📅 2019-yil 7-iyun · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019-yil 7-iyun · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019 йил 7 июнь · Президент қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 7 июня 2019 г. · Постановления Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 7 June 2019 · Presidential resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Қарори
КОНЦЕПЦИЯСИ
ЧОРА-ТАДБИРЛАР ДАСТУРИ
ТАШКИЛИЙ ТУЗИЛМАСИ
ТУЗИЛМАСИ
Ўзбекистон Республикаси аҳолисига ахборот-кутубхона хизмати кўрсатишни янада такомиллаштириш тўғрисида
Республикада ижтимоий-иқтисодий соҳани ислоҳ қилишнинг ҳозирги шароитида ахборот-кутубхона фаолиятини ривожлантиришнинг мақсад ва вазифалари мамлакатда амалга оширилаётган ўзгаришларга ва халқаро амалиётга мос бўлиши зарур. Шу муносабат билан фуқароларнинг ахборотдан эркин фойдаланиш бўйича конституциявий ҳуқуқларини, шу жумладан миллий қадриятлар ва жаҳон маданияти, амалий ва фундаментал билимлардан баҳраманд бўлишини таъминлайдиган аҳолига ахборот-кутубхона хизматлари кўрсатишнинг сифат жиҳатдан янги тизимини яратиш, кутубхоналарда сақланаётган миллий маданий меросни асраб-авайлаш ва бойитиш, ахборот-коммуникация технологияларини кенг жорий этиш ҳисобига ахборот-кутубхона муассасалари фаолиятини ташкил этишни такомиллаштириш устувор вазифага айланмоқда.
Бу эса, ахборот-кутубхона фаолиятига, китобхонларга хизмат кўрсатиш, фондларни тўлдириш ва сақлаш, кутубхона жараёнларини автоматлаштириш, илмий-тадқиқот ва ташкилий-услубий фаолият, кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва рағбатлантириш, халқаро ҳамкорликни кенгайтиришга жиддий таъсир кўрсатиш имконини беради.
Аҳолига ахборот-кутубхона хизмати кўрсатишни янада такомиллаштириш, ахборот-кутубхона муассасалари фаолиятини ривожлантириш мақсадида:
1. Қуйидагилар аҳолига ахборот-кутубхона хизмати кўрсатишни сифат жиҳатидан янада ривожлантириш соҳасидаги асосий вазифалар этиб белгилансин:
ахборот-коммуникация технологияларининг ривожланиши ва замонавий умумжаҳон тенденцияларини ҳисобга олган ҳолда ахборот-кутубхона фаолиятини ислоҳ қилиш;
аҳолига ахборот-кутубхона хизматлари кўрсатиш бўйича ижтимоий кафолатларни сифатли таъминлаш ҳамда замонавий талабларни ҳисобга олган ҳолда, ахборот-кутубхона муассасаларини ривожлантириш мақсадида норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш;
ҳудудларда аҳолига ахборот-кутубхона хизматлари кўрсатишни барқарор ривожлантиришга кўмаклашиш;
ахборот-кутубхона муассасаларининг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш, шу жумладан янги бино ва иншоотларни қуриш, мавжуд биноларни реконструкция қилиш, уларни замонавий ускуналар билан таъминлаш;
кутубхона соҳасида давлат-хусусий шерикликни, хусусий ва электрон (виртуал) кутубхоналар тармоғини ривожлантириш;
кутубхоналар фаолиятининг самарадорлигини ва фойдаланувчиларга хизмат кўрсатиш (шу жумладан, пулли хизмат кўрсатиш) тезкорлигини ошириш учун электрон китоблар тарқатишга ихтисослашган интернет-ресурслар билан ҳамкорликни кенгайтириш;
ахборот-кутубхона муассасалари хавфсизлигини ҳамда миллий ва жаҳон маданий меросининг бир қисми сифатида ахборот-кутубхона фондларининг яхши сақланишини таъминлаш;
жамиятнинг ахборот маданиятини, тарихимизга ва миллий маданиятга қизиқишини шакллантириш ва кучайтириш, мутолаа маданиятини ошириш ва тарғиб қилиш;
ахборот-кутубхона муассасаларини малакали мутахассислар билан таъминлаш.
2. Қуйидагилар:
а) 2019 — 2024 йилларда Ўзбекистон Республикасида ахборот-кутубхона соҳасини ривожлантириш концепцияси 1-иловага мувофиқ;
б) 2019 — 2024 йилларда Ўзбекистон Республикасида ахборот-кутубхона соҳасини ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар дастури 2-иловага мувофиқ;
в) Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси — ахборот-ресурс марказининг ташкилий тузилмаси 3-иловага мувофиқ;
г) Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси — ахборот-ресурс марказининг (кейинги ўринларда — Миллий кутубхона) ходимлар умумий чекланган сони 227 нафардан иборат бошқарув аппарати тузилмаси 4-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Миллий кутубхона директорига, зарур ҳолларда, Миллий кутубхона бошқарув аппарати тузилмасига ходимларнинг белгиланган умумий сони ва меҳнатга ҳақ тўлаш фонди доирасида ўзгартиришлар киритиш ҳуқуқи берилсин.
4. Агентлик, Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва Молия вазирлигининг:
Миллий кутубхона қошида 186 та туман (шаҳар) ахборот-кутубхона марказларини ташкил этиш, шунингдек, умумтаълим мактаблари ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасалари қошида фаолият кўрсатаётган барча ахборот-ресурс марказларини тугатиш;
умумтаълим мактаблари ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасаларининг тугатилаётган ахборот-ресурс марказларининг китоб фондлари ва штат бирликларини янгидан ташкил қилинаётган туман (шаҳар) ахборот-кутубхона марказларига бериш;
ахборот-ресурс марказларини тугатишда умумтаълим мактаблари ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасаларининг кутубхоналарини амалдаги нормативларга мувофиқ тегишли китоб фонди ва штат бирликлари билан бирга сақлаб қолиш тўғрисидаги таклифлари маъқуллансин.
5. Қуйидагилар янги ташкил этилаётган туман (шаҳар) ахборот-кутубхона марказларининг асосий вазифалари этиб белгилансин:
аҳолига ахборот-кутубхона хизматлари кўрсатиш учун сифат жиҳатидан янги ва қулай шарт-шароитлар яратиш, замонавий ахборот технологиялари асосида уларнинг илмий, таълим, ахборот ва маданий эҳтиёжларини қондириш;
аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламларига ижтимоий мослашув ва реабилитация, мустақил таълим олиш ва мулоқот доирасини кенгайтириш воситаси сифатида ахборотдан фойдаланиш имкониятларини яратиш;
фойдаланувчиларга ҳар қандай (босма, мультимедиа ва рақамли) ташувчиларда, шу жумладан Интернет тармоғида сифатли ахборот манбаларидан фойдаланиш имкониятини яратиш;
ўз ахборот-ресурсларини яратиш ва уларни сифатли тўлдириб бориш орқали китобхонларга анъанавий хизмат кўрсатиш усулидан уларни замонавий ахборот-кутубхона хизматлари билан таъминлашга ўтиш;
аҳолига ахборот-кутубхона хизматларини кўрсатиш бўйича масофадан хизматлар кўрсатишни ривожлантириш ва модернизация қилиш.
6. Агентлик:
бир ой муддатда туман (шаҳар) ахборот-кутубхона марказларини жойлаштириш ҳамда уларни компьютер техникаси ва бошқа турдаги оргтехника, мебель, шу жумладан махсус мебель, шунингдек, тегишли кутубхона ускуналари билан жиҳозлаш бўйича талабларни ишлаб чиқсин, бунда имконияти чекланган шахсларга хизмат кўрсатиш учун ўқув залларини махсус компьютер жиҳозлари ва бошқа қўшимча воситалар билан таъминлашга алоҳида эътибор қаратсин;
Ўзбекистон Республикаси Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги билан биргаликда туман (шаҳар) ахборот-кутубхона марказларининг Интернет тармоғига уланишини ва улар учун Миллий кутубхона электрон ресурсларидан фойдаланиш имкониятини таъминласин;
икки ой муддатда Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги билан биргаликда ахборот-кутубхона марказлари фаолиятининг регламентини ишлаб чиқсин ва тасдиқласин, бунда аҳолига куни узайтирилган тартибда хизмат кўрсатилишини кўзда тутсин;
аҳолига кўрсатиладиган пулли хизматлар (тил ўргатиш, компьютер курсларини ташкил этиш, матнли, аудио ва видеоматериаллар нусхаларини яратиш, шунингдек, бошқа кутубхона хизматлари) рўйхатини кенгайтириш орқали ахборот-кутубхона марказларининг бюджетдан ташқари даромадларини ошириш чораларини кўрсин.
7. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари:
а) Агентлик томонидан ишлаб чиқилган туман (шаҳар) ахборот-кутубхона марказларини жойлаштириш ва жиҳозлаш талабларини ҳисобга олган ҳолда:
икки ой муддатда туманлар (шаҳарлар) марказларида туман (шаҳар) ахборот-кутубхона марказларини жойлаштириш ва уларнинг тўлақонли фаолият юритиши учун биноларни белгиланган тартибда ажратсин;
ажратилган биноларни капитал таъмирлашни таъминласин, бунда туман (шаҳар) ахборот-кутубхона марказларининг ўқув залларида ва бошқа умумий фойдаланиладиган хоналарида имконияти чекланган шахслар тўсиқсиз фойдаланиши учун барча зарур шароитларни яратсин, шунингдек, уларни зарур ускуна ва техника билан жиҳозласин;
б) туман (шаҳар) ахборот-кутубхона марказларига туташ ҳудудларни ободонлаштириш бўйича тегишли ишларни амалга оширсин ва ушбу марказларни электр энергияси билан узлуксиз таъминлаш бўйича зарур чоралар кўрсин;
в) умумтаълим мактаблари ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасаларининг ахборот-ресурс марказларини тугатиш натижасида ишдан бўшаган ходимларни белгиланган тартибда ишга жойлаштириш чораларини кўрсин.
8. Белгилансинки:
Миллий кутубхонанинг қўшимча штат бирликларини сақлаш харажатлари 2019 йилда Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети харажатлари параметрида ижтимоий соҳага мўлжалланган бюджет маблағлари ҳисобидан қопланади, 2020 йилдан бошлаб эса Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети параметрларида кўзда тутилади;
туман (шаҳар) ахборот-кутубхона марказларини сақлаш харажатлари туманлар ва шаҳарлар маҳаллий бюджетларида умумтаълим мактаблари ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасаларининг тугатилаётган ахборот-ресурс марказларини сақлаш учун кўзда тутилган маблағлар, шунингдек, қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади;
янги ташкил этиладиган ахборот-кутубхона марказларини кадрлар билан тўлдириш биринчи навбатда умумтаълим мактаблари ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасаларининг тугатилаётган ахборот-ресурс марказларида фаолият кўрсатаётган малакали кадрлар ҳисобига амалга оширилади;
туман (шаҳар) ахборот-кутубхона марказлари биноларини капитал таъмирлаш ҳамда уларни замонавий ускуна ва техникалар билан жиҳозлашни молиялаштириш умумтаълим мактаблари ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасаларининг тугатилаётган ахборот-ресурс марказларининг мақбуллаштирилаётган бюджет ажратмалари, туман ва шаҳарлар маҳаллий бюджетларининг прогнозни ошириб бажаришдан олинадиган даромадлари, жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳомийлик хайриялари, шунингдек, қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади;
туман (шаҳар) ахборот-кутубхона марказлари кутубхона фондларини тўлдириш, шунингдек, уларнинг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар ушбу мақсадлар учун ажратиладиган бюджет маблағлари, Жамғарма маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар доирасида амалга оширилади.
9. Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги Маданият вазирлиги ҳамда Агентлик билан биргаликда кутубхоначилик иши соҳасида мутахассисларга бўлган эҳтиёжни ўрганиш асосида соҳага ихтисослашган олий ўқув юртларига «Кутубхона-ахборот фаолияти» йўналиши бўйича ўқишга қабул квоталари юзасидан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
10. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг:
вазирликлар ва идоралар, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари томонидан давлат органлари ва бошқа ташкилотларда, шу жумладан ҳарбий қисмларда идоравий кутубхоналарни ташкил қилиш (такомиллаштириш);
идоравий кутубхоналарнинг китоб фондини ва моддий-техника базасини яратиш, янгилаш ва тўлдиришни ушбу мақсадлар учун давлат органларига бюджетдан ажратилган маблағлар, шунингдек, бюджетдан ташқари маблағлар ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан молиялаштириш;
Агентлик таклифлари асосида идоравий кутубхоналарнинг китоб фондини янгилаш ва тўлдириш учун зарур нашрлар рўйхатини ҳар йили шакллантириш тўғрисидаги таклифларига розилик берилсин.
11. Агентлик ва Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигининг 21 майни Кутубхоначилар куни деб белгилаш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин, бунда кутубхоначиларни кўп йиллик ҳалол меҳнати ва ахборот-кутубхона соҳасини ривожлантиришга қўшган ҳиссаси учун давлат мукофотлари билан тақдирлаш ва рағбатлантириш кўзда тутилсин.
Агентлик бир ой муддатда «Кутубхоначилар кунини белгилаш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонуни лойиҳасини ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритилишини таъминласин.
12. Агентлик манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан бирликда икки ой муддатда қонун ҳужжатларига мазкур қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
13. Мазкур қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов, Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси раҳбари З.Ш. Низомиддинов ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги директори вазифасини бажарувчи К.И. Алламжонов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 7 июндаги ПҚ-4354-сон қарорига 1-ИЛОВА
2019 — 2024 йилларда Ўзбекистон Республикасида ахборот-кутубхона соҳасини ривожлантириш
Кириш
2019 — 2024 йилларда Ўзбекистон Республикаси ахборот-кутубхона соҳасини ривожлантириш Концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) республика ахборот-кутубхона соҳасини ривожлантиришнинг мақсадлари, вазифалари, тамойиллари, устувор йўналишлари ва механизмларини белгиловчи қарашларнинг ягона ва бир бутун тизимини ўзида акс эттиради.
Ахборот-кутубхона соҳасини ривожлантиришнинг мақсад ва вазифалари ижтимоий-иқтисодий соҳаларни ислоҳ қилиш шароитларида мамлакатда кечаётган ўзгаришлар ва халқаро амалиётга мувофиқ бўлмоғи лозим.
2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси асосида ахборот-кутубхона фаолиятини ахборот ва рақамли технологияларни кенг жорий этиш асосида ташкил қилишга йўналтирилган тизимли чора-тадбирлар амалга оширилмоқда. Замонавий ахборот-коммуникация технологияларини татбиқ этиш ахборот-кутубхона фаолиятига ҳар томонлама: фойдаланувчиларга хизмат кўрсатиш, фондларни жамлаш ва сақлаш жараёнлари, ахборот-кутубхона иш жараёнларини автоматлаштириш, илмий тадқиқот ва ташкилий-услубий фаолият, ахборот-кутубхона ходимларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш, уларни ижтимоий ҳимоя қилиш, халқаро ҳамкорликка таъсир кўрсатади.
Жамиятда юксак маънавий қадриятларнинг қарор топиши ахборот-кутубхона муассасалари олдига шахсга эътиборни кучайтириш, унинг умуммаданий даражасини ошириш, маънавиятини юксалтириш, одоб-ахлоқ жиҳатдан тарбиялаш каби вазифаларни қўяди.
Ҳозирги жамиятда ахборот-кутубхона муассасалари ахборот олиш, маданий-маърифий ва таълим муассасаси сифатида намоён бўлади.
Миллий маданиятни чуқур англаш, унинг ривожи ва эволюциясини таҳлил қилишда республиканинг универсал фондга эга бўлган ахборот-кутубхона муассасалари алоҳида аҳамият касб этади. Таълим муассасалари мақомини ошириш, тармоқ илмий ахборот-кутубхона муассасаларининг илмий ва ахборот салоҳиятини, шунингдек, ахборот-кутубхона соҳасида давлат-хусусий шерикликни, мамлакатдаги хусусий ва рақамли (виртуал) ахборот-кутубхона муассасалари тармоғини ривожлантириш зарурати юзага келмоқда.
Болалар ва ижтимоий ёрдамга муҳтож фуқаролар гуруҳи (имконияти чекланган инсонлар, ногиронлиги бўлган шахслар, кўп болали оилалар ва бошқалар) ахборот-кутубхона муассасаларининг алоҳида эътиборини талаб этади.
Мамлакатда юз бераётган ижтимоий-иқтисодий ўзгаришлар, жаҳон ҳамжамиятига кириш, Ўзбекистоннинг халқаро обрў-эътиборининг ортиши ахборот-кутубхона муассасалари зиммасига мамлакатда бўлаётган ислоҳотларга кўмаклашиш, аҳолига тезкор ахборот тақдим этиш бўйича қатор мажбуриятларни юклайди.
Янги технологияларнинг татбиқ этилиши, ахборот-кутубхона муассасалари томонидан ахборот тарқатиш функцияларининг амалга оширилиши ҳамда ахборот олиш имкониятини таъминлаш автоматлаштириш ва компьютерлаштириш кўлами ва суръатларига боғлиқдир.
Ахборот-кутубхона соҳасини ислоҳ қилиш ахборот-кутубхона муассасалари меъёрий-ҳуқуқий базасининг заифлиги, ахборот-кутубхона фондларининг жамланиши ва техник жиҳозланиши етарли даражасида эмаслиги, ахборот-кутубхона ходимларини тайёрлаш ва қайта тайёрлаш ҳамда уларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш даражасининг пастлиги туфайли юзага келди.
1-боб. Умумий қоидалар
Ушбу Концепция фуқароларнинг ижтимоий ҳолати ва яшаш жойидан қатъи назар, ахборотни эркин олиш ҳуқуқини ўрнатувчи, ахборот-кутубхона фаолиятини ҳамда маданият соҳасидаги сиёсатни тартибга солувчи меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларга мувофиқ, республикада ахборот-кутубхона фаолиятини қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар тизимини белгилаш мақсадида ишлаб чиқилган.
Ҳозирги кунда Ўзбекистоннинг профессионал ахборот-кутубхона ҳамжамияти ахборот-кутубхона муассасаларига демократик ижтимоий-маданий институт, бугунги ахборот жамияти маданиятининг ривожи ҳамда мамлакат ижтимоий-иқтисодий тараққиётининг ахборот базаси сифатида қарайди, шунингдек, ахборот-кутубхона хизмати кўрсатиш ҳолатини жамият маданияти даражасининг кўрсаткичи деб ҳисоблайди.
2-боб. Республикада ахборот-кутубхона фаолиятининг ҳолати
Республикада ахборот-кутубхона фаолиятининг ҳолатини ўрганиш бўйича ўтказилган таҳлиллар замонавий талабларни ҳисобга олган ҳолда ахборот-кутубхона муассасаларининг ривожланиши, аҳолининг ахборот-кутубхона хизматларидан фойдаланишининг ижтимоий кафолатларини таъминлаш мақсадида меъёрий-ҳуқуқий базани такомиллаштириш зарурлигини кўрсатди.
Бугунги кунда Ўзбекистон Республикасининг ахборот-кутубхона фаолиятининг қонунчилик ва меъёрий базаси қуйидагилардан иборат:
Ўзбекистон Республикасининг « Ахборот-кутубхона фаолияти тўғрисида », « Муаллифлик ҳуқуқи ва турдош ҳуқуқлар тўғрисида »ги қонунлари;
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 11 августдаги « Матбуот ва ахборот соҳасида бошқарувни янада такомиллаштириш тўғрисида »ги ПФ-5148-сон, 2018 йил 19 февралдаги « Ахборот технологиялари ва коммуникациялари соҳасини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида »ги ПФ-5349-сон фармонлари;
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2011 йил 23 февралдаги « 2011 — 2015 йилларда ахборот-коммуникация технологиялари негизида ахборот-кутубхона ва ахборот-ресурс хизматлари кўрсатишни сифат жиҳатидан янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида »ги ПҚ-1487-сон, 2012 йил 20 мартдаги « Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси — ахборот ресурс маркази фаолиятини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида »ги ПҚ-1729-сон, 2012 йил 21 мартдаги « Замонавий ахборот-коммуникация технологияларини янада жорий этиш ва ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида »ги ПҚ-1730-сон, 2017 йил 13 сентябрдаги « Китоб маҳсулотларини нашр этиш ва тарқатиш тизимини ривожлантириш, китоб мутолааси ва китобхонлик маданиятини ошириш ҳамда тарғиб қилиш бўйича комплекс чора-тадбирлар дастури тўғрисида »ги ПҚ-3271-сон, 2019 йил 2 февралдаги « Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги фаолиятини ташкил этиш тўғрисида »ги ПҚ-4151-сон қарорлари.
Аҳолининг электрон ахборот ресурслардан фойдаланиш имкониятини кенгайтириш, ахборот-кутубхона муассасаларини бирлаштириш ва уларни ягона умумтаълим электрон кутубхона тизимига улаш, идоралараро электрон ҳамкорлик тизимини такомиллаштириш мақсадида «Миллий умумтаълим электрон кутубхона» лойиҳаси амалга оширилмоқда.
Республика ахборот-кутубхона муассасаларида босқичма-босқич замонавий ахборот ва электрон технологиялар татбиқ этилмоқда:
фойдаланувчилар учун автоматлаштирилган ишчи ўринлари сони кўпайтирилмоқда;
хусусий электрон маълумотлар базалари яратилмоқда;
фойдаланувчиларга ахборот-кутубхона хизматларининг янада сифатли янги турлари тақдим этилмоқда.
Аҳолининг ахборотга бўлган талабини қондириш учун мамлакатнинг йирик ахборот-кутубхона муассасалари виртуал маълумотлар хизматидан фаол фойдаланмоқда, маданий ҳордиқ ва маърифий фаолиятни ривожлантирмоқда.
Бироқ ахборот-кутубхона муассасаларини жаҳон кутубхона ҳамжамиятига интеграциялаш, фойдаланувчилар ва аҳоли билан ишлаш, шу жумладан китобхонлик маданиятини ривожлантиришнинг инновацион усулларини татбиқ этиш масалаларига етарли даражада эътибор қаратилмаяпти, шунингдек, уяли алоқа, кўплаб гаджетлар ва Wi-Fiнинг фаол ривожланиши, электрон китоблар ва «китоб ўқиш иловалари» (book reader) оқимининг ортиб бориши шароитларида фойдаланувчилар билан тизимли ишлар олиб борилмаяпти.
Ахборот-кутубхона муассасаларининг катта қисми замонавий ахборот-коммуникация технологиялари, компьютерлар, нусха кўчириш-кўпайтириш техникаси, ёнғиндан сақлаш сигнализацияси ва ўт ўчириш, иқлимни назорат қилиш воситалари, телефон алоқаси билан таъминланмаган, аҳолига, айниқса ногиронлиги бўлган шахсларга ва олис, аҳолиси кам бўлган пунктларда хизмат кўрсатиш учун замонавий ускуналар мавжуд эмас.
Ахборот-кутубхона муассасаларини техник жиҳатдан қайта жиҳозлаш, янги ахборот технологияларини жорий этиш ахборот-кутубхона муассасаларига юқори малакали мутахассисларни жалб этишни тақозо этади, уларнинг меҳнат бозоридаги баҳоси эса ахборот-кутубхона муассасаларининг бугунги имкониятларидан анча баланд.
Ахборот-кутубхона муассасаларида меҳнатга ҳақ тўлаш даражасининг пастлиги, номувофиқ оғир меҳнат шароитлари ва уларга ишониб топширилган фондларни сақлаш масъулияти малакали кадрларнинг ишдан кетиши, мамлакат маданий мулкини ва интеллектуал салоҳиятини сақлаш учун хавфли ҳисобланган кадрлар қўнимсизлигини вужудга келтирмоқда.
Бўш ўринларнинг кўплиги ва ходимлар етишмаслиги ишга олинаётган ходимларга қўйилаётган талаблар даражасини пасайтиряпти, бу эса малакасиз (кўп ҳолларда мутахассис бўлмаган) ходимларга кутубхоначи лавозимига ишга жойлашиш имконини бермоқда. Бу масалаларни мақбул тарзда ҳал этиш учун ахборот-кутубхона муассасалари ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш ва уларни ижтимоий ҳимоя қилиш даражасини қайта кўриб чиқиш зарур.
3-боб. Ахборот-кутубхона соҳасини ривожлантиришнинг мақсадлари, вазифалари ва устувор йўналишлари
Ахборот-кутубхона соҳасини ривожлантиришнинг устувор мақсадлари — фуқароларнинг ахборотдан эркин фойдаланиш бўйича конституциявий ҳуқуқларини таъминловчи аҳолига ахборот-кутубхона хизмати кўрсатиш тизимини ривожлантириш, миллий ва жаҳон маданий бойликлари, амалий ва фундаментал билимлар билан таништириш, шунингдек, мамлакатимизнинг ахборот-кутубхона муассасаларида мавжуд миллий-маданий меросни сақлашдан иборат.
Ахборот-кутубхона соҳасини самарали ривожлантиришнинг стратегик мақсадларига эришиш учун қуйидаги масалаларни ҳал этиш зарур:
ахборот ва рақамли технологиялар ривожланиши ҳамда замонавий умумжаҳон тенденцияларни эътиборга олган ҳолда ахборот-кутубхона соҳасини ислоҳ қилишни жадаллаштириш;
бугунги кун талабларини ҳисобга олган ҳолда ахборот-кутубхона муассасаларининг ривожланиши, аҳолининг ахборот-кутубхона хизматларидан фойдаланишининг ижтимоий кафолатларини таъминлаш мақсадида меъёрий-ҳуқуқий базани такомиллаштириш;
ахборот-кутубхона муассасаларининг моддий-техник базасини ривожлантириш, хусусан янги бино ва иншоотлар қуриш, мавжудларини реконструкция қилиш, уларни замонавий ускуналар билан таъминлаш;
энг янги, шу жумладан, ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш, корпоратив тизимларни ривожлантириш;
ахборот-кутубхона соҳасида давлат-хусусий шерикликни, мамлакатдаги хусусий ва рақамли (виртуал) ахборот-кутубхона муассасалари тармоғини ривожлантириш;
миллий ва жаҳон маданий меросининг бир қисми сифатида ахборот-кутубхона муассасалари хавфсизлигини ва ахборот-кутубхона фондининг сақланишини таъминлаш;
жамиятнинг ахборот маданиятини, миллий тарих ва маданиятга қизиқишини шакллантириш, китобхонлик маданиятини юксалтириш ва тарғиб қилиш;
ахборот-кутубхона муассасаларини малакали ходимлар билан таъминлаш.
Белгиланган мақсад ва вазифаларни ҳисобга олган ҳолда ахборот-кутубхона соҳасининг қуйидаги устувор йўналишларини ривожлантириш зарур:
қонунчилик базасини аҳолига ахборот-кутубхона хизмати кўрсатишни ривожлантириш вазифаларига мос равишда мувофиқлаштириш;
ахборот-кутубхона муассасаларини жамлаш механизмини яратиш, шу жумладан электрон ва бошқа ташувчиларда нашрлар ҳақидаги маълумотлар тизимини шакллантириш;
ахборот-кутубхона фондлари сақланишини таъминлаш;
янги ахборот технологияларини жорий этиш ва ривожлантириш, миллий ахборот-кутубхона тармоғини яратиш;
замонавий ахборот-кутубхона технологиялари асосида ахборот-кутубхона кадрларини тайёрлаш, малакасини ошириш ва қайта тайёрлаш тизимини ривожлантириш;
ахборот-кутубхона хизматларининг янги, шу жумладан, пулли турларини жорий этиш ва ривожлантириш;
ахборот-кутубхона муассасалари ходимлари самарали меҳнат қилиши ва уларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш учун муносиб шароитлар яратиш;
ахборот-кутубхона муассасаларининг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш;
илмий-тадқиқот ва услубий фаолиятни ривожлантириш;
барча тизимлар ва идоралар ахборот-кутубхона муассасаларини бошқаришни мувофиқлаштириш;
халқаро ҳамкорликни ривожлантириш ва жаҳон ахборот-кутубхона ҳамжамиятига кириш.
4-боб. Ахборот-кутубхона соҳасини ривожлантиришнинг устувор йўналишларини ҳал қилиш бўйича асосий вазифалар
1. Ахборот-кутубхона муассасаларини жамлаш механизмларини яратиш, ахборот-кутубхона фондлари сақланишини таъминлаш:
соҳани услубий таъминлаш ва энг янги технологияларни жорий этиш, ахборот-кутубхона фондларини сақловчи кадрлар, реставраторларни тайёрлаш ва қайта тайёрлаш, ахборот-кутубхона фондларини сақлаш муаммолари бўйича жамоатчилик фикрини шакллантириш;
фойдаланувчиларнинг ахборотга бўлган эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда ахборот-кутубхона фондларини шакллантиришга ёндашувларни такомиллаштириш, фондларни тўлдириш, уларни жамлаш ва кейинчалик улардан эркин фойдаланиш имкониятини таъминлаган ҳолда мажбурий нусхага эгалик ҳуқуқини белгилаш;
ахборот-кутубхона муассасаларини жамоат, тижорат ва хусусий нашриётлар нашрлари, чет элда яшаётган ватандошларимизнинг асарлари, шунингдек, Ўзбекистон ҳақидаги чет эл нашрлари билан таъминлаш учун шароитлар яратиш, республика ҳудудида яшовчи халқлар тилларидаги адабиётлар фондларини шакллантириш;
мажбурий нусха олиш, обуна, совға қилиш, сотиб олиш, кутубхоналараро ва халқаро китоб алмашиш тизимини жорий этиш, миллий ва хорижий онлайн ва офлайн электрон ҳужжатлари билан жамлаш, «эгалик қилиш» ва «эркин фойдаланиш» ўртасида мақбул мувозанатни яратиш ва бошқалар ҳисобига ахборот-кутубхона муассасаларининг ахборот-кутубхона фондларини янгилаш;
вилоят, туман ва шаҳар даражасидаги ҳудудий ахборот-кутубхона муассасаларининг ахборот-кутубхона фондларини жамлаш, кенгайтириш, тўлдириш учун ажратиладиган маблағларни ўртача икки баробарга оширган ҳолда ахборот-кутубхона муассасалари фондига турли хилдаги ташувчилар орқали янги адабиётлар келишини таъминлаш;
нашрларга ишлов бериш ва уларни қидиришни автоматлаштириш тизимини жорий қилиш орқали ахборот-библиография фаолиятини такомиллаштириш;
йиғма электрон каталоглар, тўлиқ матнли маълумотлар базасини шакллантириш ва ахборот-кутубхона муассасаларининг Интернет тармоғига уланишини таъминлаш;
уяли алоқа воситалари орқали фойдаланувчиларга тақдим этиладиган хизматларни кенгайтириш бўйича комплекс тадбирлар ишлаб чиқиш, яратилаётган электрон ресурсларда мультимедиа контентлари улушини ошириш ва бошқалар;
ахборот-кутубхона муассасаларида ахборот-кутубхона фондларини консервациялаш, фондлар ҳолати ва уларнинг сақланиш шароитлари мониторинги тизимини яратиш, сақлашнинг меъёрий тартибларини таъминлаш;
ҳужжатларни оммавий консервациялаш усулларини ишлаб чиқиш ва ривожлантириш, консервация жараёнларига энг янги технологияларни жорий этиш, фавқулодда вазиятлар юзага келиш ҳолатлари учун ҳаракатларни режалаштириш ва таъминлаш;
ахборот-кутубхона муассасалари ва ахборот-кутубхона фондлари хавфсизлигини таъминлаш, ахборот-кутубхона муассасалари ва ахборот-кутубхона фондлари хавфсизлиги технологиясини тартибга солувчи меъёрий-ҳуқуқий ва услубий базани ишлаб чиқиш;
ахборот-кутубхона фондларини ҳисобга олиш тизимини ривожлантириш, ахборот-кутубхона муассасалари фондларидаги барча турдаги ҳужжатларни ҳисобга олишни такомиллаштириш, ахборот-кутубхона муассасалари ҳужжатларини ҳисобга олишнинг ягона тизимини яратиш, ҳисобга олиш маълумотларига ишлов бериш ва автоматлаштирилган тарзда ишлов беришни ўзаро интеграцияловчи янги технологияларни жорий этиш, ҳисоб-статистика кўрсаткичлари тизимини яратиш;
фондлар, каталогларни сақлаш ва фойдаланиш, уларнинг лозим даражада ишлаши, шунингдек, фойдаланувчиларнинг хавфсиз ва қулай тарзда муассасада бўлиши учун ахборот-кутубхона муассасаларини замонавий ускуналар билан таъминлаш.
2. Янги ахборот технологияларини жорий этиш ва ривожлантириш, миллий ахборот-кутубхона тармоғини яратиш:
янги ахборот технологияларини жадал жорий этиш, шахсий компьютерлар паркини кенгайтириш, лицензияланган дастурий таъминот харид қилиш ҳисобига ахборот-кутубхона муассасалари техника базасини мустаҳкамлаш;
фойдаланувчилар учун автоматлаштирилган ўринлар сонини кўпайтириш;
фондларни, жумладан ўлкашунослик ва ноёб нашрларни рақамлаштириш;
мамлакатимизнинг барча аҳолиси ҳудудий, республика ва жаҳон ахборот-ресурсларидан масофадан туриб фойдаланиши учун имконият яратиш мақсадида ахборот-кутубхона муассасаларини Интернет тармоғига улашни кенгайтириш;
сайтлар яратиш ва ахборот-кутубхона муассасаларининг виртуал маконда фаол иштирокини, аҳолига виртуал маълумот-кутубхона хизматларини кўрсатишни таъминлаш;
мамлакатнинг ахборот-кутубхона муассасалари ахборот ресурсларидан масофадан туриб фойдаланиш имкониятини берувчи ягона ахборот-кутубхона порталини яратиш;
давлат ва қўшимча хизматларини кўрсатиш доирасида ахборот ва билимлардан фойдаланишни таъминловчи мавжуд замонавий рақобатбардош технологияларни такомиллаштириш ва янгиларини жорий қилиш;
илмий тадқиқотлар ва ўқув жараёнини ахборот билан қўллаб-қувватлаш тизимини такомиллаштириш, уяли алоқа воситаларидан фойдаланган ҳолда ҳужжатларни электрон тарзда етказиб бериш ва виртуал маълумот хизмати тизимларини модернизациялаш;
жамоавий обунани кенгайтириш ва республика ахборот-кутубхона муассасаларига мунтазам равишда йиллик обуна учун маблағ ажратиш;
ахборот-кутубхона муассасаларининг инновацион фаолияти ва уларнинг инновацион инфратузилмасини ривожлантириш, аҳоли билан самарали инновацион муносабатлар ва мулоқотни йўлга қўйиш, янгиликларни ишлаб чиқиш ва инновацияларни амалга ошириш учун инвестициялар, шу жумладан, хусусий инвестицияларни жалб қилиш;
Ўзбекистон Миллий кутубхонаси томонидан турли таълим, ижтимоий гуруҳлар, ёш тоифаларидаги фойдаланувчиларга ва ногиронлиги бўлган шахсларга онлайн тарзда (24/7/365) тақдим қилинадиган электрон каталоглар, ҳужжатли ресурслар ва кўрсатиладиган хизматлардан фойдаланишни кенгайтириш имконини берадиган хизматлар яратиш;
ахборот-кутубхона муассасалари фойдаланувчиларининг ахборот борасидаги билимларини ошириш, болалар, ўсмирлар ва ёшларга таълим хизматларини кўрсатиш орқали аҳолининг медиа саводхонлигини юксалтириш ва бошқалар;
3. Замонавий ахборот-кутубхона технологиялари асосида ахборот-кутубхона кадрларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимини ривожлантириш:
кутубхона ходимларини ахборот-кутубхоначилик ишини модернизация қилишнинг долзарб йўналишлари бўйича мунтазам равишда қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш асосида уларга узлуксиз ахборот-кутубхона таълимини бериш тизимини яратиш, ахборот-кутубхона кадрларини масофадан туриб ўқитиш тизимини жорий қилиш ва бошқалар;
ахборот-кутубхона ходимлари малакасини ошириш бўйича доимий фаолият олиб борувчи курслар ташкил қилиш, ҳам талабалар, ҳам ахборот-кутубхона ходимларини масофадан туриб ўқитиш курсларини ривожлантириш, ўқитувчи ва ассистентларнинг хорижий давлатлардаги етакчи илмий ташкилотларда (кутубхона факультетларида) стажировка ўташини ташкил қилиш, ахборот-кутубхоначилик иши бўйича илмий мактабларни ривожлантириш ва бошқалар;
кутубхоначилик иши соҳасида мутахассисларга бўлган эҳтиёжни ўрганиш асосида соҳага ихтисослашган олий таълим муассасаларида «Кутубхона-ахборот фаолияти» йўналиши бўйича қабул квоталарини ошириш;
ахборот-кутубхона ҳамжамиятини касбий ахборот билан таъминлаш, янги ноширлик технологияларидан ва ахборот-кутубхона муассасалари фондидаги ноёб ҳужжатларнинг факсимилларидан фойдаланган ҳолда фундаментал библиографик қўлланмалар нашр қилиш, каталоглаштириш соҳасида бир хил ишлар такрорланишининг олдини олишга ва республика ахборот-кутубхона муассасаларида каталоглаштириш сарф-харажатларини камайтиришга хизмат қилувчи кооперацияни амалга ошириш;
ахборот-кутубхона ходимларининг малакасини ошириш, тажриба алмашиш бўйича халқаро лойиҳаларда ахборот-кутубхона муассасаларининг иштирокини кенгайтириш ва бошқалар.
4. Ахборот-кутубхона хизматларининг янги турларини, жумладан пулли хизматларни жорий қилиш ва ривожлантириш:
фуқаролар электрон ахборот-ресурсларни алмашиши ва улардан эркин фойдаланиши учун йиғма электрон каталогдан фойдаланиш имкониятини таъминлаш, корпоратив ахборот-кутубхона тармоқларини ривожлантириш;
кутубхоналараро абонементнинг имкониятларини рўёбга чиқариш ва ҳужжатларни электрон тарзда етказиб бериш учун шарт-шароит яратиш, ягона ахборот муҳитини яратиш, таълим ва ахборот ресурсларидан фойдаланиш имкониятини кенгайтириш, ахборот-кутубхона ресурслари ўзаро ҳамкорлигининг ягона механизмини ишлаб чиқиш, мамлакатимизнинг йирик ахборот-кутубхона ресурсларини ўзида бирлаштирган ягона қидирув тизимини яратиш.
5. Ахборот-кутубхона муассасалари ходимлари самарали фаолият кўрсатиши ва уларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш учун муносиб шароитлар яратиш:
ахборот-кутубхона ходимларининг ижтимоий ҳимоясини таъминлаш, уларнинг ҳуқуқ ва имтиёзларини кенгайтириш (уй-жой сотиб олиш учун фоизсиз кредитлар ажратиш), ахборот-кутубхона муассасаларининг барча тоифаларида тариф разрядини ошириш эвазига ягона тариф сеткасини модернизациялаш;
Хизматчиларнинг асосий лавозимлари ва ишчиларнинг касблари классификатори асосида соҳанинг бугунги эҳтиёжларига мувофиқ равишда ахборот-кутубхона муассасаларининг лавозимлари номенклатурасини кенгайтиришни кўзда тутиб, ахборот-кутубхона муассасалари ходимларининг тариф-малакавий тавсифларини қайта кўриб чиқиш;
ахборот-кутубхона муассасаларининг нормал ривожланишини кафолатлайдиган меҳнатга ҳақ тўлаш даражасини таъминлаш;
ахборот-кутубхона муассасалари ходимларига кўп йиллик иш стажи учун қўшимча ҳақ тўлашни жорий этиш;
касбий унвонлар ва давлат мукофотларини таъсис этиш;
«Кутубхона аълочиси» кўкрак нишонини таъсис этиш.
6. Кутубхоналарнинг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш:
республиканинг барча ахборот-кутубхона муассасаларини тўлиқ хатловдан ўтказиш;
ахборот-кутубхона муассасаларининг авария ҳолатидаги, таъмирталаб бино ва иморатларини таъмирлаш ҳамда реконструкция қилиш;
ахборот-кутубхона муассасалари учун махсус бинолар қуриш;
ногиронилиги бўлган шахсларга сифатли хизмат кўрсатиш учун ахборот-кутубхона муассасаларини замонавий асбоб-ускуналар билан жиҳозлаш;
туман (шаҳар) ахборот-кутубхона муассасаларини ташкил қилиш, уларни замонавий асбоб-ускуналар билан таъминлаш учун ахборот-кутубхона муассасаларининг моддий-техник базасини ривожлантириш, шу жумладан янги бинолар қуриш ва мавжудларини реконструкция қилиш.
7. Илмий-тадқиқот ва услубий фаолият:
ахборот-кутубхона фаолиятининг замонавий йўналишлари бўйича корпоратив амалий илмий-тадқиқот ишларини олиб бориш;
ахборот-кутубхона хизматларининг янги турларини жорий қилиш, ахборот-кутубхона хизматлари кўрсатиш тармоғини кенгайтириш ва бошқалар;
идоралараро асосда ахборот-кутубхона муассасалари фаолиятининг турли йўналишлари, шунингдек, МДҲ ва хорижий давлатларнинг йирик ахборот-кутубхона муассасалари билан ҳамкорликда замонавий рақобатбардош ахборот-кутубхона технологияларини жорий этиш бўйича илмий-тадқиқот ва ташкилий-услубий ишларни олиб бориш;
илмий тадқиқот ва таълим жараёнини ахборот билан қўллаб-қувватлаш тизимини такомиллаштириш;
ҳужжатларни электрон тарзда етказиб бериш тизимини модернизация қилиш;
услубий қўлланмалар, тавсиялар, маслаҳат ёрдами кўрсатиш тизимини яратиш ва такомиллаштириш;
ахборот-кутубхона муассасаларининг инновацион фаолияти ва уларнинг инновацион инфратузилмасини ривожлантириш, аҳоли билан самарали инновацион муносабатлар ва мулоқотни йўлга қўйиш, янгиликларни ишлаб чиқиш ва инновацияларни амалга ошириш учун инвестициялар, шу жумладан, хусусий инвестицияларни жалб қилиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш;
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Олий аттестация комиссияси қошида Ахборот-кутубхона фаолияти бўйича докторлик ва номзодлик диссертацияларини ҳимоя қилиш кенгашини ташкил қилиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш.
8. Халқаро ҳамкорликни ривожлантириш:
икки томонлама келишувлар тузиш асосида халқаро кутубхона ҳамжамияти билан ҳамкорликни ривожлантириш, халқаро форумлар ва бошқа тадбирларда иштирок этиш;
халқаро китоб алмашиш, ахборот ресурсларини электрон тарзда алмашиш бўйича ҳамкорликнинг турли шаклларини ривожлантириш ва жорий қилиш;
йиғма электрон каталогларни шакллантириш, маълумотлар банкларини ташкил қилиш;
халқаро лойиҳаларни амалга оширишда иштирок этиш, кутубхоналараро абонементни (ҳужжатларни электрон етказиб бериш) йўлга қўйиш;
республика, халқаро конференциялар ва семинарлар ўтказиш ҳамда шу каби халқаро тадбирларда иштирок этиш.
5-боб. Концепцияни амалга ошириш
Ушбу Концепцияни амалга оширишнинг асосий воситаси республикада ахборот-кутубхона фаолиятини ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар ишлаб чиқишни назарда тутувчи Ўзбекистон Республикасида ахборот-кутубхона соҳасини ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар дастури (кейинги ўринларда — Дастур) ҳисобланади.
Ушбу Концепцияни тижорат ташкилотлари, ҳамкорлар, шу жумладан хорижий инвесторларни жалб қилган ҳолда соҳага алоқадор вазирликлар ва идоралар, маҳаллий ижро ҳокимияти органлари билан ҳамкорликда республика миқёсида амалга ошириш назарда тутилган.
Концепцияни амалга оширишни мувофиқлаштириш китоб маҳсулотларини нашр қилиш ва тарқатиш тизимини такомиллаштириш, шунингдек, ахборот-кутубхона фаолияти соҳаси бўйича махсус ваколатли давлат орган — Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги томонидан олиб борилади.
Концепция икки босқичда амалга оширилади:
Биринчи босқичда (2019-2020 йиллар) қуйидагилар назарда тутилади:
ҳудудий ахборот-кутубхона муассасаларини келгусида халқаро тизимлар билан интеграциялаш учун уларни ягона маълумотлар базасига улаш;
Миллий умумтаълим электрон кутубхона маркази тўғрисидаги низомни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш;
соҳага ихтисослашган олий таълим муассасаларида «Кутубхона-ахборот фаолияти» йўналиши бўйича қабул квоталарини ошириш;
замонавий ахборот-коммуникация технологиялари асосида тақдим этилаётган хизматлар ҳажмининг ўсиб боришини ҳисобга олган ҳолда, Миллий кутубхонанинг ташкилий тузилмасига кирувчи ходимларнинг намунавий штатлари ҳамда Ахборот-кутубхона маркази ва кутубхона тўғрисида намунавий низомни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш;
2019 — 2024 йилларда Ўзбекистон Республикасида ахборот-кутубхона соҳасида, хусусий ва рақамли (виртуал) кутубхоналар тармоғида давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш дастурини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш;
таъмирталаб ахборот-кутубхона муассасаларини таъмирлаш ва реконструкция қилиш ҳамда уларнинг бино ва иморатларини қуриш;
«Кутубхона аълочиси» кўкрак нишонини таъсис қилиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритиш;
хатлов ўтказиш ва унинг натижаларини аниқлаштириш, тадбирларни амалда ижро этиш бўйича чора-тадбирлар тайёрлаш ва бошқалар.
Иккинчи босқичда (2021 — 2024 йиллар) қуйидагилар назарда тутилади:
тарқатиш тизимини такомиллаштириш учун «Нашрларнинг мажбурий нусхаси тўғрисида»ги Қонунни ишлаб чиқиш ва қабул қилиш;
«Халқаро нашрлар алмашинуви тўғрисида»ги Конвенцияни ратификация қилиш масаласини кўриб чиқиш;
МДҲ ва хорижий давлатларнинг етакчи тадқиқот марказлари билан ҳамкорликни фаоллаштириш;
Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Олий аттестация комиссияси қошида Кутубхоначилик иши бўйича докторлик ва номзодлик диссертацияларини ҳимоя қилиш бўйича ихтисослашган илмий кенгаш ташкил қилиш;
ресурслар алмашинуви ва корпоратив ҳамкорлик ишини автоматлаштириш бўйича корпоратив тармоқни шакллантириш;
ахборот-кутубхона фаолияти бўйича тармоқ стандартлар, услубий қўлланмалар ва тавсияларни ишлаб чиқиш;
туман (шаҳар) ахборот-кутубхона муассасаларининг фаолиятини ташкил қилиш борасида давлат органлари ва ҳокимликлар билан ҳамкорликда ишлаш;
манфаатдор вазирликлар, идоралар, ташкилотлар, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар, туманлар (шаҳарлар) ҳокимликлари билан ҳамкорликда Концепцияни рўёбга чиқариш бўйича тадбирларни белгилаб олиш ва амалга ошириш.
6-боб. Ресурс таъминоти
Ресурс таъминоти, шу жумладан Концепцияда белгилаб берилган тадбирларни молиялаштириш масалалари ахборот-кутубхона муассасаларига ажратиладиган бюджет маблағлари доирасида, Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси ҳузуридаги Ахборот-кутубхона муассасаларини ривожлантириш жамғармаси, кутубхоналарнинг хўжалик фаолиятидан тушган даромад қисми, ҳомийлар, хорижий инвесторларнинг маблағлари ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.
7-боб. Кутилаётган натижалар
Концепцияни амалга ошириш мамлакат ахборот-кутубхона муассасаларининг янада ривожланиши ҳамда ахборот, маданий-маърифий макон доирасида уларнинг фаолиятини мувофиқлаштиришга хизмат қилувчи ягона ахборот-кутубхона тармоғини яратишга имкон беради.
Режалаштирилган тадбирлар натижасига кўра, Концепцияни амалга оширишнинг биринчи босқичида қуйидагилар кутилмоқда:
2020 йилга қадар республиканинг туман ва шаҳарларида аҳолининг 86,0 фоизини қамраб оладиган 186 та замонавий ахборот-кутубхона марказини ташкил қилиш;
2020 йилга қадар кутубхоналарнинг 10 фоизини (21 та) ягона маълумотлар интерактив базасига улаш орқали Ўзбекистон ахборот-кутубхона марказлари ҳамкорлигининг яхлит тизимини шакллантиришни бошлаш;
электрон китоблар фондини 1,2 миллион нусхагача кўпайтириш;
14 та хорижий давлат билан ахборот-кутубхона фаолияти соҳасидаги халқаро ҳамкорликни янада ривожлантириш.
Иккинчи босқичда қуйидагилар кутилмоқда:
республиканинг 207 та кутубхонасини ягона маълумотлар интерактив базасига улашни якунлаш орқали Ўзбекистон ахборот-кутубхона марказлари ҳамкорлигининг яхлит тизимини шакллантириш;
электрон китоблар фондини 3,3 миллион нусхагача кўпайтириш;
21 та хорижий давлат билан ахборот-кутубхона фаолияти соҳасида ҳамкорликни янада ривожлантириш.
Бундан ташқари Концепция:
маданий, таълим ва ахборот инфратузилмасининг асосий таркибий қисмларидан бири сифатида муҳим ижтимоий ва коммуникатив вазифаларни бажарувчи ахборот-кутубхона муассасаларига мамлакатнинг иқтисодий ривожига муносиб ҳисса қўшиш имкониятини яратади;
миллий манфаатлар ва халқаро тажрибани ҳисобга олиб ахборот-кутубхона иши соҳасидаги қонунчиликни такомиллаштиришга ёрдам беради (бу эса ахборот-кутубхона соҳаси тараққиётининг бугунги тенденцияларига мослашиш, шунингдек, ахборот-кутубхона муассасаларининг ривожланиши ва аҳолига ахборот-кутубхона хизматлари кўрсатишни кенгайтиришга сезиларли даражада таъсир кўрсатишга имкон яратади);
ахборот-кутубхона фондини жамлаш, шу жумладан электрон ва бошқа ташувчи ускуналарга йиғиш тизимини яратишга, кутубхона фондларини сақлашни таъминлайди, янги ахборот технологияларини жорий этиш ва ривожлантириш, миллий ахборот-кутубхона тармоғини такомиллаштириш ва ихтисослашган илмий тадқиқотлар олиб боришга, услубий қўлланмалар ишлаб чиқишни фаоллаштиришга имкон беради;
ахборот-кутубхона соҳасида кадрлар тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш тизимини ҳамда ахборот-кутубхона муассасалари ходимларининг самарали фаолияти, уларнинг ижтимоий ҳимояси учун қулай шарт-шароитлар яратишга кўмаклашади;
барча тизимлар ва идораларнинг ахборот-кутубхона муассасаларини самарали мувофиқлаштириш ва бошқариш, халқаро ҳамкорликни ҳар томонлама ривожлантириш, ахборот-кутубхона муассасаларининг моддий-техника базасини мустаҳкамлашга хизмат қилади.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 7 июндаги ПҚ-4354-сон қарорига 2-ИЛОВА
2019 — 2024 йилларда Ўзбекистон Республикасида ахборот-кутубхона соҳасини ривожлантириш бўйича
Т/р Тадбирлар номи Амалга ошириш шакли Амалга ошириш муддатлари Масъул ижрочилар I. Ахборот-кутубхона соҳасининг норматив-ҳуқуқий базасини такомиллаштириш 1. Миллий умумтаълим электрон кутубхона маркази тўғрисида низомни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. Низом 2019 йил 1 июлга қадар Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги 2. Замонавий ахборот-коммуникация технологиялари асосида тақдим этилаётган хизматлар ҳажмининг ўсиб боришини ҳисобга олган ҳолда, Миллий кутубхонанинг ташкилий тузилмасига кирувчи ходимларнинг намунавий штатлари ҳамда Ахборот-кутубхона маркази ва кутубхона тўғрисида намунавий низомни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. Идоравий норматив ҳужжат 2019 йил 1 сентябрга қадар Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Молия вазирлиги 3. «Кутубхона аълочиси» кўкрак нишонини таъсис этиш тўғрисида таклифлар ишлаб чиқиш ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритиш. Вазирлар Маҳкамаси қарори 2019 йил 1 октябрга қадар Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, алоқадор вазирлик ва идоралар 4. «Нашрларнинг мажбурий нусхаси тўғрисида» тегишли норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини ишлаб чиқиш бўйича Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритиш. Ёзма маълумот 2021 йил 1 апрелга қадар Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, алоқадор вазирлик ва идоралар 5. Ўзбекистон Республикасининг Халқаро нашрлар алмашинуви конвенциясида (Париж ш., 05.12.1958 й.) иштирок этишининг мақсадга мувофиқлиги ҳақида Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига хулоса киритиш. Ёзма маълумот 2022 йил 1 июлга қадар Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, алоқадор вазирлик ва идоралар II. Инновацион фаолият ва ахборот-кутубхона муассасаларини оммалаштириш 6. Аҳоли ўртасида китобхонлик маданиятини тарғиб этишга қаратилган чора-тадбирлар режаларини ишлаб чиқиш, танловлар, конференциялар ўтказиш, ахборот-кутубхона муассасалари мутахассисларининг касбий даражасини ошириш. Чора-тадбирлар режаси 2019 йил 1 августдан доимий равишда Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, алоқадор вазирлик ва идоралар 7. Ресурслар алмашиш бўйича корпоратив тармоқни шакллантириш, корпоратив ҳамкорлик ишини автоматлаштириш. Чора-тадбирлар режаси 2021 йил 1 августга қадар Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, алоқадор вазирлик ва идоралар 8. Давлат органлари ва бошқа ташкилотларда, шу жумладан ҳарбий қисмларда идоравий кутубхоналарни ташкил этиш (такомиллаштириш). Идоравий кутубхоналар, шунингдек, ахборот-кутубхона марказлари китоб фондини янгилаш ва тўлдириш мақсадида Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлигининг таклифлари асосида зарур нашрлар рўйхатини ҳар йили 10 октябргача шакллантириш. Чора-тадбирлар режаси Доимий асосда Вазирлик ва идоралар, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги 9. 2019 — 2024 йилларда Ўзбекистон Республикасида ахборот-кутубхона соҳаси, хусусий ва рақамли (виртуал) кутубхоналар тармоғи бўйича давлат-хусусий шериклигини ривожлантириш дастурини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. Дастур 2020 йил 1 августга қадар Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, алоқадор вазирлик ва идоралар 10. МДҲ ва хорижий мамлакатларнинг етакчи тадқиқот марказлари билан ҳамкорликни фаоллаштириш. Битимлар 2021 йилдан бошлаб доимий асосда Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Фанлар академияси, алоқадор вазирлик ва идоралар III. Илмий-тадқиқот ва методик фаолият 11. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Олий аттестация комиссияси қошида кутубхона иши бўйича фалсафа фанлари доктори (PhD) ва фан доктори (DSc) илмий даражасини олиш учун диссертациялар ҳимоя қилиш бўйича Кенгаш ташкил этишга оид таклифлар ишлаб чиқиш. Тармоқ олий таълим муассасаси ҳузурида илмий кенгаш ташкил этиш 2021 йил 1 декабрга қадар Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Олий аттестация комиссияси, Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Маданият ваз�рлиги 12. Ахборот-кутубхона фаолияти бўйича тармоқ стандартлари, методик қўлланмалар ва тавсиялар ишлаб чиқиш. Идоравий-норматив ҳужжат 2024 йил 31 декабрга қадар Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, «Ўзстандарт» агентлиги, алоқадор вазирлик ва идоралар 13. Ахборот-кутубхона муассасаларини ривожлантириш Концепциясининг амалга оширилишини доимий мониторинг қилиб бориш. Чора-тадбирлар дастури Ҳар йили Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, алоқадор вазирлик ва идоралар IV. Ахборот-кутубхона соҳасида кадрлар тайёрлаш ва соҳа мутахассислари малакасини ошириш тизимини такомиллаштириш 14. Мазкур соҳада мутахассисларга бўлган талабни ўрганиш асосида «Кутубхона-ахборот фаолияти» йўналиши бўйича ихтисослашган олий таълим муассасаларига қабул квоталари бўйича таклифларни кейинчалик қарор қабул қилиш учун Вазирлар Маҳкамасига киритиш. Ёзма маълумот 2020 йил 1 февралга қадар Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги, Маданият вазирлиги, Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, алоқадор вазирлик ва идоралар 15. Олий таълим муассасаларида хорижий тажриба ва технологияларни ўрганиш асосида ўқув жараёнига кутубхона иши бўйича етакчи мутахассислар ва экспертларни жалб қилган ҳолда, ахборот-кутубхона соҳаси мутахассисларининг малакасини ошириш курсларини ташкил этиш. Чора-тадбирлар дастури 2019 йил 1 июлга қадар Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Маданият вазирлиги V. Ахборот-кутубхона марказларининг фаолиятини такомиллаштириш ва моддий-техник базасини мустаҳкамлаш 16. Ахборот-кутубхона марказлари фондлари ва моддий-техник базасини тўлиқ хатловдан ўтказиш. Чора-тадбирлар дастури 2020 йил 1 июнга қадар Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 17. Тошкент вилоятининг Нурафшон шаҳрида Тошкент вилояти «Турон» ахборот-кутубхона маркази ўз фаолиятини тўлақонли амалга ошириши учун зарур бўлган бино ажратиш. Тошкент вилояти ҳокими қарори 2020 йил 31 мартга қадар Тошкент вилояти ҳокимлиги, Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги 18. Ҳудудий кутубхоналарни кейинчалик халқаро тизимлар билан интеграциялашувини амалга ошириш учун ягона маълумотлар базасига улаш. Чора-тадбирлар режаси 2019-2020 йиллар Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги, алоқадор вазирлик ва идоралар 19. Ахборот-кутубхона муассасаларини таъмирлаш, зарур ҳолларда бино ва иншоотлар қуриш. Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари қарорлари 2019-2020 йиллар Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 20. Ахборот-кутубхона марказлари фаолиятини мувофиқлаштириш ва ташкилий-методик таъминлаш. Чора-тадбирлар режаси Ҳар йили Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги 21. Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ахборот-кутубхона марказларига жаҳон илмий-таълим ахборот ресурсларидан фойдаланиш имкониятларини тақдим этиш. Чора-тадбирлар режаси Ҳар йили Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги 22. Кўзи ожизлар кутубхоналарининг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш, шу жумладан уларни махсус компьютер ва бошқа техника билан жиҳозлашни назарда тутувчи чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. Чора-тадбирлар режаси 2019 йил 1 августга қадар Маданият вазирлиги, Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 7 июндаги ПҚ-4354-сон қарорига 3-ИЛОВА
Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси — ахборот-ресурс марказининг
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 7 июндаги ПҚ-4354-сон қарорига 4-ИЛОВА
Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси — ахборот-ресурс марказининг бошқарув аппарати
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2019 йил 7 июнь,
ПҚ-4354-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Qarori
KONSEPSIYASI
CHORA-TADBIRLAR DASTURI
TASHKILIY TUZILMASI
TUZILMASI
Oʻzbekiston Respublikasi aholisiga axborot-kutubxona xizmati koʻrsatishni yanada takomillashtirish toʻgʻrisida
Respublikada ijtimoiy-iqtisodiy sohani isloh qilishning hozirgi sharoitida axborot-kutubxona faoliyatini rivojlantirishning maqsad va vazifalari mamlakatda amalga oshirilayotgan oʻzgarishlarga va xalqaro amaliyotga mos boʻlishi zarur. Shu munosabat bilan fuqarolarning axborotdan erkin foydalanish boʻyicha konstitutsiyaviy huquqlarini, shu jumladan milliy qadriyatlar va jahon madaniyati, amaliy va fundamental bilimlardan bahramand boʻlishini taʼminlaydigan aholiga axborot-kutubxona xizmatlari koʻrsatishning sifat jihatdan yangi tizimini yaratish, kutubxonalarda saqlanayotgan milliy madaniy merosni asrab-avaylash va boyitish, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish hisobiga axborot-kutubxona muassasalari faoliyatini tashkil etishni takomillashtirish ustuvor vazifaga aylanmoqda.
Bu esa, axborot-kutubxona faoliyatiga, kitobxonlarga xizmat koʻrsatish, fondlarni toʻldirish va saqlash, kutubxona jarayonlarini avtomatlashtirish, ilmiy-tadqiqot va tashkiliy-uslubiy faoliyat, kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ragʻbatlantirish, xalqaro hamkorlikni kengaytirishga jiddiy taʼsir koʻrsatish imkonini beradi.
Aholiga axborot-kutubxona xizmati koʻrsatishni yanada takomillashtirish, axborot-kutubxona muassasalari faoliyatini rivojlantirish maqsadida:
1. Quyidagilar aholiga axborot-kutubxona xizmati koʻrsatishni sifat jihatidan yanada rivojlantirish sohasidagi asosiy vazifalar etib belgilansin:
axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining rivojlanishi va zamonaviy umumjahon tendensiyalarini hisobga olgan holda axborot-kutubxona faoliyatini isloh qilish;
aholiga axborot-kutubxona xizmatlari koʻrsatish boʻyicha ijtimoiy kafolatlarni sifatli taʼminlash hamda zamonaviy talablarni hisobga olgan holda, axborot-kutubxona muassasalarini rivojlantirish maqsadida normativ-huquqiy bazani takomillashtirish;
hududlarda aholiga axborot-kutubxona xizmatlari koʻrsatishni barqaror rivojlantirishga koʻmaklashish;
axborot-kutubxona muassasalarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, shu jumladan yangi bino va inshootlarni qurish, mavjud binolarni rekonstruksiya qilish, ularni zamonaviy uskunalar bilan taʼminlash;
kutubxona sohasida davlat-xususiy sheriklikni, xususiy va elektron (virtual) kutubxonalar tarmogʻini rivojlantirish;
kutubxonalar faoliyatining samaradorligini va foydalanuvchilarga xizmat koʻrsatish (shu jumladan, pulli xizmat koʻrsatish) tezkorligini oshirish uchun elektron kitoblar tarqatishga ixtisoslashgan internet-resurslar bilan hamkorlikni kengaytirish;
axborot-kutubxona muassasalari xavfsizligini hamda milliy va jahon madaniy merosining bir qismi sifatida axborot-kutubxona fondlarining yaxshi saqlanishini taʼminlash;
jamiyatning axborot madaniyatini, tariximizga va milliy madaniyatga qiziqishini shakllantirish va kuchaytirish, mutolaa madaniyatini oshirish va targʻib qilish;
axborot-kutubxona muassasalarini malakali mutaxassislar bilan taʼminlash.
2. Quyidagilar:
a) 2019 — 2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida axborot-kutubxona sohasini rivojlantirish konsepsiyasi 1-ilovaga muvofiq;
b) 2019 — 2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida axborot-kutubxona sohasini rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlar dasturi 2-ilovaga muvofiq;
v) Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi — axborot-resurs markazining tashkiliy tuzilmasi 3-ilovaga muvofiq;
g) Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi — axborot-resurs markazining (keyingi oʻrinlarda — Milliy kutubxona) xodimlar umumiy cheklangan soni 227 nafardan iborat boshqaruv apparati tuzilmasi 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Milliy kutubxona direktoriga, zarur hollarda, Milliy kutubxona boshqaruv apparati tuzilmasiga xodimlarning belgilangan umumiy soni va mehnatga haq toʻlash fondi doirasida oʻzgartirishlar kiritish huquqi berilsin.
4. Agentlik, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Xalq taʼlimi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi va Moliya vazirligining:
Milliy kutubxona qoshida 186 ta tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarini tashkil etish, shuningdek, umumtaʼlim maktablari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari qoshida faoliyat koʻrsatayotgan barcha axborot-resurs markazlarini tugatish;
umumtaʼlim maktablari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining tugatilayotgan axborot-resurs markazlarining kitob fondlari va shtat birliklarini yangidan tashkil qilinayotgan tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlariga berish;
axborot-resurs markazlarini tugatishda umumtaʼlim maktablari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining kutubxonalarini amaldagi normativlarga muvofiq tegishli kitob fondi va shtat birliklari bilan birga saqlab qolish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin.
5. Quyidagilar yangi tashkil etilayotgan tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarining asosiy vazifalari etib belgilansin:
aholiga axborot-kutubxona xizmatlari koʻrsatish uchun sifat jihatidan yangi va qulay shart-sharoitlar yaratish, zamonaviy axborot texnologiyalari asosida ularning ilmiy, taʼlim, axborot va madaniy ehtiyojlarini qondirish;
aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlariga ijtimoiy moslashuv va reabilitatsiya, mustaqil taʼlim olish va muloqot doirasini kengaytirish vositasi sifatida axborotdan foydalanish imkoniyatlarini yaratish;
foydalanuvchilarga har qanday (bosma, multimedia va raqamli) tashuvchilarda, shu jumladan Internet tarmogʻida sifatli axborot manbalaridan foydalanish imkoniyatini yaratish;
oʻz axborot-resurslarini yaratish va ularni sifatli toʻldirib borish orqali kitobxonlarga anʼanaviy xizmat koʻrsatish usulidan ularni zamonaviy axborot-kutubxona xizmatlari bilan taʼminlashga oʻtish;
aholiga axborot-kutubxona xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha masofadan xizmatlar koʻrsatishni rivojlantirish va modernizatsiya qilish.
6. Agentlik:
bir oy muddatda tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarini joylashtirish hamda ularni kompyuter texnikasi va boshqa turdagi orgtexnika, mebel, shu jumladan maxsus mebel, shuningdek, tegishli kutubxona uskunalari bilan jihozlash boʻyicha talablarni ishlab chiqsin, bunda imkoniyati cheklangan shaxslarga xizmat koʻrsatish uchun oʻquv zallarini maxsus kompyuter jihozlari va boshqa qoʻshimcha vositalar bilan taʼminlashga alohida eʼtibor qaratsin;
Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi bilan birgalikda tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarining Internet tarmogʻiga ulanishini va ular uchun Milliy kutubxona elektron resurslaridan foydalanish imkoniyatini taʼminlasin;
ikki oy muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi bilan birgalikda axborot-kutubxona markazlari faoliyatining reglamentini ishlab chiqsin va tasdiqlasin, bunda aholiga kuni uzaytirilgan tartibda xizmat koʻrsatilishini koʻzda tutsin;
aholiga koʻrsatiladigan pulli xizmatlar (til oʻrgatish, kompyuter kurslarini tashkil etish, matnli, audio va videomateriallar nusxalarini yaratish, shuningdek, boshqa kutubxona xizmatlari) roʻyxatini kengaytirish orqali axborot-kutubxona markazlarining budjetdan tashqari daromadlarini oshirish choralarini koʻrsin.
7. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari:
a) Agentlik tomonidan ishlab chiqilgan tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarini joylashtirish va jihozlash talablarini hisobga olgan holda:
ikki oy muddatda tumanlar (shaharlar) markazlarida tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarini joylashtirish va ularning toʻlaqonli faoliyat yuritishi uchun binolarni belgilangan tartibda ajratsin;
ajratilgan binolarni kapital taʼmirlashni taʼminlasin, bunda tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarining oʻquv zallarida va boshqa umumiy foydalaniladigan xonalarida imkoniyati cheklangan shaxslar toʻsiqsiz foydalanishi uchun barcha zarur sharoitlarni yaratsin, shuningdek, ularni zarur uskuna va texnika bilan jihozlasin;
b) tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlariga tutash hududlarni obodonlashtirish boʻyicha tegishli ishlarni amalga oshirsin va ushbu markazlarni elektr energiyasi bilan uzluksiz taʼminlash boʻyicha zarur choralar koʻrsin;
v) umumtaʼlim maktablari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining axborot-resurs markazlarini tugatish natijasida ishdan boʻshagan xodimlarni belgilangan tartibda ishga joylashtirish choralarini koʻrsin.
8. Belgilansinki:
Milliy kutubxonaning qoʻshimcha shtat birliklarini saqlash xarajatlari 2019-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti xarajatlari parametrida ijtimoiy sohaga moʻljallangan budjet mablagʻlari hisobidan qoplanadi, 2020-yildan boshlab esa Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti parametrlarida koʻzda tutiladi;
tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlarini saqlash xarajatlari tumanlar va shaharlar mahalliy budjetlarida umumtaʼlim maktablari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining tugatilayotgan axborot-resurs markazlarini saqlash uchun koʻzda tutilgan mablagʻlar, shuningdek, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi;
yangi tashkil etiladigan axborot-kutubxona markazlarini kadrlar bilan toʻldirish birinchi navbatda umumtaʼlim maktablari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining tugatilayotgan axborot-resurs markazlarida faoliyat koʻrsatayotgan malakali kadrlar hisobiga amalga oshiriladi;
tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlari binolarini kapital taʼmirlash hamda ularni zamonaviy uskuna va texnikalar bilan jihozlashni moliyalashtirish umumtaʼlim maktablari va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining tugatilayotgan axborot-resurs markazlarining maqbullashtirilayotgan budjet ajratmalari, tuman va shaharlar mahalliy budjetlarining prognozni oshirib bajarishdan olinadigan daromadlari, jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari, shuningdek, qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi;
tuman (shahar) axborot-kutubxona markazlari kutubxona fondlarini toʻldirish, shuningdek, ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar ushbu maqsadlar uchun ajratiladigan budjet mablagʻlari, Jamgʻarma mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar doirasida amalga oshiriladi.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Iqtisodiyot va sanoat vazirligi Madaniyat vazirligi hamda Agentlik bilan birgalikda kutubxonachilik ishi sohasida mutaxassislarga boʻlgan ehtiyojni oʻrganish asosida sohaga ixtisoslashgan oliy oʻquv yurtlariga “Kutubxona-axborot faoliyati” yoʻnalishi boʻyicha oʻqishga qabul kvotalari yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
10. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining:
vazirliklar va idoralar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan davlat organlari va boshqa tashkilotlarda, shu jumladan harbiy qismlarda idoraviy kutubxonalarni tashkil qilish (takomillashtirish);
idoraviy kutubxonalarning kitob fondini va moddiy-texnika bazasini yaratish, yangilash va toʻldirishni ushbu maqsadlar uchun davlat organlariga budjetdan ajratilgan mablagʻlar, shuningdek, budjetdan tashqari mablagʻlar va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtirish;
Agentlik takliflari asosida idoraviy kutubxonalarning kitob fondini yangilash va toʻldirish uchun zarur nashrlar roʻyxatini har yili shakllantirish toʻgʻrisidagi takliflariga rozilik berilsin.
11. Agentlik va Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligining 21-mayni Kutubxonachilar kuni deb belgilash toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin, bunda kutubxonachilarni koʻp yillik halol mehnati va axborot-kutubxona sohasini rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun davlat mukofotlari bilan taqdirlash va ragʻbatlantirish koʻzda tutilsin.
Agentlik bir oy muddatda “Kutubxonachilar kunini belgilash toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonuni loyihasini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritilishini taʼminlasin.
12. Agentlik manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birlikda ikki oy muddatda qonun hujjatlariga mazkur qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
13. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Z.Sh. Nizomiddinov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi direktori vazifasini bajaruvchi K.I. Allamjonov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 7-iyundagi PQ-4354-son qaroriga 1-ILOVA
2019 — 2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida axborot-kutubxona sohasini rivojlantirish
Kirish
2019 — 2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi axborot-kutubxona sohasini rivojlantirish Konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) respublika axborot-kutubxona sohasini rivojlantirishning maqsadlari, vazifalari, tamoyillari, ustuvor yoʻnalishlari va mexanizmlarini belgilovchi qarashlarning yagona va bir butun tizimini oʻzida aks ettiradi.
Axborot-kutubxona sohasini rivojlantirishning maqsad va vazifalari ijtimoiy-iqtisodiy sohalarni isloh qilish sharoitlarida mamlakatda kechayotgan oʻzgarishlar va xalqaro amaliyotga muvofiq boʻlmogʻi lozim.
2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasi asosida axborot-kutubxona faoliyatini axborot va raqamli texnologiyalarni keng joriy etish asosida tashkil qilishga yoʻnaltirilgan tizimli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini tatbiq etish axborot-kutubxona faoliyatiga har tomonlama: foydalanuvchilarga xizmat koʻrsatish, fondlarni jamlash va saqlash jarayonlari, axborot-kutubxona ish jarayonlarini avtomatlashtirish, ilmiy tadqiqot va tashkiliy-uslubiy faoliyat, axborot-kutubxona xodimlarini tayyorlash, qayta tayyorlash, ularni ijtimoiy himoya qilish, xalqaro hamkorlikka taʼsir koʻrsatadi.
Jamiyatda yuksak maʼnaviy qadriyatlarning qaror topishi axborot-kutubxona muassasalari oldiga shaxsga eʼtiborni kuchaytirish, uning umummadaniy darajasini oshirish, maʼnaviyatini yuksaltirish, odob-axloq jihatdan tarbiyalash kabi vazifalarni qoʻyadi.
Hozirgi jamiyatda axborot-kutubxona muassasalari axborot olish, madaniy-maʼrifiy va taʼlim muassasasi sifatida namoyon boʻladi.
Milliy madaniyatni chuqur anglash, uning rivoji va evolyutsiyasini tahlil qilishda respublikaning universal fondga ega boʻlgan axborot-kutubxona muassasalari alohida ahamiyat kasb etadi. Taʼlim muassasalari maqomini oshirish, tarmoq ilmiy axborot-kutubxona muassasalarining ilmiy va axborot salohiyatini, shuningdek, axborot-kutubxona sohasida davlat-xususiy sheriklikni, mamlakatdagi xususiy va raqamli (virtual) axborot-kutubxona muassasalari tarmogʻini rivojlantirish zarurati yuzaga kelmoqda.
Bolalar va ijtimoiy yordamga muhtoj fuqarolar guruhi (imkoniyati cheklangan insonlar, nogironligi boʻlgan shaxslar, koʻp bolali oilalar va boshqalar) axborot-kutubxona muassasalarining alohida eʼtiborini talab etadi.
Mamlakatda yuz berayotgan ijtimoiy-iqtisodiy oʻzgarishlar, jahon hamjamiyatiga kirish, Oʻzbekistonning xalqaro obroʻ-eʼtiborining ortishi axborot-kutubxona muassasalari zimmasiga mamlakatda boʻlayotgan islohotlarga koʻmaklashish, aholiga tezkor axborot taqdim etish boʻyicha qator majburiyatlarni yuklaydi.
Yangi texnologiyalarning tatbiq etilishi, axborot-kutubxona muassasalari tomonidan axborot tarqatish funksiyalarining amalga oshirilishi hamda axborot olish imkoniyatini taʼminlash avtomatlashtirish va kompyuterlashtirish koʻlami va surʼatlariga bogʻliqdir.
Axborot-kutubxona sohasini isloh qilish axborot-kutubxona muassasalari meʼyoriy-huquqiy bazasining zaifligi, axborot-kutubxona fondlarining jamlanishi va texnik jihozlanishi yetarli darajasida emasligi, axborot-kutubxona xodimlarini tayyorlash va qayta tayyorlash hamda ularni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash darajasining pastligi tufayli yuzaga keldi.
1-bob. Umumiy qoidalar
Ushbu Konsepsiya fuqarolarning ijtimoiy holati va yashash joyidan qatʼi nazar, axborotni erkin olish huquqini oʻrnatuvchi, axborot-kutubxona faoliyatini hamda madaniyat sohasidagi siyosatni tartibga soluvchi meʼyoriy-huquqiy hujjatlarga muvofiq, respublikada axborot-kutubxona faoliyatini qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlar tizimini belgilash maqsadida ishlab chiqilgan.
Hozirgi kunda Oʻzbekistonning professional axborot-kutubxona hamjamiyati axborot-kutubxona muassasalariga demokratik ijtimoiy-madaniy institut, bugungi axborot jamiyati madaniyatining rivoji hamda mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotining axborot bazasi sifatida qaraydi, shuningdek, axborot-kutubxona xizmati koʻrsatish holatini jamiyat madaniyati darajasining koʻrsatkichi deb hisoblaydi.
2-bob. Respublikada axborot-kutubxona faoliyatining holati
Respublikada axborot-kutubxona faoliyatining holatini oʻrganish boʻyicha oʻtkazilgan tahlillar zamonaviy talablarni hisobga olgan holda axborot-kutubxona muassasalarining rivojlanishi, aholining axborot-kutubxona xizmatlaridan foydalanishining ijtimoiy kafolatlarini taʼminlash maqsadida meʼyoriy-huquqiy bazani takomillashtirish zarurligini koʻrsatdi.
Bugungi kunda Oʻzbekiston Respublikasining axborot-kutubxona faoliyatining qonunchilik va meʼyoriy bazasi quyidagilardan iborat:
Oʻzbekiston Respublikasining “ Axborot-kutubxona faoliyati toʻgʻrisida ”, “ Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar toʻgʻrisida ”gi qonunlari;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 11-avgustdagi “ Matbuot va axborot sohasida boshqaruvni yanada takomillashtirish toʻgʻrisida ”gi PF-5148-son, 2018-yil 19-fevraldagi “ Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalari sohasini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida ”gi PF-5349-son farmonlari;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2011-yil 23-fevraldagi “ 2011 — 2015-yillarda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari negizida axborot-kutubxona va axborot-resurs xizmatlari koʻrsatishni sifat jihatidan yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida ”gi PQ-1487-son, 2012-yil 20-martdagi “ Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi — axborot resurs markazi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida ”gi PQ-1729-son, 2012-yil 21-martdagi “ Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini yanada joriy etish va rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida ”gi PQ-1730-son, 2017-yil 13-sentabrdagi “ Kitob mahsulotlarini nashr etish va tarqatish tizimini rivojlantirish, kitob mutolaasi va kitobxonlik madaniyatini oshirish hamda targʻib qilish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar dasturi toʻgʻrisida ”gi PQ-3271-son, 2019-yil 2-fevraldagi “ Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida ”gi PQ-4151-son qarorlari.
Aholining elektron axborot resurslardan foydalanish imkoniyatini kengaytirish, axborot-kutubxona muassasalarini birlashtirish va ularni yagona umumtaʼlim elektron kutubxona tizimiga ulash, idoralararo elektron hamkorlik tizimini takomillashtirish maqsadida “Milliy umumtaʼlim elektron kutubxona” loyihasi amalga oshirilmoqda.
Respublika axborot-kutubxona muassasalarida bosqichma-bosqich zamonaviy axborot va elektron texnologiyalar tatbiq etilmoqda:
foydalanuvchilar uchun avtomatlashtirilgan ishchi oʻrinlari soni koʻpaytirilmoqda;
xususiy elektron maʼlumotlar bazalari yaratilmoqda;
foydalanuvchilarga axborot-kutubxona xizmatlarining yanada sifatli yangi turlari taqdim etilmoqda.
Aholining axborotga boʻlgan talabini qondirish uchun mamlakatning yirik axborot-kutubxona muassasalari virtual maʼlumotlar xizmatidan faol foydalanmoqda, madaniy hordiq va maʼrifiy faoliyatni rivojlantirmoqda.
Biroq axborot-kutubxona muassasalarini jahon kutubxona hamjamiyatiga integratsiyalash, foydalanuvchilar va aholi bilan ishlash, shu jumladan kitobxonlik madaniyatini rivojlantirishning innovatsion usullarini tatbiq etish masalalariga yetarli darajada eʼtibor qaratilmayapti, shuningdek, uyali aloqa, koʻplab gadjetlar va Wi-Fining faol rivojlanishi, elektron kitoblar va “kitob oʻqish ilovalari” (book reader) oqimining ortib borishi sharoitlarida foydalanuvchilar bilan tizimli ishlar olib borilmayapti.
Axborot-kutubxona muassasalarining katta qismi zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, kompyuterlar, nusxa koʻchirish-koʻpaytirish texnikasi, yongʻindan saqlash signalizatsiyasi va oʻt oʻchirish, iqlimni nazorat qilish vositalari, telefon aloqasi bilan taʼminlanmagan, aholiga, ayniqsa nogironligi boʻlgan shaxslarga va olis, aholisi kam boʻlgan punktlarda xizmat koʻrsatish uchun zamonaviy uskunalar mavjud emas.
Axborot-kutubxona muassasalarini texnik jihatdan qayta jihozlash, yangi axborot texnologiyalarini joriy etish axborot-kutubxona muassasalariga yuqori malakali mutaxassislarni jalb etishni taqozo etadi, ularning mehnat bozoridagi bahosi esa axborot-kutubxona muassasalarining bugungi imkoniyatlaridan ancha baland.
Axborot-kutubxona muassasalarida mehnatga haq toʻlash darajasining pastligi, nomuvofiq ogʻir mehnat sharoitlari va ularga ishonib topshirilgan fondlarni saqlash masʼuliyati malakali kadrlarning ishdan ketishi, mamlakat madaniy mulkini va intellektual salohiyatini saqlash uchun xavfli hisoblangan kadrlar qoʻnimsizligini vujudga keltirmoqda.
Boʻsh oʻrinlarning koʻpligi va xodimlar yetishmasligi ishga olinayotgan xodimlarga qoʻyilayotgan talablar darajasini pasaytiryapti, bu esa malakasiz (koʻp hollarda mutaxassis boʻlmagan) xodimlarga kutubxonachi lavozimiga ishga joylashish imkonini bermoqda. Bu masalalarni maqbul tarzda hal etish uchun axborot-kutubxona muassasalari xodimlari mehnatiga haq toʻlash va ularni ijtimoiy himoya qilish darajasini qayta koʻrib chiqish zarur.
3-bob. Axborot-kutubxona sohasini rivojlantirishning maqsadlari, vazifalari va ustuvor yoʻnalishlari
Axborot-kutubxona sohasini rivojlantirishning ustuvor maqsadlari — fuqarolarning axborotdan erkin foydalanish boʻyicha konstitutsiyaviy huquqlarini taʼminlovchi aholiga axborot-kutubxona xizmati koʻrsatish tizimini rivojlantirish, milliy va jahon madaniy boyliklari, amaliy va fundamental bilimlar bilan tanishtirish, shuningdek, mamlakatimizning axborot-kutubxona muassasalarida mavjud milliy-madaniy merosni saqlashdan iborat.
Axborot-kutubxona sohasini samarali rivojlantirishning strategik maqsadlariga erishish uchun quyidagi masalalarni hal etish zarur:
axborot va raqamli texnologiyalar rivojlanishi hamda zamonaviy umumjahon tendensiyalarni eʼtiborga olgan holda axborot-kutubxona sohasini isloh qilishni jadallashtirish;
bugungi kun talablarini hisobga olgan holda axborot-kutubxona muassasalarining rivojlanishi, aholining axborot-kutubxona xizmatlaridan foydalanishining ijtimoiy kafolatlarini taʼminlash maqsadida meʼyoriy-huquqiy bazani takomillashtirish;
axborot-kutubxona muassasalarining moddiy-texnik bazasini rivojlantirish, xususan yangi bino va inshootlar qurish, mavjudlarini rekonstruksiya qilish, ularni zamonaviy uskunalar bilan taʼminlash;
eng yangi, shu jumladan, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish, korporativ tizimlarni rivojlantirish;
axborot-kutubxona sohasida davlat-xususiy sheriklikni, mamlakatdagi xususiy va raqamli (virtual) axborot-kutubxona muassasalari tarmogʻini rivojlantirish;
milliy va jahon madaniy merosining bir qismi sifatida axborot-kutubxona muassasalari xavfsizligini va axborot-kutubxona fondining saqlanishini taʼminlash;
jamiyatning axborot madaniyatini, milliy tarix va madaniyatga qiziqishini shakllantirish, kitobxonlik madaniyatini yuksaltirish va targʻib qilish;
axborot-kutubxona muassasalarini malakali xodimlar bilan taʼminlash.
Belgilangan maqsad va vazifalarni hisobga olgan holda axborot-kutubxona sohasining quyidagi ustuvor yoʻnalishlarini rivojlantirish zarur:
qonunchilik bazasini aholiga axborot-kutubxona xizmati koʻrsatishni rivojlantirish vazifalariga mos ravishda muvofiqlashtirish;
axborot-kutubxona muassasalarini jamlash mexanizmini yaratish, shu jumladan elektron va boshqa tashuvchilarda nashrlar haqidagi maʼlumotlar tizimini shakllantirish;
axborot-kutubxona fondlari saqlanishini taʼminlash;
yangi axborot texnologiyalarini joriy etish va rivojlantirish, milliy axborot-kutubxona tarmogʻini yaratish;
zamonaviy axborot-kutubxona texnologiyalari asosida axborot-kutubxona kadrlarini tayyorlash, malakasini oshirish va qayta tayyorlash tizimini rivojlantirish;
axborot-kutubxona xizmatlarining yangi, shu jumladan, pulli turlarini joriy etish va rivojlantirish;
axborot-kutubxona muassasalari xodimlari samarali mehnat qilishi va ularni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash uchun munosib sharoitlar yaratish;
axborot-kutubxona muassasalarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash;
ilmiy-tadqiqot va uslubiy faoliyatni rivojlantirish;
barcha tizimlar va idoralar axborot-kutubxona muassasalarini boshqarishni muvofiqlashtirish;
xalqaro hamkorlikni rivojlantirish va jahon axborot-kutubxona hamjamiyatiga kirish.
4-bob. Axborot-kutubxona sohasini rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlarini hal qilish boʻyicha asosiy vazifalar
1. Axborot-kutubxona muassasalarini jamlash mexanizmlarini yaratish, axborot-kutubxona fondlari saqlanishini taʼminlash:
sohani uslubiy taʼminlash va eng yangi texnologiyalarni joriy etish, axborot-kutubxona fondlarini saqlovchi kadrlar, restavratorlarni tayyorlash va qayta tayyorlash, axborot-kutubxona fondlarini saqlash muammolari boʻyicha jamoatchilik fikrini shakllantirish;
foydalanuvchilarning axborotga boʻlgan ehtiyojlarini hisobga olgan holda axborot-kutubxona fondlarini shakllantirishga yondashuvlarni takomillashtirish, fondlarni toʻldirish, ularni jamlash va keyinchalik ulardan erkin foydalanish imkoniyatini taʼminlagan holda majburiy nusxaga egalik huquqini belgilash;
axborot-kutubxona muassasalarini jamoat, tijorat va xususiy nashriyotlar nashrlari, chet elda yashayotgan vatandoshlarimizning asarlari, shuningdek, Oʻzbekiston haqidagi chet el nashrlari bilan taʼminlash uchun sharoitlar yaratish, respublika hududida yashovchi xalqlar tillaridagi adabiyotlar fondlarini shakllantirish;
majburiy nusxa olish, obuna, sovgʻa qilish, sotib olish, kutubxonalararo va xalqaro kitob almashish tizimini joriy etish, milliy va xorijiy onlayn va oflayn elektron hujjatlari bilan jamlash, “egalik qilish” va “erkin foydalanish” oʻrtasida maqbul muvozanatni yaratish va boshqalar hisobiga axborot-kutubxona muassasalarining axborot-kutubxona fondlarini yangilash;
viloyat, tuman va shahar darajasidagi hududiy axborot-kutubxona muassasalarining axborot-kutubxona fondlarini jamlash, kengaytirish, toʻldirish uchun ajratiladigan mablagʻlarni oʻrtacha ikki barobarga oshirgan holda axborot-kutubxona muassasalari fondiga turli xildagi tashuvchilar orqali yangi adabiyotlar kelishini taʼminlash;
nashrlarga ishlov berish va ularni qidirishni avtomatlashtirish tizimini joriy qilish orqali axborot-bibliografiya faoliyatini takomillashtirish;
yigʻma elektron kataloglar, toʻliq matnli maʼlumotlar bazasini shakllantirish va axborot-kutubxona muassasalarining Internet tarmogʻiga ulanishini taʼminlash;
uyali aloqa vositalari orqali foydalanuvchilarga taqdim etiladigan xizmatlarni kengaytirish boʻyicha kompleks tadbirlar ishlab chiqish, yaratilayotgan elektron resurslarda multimedia kontentlari ulushini oshirish va boshqalar;
axborot-kutubxona muassasalarida axborot-kutubxona fondlarini konservatsiyalash, fondlar holati va ularning saqlanish sharoitlari monitoringi tizimini yaratish, saqlashning meʼyoriy tartiblarini taʼminlash;
hujjatlarni ommaviy konservatsiyalash usullarini ishlab chiqish va rivojlantirish, konservatsiya jarayonlariga eng yangi texnologiyalarni joriy etish, favqulodda vaziyatlar yuzaga kelish holatlari uchun harakatlarni rejalashtirish va taʼminlash;
axborot-kutubxona muassasalari va axborot-kutubxona fondlari xavfsizligini taʼminlash, axborot-kutubxona muassasalari va axborot-kutubxona fondlari xavfsizligi texnologiyasini tartibga soluvchi meʼyoriy-huquqiy va uslubiy bazani ishlab chiqish;
axborot-kutubxona fondlarini hisobga olish tizimini rivojlantirish, axborot-kutubxona muassasalari fondlaridagi barcha turdagi hujjatlarni hisobga olishni takomillashtirish, axborot-kutubxona muassasalari hujjatlarini hisobga olishning yagona tizimini yaratish, hisobga olish maʼlumotlariga ishlov berish va avtomatlashtirilgan tarzda ishlov berishni oʻzaro integratsiyalovchi yangi texnologiyalarni joriy etish, hisob-statistika koʻrsatkichlari tizimini yaratish;
fondlar, kataloglarni saqlash va foydalanish, ularning lozim darajada ishlashi, shuningdek, foydalanuvchilarning xavfsiz va qulay tarzda muassasada boʻlishi uchun axborot-kutubxona muassasalarini zamonaviy uskunalar bilan taʼminlash.
2. Yangi axborot texnologiyalarini joriy etish va rivojlantirish, milliy axborot-kutubxona tarmogʻini yaratish:
yangi axborot texnologiyalarini jadal joriy etish, shaxsiy kompyuterlar parkini kengaytirish, litsenziyalangan dasturiy taʼminot xarid qilish hisobiga axborot-kutubxona muassasalari texnika bazasini mustahkamlash;
foydalanuvchilar uchun avtomatlashtirilgan oʻrinlar sonini koʻpaytirish;
fondlarni, jumladan oʻlkashunoslik va noyob nashrlarni raqamlashtirish;
mamlakatimizning barcha aholisi hududiy, respublika va jahon axborot-resurslaridan masofadan turib foydalanishi uchun imkoniyat yaratish maqsadida axborot-kutubxona muassasalarini Internet tarmogʻiga ulashni kengaytirish;
saytlar yaratish va axborot-kutubxona muassasalarining virtual makonda faol ishtirokini, aholiga virtual maʼlumot-kutubxona xizmatlarini koʻrsatishni taʼminlash;
mamlakatning axborot-kutubxona muassasalari axborot resurslaridan masofadan turib foydalanish imkoniyatini beruvchi yagona axborot-kutubxona portalini yaratish;
davlat va qoʻshimcha xizmatlarini koʻrsatish doirasida axborot va bilimlardan foydalanishni taʼminlovchi mavjud zamonaviy raqobatbardosh texnologiyalarni takomillashtirish va yangilarini joriy qilish;
ilmiy tadqiqotlar va oʻquv jarayonini axborot bilan qoʻllab-quvvatlash tizimini takomillashtirish, uyali aloqa vositalaridan foydalangan holda hujjatlarni elektron tarzda yetkazib berish va virtual maʼlumot xizmati tizimlarini modernizatsiyalash;
jamoaviy obunani kengaytirish va respublika axborot-kutubxona muassasalariga muntazam ravishda yillik obuna uchun mablagʻ ajratish;
axborot-kutubxona muassasalarining innovatsion faoliyati va ularning innovatsion infratuzilmasini rivojlantirish, aholi bilan samarali innovatsion munosabatlar va muloqotni yoʻlga qoʻyish, yangiliklarni ishlab chiqish va innovatsiyalarni amalga oshirish uchun investitsiyalar, shu jumladan, xususiy investitsiyalarni jalb qilish;
Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi tomonidan turli taʼlim, ijtimoiy guruhlar, yosh toifalaridagi foydalanuvchilarga va nogironligi boʻlgan shaxslarga onlayn tarzda (24/7/365) taqdim qilinadigan elektron kataloglar, hujjatli resurslar va koʻrsatiladigan xizmatlardan foydalanishni kengaytirish imkonini beradigan xizmatlar yaratish;
axborot-kutubxona muassasalari foydalanuvchilarining axborot borasidagi bilimlarini oshirish, bolalar, oʻsmirlar va yoshlarga taʼlim xizmatlarini koʻrsatish orqali aholining media savodxonligini yuksaltirish va boshqalar;
3. Zamonaviy axborot-kutubxona texnologiyalari asosida axborot-kutubxona kadrlarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini rivojlantirish:
kutubxona xodimlarini axborot-kutubxonachilik ishini modernizatsiya qilishning dolzarb yoʻnalishlari boʻyicha muntazam ravishda qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish asosida ularga uzluksiz axborot-kutubxona taʼlimini berish tizimini yaratish, axborot-kutubxona kadrlarini masofadan turib oʻqitish tizimini joriy qilish va boshqalar;
axborot-kutubxona xodimlari malakasini oshirish boʻyicha doimiy faoliyat olib boruvchi kurslar tashkil qilish, ham talabalar, ham axborot-kutubxona xodimlarini masofadan turib oʻqitish kurslarini rivojlantirish, oʻqituvchi va assistentlarning xorijiy davlatlardagi yetakchi ilmiy tashkilotlarda (kutubxona fakultetlarida) stajirovka oʻtashini tashkil qilish, axborot-kutubxonachilik ishi boʻyicha ilmiy maktablarni rivojlantirish va boshqalar;
kutubxonachilik ishi sohasida mutaxassislarga boʻlgan ehtiyojni oʻrganish asosida sohaga ixtisoslashgan oliy taʼlim muassasalarida “Kutubxona-axborot faoliyati” yoʻnalishi boʻyicha qabul kvotalarini oshirish;
axborot-kutubxona hamjamiyatini kasbiy axborot bilan taʼminlash, yangi noshirlik texnologiyalaridan va axborot-kutubxona muassasalari fondidagi noyob hujjatlarning faksimillaridan foydalangan holda fundamental bibliografik qoʻllanmalar nashr qilish, kataloglashtirish sohasida bir xil ishlar takrorlanishining oldini olishga va respublika axborot-kutubxona muassasalarida kataloglashtirish sarf-xarajatlarini kamaytirishga xizmat qiluvchi kooperatsiyani amalga oshirish;
axborot-kutubxona xodimlarining malakasini oshirish, tajriba almashish boʻyicha xalqaro loyihalarda axborot-kutubxona muassasalarining ishtirokini kengaytirish va boshqalar.
4. Axborot-kutubxona xizmatlarining yangi turlarini, jumladan pulli xizmatlarni joriy qilish va rivojlantirish:
fuqarolar elektron axborot-resurslarni almashishi va ulardan erkin foydalanishi uchun yigʻma elektron katalogdan foydalanish imkoniyatini taʼminlash, korporativ axborot-kutubxona tarmoqlarini rivojlantirish;
kutubxonalararo abonementning imkoniyatlarini roʻyobga chiqarish va hujjatlarni elektron tarzda yetkazib berish uchun shart-sharoit yaratish, yagona axborot muhitini yaratish, taʼlim va axborot resurslaridan foydalanish imkoniyatini kengaytirish, axborot-kutubxona resurslari oʻzaro hamkorligining yagona mexanizmini ishlab chiqish, mamlakatimizning yirik axborot-kutubxona resurslarini oʻzida birlashtirgan yagona qidiruv tizimini yaratish.
5. Axborot-kutubxona muassasalari xodimlari samarali faoliyat koʻrsatishi va ularni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash uchun munosib sharoitlar yaratish:
axborot-kutubxona xodimlarining ijtimoiy himoyasini taʼminlash, ularning huquq va imtiyozlarini kengaytirish (uy-joy sotib olish uchun foizsiz kreditlar ajratish), axborot-kutubxona muassasalarining barcha toifalarida tarif razryadini oshirish evaziga yagona tarif setkasini modernizatsiyalash;
Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilarning kasblari klassifikatori asosida sohaning bugungi ehtiyojlariga muvofiq ravishda axborot-kutubxona muassasalarining lavozimlari nomenklaturasini kengaytirishni koʻzda tutib, axborot-kutubxona muassasalari xodimlarining tarif-malakaviy tavsiflarini qayta koʻrib chiqish;
axborot-kutubxona muassasalarining normal rivojlanishini kafolatlaydigan mehnatga haq toʻlash darajasini taʼminlash;
axborot-kutubxona muassasalari xodimlariga koʻp yillik ish staji uchun qoʻshimcha haq toʻlashni joriy etish;
kasbiy unvonlar va davlat mukofotlarini taʼsis etish;
“Kutubxona aʼlochisi” koʻkrak nishonini taʼsis etish.
6. Kutubxonalarning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash:
respublikaning barcha axborot-kutubxona muassasalarini toʻliq xatlovdan oʻtkazish;
axborot-kutubxona muassasalarining avariya holatidagi, taʼmirtalab bino va imoratlarini taʼmirlash hamda rekonstruksiya qilish;
axborot-kutubxona muassasalari uchun maxsus binolar qurish;
nogironiligi boʻlgan shaxslarga sifatli xizmat koʻrsatish uchun axborot-kutubxona muassasalarini zamonaviy asbob-uskunalar bilan jihozlash;
tuman (shahar) axborot-kutubxona muassasalarini tashkil qilish, ularni zamonaviy asbob-uskunalar bilan taʼminlash uchun axborot-kutubxona muassasalarining moddiy-texnik bazasini rivojlantirish, shu jumladan yangi binolar qurish va mavjudlarini rekonstruksiya qilish.
7. Ilmiy-tadqiqot va uslubiy faoliyat:
axborot-kutubxona faoliyatining zamonaviy yoʻnalishlari boʻyicha korporativ amaliy ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish;
axborot-kutubxona xizmatlarining yangi turlarini joriy qilish, axborot-kutubxona xizmatlari koʻrsatish tarmogʻini kengaytirish va boshqalar;
idoralararo asosda axborot-kutubxona muassasalari faoliyatining turli yoʻnalishlari, shuningdek, MDH va xorijiy davlatlarning yirik axborot-kutubxona muassasalari bilan hamkorlikda zamonaviy raqobatbardosh axborot-kutubxona texnologiyalarini joriy etish boʻyicha ilmiy-tadqiqot va tashkiliy-uslubiy ishlarni olib borish;
ilmiy tadqiqot va taʼlim jarayonini axborot bilan qoʻllab-quvvatlash tizimini takomillashtirish;
hujjatlarni elektron tarzda yetkazib berish tizimini modernizatsiya qilish;
uslubiy qoʻllanmalar, tavsiyalar, maslahat yordami koʻrsatish tizimini yaratish va takomillashtirish;
axborot-kutubxona muassasalarining innovatsion faoliyati va ularning innovatsion infratuzilmasini rivojlantirish, aholi bilan samarali innovatsion munosabatlar va muloqotni yoʻlga qoʻyish, yangiliklarni ishlab chiqish va innovatsiyalarni amalga oshirish uchun investitsiyalar, shu jumladan, xususiy investitsiyalarni jalb qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish;
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi qoshida Axborot-kutubxona faoliyati boʻyicha doktorlik va nomzodlik dissertatsiyalarini himoya qilish kengashini tashkil qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish.
8. Xalqaro hamkorlikni rivojlantirish:
ikki tomonlama kelishuvlar tuzish asosida xalqaro kutubxona hamjamiyati bilan hamkorlikni rivojlantirish, xalqaro forumlar va boshqa tadbirlarda ishtirok etish;
xalqaro kitob almashish, axborot resurslarini elektron tarzda almashish boʻyicha hamkorlikning turli shakllarini rivojlantirish va joriy qilish;
yigʻma elektron kataloglarni shakllantirish, maʼlumotlar banklarini tashkil qilish;
xalqaro loyihalarni amalga oshirishda ishtirok etish, kutubxonalararo abonementni (hujjatlarni elektron yetkazib berish) yoʻlga qoʻyish;
respublika, xalqaro konferensiyalar va seminarlar oʻtkazish hamda shu kabi xalqaro tadbirlarda ishtirok etish.
5-bob. Konsepsiyani amalga oshirish
Ushbu Konsepsiyani amalga oshirishning asosiy vositasi respublikada axborot-kutubxona faoliyatini rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlar ishlab chiqishni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasida axborot-kutubxona sohasini rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlar dasturi (keyingi oʻrinlarda — Dastur) hisoblanadi.
Ushbu Konsepsiyani tijorat tashkilotlari, hamkorlar, shu jumladan xorijiy investorlarni jalb qilgan holda sohaga aloqador vazirliklar va idoralar, mahalliy ijro hokimiyati organlari bilan hamkorlikda respublika miqyosida amalga oshirish nazarda tutilgan.
Konsepsiyani amalga oshirishni muvofiqlashtirish kitob mahsulotlarini nashr qilish va tarqatish tizimini takomillashtirish, shuningdek, axborot-kutubxona faoliyati sohasi boʻyicha maxsus vakolatli davlat organ — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan olib boriladi.
Konsepsiya ikki bosqichda amalga oshiriladi:
Birinchi bosqichda (2019-2020-yillar) quyidagilar nazarda tutiladi:
hududiy axborot-kutubxona muassasalarini kelgusida xalqaro tizimlar bilan integratsiyalash uchun ularni yagona maʼlumotlar bazasiga ulash;
Milliy umumtaʼlim elektron kutubxona markazi toʻgʻrisidagi nizomni ishlab chiqish va tasdiqlash;
sohaga ixtisoslashgan oliy taʼlim muassasalarida “Kutubxona-axborot faoliyati” yoʻnalishi boʻyicha qabul kvotalarini oshirish;
zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari asosida taqdim etilayotgan xizmatlar hajmining oʻsib borishini hisobga olgan holda, Milliy kutubxonaning tashkiliy tuzilmasiga kiruvchi xodimlarning namunaviy shtatlari hamda Axborot-kutubxona markazi va kutubxona toʻgʻrisida namunaviy nizomni ishlab chiqish va tasdiqlash;
2019 — 2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida axborot-kutubxona sohasida, xususiy va raqamli (virtual) kutubxonalar tarmogʻida davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish dasturini ishlab chiqish va tasdiqlash;
taʼmirtalab axborot-kutubxona muassasalarini taʼmirlash va rekonstruksiya qilish hamda ularning bino va imoratlarini qurish;
“Kutubxona aʼlochisi” koʻkrak nishonini taʼsis qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish;
xatlov oʻtkazish va uning natijalarini aniqlashtirish, tadbirlarni amalda ijro etish boʻyicha chora-tadbirlar tayyorlash va boshqalar.
Ikkinchi bosqichda (2021 — 2024-yillar) quyidagilar nazarda tutiladi:
tarqatish tizimini takomillashtirish uchun “Nashrlarning majburiy nusxasi toʻgʻrisida”gi Qonunni ishlab chiqish va qabul qilish;
“Xalqaro nashrlar almashinuvi toʻgʻrisida”gi Konvensiyani ratifikatsiya qilish masalasini koʻrib chiqish;
MDH va xorijiy davlatlarning yetakchi tadqiqot markazlari bilan hamkorlikni faollashtirish;
Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi qoshida Kutubxonachilik ishi boʻyicha doktorlik va nomzodlik dissertatsiyalarini himoya qilish boʻyicha ixtisoslashgan ilmiy kengash tashkil qilish;
resurslar almashinuvi va korporativ hamkorlik ishini avtomatlashtirish boʻyicha korporativ tarmoqni shakllantirish;
axborot-kutubxona faoliyati boʻyicha tarmoq standartlar, uslubiy qoʻllanmalar va tavsiyalarni ishlab chiqish;
tuman (shahar) axborot-kutubxona muassasalarining faoliyatini tashkil qilish borasida davlat organlari va hokimliklar bilan hamkorlikda ishlash;
manfaatdor vazirliklar, idoralar, tashkilotlar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, tumanlar (shaharlar) hokimliklari bilan hamkorlikda Konsepsiyani roʻyobga chiqarish boʻyicha tadbirlarni belgilab olish va amalga oshirish.
6-bob. Resurs taʼminoti
Resurs taʼminoti, shu jumladan Konsepsiyada belgilab berilgan tadbirlarni moliyalashtirish masalalari axborot-kutubxona muassasalariga ajratiladigan budjet mablagʻlari doirasida, Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi huzuridagi Axborot-kutubxona muassasalarini rivojlantirish jamgʻarmasi, kutubxonalarning xoʻjalik faoliyatidan tushgan daromad qismi, homiylar, xorijiy investorlarning mablagʻlari hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.
7-bob. Kutilayotgan natijalar
Konsepsiyani amalga oshirish mamlakat axborot-kutubxona muassasalarining yanada rivojlanishi hamda axborot, madaniy-maʼrifiy makon doirasida ularning faoliyatini muvofiqlashtirishga xizmat qiluvchi yagona axborot-kutubxona tarmogʻini yaratishga imkon beradi.
Rejalashtirilgan tadbirlar natijasiga koʻra, Konsepsiyani amalga oshirishning birinchi bosqichida quyidagilar kutilmoqda:
2020-yilga qadar respublikaning tuman va shaharlarida aholining 86,0 foizini qamrab oladigan 186 ta zamonaviy axborot-kutubxona markazini tashkil qilish;
2020-yilga qadar kutubxonalarning 10 foizini (21 ta) yagona maʼlumotlar interaktiv bazasiga ulash orqali Oʻzbekiston axborot-kutubxona markazlari hamkorligining yaxlit tizimini shakllantirishni boshlash;
elektron kitoblar fondini 1,2 million nusxagacha koʻpaytirish;
14 ta xorijiy davlat bilan axborot-kutubxona faoliyati sohasidagi xalqaro hamkorlikni yanada rivojlantirish.
Ikkinchi bosqichda quyidagilar kutilmoqda:
respublikaning 207 ta kutubxonasini yagona maʼlumotlar interaktiv bazasiga ulashni yakunlash orqali Oʻzbekiston axborot-kutubxona markazlari hamkorligining yaxlit tizimini shakllantirish;
elektron kitoblar fondini 3,3 million nusxagacha koʻpaytirish;
21 ta xorijiy davlat bilan axborot-kutubxona faoliyati sohasida hamkorlikni yanada rivojlantirish.
Bundan tashqari Konsepsiya:
madaniy, taʼlim va axborot infratuzilmasining asosiy tarkibiy qismlaridan biri sifatida muhim ijtimoiy va kommunikativ vazifalarni bajaruvchi axborot-kutubxona muassasalariga mamlakatning iqtisodiy rivojiga munosib hissa qoʻshish imkoniyatini yaratadi;
milliy manfaatlar va xalqaro tajribani hisobga olib axborot-kutubxona ishi sohasidagi qonunchilikni takomillashtirishga yordam beradi (bu esa axborot-kutubxona sohasi taraqqiyotining bugungi tendensiyalariga moslashish, shuningdek, axborot-kutubxona muassasalarining rivojlanishi va aholiga axborot-kutubxona xizmatlari koʻrsatishni kengaytirishga sezilarli darajada taʼsir koʻrsatishga imkon yaratadi);
axborot-kutubxona fondini jamlash, shu jumladan elektron va boshqa tashuvchi uskunalarga yigʻish tizimini yaratishga, kutubxona fondlarini saqlashni taʼminlaydi, yangi axborot texnologiyalarini joriy etish va rivojlantirish, milliy axborot-kutubxona tarmogʻini takomillashtirish va ixtisoslashgan ilmiy tadqiqotlar olib borishga, uslubiy qoʻllanmalar ishlab chiqishni faollashtirishga imkon beradi;
axborot-kutubxona sohasida kadrlar tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimini hamda axborot-kutubxona muassasalari xodimlarining samarali faoliyati, ularning ijtimoiy himoyasi uchun qulay shart-sharoitlar yaratishga koʻmaklashadi;
barcha tizimlar va idoralarning axborot-kutubxona muassasalarini samarali muvofiqlashtirish va boshqarish, xalqaro hamkorlikni har tomonlama rivojlantirish, axborot-kutubxona muassasalarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlashga xizmat qiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 7-iyundagi PQ-4354-son qaroriga 2-ILOVA
2019 — 2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida axborot-kutubxona sohasini rivojlantirish boʻyicha
T/r Tadbirlar nomi Amalga oshirish shakli Amalga oshirish muddatlari Masʼul ijrochilar I. Axborot-kutubxona sohasining normativ-huquqiy bazasini takomillashtirish 1. Milliy umumtaʼlim elektron kutubxona markazi toʻgʻrisida nizomni ishlab chiqish va tasdiqlash. Nizom 2019-yil 1-iyulga qadar Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi 2. Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari asosida taqdim etilayotgan xizmatlar hajmining oʻsib borishini hisobga olgan holda, Milliy kutubxonaning tashkiliy tuzilmasiga kiruvchi xodimlarning namunaviy shtatlari hamda Axborot-kutubxona markazi va kutubxona toʻgʻrisida namunaviy nizomni ishlab chiqish va tasdiqlash. Idoraviy normativ hujjat 2019-yil 1-sentabrga qadar Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Moliya vazirligi 3. “Kutubxona aʼlochisi” koʻkrak nishonini taʼsis etish toʻgʻrisida takliflar ishlab chiqish va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish. Vazirlar Mahkamasi qarori 2019-yil 1-oktabrga qadar Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, aloqador vazirlik va idoralar 4. “Nashrlarning majburiy nusxasi toʻgʻrisida” tegishli normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritish. Yozma maʼlumot 2021-yil 1-aprelga qadar Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, aloqador vazirlik va idoralar 5. Oʻzbekiston Respublikasining Xalqaro nashrlar almashinuvi konvensiyasida (Parij sh., 05.12.1958-y.) ishtirok etishining maqsadga muvofiqligi haqida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga xulosa kiritish. Yozma maʼlumot 2022-yil 1-iyulga qadar Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Tashqi ishlar vazirligi, aloqador vazirlik va idoralar II. Innovatsion faoliyat va axborot-kutubxona muassasalarini ommalashtirish 6. Aholi oʻrtasida kitobxonlik madaniyatini targʻib etishga qaratilgan chora-tadbirlar rejalarini ishlab chiqish, tanlovlar, konferensiyalar oʻtkazish, axborot-kutubxona muassasalari mutaxassislarining kasbiy darajasini oshirish. Chora-tadbirlar rejasi 2019-yil 1-avgustdan doimiy ravishda Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, aloqador vazirlik va idoralar 7. Resurslar almashish boʻyicha korporativ tarmoqni shakllantirish, korporativ hamkorlik ishini avtomatlashtirish. Chora-tadbirlar rejasi 2021-yil 1-avgustga qadar Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, aloqador vazirlik va idoralar 8. Davlat organlari va boshqa tashkilotlarda, shu jumladan harbiy qismlarda idoraviy kutubxonalarni tashkil etish (takomillashtirish). Idoraviy kutubxonalar, shuningdek, axborot-kutubxona markazlari kitob fondini yangilash va toʻldirish maqsadida Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligining takliflari asosida zarur nashrlar roʻyxatini har yili 10-oktabrgacha shakllantirish. Chora-tadbirlar rejasi Doimiy asosda Vazirlik va idoralar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi 9. 2019 — 2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida axborot-kutubxona sohasi, xususiy va raqamli (virtual) kutubxonalar tarmogʻi boʻyicha davlat-xususiy sherikligini rivojlantirish dasturini ishlab chiqish va tasdiqlash. Dastur 2020-yil 1-avgustga qadar Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, aloqador vazirlik va idoralar 10. MDH va xorijiy mamlakatlarning yetakchi tadqiqot markazlari bilan hamkorlikni faollashtirish. Bitimlar 2021-yildan boshlab doimiy asosda Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Tashqi ishlar vazirligi, Fanlar akademiyasi, aloqador vazirlik va idoralar III. Ilmiy-tadqiqot va metodik faoliyat 11. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi qoshida kutubxona ishi boʻyicha falsafa fanlari doktori (PhD) va fan doktori (DSc) ilmiy darajasini olish uchun dissertatsiyalar himoya qilish boʻyicha Kengash tashkil etishga oid takliflar ishlab chiqish. Tarmoq oliy taʼlim muassasasi huzurida ilmiy kengash tashkil etish 2021-yil 1-dekabrga qadar Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Oliy attestatsiya komissiyasi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Madaniyat vaz�rligi 12. Axborot-kutubxona faoliyati boʻyicha tarmoq standartlari, metodik qoʻllanmalar va tavsiyalar ishlab chiqish. Idoraviy-normativ hujjat 2024-yil 31-dekabrga qadar Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, “Oʻzstandart” agentligi, aloqador vazirlik va idoralar 13. Axborot-kutubxona muassasalarini rivojlantirish Konsepsiyasining amalga oshirilishini doimiy monitoring qilib borish. Chora-tadbirlar dasturi Har yili Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, aloqador vazirlik va idoralar IV. Axborot-kutubxona sohasida kadrlar tayyorlash va soha mutaxassislari malakasini oshirish tizimini takomillashtirish 14. Mazkur sohada mutaxassislarga boʻlgan talabni oʻrganish asosida “Kutubxona-axborot faoliyati” yoʻnalishi boʻyicha ixtisoslashgan oliy taʼlim muassasalariga qabul kvotalari boʻyicha takliflarni keyinchalik qaror qabul qilish uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritish. Yozma maʼlumot 2020-yil 1-fevralga qadar Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Iqtisodiyot va sanoat vazirligi, Madaniyat vazirligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, aloqador vazirlik va idoralar 15. Oliy taʼlim muassasalarida xorijiy tajriba va texnologiyalarni oʻrganish asosida oʻquv jarayoniga kutubxona ishi boʻyicha yetakchi mutaxassislar va ekspertlarni jalb qilgan holda, axborot-kutubxona sohasi mutaxassislarining malakasini oshirish kurslarini tashkil etish. Chora-tadbirlar dasturi 2019-yil 1-iyulga qadar Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Madaniyat vazirligi V. Axborot-kutubxona markazlarining faoliyatini takomillashtirish va moddiy-texnik bazasini mustahkamlash 16. Axborot-kutubxona markazlari fondlari va moddiy-texnik bazasini toʻliq xatlovdan oʻtkazish. Chora-tadbirlar dasturi 2020-yil 1-iyunga qadar Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 17. Toshkent viloyatining Nurafshon shahrida Toshkent viloyati “Turon” axborot-kutubxona markazi oʻz faoliyatini toʻlaqonli amalga oshirishi uchun zarur boʻlgan bino ajratish. Toshkent viloyati hokimi qarori 2020-yil 31-martga qadar Toshkent viloyati hokimligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi 18. Hududiy kutubxonalarni keyinchalik xalqaro tizimlar bilan integratsiyalashuvini amalga oshirish uchun yagona maʼlumotlar bazasiga ulash. Chora-tadbirlar rejasi 2019-2020-yillar Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, aloqador vazirlik va idoralar 19. Axborot-kutubxona muassasalarini taʼmirlash, zarur hollarda bino va inshootlar qurish. Mahalliy davlat hokimiyati organlari qarorlari 2019-2020-yillar Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 20. Axborot-kutubxona markazlari faoliyatini muvofiqlashtirish va tashkiliy-metodik taʼminlash. Chora-tadbirlar rejasi Har yili Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi 21. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar axborot-kutubxona markazlariga jahon ilmiy-taʼlim axborot resurslaridan foydalanish imkoniyatlarini taqdim etish. Chora-tadbirlar rejasi Har yili Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi 22. Koʻzi ojizlar kutubxonalarining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, shu jumladan ularni maxsus kompyuter va boshqa texnika bilan jihozlashni nazarda tutuvchi chora-tadbirlarni ishlab chiqish va tasdiqlash. Chora-tadbirlar rejasi 2019-yil 1-avgustga qadar Madaniyat vazirligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 7-iyundagi PQ-4354-son qaroriga 3-ILOVA
Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi — axborot-resurs markazining
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 7-iyundagi PQ-4354-son qaroriga 4-ILOVA
Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi — axborot-resurs markazining boshqaruv apparati
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2019-yil 7-iyun,
PQ-4354-son
Президента Республики Узбекистан
Постановление
КОНЦЕПЦИЯ
ПРОГРАММА МЕР
ОРГАНИЗАЦИОННАЯ СТРУКТУРА
СТРУКТУРА
О дальнейшем совершенствовании информационно-библиотечного обслуживания населения Республики Узбекистан
Цели и задачи развития информационно-библиотечной деятельности в современных условиях реформирования социально-экономической сферы республики должны соответствовать происходящим в стране переменам и международной практике. В этой связи приоритетной задачей становится формирование качественно новой системы информационно-библиотечного обслуживания населения, обеспечивающей конституционные права граждан на свободный доступ к информации, в том числе приобщение к национальным ценностям и мировой культуре, практическим и фундаментальным знаниям, сохранение и обогащение национального культурного наследия, хранящегося в библиотеках, совершенствование организации деятельности информационно-библиотечных учреждений на основе широкого внедрения информационно-коммуникационных технологий.
Это позволит оказать существенное влияние на информационно-библиотечную деятельность, обслуживание читателей, комплектование и сохранность фондов, автоматизацию библиотечных процессов, научно-исследовательскую и организационно-методическую деятельность, подготовку, переподготовку и стимулирование кадров, развитие международного сотрудничества.
В целях дальнейшего совершенствования информационно-библиотечного обслуживания населения, развития деятельности информационно-библиотечных учреждений:
1. Определить основными задачами в сфере дальнейшего качественного развития информационно-библиотечного обслуживания населения:
реформирование информационно-библиотечной деятельности с учетом развития информационно-коммуникационных технологий и современных общемировых тенденций;
совершенствование нормативно-правовой базы в целях качественного обеспечения социальных гарантий населения на информационно-библиотечное обслуживание и развития информационно-библиотечных учреждений с учетом современных требований;
содействие устойчивому развитию информационно-библиотечного обслуживания населения в регионах;
укрепление материально-технической базы информационно-библиотечных учреждений, включая строительство новых зданий и помещений, реконструкцию имеющихся, обеспечение их современным оборудованием;
развитие государственно-частного партнерства в библиотечной сфере, сети частных и электронных (виртуальных) библиотек;
расширение сотрудничества с интернет-ресурсами, специализирующимися на распространении электронных книг для повышения эффективности работы библиотек и оперативности обслуживания (в том числе платного) пользователей;
обеспечение безопасности информационно-библиотечных учреждений и сохранности информационно-библиотечных фондов как части национального и мирового культурного наследия;
формирование и повышение информационной культуры общества, устойчивого интереса к национальной истории и культуре, повышение и пропаганда культуры чтения;
укомплектование информационно-библиотечных учреждений квалифицированными специалистами.
2. Утвердить:
а) Концепцию развития информационно-библиотечной сферы Республики Узбекистан на 2019 — 2024 годы согласно приложению № 1 ;
б) Программу мер по развитию информационно-библиотечной сферы в Республике Узбекистан на 2019 — 2024 годы согласно приложению № 2 ;
в) организационную структуру Национальной библиотеки Узбекистана имени Алишера Навои — информационно-ресурсного центра согласно приложению № 3 ;
г) структуру аппарата управления Национальной библиотеки Узбекистана имени Алишера Навои — информационного ресурсного центра (далее — Национальная библиотека) с общей предельной численностью персонала в количестве 227 единиц согласно приложению № 4 .
Предоставить директору Национальной библиотеки право вносить при необходимости изменения в структуру аппарата управления Национальной библиотеки в пределах установленной общей численности персонала и фонда оплаты труда.
4. Одобрить предложения Агентства, Министерства высшего и среднего специального образования, Министерства народного образования, Министерства здравоохранения и Министерства финансов Республики Узбекистан:
об образовании 186 районных (городских) информационно-библиотечных центров при Национальной библиотеке, а также упразднение всех ныне действующих информационно-ресурсных центров при общеобразовательных школах и средних специальных, профессиональных образовательных учреждениях;
о передаче книжных фондов и штатных единиц упраздняемых информационно-ресурсных центров общеобразовательных школ и средних специальных, профессиональных образовательных учреждений вновь создаваемым районным (городским) информационно-библиотечным центрам;
о сохранении библиотек общеобразовательных школ и средних специальных, профессиональных образовательных учреждений с соответствующим книжным фондом и штатными единицами согласно действующим нормативам при упразднении информационно-ресурсных центров.
5. Определить основными задачами вновь создаваемых районных (городских) информационно-библиотечных центров:
создание качественно новых и комфортных условий для информационно-библиотечного обслуживания населения, удовлетворение его научных, образовательных, информационных и культурных интересов на основе современных информационных технологий;
создание условий доступа социально уязвимых слоев населения к информации как способа социальной адаптации и реабилитации, возможности самообразования и расширения границ общения;
предоставление пользователям широкого доступа к качественным источникам информации на любых носителях (печатные, мультимедийные и цифровые), включая сеть Интернет;
обеспечение перехода от традиционного библиотечного обслуживания читателей к информационно-библиотечному сопровождению путем создания собственных информационных ресурсов с обеспечением их качественного пополнения;
развитие и модернизация дистанционных услуг по информационно-библиотечному обслуживанию населения.
6. Агентству:
в месячный срок — разработать требования к размещению и оснащению районных (городских) информационно-библиотечных центров компьютерной и другой оргтехникой, мебелью, в том числе специализированной, а также соответствующим библиотечным оборудованием, обратив особое внимание на оснащение читальных залов специальным компьютерным оборудованием и другими вспомогательными средствами для обслуживания лиц с ограниченными возможностями;
совместно с Министерством информационных технологий и коммуникаций Республики Узбекистан обеспечить подключение районных (городских) информационно-библиотечных центров к сети Интернет и доступ к электронным ресурсам Национальной библиотеки;
в двухмесячный срок — совместно с Министерством занятости и трудовых отношений Республики Узбекистан разработать и утвердить регламент деятельности информационно-библиотечных центров, предусмотрев в том числе предоставление услуг населению в продленном режиме;
принять меры по увеличению внебюджетных доходов информационно-библиотечных центров, в том числе путем расширения перечня оказываемых населению платных услуг (организация языковых, компьютерных курсов, создание копий бумажных, аудио- и видеоматериалов, а также другие библиотечные услуги).
7. Совету Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятам областей и города Ташкента:
а) с учетом требований к размещению и оснащению районных (городских) информационно-библиотечных центров, разработанных Агентством:
в двухмесячный срок — в установленном порядке выделить в центрах районов (городов) здания для размещения и полноценного функционирования районных (городских) информационно-библиотечных центров;
обеспечить проведение в выделенных зданиях капитального ремонта с созданием всех необходимых условий для беспрепятственного доступа лиц с ограниченными возможностями в читальные залы и другие помещения общего пользования районных (городских) информационно-библиотечных центров, а также оснастить их необходимым оборудованием и техникой.
б) провести соответствующие работы по благоустройству прилегающей к зданиям районных (городских) информационно-библиотечных центров территории и обеспечить беспрерывное электроснабжение данных центров;
в) в установленном порядке принять меры по трудоустройству высвобождаемого персонала в результате упразднения информационно-ресурсных центров общеобразовательных школ и средних специальных, профессиональных образовательных учреждений.
8. Установить, что:
расходы по содержанию дополнительной штатной численности работников Национальной библиотеки в 2019 году покрываются в пределах бюджетных средств, предусмотренных в параметрах расходов Государственного бюджета Республики Узбекистан на социальную сферу, а с 2020 года предусматриваются в параметрах Государственного бюджета Республики Узбекистан;
содержание районных (городских) информационно-библиотечных центров осуществляется в пределах средств местных бюджетов районов и городов, предусмотренных на содержание упраздняемых информационно-ресурсных центров общеобразовательных школ и средних специальных, профессиональных образовательных учреждений, а также других источников, не запрещенных законодательством;
комплектование кадрами вновь создаваемых информационно-библиотечных центров осуществляется преимущественно за счет приема на работу квалифицированных кадров упраздняемых информационно-ресурсных центров общеобразовательных школ и средних специальных, профессиональных образовательных учреждений;
финансирование мероприятий по капитальному ремонту зданий районных (городских) информационно-библиотечных центров, оснащению их современным оборудованием и техникой осуществляется за счет оптимизируемых бюджетных ассигнований упраздняемых информационно-ресурсных центров общеобразовательных школ и средних специальных, профессиональных образовательных учреждений, перевыполнения прогноза доходов местных бюджетов районов и городов, благотворительных пожертвований физических и юридических лиц, а также других источников, не запрещенных законодательством;
пополнение библиотечных фондов районных (городских) информационно-библиотечных центров, а также дальнейшие меры по укреплению их материально-технической базы осуществляются в пределах выделяемых на эти цели бюджетных ассигнований, средств Фонда и других источников, не запрещенных законодательством.
9. Министерству высшего и среднего специального образования, Министерству экономики и промышленности совместно с Министерством культуры и Агентством на основе изучения потребности в специалистах в сфере библиотечного дела внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения по квотам приема в профильные высшие образовательные учреждения по направлению «Библиотечно-информационная деятельность».
10. Согласиться с предложением Кабинета Министров Республики Узбекистан:
об обеспечении министерствами и ведомствами, Советом Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятами областей и города Ташкента создания (усовершенствования) ведомственных библиотек в государственных органах и иных организациях, в том числе в воинских частях;
о финансировании мероприятий по созданию, обновлению и пополнению книжного фонда и материально-технической базы ведомственных библиотек в пределах бюджетных средств, выделенных на эти цели государственным органам, а также внебюджетных средств и иных источников, не запрещенных законодательством;
о ежегодном формировании на основе предложений Агентства перечня необходимых изданий для обновления и пополнения книжного фонда ведомственных библиотек.
11. Согласиться с предложением Агентства, Министерства культуры Республики Узбекистан об утверждении 21 мая Днем библиотекаря, предусмотрев поощрение библиотекарей государственными наградами и премиями за многолетний добросовестный труд и вклад в развитие информационно-библиотечной сферы.
Агентству в месячный срок обеспечить в установленном порядке разработку и внесение в Кабинет Министров Республики Узбекистан проекта закона Республики Узбекистан «Об установлении Дня библиотекаря».
12. Агентству совместно с другими заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего постановления.
13. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова, руководителя Администрации Президента Республики Узбекистан З.Ш. Низомиддинова и исполняющего обязанности директора Агентства информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан К.И. Алламжонова.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 7 июня 2019 года № ПП-4354
развития информационно-библиотечной сферы Республики Узбекистан на 2019 — 2024 годы
Введение
Концепция развития информационно-библиотечной сферы Республики Узбекистан на 2019 — 2024 годы (далее — Концепция) представляет собой единую и целостную систему взглядов, определяющую цели, задачи, принципы, приоритетные направления и механизмы развития информационно-библиотечной сферы республики.
Цели и задачи развития информационно-библиотечной сферы в условиях реформирования социально-экономической отрасли должны соответствовать происходящим в стране переменам и международной практике.
На основе Стратегии действий по пяти приоритетным направлениям развития Республики Узбекистан в 2017 — 2021 годах осуществляются системные меры, направленные на совершенствование организации информационно-библиотечной деятельности на основе широкого внедрения информационных и цифровых технологий. Внедрение современных информационно-коммуникационных технологий всесторонне влияет на привычную информационно-библиотечную деятельность: процессы обслуживания пользователей, комплектования и сохранности фондов, автоматизацию информационно-библиотечных процессов, научно-исследовательскую и организационно-методическую деятельность, подготовку, переподготовку информационно-библиотечных кадров, их социальную защиту, международное сотрудничество.
Утверждение в обществе высоких духовных ценностей требует от информационно-библиотечных учреждений усиленного внимания к личности, повышения ее общекультурного уровня, развития духовности, воспитания нравственности.
В современном обществе информационно-библиотечное учреждение определяется как информационное, культурно-просветительское и образовательное учреждение.
Особое значение в обеспечении глубокого познания национальной культуры, анализа ее развития и эволюции приобретают информационно-библиотечные учреждения республики с универсальными фондами. Возникает необходимость повышения статуса образовательных учреждений, развития научного и информационного потенциала отраслевых научных информационно-библиотечных учреждений, а также государственно-частного партнерства в информационно-библиотечной сфере, сети частных и цифровых (виртуальных) информационно-библиотечных учреждений страны.
Повышенного внимания информационно-библиотечных учреждений требуют дети и группы граждан, нуждающихся в социальной помощи и защите (люди с ограниченными возможностями, лица с инвалидностью, многодетные семьи и другие).
Происходящие социально-экономические преобразования в стране, вхождение в мировое сообщество, повышение международного авторитета Узбекистана возлагают на информационно-библиотечные учреждения определенные обязанности по содействию развитию реформ, предоставлению населению оперативной информации.
Внедрение новых технологий, реализация информационных функций информационно-библиотечных учреждений и обеспечение доступа к информации будут зависеть от масштабов и темпов автоматизации и компьютеризации.
Реформирование информационно-библиотечной сферы продиктовано слабой нормативно-правовой базой, недостаточностью укомплектованности информационно-библиотечных фондов и технического оснащения информационно-библиотечных учреждений, невысоким уровнем подготовки и переподготовки информационно-библиотечных кадров и необходимостью их социальной поддержки.
Глава 1. Общие положения
Настоящая Концепция разработана в соответствии с нормативно-правовыми актами, регулирующими вопросы культурной политики и информационно-библиотечной деятельности, определяющими права граждан на свободный доступ к информации, независимо от их социального положения и места жительства, с целью определения системы мер по поддержке и развитию информационно-библиотечной деятельности в республике.
В настоящее время профессиональное информационно-библиотечное сообщество Узбекистана рассматривает информационно-библиотечные учреждения как демократичный социокультурный институт и информационную базу развития культуры современного информационного общества и социально-экономического развития страны и считает, что состояние информационно-библиотечного обслуживания является показателем уровня культуры общества.
Глава 2. Состояние информационно-библиотечной деятельности в республике
Проведенный анализ состояния информационно-библиотечной деятельности в республике свидетельствует о необходимости совершенствования нормативно-правовой базы с целью обеспечения социальных гарантий населения на информационно-библиотечное обслуживание, гарантий развития информационно-библиотечных учреждений с учетом современных требований.
На сегодняшний день законодательную и нормативную базу информационно-библиотечного дела в Республики Узбекистан составляют:
законы Республики Узбекистан « Об информационно-библиотечной деятельности », « Об авторском праве и смежных правах »;
указы Президента Республики Узбекистан от 11 августа 2017 г. № УП-5148 « О дальнейшем совершенствовании управления в сфере печати и информации », от 19 февраля 2018 г. № УП-5349 « О мерах по дальнейшему совершенствованию сферы информационных технологий и коммуникаций »;
постановления Президента Республики Узбекистан от 23 февраля 2011 г. № ПП-1487 « О мерах по дальнейшему качественному развитию информационно-библиотечного и информационно-ресурсного обслуживания на базе информационно-коммуникационных технологий на 2011 — 2015 гг. », от 20 марта 2012 г. № ПП-1729 « О мерах по организации деятельности Национальной библиотеки Узбекистана имени Алишера Навои — информационного ресурсного центра », от 21 марта 2012 г. № ПП-1730 « О мерах по дальнейшему внедрению и развитию современных информационно-коммуникационных технологий », от 13 сентября 2017 г. № ПП-3271 « О Программе комплексных мер по развитию системы издания и распространения книжной продукции, повышению культуры чтения », от 2 февраля 2019 г. № ПП-4151 « Об организации деятельности Агентства информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан ».
В целях улучшения доступа населения к электронным информационным ресурсам, объединения и подключения информационно-библиотечных учреждений к единой общеобразовательной электронной библиотеке, совершенствования системы межведомственного электронного взаимодействия реализуется проект «Национальная общеобразовательная электронная библиотека».
В информационно-библиотечных учреждениях страны постепенно внедряются современные информационные и электронные технологии:
увеличивается количество автоматизированных рабочих мест для пользователей;
создаются собственные электронные базы данных;
пользователям предоставляются новые виды информационно-библиотечных услуг более высокого качества.
Крупнейшие информационно-библиотечные учреждения страны для удовлетворения информационных запросов населения активно используют виртуальные справочные службы, развивают культурно-досуговую и просветительскую деятельность.
Однако недостаточное внимание уделяется вопросам интеграции информационно-библиотечных учреждений в мировое библиотечное сообщество, внедрения инновационных методов работы с пользователями и населением, в том числе в сфере повышения культуры чтения, не проводится системная работа с пользователями в условиях динамичного развития мобильной связи, многочисленных гаджетов и wi-fi, увеличения потока электронных книг и «читалок» (book reader).
Значительное число информационно-библиотечных учреждений не обеспечено современными информационно-коммуникационными системами, компьютерами, копировально-множительной техникой, системой охранно-пожарной сигнализации, пожаротушения, климатического контроля, телефонной связью, отсутствует современное оборудование для обслуживания населения, особенно в малонаселенных удаленных пунктах и лиц с инвалидностью.
Техническое перевооружение информационно-библиотечных учреждений, внедрение новых информационных технологий требуют привлечения к работе в информационно-библиотечных учреждениях высококвалифицированных специалистов, стоимость которых на рынке труда существенно выше возможностей информационно-библиотечных учреждений.
Низкий уровень оплаты труда работников информационно-библиотечных учреждений, неадекватно тяжелые условия работы и ответственность за сохранность вверенных им фондов стимулируют отток квалифицированных кадров, создают текучесть, опасную для сохранности культурных ценностей и сохранения интеллектуального потенциала страны.
Большое количество незанятых ставок и нехватка работников снижают уровень требований к принимаемым на работу сотрудникам, что дает возможность неквалифицированным работникам (во многих случаях не по специальности) поступить на работу в штат библиотекарей. Для оптимального решения этих вопросов необходим пересмотр уровня оплаты труда и социальной защиты работников информационно-библиотечных учреждений.
Глава 3. Цели, задачи и основные приоритетные направления развития информационно-библиотечной сферы
Приоритетными целями развития информационно-библиотечной сферы являются развитие системы информационно-библиотечного обслуживания населения, обеспечивающей конституционные права граждан на свободный доступ к информации, приобщение к национальным ценностям и мировой культуре, практическим и фундаментальным знаниям, а также сохранение национального культурного наследия, хранящегося в информационно-библиотечных учреждениях страны.
Для достижения стратегических целей эффективного развития информационно-библиотечной сферы необходимо решение следующих задач:
ускорение реформирования информационно-библиотечного дела с учетом развития информационных и цифровых технологий и современных общемировых тенденций;
совершенствование нормативной правовой базы информационно-библиотечной деятельности с целью обеспечения социальных гарантий населения на информационно-библиотечное обслуживание, гарантий развития информационно-библиотечных учреждений с учетом современных требований;
развитие материально-технической базы информационно-библиотечных учреждений, включая строительство новых зданий и помещений и реконструкцию имеющихся, обеспечение их современным оборудованием;
внедрение новейших технологий, в том числе информационно-коммуникационных, развитие корпоративных систем;
развитие государственно-частного партнерства в информационно-библиотечной сфере, сети частных и цифровых (виртуальных) информационно-библиотечных учреждений;
обеспечение безопасности информационно-библиотечных учреждений и сохранности информационно-библиотечных фондов как части национального и мирового культурного наследия;
формирование информационной культуры общества, устойчивого интереса к национальной истории и культуре, повышение и пропаганда культуры чтения;
обеспечение информационно-библиотечных учреждений квалифицированным персоналом.
С учетом определения целей и задач необходимо развитие следующих приоритетных направлений информационно-библиотечной сферы:
приведение законодательной базы в соответствие с задачами развития информационно-библиотечного обслуживания населения;
создание механизма комплектования информационно-библиотечных учреждений, формирование системы информации об изданиях, в том числе на электронных и других носителях;
обеспечение сохранности информационно-библиотечных фондов;
внедрение и развитие новых информационных технологий, создание национальной информационно-библиотечной сети;
развитие системы подготовки, повышения квалификации и переподготовки информационно-библиотечных кадров на основе современных информационно-библиотечных технологий;
развитие и внедрение новых видов информационно-библиотечных услуг, в том числе платных;
создание благоприятных условий для эффективного труда работников информационно-библиотечных учреждений и их социальной поддержки;
укрепление материально-технической базы информационно-библиотечных учреждений;
развитие научно-исследовательской и методической деятельности;
координация управления информационно-библиотечными учреждениями всех систем и ведомств;
развитие международного сотрудничества и вхождение в мировое информационно-библиотечное сообщество.
Глава 4. Основные задачи по решению приоритетных направлений развития информационно-библиотечной сферы
1. Создание механизмов комплектования информационно-библиотечных учреждений, обеспечение сохранности информационно-библиотечных фондов:
методическое обеспечение, внедрение в сферу новейших технологий, обеспечение подготовки и переподготовки кадров — хранителей информационно-библиотечных фондов и реставраторов, формирование общественного мнения по проблемам сохранности информационно-библиотечных фондов;
усовершенствование подходов к формированию информационно-библиотечных фондов с учетом потребностей пользователей в информации, пополнение фондов, их комплектование и установление прав на владение обязательным экземпляром с последующим свободным доступом к нему;
создание условий для обеспечения информационно-библиотечных учреждений изданиями общественных, коммерческих и частных издательств, произведениями соотечественников, живущих за рубежом, а также зарубежными изданиями об Узбекистане, формирование фондов литературы на языках проживающих на территории республики народов;
обновление информационно-библиотечных фондов информационно-библиотечных учреждений за счет внедрения системы получения обязательного экземпляра, подписки, дарения, покупки, межбиблиотечного и международного книгообмена, комплектования национальными и зарубежными онлайновыми и офлайновыми электронными документами, выстраивания оптимального баланса между «владением» и «доступом» и т.д.;
обеспечение поступления в фонд информационно-библиотечных учреждений новой литературы на различных видах носителей, увеличив в среднем вдвое количество средств, выделяемых на комплектование, увеличение, пополнение фондов информационно-библиотечных учреждений региональных информационно-библиотечных учреждений областного, районного и городского уровней;
совершенствование информационно-библиографической деятельности с внедрением системы автоматизации обработки изданий и их поиска;
формирование сводных электронных каталогов, полнотекстовых баз данных и обеспечение информационно-библиотечных учреждений доступом к сети Интернет;
разработка комплекса мероприятий по расширению услуг, предоставляемых пользователям на основе мобильных устройств, увеличение доли мультимедийного контента в создаваемых электронных ресурсах и т.д.;
создание системы консервации информационно-библиотечных фондов, мониторинга состояния фондов и условий их хранения в информационно-библиотечных учреждениях, обеспечение нормативных режимов хранения;
разработка и развитие методов массовой консервации документов, внедрение в процессы консервации новейших технологий, планирование и обеспечение действий на случай возникновения чрезвычайных ситуаций;
обеспечение безопасности информационно-библиотечных учреждений и информационно-библиотечных фондов, разработка нормативно-правовой и методической базы, регламентирующей технологии безопасности информационно-библиотечных учреждений и информационно-библиотечных фондов;
развитие системы учета информационно-библиотечных фондов, совершенствование учета всех видов документов, находящихся в фондах информационно-библиотечных учреждений, создание единой системы учета документов информационно-библиотечных учреждений, внедрение новых технологий, обеспечивающих интеграцию обработки учетной информации, автоматизированную обработку, создание системы учетно-статистических показателей;
обеспечение информационно-библиотечных учреждений современным оборудованием для хранения и использования фондов, каталогов, их надлежащего функционирования, а также безопасного и комфортного пребывания пользователей.
2. Внедрение и развитие новых информационных технологий, создание национальной информационно-библиотечной сети:
интенсивное внедрение новых информационных технологий, укрепление технической базы информационно-библиотечных учреждений за счет увеличения парка персональных компьютеров, приобретения лицензионного программного обеспечения;
увеличение количества автоматизированных рабочих мест для пользователей;
оцифровка фондов, в том числе краеведческих и редких изданий;
расширение подключения информационно-библиотечных учреждений к сети Интернет с целью обеспечения удаленного доступа всех жителей страны к региональным, республиканским и мировым информационным ресурсам;
создание сайтов и активное участие информационно-библиотечных учреждений в виртуальном пространстве, обеспечение виртуального справочно-библиотечного обслуживания населения;
создание единого информационно-библиотечного портала с удаленным доступом к информационным ресурсам информационно-библиотечных учреждений страны;
совершенствование существующих и внедрение современных конкурентоспособных технологий по обеспечению доступа к информации и знаниям в рамках предоставления государственных и дополнительных услуг;
совершенствование системы информационной поддержки научных исследований и образовательного процесса, модернизация системы электронной доставки документов и виртуальной справочной службы с возможностью использования средств мобильной связи;
расширение коллективной подписки и выделение средств на регулярную годовую подписку для информационно-библиотечных учреждений страны;
развитие инновационной деятельности информационно-библиотечных учреждений, их инновационной инфраструктуры, построение эффективных инновационных отношений и коммуникаций с населением, привлечение инвестиций, в том числе частных, на разработку новшеств и реализацию инноваций;
создание сервисов, позволяющих расширить возможности доступа к электронным каталогам, документальным ресурсам и услугам, оказываемым Национальной библиотекой Узбекистана, пользователям различных образовательных, социальных, возрастных групп и лицам с инвалидностью в режиме онлайн (24/7/365);
повышение информационной компетентности пользователей информационно-библиотечных учреждений, повышение медиаграмотности населения путем предоставления образовательных услуг детям, подросткам и молодежи и т.д.
3. Развитие системы подготовки, переподготовки и повышения квалификации информационно-библиотечных кадров на основе современных информационно-библиотечных технологий:
создание системы непрерывного информационно-библиотечного образования библиотечного персонала на основе регулярного повышения квалификации и переподготовки по актуальным направлениям модернизации информационно-библиотечного дела, внедрение системы дистанционного обучения информационно-библиотечных кадров и т.п.;
организация постоянно действующих курсов повышения квалификации информационно-библиотечных кадров, развитие дистанционных курсов обучения как студентов, так и сотрудников информационно-библиотечных учреждений, стажировка преподавателей и ассистентов в ведущих научных организациях зарубежных стран (библиотечные факультеты), развитие научных школ по информационно-библиотечному делу и т.д.;
на основе изучения потребности в специалистах в сфере библиотечного дела увеличение квоты приема в профильные высшие образовательные учреждения по направлению «Библиотечно-информационная деятельность»;
обеспечение информационно-библиотечного сообщества информацией профессионального характера, издание фундаментальных библиографических пособий с применением новых издательских технологий, факсимильных изданий уникальных документов из фондов информационно-библиотечных учреждений, кооперация в области каталогизации, способствующая предотвращению дублирования работ и уменьшению затрат на каталогизацию в информационно-библиотечных учреждениях страны;
расширение участия информационно-библиотечных учреждений в международных проектах в области повышения квалификации информационно-библиотечных работников, обмена опытом и т.д.
4. Развитие и внедрение новых видов информационно-библиотечных услуг, в том числе платных:
обеспечение доступа к сводному электронному каталогу, развитие корпоративных информационно-библиотечных сетей для обмена и свободного доступа граждан к электронным информационным ресурсам;
обеспечение условий для реализации возможностей межбиблиотечного абонемента и электронной доставки документов, создание единой информационной среды, расширение доступа к образовательным и информационным ресурсам, разработка механизма взаимодействия информационно-библиотечных ресурсов, создание единой поисковой системы, объединяющей крупные информационно-библиотечные ресурсы страны.
5. Создание благоприятных условий для эффективной деятельности работников информационно-библиотечных учреждений и их социальной поддержки:
обеспечение социальной защиты информационно-библиотечных работников, расширение их прав и льгот (выделение беспроцентных кредитов для приобретения жилья), модернизация единой тарифной сетки путем повышения тарифного разряда во всех категориях информационно-библиотечных учреждений;
пересмотр тарифно-квалификационных характеристик работников информационно-библиотечных учреждений, предусмотрев расширение номенклатуры должностей информационно-библиотечных учреждений в соответствии с современными потребностями сферы на основе Классификатора основных должностей служащих и профессий рабочих;
обеспечение уровня оплаты труда в информационно-библиотечной сфере, гарантирующей нормальное развитие информационно-библиотечных учреждений;
учреждение работникам информационно-библиотечных учреждений доплаты за выслугу лет;
учреждение профессиональных премий и государственных наград;
учреждение нагрудного знака «Кутубхона аълочиси».
6. Укрепление материально-технической базы библиотек:
организация и проведение полной инвентаризации всех информационно-библиотечных учреждений республики;
проведение ремонта и реконструкции зданий и помещений информационно-библиотечных учреждений, находящихся в аварийном состоянии и требующих капитального ремонта;
строительство специализированных зданий для информационно-библиотечных учреждений;
техническое оснащение информационно-библиотечных учреждений современным оборудованием для обслуживания лиц с инвалидностью;
развитие материально-технической базы информационно-библиотечных учреждений, включая строительство новых зданий и реконструкцию имеющихся, для создания районных (городских) информационно-библиотечных учреждений, обеспечение их современным оборудованием.
7. Научно-исследовательская и методическая деятельность:
ведение корпоративных прикладных научно-исследовательских работ по современным направлениям информационно-библиотечной деятельности;
внедрение новых видов информационно-библиотечных услуг и расширение сети информационно-библиотечного обслуживания и др.;
проведение научно-исследовательских и организационно-методических работ на межведомственной основе по различным направлениям деятельности информационно-библиотечных учреждений, а также совместно с крупными информационно-библиотечными учреждениями стран СНГ и зарубежных стран по внедрению современных конкурентоспособных информационно-библиотечных технологий;
совершенствование системы информационной поддержки научных исследований и образовательного процесса;
модернизация системы электронной доставки документов;
разработка и совершенствование системы подготовки методических пособий, рекомендаций, оказания консультативной помощи;
разработка предложений по развитию инновационной деятельности информационно-библиотечных учреждений, их инновационной инфраструктуры, построению эффективных инновационных отношений и коммуникаций с населением, привлечению инвестиций, в том числе частных, на разработку новшеств и реализацию инновационных идей;
разработка предложений по созданию Совета по защите докторских и кандидатских диссертаций по информационно-библиотечному делу при Высшей аттестационной комиссии при Кабинете Министров Республики Узбекистан.
8. Развитие международного сотрудничества:
развитие сотрудничества с мировым библиотечным сообществом на основе заключения двухсторонних соглашений, участие в международных форумах и иных мероприятиях;
развитие и внедрение различных форм сотрудничества по международному книгообмену, электронному обмену информационными ресурсами;
формирование сводных электронных каталогов, создание банков данных;
участие в реализации международных проектов, активизация межбиблиотечного абонемента (электронная доставка документов);
проведение республиканских, международных конференций и семинаров, участие в аналогичных мероприятиях за рубежом.
Глава 5. Реализация Концепции
Основным инструментом реализации настоящей Концепции является Программа мер по развитию информационно-библиотечной сферы в Республике Узбекистан (далее — Программа), предусматривающая разработку мероприятий по развитию информационно-библиотечного дела в республике.
Реализацию настоящей Концепции предусмотрено осуществить на республиканском уровне во взаимодействии с причастными министерствами и ведомствами, органами исполнительской власти на местах, с привлечением коммерческих организаций, спонсоров, в том числе зарубежных инвесторов.
Координация реализации Концепции будет осуществляться специально уполномоченным государственным органом по совершенствованию системы издания и распространения книжной продукции, а также в сфере информационно-библиотечной деятельности — Агентством информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан.
Реализация Концепции будет осуществляться в два этапа:
Первый этап (2019-2020 гг.) предусматривает:
подключение региональных библиотек к единой базе данных для дальнейшей интеграции с международными системами;
разработку и утверждение Положения о Национальном общеобразовательном электронном библиотечном центре;
увеличение квоты приема в профильные высшие образовательные учреждения по направлению «Библиотечно-информационная деятельность»;
разработку и утверждение типовых штатов работников и Типового положения об информационно-библиотечном центре и библиотеке, входящих в организационную структуру Национальной библиотеки, с учетом увеличения объема предоставляемых услуг с применением современных информационно-коммуникационных технологий;
разработку и утверждение программы развития государственно-частного партнерства в информационно-библиотечной сфере, сети частных и цифровых (виртуальных) библиотек в Республике Узбекистан на 2019 — 2024 гг.;
проведение ремонта и реконструкции, а также строительства зданий и помещений информационно-библиотечных учреждений, требующих капитального ремонта;
разработку и внесение в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения об учреждении нагрудного знака «Кутубхона аълочиси»;
проведение и уточнение данных инвентаризации, подготовку мер по практической реализации мероприятий и др.
Второй этап (2021 — 2024 гг.) предусматривает:
разработку и принятие Закона «Об обязательном экземпляре изданий» для совершенствования системы рассылки;
проработку вопроса о ратификации «Конвенции о международном обмене изданиями»;
активизацию сотрудничества с ведущими исследовательскими центрами СНГ и зарубежных стран;
создание Совета по защите докторских и кандидатских диссертаций по библиотечному делу при Высшей аттестационной комиссии при Кабинете Министров;
формирование корпоративной сети по обмену ресурсами, автоматизации работы корпоративного взаимодействия;
разработку отраслевых стандартов, методических пособий и рекомендаций по информационно-библиотечной деятельности;
совместную работу с государственными органами, хокимиятами по организации деятельности районных (городских) информационно-библиотечных учреждений;
определение и реализацию совместно с заинтересованными министерствами, ведомствами, организациями, Советом Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятами областей, районов (городов) мероприятий по реализации Концепции.
Глава 6. Ресурсное обеспечение
Ресурсное обеспечение, в частности, вопросы финансирования определенных Концепцией мероприятий будут осуществляться в пределах бюджетных средств, выделяемых информационно-библиотечным учреждениям, за счет средств Фонда развития информационно-библиотечных учреждений при Национальной библиотеке Узбекистана имени Алишера Навои, доходной части от хозрасчетной деятельности библиотек, средств спонсоров, зарубежных инвесторов, а также других источников, не запрещенных законодательством.
Глава 7. Ожидаемые результаты
Реализация Концепции позволит создать единую информационно-библиотечную сеть, способствующую дальнейшему развитию информационно-библиотечных учреждений страны и эффективной координации деятельности в рамках информационного, культурно-просветительского пространства.
По результатам запланированных мероприятий на первом этапе реализации Концепции ожидается:
создание к 2020 году 186 современных информационно-библиотечных центров в районах и городах республики, охватывающих 86,0% населения;
начало формирования целостной системы взаимодействия информационно-библиотечных центров Узбекистана путем подключения до 2020 года 10% (21) библиотек в единую интерактивную базу данных;
увеличение фонда электронных книг до 1,2 млн экземпляров;
дальнейшее развитие международного сотрудничества в сфере информационно-библиотечной деятельности с 14 зарубежными странами.
На втором этапе ожидается:
формирование целостной системы взаимодействия информационно-библиотечных центров Узбекистана с завершением подключения 207 библиотек республики в единую интерактивную базу данных;
увеличение фонда электронных книг до 3,3 млн экземпляров;
дальнейшее развитие международного сотрудничества в сфере информационно-библиотечного дела с 21 зарубежной страной.
Кроме этого Концепция:
позволит информационно-библиотечным учреждениям, выполняющим важнейшие социальные и коммуникативные функции в качестве одного из базовых элементов культурной, образовательной и информационной инфраструктуры, внести достойный вклад в экономическое развитие страны;
поможет усовершенствовать законодательную базу в сфере информационно-библиотечного дела с учетом национальных интересов и международного опыта (что позволит соответствовать нынешним тенденциям развития информационно-библиотечной сферы, а также существенно повлиять на развитие информационно-библиотечных учреждений и рост информационно-библиотечного обслуживания населения);
позволит создать систему комплектования фондов информационно-библиотечных учреждений, в том числе на электронных и других носителях, обеспечить сохранность библиотечных фондов, внедрить и развивать новые информационные технологии, совершенствовать национальную информационно-библиотечную сеть и осуществлять профильные научные исследования, активизировать разработку методических пособий;
содействует созданию системы подготовки, переподготовки и повышения квалификации информационно-библиотечных кадров на основе современных технологий, а также благоприятных условий для эффективного труда работников информационно-библиотечных учреждений и их социальной защиты;
способствует эффективной координации и управлению информационно-библиотечными учреждениями всех систем и ведомств, всестороннему развитию международного сотрудничества, укреплению материально-технической базы информационно-библиотечных учреждений.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 7 июня 2019 года № ПП-4354
по развитию информационно-библиотечной сферы в Республике Узбекистан на 2019 — 2024 годы
№ Наименование мероприятий Форма реализации Сроки реализации Ответственные исполнители I. Совершенствование нормативно-правовой базы информационно-библиотечной сферы 1. Разработка и утверждение Положения о Национальном общеобразовательном электронном библиотечном центре. Положение До 1 июля 2019 г. Агентство информации и массовых коммуникаций, Мининфоком 2. Разработка и утверждение типовых штатов работников и Типового положения об информационно-библиотечном центре и библиотеке, входящих в организационную структуру Национальной библиотеки, с учетом увеличения объема предоставляемых услуг с применением современных информационно-коммуникационных технологий. Ведомственный нормативный акт До 1 сентября 2019 г. Агентство информации и массовых коммуникаций, Минтруд, Минфин 3. Разработка и внесение в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения об учреждении нагрудного знака «Кутубхона аълочиси». Постановление Кабинета Министров До 1 октября 2019 г. Агентство информации и массовых коммуникаций, причастные министерства и ведомства 4. Внесение в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения о разработке проекта соответствующего нормативно-правового акта «Об обязательном экземпляре изданий». Докладная записка До 1 апреля 2021 г. Агентство информации и массовых коммуникаций, причастные министерства и ведомства 5. Внесение в Администрацию Президента Республики Узбекистан заключения о целесообразности участия Республики Узбекистан в Конвенции о международном обмене изданиями (г. Париж, 05.12.1958 г.). Докладная записка До 1 июля 2022 г. Агентство информации и массовых коммуникаций, МИД, причастные министерства и ведомства II. Инновационная деятельность и популяризация информационно-библиотечных учреждений 6. Разработка планов мероприятий, проведение конкурсов, конференций, направленных на пропаганду культуры чтения среди населения, повышение профессионального уровня специалистов информационно-библиотечных учреждений. План мероприятий На постоянной основе с 1 августа 2019 г. Агентство информации и массовых коммуникаций, причастные министерства и ведомства 7. Формирование корпоративной сети по обмену ресурсами, автоматизации работы корпоративного взаимодействия. План мероприятий До 1 августа 2021 г. Агентство информации и массовых коммуникаций, Мининфоком, причастные министерства и ведомства 8. Создание (усовершенствование) ведомственных библиотек в государственных органах и иных организациях, в том числе в воинских частях. Ежегодное до 10 октября формирование перечня необходимых изданий для обновления и пополнения книжного фонда ведомственных библиотек, а также информационно-библиотечных центров на основе предложений Агентства информации и массовых коммуникаций. План мероприятий На постоянной основе Министерства и ведомства, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и г. Ташкента, Агентство информации и массовых коммуникаций 9. Разработка и утверждение программы развития государственно-частного партнерства в информационно-библиотечной сфере, сети частных и цифровых (виртуальных) библиотек в Республике Узбекистан на 2019 — 2024 гг. Программа До 1 августа 2020 г. Агентство информации и массовых коммуникаций, причастные министерства и ведомства 10. Активизация сотрудничества с ведущими исследовательскими центрами СНГ и зарубежных стран. Соглашения На постоянной основе с 2021 г. Агентство информации и массовых коммуникаций, МИД, Академия наук, причастные министерства и ведомства III. Научно-исследовательская и методическая деятельность 11. Разработка предложений по созданию Совета по защите диссертации на соискание ученой степени доктора философии (PhD) и доктора наук (DSc) по библиотечному делу при Высшей аттестационной комиссии при Кабинете Министров Республики Узбекистан. Создание ученого совета при отраслевом высшем образовательном учреждении До 1 декабря 2021 г. МВССО, ВАК, Агентство информации и массовых коммуникаций, Минкультуры 12. Разработка отраслевых стандартов, методических пособий и рекомендаций по информационно-библиотечной деятельности. Ведомственные нормативные акты До 31 декабря 2024 г. Агентство информации и массовых коммуникаций, Агентство «Узстандарт», причастные министерства и ведомства 13. Проведение постоянного мониторинга реализации Концепции развития информационно-библиотечных учреждений. Программа мер Ежегодно Агентство информации и массовых коммуникаций, причастные министерства и ведомства IV. Совершенствование системы подготовки кадров и повышения квалификации специалистов информационно-библиотечной сферы 14. Внесение в Кабинет Министров для дальнейшего принятия решения предложения по квотам приема в профильные высшие образовательные учреждения по направлению «Библиотечно-информационная деятельность» на основе изучения потребности в специалистах в данной сфере. Докладная записка До 1 февраля 2020 г. МВССО, Минэкономпром, Минкультуры, Агентство информации и массовых коммуникаций, причастные министерства и ведомства 15. Организация в высших образовательных учреждениях курсов повышения квалификации специалистов информационно-библиотечной сферы на основе изучения зарубежного опыта и технологий, с привлечением к учебному процессу ведущих специалистов и экспертов по библиотечному делу. Программа мер До 1 июля 2019 г. Агентство информации и массовых коммуникаций, МВССО, Минкультуры V. Совершенствование деятельности и укрепление материально-технической базы информационно-библиотечных центров 16. Проведение полной инвентаризации фондов и материально-технической базы информационно-библиотечных центров. Программа мер До 1 июня 2020 г. Агентство информации и массовых коммуникаций, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и города Ташкента 17. Выделение необходимого здания для полноценного функционирования Ташкентского областного информационно-библиотечного центра «Турон» в городе Нурафшон Ташкентской области. Решение хокима Ташкентской области До 31 марта 2020 г. Хокимият Ташкентской области, Агентство информации и массовых коммуникаций 18. Подключение региональных библиотек к единой базе данных для дальнейшей интеграции с международными системами. План мероприятий 2019-2020 гг. Агентство информации и массовых коммуникаций, Мининфоком, причастные министерства и ведомства 19. Проведение ремонтных работ, при необходимости строительство зданий и помещений информационно-библиотечных учреждений. Решения государственных органов власти на местах 2019-2020 гг. Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и города Ташкента 20. Координация деятельности и организационно-методического обеспечения информационно-библиотечных центров. План мероприятий Ежегодно Агентство информации и массовых коммуникаций 21. Предоставление информационно-библиотечным центрам Республики Каракалпакстан, областей и г. Ташкента доступа к мировым научно-образовательным информационным ресурсам. План мероприятий Ежегодно Агентство информации и массовых коммуникаций 22. Разработка и утверждение мероприятий по укреплению материально-технической базы библиотек для слепых, предусматривающих в том числе оснащение их специальной компьютерной и другой техникой. План мероприятий До 1 августа 2019 г. Минкультуры, Агентство информации и массовых коммуникаций
ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 7 июня 2019 года № ПП-4354
Национальной библиотеки Узбекистана имени Алишера Навои — информационно-ресурсного центра
ПРИЛОЖЕНИЕ № 4 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 7 июня 2019 года № ПП-4354
аппарата управления Национальной библиотеки Узбекистана имени Алишера Навои — информационного ресурсного центра
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
7 июня 2019 г.,
№ ПП-4354