonun hujjatlarida nazarda tutilgan choralarini koʻrishga majbur.

17. Nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxsi davlat nazoratini amalga oshirishda manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻyishi mumkin emas.

Manfaatlar toʻqnashuvi yuzaga kelayotgan (mavjud manfaatlar toʻqnashuvi) vaziyatlarda davlat nazoratini amalga oshirishi rejalashtirilayotgan mansabdor shaxs yoki xodimi tegishli nazorat qiluvchi organdagi bevosita rahbarini (u boʻlmaganida, korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmasini (va) yoki kadrlar boʻlinmasini) mazkur holat oʻziga maʼlum boʻlib qolgan paytdan eʼtiboran bir ish kuni ichida belgilangan shakldagi mavjud manfaatlar toʻqnashuvi toʻgʻrisidagi xabarnomani taqdim qilishga va oʻzini rad etishga majbur. Ushbu talabning bajarilmasligi davlat nazorati natijalarining haqiqiy boʻlmasligiga olib keladi.

18. Davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxslarga xoʻjalik yurituvchi subyektga xoʻjalik va tashkiliy-boshqaruv xususiyatiga ega boʻlgan topshiriq berish, xoʻjalik yurituvchi subyektlarning faoliyatiga toʻsqinlik qilish va aralashish taqiqlanadi, tadbirkorlik subyektining faoliyati obyektning muhofazasi va saqlanishiga salbiy taʼsir etishi, ularni nobud qilish, buzish, shikast yetkazishga olib keladigan harakatlar bundan mustasno.

19. Davlat nazorati amalga oshirilishiga yoki uni amalga oshiruvchi mansabdor shaxslarga har qanday shaklda taʼsir oʻtkazish, ularning faoliyatiga toʻsqinlik qilish taqiqlanadi.

20. Davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxslarning xizmat vazifalari bajarilishiga toʻsqinlik qilgan va ularning qonuniy talablarini bajarmagan aybdor shaxslar qonunda belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

21. Davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxslar oʻz faoliyatining qonuniyligi, xolisligi, u qonun hujjatlariga muvofiq toʻgʻri tashkil qilinishi va amalga oshirilishi uchun javob beradi.

22. Nazorat qiluvchi organga bevosita taalluqli faoliyat, uning vazifa, funksiya va majburiyatiga kiradigan masalalar yuzasidan davlat nazorati nazorat qiluvchi organ rahbari buyrugʻi bilan tuzilgan komissiya tomonidan oʻtkaziladi.

3-bob. Davlat nazorati amalga oshirilishi lozim boʻlgan faoliyat

23. Nazorat qiluvchi organ belgilangan tartibda:

yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini;

obyektni muhofaza qilish, asrash, targʻib qilish, foydalanish, ilmiy va ilmiy-texnik tadqiq etish, konservatsiyalash, taʼmirlash hamda foydalanishga moslashtirish boʻyicha davlat dasturlari va sohaga oid boshqa dasturlar bajarilishini;

tarixiy-madaniy qimmatga ega boʻlgan yangi obyektlarni davlat hisobiga olinishi, obyektning aniqlanishi, hisobga olinishi, muhofaza qilinishi, targʻib qilinishi va ulardan foydalanilishini;

obyektning tarixiy-madaniy ekspertizasini tashkil etilishi va amalga oshirilishini;

Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastri va Arxeologiya ashyolari davlat katalogi belgilangan tartibda yuritilishini;

obyektning oʻrnatilgan tartibda Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilishiga tavsiya etilishini;

tarixiy-madaniy qimmatiga koʻra, Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlardan (obyektlardan) va ularning qoʻriqlanadigan tegralaridan xalqaro umumeʼtirof etilgan normalar, YUNESKO Umumjahon merosi qoʻmitasi va Umumjahon merosi markazi tavsiyalariga hamda qonun hujjatlariga muvofiq muhofaza qilinishi va foydalanilishini;

tarixiy-madaniy qimmatiga koʻra, Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlarda (obyektlarda) olib boriladigan yirik restavratsiya, taʼmirlash-tiklash, qurilish-montaj, obodonlashtirish va xoʻjalik faoliyati bilan bogʻliq ishlarini YUNESKOning Umumjahon merosi markazi bilan oʻrnatilgan tartibda kelishilishini;

tarixiy-madaniy qiymatiga koʻra, Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlarda (obyektlarda), obyekt va ularning qoʻriqlanadigan tegralaridan foydalanish, xoʻjalik va boshqa faoliyatlar tashkil etilishini;

tarixiy-madaniy qiymatiga koʻra, Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlar (obyektlar) boʻyicha boshqaruv rejalarining tasdiqlanishi va ularning bajarilishini;

alohida tartibga solinishi lozim boʻlgan va obyektni muhofaza qilish bilan bogʻliq shaharsozlik faoliyati obyektlarining chegaralari belgilanishi va ularga rioya qilinishini;

obyektning qoʻriqlanadigan tegralarida shaharsozlik faoliyati, loyiha hujjatlari, moʻljallanayotgan yer qazish, yer tuzish, qurilish, melioratsiya, xoʻjalik ishlari va boshqa ishlarning hamda ularni asoslovchi hujjatlarning obyektni asrash talablariga muvofiqligini;

xoʻjalik jihatidan oʻzlashtirilishi lozim boʻlgan yer uchastkalarini (agar ularda obyekt joylashgan boʻlsa yoki yer uchastkalari xoʻjalik jihatidan oʻzlashtirilayotganda yangi obyekt aniqlansa);

obyektning qoʻriqlanadigan tegralari loyihalarining ishlab chiqilishi, belgilab qoʻyilishi hamda ularga rioya qilinishini;

obyektni asrash boʻyicha ishlar, shuningdek, obyektda ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar tegishli ruxsatnomalarga muvofiq amalga oshirilishini;

obyektda muhofaza belgilarining oʻrnatilishi va saqlanishini;

obyekt holatining monitoringi amalga oshirilishini;

obyektga doir mulk huquqi va boshqa huquqlarning davlat roʻyxatidan oʻtkazilishini, oʻzgartirilishi va bekor qilinishini;

obyektning miqdor va sifat tavsiflari hisobga olinishini;

obyektning sifat va qiymat jihatidan baholanishini;

obyekt kadastr axborotining tizimga kiritish, saqlash va yangilab borilishini;

obyektning holati haqida hisobotlar tuzilishini;

obyektning pasportini berilishi va ularning yuritilishini;

obyektning toifasi belgilanishini va oʻzgartirilishini;

obyekt Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastridan chiqarilganligi masalasini;

obyektni asrash chora-tadbirlari, konservatsiyalash, tuzatish, taʼmirlash, foydalanishga moslashtirishni, shuningdek, ular bilan bogʻliq ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar, loyihalash hamda ishlab chiqarish ishlarining bajarilishini;

yoʻqotilgan obyektni taʼmirlash usullari orqali oʻrnatilgan tartibda asli holiga keltirilishini;

obyekt joylashgan yer uchastkalarining egalari (mulkdorlari) zimmasiga mazkur obyektni saqlab turish vazifasi, shuningdek, qonun hujjatlariga muvofiq yuklangan boshqa majburiyatlarni bajarilishini;

obyekt ijara shartnomasi asosida ijaraga berilishini, unda obyektni saqlash talablari bajarilishini;

obyektning tashqi va ichki koʻrinishini obyektning pasportiga kiritilgan muhofaza mazmuni maʼlumotlariga muvofiq holda saqlanishini;

obyektdan foydalanish shartlarini jismoniy va yuridik shaxslar, shuningdek, davlatning huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishi uchun qay darajada zarur boʻlsa, shu darajada cheklanishini;

xususiy mulkda turgan obyektdan foydalanish huquqini qonunda nazarda tutilgan hollarda sud qarori bilan cheklash boʻyicha takliflarni;

obyektdan foydalanishdagi cheklashni joriy etish zaruratini yuzaga keltirgan holatlar yoki shart-sharoitlar bartaraf etilganini hamda mazkur obyektdan foydalanish huquqi toʻla hajmda tiklanishini;

xususiy mulkda turgan obyektdan qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda mulkdordan olib qoʻyilishini;

davlat mulkida turgan obyekt qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tuzilgan shartnomaga muvofiq tekin foydalanilishini;

obyektdan foydalanish huquqi qonun hujjatlariga muvofiq bekor qilinishini;

tarixiy-madaniy qoʻriqxona, muzey-qoʻriqxona, tarixiy manzilgohlar tashkil etilishi, saqlanishi hamda ulardan foydalanilishini;

tarixiy manzilgohlarda qonun hujjatlariga muvofiq shaharsozlik faoliyatini tartibga solishning alohida belgilab qoʻyilgan tartiblariga rioya qilinishini;

obyektni foydalanishga berishdan, xizmatlar koʻrsatishdan, yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik xayriyalaridan tushgan mablagʻlarning qonun hujjatlariga muvofiq obyektni muhofaza qilish, asrash va targʻib qilishga hamda obyektni muhofaza qilish va ulardan foydalanishda band boʻlgan xodimlarni moddiy ragʻbatlantirish uchun sarflanishini;

moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablarining buzilishi natijasida koʻrilgan zararni qoplash holatini;

arxeologiya ashyolarining Arxeologiya ashyolari davlat katalogida roʻyxatdan oʻtkazilishini;

arxeologiya ashyolarini davlatga topshirish hamda ularning fan, madaniyat va taʼlim muassasalariga biriktirib qoʻyilishini;

fan, taʼlim va madaniyat muassasalariga biriktirib qoʻyilgan arxeologiya ashyolaridan foydalanishda belgilangan tartibga rioya qilinishini;

xalqaro arxeologiya tadqiqotlarini tashkil etishda belgilangan tartibga rioya qilinishini;

arxeologiya ashyolarining hisobga olinishi va saqlanishini;

ruxsatnoma berish tartibi va shartlariga rioya qilinishini;

arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratini amalga oshirishda belgilangan tartibga rioya qilinishini;

arxeologiya obyektlarida maxsus asbob-uskunalardan foydalanish tartibi va shartlariga rioya qilinishini;

ilmiy hisobotni tuzish, ekspertizadan oʻtkazish va undan foydalanishni;

ochiq varaq berish tartibi va shartlariga rioya qilinishini;

ochiq varaq va ruxsatnoma olgan arxeologning majburiyatlari bajarilishini;

fan, taʼlim va madaniyat muassasalariga biriktirib qoʻyilgan arxeologiya ashyolari arxeologiya tadqiqotining belgilangan tartibda amalga oshirilishini;

arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazorati amalga oshirilayotganda arxeologda ochiq varaq va ruxsatnoma mavjudligini tekshiradi.

24. Obyekt va uning qoʻriqlanadigan tegralaridan foydalanish va muhofaza qilish ustidan davlat nazorati qonun hujjatlarida belgilangan cheklashlar va taqiqlar rejimini hisobga olgan holda amalga oshiriladi.

4-bob. Davlat nazoratini amalga oshirish

25. Davlat nazorati oʻn besh kundan koʻp boʻlmagan muddat davomida amalga oshiriladi.

26. Davlat nazoratini obyektning mulkdori, foydalanuvchisi, agar mulkdor, foydalanuvchi boʻlmagan (yoki belgilanmagan) hollarda, tegishli mahalliy davlat hokimiyati organi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi vakili, davlat nazoratiga bevosita taalluqli yuridik shaxsning vakili yoki tadbirkorlik subyekti (yakka tartibdagi tadbirkor) ishtirokida amalga oshirishga ruxsat beriladi, davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxsning talabiga qaramay ushbu shaxslar (vakillar) ishtirok etmasa, davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxs ikki nafar xolis ishtirokida dalolatnoma tuzadi hamda davlat nazoratini amalga oshirishga kirishadi.

27. Obyekt hududiga oʻrnatilgan ishlab chiqarish uchastkalarini (sexlarini) korxona maʼmuriyatini xabardor qilmasdan yoki uning vakilisiz aylanib chiqish (koʻzdan kechirish) taqiqlanadi.

28. Obyektga oʻrnatilgan ishlab chiqarish uchastkalarini (sexlarini) aylanib chiqishdan (koʻzdan kechirishdan) oldin nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxsiga mazkur obyektdagi texnika xavfsizligi qoidalari boʻyicha yoʻriqnoma obyektning balans saqlovchisi tomonidan berilishi shart.

29. Nazorat qiluvchi organning mansabdor shaxslariga tekshirishni amalga oshirish uchun shart-sharoitlar (xona, telefon va boshqa aloqa vositalari, zarur hollarda, maxsus kiyim, shuningdek, maxsus himoya vositalari) obyektning balans saqlovchisi tomonidan yaratib berilishi lozim.

Nazorat funksiyalarini tez, samarali va xavfsiz amalga oshirishga toʻsqinlik qiluvchi, qiyin oʻtiladigan hududlar uchastkalari bilan kesishganda masofa katta boʻlgan hollarda nazorat qiluvchi organ tomonidan transport vositasi beriladi.

30. Quyidagi hollarda qisqa muddatli — reyd tartibidagi davlat nazorati sutkaning istalgan vaqtida bir kundan koʻp boʻlmagan muddat davomida:

obyektni noqonuniy egallash, foydalanish, nobud qilish, buzish, shikast yetkazishi holatlar haqida ishonchli axborotlar boʻlganda;

obyekt va uning qoʻriqlanadigan tegralarida oʻrnatilgan tartibda ruxsatnoma olmasdan, kelishilmasdan foydalanish, xoʻjalik va boshqa faoliyatlar tashkil etilayotganda;

yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablarining buzilish holatlarini aniqlash va toʻxtatish yuzasidan tezkor nazorat tadbirlarini amalga oshirish zarurati boʻlganda amalga oshirilishi mumkin.

31. Nazorat qiluvchi organ qisqa muddatli — reyd tartibidagi davlat nazoratini mustaqil yoki muvofiqlashtirilgan tadbirlar rejasi asosida boshqa davlat organlari bilan birgalikda amalga oshirishi mumkin.

5-bob. Davlat nazorati natijalarini rasmiylashtirish

32. Davlat nazorati natijalari:

tarixiy-madaniy ekspertiza natijalari boʻyicha xulosa tuzish;

moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan rioya qilinishining davlat nazorati natijalari boʻyicha maʼlumotnoma yoki dalolatnoma tuzish yoʻli bilan rasmiylashtiriladi.

Davlat nazoratining natijalari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa usullar bilan ham rasmiylashtirilishi mumkin.

33. Obyektning Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga kiritilishi va chiqarilishi, obyekt toifasini aniqlash va toifasi oʻzgartirilishini asoslash toʻgʻrisidagi tarixiy-madaniy ekspertiza xulosalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2002-yil 29-iyuldagi 269-son qarori bilan tasdiqlangan Moddiy madaniy meros obyektlarining tarixiy-madaniy ekspertizasi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq koʻrib chiqiladi.

Obyektni nobud qilish, buzish, shikast yetkazishga taalluqli tarixiy-madaniy ekspertiza xulosalari davlat nazoratini amalga oshiruvchi mansabdor shaxs tomonidan tasdiqlanadi.

34. Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining buzilish holati mavjud boʻlmaganda maʼlumotnoma, moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisida qonun hujjatlari buzilganligi aniqlanganda dalolatnoma tuziladi.

Maʼlumotnomada davlat nazoratini amalga oshirish holati qayd qilinadi, ular boʻyicha davlat nazorati amalga oshirilgan savollar roʻyxati keltiriladi va biror-bir qonun buzilishlarning mavjud emasligi koʻrsatiladi.

Dalolatnomani rasmiylashtirishda mansabdor shaxs savolnomada nazarda tutilgan har bir savol boʻyicha talablari buzilgan qonun hujjatining nomi va normalariga havola qilib, holatini bayon qiladi.

35. Maʼlumotnoma yoki dalolatnomada quyidagilar koʻrsatilishi shart:

maʼlumotnoma yoki dalolatnoma tuzilgan sana va joy nomi;

obyekt nomi va joylashgan joyi (pochta manzili);

obyekt davlat muhofazasiga olingani haqida aholi xabardor etilgani toʻgʻrisida maʼlumot (rasmiy veb-saytlar, ommaviy axborot vositasidagi eʼlonlar yoki muhofaza belgisi oʻrnatilgani va boshqalar boʻlishi mumkin);

davlat nazoratini amalga oshirish toʻgʻrisidagi nazorat qiluvchi organ rahbari buyrugʻining sanasi va raqami;

davlat nazoratini amalga oshirishda ishtirok etgan shaxslarning familiyasi, ismi, otasining ismi hamda lavozimlari;

obyektning mulkdori, foydalanuvchisini, agar mulkdor, foydalanuvchi boʻlmagan (yoki belgilanmagan) hollarda tegishli mahalliy davlat hokimiyati organi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi vakilining familiyasi, ismi, otasining ismi, pasporti seriyasi va raqami, doimiy yashash joyi manzili;

mulkdor, foydalanuvchi yuridik shaxs boʻlsa, uning tashkiliy-huquqiy shakli koʻrsatilgan toʻliq nomi, joylashgan joyi (pochta manzili), telefon va faks raqamlari hamda rahbarining familiyasi, ismi, otasining ismi, pasporti seriyasi va raqami, doimiy yashash joyi manzili;

qonun hujjatlari buzilishining sabablari (dalolatnoma tuzilganda);

talablari buzilgan qonun hujjatining nomi va normalari (dalolatnoma tuzilganda);

qonun hujjatlarining buzilishiga aybdor boʻlgan shaxslar haqidagi maʼlumotlar (dalolatnoma tuzilganda);

ushbu Nizomga ilovaga muvofiq Moddiy madaniy meros obyektiga yetkazilgan moddiy zarar miqdorini hisoblash metodikasi asosida hisoblangan obyektga yetkazilgan moddiy zarar miqdori (dalolatnoma tuzilganda);

zarar yetkazilishi yoki qonun hujjatlarining buzilishini bartaraf etish va bunday holatlarning takroran yuz berishining oldini olish boʻyicha tavsiyalar (dalolatnoma tuzilganda);

davlat nazorati davomida aniqlangan boshqa muhim maʼlumotlar.

36. Davlat nazorati natijalari boʻyicha tuzilgan maʼlumotnoma yoki dalolatnoma davlat nazoratini amalga oshirishda ishtirok etgan barcha shaxslar tomonidan imzolanadi.

Maʼlumotnoma yoki dalolatnomani imzolashdan bosh tortgan shaxslar oʻz fikrini yozma ravishda taqdim qilishi lozim. Bunda uning yozma ravishda taqdim qilgan fikri dalolatnomaga ilova qilinadi. Yozma ravishda oʻz fikrini bildirishdan ham bosh tortsa, bu haqda dalolatnoma tuziladi va asosiy dalolatnomaga tegishli qayd kiritiladi.

37. Maʼlumotnoma yoki dalolatnoma uch asl nusxada rasmiylashtiriladi hamda davlat nazorati tamom boʻlgan kunda quyidagilarga:

birinchi asl nusxasi — nazorat qiluvchi organda ushbu Nizomning 39-bandida keltirilgan hujjatlar ilova qilingan holda yigʻmajildda saqlanadi;

ikkinchi asl nusxasi — tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organga ushbu Nizomning 39-bandida keltirilgan hujjatlar ilova qilingan holda yigʻmajildda tegishli yoʻnaltiruvchi xat bilan yuboriladi (dalolatnoma tuzilganda);

uchinchi asl nusxa — mulkdor, foydalanuvchiga, agar mulkdor, foydalanuvchi boʻlmagan (yoki belgilanmagan) hollarda tegishli mahalliy davlat hokimiyati organiga, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga yuboriladi.

38. Maʼlumotnoma yoki dalolatnoma nusxalari unga tegishli hujjatlar ilova qilingan holda davlat nazorati tamom boʻlgan kunda tilxat olinib quyidagilarga:

mulkdor, foydalanuvchi boʻlgan hollarda, tegishli mahalliy davlat hokimiyati organi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga;

nazorat qiluvchi organning yuqori tashkilotiga topshiriladi (beriladi) yoki buyurtma pochta orqali yuboriladi.

39. Davlat nazoratini amalga oshirish boʻyicha rasmiylashtirilgan hujjatlar alohida yigʻmajildda ketma-ketlikda aks ettiriladi. Mazkur hujjatlar alohida yigʻmajildda quyidagi tartibda joylashtiriladi:

davlat nazoratini amalga oshirish toʻgʻrisidagi buyruq nusxasi (asliga toʻgʻri ekani tasdiqlangan holda);

obyekt Moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastriga kiritilgani haqidagi Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi direktorining buyrugʻi sanasi va raqami (yoki obyektning tarixiy-madaniy qimmati aniqlanganiga oid boshqa asos), obyektning umumiy tavsifi qayd etilgan holda, shuningdek, obyekt davlat muhofazasiga olingani haqida aholi xabardor etilgani haqida nazorat qiluvchi organning rahbari tomonidan imzolangan va davlat gerbi tasviri tushirilgan muhri bilan tasdiqlangan maʼlumotnoma;

zarur hollarda, obyektning suratlari va videotasvirlari;

obyektning foydalanuvchisi, mulkdori, jamoatchi inspektori, obyektga zarar yetkazgan, qonun hujjatlarini buzgan va boshqa shaxslar bilan oʻtkazilgan soʻrov va ulardan olingan yozma tushuntirishlar (tushuntirishdan bosh tortgan hollarda bu haqda tuzilgan dalolatnoma);

jalb qilingan ekspert va mutaxassislarning yozma xulosalari (agar mavjud boʻlsa);

obyektga yetkazilgan moddiy zarar miqdori (agar mavjud boʻlsa);

davlat nazoratini amalga oshirish va uning natijalarini ifodalashda zarur boʻlgan boshqa hujjatlar (yoki nusxalari) hamda materiallar;

davlat nazoratini amalga oshirish dalolatnoma yoki maʼlumotnomasi.

40. Nazorat qiluvchi organ tomonidan har bir davlat nazorati natijalari boʻyicha materiallar maxsus jurnalda hisobga olinishi hamda har yili tahlil qilib borilishi shart.

Davlat nazoratini hisobga olish jurnali raqamlangan, ip oʻtkazib tikilgan va nazorat qiluvchi organ rahbari tomonidan imzolanib, muhrlangan boʻlishi lozim.

Mazkur jurnal nazorat qiluvchi organ rahbari tomonidan tayinlangan masʼul shaxs tomonidan yuritiladi.

41. Jarimalar, davlat mulki hisoblangan obyektga yetkazilgan moddiy zarar va kompensatsiya toʻlovlari aybdor shaxslardan qonun hujjatlariga muvofiq undiriladi hamda ushbu mablagʻlarning 100 foizi nazorat qiluvchi organning Madaniy meros jamgʻarmasiga yoʻnaltiriladi.

42. Davlat nazorati natijalarini amalga oshirish shakllari quyidagilar hisoblanadi:

yuridik yoki jismoniy shaxsga moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablari buzilishini bartaraf qilish toʻgʻrisida taqdimnoma kiritish;

davlat mulkida turgan moddiy madaniy meros obyektining shartnoma asosidagi foydalanuvchisi bilan shartnomani toʻxtatib turish va bekor qilish;

xususiy mulkda turgan obyektdan foydalanish huquqini cheklash, mulkdordan olib qoʻyilishi toʻgʻrisidagi ariza bilan sudga murojaat qilish;

faoliyat moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining talablarini buzgan holda amalga oshirilayotganda, ushbu faoliyatni amalga oshirish uchun berilgan ruxsatnomaning (va ochiq varaqning) amal qilishini toʻxtatib qoʻyish va bekor qilish haqida vakolatli organlarga takliflar kiritish;

korxonalar, tashkilotlar, inshootlar va boshqa obyektlar faoliyatini oʻn ish kunidan ortiq boʻlmagan muddatga cheklash, toʻxtatib turish toʻgʻrisida qaror qabul qilish;

obyektga yetkazilgan moddiy zararni qoplash, shuningdek, kompensatsiya toʻlovlarini amalga oshirish toʻgʻrisida sudga ariza bilan murojaat qilish;

unga taʼsir koʻrsatishning qonun hujjatlarida nazarda tutilgan choralarini koʻrish;

huquqbuzarlik holatlari, obyektlarni nobud qilish, buzish yoki ularga shikast yetkazganligi aniqlanganda tegishli materiallarni (dalolatnomalarni) tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organga yuborish.

43. Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablari buzilishini bartaraf qilish toʻgʻrisidagi taqdimnoma davlat nazorati tamom boʻlgan kundan keyin besh kalendar kun ichida beriladi.

Taqdimnomada dalolatnomada keltirib oʻtilgan qonun hujjatlari buzilishini va uning faoliyatidagi kamchiliklarni bartaraf qilishga yoʻnaltirilgan, ijro qilishning aniq muddatlari koʻrsatilgan talablar bayon qilinadi.

44. Taqdimnoma ikkita asl nusxada imzolanadi va rasmiylashtiriladi, uning:

bir nusxasi — obyekt mulkdoriga yoki foydalanuvchiga, ularning yuqori turuvchi organiga, agar mulkdor, foydalanuvchi boʻlmagan (yoki belgilanmagan) hollarda tegishli mahalliy davlat hokimiyati organi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organiga, davlat nazoratiga bevosita taalluqli yuridik shaxsning vakili yoki tadbirkorlik subyektiga (yakka tartibdagi tadbirkorga) yuboriladi;

ikkinchi nusxasi — taqdimnomani bergan organda saqlanadi.

45. Korxonalar, tashkilotlar, inshootlar va boshqa obyektlar faoliyatini oʻn ish kunidan ortiq boʻlmagan muddatga cheklash, toʻxtatib turish nazorat qiluvchi organi rahbarining buyrugʻi shaklida rasmiylashtiriladi.

6-bob. Yakunlovchi qoidalar

46. Nazorat qiluvchi organlar mansabdor shaxslarining harakatlari va qarorlari ustidan bevosita sudga yoki boʻysunish tartibida yuqori turuvchi organga yoxud mansabdor shaxsga shikoyat qilinishi mumkin.

Boʻysunish tartibida yuqori turuvchi organga yoki mansabdor shaxsga shikoyat berish, shunday shikoyatni sudga berish huquqini istisno etmaydi.

47. Sudga shikoyat berilganida, shikoyat qilinayotgan harakatni yoki qarorni ijro etish sudning qarori qonuniy kuchga kirguniga qadar toʻxtatib turiladi, favqulodda vaziyatlar, epidemiyalar, aholining hayoti va sogʻligʻi, obyektning nobud boʻlishi, buzilishi va shikastlanishi uchun haqiqiy xavf yuzaga kelishining oldini olish bilan bogʻliq boʻlgan harakatlar yoki qarorlar bundan mustasno.

48. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.

Moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektlarining muhofaza qilinishi, asralishi va ulardan foydalanilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga ILOVA

Moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektiga yetkazilgan moddiy zarar miqdorini hisoblash

1. Moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektiga (keyingi oʻrinlarda obyekt deb ataladi) yetkazilgan moddiy zarar miqdori quyidagi formula yordamida aniqlanadi:

M = B*U*V*E+A

Bunda: M — yetkazilgan zarar miqdori (oʻlchov birligi — soʻm), V — yetkazilgan zarar balli (oʻlchov birligi — ball), U — obyekt koeffitsiyenti (oʻlchov birligi — m -3 ball -1 ), V — yetkazilgan zarar hajmi (oʻlchov birligi — m 3 ), E — Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi bazaviy hisoblash miqdori (oʻlchov birligi — soʻm), A — obyektning alohida muhim badiiy bezaklari, naqshlar, koshinlar, tasvirlar va boshqa muhim jihatlariga yetkazilgan zarar miqdori (oʻlchov birligi — soʻm).

2. Obyektga yetkazilgan zarar balli quyidagi mezonlarning tegishli ballari yigʻindisi boʻyicha aniqlanadi:

Baholash mezonlari Ball I. Obyekt turi Arxitektura yodgorligi 10 Arxeologiya yodgorligi 8 Monumental sanʼat yodgorligi 7 Diqqatga sazovor joy 6 II. Obyekt davri IX asrgacha 40 IX-XIII asrlar 35 XIV-XV asrlar 30 XVI-XVII asrlar 25 XVIII-XIX asr birinchi yarimi 20 XIX asr oxiri XX asr boshlari 10 XX asr oʻrtalari va oxiri 5 III. Obyekt murakkablik darajasi I daraja — alohida xonalari koʻp boʻlmagan, kam miqdordagi arxitektura qismlardan iborat, oddiy tomli, oddiy toʻgʻri toʻrt burchak shaklidagi obyektlar 4 II daraja — kam miqdordagi arxitektura qismlar, oddiy dekor va murakkab boʻlmagan tom qismidan iborat, loyihada siniq konfiguratsiyali toʻgʻri chiziqli obyektlar 6 III daraja — koʻp boʻlmagan miqdordagi murakkab dekor, takrorlanmagan silindr shakldagi qismlar yoki murakkab toʻgʻri chiziqli tom qismidan iborat, loyihada siniq, qisman egri chiziq konfiguratsiyali obyektlar 8 IV daraja — katta qismi murakkab dekorli, takrorlanmas bezaklar, murakkab tom qism ega, oʻyma naqshinkorlik,loyihada murakkab siniq va egri chiziqli konfiguratsiyalarga ega boʻlgan obyektlar, shu jumladan arxeologiya yodgorliklari 10 IV. Obyektning asl holatini saqlab qolganlik darajasi Butkul yoʻqotilgan (nobud qilish) 15 Saqlanish holati 25 foizdan kam (nobud qilish) 12 Saqlanish holati 55 foizdan kam 26 foizdan yuqori (buzish) 9 Saqlanish holati 70 foizdan kam 56 foizdan yuqori (buzish) 7 Saqlanish holati 85 foizdan kam 71 foizdan yuqori (buzish) 5 Saqlanish holati 100 foizdan kam 86 foizdan yuqori (shikast yetkazish) 2 V. Qayta tiklash imkoniyati Asil holatiga qayta tiklash imkoni yoʻq (asosli manba mavjudmasligi sababli) 5 Chizmalar asosida qayta tiklash mumkin 4 Analog asosida qayta tiklash imkoni mavjud 3 Qayta montaj qilish yoʻli bilan tiklash imkoniyati mavjud 2 VI. Obyektning toifasi Respublika ahamiyatidagi obyekt 10 Mahalliy ahamiyatdagi obyekt 5 VII. Obyektdan foydalanish Obyektdan sayyohlik-ekskursiya maqsadida foydalaniladi, shu jumladan arxeologiya va monumental sanʼat yodgorliklari 10 Obyektdan saqlash joyi, ishlab chiqarish, ofis xonalari va boshqa maqsadlarda foydalaniladi 8 Obyektdan foydalanilmaydi 5

3. Obyektning umumbashariy ahamiyati (U) obyektning YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududda yoki uning qoʻriqlanadigan hududida joylashgani yoxud obyekt umumbashariy bemisl qimmatga ega ekanligiga bogʻliq ravishda quyidagining biri belgilanadi:

respublika ahamiyatiga ega boʻlgan obyekt YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududda yoki uning qoʻriqlanadigan hududida joylashgan boʻlsa — U=1 m -3 ball -1 ;

mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan obyekt YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududda yoki uning qoʻriqlanadigan hududida joylashgan boʻlsa — U=0,5 m -3 ball -1 .

4. Obyektga yetkazilgan zarar hajmi davlat nazoratini amalga oshirayotgan shaxs (yoki tayinlangan mutaxassis yoxud ekspert) tomonidan oʻlchov asboblarini qoʻllash yordamida aniqlanadi. Yetkazilgan zarar hajmi obyektning uch oʻlchamlik fazoviy shakli (masalan, xonaning ichki boʻsh qismlari bilan birga) boʻyicha hisoblanadi.

5. Oʻzbekiston Respublikasidagi bazaviy hisoblash miqdori qonun hujjatlarida belgilangan miqdor boʻyicha hisoblanadi va bunda obyektga zarar yetkazilgani aniqlangan (davlat nazorati oʻtkazilgan) vaqtdagi bazaviy hisoblash miqdori olinadi.

6. Obyektning alohida muhim badiiy bezaklari, naqshlari, koshinlari, tasvirlari va boshqa muhim jihatlariga (shu jumladan, monumental sanʼat yodgorliklariga) yetkazilgan zarar miqdori mutaxassis (ekspert) tomonidan hisoblanadi. Bunda mashhur xorijiy (xalqaro) madaniy boyliklar auksionlarida sotilgan (sotuvga qoʻyilgan) madaniy boyliklar analogiyasidan foydalanish mumkin. Shuningdek, bunday analogiya aniqlanmagan holda ushbu zarar miqdori mutaxassis (ekspert) yoki maxsus tuzilgan komissiya tomonidan belgilanadi.

Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 30-martdagi 265-son qaroriga 9-ILOVA

Moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektlarining qoʻriqlanadigan tegralarini belgilash va ularni saqlash tartibi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasining Qonuniga muvofiq tarixiy-madaniy qimmatiga koʻra, YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlar (obyektlar), moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektlarining muhofaza tegralari, imoratlar qurish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegralari hamda qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft tegralari loyihalarini ishlab chiqish tartibi, ushbu tegralarda yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalariga boʻlgan talablarni belgilaydi.

2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

obyekt — Moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastriga kiritilgan yoki tarixiy-madaniy qimmatga ega ekanligi aniqlangan bino, inshootlar, yer uchastkalari va boshqa koʻchmas mulk obyektlari;

maxsus vakolatli organ — Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi;

qoʻriqlanadigan tegralar — muhofaza tegralari, imoratlar qurish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegralari hamda qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft tegralarini oʻzi ichiga oladi;

qoʻriqlanadigan tegralarning chegaralari — olib boriladigan shaharsozlik, xoʻjalik va boshqa faoliyat obyektning tarixiy muhitini saqlab qolish uchun bevosita yoki bilvosita salbiy taʼsir koʻrsatmaydigan obyektdan tashqaridagi hududni belgilaydigan chiziqlar;

muhofaza tegrasi — obyektlarni asrashni taʼminlash maqsadida hududning tarixiy, shaharsozlik yoki tabiiy atrof-muhitni asrash va tiklashga qaratilgan maxsus tadbirlarni qoʻllashdan tashqari xoʻjalik faoliyatini cheklaydigan va qurilishni taqiqlovchi, yerdan foydalanish uchun maxsus tartib oʻrnatilgan hudud;

imoratlar qurish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegrasi — qurilish va xoʻjalik faoliyatini cheklaydigan, mavjud bino va inshootlarni rekonstruksiya qilish talablari belgilangan hudud;

qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft tegrasi — obyektlar hamda uning tegralari bilan bogʻliq boʻlgan yerdan foydalanish, xoʻjalik faoliyatini taqiqlash yoki cheklash, tabiiy landshaftni muhofaza qilish (tiklash) uchun bino va inshootlarni qurish va rekonstruksiya qilish, daryo vodiylari va qirgʻoqlari, suv omborlari, oʻrmonlar, ochiq joylardan foydalanish tartibi oʻrnatilgan hudud;

tarixiy-madaniy tadqiqotlar — qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalarini ishlab chiqish uchun amalga oshiriladigan tarixiy-meʼmoriy, tarixiy-shaharsozlik, arxiv, arxeologik va boshqa izlanishlar majmuasi.

2-bob. Qoʻriqlanadigan tegralarni belgilash va ularga rioya qilish

1-§ Qoʻriqlanadigan tegralarni aniqlash

3. Obyektning oʻzgartirilishi mumkin boʻlmagan oʻziga xos xususiyatlarini va uning tarixiy muhitini saqlab qolish maqsadida unga tutash hududda qoʻriqlanadigan tegralar oʻrnatiladi.

4. Qoʻriqlanadigan tegralar loyihada belgilanadi. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasi matn va xaritalar (chizmalar) shaklida tuziladi.

5. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasida, ushbu tegralarda joylashgan obyektlarning qoʻriqlanadigan tegralar chegaralari hamda yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalari qayd etiladi.

6. Qoʻriqlanadigan tegralarning chegaralari yer uchastkalarining chegaralari bilan mos kelmasligi mumkin.

7. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalari maxsus vakolatli organ va uning hududiy organlari, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, obyektlarning egalari yoki foydalanuvchilari, yer uchastkalarining egalari, ustav (nizom) faoliyatlarida obyektlarni muhofaza qilish belgilangan yuridik shaxslar tashabbusi yoki sudning hujjatiga muvofiq ishlab chiqilishi mumkin.

Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalarini ishlab chiqish mahalliy davlat hokimiyati organlari va maxsus vakolatli organ hamda uning hududiy organlari tomonidan muvofiqlashtiriladi.

8. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalari (ushbu tegralarda yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalariga boʻlgan talablar bilan birga) arxitektura-shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish boʻyicha tegishli (A guruh, arxitektura yodgorliklarini taʼmirlash uchun hujjatlar) litsenziyaga ega boʻlgan va shtatida moddiy madaniy meros obyektlari sohasi boʻyicha kamida bir nafar oliy yoki oʻrta maxsus maʼlumotli va sohada kamida uch yillik amaliy tajribaga ega mutaxassisi boʻlgan yuridik shaxslar tomonidan ishlab chiqiladi.

Maxsus vakolatli organ, uning hududiy organlari, davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, obyektlarning egalari yoki foydalanuvchilari, yer uchastkalarining egalari hamda boshqa jismoniy va yuridik shaxslar qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalarini ishlab chiqish boʻyicha buyurtmachi boʻlishi mumkin.

9. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalarini ishlab chiqishni rejalashtirish obyektlarni muhofaza qilish, targʻib qilish va ulardan foydalanish boʻyicha maqsadli dasturlarga kiritilishi mumkin.

Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalarini ishlab chiqish bilan bogʻliq xarajatlar obyektning tekin foydalanuvchisi, huquq egasi, budjet mablagʻlari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan qoplanishi mumkin.

10. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihalarini ishlab chiqish tarixiy-madaniy tadqiqotlar, kadastr maʼlumotlari va qoʻriqlanadigan tegralarni asoslash boʻyicha boshqa materiallar asosida amalga oshiriladi.

11. Qoʻriqlanadigan tegralarda yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalari ushbu Nizomning 18 — 20-bandlarida koʻrsatilgan talablarni inobatga olgan holda ishlab chiqiladi.

12. Bir nechta obyektlarning tarixiy muhiti saqlanishini taʼminlash maqsadida ushbu obyektlar uchun yagona muhofaza tegralari, yagona qurish yoki xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegralari va yagona tabiiy landshaft tegralari (yagona qoʻriqlanadigan tegralar) oʻrnatiladi.

13. Qoʻriqlanadigan tegralarning chegaralarini loyihalashtirishda tabiiy chegaralar (yoʻllar, temir yoʻllar, daryolar, adirlik, jarlik va boshqalar) inobatga olinadi.

14. Qoʻriqlanadigan tegralar loyihasini asoslash boʻyicha materiallar quyidagilardan iborat:

obyektning Moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastriga kiritilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

oʻtkazilgan tarixiy-madaniy tadqiqotlar boʻyicha hisobotlar, shu jumladan arxeologik tadqiqotlar boʻyicha ilmiy hisobotlar;

loyihalashtirilgan tegralar va ushbu tegralar hududida joylashgan obyektlar, boshqa bino va inshootlar toʻgʻrisida matn va xaritalar (sxemalar, foto tasvirlar) shaklidagi maʼlumotlar;

obyektning asosiy turdagi koʻrinish nuqtalaridan va koʻrish maydonchalaridan his qilish boʻyicha matn va xaritalar (sxemalar, foto tasvirlar) koʻrinishidagi maʼlumotlar;

loyihalashtirilayotgan tegralardagi tabiiy landshaftning obyekt bilan kompozitsion bogʻliqligi, shuningdek, unda joy relyefi, suv inshootlari, tuproqlar va oʻsimliklar muayyan turlarining moslashuvi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasini asoslash va takomillashtirish uchun zarur boʻlgan boshqa materiallar.

15. Ushbu Nizomning 15-bandida koʻrsatilgan materiallarning tarkibi va mazmuni tarixiy-madaniy tadqiqotlar asosida aniqlanadi.

Tarixiy manzilgoh hududida joylashgan obyektning qoʻriqlanadigan tegrasining loyihasini asoslash boʻyicha materiallar tarixiy-madaniy tayanch reja yoki uning fragmenti koʻrinishida taqdim etilishi mumkin.

16. Maxsus vakolatli organ tarixiy-madaniy tadqiqotlarni oʻtkazish, ushbu Nizomning 15-bandida koʻrsatilgan materiallarni tayyorlash va ular asosida qoʻriqlanadigan tegralar loyihalarini ishlab chiqish boʻyicha metodik tushuntirish beradi.

2-§ Qoʻriqlanadigan tegralarda yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalarini belgilash

17. Muhofaza tegralarida yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalari quyidagi talablarni hisobga olgan holda belgilanadi:

obyektning tabiiy yoki tarixiy-shaharsozlik muhitini asrash va tiklashga yoʻnaltirilgan maxsus chora-tadbirlardan tashqari boshqa kapital qurilish ishlarini taqiqlash;

rekonstruksiya qilish ishlarini cheklash, shu jumladan ularning oʻlchami, nisbati, parametri, qismlarining xususiyatlari va kichik arxitektura shakllarini saqlash, ularda alohida qurilish materiallaridan foydalanish va rang yechimlarini qoʻllash;

obyektning saqlanishini taʼminlash uchun xoʻjalik faoliyatini cheklash, shu jumladan reklamani joylashtirish, belgilarni oʻrnatish, bino va inshootlarni (avtoturargohlar, vaqtinchalik inshootlar, kioskalar va boshqalar) qurishni taqiqlash yoki cheklash hamda koʻkalamzorlashtirish boʻyicha olib boriladigan ishlarni nazorat qilish;

obyektning yongʻin xavfsizligini taʼminlash va uni dinamik taʼsirlardan himoya qilish;

obyektning saqlanishini taʼminlash uchun zarur boʻlgan gidrologik va ekologik sharoitlarni saqlab qolish;

obyektni saqlash, foydalanish, targʻib qilish hamda uning tarixiy-shaharsozlik va tabiiy muhitining shaharsozlik xususiyatlarini saqlab qolish va tiklashga qaratilgan hududini obodonlashtirish;

obyektning tarixiy-shaharsozlik va tabiiy muhitida vizual qabul qilinishini taʼminlash, shu jumladan tabiiy landshaftdagi ochiq va yopiq joylar nisbatini saqlash va tiklash;

tarixdan tashkil topgan yer uchastkalari chegaralarini saqlash, shu jumladan yerlarni boshqarish va yer uchastkalarini taqsimlashda oʻzgarishlarni cheklash;

obyekt va uning tarixiy hamda landshaft muhiti saqlanishini taʼminlash uchun zarur boʻlgan boshqa talablar.

18. Imoratlar qurish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegralarida yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalari quyidagi talablarni hisobga olgan holda belgilanadi:

obyektning saqlanishini taʼminlash uchun qurilish ishlarini cheklash, shu jumladan kapital qurilishning bino va inshootlari va uning qismiga doir oʻlcham, nisbat va parametrlar, alohida qurilish materiallaridan foydalanish hamda rang yechimlarini qoʻllash;

kapital qurilish hamda bino va inshootlarning qismlarini kapital taʼmirlash va rekonstruksiya qilishni cheklash, shu jumladan ularning oʻlchami, nisbati va parametrlariga, alohida qurilish materiallaridan foydalanish hamda rang yechimlarini qoʻllash;

tarixdan tashkil topgan yer uchastkalari chegaralarini saqlash, shu jumladan yerlarni boshqarish va yer uchastkalarni taqsimlashdagi oʻzgarishlarni cheklash;

obyektning tarixiy-shaharsozlik va tabiiy muhitda vizual qabul qilinishini taʼminlash;

obyektning yongʻin xavfsizligini taʼminlash va uni dinamik taʼsirlardan himoya qilish;

obyektning saqlanishini taʼminlash uchun zarur boʻlgan gidrologik va ekologik sharoitlarni saqlab qolish;

tarixiy ahamiyatga ega boʻlgan barcha shaharsozlik inshootlarning butligini taʼminlash;

obyekt va uning tarixiy hamda landshaft muhiti saqlanishini taʼminlash uchun zarur boʻlgan boshqa talablar.

19. Qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft tegralarida yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalari quyidagi talablarni hisobga olgan holda belgilanadi:

tabiiy landshaftning, shu jumladan daryo vodiylari va qirgʻoqlari, suv havzalari, oʻrmon va ochiq joylarning obyekt bilan kompozitsion bogʻliqligini saqlash va qayta tiklash maqsadida kapital qurilishni, bino va inshootlar hamda ularning qismlarini kapital taʼmirlash va rekonstruksiya qilishni, xoʻjalik faoliyatini taqiqlash yoki cheklash;

qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft yongʻin xavfsizligini taʼminlash va uni dinamik taʼsirlardan himoya qilish;

qoʻriqlanadigan tabiiy landshaftni saqlash va qayta tiklashni taʼminlash uchun zarur boʻlgan gidrologik va ekologik sharoitlarni saqlab qolish;

obyektning tarixiy-shaharsozlik va tabiiy muhitida vizual qabul qilishni taʼminlash maqsadida qoʻriqlanadigan tabiiy landshaftda ochiq va yopiq joylar oʻrtasidagi mutanosiblikni saqlash va tiklash;

qoʻriqlanadigan tabiiy landshaftni saqlash va tiklash uchun zarur boʻlgan boshqa talablar.

3-§ Qoʻriqlanadigan tegralarni tasdiqlash yoki tasdiqlashni rad etish

20. Qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasi maxsus vakolatli organ tomonidan oʻn besh kundan koʻp boʻlmagan muddatda tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkaziladi.

Tarixiy-madaniy ekspertiza xulosasi maxsus vakolatli organning ilmiy-ekspert kengashi tomonidan maʼqullangan taqdirda, u boʻyicha ijobiy tarixiy-madaniy ekspertiza xulosasi olingan hisoblanadi.

Tarixiy-madaniy ekspertizaning ijobiy xulosasi obyektning qoʻriqlanadigan tegralari chegarasini tasdiqlash, yerdan foydalanish rejimi, shaharsozlik normalari va qoidalarini (reglamentini) belgilash oʻrnatish uchun asos hisoblanadi.

21. Ijobiy tarixiy-madaniy ekspertiza xulosasi olingan qoʻriqlanadigan tegralarning chegaralari (loyihasi) maxsus vakolatli organ rahbari buyrugʻi bilan tasdiqlanadi.

22. Tasdiqlangan qoʻriqlanadigan tegralar loyihasining (chegaralarining) nusxalari, ular asliga toʻgʻri ekanligi tasdiqlangan holda quyidagilarga uch ish kuni davomida buyurtma pochta orqali maxsus vakolatli organ tomonidan yuboriladi yoxud taqdim etiladi:

maxsus vakolatli organning hududiy organlariga — qoʻriqlanadigan tegralarga rioya qilinishini nazorat qilish, obyektning Moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastriga, Davlat kadastrlari yagona tizimiga tegishli axborotlarni kiritish, arxivda doimiy (muddatsiz) saqlash va qonun hujjatlariga asosan foydalanish uchun;

Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish vazirligining tegishli tuman (shahar) boʻlimlariga — aholi punktining bosh rejasi, shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish, qurilish-montaj ishlariga ruxsat berish, shaharsozlik reglamenti va faoliyati, yerdan foydalanishda qoʻriqlanadigan tegralarga rioya qilish, arxivda doimiy (muddatsiz) saqlash va qonun hujjatlariga asosan foydalanish uchun;

Yer tuzish va koʻchmas mulk davlat korxonalarining tegishli tumanlardagi (shaharlardagi) filiallariga — yerdan foydalanish, yer uchastkalarini ajratish (takliflar tayyorlash), bino va inshootlar, yer uchastkalarining kadastr hujjatlarini rasmiylashtirishda qoʻriqlanadigan tegralarga rioya qilish, Davlat kadastrlari yagona tizimiga tegishli axborotlarni kiritish, doimiy (muddatsiz) saqlash va qonun hujjatlariga asosan foydalanish uchun;

qoʻriqlanadigan tegra loyihasini ishlab chiquvchiga — qonun hujjatlariga asosan foydalanish uchun.

Maxsus vakolatli organ zarur hollarda, qoʻriqlanadigan tegra loyihasining nusxasini boshqa shaxslarga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda taqdim etishi (yuborishi) mumkin.

Tasdiqlangan qoʻriqlanadigan tegralar loyihalarning asl nusxasi maxsus vakolatli organda doimiy (muddatsiz) saqlanadi va qatʼiy hisobga olinadi.

23. Ushbu Nizom va boshqa qonun hujjatlariga zid ravishda ishlab chiqilgan yoki ulardagi normalarga mos boʻlmagan qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasi maxsus vakolatli organ tomonidan tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazilmasdan, buzilgan qonun hujjatlarini aniq koʻrsatgan holda oʻn kun muddatda rad etiladi. Ushbu holatlarda tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish uchun toʻlangan yigʻim qaytariladi.

Rad etilgan qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasi maxsus vakolatli organga umumiy tartibda kiritiladi.

24. Tarixiy-madaniy ekspertiza xulosasi maxsus vakolatli organning ilmiy-ekspert kengashi tomonidan maʼqullanmagan taqdirda, ilmiy-ekspert kengash bayonida maʼqullamaslikning (rad etishning) asoslari ilmiy-ekspertlik nuqtai nazardan bayon etiladi. Ushbu holatlarda tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish uchun toʻlangan yigʻim qaytarilmaydi.

Maxsus vakolatli organning ilmiy-ekspert kengashi ushbu bobning 1 va 2-§ belgilangan talablarga zid boʻlganda rad etadi.

Maxsus vakolatli organning ilmiy-ekspert kengashi tomonidan maʼqullanmagan (rad etilgan) qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasi uni maʼqullamaslik (rad etish) boʻyicha keltirilgan kamchiliklar bartaraf etilgan holda, ikki oy muddat ichida qayta kiritilishi mumkin. Ikki oy muddat oʻtganidan keyin qoʻriqlanadigan tegralarning loyihasi umumiy tartibda kiritiladi va bunday holatlarda toʻlangan yigʻim qaytarilmaydi.

4-§ Qoʻriqlanadigan tegralarga rioya qilish

25. Qoʻriqlanadigan tegralarni belgilash toʻgʻrisidagi qaror asosida yuzaga keladigan yer uchastkalariga boʻlgan huquqning cheklanishi Yer tuzish va koʻchmas mulk davlat korxonalarining tegishli tumanlardagi (shaharlardagi) filiallari tomonidan davlat roʻyxatiga olinishi kerak.

26. Qoʻriqlanadigan tegralarning tasdiqlangan chegaralar, ushbu tegralarda yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar shaharsozlik faoliyatini taʼminlash axborot tizimlariga kiritilishi shart, qonun hujjatlarida belgilangan cheklashlar bundan mustasno.

27. Tasdiqlangan qoʻriqlanadigan tegralarning chegaralari, ushbu tegralarda joylashgan yer tuzish (foydalanish) rejimlari va shaharsozlik, hududni rejalashtirish hujjatlari, yerdan foydalanish va qurilish qoidalarida hisobga olinishi va ifodalanishi lozim, zarurat boʻlsa, mazkur hujjatlarga oʻzgartirish kiritilishi mumkin.

28. Mahalliy ahamiyatdagi obyektlarning qoʻriqlanadigan tegralarida respublika ahamiyatidagi obyekt joylashgan boʻlsa, bunday holatlarda respublika ahamiyatidagi obyekt uchun belgilangan qoʻriqlanadigan tegralarida belgilangan qoida va talablar amal qiladi.

29. Respublika ahamiyatdagi obyektlarning qoʻriqlanadigan tegralarida mahalliy ahamiyatdagi obyekt joylashgan boʻlsa, bunday holatlarda respublika ahamiyatidagi obyekt uchun belgilangan qoʻriqlanadigan tegralarda belgilangan qoida va talablar amal qiladi.

30. YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlarning (obyektlarning) qoʻriqlanadigan tegralarida mahalliy va (yoki) respublika ahamiyatidagi obyekt joylashgan boʻlsa, bunday holatlarda YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlarning (obyektlarning) qoʻriqlanadigan tegralarida belgilangan qoida va talablar amal qiladi.

31. Alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarning qoʻriqlanadigan tegralarida mahalliy va (yoki) respublika ahamiyatidagi obyekt joylashgan boʻlsa, bunday holatlarda alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarning qoʻriqlanadigan tegralarida belgilangan qoida va talablar amal qiladi.

32. Yangi aniqlangan yoki davlat muhofazasiga yangi olingan obyekt boʻyicha ushbu Nizomga muvofiq qoʻriqlanadigan tegralar belgilanishi va shu munosabat bilan tegishli shaharsozlik, yerdan foydalanish hujjatlari va rejimi (reglamenti) qayta koʻrib chiqilishi kerak.

33. Qoʻriqlanadigan tegralar belgilanmagan hollarda:

YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlarning (obyektlarning) rejalashtirilayotgan chegarasidan 300 metrgacha;

alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududning rejalashtirilayotgan chegarasidan 200 metrgacha;

respublika ahamiyatidagi obyekt, shu jumladan arxeologiya yodgorliklarining rejalashtirilgan chegarasidan 100 metrgacha boʻlgan hududda yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalari talablari (kapital qurilish hamda bino va inshootlarning qismlarini kapital taʼmirlash va rekonstruksiya qilish) maxsus vakolatli organ bilan kelishiladi.

34. YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlarning (obyektlarning) qoʻriqlanadigan tegralari (tarixiy hudud va bufer zona) YUNESKOning Umumjahon merosi markazi yoki Umumjahon merosi qoʻmitasining tavsiyalari inobatga olingan holda, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarori bilan tasdiqlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarori kuchga kirgunga qadar YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlarning (obyektlarning) qoʻriqlanadigan tegralari (tarixiy hudud va bufer zona) chegarasi YUNESKOning Umumjahon merosi markazi tavsiya etgan chegaralar hisoblanadi.

35. Alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarning chegaralari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tasdiqlanadi.

36. Alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlar, YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlar (obyektlar), obyekt va uning qoʻriqlanadigan tegralarida yerdan foydalanish, qurilish-montaj va shaharsozlik ishlariga ruxsatnoma Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tasdiqlangan Moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektlarida asrashga doir ishlarni amalga oshirish uchun ruxsatnoma berish toʻgʻrisidagi nizomga asosan beriladi.

37. Qoʻriqlanadigan tegralar, shu jumladan ularning chegaralarini, unda belgilangan yerdan foydalanish, shaharsozlik normalari va qoidalarini oʻzgartirish qoʻriqlanadigan tegralarning yangi loyihasini ishlab chiqish yoʻli bilan amalga oshiriladi.

38. Obyektning mahalliy yoki respublika ahamiyati oʻzgarganda, ushbu obyekt boʻyicha yangi qoʻriqlanadigan tegralar ushbu Nizomga muvofiq ishlab chiqiladi.

39. Yerdan foydalanish, shaharsozlik, xoʻjalik va boshqa faoliyatlarni amalga oshirishda qoʻriqlanadigan tegralardagi qoidalarga rioya qilinadi.

40. Obyekt Moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastridan chiqarilsa, ushbu obyekt boʻyicha oʻrnatilgan qoʻriqlanadigan tegralar oʻz kuchini yoʻqotadi.

Boshqa obyektning qoʻriqlanadigan tegrasida joylashgan obyekt Moddiy madaniy meros obyektlari kadastridan chiqarilsa, ushbu boshqa obyektning qoʻriqlanadigan tegrasiga tegishli oʻzgartirish kiritiladi.

3-bob. Yakunlovchi qoidalar

41. Qoʻriqlanadigan tegralarning chegarasi, ushbu tegralarda belgilangan qoidalar (taqiqlash, cheklash) natijasida huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilgan (buziladigan) jismoniy va yuridik shaxslar sudga shikoyat qilish (sud orqali eʼtiroz bildirish) huquqiga ega.

42. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.

Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 30-martdagi 265-son qaroriga 10-ILOVA

Alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarni tashkil etish va ularni saqlash tartibi toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom “ Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisida ” va “ Muzeylar toʻgʻrisida ”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunlariga muvofiq alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlarni (keyingi oʻrinlarda tarixiy-madaniy hudud deb ataladi) tashkil etish, qaytadan tashkil etish, tugatish, saqlash va foydalanish tartibini belgilaydi.

2. Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga kiritilgan alohida tarixiy, ilmiy, badiiy yoki oʻzgacha madaniy qimmatga ega boʻlgan moddiy madaniy meros obyektlari hududida alohida muhofaza qilinadigan tarixiy-madaniy hududlar tashkil etiladi.

3. Tarixiy-madaniy hududlar tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar, muzey-qoʻriqxonalar, tarixiy manzilgohlar koʻrinishida va qonun hujjatlariga muvofiq boshqa shakllarda tashkil etiladi.

4. Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish maqsadida tarixiy-madaniy hududlarda muhofaza qilish va foydalanish rejimi (keyingi oʻrinlarda rejim deb ataladi) oʻrnatiladi.

2-bob. Tarixiy-madaniy hududlarning mulk huquqi

5. Tarixiy-madaniy hududlar davlat mulki, xususiy mulk va qonunda belgilangan tartibda boshqa mulk shakllarida boʻlishi mumkin.

6. Davlat mulkida turgan moddiy madaniy meros obyektlari davlat tasarrufidan chiqarilishi va xususiylashtirilishi mumkin emas.

7. Moddiy madaniy meros obyektlari va ularning ajralmas qismi hisoblanadigan yer uchastkalari boʻlinmaydi.

8. Tarixiy-madaniy hududlar fuqarolar kirib chiqishi uchun ochiqdir, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

Moddiy madaniy meros obyektlarini, shuningdek, tarixiy-madaniy qimmatga ega boʻlgan boshqa obyektlarni saqlab qolish maqsadida tarixiy-madaniy hududlarning ayrim qismlariga fuqarolarning kirishi Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi (keyingi oʻrinlarda maxsus vakolatli organ deb ataladi) hamda tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan cheklanishi yoki man etilishi mumkin.

9. Tarixiy-madaniy hududlarda yashovchi aholi va unda boʻlib turgan shaxslar mazkur hududlarning alohida tarixiy, ilmiy, badiiy yoki oʻzgacha madaniy qimmati, tarixiy-madaniy muhitini saqlab qolish hamda ushbu hududning muhofaza qilish va foydalanish rejimiga rioya etadilar.

3-bob. Tarixiy-madaniy hududlarni muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi nazorat

10. Tarixiy-madaniy hududlarni muhofaza qilish va ulardan foydalanish maxsus vakolatli organ hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan amalga oshiriladi.

11. Tarixiy-madaniy hududlarda joylashgan moddiy madaniy meros obyektlarida olib boriladigan asrashga doir ishlar, shuningdek, mazkur hududdagi qurilish-montaj va obodonlashtirish ishlari Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tasdiqlangan Moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektlarida asrashga doir ishlarni amalga oshirish uchun ruxsatnoma berish toʻgʻrisidagi nizomga asosan amalga oshiriladi.

12. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolar tarixiy-madaniy hududlarni tashkil etish, muhofaza qilish hamda ulardan foydalanish tadbirlarini amalga oshirishda davlat organlariga koʻmaklashishi mumkin. Davlat organlari ushbu tadbirlarni amalga oshirayotganda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolarning takliflarini koʻrib chiqadilar.

13. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, ommaviy axborot vositalari va fuqarolar tegishli davlat organlaridan tarixiy-madaniy hududlar toʻgʻrisidagi tegishli axborotlarni talab qilish hamda olish huquqiga ega.

14. Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolar tarixiy-madaniy hududlar tashkil etilayotgan, muhofaza qilinayotgan hamda ulardan foydalanilayotganda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda tarixiy-madaniy ekspertizasini oʻtkazish, muhofaza qilish, asrash va ulardan foydalanishda jamoatchilik nazoratini amalga oshirishlari mumkin.

4-bob. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish

15. Tarixiy-madaniy hududlarni muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat boshqaruvi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, Madaniy meros agentligi, mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan amalga oshiriladi.

16. Tarixiy-madaniy hududlarni tashkil etish maqsadida maxsus vakolatli organning taklifiga binoan mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarori bilan yer uchastkalari zaxira qilinishi mumkin.

17. Yuridik va jismoniy shaxslarning zaxira qilingan yer uchastkalaridagi faoliyati, agar bunday faoliyat mazkur uchastkalarda muhofaza qilinishi moʻljallanayotgan moddiy madaniy meros obyektlari saqlanishiga xavf soladigan boʻlsa, cheklanishi yoki taqiqlanishi lozim. Ushbu yer uchastkalarining yuridik va jismoniy shaxslarga egalik qilish va foydalanish yoki ijara uchun berishga faqat maxsus vakolatli organning tarixiy-madaniy ekspertiza ijobiy xulosasi boʻlgan taqdirda yoʻl qoʻyiladi.

5-bob. Tarixiy-madaniy hududni tashkil etish tartibi

18. Tarixiy-madaniy hududlar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan kelishilgan holda kiritilgan takliflariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tashkil etiladi.

Tarixiy-madaniy qimmatiga koʻra, Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Oʻzbekiston Respublikasidagi tegishli hududlar tarixiy-madaniy hududlar hisoblanadi.

19. Tarixiy-madaniy hududlarni qayta tashkil etish, ularning shakllarini oʻzgartirish zarur boʻlganda amalga oshiriladi. Bunda tarixiy-madaniy hududning qattiq rejimli shakldan yengil rejimli shaklga oʻtkazilishiga alohida hollarda yoʻl qoʻyiladi.

20. Tarixiy-madaniy hududlarning faoliyat yuritishini tugatish tabiiy ofatlar, texnogen xususiyatdagi taʼsirlar natijasida ulardagi moddiy madaniy meros obyektlari jisman toʻla yoʻqotilgan boʻlsa yoki moddiy madaniy meros obyekti sifatidagi oʻz qimmatini yoʻqotgan taqdirda amalga oshiriladi.

6-bob. Tarixiy-madaniy hududlar pasporti

21. Har bir tarixiy-madaniy hududlar boʻyicha ikki nusxada pasport tuziladi.

22. Tarixiy-madaniy hudud pasportiga:

tarixiy-madaniy hududni tuzish toʻgʻrisidagi hujjat (qaror);

unda mazkur hududni, uning tarixiy-madaniy qimmati, rejimi va boshqaruvini tavsiflovchi maʼlumotlar;

mazkur hududda joylashgan moddiy madaniy meros obyektlari va hududning oʻziga xos jihatlari asosiy turlarining fotosuratlari;

tarixiy-madaniy hududlar va ularning quriqlanadigan tegralari doirasida yer uchastkalarining chegaralari chizilgan tarixiy-madaniy hudud va uning quriqlanadigan tegrasi xaritasi ilova qilinadi.

Zarurat boʻlganda, tarixiy-madaniy hududning pasportiga pasportda koʻrsatilgan maʼlumotlarni tasdiqlaydigan boshqa hujjatlar (materiallar) ilova qilinishi mumkin.

23. Tarixiy-madaniy hududlar pasporti:

yuridik shaxs boʻlmasdan tashkil etilgan tarixiy-madaniy hududlar boʻyicha maxsus vakolatli organ tomonidan;

yuridik shaxs sifatida tashkil etilgan tarixiy-madaniy hududlar boʻyicha ushbu yuridik shaxs tomonidan yuritiladi.

24. Tarixiy-madaniy hududlar pasportlarining bir nusxasi maxsus vakolatli organda saqlanadi. Pasportning nusxasi tegishli mahalliy davlat hokimiyati organlariga beriladi.

25. Tarixiy-madaniy hududning pasporti maxsus vakolatli organ tomonidan tasdiqlanadi.

26. Pasportga kiritilgan maʼlumotlarning toʻgʻriligi, shuningdek, uni oʻz vaqtida yangilab turish uchun javobgarlik ushbu pasportni yuritishga masʼul boʻlgan shaxslarga yuklanadi.

27. Tarixiy-madaniy hududning pasporti unga kiritilgan maʼlumotlar oʻzgargan taqdirda yangilanishi kerak. Yangilangan pasport maxsus vakolatli organ, tegishli yuridik shaxs va mahalliy davlat hokimiyati organlariga beriladi va ularda saqlanadi.

7-bob. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejalari

28. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejalari moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish hamda ulardan foydalanish boʻyicha barcha tashkiliy, texnika va boshqa tadbirlardan iborat.

29. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejalarining loyihalari tegishli vazirlik va idoralar, tashkilot va muassasalar bilan hamkorlikda:

yuridik shaxs boʻlmasdan tashkil etilgan tarixiy-madaniy hududlar boʻyicha maxsus vakolatli organ tomonidan;

yuridik shaxs sifatida tashkil etilgan tarixiy-madaniy hududlar boʻyicha ushbu yuridik shaxs tomonidan ishlab chiqiladi.

30. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejalarining loyihalari maxsus vakolatli organ tomonidan tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkaziladi.

31. Tarixiy-madaniy ekspertiza xulosasi ijobiy boʻlgan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi hamda tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining qoʻshma qarorlari bilan tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejalari tasdiqlanadi.

32. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejasi quyidagi qismlardan iborat boʻladi:

kirish qismi;

tarixiy-madaniy hududlarning tavsifi;

tarixiy-madaniy hududlarni baholash;

tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish strategiyasi;

tezkor reja;

ilovalar.

Boshqarish rejasini tuzishda quyidagilar inobatga olinishi lozim:

oʻtgan besh yil davr uchun tabiiy va ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlar oʻzgarishining tahlili;

oʻtgan besh yil davrdagi tarixiy-madaniy hududlar faoliyatini baholash tahlili;

tarixiy-madaniy hududlarda keyingi besh yillik davr uchun amalga oshiriladigan tadbirlar;

boshqarish tuzilmasi, normativ-huquqiy bazasi, kadrlar bilan taʼminlash va ularning malakasini oshirish, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari bilan oʻzaro aloqalarni takomillashtirish yoʻli bilan amalga oshirish boʻyicha mexanizmlar.

33. YUNESKOning Umumjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan hududlar (obyektlar) boʻyicha tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejalarini ishlab chiqish va tasdiqlashda YUNESKOning Umumjahon merosi qoʻmitasi va Umumjahon merosi markazining tavsiyalari inobatga olinadi.

34. Boshqarish rejasining mazmuni tarixiy-madaniy hududlar shakli, tartibi (rejimi), maqsadi va vazifalariga bogʻliq boʻladi.

35. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejasi yangilanganda tarixiy-madaniy hududlarni avvalgi boshqarish rejasi yoʻq qilinmaydi.

36. Tarixiy-madaniy hududlarning faoliyat koʻrsatishi toʻxtatilganda tarixiy-madaniy hududlarning barcha rejalari va unga taalluqli materiallar maxsus vakolatli organning arxiviga topshirilishi lozim.

37. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejasi tegishli ravishda ushbu hududlarda yashovchi, faoliyatini olib boruvchi, tashrif buyuruvchi jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan bajarilishi majburiydir.

38. Tarixiy-madaniy hududlarni boshqarish rejasiga kiritilgan maʼlumotlarning haqiqiyligiga, shuningdek, uning oʻz vaqtida yangilanishi uchun javobgarlik tasarrufida tarixiy-madaniy hududlar boʻlgan davlat idoralari, yuridik va jismoniy shaxslar zimmasiga yuklanadi.

8-bob. Tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar va ularning rejimi

39. Diqqatga sazovor joy yoki uning bir qismi hamda shu tegrada joylashgan yodgorliklar va ansambllar birgalikdagi tarixiy-madaniy hududlar tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar hisoblanadi.

40. Tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan kelishilgan holda kiritilgan takliflariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tashkil etiladi.

41. Tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar davlatga qarashli yoki xususiy boʻlishi, yuridik shaxs tashkil etgan holda yoki yuridik shaxs tashkil etmagan holda boʻlishi mumkin. Xususiy tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar xususiy moddiy madaniy meros obyektlar bazasida tashkil etiladi.

42. Tarixiy-madaniy qoʻriqxona hududidagi moddiy madaniy meros obyektlari tevarak atrofidagi tarixiy muhit bilan birga asralishi, tarixiy-madaniy qoʻriqxona hududining yaxlitligi, shuningdek, mazkur hudud chegaralarida qurilish va xoʻjalik faoliyati tartibga solinib turilishi taʼminlanadi.

43. Tarixiy-madaniy qoʻriqxona hududidagi moddiy madaniy meros obyektlariga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan har qanday faoliyat maxsus vakolatli organ tomonidan davlat nazorati shaklida tekshiriladi va sud tomonidan doimiy ravishda yoki vaqtincha cheklanadi yoki tugatiladi.

44. Yuridik shaxs tashkil etmagan holdagi tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar joylashgan hududlar yer egalarining, yerdan foydalanuvchilarning, shuningdek, yer uchastkalari ijarachilari va mulkdorlarining xoʻjalik maqsadidagi foydalanishidan olib qoʻyilmaydi.

45. Tarixiy-madaniy qoʻriqxonalar qaysi yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkalarida tashkil etilgan boʻlsa, shu yuridik va jismoniy shaxslar tarixiy-madaniy qoʻriqxonalarning belgilangan rejimiga rioya etishlari shart.

9-bob. Muzey-qoʻriqxonalar va ularning rejimi, ilmiy-tadqiqot faoliyati

46. Tarixiy-madaniy qoʻriqxona va u bilan bogʻliq tabiiy landshaft tarkibiga kiruvchi moddiy madaniy meros obyektlarida muzeylar yaratilib, shuningdek, tarixiy-madaniy qoʻriqxona hududida ilgari udum boʻlgan anʼanaviy xoʻjalik faoliyati va boshqa faoliyatlar tiklangan tarixiy-madaniy hududlar muzey qoʻriqxonalar hisoblanadi.

47. Muzey qoʻriqxonalar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan kelishilgan holda kiritilgan takliflariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan davlat ilmiy-tadqiqot muassasasi shaklida tashkil etiladi.

48. Muzey qoʻriqxonalar, qoida tariqasida, Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tizimiga kiradi, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan tasdiqlanadigan muzey-qoʻriqxonalar toʻgʻrisidagi nizom asosida faoliyat koʻrsatadi.

49. Muzey-qoʻriqxona hududidagi moddiy madaniy meros obyektlari tevarak atrofidagi tarixiy muhit bilan birga asralishi, tarixiy-madaniy qoʻriqxona hududining yaxlitligi, shuningdek, mazkur hudud chegaralarida qurilish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solib turilishi taʼminlanadi.

50. Muzey-qoʻriqxona hududidagi madaniy meros obyektlariga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan har qanday faoliyat maxsus vakolatli organ tomonidan davlat nazorati shaklida tekshiriladi va sud tomonidan doimiy ravishda yoki vaqtincha cheklanadi yoki tugatiladi.

51. Muzey-qoʻriqxonalarida ilmiy tadqiqotlar muzey-qoʻriqxonalar shtatidagi ilmiy xodimlar tomonidan oʻtkaziladi. Shartnoma asosida boshqa ilmiy tashkilotlar va mutaxassislar jalb etilishi mumkin.

52. Muzey-qoʻriqxonalarida olimlar kengashlari (ilmiy kengashlar) tuziladi.

53. Muzey-qoʻriqxonalardagi ilmiy-tadqiqot faoliyati natijalari, agar ular Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining mablagʻlari hisobiga olingan boʻlsa va qonunda belgilangan boshqa hollarda davlat mulki hisoblanadi. Muzey-qoʻriqxonalar, maxsus vakolatli organ va mahalliy davlat hokimiyati organlari ilmiy-tadqiqot faoliyati natijalaridan tekin foydalanadilar.

54. Muzey-qoʻriqxonalarining madaniy meros obyektlari holati toʻgʻrisidagi ilmiy axborot eʼlon qilinishi kerak. Muzey-qoʻriqxonalari oʻz matbuot nashrlariga ega boʻlishi mumkin.

55. Muzey-qoʻriqxonalarining ilmiy fondlari muddatsiz saqlanishi kerak.

56. Muzey-qoʻriqxonalarining ilmiy tadqiqot faoliyati Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi va maxsus vakolatli organ tomonidan muvofiqlashtirilib boriladi.

10-bob. Tarixiy manzilgohlarni tashkil etish va ularning rejimi

57. Tarixiy manzilgoh deyilganda uning hududi doirasida oʻtmishda yaratilgan, tarixiy, estetik, ijtimoiy-madaniy, arxeologik, meʼmoriy yoki shaharsozlik qimmatiga ega boʻlgan va xalqning oʻziga xosligini, uning jahon madaniyatiga qoʻshgan hissasini saqlab qolish uchun muhim ahamiyatga molik moddiy madaniy meros obyektlari joylashgan manzilgohlar tushuniladi.

58. Madaniy meros obyektlari, ular joylashgan yer uchastkalari va ularga tutash hududlar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan kelishilgan holda kiritilgan takliflariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan tarixiy manzilgoh deb eʼlon qilinadi.

59. Tarixiy manzilgohda joylashgan va shaharning muayyan boʻlagi sifatida tarixiy qimmatga ega boʻlgan barcha obyektlar: rejaviy tarh, imorat, kompozitsiya, tabiiy landshaft, arxeologik qatlam, shahardagi turli (boʻsh turgan, imoratlar qurilgan, koʻkalamzorlashtirilgan) maydonlarning oʻzaro nisbati, katta-kichik yoki uzun-qisqa koʻrinishlari, shahar qurilishining boʻlak-boʻlak va xaroba holidagi osori atiqalari, sahni, mahobati, tuzilishi, uslubi, materiallari, rangi va manzarali elementlari bilan ajralib turadigan binolar, inshootlarning shakli va tashqi qiyofasi muhofaza qilinishi kerak.

60. Tarixiy manzilgohdagi tabiiy tarkib topgan va inson qoʻli bilan yaratilgan manzaralar uygʻunligi, tarixiy manzilgoh taraqqiyoti davrida unga xos boʻlib qolgan turli jihatlar, shuningdek, boshqa qimmatli elementlar saqlab qolinishi kerak.

61. Tarixiy manzilgoh hududi doirasida shaharsozlik, xoʻjalik faoliyati va boshqa faoliyat moddiy madaniy meros obyektlari va mazkur manzilgohning boshqa qimmatli xususiyatlarini saqlab qolish sharti bilan amalga oshirilishi lozim.

62. Moddiy madaniy meros obyektlarini, shuningdek, tarixiy-madaniy yoki tabiiy qimmatga ega boʻlgan boshqa obyektlarni saqlab qolish maqsadida tarixiy manzilgohlarda qonun hujjatlariga muvofiq shaharsozlik faoliyatini tartibga solishning alohida tartibi belgilab qoʻyiladi.

63. Tarixiy manzilgohlarda shaharsozlik faoliyatini tartibga solishning alohida tartibi maxsus vakolatli organning hamda arxitektura-shaharsozlik faoliyatini tartibga solish sohasidagi davlat boshqaruvi organlarining nazorati ostida oʻtkaziladigan moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha izchil va oʻzaro bogʻliq tadbirlar tizimidan iborat.

Alohida tartib tarixiy-meʼmoriy, tarixiy-shaharsozlik, arxiv va arxeologiya tadqiqotlari asosida tarixiy manzilgoh hududi chegaralarida tarixiy-madaniy qimmatga ega boʻlgan yer uchastkalarida joylashgan, ham saqlanib qolgan, ham yoʻqotilgan mazkur tarixiy manzilgohning rivojlanish bosqichlarini koʻrsatuvchi barcha shaharsozlik elementlari va inshootlarini asoslagan holda tarixiy-madaniy tayanch rejasini tuzishni, binolar hamda inshootlarning oʻlchamlari va nisbatlariga, avtomobillar turadigan joylarni, reklamalar va lavhalarni joylashtirishni taqiqlash va cheklashlarga hamda moddiy madaniy meros obyektlarini saqlash uchun zarur boʻlgan boshqa cheklashlarga taalluqli shaharsozlik reglamentini oʻz ichiga oladi.

64. Tarixiy manzilgoh qaysi yuridik va jismoniy shaxslarning yer uchastkalarida (birgalikdagi yer uchastkalarida) joylashgan boʻlsa, shu yuridik va jismoniy shaxslar zimmasiga bunday manzilgohning rejimini taʼminlash majburiyatlari yuklanadi.

11-bob. Davlatlararo tarixiy-madaniy hududlar

65. Ikki va undan ortiq davlat hududida joylashgan tarixiy-madaniy hududlar davlatlararo tarixiy-madaniy hududlar hisoblanadi.

66. Davlatlararo tarixiy-madaniy hududlar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari asosida tashkil etilishi mumkin.

67. Davlatlararo tarixiy-madaniy hududlar rejimi Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga va xalqaro shartnomalariga muvofiq belgilanadi.

12-bob. Muhofaza tegralari

68. Tarixiy-madaniy hududdagi madaniy meros obyektlarini asrashni taʼminlash maqsadida hududning tarixiy, shaharsozlik yoki tabiiy atrof-muhitni asrash va tiklashga qaratilgan maxsus tadbirlarni qoʻllashdan tashqari, xoʻjalik faoliyatini cheklaydigan va qurilishni taqiqlovchi, yerdan foydalanish uchun maxsus tartib oʻrnatilgan hudud muhofaza tegralaridir.

69. Muhofaza tegralarning oʻlchamlari va rejimi, shuningdek, yer uchastkalarini saqlash vazifasi tarixiy-madaniy hududlarni tashkil etish bilan bir vaqtda belgilanadi.

70. Tarixiy-madaniy hududlarning muhofaza tegralari, imoratlar qurish va xoʻjalik faoliyatini tartibga solish tegralari hamda qoʻriqlanadigan tabiiy landshaft tegralarining chegaralarini belgilash Vazirlar Mahkamasining tegishli qarori bilan tasdiqlangan tartibiga asosan amalga oshiriladi.

13-bob. Tarixiy-madaniy hududlarni moliyalashtirish

71. Tarixiy-madaniy hududlar quyidagi manbalar hisobidan moliyalashtiriladi:

ilmiy-tadqiqot, reklama-noshirlik va maʼrifiy faoliyatdan olingan daromadlar;

tarixiy-madaniy hududlarga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplashga qaratilgan tushumlar;

imtiyozli xorijiy kreditlar va grantlar;

tarixiy-madaniy hududlarning rejimini buzganlik uchun undirilgan jarima pullari;

yuridik va jismoniy shaxslarning homiylik xayriyalari;

qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar.

14-bob. Yakunlovchi qoidalar

72. Tarixiy-madaniy hududlarni tashkil etish, muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal qilinadi.

73. Tarixiy-madaniy hududlar toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilishida aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 30-martdagi 265-son qaroriga 12-ILOVA

Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha jamoatchi inspektorlar faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish boʻyicha jamoatchi inspektorlar (keyingi oʻrinlarda Jamoatchi inspektor deb ataladi) faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi.

2. Faol fuqarolar ixtiyoriylik va tanlov asosida mahalla fuqarolar yigʻinlari kengashining qarori bilan jamoatchi inspektorlar etib tasdiqlanadi. Faoliyatini namunali tashkil etgan Jamoatchi inspektorlar Oʻzbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligining (keyingi oʻrinlarda — Agentlik) Ilmiy-ekspert kengashi qarori bilan Bosh jamoatchi inspektor deb eʼtirof etilishi mumkin hamda ular faoliyati ushbu Nizomga muvofiq tashkil etiladi.

3. Agentlik jamoatchi inspektorlar faoliyatiga uslubiy rahbarlik qiladi.

4. Jamoatchi inspektor oʻz faoliyatini ixtiyoriy ravishda yuritadi va qonun hujjatlariga amal qiladi.

2-bob. Jamoatchi inspektorni tanlash va tasdiqlash

5. Jamoatchi inspektor boʻlish istagini bildirgan Oʻzbekiston Respublikasining 18 yoshga toʻlgan fuqarosi mahalla fuqarolar yigʻinlari kengashiga (keyingi oʻrinlarda MFY deb ataladi) quyidagilarni ilova qilgan holda ariza bilan murojaat qiladi:

pasporti nusxasi;

3x4 oʻlchamda 2 ta rangli fotosurat;

maʼlumotini tasdiqlovchi hujjat (diplom) nusxasi.

Bosh jamoatchi inspektor mamlakatdagi barcha madaniy meros obyektlari boʻyicha jamoat nazoratini amalga oshirishi mumkin.

Jamoatchi inspektor boʻlish istagini bildirgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosining arizasi MFY yigʻilishida oʻn besh kun muddatda koʻrib chiqiladi.

MFY yigʻilishi bayonining qarori bilan jamoatchi inspektor etib tasdiqlanadi yoki rad etiladi.

MFY yigʻilishi bayonining qarorida jamoatchi inspektor fuqarolarni oʻzini oʻzi boshqarish organi hududidagi aniq bir moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektiga biriktiriladi.

6. Bir nafar jamoatchi inspektorni, qoida tariqasida, 2 tadan ortiq moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektiga biriktirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi, bitta moddiy madaniy meros koʻchmas mulk obyektiga 3 nafargacha jamoatchi inspektor biriktirilishi mumkin.

7. MFY raisi tegishli yoʻnaltiruvchi xat bilan besh kun muddatda MFY yigʻilishining bayonidan koʻchirma, jamoatchi inspektorning arizasi nusxasi, pasporti nusxasi, 3x4 oʻlchamda 2 ta rangli fotosurati va maʼlumotini tasdiqlovchi hujjat (diplom) nusxasini Agentlikning hududiy boshqarmasiga yuboradi.

8. Agentlikning hududiy boshqarmasi unga hujjatlar kelib tushgan kundan eʼtiboran 10 kun muddatda jamoatchi inspektorga uning vakolatini tasdiqlovchi guvohnoma taqdim qiladi.

9. Jamoatchi inspektor guvohnomasi uch yil muddatga beriladi, uning shakli va tavsifi, hisobga olinishi Agentlik tomonidan belgilanadi.

10. Jamoatchi inspektor tomonidan jinoyat, moddiy madaniy meros obyektlari sohasida maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etilishi, uning muomalaga layoqatsiz deb topilishi, shuningdek, jamoatchi inspektorning oʻz majburiyatlarini bajarmasligi uni jamoatchi inspektor maqomidan mahrum qilishga asos boʻladi.

11. Jamoatchi inspektor uni jamoatchi inspektor etib tasdiqlangan MFYga oʻziga berilgan vakolatlarning oʻzidan soqit qilinishi toʻgʻrisida ariza berish huquqiga ega.

12. Jamoatchi inspektor guvohnomasi ushbu nizomning 10 va 11-bandlarida nazarda tutilgan holatlarda, shuningdek, uning amal qilish muddati tugagandan soʻng, Agentlikning hududiy boshqarmalariga qaytarib berilishi kerak.

13. Jamoatchi inspektor guvohnomasining amal qilish muddati tugagandan soʻng ushbu muddat jamoatchi inspektor tomonidan berilgan arizaga muvofiq MFY yigʻilishiga asosan bir yilga uzaytirilishi mumkin. Bunday holda jamoatchi inspektorga ushbu Nizomning 7 va 8-bandlarida belgilangan tartibda yangi guvohnoma beriladi.

3-bob. Jamoatchi inspektorning asosiy vazifalari

14. Quyidagilar jamoatchi inspektorning asosiy vazifalari hisoblanadi:

moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablari buzilishining oldini olish, aniqlash va chek qoʻyishda ishtirok etish;

moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari boʻyicha maʼlumot va boshqa materiallarni toʻplash, umumlashtirish va tahlil qilish hamda ularni Agentlikning hududiy boshqarmalariga taqdim etish;

moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari holatini kuzatib borish, muhofaza va saqlanishiga salbiy taʼsir etishi mumkin boʻlgan omillarni hamda ularni nobud qilish, buzish, shikast yetkazish va nooqilona foydalanilishiga olib kelishi mumkin boʻlgan vaziyatlarni aniqlash;

yuridik va jismoniy shaxslarning obyektni muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlaridagi huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishini, ular tomonidan majburiyatlar bajarilishini taʼminlashda qatnashish;

moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlaridagi oʻzgarishlar, uning prognoz qilinayotgan holati hamda ularni muhofaza qilish, saqlash va foydalanilish samaradorligini oshirish boʻyicha koʻrilayotgan tegishli chora-tadbirlar toʻgʻrisida davlat organlari, boshqa tashkilotlar va fuqarolarni xabardor qilish.

4-bob. Jamoatchi inspektorning huquqlari

15. Jamoatchi inspektor quyidagi huquqlarga ega:

moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan rioya etilishini kuzatib borish;

moddiy madaniy meros obyektlari sohasida davlat nazoratini amalga oshirish jarayonida kuzatuvchi sifatida ishtirok etish;

moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari buzilishi yuzasidan aniqlangan holatni bartaraf etish boʻyicha koʻrilayotgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida axborot olish uchun tegishli davlat organlariga fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organining murojaatini tayyorlashda ishtirok etish;

yuridik va jismoniy shaxslardan jamoatchilik nazoratni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni va axborotni soʻrab olish;

moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish masalalari boʻyicha jamoatchilik fikrini oʻrganishda ishtirok etish;

tegishli davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlarining moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish masalalariga doir axboroti hamda hisobotlarini eshitishda ishtirok etish;

aholining moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlarini muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish, taʼlim va tarbiyani rivojlantirishga doir ishlarda ishtirok etish;

moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini takomillashtirish va yaxshilash yuzasidan tegishli davlat organlariga takliflar kiritish;

muhim jamoat tadbirlaridagi faol ishtiroki va moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilishga oid talablar buzilishining oldini olish, uni aniqlash va unga chek qoʻyishdagi va aybdorlarni javobgarlikka tortishdagi koʻmagi uchun Agentlik, uning hududiy boshqarmalari va qonun hujjatlariga zid boʻlmagan boshqa manbalardan ragʻbatlar olish;

fuqarolar tomonidan moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish qonunchiligi buzilishiga doir va tashkilotlar faoliyatini tashqi kuzatib borishda aniqlangan holatlar boʻyicha belgilangan tartibda maʼlumotnomalar va axborotlar tuzish;

jamoat nazoratini amalga oshirish davomida oʻlchov oʻtkazish, namunalar olish, sxema va chizmalarni chizish, foto, video tasvirga tushirish.

Jamoatchi inspektor qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

5-bob. Jamoatchi inspektorning majburiyatlari

16. Jamoatchi inspektor quyidagilarni bajarishi shart:

moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari talablariga rioya etish;

moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish qoidalarini buzganligi hamda moddiy madaniy meros obyektlarini nobud qilish, buzish yoki ularga shikast yetkazganligi unga maʼlum boʻlib qolganda bu haqda Agentlik yoki uning hududiy boshqarmalarini xabardor qilish;

jamoatchilik nazoratini amalga oshirishda moddiy madaniy meros obyektlari boʻyicha davlat nazoratining boshqa subyektlariga koʻmaklashish;

moddiy madaniy meros obyektlari boʻyicha davlat nazorat subyektlarining vazifalarini ularning oʻrniga bajarmaslik.

Jamoatchi inspektorning qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlari ham boʻlishi mumkin.

6-bob. Jamoatchi inspektorning jamoatchilik nazoratidagi ishtirokini rasmiylashtirish

17. Jamoatchi inspektor moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarining buzilishi aniqlanganda maʼlumotnoma yoki axborot tuzadi, shaxsiy imzosi bilan tasdiqlaydi hamda aniqlangan holatni bartaraf etish uchun tegishli davlat organlariga, qoida tariqasida, Agentlik yoki uning hududiy boshqarmalariga kiritiladi.

18. Jamoatchi inspektor jamoat nazoratini amalga oshirish davomida oʻlchov oʻtkazgan, namunalar olgan, sxema va chizmalarni chizgan, foto, video tasvirga tushirgan boʻlsa, bu boʻyicha barcha materiallarni murojaatiga ilova qilgan holda taqdim etadi.

19. Jamoatchi inspektorning qonun hujjatlari buzilishiga oid murojaatlari Agentlik yoki uning hududiy boshqarmalari tomonidan majburiy tartibda davlat nazorati shaklida tekshiriladi, takroriy murojaatlar bundan mustasno.

20. Jamoatchi inspektorning jamoat nazoratini amalga oshirish natijalari boʻyicha yoʻllagan murojaatlari (axborotlari) Agentlik va uning hududiy boshqarmalari tomonidan alohida hisobga olib boriladi.

21. Jamoatchi inspektor murojaatiga (axborotiga) asosan davlat nazorati shaklida tekshirilganda sohaga oid maʼmuriy huquqbuzarlik yoki jinoyat aniqlansa, jamoatchi inspektorlar Jamgʻarma mablagʻlari hisobidan quyidagi miqdorda pul mukofoti bilan taqdirlanadi:

maʼmuriy huquqbuzarlik aniqlanganda maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi bayonnoma yoki sud hujjatiga asosan — bazaviy hisoblash miqdorining 1 baravari miqdorida;

jinoyat aniqlansa, qonunga muvofiq jinoyat ishini qoʻzgʻatish toʻgʻrisidagi qarorga asosan — bazaviy hisoblash miqdorining 3 baravari miqdorida.

22. Jamoatchi inspektorni pul mukofoti bilan Agentlik direktorining buyrugʻiga asosan taqdirlanadi.

Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 30-martdagi 265-son qaroriga 13-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar

1. Vazirlar Mahkamasining “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2002-yil 29-iyuldagi 269-son qarorida (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2002-y., 7-son, 45-modda):

a) Oʻzbekiston Respublikasi moddiy madaniy meros obyektlari davlat kadastrini yuritish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda :

6-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“6. Davlat kadastri Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi huzuridagi Madaniy meros departamenti (keyingi oʻrinlarda Departament deb ataladi) va uning hududiy boshqarmalari (keyingi oʻrinlarda hududiy boshqarmalar deb ataladi) tomonidan yuritiladi.”;

7-bandda :

birinchi xatboshidagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish boʻyicha ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasining kadastr xizmati” soʻzlari “Departament” soʻzi bilan almashtirilsin;

beshinchi xatboshidagi “mintaqaviy inspeksiyalarning” soʻzlari “hududiy boshqarmalarning” soʻzlari bilan almashtirilsin;

8-bandning birinchi xatboshi , 24-bandning toʻrtinchi xatboshi , 32 , 37 , 38-bandlardagi “Mintaqaviy inspeksiyalar” soʻzlari “Hududiy boshqarmalar” soʻzlari bilan almashtirilsin;

25-banddagi “mintaqaviy inspeksiyalarga” va “Mintaqaviy inspeksiyalar” soʻzlari tegishlicha “hududiy boshqarmalarga” va “Hududiy boshqarmalar” soʻzlari bilan almashtirilsin;

26-banddagi “Mintaqaviy inspeksiyalar” va “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasiga” soʻzlari tegishlicha “Hududiy boshqarmalar” va “Departamentga” soʻzlari bilan almashtirilsin;

27-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“27. Departament obyektlarni Davlat kadastriga kiritish boʻyicha taqdim etilgan materiallarni tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish (xulosani tasdiqlash) uchun Departament Ilmiy-ekspert kengashining koʻrib chiqishi uchun kiritadi.”;

28 , 29-bandlardagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Departament” soʻzi bilan almashtirilsin;

31 va 39-bandlardagi “mintaqaviy inspeksiyaga” soʻzlari “hududiy boshqarmaga” soʻzlari bilan almashtirilsin;

33-banddagi “mintaqaviy inspeksiyalar” va “mintaqaviy inspeksiyaga” soʻzlari tegishlicha “hududiy boshqarmalar” va “hududiy boshqarmaga” soʻzlari bilan almashtirilsin;

34 va 40-bandlardagi “Mintaqaviy inspeksiyalar” va “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasiga” soʻzlari tegishlicha “Hududiy boshqarmalar” va “Departamentga” soʻzlari bilan almashtirilsin;

36-banddagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” va “mintaqaviy inspeksiyaga” soʻzlari tegishlicha “Departament” va “hududiy boshqarmaga” soʻzlari bilan almashtirilsin;

Madaniy meros obyektlari davlat kadastrini yuritish ( 1-sxema : obyektlarni Davlat kadastriga kiritish)da:

“Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi huzuridagi Ilmiy-metodik kengash”, “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” va “Mintaqaviy davlat inspeksiyalari” bloklari tegishlicha “Madaniy meros departamentining Ilmiy-ekspert kengashi”, “Madaniy meros departamenti” va “Madaniy meros departamentining hududiy boshqarmalari” bloklariga almashtirilsin;

Madaniy meros obyektlari davlat kadastrini yuritish 1-sxemasiga izohlar (obyektlarni Davlat kadastriga kiritish)da:

1 va 11-bandlardagi “Mintaqaviy davlat inspeksiyalari” soʻzlari “Hududiy boshqarmalar” soʻzlari bilan almashtirilsin;

2 va 3-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“2. Madaniy meros obyektlarini Davlat kadastriga kiritish toʻgʻrisidagi takliflar zarur materiallar bilan birgalikda Madaniyat vazirligi huzuridagi Madaniy meros departamentiga (keyingi oʻrinlarda Departament deb ataladi) yuboriladi.

3. Hududiy boshqarmalar tomonidan taqdim etilgan materiallar tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish (xulosani tasdiqlash) uchun Departamentning Ilmiy-ekspert kengashiga koʻrib chiqish uchun kiritiladi.”;

4-banddagi “Ilmiy-metodik kengash Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasiga” soʻzlari “Ilmiy-ekspert kengash Departamentga” soʻzlari bilan almashtirilsin;

5 , 7 va 8-bandlaridagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Departament” soʻzi bilan almashtirilsin;

9-banddagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” va “mintaqaviy inspeksiyaga” soʻzlari tegishlicha “Departament” va “hududiy boshqarmaga” soʻzlari bilan almashtirilsin;

10-banddagi “Mintaqaviy inspeksiyalar” soʻzlari “Hududiy boshqarmalar” soʻzlari bilan almashtirilsin;

Madaniy meros obyektlari davlat kadastrini yuritish ( 2-sxema : obyektlarni davlat kadastridan chiqarish)da:

Madaniy meros obyektlari davlat kadastrini yuritish 2-sxemasiga izohlar (obyektlarni Davlat kadastridan chiqarish)da:

1-banddagi “mintaqaviy davlat inspeksiyalari” soʻzlari “hududiy boshqarmalar” soʻzlari bilan almashtirilsin;

2 va 3-bandlar quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“2. Madaniy meros obyektlarini Davlat kadastriga chiqarish toʻgʻrisidagi takliflar zarur materiallar bilan birgalikda Madaniyat vazirligi huzuridagi Madaniy meros departamentiga (keyingi oʻrinlarda Departament deb ataladi) yuboriladi.

3. Hududiy boshqarmalar tomonidan taqdim etilgan materiallar tarixiy-madaniy ekspertizadan oʻtkazish uchun (xulosani tasdiqlash) Departamentning Ilmiy-ekspert kengashiga koʻrib chiqish uchun kiritiladi.”;

5 , 7 va 8-bandlardagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Departament” soʻzi bilan almashtirilsin;

10-banddagi “Mintaqaviy davlat inspeksiyalari”, “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasiga” va “mintaqaviy davlat inspeksiyasiga” soʻzlari tegishlicha “Hududiy boshqarmalar”, “Departamentga” va “hududiy boshqarmaga” soʻzlari bilan almashtirilsin;

b) Madaniy meros obyektlarining tarixiy-madaniy ekspertizasi toʻgʻrisidagi nizomda :

4-bandda :

birinchi xatboshidagi “Madaniyat vazirligining Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi huzuridagi Ilmiy-metodik kengash” soʻzlari “Madaniyat vazirligi huzuridagi Madaniy meros departamentining (keyingi oʻrinlarda Departament deb ataladi) Ilmiy-ekspert kengashi” soʻzlari bilan almashtirilsin;

ikkinchi xatboshidagi “Ilmiy-metodik” soʻzlari “Ilmiy-ekspert” soʻzlari bilan almashtirilsin;

uchinchi xatboshidagi “Madaniyat vazirligi” soʻzlari “Vazirlar Mahkamasi” soʻzlari bilan almashtirilsin;

5-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“5. Kengash majlislari zaruratga koʻra, lekin har oyda kamida bir marta oʻtkaziladi.”;

7 va 8-bandlardagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Departament” soʻzi bilan almashtirilsin;

12-bandda :

birinchi xatboshidagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasiga” soʻzlari “Departamentga” soʻzi bilan almashtirilsin;

ikkinchi xatboshidagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Departament” soʻzi bilan almashtirilsin;

17-banddagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasiga” soʻzlari “Departamentga” soʻzi bilan almashtirilsin;

19-banddagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Departamentning Madaniy meros jamgʻarmasi” soʻzlari bilan almashtirilsin;

Tarixiy-madaniy ekspertizani oʻtkazish sxemasida :

“Ilmiy-metodik kengash”, “Ilmiy-metodik kengash majlislari” va “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” bloklari tegishlicha “Ilmiy-ekspert kengash”, “Ilmiy-ekspert kengash majlislari” va “Madaniy meros departamenti” bloklari bilan almashtirilsin;

Tarixiy-madaniy ekspertizani oʻtkazish sxemasiga izohlarda :

1-banddagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi Ilmiy-metodik kengash” soʻzlari “Departament Kengash” soʻzlari bilan almashtirilsin;

3 va 4-bandlardan “Ilmiy-metodik” soʻzlari chiqarib tashlansin;

3a va 3b-bandlardagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Departament” soʻzi bilan almashtirilsin;

6-band quyidagi tahrirda bayon qilinsin:

“6. Kengash qarori va tarixiy-madaniy ekspertiza xulosasi Kengash kotibi tomonidan Departamentga yuboriladi.”.

5. Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 6-martdagi 53-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2014-y., 3-son, 22-modda) bilan tasdiqlangan Moddiy madaniy meros obyektlarini va ularga tutash hududlarni ularni obodonlashtirish va zarur holatda saqlash boʻyicha investitsiya majburiyatlari olgan holda ijaraga berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda :

2-bandning sakkizinchi xatboshidagi “Madaniyat vazirligining Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Madaniyat vazirligi huzuridagi Madaniy meros departamenti” soʻzlari bilan almashtirilsin;

41-bandning birinchi va beshinchi xatboshilaridagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “ishchi organ” soʻzlari bilan almashtirilsin.

6. Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 15-martdagi 141-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2017-y., 3-son, 30-modda) bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi toʻgʻrisidagi nizomning 3-bandi beshinchi xatboshidagi “Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi” soʻzlari “Madaniy meros departamenti” soʻzlari bilan almashtirilsin.

8. Vazirlar Mahkamasining “2017 — 2027-yillarda davlat muzeylari faoliyatini takomillashtirish va moddiy-texnik bazasini mustahkamlash boʻyicha kompleks chora-tadbirlar dasturini tasdiqlash toʻgʻrisida” 2017-yil 11-dekabrdagi 975-son qarorida :

a) 7-band quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“7. Oʻzbekiston Respublikasining har yilgi Investitsiya dasturi doirasidagi markazlashtirilgan investitsiyalar, Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjetidan Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligiga moddiy madaniy meros obyekti restavratsiya-tiklash ishlarini bajarish uchun ajratilgan mablagʻlar hamda qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan davlat muzeylari binolarini qurish, rekonstruksiya qilish, mukammal taʼmirlash va jihozlash ishlarini bajarish boʻyicha Madaniyat vazirligi huzuridagi “Obyektlarni qurish, rekonstruksiya qilish, mukammal va joriy taʼmirlash boʻyicha buyurtmachi xizmati” davlat muassasasi buyurtmachi etib belgilansin”;

b) 2017 — 2027-yillarda yangi tashkil etiladigan davlat muzeylari roʻyxatida :

2 va 3-pozitsiyalarning “Muzey nomi” ustunidagi “Buxoro davlat badiiy-meʼmoriy muzey-qoʻriqxonasi” soʻzlari “Buxoro” davlat muzey-qoʻriqxonasi” soʻzlari bilan almashtirilsin;

4-pozitsiyaning “Muzey nomi nomi” ustunidagi “Samarqand davlat birlashgan tarixiy-meʼmoriy va badiiy muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari “Samarqand” davlat muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari bilan almashtirilsin;

v) 2017 — 2027-yillarda qayta tashkil etiladigan davlat muzeylari roʻyxatida

4 — 6 pozitsiyalarning “Qayta tashkil etiladigan muzeyning nomi” ustunidagi “Buxoro davlat badiiy-meʼmoriy muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari “Buxoro” davlat muzey qoʻriqxonasining” soʻzlari bilan almashtirilsin;

g) 2018 — 2027-yillarda davlat muzeylari binolarini qurish, rekonstruksiya qilish, mukammal taʼmirlash va jihozlashning manzilli dasturida :

“Yangi qurilish” boʻlimi 1 va 4-pozitsiyalarining “Muzeylar nomi” ustunidagi “Buxoro davlat badiiy-meʼmoriy muzey-qoʻriqxonasining” va “Samarqand davlat birlashgan tarixiy-meʼmoriy va badiiy muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari tegishlicha “Buxoro” davlat muzey-qoʻriqxonasining” va “Samarqand” davlat muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari bilan almashtirilsin;

“Rekonstruksiya” boʻlimi 5-pozitsiyasining “Muzeylar nomi” ustunidagi “Samarqand davlat birlashgan tarixiy-meʼmoriy va badiiy muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari “Samarqand” davlat muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari bilan almashtirilsin;

“Mukammal taʼmirlash” boʻlimida:

7 — 24 pozitsiyalarning “Muzeylar nomi” ustunidagi “Buxoro davlat badiiy-meʼmoriy muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari “Buxoro” davlat muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari bilan almashtirilsin;

31 — 37 pozitsiyalarning “Muzeylar nomi” ustunidagi “Samarqand davlat birlashgan tarixiy-meʼmoriy va badiiy muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari “Samarqand” davlat muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari bilan almashtirilsin;

51 — 54 pozitsiyalarning “Muzeylar nomi” ustunidagi “Xiva “Ichan-qalʼa” davlat muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari “Ichan-qalʼa” davlat muzey-qoʻriqxonasining” soʻzlari bilan almashtirilsin;

d) Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti hisobidan moliyalashtiriladigan muzeylari, ularning filial va boʻlimlari roʻyxati 3, 6 va 21-pozitsiyalarining “Muzey nomi” ustunidagi “Buxoro davlat badiiy-meʼmoriy muzey-qoʻriqxonasi”, “Samarqand davlat birlashgan tarixiy-meʼmoriy va badiiy muzey-qoʻriqxonasi” va “Xorazm viloyati Xiva “Ichan qalʼa” davlat muzey-qoʻriqxonasi” soʻzlari tegishlicha “Buxoro” davlat muzey-qoʻriqxonasi”, “Samarqand” davlat muzey-qoʻriqxonasi” va “Xorazm viloyati Ichan qalʼa” davlat muzey-qoʻriqxonasi” soʻzlari bilan almashtirilsin.

Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 30-martdagi 265-son qaroriga 14-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblanayotgan baʼzi qarorlari

1. Vazirlar Mahkamasining “Respublika muzeylari faoliyatini yaxshilash chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 1994-yil 23-dekabrdagi 618-son qarorining 1-bandi va qarorga 1-ilova.

2. Vazirlar Mahkamasining “Moddiy madaniy va arxeologiya merosi obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanishni yanada takomillashtirish yuzasidan qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2014-yil 21-iyuldagi 200-son qarorining (Oʻzbekiston Respublikasi QHT, 2014-y., 30-son, 372-modda) 1 — 3 va 5 — 7-bandlari va qarorga 1 — 6 ilovalar .

3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida” 2017-yil 15-fevraldagi PQ-2778-son qarori)” 2017-yil 11-maydagi 270-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2017-y., 5-son, 66-modda) tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga kiritilayotgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar 4-bandining “v” kichik bandi va 36-bandi .

4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish ilmiy-ishlab chiqarish bosh boshqarmasi faoliyatini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida” 2017-yil 15-avgustdagi 633-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QHT, 2017-y., 33-son, 862-modda).

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2019-yil 30-mart,

265-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 01.04.2019-y., 09/19/265/2858-son; 20.12.2019-y., 09/19/1021/4179-son; 21.12.2019-y., 09/19/1023/4182-son; 29.12.2019-y., 09/19/1046/4242-son; 09.01.2021-y., 09/21/7/0005-son; 04.03.2021-y., 09/21/119/0190-son; 12.03.2021-y., 09/21/132/0202-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 22.02.2022-y., 09/22/86/0160-son; 08.04.2022-y., 09/22/165/0283-son; 23.04.2022-y., 09/22/209/0341-son; 06.08.2022-y., 09/22/431/0716-son; 15.12.2023-y., 09/23/660/0938-son; 15.05.2024-y., 09/24/282/0347-son; 21.05.2024-y., 09/24/295/0358-son; 24.07.2024-y., 09/24/439/0543-son; 03.03.2025-y., 09/25/135/0208-son; 29.03.2025-y., 09/25/192/0285-son; 22.05.2025-y., 09/25/325/0460-son; 22.10.2025-y., 09/25/662/0964-son; 16.12.2025-y., 09/25/791/1167-son); 25.12.2025-y., 09/25/821/1211-son)

lex.uz