📅 2019-yil 26-iyun · Boshqa hujjatlar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019-yil 26-iyun · Boshqa hujjatlar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019 йил 26 июнь · Бошқа ҳужжатлар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 26 июня 2019 г. · Другие документы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 26 June 2019 · Other documents
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Сайлов кодекси
1-боб. Умумий қоидалар
1-модда. Ушбу Кодекс билан тартибга солинадиган муносабатлар
Ушбу Кодекс Ўзбекистон Республикаси Президенти, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси (бундан буён матнда Қонунчилик палатаси деб юритилади) депутатлари, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати (бундан буён матнда Сенат деб юритилади) аъзолари, халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар Кенгашлари (бундан буён матнда маҳаллий Кенгашлар деб юритилади) депутатлари сайловларига тайёргарлик кўриш ва уларни ўтказиш билан боғлиқ муносабатларни тартибга солади ҳамда Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг хоҳиш-иродаси эркин билдирилишини таъминловчи кафолатларни белгилайди.
2-модда. Сайлов тўғрисидаги қонунчилик
Сайлов тўғрисидаги қонунчилик Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси , ушбу Кодекс ва Ўзбекистон Республикасининг бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
3-модда. Ўзбекистон Республикасида сайлов ўтказишнинг асосий принциплари
Ўзбекистон Республикасида сайлов умумий, тенг, тўғридан-тўғри сайлов ҳуқуқи асосида яширин овоз бериш орқали ўтказилади.
Сайлов очиқ ва ошкора ўтказилади.
4-модда. Умумий сайлов ҳуқуқи
Ўзбекистон Республикаси Президенти, Қонунчилик палатаси депутатлари ва маҳаллий Кенгашлар депутатлари сайловлари умумийдир.
Сайлов кунига қадар ёки сайлов куни ўн саккиз ёшга тўлган Ўзбекистон Республикаси фуқаролари (бундан буён матнда фуқаролар деб юритилади) сайлаш ҳуқуқига эгадир.
Фуқаролар жинси, ирқий ва миллий мансублиги, тили, динга муносабати, ижтимоий келиб чиқиши, эътиқоди, ижтимоий мавқеи, маълумоти, машғулотининг тури ва хусусиятидан қатъи назар, тенг сайлов ҳуқуқига эгадир.
5-модда. Тенг сайлов ҳуқуқи
Сайловда иштирок этувчи ҳар бир фуқаро бир овозга эга бўлади.
Суд томонидан муомалага лаёқатсиз деб топилган фуқаролар, шунингдек суд ҳукми билан озодликдан маҳрум этиш жойларида сақланаётган шахслар сайланиши мумкин эмас.
Суд томонидан муомалага лаёқатсиз деб топилган фуқаролар, шунингдек оғир ва ўта оғир жиноятлар содир этганлик учун суднинг ҳукмига кўра озодликдан маҳрум этиш жойларида сақланаётган шахслар сайловда иштирок этиш ҳуқуқидан фақат қонунга мувофиқ ҳамда суднинг қарори асосида маҳрум этилиши мумкин. Бошқа ҳар қандай ҳолларда фуқароларнинг сайлов ҳуқуқларини тўғридан-тўғри ёки билвосита чеклашга йўл қўйилмайди.
6-модда. Тўғридан-тўғри сайлов ҳуқуқи
Ўзбекистон Республикаси Президенти, Қонунчилик палатаси депутатлари, маҳаллий Кенгашлар депутатлари фуқаролар томонидан бевосита сайланади.
7-модда. Яширин овоз бериш
Сайловда эркин ва яширин овоз берилади. Сайловчиларнинг хоҳиш-иродасини назорат қилишга йўл қўйилмайди.
Яширин овоз бериш сайловчининг хоҳиш-иродаси устидан ҳар қандай тарзда назорат қилиш имкониятини истисно этадиган тегишли шароитларни яратиш орқали таъминланади.
8-модда. Сайловга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказишдаги очиқлик ва ошкоралик
Сайловга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказишни сайлов комиссиялари очиқ ва ошкора амалга оширади.
Сайлов комиссиялари фуқароларни ўз иши тўғрисида, сайлов округлари, участкалари тузилганлиги ҳақида, сайлов комиссияларининг таркиби, уларнинг жойлашган ери ва иш вақти тўғрисида хабардор этади, сайловчиларнинг рўйхатлари, сайловда иштирок этаётган сиёсий партияларнинг рўйхати билан таништиради, Ўзбекистон Республикаси Президентлигига, Қонунчилик палатаси депутатлигига, маҳаллий Кенгашлар депутатлигига номзодлар тўғрисидаги, шунингдек овоз бериш ва сайлов якунлари ҳақидаги маълумотларни маълум қилади.
Оммавий ахборот воситалари сайловга тайёргарликнинг боришини ва сайлов қандай ўтаётганлигини ёритиб боради.
Сайлов комиссияларининг мажлислари очиқ ўтказилади. Сайлов комиссияларининг қарорлари оммавий ахборот воситаларида эълон қилинади ёки ушбу Кодексда белгиланган тартибда ҳаммага маълум қилинади.
Сайловга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказишга доир барча тадбирларда, шунингдек сайлов куни овоз бериш хоналарида ва овозларни санаб чиқишда Ўзбекистон Республикаси Президентлигига, Қонунчилик палатаси депутатлигига, маҳаллий Кенгашлар депутатлигига номзодлар кўрсатган сиёсий партиялардан, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларидан кузатувчилар, оммавий ахборот воситалари вакиллари, бошқа давлатлардан, халқаро ташкилотлардан кузатувчилар иштирок этиш ҳуқуқига эга.
8 1 -модда. Сайлов ўтказилишини чеклаш
Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида ёки айрим жойларида жорий этилган фавқулодда ҳолат амал қилишининг бутун муддати давомида сайловлар ўтказилмайди.
2-боб. Сайлов округлари ва участкалари
9-модда. Сайлов округларини тузиш
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловини ўтказишда Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудуди ягона сайлов округи ҳисобланади.
Қонунчилик палатаси депутатлари сайловини ўтказиш учун етмиш бешта ҳудудий бир мандатли сайлов округи тузилади.
Қонунчилик палатаси депутатлари сайловини ўтказиш бўйича бир мандатли сайлов округлари Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларининг тақдимномасига биноан Ўзбекистон Республикаси Марказий сайлов комиссияси (бундан буён матнда Марказий сайлов комиссияси деб юритилади) томонидан ҳар беш йилда бир марта тузилади.
Қонунчилик палатаси депутатлигига сиёсий партиялар томонидан кўрсатилган номзодлар рўйхати (бундан буён матнда партия рўйхати деб юритилади) асосида Қонунчилик палатасига сайлов ўтказиш учун Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудуди ягона сайлов округи ҳисобланади.
Қонунчилик палатаси депутатлари сайловини ўтказиш бўйича бир мандатли сайлов округларининг чегаралари Қорақалпоғистон Республикасининг, вилоятларнинг ва Тошкент шаҳрининг маъмурий-ҳудудий тузилиши инобатга олинган ҳолда, қоида тариқасида, Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида сайловчилар сони тенг ҳолда белгиланади.
Маҳаллий Кенгашларга сайлов ўтказиш учун сайлов округлари халқ депутатлари вилоятлар, Тошкент шаҳар, туман (шаҳар) Кенгашларидаги депутатлик ўринларига тенг миқдорда тузилади.
Бир мандатли сайлов округидан Қонунчилик палатасига ҳамда маҳаллий Кенгашларга бўлиб ўтадиган сайловда ҳар бир сайлов округидан битта депутат сайланади.
Янги ташкил этилган вилоятнинг халқ депутатлари вилоят Кенгашига сайлов ўтказиш бўйича сайлов округлари сони Сенат томонидан белгиланади, янги ташкил этилган туманнинг, шаҳарнинг халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгашига сайлов ўтказиш бўйича сайлов округларининг сони эса ушбу Кодекс 88-моддасининг талаблари инобатга олинган ҳолда тегишли халқ депутатлари вилоят, Тошкент шаҳар Кенгаши томонидан белгиланади.
Янги ташкил этилган вилоятнинг халқ депутатлари вилоят Кенгашига сайлов ўтказиш бўйича сайлов округлари Сенатнинг тақдимномасига биноан Марказий сайлов комиссияси томонидан, янги ташкил этилган туманнинг, шаҳарнинг халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгашига сайлов ўтказиш бўйича сайлов округлари эса тегишли халқ депутатлари вилоят, Тошкент шаҳар Кенгашининг тақдимномасига биноан тегишли вилоят ва Тошкент шаҳар ҳудудий сайлов комиссияси (бундан буён матнда ҳудудий сайлов комиссияси деб юритилади) томонидан тузилади.
Маҳаллий Кенгашларга сайлов ўтказиш бўйича бир мандатли сайлов округлари тегишли ҳудудий, туман, шаҳар сайлов комиссияси томонидан, қоида тариқасида, сайловчилар сони тенг ҳолда ҳар беш йилда бир марта тузилади. Сайлов округларининг чегаралари вилоятлар, туманлар ва шаҳарларнинг маъмурий-ҳудудий тузилиши инобатга олинган ҳолда белгиланади.
Бир мандатли сайлов округларини тузишда сайлов округларидаги сайловчилар сонининг йўл қўйиладиган энг кўп четга чиқиши, қоида тариқасида, ўн фоиздан ошмаслиги керак.
Бир мандатли сайлов округларининг рўйхатлари уларнинг чегаралари, сайловчилар сони ва сайлов комиссияларининг жойлашган ери кўрсатилган ҳолда сайловдан камида етмиш кун олдин тегишли сайлов комиссияси томонидан эълон қилинади.
10-модда. Сайлов участкаларини тузиш тартиби ва нормаси
Сайлов участкалари туманлар ва шаҳарлар ҳокимликларининг тақдимномасига биноан ҳудудий сайлов комиссиялари томонидан беш йил муддатга тузилади. Зарур бўлган ҳолларда, сайлов участкалари туманлар ва шаҳарлар ҳокимликларининг тақдимномасига биноан қайта тузилиши, амалдаги сайлов участкаларининг чегаралари ўзгартирилиши ёки тугатилиши мумкин.
Сайловчиларга мумкин қадар кўпроқ қулайлик яратиш мақсадида сайлов участкалари туманларнинг, шаҳарларнинг, шаҳарлардаги туманларнинг чегаралари инобатга олинган ҳолда тузилади.
Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналари ҳузурида, ҳарбий қисмларда, санаторийларда, дам олиш уйларида, касалхоналарда ва бошқа стационар даволаш муассасаларида, олис ва бориш қийин бўлган ҳудудлардаги фуқаролар турган жойларда, қамоқда сақлаш ва озодликдан маҳрум этиш жойларида ҳам сайлов участкалари сайловга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш даврига тузилиши мумкин. Бу сайлов участкалари улар жойлашган ердаги сайлов округларига киради. Сайлов участкаларининг чегаралари бошқа сайлов округларининг чегараларини кесиб ўтмаслиги керак.
Ҳарбий қисмларда сайлов участкалари қисмлар ёки ҳарбий қўшилмалар командирларининг, қамоқда сақлаш ва озодликдан маҳрум этиш жойларида сайлов участкалари ушбу муассасалар ва органлар бошлиқларининг тақдимномасига биноан ҳудудий сайлов комиссиялари томонидан тузилади.
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловини ва партия рўйхати асосида Қонунчилик палатаси депутатларининг ягона сайлов округи бўйича сайловини ўтказиш учун Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлигининг тақдимномасига биноан Марказий сайлов комиссияси томонидан Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналари ҳузурида сайлов участкалари тузилиши мумкин. Ўзбекистон Республикасидан ташқарида тузиладиган сайлов участкаларини тегишли ҳудудга бириктириш тўғрисидаги масала Марказий сайлов комиссияси томонидан ҳал этилади.
Сайлов участкалари сайловга камида олтмиш кун қолганида, қоида тариқасида, сайловчилар сони камида йигирма нафардан ва кўпи билан уч минг нафардан ошмаган ҳолда тузилади. Ҳарбий қисмларда, Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналари ҳузурида, шунингдек олис ва бориш қийин бўлган ҳудудлардаги фуқаролар турган жойларда, қамоқда сақлаш ва озодликдан маҳрум этиш жойларида сайлов участкалари ана шу муддатда, айрим ҳолларда эса сайловга камида етти кун қолганида тузилади.
Сайлов участкаларининг сони округлар сонидан кам бўлиши мумкин эмас.
Ҳудудий сайлов комиссияси сайлов участкаларининг тартиб рақамини белгилайди ҳамда тегишли участка сайлов комиссиясининг телефон рақамларини, жойлашган ерини ва овоз бериш биносини кўрсатган ҳолда сайловчиларни ҳар бир участканинг чегаралари тўғрисида хабардор этишни ташкил қилади.
Сайлов участкалари Ўзбекистон Республикаси Президенти, Қонунчилик палатаси депутатлари ва маҳаллий Кенгашлар депутатлари сайловлари учун ягона ҳисобланади.
3-боб. Сайлов комиссиялари
11-модда. Сайлов комиссиялари тизими
Сайлов комиссиялари тизимига қуйидагилар киради:
Марказий сайлов комиссияси;
ҳудудий сайлов комиссиялари;
туман ва шаҳар сайлов комиссиялари;
халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларига сайлов ўтказиш бўйича округ сайлов комиссиялари (бундан буён матнда округ сайлов комиссиялари деб юритилади);
участка сайлов комиссиялари.
Сайлов комиссиялари ва уларнинг аъзолари ўз фаолиятини ҳар қандай давлат органларидан, жамоат бирлашмаларидан ва мансабдор шахслардан мустақил ҳолда амалга оширади.
Сайлов комиссияларининг фаолиятига аралашишга йўл қўйилмайди ва бундай аралашув қонунга мувофиқ жавобгарликка сабаб бўлади.
Сайлов комиссиялари ва уларнинг аъзолари ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси Конституциясига , ушбу Кодексга ва бошқа қонун ҳужжатларига амал қилади.
Масалаларни кўриб чиқиш ва қарорлар қабул қилиш сайлов комиссияси томонидан коллегиал тарзда амалга оширилади.
Сайлов комиссиялари ўз фаолиятини очиқ ва ошкора амалга оширади.
Сайлов комиссиясининг мажлисларида сиёсий партияларнинг, оммавий ахборот воситаларининг вакиллари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларидан, бошқа давлатлардан, халқаро ташкилотлардан кузатувчилар ҳозир бўлиши мумкин.
Сайлов комиссиялари номзодларга, сиёсий партияларга сайлов кампаниясини ўтказиш учун тенг шарт-шароитларни, сайловга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказиш учун ажратилган бюджет маблағларининг адолатли тақсимланишини, овоз беришнинг ва сайлов якунларини чиқаришнинг ҳалол бўлишини таъминлаш юзасидан зарур чоралар кўради.
12-модда. Марказий сайлов комиссиясини тузиш
Марказий сайлов комиссияси Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг палаталари томонидан тўққиз нафар аъзодан иборат таркибда тузилади ва доимий асосда фаолият юритади. Марказий сайлов комиссиясининг бир нафар аъзоси Қорақалпоғистон Республикасининг вакили бўлади.
Марказий сайлов комиссиясининг аъзолари Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларининг тавсиясига кўра Қонунчилик палатаси ҳамда Сенат томонидан сайланади.
Марказий сайлов комиссиясининг Раиси Ўзбекистон Республикаси Президентининг тақдимномасига биноан комиссия аъзолари орасидан беш йиллик муддатга комиссия мажлисида сайланади. Айни бир шахс сурункасига икки муддатдан ортиқ Марказий сайлов комиссиясининг Раиси этиб сайланиши мумкин эмас.
Марказий сайлов комиссияси Раисининг ўринбосари ва комиссия котиби комиссия аъзолари орасидан комиссия мажлисида сайланади.
Марказий сайлов комиссиясининг аъзоси тегишли гувоҳномага эга бўлади.
Марказий сайлов комиссияси Раисининг ва унинг ўринбосарининг гувоҳномаси Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан, Марказий сайлов комиссияси бошқа аъзоларининг гувоҳномаси эса Қонунчилик палатаси Спикери ва Сенат Раиси томонидан имзоланади.
13-модда. Марказий сайлов комиссиясига аъзолик
Йигирма беш ёшга тўлган, қоида тариқасида, олий маълумотга, сайловларни ташкил этиш ва ўтказиш борасида иш тажрибасига эга бўлган, жамоатчилик ўртасида обрў-эътибор қозонган ҳамда камида охирги беш йил Ўзбекистон Республикаси ҳудудида доимий яшаб турган фуқаро Марказий сайлов комиссиясининг аъзоси бўлиши мумкин.
Оғир ёки ўта оғир жиноятлар содир этганлиги учун судланганлик ҳолати тугалланмаган ёхуд судланганлиги олиб ташланмаган фуқаролар, Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларининг ҳарбий хизматчилари, Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизматининг, бошқа ҳарбийлаштирилган бўлинмаларнинг ходимлари, диний ташкилотлар ва бирлашмаларнинг профессионал хизматчилари Марказий сайлов комиссиясининг аъзоси бўлиши мумкин эмас.
Марказий сайлов комиссиясининг аъзоси бошқа сайлов комиссиясининг ёки сиёсий партиянинг аъзоси бўлиши мумкин эмас.
Марказий сайлов комиссиясининг Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзод этиб, Қонунчилик палатаси ва маҳаллий Кенгаш депутатлигига номзод этиб, Сенат аъзолигига номзод этиб, ишончли вакил этиб рўйхатга олинган аъзоси комиссия таркибидан чиқиб кетган деб ҳисобланади.
Марказий сайлов комиссияси аъзосининг ваколатлари Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталари томонидан бевосита ёки уни аъзоликка тавсия этган органнинг тақдимномасига биноан қуйидаги ҳолларда тугатилиши мумкин:
у ўз ваколатларини зиммасидан соқит қилиш тўғрисида ёзма ариза берганда;
у суд томонидан муомалага лаёқатсиз деб топилганда;
унга нисбатан суднинг айблов ҳукми қонуний кучга кирганда;
у ўз вазифаларини мунтазам равишда бажармай келганда;
қонунга кўра у Марказий сайлов комиссияси аъзосининг ваколатларини амалга ошириш билан бир вақтда шуғулланиб бўлмайдиган лавозимга сайланганда ёки тайинланганда;
у суднинг қонуний кучга кирган қарори асосида бедарак йўқолган деб топилганда ёки вафот этган деб эълон қилинганда;
у Ўзбекистон Республикаси фуқаролигини йўқотганда ёки Ўзбекистон Республикаси фуқаролигидан чиққанда;
у вафот этганда.
Марказий сайлов комиссиясининг янги аъзоси ушбу Кодексда белгиланган тартибда сайланади.
Марказий сайлов комиссиясининг аъзолари илмий, ижодий ва педагогик фаолиятдан ташқари ҳақ тўланадиган бошқа турдаги фаолият билан шуғулланиши мумкин эмас.
Марказий сайлов комиссияси аъзоларига Қонунчилик палатаси депутатларига, Сенат аъзоларига нисбатан қўлланиладиган дахлсизлик тўғрисидаги қоидалар татбиқ этилади.
14-модда. Марказий сайлов комиссиясининг ваколатлари
Марказий сайлов комиссияси:
Ўзбекистон Республикаси Президенти, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси, маҳаллий Кенгашлар депутатлари сайловларига тайёргарлик кўриш ва уларни ўтказишни ташкил этади;
сайлов комиссиялари тизимига бошчилик қилади, Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида ушбу Кодекснинг ижроси устидан назоратни амалга оширади, унинг бир хил тарзда қўлланилишини таъминлайди;
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайлови, Қонунчилик палатаси, маҳаллий Кенгашлар депутатлари сайлови юзасидан сайлов кампанияси бошланганлигини эълон қилади;
сайлов комиссиялари фаолиятини услубий жиҳатдан таъминлашни амалга оширади, сайловни ташкил этиш масалалари юзасидан ўз ваколатлари доирасида қарорлар қабул қилади, йўриқномалар ҳамда низомларни тасдиқлайди, тушунтиришлар беради;
Сайлов жараёнини бошқаришнинг ахборот тизимини жорий этиш ҳамда Ўзбекистон Республикаси сайловчиларининг ягона электрон рўйхатидан (бундан буён матнда Сайловчиларнинг ягона электрон рўйхати деб юритилади) фойдаланиш фаолияти бўйича умумий раҳбарликни ва мувофиқлаштиришни амалга оширади;
Қонунчилик палатаси депутатлари сайловини ўтказиш учун сайлов округларини тузади;
Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналари ҳузурида тузилган сайлов участкаларини тегишли ҳудудга бириктириш тўғрисидаги масалаларни ҳал этади;
ҳудудий сайлов комиссияларини тузади, уларга тегишли ҳудудни (округни) бириктиради ҳамда ҳудудий сайлов комиссияларининг таркиби ва жойлашган манзили тўғрисидаги маълумотларни эълон қилади;
янги ташкил этилган маъмурий-ҳудудий бирликларда маҳаллий Кенгашлар депутатлари сайловини эълон қилади;
янги ташкил этилган вилоятнинг халқ депутатлари вилоят Кенгашига сайлов ўтказиш бўйича сайлов округларини тузади;
сайлов комиссияларининг аъзолари ва сайлов жараёнининг бошқа иштирокчилари учун ўқишларни ташкил этади;
қонунчиликда белгиланган асосларга кўра Қонунчилик палатаси депутатининг ҳамда Сенат аъзосининг ваколатларини муддатидан илгари тугатиш тўғрисида қарор қабул қилади;
сайлов комиссиялари таркибига ўзгартиришлар киритиш тартибини белгилайди;
агар сайлов комиссияларининг қарорлари ушбу Кодексга зид бўлса, ушбу қарорларни мустақил равишда ёки Ўзбекистон Республикаси Бош прокурорининг тақдимномасига биноан бекор қилади;
чет давлатларнинг, халқаро ташкилотларнинг сайловдаги кузатувчиларига мандатлар беради;
сайловга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказишга доир харажатлар сметасини ишлаб чиқади ва тасдиқлайди, пул маблағларини сайлов комиссияларига тақсимлайди, шу жумладан сиёсий партияларнинг сайловда иштирок этишини молиялаштириш учун тақсимлайди, сайлов комиссияларининг бинолар, транспорт ва алоқа воситалари билан таъминланишини назорат қилади, сайловни моддий-техник жиҳатдан таъминлашга доир бошқа масалаларни кўриб чиқади;
сиёсий партияларнинг, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг кузатувчилари, оммавий ахборот воситаларининг вакиллари, бошқа давлатларнинг, халқаро ташкилотларнинг кузатувчилари учун мандат намунасини белгилайди;
тақдим этилган ҳужжатлар асосида сиёсий партияларнинг сайловда иштирок этишига ижозат бериш тўғрисида қарор қабул қилади;
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодлар ва Қонунчилик палатаси депутатлигига номзодлар кўрсатган сиёсий партиялардан тегишли ҳужжатларни қабул қилиб олади;
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига ва Қонунчилик палатаси депутатлигига кўрсатилган номзодларни, шунингдек партия рўйхатини белгиланган тартибда рўйхатга олади ва улар ҳақидаги маълумотлар матбуотда эълон қилинишини ташкил этади;
рўйхатга олинган номзодларга, шу жумладан партия рўйхати асосида номзодларга гувоҳномалар беради;
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодларнинг ишончли вакилларини рўйхатга олади ҳамда уларга гувоҳномалар беради;
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодларга ва Қонунчилик палатаси депутатлигига номзодларга, шунингдек сиёсий партияларга сайловда иштирок этиши учун тенг шароитларни таъминлайди;
Ўзбекистон Республикаси Президенти, Қонунчилик палатаси депутатлари, Сенат аъзолари ва маҳаллий Кенгашлар депутатлари сайловига доир сайлов бюллетенларининг, сайловчилар рўйхатларининг, имзо варақаларининг, сайлов комиссиялари баённомаларининг ҳамда бошқа ҳужжатларнинг, сайлов қутиларининг ва сайлов комиссиялари муҳрларининг намуналари ҳамда шаклларини, уларни сақлаш тартибини белгилайди;
сайлов бюллетенларини тайёрлаш ва сайлов участкаларига етказиш тартибини белгилайди;
сайлов комиссиялари, сиёсий партиялар, вазирликлар, давлат қўмиталари ва идоралар, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, бошқа давлат органлари ҳамда жамоат бирлашмалари вакилларининг сайловга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш билан боғлиқ масалалар юзасидан ахборотини эшитади;
сайловнинг якунларини чиқаради, Ўзбекистон Республикаси бўйича овоз беришнинг умумий натижаларини аниқлайди ҳамда овоз беришда иштирок этган сайловчилар сони, ҳар бир номзод ва сиёсий партияни ёқлаб берилган овозлар сони тўғрисидаги хабарни матбуотда эълон қилади;
ушбу Кодексда назарда тутилган ҳолларда, Қонунчилик палатаси, маҳаллий Кенгашлар депутатларининг ёки Сенат аъзоларининг такрорий сайлови ва бўшаб қолган ўринларга сайлов ўтказилишини, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловида такрорий овоз бериш ва такрорий сайлов ўтказилишини ташкил этади;
сайланган Қонунчилик палатаси депутатларини ҳамда Сенат аъзоларини рўйхатга олади, шунингдек уларнинг рўйхатини матбуотда ва бошқа манбаларда эълон қилади;
сайловдан кейин Қонунчилик палатасининг, Сенатнинг биринчи мажлисини чақиради;
сайланган шахсга Ўзбекистон Республикаси Президенти этиб сайланганлиги тўғрисида гувоҳнома топширади;
Қонунчилик палатаси депутатига ва Сенат аъзосига тегишинча Қонунчилик палатаси депутатининг ҳамда Сенат аъзосининг гувоҳномасини ва кўкрак нишонини беради;
сайловчиларнинг ва сайлов жараёни бошқа иштирокчиларининг мурожаатларини кўриб чиқади ҳамда улар юзасидан қарорлар қабул қилади, бундан сайлов комиссияларининг ҳаракатлари ва қарорлари устидан берилган шикоятлар мустасно;
ушбу Кодекс талаблари бузилганлиги тўғрисидаги материалларни судга ёки ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга топширади;
бошқа мамлакатларнинг сайлов органлари, халқаро ташкилотлар ва чет давлатларнинг вакиллари билан халқаро ҳамкорликни амалга оширади, учрашувлар ташкил этади, битимлар ва меморандумлар тузади;
хорижий мамлакатлардаги сайловларни кузатишда иштирок этади, шу жумладан халқаро ташкилотларнинг миссиялари таркибида иштирок этади;
халқаро ташкилотларни, чет давлатларнинг сайлов органларини ва вакилларини сайловларни кузатиш учун таклиф этади;
сайловни ташкил этиш ва ўтказиш билан боғлиқ ҳужжатларнинг идоравий архивларга топширилишини таъминлайди;
Ўзбекистон Республикаси Марказий сайлов комиссиясининг Регламентини тасдиқлайди;
жамоатчилик, оммавий ахборот воситалари билан алоқаларни мустаҳкамлайди ва ривожлантиради;
ушбу Кодексда ва бошқа қонунларда назарда тутилган ўзга ваколатларни амалга оширади.
15-модда. Марказий сайлов комиссиясининг Раиси
Марказий сайлов комиссиясининг Раиси:
Марказий сайлов комиссиясининг фаолиятига раҳбарликни амалга оширади;
Марказий сайлов комиссиясининг мажлисларини чақиради, уларда раислик қилади, комиссия аъзолари ўртасида вазифаларни тақсимлайди;
Марказий сайлов комиссиясининг мажлисларида иштирок этиш учун давлат органларининг, сиёсий партияларнинг ҳамда бошқа жамоат бирлашмаларининг, ташкилотларнинг вакилларини ва мансабдор шахсларини таклиф этади;
давлат органлари, халқаро ташкилотлар, жамоат бирлашмалари билан муносабатларда Марказий сайлов комиссияси номидан иш юритади;
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайлови, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисига сайлов якунлари тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарига ахборот беради;
Марказий сайлов комиссиясининг қарорларини ва бошқа ҳужжатларини имзолайди;
Марказий сайлов комиссиясининг фаолиятини таъминлаш учун Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан ажратилган маблағларни тақсимлайди ва улардан мақсадли фойдаланилишини назорат қилади;
тегишинча Қонунчилик палатасининг ва Сенатнинг биринчи мажлисини очади ҳамда Қонунчилик палатаси Спикери ва Сенат Раиси сайлангунига қадар унда раислик қилади.
Марказий сайлов комиссияси Раисининг ўз ваколатларини бажариши имкони бўлмаганда, шунингдек Раис бўлмаган тақдирда, Раиснинг вазифалари Раис ўринбосарининг ёки Марказий сайлов комиссияси қарори билан комиссия аъзоларидан бирининг зиммасига юклатилади.
16-модда. Марказий сайлов комиссиясининг мажлислари ва қарорлари
Марказий сайлов комиссияси ишининг ташкилий шакли унинг мажлислари бўлиб, улар заруратга қараб ўтказилади. Агар мажлисда комиссия аъзолари умумий сонининг камида учдан икки қисми ҳозир бўлса, мажлис ваколатли ҳисобланади.
Марказий сайлов комиссиясининг қарорлари очиқ овоз бериш орқали, комиссия аъзолари умумий сонининг кўпчилик овози билан қабул қилинади. Овозлар тенг бўлиниб қолган тақдирда, Марказий сайлов комиссияси Раисининг овози ҳал қилувчи ҳисобланади.
Марказий сайлов комиссиясининг мажлисларида баённома юритилиб, у раислик қилувчи ва Марказий сайлов комиссиясининг котиби томонидан имзоланади.
Марказий сайлов комиссиясининг аъзолари алоҳида фикр билдиришга ҳақли бўлиб, бу фикр ёзма шаклда баённомага илова қилинади.
Марказий сайлов комиссияси ўз ваколатлари доирасида қарорлар қабул қилади, қарорлар Марказий сайлов комиссиясининг Раиси томонидан имзоланади.
Марказий сайлов комиссиясининг қарорлари қабул қилинган пайтдан эътиборан кучга киради ва Марказий сайлов комиссиясининг расмий веб-сайтида ўша куннинг ўзида, шунингдек зарур бўлган ҳолларда, бошқа манбаларда эълон қилиниши лозим.
Марказий сайлов комиссиясининг ўз ваколатлари доирасида қабул қиладиган қарорлари сайлов комиссиялари, давлат органлари, сиёсий партиялар ҳамда бошқа жамоат бирлашмалари, корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар учун мажбурийдир.
17-модда. Марказий сайлов комиссиясининг Котибияти
Марказий сайлов комиссиясининг фаолиятини таъминлаш учун унинг Котибияти тузилади.
Котибиятнинг тузилиши, штатлари ва унинг иш тартиби Марказий сайлов комиссиясининг Раиси томонидан тасдиқланади.
18-модда. Ўзбекистон Республикаси Марказий сайлов комиссиясининг Регламенти
Марказий сайлов комиссияси фаолиятининг тартиби Марказий сайлов комиссиясининг мажлисида қабул қилинадиган Регламентида белгиланади.
19-модда. Ҳудудий, туман ва шаҳар сайлов комиссияларини тузиш
Ҳудудий сайлов комиссиялари аъзолигига номзодлар халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларининг мажлисларида муҳокама қилинади ҳамда Марказий сайлов комиссиясига тасдиқлаш учун тавсия этилади.
Марказий сайлов комиссияси сайловга камида саксон кун қолганида ҳудудий сайлов комиссияларини комиссия раиси, раис ўринбосари, котибидан ва комиссиянинг ўн икки — ўн саккиз нафар бошқа аъзоларидан иборат таркибда тузади.
Туман, шаҳар сайлов комиссиялари аъзолигига номзодлар халқ депутатлари туман ва шаҳар Кенгашларининг мажлисларида муҳокама қилинади ҳамда ҳудудий сайлов комиссиясига тасдиқлаш учун тавсия этилади.
Ҳудудий сайлов комиссияси сайловга камида етмиш беш кун қолганида туман, шаҳар сайлов комиссияларини комиссия раиси, раис ўринбосари, котибидан ва комиссиянинг саккиз — ўн саккиз нафар бошқа аъзоларидан иборат таркибда тузади.
Янги ташкил этилган маъмурий-ҳудудий бирликларда ҳудудий сайлов комиссияси Сенатнинг тавсиясига биноан Марказий сайлов комиссияси томонидан, туман, шаҳар сайлов комиссиялари эса тегишли халқ депутатлари вилоят, Тошкент шаҳар Кенгашининг тавсиясига биноан ҳудудий сайлов комиссияси томонидан сайловга камида олтмиш кун қолганида тузилади ҳамда ўз ваколатларини кейинги сайлов кампанияси бошланганлиги эълон қилингунига қадар амалга оширади.
Ҳудудий, туман, шаҳар сайлов комиссиялари расмий веб-сайтларида ва матбуот нашрларида ўз таркиби, манзили ва комиссиянинг телефон рақамлари тўғрисидаги маълумотларни эълон қилади.
20-модда. Ҳудудий сайлов комиссиясининг ваколатлари
Ҳудудий сайлов комиссияси:
тегишли ҳудудда Ўзбекистон Республикаси Президенти, Қонунчилик палатаси, маҳаллий Кенгашлар депутатлари сайловларига тайёргарлик кўриш ва уларни ўтказишни ташкил этади;
тегишли ҳудудда ушбу Кодекснинг ижроси устидан назоратни амалга оширади, унинг бир хил тарзда қўлланилишини таъминлайди ҳамда сайловни ташкил этиш ва ўтказиш масалалари юзасидан тушунтиришлар беради;
халқ депутатлари вилоят, Тошкент шаҳар Кенгашига сайлов ўтказиш бўйича сайлов округларини тузади, уларга ном ва тартиб рақами беради, чегараларини, сайловчилар сони, сайлов округларининг рўйхати ҳамда округ сайлов комиссиялари жойлашган ер тўғрисидаги маълумотларни эълон қилади;
туман, шаҳар ва округ сайлов комиссияларини тузади ҳамда уларнинг таркиби ва жойлашган ери тўғрисидаги маълумотларни эълон қилади;
тегишли туман, шаҳар, округ ва участка сайлов комиссиялари фаолиятига раҳбарлик қилади;
янги ташкил этилган туманнинг, шаҳарнинг халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгашига сайлов ўтказиш бўйича сайлов округларини тузади;
сайлов участкаларини тузади, округ бўйича уларнинг тартиб рақамини белгилайди, манзилини кўрсатган ҳолда уларнинг рўйхатини эълон қилади;
сайлов участкаларининг жойлашган ери ҳақида сайловчиларни хабардор қилади;
участка сайлов комиссияларини тузади ва уларнинг таркиби ҳақидаги маълумотларни эълон қилади;
туман, шаҳар, округ ва участка сайлов комиссияларининг фаолиятини йўналтириб боради, агар уларнинг қарорлари ушбу Кодексга зид бўлса, ушбу қарорларни мустақил равишда ёки вилоят, туман, шаҳар прокурорининг тақдимномасига биноан бекор қилади;
халқ депутатлари вилоят, Тошкент шаҳар Кенгаши депутатлигига кўрсатилган номзодларни белгиланган тартибда рўйхатга олади ва улар ҳақидаги маълумотлар расмий эълон қилинишини ташкил этади;
рўйхатга олинган номзодларга гувоҳномалар беради;
номзодлар ва сиёсий партияларга сайлов кампаниясида иштирок этиши учун тенг шароитларни таъминлайди;
Қонунчилик палатаси депутатлигига ҳамда халқ депутатлари вилоят, Тошкент шаҳар Кенгаши депутатлигига номзодларнинг ишончли вакилларини рўйхатга олади ва уларга тегишли гувоҳномалар беради;
депутатликка номзод этиб рўйхатга олинганларнинг таржимаи ҳоли ва дастурларининг асосий йўналишларини чоп этиш ҳамда участкаларга етказиб беришни таъминлайди;
сайловларни вилоят, Тошкент шаҳри миқёсида ёритувчи маҳаллий оммавий ахборот воситалари вакилларини аккредитациядан ўтказади ва тегишли гувоҳнома беради;
сиёсий партиялар ва фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларидан кузатувчиларни рўйхатга олади;
пул маблағларини тегишли сайлов комиссиялари ўртасида тақсимлайди, сайлов комиссияларининг бинолар, транспорт ва алоқа воситалари билан таъминланишини назорат қилади, сайловни моддий-техник жиҳатдан таъминлашга доир бошқа масалаларни кўриб чиқади;
халқ депутатлари вилоят, Тошкент шаҳар Кенгаши сайловига доир сайлов бюллетенларининг, сайлов комиссиялари баённомаларининг, ўз муҳрининг, сайловга оид бошқа ҳужжатларнинг тайёрланишини таъминлайди;
сиёсий партиялар, бошқа жамоат бирлашмалари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари вакилларининг ҳамда корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар раҳбарларининг сайловга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказиш билан боғлиқ масалалар юзасидан ахборотини эшитади;
халқ депутатлари вилоят, Тошкент шаҳар Кенгашига ўтказилган сайлов якунларини чиқаради, сайланган депутатларни рўйхатга олади, сайлов якунлари тўғрисидаги маълумотларни ва сайланган депутатларнинг рўйхатларини матбуотда эълон қилади;
депутатларга вилоят, Тошкент шаҳар Кенгаши депутати гувоҳномасини ва кўкрак нишонини беради;
вилоят, Тошкент шаҳар Кенгаши депутатлари такрорий сайлови, шунингдек бўшаб қолган ўринларга депутатлар сайлови ўтказилишини ташкил этади;
сайловчиларнинг ва сайлов жараёни бошқа иштирокчиларининг мурожаатларини кўриб чиқади ҳамда улар юзасидан қарорлар қабул қилади, бундан сайлов комиссияларининг ҳаракатлари ва қарорлари устидан берилган шикоятлар мустасно;
ушбу Кодекс талаблари бузилганлиги тўғрисидаги материалларни судга ёки тегишли ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга топширади;
сайловни ташкил этиш ва ўтказиш билан боғлиқ ҳужжатларнинг архивларга ва идоравий архивларга топширилишини таъминлайди;
Ўзбекистон Республикаси Президенти, Қонунчилик палатаси депутатлари сайловида тегишли ҳудуд бўйича сайлов натижаларини аниқлайди ва уларни Марказий сайлов комиссиясига тақдим этади;
халқ депутатлари вилоят, Тошкент шаҳар Кенгашига сайлов якунлари тўғрисида тегишли халқ депутатлари вилоят, Тошкент шаҳар Кенгашига ахборот беради;
маҳаллий Кенгашларга сайлов якунлари тўғрисида Марказий сайлов комиссиясига ҳисобот беради.
Қорақалпоғистон Республикаси ҳудудида ушбу Кодексда назарда тутилган Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Қонунчилик палатаси депутатлари сайловларига тайёргарлик кўриш ва уларни ўтказиш билан боғлиқ ҳудудий сайлов комиссияларининг ваколатларини Қорақалпоғистон Республикаси Марказий сайлов комиссияси амалга оширади.
20 1 -модда. Туман, шаҳар сайлов комиссиясининг ваколатлари
Туман, шаҳар сайлов комиссияси:
тегишли ҳудудда Ўзбекистон Республикаси Президенти, Қонунчилик палатаси, маҳаллий Кенгашлар депутатлари сайловларига тайёргарлик кўриш ва уларни ўтказишни ташкил этади;
тегишли ҳудудда ушбу Кодекснинг ижроси устидан назоратни амалга оширади, унинг бир хил тарзда қўлланилишини таъминлайди ҳамда сайловни ташкил этиш ва ўтказиш масалалари юзасидан тушунтиришлар беради;
халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгашига сайлов ўтказиш бўйича сайлов округларини тузади, уларга ном ва тартиб рақами беради, чегараларини, сайловчилар сонини кўрсатган ҳолда сайлов округларининг рўйхатини эълон қилади;
участка сайлов комиссияларининг фаолиятини мувофиқлаштиради;
агар участка сайлов комиссияларининг қарорлари ушбу Кодексга зид бўлса, ушбу қарорларни мустақил равишда ёки туман, шаҳар прокурорининг тақдимномасига биноан бекор қилади;
халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгаши депутатлигига номзодлар кўрсатган сиёсий партиялардан тегишли ҳужжатларни қабул қилиб олади;
халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгаши депутатлигига кўрсатилган номзодларни рўйхатга олади ва уларга гувоҳномалар беради;
депутатликка номзод этиб рўйхатга олинганларнинг таржимаи ҳоли ва дастурларининг асосий йўналишларини чоп этиш ҳамда участкаларга етказиб беришни таъминлайди;
номзодларга ва сиёсий партияларга сайлов кампаниясида иштирок этиш учун тенг шароитларни таъминлайди;
халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгаши депутатлигига номзодларнинг ишончли вакилларини рўйхатга олади ва уларга тегишли гувоҳномалар беради;
участка сайлов комиссияларининг бинолар, транспорт ва алоқа воситалари билан таъминланишини назорат қилади, сайловни моддий-техник жиҳатдан таъминлашга доир бошқа масалаларни кўриб чиқади;
халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгаши сайловига доир сайлов бюллетенларининг, сайлов комиссиялари баённомаларининг, ўз муҳрининг, сайловга оид бошқа ҳужжатларнинг тайёрланишини таъминлайди;
тегишли туман ёки шаҳар ҳудудидаги сиёсий партиялар, бошқа жамоат бирлашмалари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари вакилларининг ҳамда корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар раҳбарларининг сайловга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказиш билан боғлиқ масалалар юзасидан ахборотини эшитади;
сайловчилар рўйхатларининг тузилишини ва ҳамма танишиб чиқиши учун тақдим этилишини назорат қилади;
участка сайлов комиссияларини сайлов бюллетенлари билан таъминлайди;
халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгаши сайловида сайлов округлари бўйича сайлов натижаларини аниқлайди;
халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгашига ўтказилган сайлов якунларини чиқаради, сайланган депутатларни рўйхатга олади, сайлов якунлари тўғрисидаги маълумотларни ва сайланган депутатларнинг рўйхатларини матбуотда эълон қилади;
депутатларга туман, шаҳар Кенгаши депутати гувоҳномасини ва кўкрак нишонини беради;
туман, шаҳар Кенгаши депутатлари такрорий сайлови, шунингдек бўшаб қолган ўринларга депутатлар сайлови ўтказилишини ташкил этади;
сайловчиларнинг ва сайлов жараёни бошқа иштирокчиларининг мурожаатларини кўриб чиқади ҳамда улар юзасидан қарорлар қабул қилади, бундан участка сайлов комиссияларининг ҳаракатлари ва қарорлари устидан берилган шикоятлар мустасно;
ушбу Кодекс талаблари бузилганлиги тўғрисидаги материалларни судга ёки тегишли ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга топширади;
сайловни ташкил этиш ва ўтказиш билан боғлиқ ҳужжатларнинг архивларга ва идоравий архивларга топширилишини таъминлайди;
халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгашига сайлов якунлари тўғрисида тегишли халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгашига ахборот беради;
халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгашига сайлов якунлари тўғрисида ҳудудий сайлов комиссиясига ҳисобот беради.
21-модда. Округ сайлов комиссияларини тузиш
Округ сайлов комиссияси тегишли ҳудудий сайлов комиссияси томонидан сайловга камида етмиш кун қолганида комиссия раиси, раис ўринбосари, котибидан ва комиссиянинг олти — саккиз нафар бошқа аъзоларидан иборат таркибда тузилади.
Округ сайлов комиссияларининг аъзолари халқ депутатлари туман ва шаҳар Кенгашларининг тавсиясига биноан тасдиқланади.
Округ сайлов комиссиясининг аъзолари жамоатчиликнинг обрў-эътиборли вакиллари орасидан тасдиқланади.
22-модда. Округ сайлов комиссиясининг ваколатлари
Округ сайлов комиссияси:
тегишли ҳудудда ушбу Кодекснинг ижроси устидан назоратни амалга оширади;
участка сайлов комиссияларининг фаолиятини мувофиқлаштиради;
номзодларга сайлов кампаниясида иштирок этиш учун тенг шароитларни таъминлайди;
сайловчилар рўйхатларининг тузилишини ва ҳамма танишиб чиқиши учун тақдим этилишини кузатиб боради;
сайлов округи бўйича сайлов натижаларини аниқлайди ва уларни тегишли ҳудудий сайлов комиссиясига тақдим этади;
такрорий сайлов, шунингдек бўшаб қолган ўринларга депутатлар сайлови ўтказилишини ташкил этади;
сайловчиларнинг ва сайлов жараёни бошқа иштирокчиларининг мурожаатларини кўриб чиқади ҳамда улар юзасидан қарорлар қабул қилади, бундан сайлов комиссияларининг ҳаракатлари ва қарорлари устидан берилган шикоятлар мустасно.
23-модда. Участка сайлов комиссиясини тузиш
Участка сайлов комиссияси тегишли ҳудудий сайлов комиссияси томонидан сайловга камида қирқ кун қолганида беш — ўн тўққиз нафар аъзодан, шу жумладан раис, раис ўринбосари ва котибдан иборат таркибда тузилади.
Агар комиссия етти нафаргача аъзодан иборат таркибда тузилса, раис ва котиб тасдиқланади.
Зарур бўлган ҳолларда, участка сайлов комиссиясининг сон таркиби белгиланган тартибда Марказий сайлов комиссияси томонидан ўзгартирилиши мумкин.
Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналарида участка сайлов комиссияси раисининг вазифаларини ушбу ваколатхоналарнинг раҳбари амалга оширади.
Участка сайлов комиссияси аъзолигига номзодлар фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, жамоат бирлашмалари, корхоналар, муассасалар ва ташкилотлар томонидан таклиф этилиб, бу номзодлар халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгашларининг мажлисларида муҳокама қилинади ҳамда тегишли ҳудудий сайлов комиссиясига тасдиқлаш учун тавсия этилади.
24-модда. Участка сайлов комиссиясининг ваколатлари
Участка сайлов комиссияси:
Ўзбекистон Республикаси Президенти, Қонунчилик палатаси, маҳаллий Кенгашлар депутатлари сайловларига тайёргарлик кўриш ва уларни ўтказишни ташкил этади;
участка бўйича сайловчиларнинг рўйхатини аниқлайди ва тасдиқлайди;
сайловчиларни сайловчиларнинг рўйхати билан таништиради, рўйхатда йўл қўйилган хатолар ва ноаниқликлар тўғрисидаги аризаларни қабул қилади ҳамда кўриб чиқади ва рўйхатга тегишли ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги масалани ҳал этади;
сайлов куни ўз яшаш жойида бўлиш ва овоз беришда иштирок этиш имкониятига эга бўлмаган сайловчилардан тўлдирилган сайлов бюллетенларини ёпиқ конвертларда қабул қилиб олади;
аҳолини сайлов куни ва овоз бериш жойи тўғрисида хабардор этади;
бинонинг яширин овоз бериш кабиналари ёки хоналари ва сайлов қутилари, шунингдек бошқа жиҳозлар билан тайёрлаб қўйилишини таъминлайди;
сайлов куни участкада овоз беришни ташкил этади;
овозларни санаб чиқади;
сайловчиларнинг ва сайлов жараёни бошқа иштирокчиларининг мурожаатларини кўриб чиқади ҳамда улар юзасидан қарорлар қабул қилади.
25-модда. Ҳудудий, туман, шаҳар, округ ва участка сайлов комиссиясига аъзолик
Йигирма бир ёшга тўлган, ўрта ёки олий маълумотга, қоида тариқасида, сайловга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш борасида иш тажрибасига эга бўлган, аҳоли ўртасида обрў-эътибор қозонган фуқаролар ҳудудий, туман, шаҳар сайлов комиссиясининг, округ ва участка сайлов комиссиясининг аъзоси бўлиши мумкин.
Қуйидагилар ҳудудий, туман, шаҳар, округ ва участка сайлов комиссиясининг аъзоси бўлиши мумкин эмас:
Қонунчилик палатаси депутати, маҳаллий Кенгаш депутати, Сенат аъзоси;
бошқа сайлов комиссиясининг аъзолари;
сиёсий партияларнинг аъзолари ва ваколатли вакиллари;
вилоятлар, туманлар ва шаҳарлар ҳокимлари ҳамда уларнинг ўринбосарлари;
прокуратура органларининг, судларнинг мансабдор шахслари;
номзодлар, номзодларнинг яқин қариндошлари ва ишончли вакиллари;
номзодларга бевосита бўйсунувчи шахслар;
оғир ёки ўта оғир жиноятлар содир этганлиги учун судланганлик ҳолати тугалланмаган ёхуд судланганлиги олиб ташланмаган фуқаролар.
Марказий сайлов комиссиясининг қарорига асосан ҳудудий сайлов комиссиясининг уч нафаргача аъзоси комиссияда доимий, қолган аъзолари жамоатчилик асосида ишлайди.
Туман ва шаҳар сайлов комиссиясининг аъзолари жамоатчилик асосида ишлайди.
Ҳудудий сайлов комиссиясининг доимий асосда ишловчи аъзолари илмий, ижодий ва педагогик фаолиятдан ташқари ҳақ тўланадиган бошқа турдаги фаолият билан шуғулланиши мумкин эмас.
Сайлов комиссиясининг ўз фаолиятини жамоатчилик асосида амалга оширадиган аъзолари сайловга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш даврида иш берувчининг ташаббуси билан ишдан бўшатилиши ёки уларнинг розилигисиз бошқа ишга ўтказилиши мумкин эмас.
Участка сайлов комиссияси аъзоларининг ярмидан кўпи битта ташкилотдан тавсия этилиши мумкин эмас, бундан Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналари ҳузурида, ҳарбий қисмларда, санаторийларда ва дам олиш уйларида, касалхоналарда ҳамда бошқа стационар даволаш муассасаларида, қамоқда сақлаш ва озодликдан маҳрум қилиш жойларида ташкил этилган участка сайлов комиссиялари мустасно.
Сайлов комиссиясининг Ўзбекистон Республикаси Президентлигига, Қонунчилик палатаси ва маҳаллий Кенгаш депутатлигига номзод ёки ишончли вакил этиб рўйхатга олинган аъзоси сайлов комиссияси таркибидан чиқиб кетган деб ҳисобланади.
Сайлов комиссияси аъзосининг ваколатлари мазкур сайлов комиссиясини тузган орган томонидан бевосита ёхуд уни аъзоликка тавсия этган органнинг тақдимномасига биноан қуйидаги ҳолларда тугатилиши мумкин:
у ўз ваколатларини зиммасидан соқит қилиш тўғрисида ёзма ариза берганда;
у суд томонидан муомалага лаёқатсиз деб топилганда;
унга нисбатан суднинг айблов ҳукми қонуний кучга кирганда;
у ўз вазифаларини мунтазам равишда бажармай келганда;
қонунга кўра у сайлов комиссияси аъзосининг ваколатларини амалга ошириш билан бир вақтда шуғулланиб бўлмайдиган лавозимга сайланганда ёки тайинланганда;
у суднинг қонуний кучга кирган қарорига асосан бедарак йўқолган деб топилганда ёхуд вафот этган деб эълон қилинганда;
у Ўзбекистон Республикаси фуқаролигини йўқотганда ёки Ўзбекистон Республикаси фуқаролигидан чиққанда;
у вафот этганда.
Зарур бўлган тақдирда, ушбу Кодексда белгиланган тартибда сайлов комиссиясининг янги аъзоси сайланади.
26-модда. Сайлов комиссияларининг ишини ташкил этиш ва уларнинг ваколатлари муддати
Сайлов комиссиясининг мажлиси, агар унда мажлис ўтказилаётган кундаги комиссия аъзолари умумий сонининг камида учдан икки қисми иштирок этаётган бўлса, ваколатли бўлади. Комиссия қарори очиқ овоз бериш орқали комиссия аъзолари умумий сонининг кўпчилик овози билан қабул қилинади. Қарорга рози бўлмаган комиссия аъзолари алоҳида фикрини баён этишга ҳақли бўлиб, бу фикр ёзма шаклда баённомага илова қилинади. Овозлар тенг бўлиб қолган тақдирда, раислик қилувчининг овози ҳал қилувчи ҳисобланади.
Марказий сайлов комиссиясининг қарорига мувофиқ сайлов жараёни иштирокчилари томонидан сайлов комиссияларига ҳужжатларни тақдим этиш, сайлов комиссияларининг қарорларини қабул қилиш, шунингдек сайловларни ташкил этиш ва ўтказиш билан боғлиқ бошқа жараёнлар электрон шаклда амалга оширилиши мумкин.
Ҳудудий, туман, шаҳар, округ ва участка сайлов комиссияларида иш юритиш тартиби Марказий сайлов комиссияси томонидан белгиланади.
Сайлов комиссиясининг ўз ваколатлари доирасида қабул қилган қарори қуйи сайлов комиссиялари, шунингдек барча давлат органлари, сиёсий партиялар ва бошқа жамоат бирлашмалари, меҳнат жамоалари ва ҳарбий қисмлар, корхоналарнинг, муассасаларнинг ва ташкилотларнинг раҳбарлари ижро этиши учун мажбурийдир.
Комиссиянинг жамоатчилик асосида ишловчи аъзоси сайловга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш даврида ишлаб чиқариш ёки хизмат вазифаларини бажаришдан сайлов комиссиясининг қарорига биноан ўртача ойлик иш ҳақи сақланган ҳолда озод қилиниши мумкин.
Ҳудудий, туман, шаҳар, округ ва участка сайлов комиссияси аъзолари Марказий сайлов комиссияси томонидан белгиланган тартибда тегишли гувоҳномага эга бўлади.
Давлат органлари ва жамоат бирлашмаларининг органлари, корхоналар, муассасалар, ташкилотлар, мансабдор шахслар сайлов комиссияларига ўз ваколатларини амалга оширишида кўмаклашиши, уларнинг иши учун зарур маълумотларни тақдим этиши шарт.
Давлат органлари, корхоналар, муассасалар, ташкилотлар сайловга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш учун керакли бўлган бинолар ва жиҳозларни сайлов комиссиялари ихтиёрига бепул бериб туриши шарт.
Сайлов комиссияси сайловга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш билан боғлиқ масалалар юзасидан давлат органларига ҳамда жамоат бирлашмаларининг органларига, корхоналарга, муассасаларга, ташкилотларга, мансабдор шахсларга мурожаат қилиш ҳуқуқига эга, улар қўйилган масалани кўпи билан уч кунлик муддатда кўриб чиқиши ва сайлов комиссиясига жавоб қайтариши шарт.
Округ ва участка сайлов комиссиялари тегишинча Ўзбекистон Республикаси Президенти сайлови якунлари чиқарилганидан, тегишли сайлов округларидан сайланган депутатлар Марказий сайлов комиссияси, ҳудудий, туман ва шаҳар сайлов комиссиялари томонидан рўйхатга олинганидан кейин ўз фаолиятини тугатади.
4-боб. Сайловчиларнинг рўйхатларини тузиш
27-модда. Сайловчиларнинг рўйхатлари
Сайлов кунига қадар ёки сайлов куни ўн саккиз ёшга тўлган, рўйхат тузилаётган пайтда мазкур сайлов участкаси ҳудудида доимий ёки вақтинча истиқомат қилаётган фуқаролар сайловчилар рўйхатига киритилади.
Ҳар бир сайловчи фақат битта сайловчилар рўйхатига киритилиши мумкин.
Сайловчилар рўйхатига ҳар бир сайловчининг фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган санаси ва яшаш жойи манзили киритилади.
Сайловчилар рўйхатлари Сайловчиларнинг ягона электрон рўйхатини шакллантириш бўйича ахборот тизими маълумотлари асосида тузилади.
Ҳарбий қисмлардаги ҳарбий хизматчиларнинг, шунингдек ҳарбий хизматчилар оила аъзоларининг ва бошқа сайловчиларнинг рўйхатлари, агар улар ҳарбий қисмлар жойлашган ҳудудларда яшаса, ҳарбий қисмларнинг командирлари тақдим этадиган маълумотлар асосида тузилади. Ҳарбий қисмлардан ташқарида истиқомат қилувчи ҳарбий хизматчилар яшаш жойлари бўйича умумий асосларда сайловчилар рўйхатига киритилади.
Санаторийларда ва дам олиш уйларида, касалхоналарда ва бошқа стационар даволаш муассасаларида, қамоқда сақлаш ва озодликдан маҳрум этиш жойларида тузилган участкалар бўйича сайловчилар рўйхатлари мазкур муассасалар раҳбарлари томонидан тақдим этиладиган маълумотлар асосида тузилади.
27 1 -модда. Чет давлатларда турган фуқароларни сайловчилар рўйхатларига киритиш
Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналари ҳузурида тузилган сайлов участкаларида сайловчиларнинг рўйхатлари мазкур муассасалар бошлиқлари томонидан тақдим этилган маълумотлар асосида тузилади.
Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналари ҳузурида тузилган участка сайлов комиссиялари чет давлатларда турган фуқароларни сайловчилар рўйхати билан танишиш усули, жойи ва вақти тўғрисида хабардор қилади.
Чет давлатларда турган фуқаролар Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналари ҳузурида тузилган участка сайлов комиссияларига уларни сайловчилар рўйхатига киритиш тўғрисида сайловдан ўн беш кун олдин ёзма шаклда ёки Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлигининг расмий веб-сайти орқали электрон шаклда мурожаат қилиши мумкин.
Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналари ҳузурида тузилган участка сайлов комиссиялари чет давлатларда турган фуқароларнинг уларни сайловчилар рўйхатига киритиш тўғрисидаги мурожаатида кўрсатилган шахсга доир маълумотларни текширади ва фуқарони сайловчилар рўйхатига киритиш ҳақидаги масалани ҳал қилади.
Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналари ҳузурида тузилган участка сайлов комиссиялари сайловчилар рўйхатига киритилган фуқаролар ҳақидаги маълумотларни Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлигига дарҳол тақдим этади.
Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги сайловчилар рўйхатига киритилган фуқаролар ҳақидаги маълумотларни шахсга доир маълумотлар соҳасидаги ваколатли давлат органига Сайловчиларнинг ягона электрон рўйхатига тегишли тузатишлар киритиш учун дарҳол тақдим этади.
28-модда. Сайловчиларнинг ягона электрон рўйхати
Сайловчиларнинг ягона электрон рўйхати ваколатли давлат органларининг ахборот базаларига мувофиқ сайловчи фуқаролар, уларнинг доимий ва вақтинча яшаш жойлари манзиллари ҳақидаги ахборотни ўз ичига олган давлат ахборот ресурсидир.
Сайловчиларнинг ягона электрон рўйхати ваколатли давлат органлари томонидан тақдим этиладиган ахборот негизида шакллантирилади ва янгилаб турилади, шунингдек сайлов комиссиялари томонидан аниқлаштирилади.
Ҳар бир участка сайлов комиссияси тузилганидан кейин уч кун ичида Сайловчиларнинг ягона электрон рўйхатида тақсимланган мазкур участка сайловчиларининг дастлабки рўйхатини олади.
Участка сайлов комиссияси сайловчиларнинг дастлабки рўйхатини олганидан кейин уни мазкур участка ҳудудида яшовчи аҳолини уйма-уй айланиб чиқиш йўли билан аниқлаштириш чораларини кўради.
Участка сайлов комиссияси сайловчилар рўйхатини аниқлаштириш бўйича ишда иштирок этиш учун жамоатчилик вакилларини жалб этиши мумкин. Туманлар ва шаҳарлар ҳокимликлари сайловчиларнинг рўйхатларини аниқлаштириш ишларига кўмаклашади.
Сайлов комиссиялари аҳолини уйма-уй айланиб чиқиш натижалари бўйича сайловчининг Сайловчиларнинг ягона электрон рўйхатидаги фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган санаси ва яшаш жойи манзилига оид тузатишлар қилиб, сайловчилар рўйхатларига ўзгартишлар киритиши мумкин.
Сайловчиларнинг рўйхати ҳар бир сайлов участкаси бўйича участка сайлов комиссияси томонидан тузилади ҳамда унинг раиси ва котиби томонидан имзоланади.
Сайлов куни сайлов участкаларида Сайловчиларнинг ягона электрон рўйхатидан олинган сайловчилар рўйхатларидан фойдаланилади.
29-модда. Фуқароларни сайловчиларнинг рўйхатлари билан таништириш
Фуқароларга участка сайлов комиссияси биносида сайловчилар рўйхати билан танишиш, шунингдек Марказий сайлов комиссиясининг расмий веб-сайти орқали сайловчилар рўйхатидан ўзларига тегишли маълумотлар билан танишиш имконияти таъминланади. Чет давлатларда турган фуқароларга сайловчилар рўйхатидаги ўзига тегишли маълумотлар билан танишиш имконияти Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги, Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналари расмий веб-сайтлари орқали ҳам таъминланади.
Сайловчиларнинг рўйхатлари сайловга ўн беш кун қолганида, Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналари ҳузурида, санаторийларда ва дам олиш уйларида, касалхоналарда ва бошқа стационар даволаш муассасаларида, олис ва бориш қийин бўлган ҳудудлардаги фуқаролар турган жойларда, қамоқда сақлаш ва озодликдан маҳрум этиш жойларида тузилган участкаларда эса сайловга уч кун қолганида ҳамма танишиб чиқиши учун тақдим этилади.
Участка сайлов комиссияси биносида сайловчилар рўйхати ҳамма танишиб чиқиши учун қулай бўлган ҳолда тақдим этилади. Бундай рўйхатда сайловчиларнинг фақат фамилияси, исми, отасининг исми ва туғилган йили кўрсатилади.
Участка сайлов комиссияси рўйхат билан танишиш жойи ва вақти тўғрисида хабардор этади.
Сайлов комиссиялари сайловчиларнинг рўйхатлари ҳамма танишиб чиқиши учун тақдим этилганидан кейин ҳам уларга ўзгартишлар киритиши мумкин.
Сайловчиларнинг рўйхатларига ўзгартишлар киритиш сайловга беш кун қолганида тўхтатилади.
30-модда. Сайловчиларнинг рўйхатлари хусусида баҳслашув
Ҳар бир фуқаро сайловчиларнинг рўйхатларидаги хато ёки ноаниқлик тўғрисида участка сайлов комиссиясига арз қилиши мумкин. Участка сайлов комиссияси 24 соат ичида мурожаатни текшириши ва хатони ёки ноаниқликни бартараф этиши ёхуд мурожаат қилувчига унинг мурожаати рад этилганлиги тўғрисида асослантирилган жавоб бериши шарт.
Участка сайлов комиссиясининг ҳаракатлари ва қарорлари устидан судга шикоят қилиниши мумкин.
5-боб. Сайлов бюллетени
31-модда. Сайлов бюллетенининг мазмуни
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловига, Қонунчилик палатаси депутатлари сайловига доир сайлов бюллетенининг шакли ва матни Марказий сайлов комиссияси томонидан тасдиқланади.
Маҳаллий Кенгашлар сайловига доир сайлов бюллетенининг шакли ва матни намунаси Марказий сайлов комиссияси томонидан тасдиқланади.
Номзоднинг фамилияси, исми, отасининг исми сайлов бюллетенига унинг туғилган йили ва уни номзод этиб кўрсатган сиёсий партия кўрсатилган ҳолда алифбо тартибида киритилади.
Қонунчилик палатаси депутатларининг ягона сайлов округи бўйича сайловида сайлов бюллетенига унда иштирок этаётган сиёсий партияларнинг номи, рамзий белгиси уларнинг сайловда иштирок этиши учун ижозат берилган навбатига мувофиқ кетма-кетликда киритилади.
Сайлов бюллетенида уни тўлдириш тартиби тўғрисидаги тушунтириш бўлиши керак.
Сайлов бюллетенлари давлат тилида, шунингдек тегишли ҳудудий, туман ва шаҳар сайлов комиссиясининг қарорига биноан тегишли ҳудуд аҳолисининг кўпчилиги сўзлашадиган тилларда чоп этилади.
Сайлов бюллетенларини Брайль алифбоси асосида тўлдириш учун трафаретлар тайёрланиши мумкин.
32-модда. Сайлов бюллетенларини тайёрлаш ва етказиб бериш
Участка сайлов комиссиялари сайлов бюллетенларини овоз бериш кунига, шу жумладан муддатидан олдин овоз бериш кунига камида уч кун қолганида туман, шаҳар сайлов комиссияларидан олади. Сайлов бюллетенларининг топширилганлиги ҳамда қабул қилинганлигини туман, шаҳар ва участка сайлов комиссиясининг раиси ёки раис ўринбосари ёхуд котиби тегишли ҳужжатда ўз имзоси билан тасдиқлайди.
Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналари ҳузурида тузилган сайлов участкаларидаги сайловчилар сони ҳақида Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги томонидан тақдим этилган маълумотлар асосида Марказий сайлов комиссияси сайлов бюллетенларининг тайёрланиши ва етказиб берилишини таъминлайди.
Участка сайлов комиссияси оладиган сайлов бюллетенларининг сони сайлов участкаси бўйича рўйхатларга киритилган сайловчилар сонига нисбатан ярим фоиздан ортиқроқ бўлиши мумкин эмас. Сайлов бюллетени ўнг томонининг юқори бурчагига участка сайлов комиссиясининг икки аъзоси имзо қўяди, имзолар участка сайлов комиссиясининг муҳри билан тасдиқланади. Участка сайлов комиссияси томонидан тасдиқланмаган сайлов бюллетенлари овозларни санаб чиқишда ҳисобга олинмайди.
6-боб. Кузатувчиларнинг, сиёсий партиялар ваколатли вакилларининг, оммавий ахборот воситалари вакилларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
33-модда. Сиёсий партиялардан, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларидан, бошқа давлатлар ва халқаро ташкилотлардан кузатувчилар
Сиёсий партиялардан, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларидан, шунингдек бошқа давлатлар ва халқаро ташкилотлардан кузатувчилар ўз фаолиятини тегишли комиссиялар томонидан берилган мандатлар асосида амалга оширади.
Манфаатдор ташкилотлар ўз кузатувчилари тўғрисида сайлов комиссияларига сайловдан камида ўн кун олдин ариза билан маълум қилади.
Манфаатдор ташкилотдан ариза олинганидан кейин беш кун ичида сайлов комиссияси кузатувчи учун мандат беради. Бошқа давлатлардан, халқаро ташкилотлардан кузатувчиларга мандатлар Марказий сайлов комиссияси томонидан берилади.
Кузатувчилар қуйидаги ҳуқуқларга эга:
сайлов комиссияларининг мажлисларида ҳозир бўлиш;
номзодлар кўрсатишга бағишланган йиғилишларда, номзодларнинг ва сиёсий партияларнинг (вакилларининг) сайловчилар билан учрашувларида иштирок этиш;
сайлов участкасида ҳозир бўлиш, тайёргарлик ишларининг боришини, яширин овоз бериш кабиналарининг ёки хоналарининг жойлаштирилишини ва сайлов қутиларининг муҳрланишини, фуқароларнинг рўйхатга олинишини, сайлов бюллетенларининг уларга берилишини кузатиш;
овозлар санаб чиқилаётганда ва сайлов комиссиясининг баённомаси тузилаётганда ҳозир бўлиш;
сайлов натижалари тўғрисидаги ҳужжатларнинг тегишли сайлов комиссияси томонидан тасдиқланган кўчирма нусхаларини сўраш ва олиш;
агар тегишли сайлов участкасида ушбу Кодекснинг талаблари бузилишига йўл қўйилган деб ҳисоблаш учун асослар бўлса, ўз кузатувлари тўғрисида тегишли сайлов комиссиясига маълум қилиш.
Кузатувчиларга қуйидагилар тақиқланади:
сайловчи сайлов бюллетенига ўз белгисини қўяётган пайтда яширин овоз бериш кабинасида ёки хонасида бўлиш;
фуқароларга таъсир ўтказиш, бирон-бир ташвиқот материалини ёки адабиётини тарқатиш;
сайловчилардан улар қандай овоз берганлигини суриштириш ёки сайловчиларга сайлов бюллетенига белги қўйишда бирон-бир тарзда ёрдам кўрсатиш;
сайлов комиссиясининг фаолиятига, шу жумладан сайлов қутиларини муҳрлашга, уларни очишга, овозларни санаб чиқишга аралашиш.
Кузатувчилар ҳарбий қисмларда, қамоқда сақлаш ва озодликдан маҳрум этиш жойларида тузилган сайлов участкаларига бориши ҳақида камида уч кун олдин участка сайлов комиссиясини хабардор қилиши керак.
34-модда. Сиёсий партияларнинг ваколатли вакиллари
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодлар, Қонунчилик палатаси депутатлигига номзодлар, маҳаллий Кенгашлар депутатлигига номзодлар кўрсатган сиёсий партия сайлов комиссиясининг мажлисларида, ҳужжатларни топширишда, имзо варақалари тўғри тўлдирилганлигини текширишда, сайлов участкасида овозларни санаб чиқишда иштирок этиш учун ваколатли вакил тайинлашга ҳақли.
Сиёсий партияларнинг ваколатли вакиллари шахсини тасдиқловчи ҳужжатни, сиёсий партия томонидан берилган ҳужжатни ва тегишли сайлов комиссиясининг мандатини ўз ёнида олиб юриши шарт.
35-модда. Оммавий ахборот воситаларининг вакиллари
Оммавий ахборот воситаларининг вакиллари сайловга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказишга доир барча тадбирларни ёритиш, сайлов куни овоз бериш биноларида ҳозир бўлиш, шу жумладан овозларни санаб чиқиш чоғида ҳозир бўлиш ҳуқуқига эга.
Оммавий ахборот воситалари вакилларининг ваколатлари Марказий сайлов комиссияси, ҳудудий, туман ва шаҳар сайлов комиссиялари томонидан берилган ҳужжатлар билан тасдиқланган бўлиши керак.
Бошқа давлатларнинг оммавий ахборот воситалари вакилларини Марказий сайлов комиссияси аккредитациядан ўтказади.
7-боб. Сайлов кампанияси бошланганлигини эълон қилиш, сиёсий партияларнинг сайловда иштирок этиши
36-модда. Сайлов кампанияси бошланганлигини эълон қилиш
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайлови, Қонунчилик палатаси депутатлари ва маҳаллий Кенгашлар депутатлари сайлови бўйича сайлов кампанияси бошланганлиги уларнинг ваколатлари муддати тугашидан камида уч ой олдин Марказий сайлов комиссияси томонидан оммавий ахборот воситаларида эълон қилинади, бундан ушбу Кодекснинг 66 ва 74 1 -моддаларида назарда тутилган ҳоллар мустасно.
37-модда. Номзодлар кўрсатиш ҳуқуқи
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзод, Қонунчилик палатаси депутатлигига номзод, маҳаллий Кенгашлар депутатлигига номзод кўрсатиш ҳуқуқига сиёсий партиялар эгадир.
38-модда. Имзоларни тўплаш тартиби
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайлови ва Қонунчилик палатаси депутатлари сайлови бўйича Марказий сайлов комиссияси томонидан сиёсий партияларга белгиланган намунадаги имзо варақаларининг бланкалари берилади.
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайлови бўйича сиёсий партия ўзининг сайловда иштирок этишига ижозат бериш тўғрисида қарор қабул қилинганидан кейингина сайловчиларнинг имзосини тўплашга ҳақли. Бу санага қадар тўпланган имзолар ҳисобга олинмайди.
Сайловчилар битта ёки бир нечта сиёсий партияни ёхуд Ўзбекистон Республикаси Президентлигига кўрсатилган номзодларни қўллаб-қувватлаб имзо қўйишга ҳақли. Бунда сайловчи ўз фамилиясини, исмини, отасининг исмини, туғилган йилини (ёши ўн саккизда бўлса, қўшимча равишда туғилган куни ва ойини), яшаш жойи манзилини, паспортининг ёки идентификация ID-картасининг серияси ва тартиб рақамини, шунингдек имзо қўйилган санани кўрсатади. Мазкур маълумотлар қўлда ёзиб киритилади. Имзо варақасига ўз имзосини қўядиган сайловчи тўғрисидаги маълумотлар сайловчининг илтимосига кўра имзо тўплашни амалга ошираётган шахс томонидан киритилиши мумкин.
Имзо варақаси имзони тўплаган шахс томонидан ўз фамилияси, исми, отасининг исми кўрсатилган ҳолда имзоланади, шунингдек тегишли сиёсий партиянинг туман, шаҳар тузилмаси раҳбари томонидан муҳр босиб тасдиқланади.
Сайловчиларнинг имзосини тўплаш иш, хизмат, ўқиш, яшаш жойида, сайловолди тадбирларида, шунингдек ташвиқот юритиш ва имзо тўплаш қонун билан тақиқланмаган бошқа жойларда амалга оширилади. Имзо тўплаётган шахс томонидан сайловчиларни мажбурлаш ва ўзига оғдириб олишнинг ҳар қандай шакли қонунда белгиланган жавобгарликка сабаб бўлади.
Имзо тўплаш тамомланганидан сўнг сиёсий партиянинг ваколатли вакили Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри бўйича алоҳида-алоҳида қилиб тикилган имзо варақаларини Марказий сайлов комиссиясига топширади.
39-модда. Имзо варақалари тўғри тўлдирилганлигини Марказий сайлов комиссияси томонидан текшириш
Сиёсий партиялар тақдим этган имзо варақаларининг тўғри тўлдирилганлиги Марказий сайлов комиссияси томонидан беш кунлик муддатда текширилади. Сайловчилар имзолари зарур сонининг камида ўн беш фоизи ва имзо варақаларига имзоларини қўйган сайловчилар тўғрисидаги тегишли маълумотлар текширилиши лозим.
Текшириш учун сайловчиларнинг ҳар бир сиёсий партияни ёхуд Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодни қўллаб-қувватлаб берилган имзолари бир хил миқдорда, ҳар бир маъмурий-ҳудудий тузилмадан (Қорақалпоғистон Республикаси, вилоят, Тошкент шаҳридан) тенг нисбатда танлаб олинади.
Марказий сайлов комиссияси имзо варақалари тўғри тўлдирилганлигини текширувчи Эксперт гуруҳини тузиши мумкин. Эксперт гуруҳи таркибига ички ишлар органларининг, адлия органларининг мутахассислари, шунингдек фуқаролик жамияти институтлари вакиллари жалб этилади. Имзо варақаларини текширишда сиёсий партияларнинг ваколатли вакиллари иштирок этади.
Агар Марказий сайлов комиссияси томонидан танлаб олинган имзо варақаларининг чорак қисмидан кўпроғини текшириш натижасида имзо варақалари қонун бузилган ҳолда тузилганлиги аниқланса, мазкур имзо варақалари сиёсий партиянинг ваколатли вакилига қайтарилади ва унга камчиликларни бартараф этиш учун икки кунлик муддат берилади. Агар қўллаб-қувватловчи шахсларнинг (сайловчиларнинг) имзолари сони белгиланган энг кам миқдордан яна оз бўлиб чиқса, мазкур имзо варақалари тўлиғича ҳақиқий эмас деб топилади. Мазкур ҳолда Марказий сайлов комиссияси сиёсий партияга Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодни рўйхатга олишни ёки Қонунчилик палатаси депутатлари сайловида иштирок этиш ҳуқуқини рад этади.
8-боб. Номзодларни ва уларнинг ишончли вакилларини, партиялар рўйхатини рўйхатга олиш, уларнинг ҳуқуқий мақоми
40-модда. Номзодларни рўйхатга олиш тартиби
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига ва бир мандатли сайлов округлари бўйича Қонунчилик палатаси депутатлигига кўрсатилган номзодлар Марказий сайлов комиссияси томонидан рўйхатга олинади, маҳаллий Кенгашлар депутатлигига кўрсатилган номзодларни рўйхатга олишни эса тегишли ҳудудий, туман ва шаҳар сайлов комиссияси амалга оширади.
Номзод этиб рўйхатга олинган шахсга рўйхатга олинганлик гувоҳномаси берилади.
Номзодларни рўйхатга олиш сайловга ўттиз беш кун қолганида тугалланади.
Номзодлар рўйхатга олинганидан кейин беш кунлик муддатда тегишли сайлов комиссияси рўйхатга олинганлик тўғрисидаги хабарни номзоднинг фамилиясини, исмини, отасининг исмини, туғилган йилини, партияга мансублигини, эгаллаб турган лавозимини (машғулотининг турини), иш ва яшаш жойини, шунингдек уни номзод этиб кўрсатган сиёсий партияни кўрсатган ҳолда эълон қилади.
40 1 -модда. Партия рўйхатини рўйхатга олиш
Партия рўйхати Марказий сайлов комиссияси томонидан рўйхатга олинади. Партия рўйхатини рўйхатга олиш учун тегишли ҳужжатлар сиёсий партиянинг ваколатли вакили томонидан рўйхатга олиш муддати тугашига камида етти кун қолгунга қадар Марказий сайлов комиссиясига тақдим этилади.
Партия рўйхатини белгиланган тартибда рўйхатга олиш сайловга ўттиз беш кун қолганида тугалланади.
Партия рўйхатида номзодларнинг фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган санаси, касби, лавозими (машғулотининг тури), иш ва яшаш жойи, партияга мансублиги, жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами кўрсатилади.
Партия рўйхати белгиланган тартибда рўйхатга олинганидан кейин беш кунлик муддатда Марказий сайлов комиссияси рўйхатга олинганлик тўғрисидаги хабарни сиёсий партиянинг номи, рўйхатга олинган номзодларнинг фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган санаси, эгаллаб турган лавозими (машғулотининг тури), иш ва яшаш жойини кўрсатган ҳолда эълон қилади.
Партия рўйхати белгиланган тартибда рўйхатга олинганидан кейин, ушбу рўйхатга киритилганлар депутатликка номзод мақомини олади ва уларга гувоҳнома берилади.
Рўйхатга олинган партия рўйхатига ўзгартиришлар киритишга йўл қўйилмайди, бундан ушбу Кодекснинг 42 1 -моддасида назарда тутилган ҳоллар мустасно.
41-модда. Номзодлар ва сиёсий партиялар фаолиятининг кафолатлари
Рўйхатга олинган барча номзодлар, сайловда иштирок этувчи сиёсий партиялар тенг ҳуқуқларга эга бўлади.
Номзодлар, сиёсий партияларнинг вакиллари сайловчилар билан учрашувлар ўтказиш, сайловолди йиғилишларида, телевидение ва радио орқали сўзга чиқиш даврида ишлаб чиқариш ёки хизмат вазифаларини бажаришдан ўртача ойлик иш ҳақи сақланган ҳолда озод бўлиш ҳуқуқига эга.
Номзодлар рўйхатга олинганидан кейин сайлов округи доирасида, Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодлар эса Ўзбекистон Республикаси ҳудуди доирасида давлат йўловчилар транспортининг барча турларида (бундан шаҳар йўловчи транспорти, такси ва бошқа транспорт турларининг буюртма йўналишлари мустасно) текинга юриш ҳуқуқига эга. Сайлов округидан ташқарида яшовчи депутатликка номзод сайлов округига бориш ва яшаш жойига қайтиш учун уларда текинга юриш ҳуқуқидан фойдаланади.
Номзодларнинг хизмат сафари ва бошқа харажатлари сайловни ўтказиш учун ажратилган маблағлар ҳисобидан тўланади.
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодлар Ўзбекистон Республикаси Бош прокурорининг розилигисиз жиноий жавобгарликка тортилиши, ҳибсга олиниши ёки уларга нисбатан суд тартибида бериладиган маъмурий жазо чоралари қўлланилиши мумкин эмас. Бундай розилик берилган тақдирда, Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори Марказий сайлов комиссиясини бу ҳақда дарҳол хабардор этади.
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодларни мажбурий келтиришга, худди шунингдек уларнинг шахсий буюмларини, юкини, транспортини, турар жойи ва хизмат хоналарини кўздан кечиришга йўл қўйилмайди.
42-модда. Номзодлик мақомидан маҳрум этиш. Номзоднинг номзодликдан воз кечиши
Сиёсий партия у ёки бу шахсни номзод этиб кўрсатиш тўғрисидаги, шу жумладан партия рўйхати бўйича ўз қарорини сайловга кечи билан ўн беш кун қолганида бекор қилиш ҳуқуқига эга, бу шахс тегишли сайлов комиссияси томонидан номзодлик мақомидан маҳрум этилиши мумкин. Сиёсий партия номзодлар кўрсатиш муддати тугагунига қадар тегишли сайлов комиссиясига янги номзодни рўйхатга олиш тўғрисида таклиф киритиши мумкин.
Сиёсий партия фаолиятининг тугатилганлиги номзодни шу партиядан сайловда иштирок этиш ҳуқуқидан маҳрум этади.
Номзод сайловга қадар исталган вақтда номзодликдан воз кечиши мумкин. Бунинг учун у тегишли сайлов комиссиясига ариза билан мурожаат қилади.
Номзод сайловга қадар вафот этган, сайлов ҳуқуқидан маҳрум бўлган ёхуд номзодликдан чақириб олинган тақдирда чоп этилган сайлов бюллетенларидан ушбу номзоднинг фамилияси, исми ва отасининг исми ёзилган сатр ўчирилади. Муддатидан олдин овоз бериш жараёнида бундай номзодни ёқлаб берилган овозлар участка сайлов комиссиялари томонидан овозларни санаб чиқиш чоғида ҳақиқий эмас деб топилади.
42 1 -модда. Депутатликка номзодни партия рўйхатидан чиқариш
Партия рўйхатига киритилган номзодлар ушбу рўйхатдан қуйидаги асосларга кўра чиқарилиши мумкин:
1) номзоднинг ўз хоҳишига кўра берган аризасига асосан;
2) номзод ихтиёрий равишда сиёсий партия аъзолигидан чиққан тақдирда;
3) ушбу Кодекснинг 42-моддасида назарда тутилган тартибда номзодлик мақомидан маҳрум этилганда;
4) ушбу Кодекс 71-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган асослар вужудга келган тақдирда;
5) номзоднинг бошқа партия рўйхатида ҳам номзоди кўрсатилганлиги аниқланганда;
6) номзод бошқа сиёсий партиянинг аъзоси эканлиги аниқланганда;
7) номзод вафот этганда;
8) номзоднинг бир мандатли сайлов округидан ҳам номзоди кўрсатилганлиги аниқланганда.
43-модда. Номзоднинг ишончли вакиллари
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзод ўн беш нафарга қадар, Қонунчилик палатаси депутатлигига номзод ўн нафарга қадар, вилоят Кенгаши депутатлигига номзод беш нафарга қадар, туман ва шаҳар Кенгаши депутатлигига номзод уч нафарга қадар ишончли вакилга эга бўлишга ҳақли, ишончли вакиллар номзодга сайлов кампаниясини ўтказишда ёрдам беради, сайлаш учун ташвиқот олиб боради, давлат органлари ва жамоат бирлашмалари, сайлов комиссиялари билан бўладиган муносабатларда номзоднинг манфаатларини ифодалайди.
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзоднинг ишончли вакиллари унинг тақдимномасига биноан Марказий сайлов комиссияси томонидан рўйхатга олинади, Марказий сайлов комиссияси уларга тегишли гувоҳномалар беради.
Депутатликка номзод рўйхатга олинганидан кейин ишончли вакилларини ўз хоҳишига кўра белгилайди ва улар ҳақида тегишли сайлов комиссиясига маълум қилади. Сайлов комиссияси ишончли вакилларни рўйхатга олади ва уларга гувоҳномалар беради.
Номзод сайловга қадар ўз ишончли вакилини тегишли сайлов комиссиясига маълум қилган ҳолда исталган вақтда ваколатидан маҳрум қилиши ва уни бошқаси билан алмаштириши мумкин. Ишончли вакил исталган вақтда ўз ваколатларини зиммасидан соқит қилишга ҳақли.
Ишончли вакил сайлов комиссиясининг аъзоси бўлиши мумкин эмас.
Номзодлар ишончли вакилларининг Ўзбекистон Республикаси ҳудуди доирасидаги сафар харажатлари сайловни ўтказиш учун ажратилган маблағлар ҳисобидан тўланади.
9-боб. Сайловолди ташвиқоти
44-модда. Сайловолди ташвиқотини олиб бориш
Сайловолди ташвиқоти — сайлов кампанияси даврида амалга ошириладиган ва сайловчиларни номзодни ёки сиёсий партияни ёқлаб овоз беришга ундашга қаратилган фаолиятдир.
Номзодлар, уларнинг ишончли вакиллари, сиёсий партиялар ва уларнинг вакиллари сайловолди ташвиқотини (бундан буён матнда ташвиқот деб юритилади) қонунда белгиланган шаклларда ва усулларда амалга ошириш ҳуқуқига эга.
Ташвиқот номзодларни ва партия рўйхатини белгиланган тартибда рўйхатга олиш учун белгиланган охирги куннинг эртасидан эътиборан бошланади. Сайлов куни ва овоз беришга бир кун қолганида ташвиқотга йўл қўйилмайди.
Ташвиқотни сайловчиларга бепул ёки имтиёзли шартларда товарлар бериш, хизматлар кўрсатиш (ахборот хизматларидан ташқари), шунингдек пул маблағлари тўлаш билан қўшиб олиб бориш тақиқланади.
Нотўғри ахборотни тарқатиш, шахсга доир маълумотларнинг махфийлигини бузиш, шунингдек номзодларнинг шаъни ва қадр-қимматига путур етказадиган маълумотларни тарқатиш тақиқланади.
Қуйидагиларнинг сайловолди ташвиқотини олиб бориши тақиқланади:
давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари раҳбарларининг;
Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари ҳарбий хизматчиларининг, Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизмати, бошқа ҳарбийлаштирилган бўлинмалар, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимларининг, судьяларнинг;
сайлов комиссиялари аъзоларининг;
диний ташкилотлар профессионал хизматчиларининг.
Давлат ҳокимияти ва бошқаруви органларининг, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг мансабдор шахсларига ўз мансаб ва хизмат мавқеидан сайловолди ташвиқоти вақтида ҳар қандай сиёсий партиянинг ёки номзоднинг фойдасига ёхуд унга қарши фойдаланиши тақиқланади.
45-модда. Ташвиқот олиб бориш турлари, шакллари ва усуллари
Ташвиқот қуйидагича тарзда олиб борилади:
сиёсий партиянинг дастури ва (ёки) сайловолди платформаси тўғрисидаги ахборотни ўзининг депутатликка номзодларини ёки сиёсий партияни ёқлаб овоз беришга даъват этган ҳолда тарқатиш;
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзоднинг дастури ва (ёки) сайловолди платформаси тўғрисидаги ахборотни номзодни ёқлаб овоз беришга даъват этган ҳолда тарқатиш;
номзод ва сиёсий партия тўғрисидаги ахборотни уни ёқлаб овоз беришга даъват этган ҳолда тарқатиш.
Ташвиқот омма олдида очиқ мунозаралар, баҳслар, матбуот конференциялари, фуқароларнинг йиғилишлари, интервьюлар, оммавий ахборот воситаларида чиқишлар, роликларни жойлаштириш шаклида олиб борилиши мумкин.
Ташвиқот:
оммавий ахборот воситалари, телекоммуникация тармоқлари, шунингдек Интернет жаҳон ахборот тармоғи орқали;
босма, кўргазмали, аудиовизуал ва бошқа ташвиқот материалларини (плакатлар, варақалар ва бошқа материалларни) чиқариш ҳамда тарқатиш орқали;
сайловчилар билан учрашувлар ўтказиш орқали амалга оширилади.
Ташвиқот даврида уни олиб боришнинг ушбу Кодексда тақиқланмаган бошқа турлари, шакллари ва усулларидан ҳам фойдаланилиши мумкин.
46-модда. Ташвиқотни оммавий ахборот воситалари орқали олиб бориш
Ташвиқот олиб борилаётганда давлат оммавий ахборот воситаларидан фойдаланишда ҳажмига кўра бир хил бўлган эфир вақтини ва нашр майдонини бепул бериш йўли билан тенг шароитлар таъминланади.
Давлат оммавий ахборот воситаларида ҳақ эвазига ҳам эфир вақти ёки нашр майдони ажратилиши мумкин.
Нодавлат оммавий ахборот воситаларида қонунчиликка мувофиқ эфир вақти ёки нашр майдони ажратилиши мумкин.
Оммавий ахборот воситалари томонидан эфир вақти, нашр майдони учун белгиланадиган ҳақ тўлаш шартлари ҳамда бошқа талаблар барча учун тенг ва бир хил бўлиши керак.
Ташвиқот мақсадида оммавий ахборот воситаларидан бепул фойдаланиш тартиби, ҳажми ва вақти сиёсий партияларнинг фикрини инобатга олган ҳолда тегишли сайлов комиссияси томонидан белгиланади.
47-модда. Ташвиқотни босма, кўргазмали, аудиовизуал ва бошқа ташвиқот материалларини чиқариш ҳамда тарқатиш орқали олиб бориш
Номзодлар ва сиёсий партияларга босма, кўргазмали, аудиовизуал материалларни, фонограммаларни, босма маҳсулотнинг электрон шаклларини ва бошқа ташвиқот материалларини монеликсиз чиқариш ҳамда тарқатиш учун тенг шароитлар яратилади. Ташвиқот материаллари Ўзбекистон Республикаси ҳудудида тайёрланиши керак.
Босма, кўргазмали, аудиовизуал ва бошқа ташвиқот материалларида қуйидагилар кўрсатилиши керак:
ташвиқот материалларини тайёрлаган юридик шахснинг номи (жисмоний шахснинг фамилияси, исми ва отасининг исми), жойлашган ери (почта манзили) ва у ҳақдаги бошқа маълумотлар;
ташвиқот материалларига буюртма берган юридик шахснинг номи (жисмоний шахснинг фамилияси, исми ва отасининг исми);
ташвиқот материалларининг адади, чиқарилган санаси тўғрисидаги ахборот.
48-модда. Сайловчилар билан учрашувлар ўтказиш орқали ташвиқот олиб бориш
Номзодларга ва сиёсий партияларга сайловчилар билан учрашувлар ўтказиш орқали ташвиқот учун тенг шароитлар яратилади.
Сайловчилар билан учрашувлар Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодлар, депутатликка номзодлар, сиёсий партиялар томонидан мустақил равишда ўтказилади. Сайловчилар билан учрашувларни ўтказиш жойи ва вақти ҳақида тегишли ҳудудий, туман, шаҳар ёки участка сайлов комиссиясига маълум қилинади.
Сайловчилар билан учрашувлар каби оммавий тадбирлар уларнинг ўтказилиш жойи ва вақти ҳақида тегишли туман (шаҳар) ҳокимликлари камида уч кун олдин ёзма равишда хабардор қилинган ҳолда ўтказилади. Бунда ушбу оммавий тадбирларни ўтказиш учун рухсатнома талаб қилинмайди.
Давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, жамоат бирлашмалари, шунингдек фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари учрашувлар ўтказиш учун жиҳозланган хоналарни бепул ажратиши, зарур маълумот ва ахборот материалларини олишда ёрдам кўрсатиши шарт.
Номзод ёки унинг ишончли вакили бошқа номзод ёки унинг ишончли вакили билан биргаликда сайловчилар билан учрашувлар ўтказишга ёхуд бошқа номзод томонидан ташкил этилган сайловчилар билан учрашувларда иштирок этишга ҳақли.
10-боб. Овоз беришни ташкил этиш ва ўтказиш
49-модда. Овоз бериш бинолари ҳамда участка сайлов комиссиялари бинолари
Овоз бериш бинолари махсус ажратилган жойлар бўлиб, уларда яширин овоз бериш учун етарли миқдорда кабиналар ёки хоналар жиҳозланиши, сайлов бюллетенларини бериш учун жойлар ажратилиши ҳамда сайлов қутилари ўрнатилиши керак. Сайлов қутилари овоз берувчилар уларнинг ёнига албатта яширин овоз бериш кабиналари ёки хоналари орқали ўтиб келадиган қилиб ўрнатилади. Овоз бериш биносида бошқа ҳеч қандай сиёсий тадбирлар ўтказилишига рухсат этилмайди. Биноларни жиҳозлаш ва уларда зарур тартибни сақлаб туриш масъулияти участка сайлов комиссиясининг зиммасида бўлади.
Давлат органлари, корхоналар, муассасалар, ташкилотлар сайловга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш учун зарур бинолар ва жиҳозларни сайлов комиссиялари ихтиёрига бепул бериб туриши шарт.
Лозим бўлган даражада жиҳозланган овоз бериш бинолари сайлов комиссияларига сайловдан камида ўн бир кун олдин тақдим этилиши керак.
Туташ ҳудудларни ободонлаштириш, фуқаролар, айниқса жисмоний имконияти чекланган шахслар учун зарур шарт-шароитлар яратиш, сайлов комиссияларини техник воситалар, мебель, ашёлар, офис техника воситалари, транспорт билан таъминлаш маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг, алоқа воситалари билан таъминлаш эса рақамли технологиялар соҳасидаги ваколатли давлат органи зиммасига юклатилади.
Жамоат тартибини сақлаш, сайлов ўтказиладиган бинолар ва жойларни қўриқлаш, шунингдек сайлов натижаларига доир ҳужжатларни ташиш чоғида участка сайлов комиссиялари аъзоларини кузатиб бориш тегишли ваколатли органларнинг зиммасига юклатилади.
50-модда. Участка сайлов комиссиялари жойлашган биноларни, хоналарни ва овоз бериш хоналарини жиҳозлашга доир талаблар
Участка сайлов комиссиялари жойлашган бинолар тегишли тарзда жиҳозланиши ва қуйидагиларга эга бўлиши керак:
Ўзбекистон Республикасининг Давлат байроғи (бинонинг устида ва ичида);
Ўзбекистон Республикасининг Давлат герби (бинонинг ичида);
сайлов участкасининг тартиб рақами кўрсатилган пешлавҳа;
яширин овоз бериш кабиналари ёки хоналари;
сайлов қутилари;
зарурат бўлса, жисмоний имконияти чекланган шахслар учун махсус жиҳозланган яширин овоз бериш кабиналари;
кузатувчилар учун алоҳида жойлар;
сайлов санасига бағишланган плакатлар;
сайлов участкасининг харитаси;
участка сайлов комиссияси аъзоларининг таркиби, иш режаси, навбатчиликлар жадвали ҳақидаги ахборот;
сайловга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказишга тааллуқли маълумотлар жойлаштириладиган махсус стенд;
бир мандатли сайлов округлари бўйича рўйхатга олинган барча номзодларнинг Марказий сайлов комиссияси, ҳудудий, туман, шаҳар сайлов комиссияси томонидан чоп этилган таржимаи ҳоли ва дастурларининг асосий йўналишлари;
сайловда иштирок этаётган сиёсий партиянинг Марказий сайлов комиссияси томонидан нашр қилинган дастури, партия рўйхати;
зарур мебель, офис техника воситалари (телефон, принтер, Интернет жаҳон ахборот тармоғига уланган ва Сайлов жараёнини бошқариш ахборот тизимига кириш имкониятига эга бўлган компьютерлар, сейф, канцелярия товарлари);
ёнғинга қарши воситалар.
Овоз бериш хоналари ёруғ ва кенг бўлиши, алоҳида кириш ва чиқиш жойи бўлиши, шунингдек уларда жисмоний имконияти чекланган шахслар учун нишаб йўлкалар назарда тутилган бўлиши лозим.
51-модда. Овоз бериш вақти ва жойи
Овоз бериш сайлов куни соат 8.00 дан 20.00 гача ўтказилади. Овоз бериш вақти ва жойи тўғрисида участка сайлов комиссияси сайловчиларни сайловдан камида ўн кун олдин хабардор қилади.
Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналари ҳузурида тузилган сайлов участкаларида овоз бериш сайлов куни ушбу сайлов участкалари жойлашган ердаги маҳаллий вақт билан соат 8.00 дан 20.00 гача ўтказилади.
Ўзбекистон Республикасининг чет давлатлардаги дипломатик ва бошқа ваколатхоналари ҳузурида, ҳарбий қисмларда, санаторийларда, дам олиш уйларида, касалхоналар ва бошқа стационар даволаш муассасаларида, олис ва бориш қийин бўлган ҳудудлардаги фуқаролар турган жойларда, қамоқда сақлаш ва озодликдан маҳрум этиш жойларида тузилган сайлов участкаларида участка сайлов комиссияси, агар рўйхатга киритилган барча фуқаролар овоз бериб бўлган бўлса, овоз бериш тугаганлигини исталган вақтда эълон қилиши мумкин.
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида жойлашган сайлов участкаларида сайлов қутиларини соат 20.00 дан олдин очиш ва овозларни санаб чиқишга йўл қўйилмайди.
52-модда. Сайловчининг шахсини аниқлаш
Овоз бериш биносига келгач, сайловчи участка сайлов комиссиясининг аъзосига ўз шахсини тасдиқловчи ҳужжатни кўрсатади ҳамда сайловчилар рўйхатига имзо қўяди. Шундан кейин унга сайлов бюллетени берилади.
Бирон-бир сабабга кўра сайловчилар рўйхатига фамилияси кирмай қолган сайловчиларнинг фамилиялари сайловчининг шахси, фуқаролиги ва яшаш жойини тасдиқловчи ҳужжат асосида сайловчилар рўйхати иловасига киритилади.
53-модда. Участка сайлов комиссиясининг овоз беришдан олдинги фаолияти
Сайлов куни овоз бериш биноси участка сайлов комиссияси аъзоларининг камида учдан икки қисми ҳозир бўлганда очилади.
Участка сайлов комиссиялари:
яширин овоз бериш учун бинони овоз бериш бошлангунига қадар тайёр ҳолатга келтиради;
участка сайлов комиссияси аъзолари орасида вазифаларни тақсимлайди;
комиссиянинг икки аъзоси томонидан имзоланган, муҳр билан тасдиқланган сайлов бюллетенларини тайёрлайди.
54-модда. Участка сайлов комиссиясининг овоз бериш кунидаги фаолияти
Овоз бериш куни сайлов участкасида соат 8.00 да Ўзбекистон Республикасининг Давлат мадҳияси янграйди.
Участка сайлов комиссиясининг раиси комиссия аъзолари, кузатувчилар, оммавий ахборот воситалари вакиллари ҳозирлигида:
овоз бериш бошланганлигини эълон қилади;
сайлов қутиларининг бўшлигини текширади ва уларни бир маротаба ишлатиладиган пластмасса пломбалар билан пломбалайди, пломбалар рақами кўрсатилган ҳолда далолатнома тузилади;
участкадаги рўйхат бўйича сайловчиларнинг сони, олинган сайлов бюллетенлари сони ҳамда муддатидан олдин овоз берганлар ҳақида маълум қилади. Ушбу маълумотлар якуний баённомага киритилади;
овоз беришни ташкил этиш ва ўтказишни мувофиқлаштириб боради ҳамда назорат қилади, зарурат бўлганда комиссия аъзоларига ёрдам кўрсатади, улар вақтинчалик йўқ бўлган ҳолларда уларни бошқа аъзолар билан алмаштиради;
овоз бериш тугалланганлигини эълон қилади;
бинода ҳозир бўлган сайловчиларга овоз беришни тугаллаши учун имконият беради.
Участка сайлов комиссиясининг аъзолари:
сайловчининг шахсини тасдиқловчи ҳужжати асосида унинг сайловчилар рўйхатидаги маълумотларини текширади, унга овоз бериш учун сайлов бюллетенини имзо қўйдириб топширади;
кузатувчиларга ва оммавий ахборот воситалари вакилларига сайлов жараёнини кузатиш учун шарт-шароитлар яратади.
55-модда. Овоз бериш тартиби
Сайловчи сайлов бюллетенини олгач, уни яширин овоз бериш кабинасида ёки хонасида тўлдиради. Сайлов бюллетенини тўлдириш чоғида овоз берувчи шахсдан бошқа шахсларнинг ҳозир бўлиши тақиқланади. Сайлов бюллетенини мустақил равишда тўлдириш имкониятига эга бўлмаган сайловчи ўз хоҳишига кўра яширин овоз бериш кабинасига ёки хонасига бошқа шахсни таклиф қилишга ҳақли, бундан сайлов комиссияси таркибига кирадиган шахслар, кузатувчилар ва оммавий ахборот воситалари вакиллари мустасно.
Сайловчи ўзи ёқлаб овоз бераётган номзоднинг фамилияси, сиёсий партиянинг номи рўпарасида, ўнг томонда жойлашган бўш квадратга «+» ёки « » ёхуд «х» белгисини қўяди.
Овоз берувчи тўлдирилган сайлов бюллетенини сайлов қутисига ташлайди.
Бузиб қўйилган сайлов бюллетени сайловчининг илтимосига кўра янгисига алмаштирилиши мумкин. Бузиб қўйилган сайлов бюллетенлари ҳисобга олиниши, бекор қилиниши (юқори чап бурчагини кесиш йўли билан) лозим ва алоҳида сақланади.
56-модда. Сайловчининг турган жойида овоз бериш
Айрим сайловчилар соғлиғининг ҳолатига ёки бошқа сабабларга кўра овоз бериш биносига кела олмаган ҳолларда, тегишли участка сайлов комиссияси овоз беришни ушбу сайловчиларнинг илтимосига биноан улар турган жойда ташкил этади.
Тегишли комиссиянинг камида икки нафар аъзоси кўчма сайлов қутиси билан сайловчининг турган жойига юборилади, улар сайловчининг хоҳиш-иродаси сир сақланишига риоя этилган ҳолда овоз бериш амалга оширилишини таъминлайди. Бунда кузатувчилар ва оммавий ахборот воситалари вакиллари ҳозир бўлиши мумкин.
56 1 -модда. Сайловчининг чет давлатда турган жойида овоз бериш
Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларига ва чет давлатларнинг ваколатли давлат ҳокимияти органлари билан келишувларга мувофиқ чет давлатларнинг аҳоли зич жойлашган ҳудудларда муддатидан олдин овоз бериш сайловчининг турган жойида ўтказилиши мумкин.
Ўзбекистон Республикасининг чет давлатдаги дипломатик ва бошқа ваколатхонаси ҳузурида тузилган участка сайлов комиссияси сайловчиларнинг турган жойида овоз бериш вақти ҳамда жойи тўғрисида қарор қабул қилади ва бу ҳақда сайловчиларни, кузатувчиларни оммавий ахборот воситалари орқали хабардор этади.
Сайловчиларнинг турган жойида овоз бериш Ўзбекистон Республикасининг чет давлатдаги дипломатик ва бошқа ваколатхонаси ҳузурида тузилган участка сайлов комиссиясининг камида икки нафар аъзоси ҳозирлигида ўтказилади.
Овоз бериш тугаганидан кейин участка сайлов комиссияси аъзолари кўчма овоз бериш қутисини очади, унинг ичидаги сайлов бюллетенларини санамасдан махсус қопга жойлайди, қопни сурғучлайди ва бу ҳақда далолатнома тузади.
Сайлов бюллетенлари солинган қоп сурғучланган ҳолда далолатнома билан бирга сайлов участкасига олиб борилади ва сайлов куни овозларни санаб чиқиш жараёни бошлангунига қадар сақланади.
57-модда. Муддатидан олдин овоз бериш
Сайлов куни ўз яшаш жойида бўлиш имкониятига эга бўлмаган сайловчи муддатидан олдин овоз бериш ҳуқуқига эга.
Муддатидан олдин овоз бериш сайловга ўн кун қолганида бошланади ва сайловга уч кун қолганида тугалланади. Муддатидан олдин овоз беришни ўтказиш вақти Марказий сайлов комиссияси томонидан белгиланади ва сайловчиларнинг, кузатувчиларнинг эътиборига оммавий ахборот воситалари орқали етказилади.
Муддатидан олдин овоз беришни амалга ошириш учун сайловчи сайлов кунида бўла олмаслигининг сабаблари (таътил, хизмат сафари, хорижга чиқиш ва ҳоказо) кўрсатилган ариза асосида тегишли участка сайлов комиссиясидан сайлов бюллетенини олади. Сайловчи сайлов бюллетенини олганлиги ҳақида тегишли участка сайлов комиссиясининг камида икки нафар аъзоси ҳозирлигида сайловчилар рўйхатига имзо қўяди.
Сайлов бюллетени махсус жиҳозланган яширин овоз бериш кабинасида ёки хонасида сайловчи томонидан тўлдирилади.
Сайловчи қарор қабул қилади ва тўлдирилган сайлов бюллетенини ёпиқ конвертда қолдиради, конверт тегишли участка сайлов комиссиясининг сейфида сақланади. Конвертнинг елимланган жойига участка сайлов комиссиясининг икки нафар аъзосининг имзолари қўйилиб, улар комиссиянинг муҳри билан тасдиқланади.
58-модда. Участка сайлов комиссиясининг овоз бериш тугаганидан кейинги фаолияти
Овоз бериш тугагач, участка сайлов комиссиясининг раиси ёки раис ўринбосари овоз бериш тугаганлигини комиссиянинг барча аъзолари, кузатувчилар ва оммавий ахборот воситалари вакиллари ҳозирлигида эълон қилади.
Участка сайлов комиссиясининг раиси ёки раис ўринбосари комиссия аъзолари билан биргаликда:
пломбаларнинг рақамларини тегишли далолатнома билан солиштиради;
олдиндан ёзув ашёларини йиғиштириб қўйиб, сайлов бюллетенларини санаб чиқиш учун жой (стол) тайёрлайди;
фойдаланилмаган ва бузилган сайлов бюллетенларини санаб чиқади ва бекор қилади, бу ҳақда якуний баённомага тегишли ёзув киритилади;
муддатидан олдин овоз бериш бюллетенлари солинган ёпиқ конвертларни сайлов қутисига ташлайди;
стационар ва кўчма сайлов қутиларини очади;
ҳар бир номзод ва сиёсий партия бўйича сайлов бюллетенларини ўқиб эшиттирган ва намойиш этган ҳолда алоҳида-алоҳида боғламларга ажратади;
ҳар бир номзодни ва сиёсий партияни ёқлаб берилган овозларни санаб чиқади;
ҳақиқий эмас деб топилган сайлов бюллетенларини аниқлайди ва санаб чиқади, бу ҳақда якуний баённомага тегишли ёзув киритилади;
якуний баённомага овоз бериш натижалари тўғрисидаги ёзувни киритади.
Участка сайлов комиссияси овоз бериш ҳамда овозларни санаб чиқиш чоғида келиб тушган шикоятларни (аризаларни) кўриб чиқади. Шундан сўнг участка сайлов комиссияси овозларни санаб чиқиш натижалари бўйича мажлис ўтказиб, унда овоз бериш якунлари тўғрисида қарор қабул қилади.
Овозларни санаб чиқиш натижалари участка сайлов комиссиясининг мажлисида кўриб чиқилади ҳамда раис, раис ўринбосари, котиб, сайлов комиссиясининг бошқа аъзолари томонидан имзоланадиган баённомага киритилади. Шундан сўнг баённома участка сайлов комиссиясининг раиси ёки раис ўринбосари томонидан ўқиб эшиттирилади ҳамда мазкур баённоманинг кўчирма нусхаси ҳамма танишиб чиқиши учун участка сайлов комиссияси биносига камида қирқ саккиз соат муддатга дарҳол осиб қўйилади.
Овозларни санаб чиқиш жараёнида иштирок этаётган сиёсий партиянинг ваколатли вакили, кузатувчилар участка сайлов комиссияси баённомасининг тасдиқланган кўчирма нусхасини олишга ҳақли.
Участка сайлов комиссияси баённомасининг кўчирма нусхаси ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланган ҳолда дарҳол Ўзбекистон Республикаси Президенти, Қонунчилик палатаси депутатлари сайловида ҳудудий сайлов комиссияларига, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашлари депутатлари сайловида округ сайлов комиссияларига, халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгашлари депутатлари сайловида эса тегишли туман, шаҳар сайлов комиссияларига тақдим этилади, асл нусха эса раис ёки унинг ўринбосари томонидан ички ишлар органлари ходимлари кузатувида тегишли ҳудудий сайлов комиссияларига (Ўзбекистон Республикаси Президенти, Қонунчилик палатаси депутатлари сайловида), округ сайлов комиссияларига (халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашлари депутатлари сайловида), туман, шаҳар сайлов комиссияларига (халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгашлари депутатлари сайловида) олиб бориб топширилади.
11-боб. Такрорий овоз бериш, такрорий сайлов
59-модда. Такрорий овоз беришни ўтказиш асослари ва тартиби
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловида икки нафардан ортиқ номзод иштирок этаётган бўлса ва агар улардан ҳеч бири овоз беришда иштирок этган сайловчилардан ярмидан кўпининг овозини олмаган бўлса, такрорий овоз бериш ўтказилади, унда энг кўп овоз тўплаган икки номзод иштирок этади.
Марказий сайлов комиссияси такрорий овоз бериш кунини Ўзбекистон Республикаси Президенти сайлови ўтказилган кундан эътиборан бир ой ичида, лекин сайлов ўтказилган кундан камида ўн беш кун кейин ўтказиладиган қилиб тайинлайди. Такрорий овоз бериш ўтказилиши ҳақидаги хабар матбуотда эълон қилинади.
Такрорий овоз беришда иштирок этган сайловчиларнинг овозини бошқа номзодга нисбатан кўпроқ олган номзод сайланган деб ҳисобланади.
Такрорий овоз беришда сайловчиларнинг иштирок этиши фоизи ҳисобга олинмайди.
60-модда. Такрорий сайловни ўтказиш асослари ва тартиби
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайлови ўтмаган ёки ҳақиқий эмас деб топилган тақдирда, шунингдек, агар Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловида битта номзод иштирок этган бўлса ва у зарур миқдорда овоз тўплай олмаган бўлса, Марказий сайлов комиссияси такрорий сайлов тайинлайди. Бунда сайловга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказишга доир тадбирларни амалга ошириш муддатлари Марказий сайлов комиссияси томонидан белгиланади.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг такрорий сайлови ҳам ушбу Кодексда асосий сайловни ўтказиш учун белгиланган айни тартибда ва айни шартларга риоя этган ҳолда ўтказилади. Бунда қуйи сайлов комиссиялари фаолиятида сайлов тўғрисидаги қонунчилик бузилиши аниқланган тақдирда, Марказий сайлов комиссияси сайлов янги таркибдаги тегишли сайлов комиссиялари томонидан ўтказилиши зарурлиги тўғрисида қарор қабул қилиши мумкин. Овоз бериш асосий сайловни ўтказиш учун тузилган ўша сайлов участкаларида ва сайловчиларнинг ўша рўйхатлари бўйича ўтказилади.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг такрорий сайлови асосий сайлов ўтказилганидан кейин етмиш кун ичида ўтказилади.
Қонунчилик палатаси депутатларининг ва маҳаллий Кенгашлар депутатларининг такрорий сайлови қуйидаги ҳолларда ўтказилади:
агар сайлов ўтмаган ёхуд сайлов округи бўйича ҳақиқий эмас деб топилган бўлса;
депутатлар сайловларида номзодларга энг кўп ёқлаб берилган овозлар сони тенг бўлган тақдирда.
Қонунчилик палатаси депутатларининг ва маҳаллий Кенгашлар депутатларининг такрорий сайлови тегишли сайлов комиссиясининг топшириғига биноан ҳудудий, туман, шаҳар ва округ сайлов комиссияси томонидан ўтказилади. Бунда қуйи сайлов комиссиялари фаолиятида сайлов тўғрисидаги қонунчилик бузилиши аниқланган тақдирда, тегишли сайлов комиссияси такрорий сайлов янги таркибдаги тегишли сайлов комиссиялари томонидан ўтказилиши зарурлиги тўғрисида қарор қабул қилиши мумкин. Овоз бериш асосий сайловни ўтказиш учун тузилган ўша сайлов участкаларида ва сайловчиларнинг ўша рўйхатлари бўйича ўтказилади.
Қонунчилик палатаси депутатларининг ва маҳаллий Кенгашлар депутатларининг такрорий сайлови асосий сайловдан кейин кечи билан бир ойлик муддат ичида ўтказилади. Сайлов комиссияларини тузиш, номзодларни рўйхатга олиш ва бошқа тадбирлар ушбу Кодексда белгиланган тартибда амалга оширилади. Бунда сайловга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказишга доир тадбирларни амалга ошириш муддатлари Марказий сайлов комиссияси томонидан белгиланади.
12-боб. Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловининг ўзига хос хусусиятлари
61-модда. Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодга қўйиладиган талаблар
Ўзбекистон Республикаси Президенти етти йил муддатга сайланади. Айни бир шахс сурункасига икки муддатдан ортиқ Ўзбекистон Республикаси Президенти бўлиши мумкин эмас.
Ўттиз беш ёшдан кичик бўлмаган, давлат тилини яхши биладиган, бевосита сайловгача камида ўн йил Ўзбекистон ҳудудида муқим яшаётган фуқаро Ўзбекистон Республикаси Президенти этиб сайланиши мумкин.
Қуйидагилар:
қасддан содир этилган жинояти учун илгари судланган фуқаролар;
диний ташкилотлар ва бирлашмаларнинг профессионал хизматчилари Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзод этиб рўйхатга олинмайди.
62-модда. Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодлар кўрсатиш ҳуқуқи
Сиёсий партия сайлов кампанияси бошланганлиги эълон қилинган кундан камида тўрт ой олдин Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан рўйхатга олинган тақдирдагина Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзод кўрсатиши мумкин.
63-модда. Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловида иштирок этиш учун сиёсий партиялар томонидан тақдим этиладиган ҳужжатлар
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловида иштирок этиш учун сиёсий партия сайловга камида етмиш кун қолганида Марказий сайлов комиссиясига қуйидагиларни тақдим этиши керак:
сайловда иштирок этиш тўғрисида партия раҳбари томонидан имзоланган ариза;
Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг сиёсий партия рўйхатга олинганлиги тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олган маълумотнома;
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига бўлажак номзод тўғрисидаги маълумотлар.
Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ҳужжатлар тақдим этилгач, Марказий сайлов комиссияси сиёсий партиянинг ваколатли вакилига ҳужжатлар қабул қилиб олинган сана ва вақт кўрсатилган маълумотнома беради. Марказий сайлов комиссияси тақдим этилган ҳужжатлар асосида партиянинг сайловда иштирок этишига ижозат бериш тўғрисида беш кунлик муддат ичида узил-кесил қарор қабул қилади ҳамда сиёсий партиянинг ваколатли вакилига белгиланган намунадаги имзо варақаларининг бланкаларини беради. Сайловда иштирок этувчи партияларнинг рўйхати аризаларнинг келиб тушиши навбати тартибида марказий матбуотда эълон қилинади.
64-модда. Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодлар кўрсатиш тартиби
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодлар кўрсатиш сайловга олтмиш беш кун қолганида бошланади ва қирқ беш кун қолганида тугайди.
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодлар кўрсатиш сиёсий партияларнинг юқори органлари томонидан амалга оширилади.
Сиёсий партиянинг юқори органи Ўзбекистон Республикаси Президентлигига битта номзод кўрсатиши мумкин.
Сиёсий партия Ўзбекистон Республикаси Президентлигига фақат ўз партияси аъзолари орасидан ёки партиясизни номзод этиб кўрсатишга ваколатлидир. Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзод кўрсатилганлиги тўғрисида баённома тузилади.
Сиёсий партиянинг раҳбари Ўзбекистон Республикаси Президентлигига кўрсатилган номзодни рўйхатга олишни илтимос қилиб Марказий сайлов комиссиясига ариза билан мурожаат этади. Аризага қуйидагилар илова қилинади:
сиёсий партия юқори органининг Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзод кўрсатиш тўғрисидаги қарори;
сиёсий партия юқори органи мажлисининг Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзод кўрсатиш тўғрисидаги баённомаси, унда Ўзбекистон Республикаси Президентлигига кўрсатилган номзоднинг фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган санаси, касби, лавозими (машғулотининг тури), иш ва яшаш жойи, партиявийлиги кўрсатилади;
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига кўрсатилган номзоднинг ўз номзоди овозга қўйилишига рози эканлиги тўғрисидаги аризаси;
Ўзбекистон Республикаси Президентлигига кўрсатилган номзодни қўллаб-қувватловчи имзо варақалари. Сиёсий партия томонидан тақдим этилган имзо варақаларида Ўзбекистон Республикаси жами сайловчилари умумий сонининг камида бир фоизининг имзоси бўлиши керак. Бунда сиёсий партия битта маъмурий-ҳудудий тузилмада (Қорақалпоғистон Республикаси, вилоят, Тошкент шаҳри) имзолар умумий сонининг кўпи билан саккиз фоизини тўплаши мумкин.
Ҳужжатларни тақдим этган шахсга Марказий сайлов комиссияси ҳужжатлар қабул қилиб олинган сана ва вақт кўрсатилган маълумотнома беради.
Марказий сайлов комиссияси тақдим этилган ҳужжатларни беш кунлик муддат ичида текшириб чиқади ва уларнинг ушбу Кодекс талабларига мувофиқлиги тўғрисида хулоса беради.
Марказий сайлов комиссияси рўйхатга олиш учун тақдим этилган ҳужжатларда аниқланган номувофиқликлар ва ушбу Кодекс талабларидан четга чиқиш ҳоллари тўғрисида тегишли сиёсий партияларнинг раҳбарларига маълум қилади. Сиёсий партия ҳужжатлардаги аниқланган номувофиқликлар ва хатоларни икки кунлик муддатда тузатишга ҳамда уларни Марказий сайлов комиссиясига тақдим этишга ҳақли.
Марказий сайлов комиссияси Ўзбекистон Республикаси Президентлигига номзодларни рўйхатга олиш учун ҳужжатларни қабул қилишни рўйхатга олиш муддати тугалланишига етти кун қолганида якунлайди.
65-модда. Ўзбекистон Республикаси Президенти лавозимига киришиш
Ўзбекистон Республикаси Президенти Марказий сайлов комиссияси томонидан Ўзбекистон Республикаси Президенти сайлови натижалари расмий равишда эълон қилинган кундан эътиборан кечи билан икки ой ичида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қўшма мажлисида қасамёд қилган пайтдан эътиборан ўз лавозимига киришади.
Амалдаги Ўзбекистон Республикаси Президенти ўз ваколатларини янги сайланган Ўзбекистон Республикаси Президенти лавозимга киришгунига қадар бажаради.
66-модда. Ўзбекистон Республикаси Президентлигига муддатидан илгари сайлов
Ўзбекистон Республикасининг амалдаги Президенти ўз вазифаларини бажара олмайдиган ҳолатларда унинг вазифа ва ваколатлари вақтинча Сенат Раисининг зиммасига юклатилади, бунда уч ой муддат ичида, ушбу Кодексга тўлиқ мувофиқ ҳолда Ўзбекистон Республикаси Президенти сайлови ўтказилади.
Ўзбекистон Республикаси Президенти муддатидан илгари Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловини тайинлаган тақдирда, сайлов ушбу Кодексга тўлиқ мувофиқ ҳолда икки ой ичида ўтказилади. Бунда сайловга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказишга доир тадбирларни амалга ошириш муддатлари Марказий сайлов комиссияси томонидан белгиланади.
13-боб. Қонунчилик палатаси депутатлари сайловининг ўзига хос хусусиятлари
67-модда. Қонунчилик палатаси депутатлари сайлови
Қонунчилик палатаси беш йил муддатга сайланадиган бир юз эллик депутатдан иборат бўлади.
Қонунчилик палатаси депутатларининг:
етмиш беш нафари бир мандатли сайлов округлари бўйича сайланади;
етмиш беш нафари ягона сайлов округи бўйича сиёсий партияларга берилган овозларга мутаносиб равишда партия рўйхати асосида сайланади.
68-модда. Депутатликка номзодлар кўрсатиш ҳуқуқи
Сиёсий партия сайлов кампанияси бошланганлиги эълон қилинган кундан камида тўрт ой олдин Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан рўйхатга олинган ва ўзининг сайловда иштирок этишини қўллаб-қувватловчи камида қирқ минг сайловчининг имзосини тўплаган тақдирдагина депутатликка номзодлар кўрсатиши мумкин.
Белгиланган намунадаги имзо варақаларининг бланкалари сайлов кампанияси бошланганлиги эълон қилингандан кейин Марказий сайлов комиссияси томонидан берилади.
Битта маъмурий-ҳудудий тузилмада (Қорақалпоғистон Республикаси, вилоят, Тошкент шаҳри) сиёсий партия қирқ минг сайловчининг кўпи билан саккиз фоизи имзосини тўплаши мумкин.
69-модда. Сайловда иштирок этиш учун сиёсий партиялар томонидан тақдим этиладиган ҳужжатлар
Депутатликка номзодлар кўрсатиш учун сиёсий партия сайловга камида етмиш кун қолганида Марказий сайлов комиссиясига қуйидаги ҳужжатларни тақдим этиши керак:
сайловда иштирок этиш тўғрисида партия раҳбари томонидан имзоланган ариза;
Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг сиёсий партия сайлов кампанияси бошланганлиги эълон қилинган кундан камида тўрт ой олдин рўйхатга олинганлигини тасдиқловчи маълумотномаси;
имзо варақалари.
Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ҳужжатлар тақдим этилгач, Марказий сайлов комиссияси сиёсий партиянинг ваколатли вакилига ҳужжат қабул қилиб олинган сана ва вақт қайд этилган маълумотнома беради. Марказий сайлов комиссияси тақдим этилган ҳужжатлар асосида беш кунлик муддат ичида сиёсий партиянинг сайловда иштирок этишига ижозат бериш тўғрисида қарор қабул қилади. Сайловда иштирок этувчи партиялар рўйхати аризаларнинг келиб тушиши навбати тартибида марказий матбуотда эълон қилинади.
70-модда. Сиёсий партиялар томонидан депутатликка номзодлар кўрсатиш
Депутатликка номзодлар кўрсатиш сайловга олтмиш беш кун қолганида бошланади ва сайловга қирқ беш кун қолганида тугайди.
Депутатликка номзодлар кўрсатиш сиёсий партияларнинг юқори органлари томонидан амалга оширилади.
Сиёсий партиялар:
бир мандатли сайлов округлари бўйича депутатликка етмиш беш нафар номзод, яъни ҳар бир сайлов округидан биттадан депутатликка номзод кўрсатишга;
партия рўйхати бўйича етмиш беш нафардан кам бўлмаган, юз нафардан кўп бўлмаган депутатликка номзод кўрсатишга ваколатлидир.
Бир мандатли сайлов округларида айни бир шахс фақат битта сайлов округидан депутатликка номзод этиб кўрсатилиши мумкин.
Партия рўйхатига киритилган номзодлар ушбу сиёсий партиянинг аъзолари ёки партиясиз бўлиши мумкин. Бошқа сиёсий партиянинг аъзолари ушбу рўйхатга киритилиши мумкин эмас.
Айни бир номзод фақат битта партия рўйхатига киритилиши мумкин.
Бир мандатли сайлов округлари бўйича кўрсатилган номзодлар партия рўйхатига киритилиши мумкин эмас.
Депутатликка номзодларни танлаш тартиби сиёсий партиялар томонидан белгиланади.
Аёлларнинг сони бир мандатли сайлов округлари бўйича, шунингдек партия рўйхати асосида сиёсий партиядан кўрсатилган депутатликка номзодлар сонининг камида қирқ фоизини ташкил этиши керак. Бунда партия рўйхатидаги кетма-кетликда камида ҳар беш нафар номзоднинг икки нафари аёл киши бўлиши лозим.
Сиёсий партиялар ўз партияси аъзоларини ёки партиясизларни депутатликка номзод этиб кўрсатишга ваколатлидир. Депутатликка номзодлар кўрсатиш ҳамда партия рўйхатини шакллантириш тўғрисида баённома тузилади.
71-модда. Қонунчилик палатаси депутатлигига номзодларга қўйиладиган талаблар
Қонунчилик палатасига сайланиш ҳуқуқига сайлов куни йигирма беш ёшга тўлган ҳамда камида беш йил Ўзбекистон Республикаси ҳудудида муқим яшаётган фуқаролар эгадир.
Қуйидагилар:
содир этилган оғир ёки ўта оғир жинояти учун судланганлик ҳолати тугалланмаган ёхуд судланганлиги олиб ташланмаган фуқаролар;
сайлов кунига қадар сўнгги беш йил мобайнида Ўзбекистон Республикаси ҳудудида муқим яшамаган фуқаролар;
Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларининг ҳарбий хизматчилари, Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизматининг, Миллий гвардиясининг, Ички ишлар вазирлигининг, Давлат божхона қўмитасининг, бошқа ҳарбийлаштирилган бўлинмаларнинг ходимлари;
диний ташкилотлар ва бирлашмаларнинг профессионал хизматчилари Қонунчилик палатаси депутатлигига номзод этиб рўйхатга олинмайди.
72-модда. Қонунчилик палатаси депутатлигига номзодларни ва партия рўйхатини рўйхатга олиш учун тақдим этиладиган ҳужжатлар
Сиёсий партиянинг раҳбари Қонунчилик палатаси депутатлигига номзодларни рўйхатга олишни илтимос қилиб, Марказий сайлов комиссиясига ариза билан мурожаат этади. Аризага қуйидагилар илова қилинади:
сиёсий партия юқори органининг депутатликка номзодлар кўрсатиш тўғрисидаги қарори;
сиёсий партия юқори органи мажлисининг бир мандатли сайлов округи бўйича депутатликка номзодлар кўрсатиш, шунингдек партия рўйхати асосида кўрсатилган депутатликка номзодлар тўғрисидаги баённомаси, унда депутатликка номзоднинг фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган санаси, касби, лавозими (машғулотининг тури), иш ва яшаш жойи, партияга мансублиги, жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами, шунингдек бир мандатли сайлов округи бўйича сайлов округининг номи ва тартиб рақами кўрсатилади;
депутатликка номзоди кўрсатилган шахснинг ўз номзоди тегишли бир мандатли сайлов округидан овозга қўйилишига ёки партия рўйхатига киритилишига рози эканлиги, башарти у Қонунчилик палатаси депутати этиб сайлангудек бўлса, эгаллаб турган лавозимидан бўшаш тўғрисидаги аризаси.
Ҳужжатларни тақдим этган шахсга Марказий сайлов комиссияси ҳужжатлар қабул қилиб олинган сана ва вақт кўрсатилган маълумотнома беради.
Марказий сайлов комиссияси сиёсий партиялардан депутатликка номзодларни рўйхатга олиш учун ҳужжатларни қабул қилишни рўйхатга олиш муддати тугалланишига етти кун қолганида якунлайди.
Марказий сайлов комиссияси тақдим этилган ҳужжатларни беш кунлик муддат ичида текшириб чиқади ва уларнинг ушбу Кодекс талабларига мувофиқлиги тўғрисида хулоса беради.
Марказий сайлов комиссияси рўйхатга олиш учун тақдим этилган ҳужжатларда аниқланган номувофиқликлар ва ушбу Кодекс талабларидан четга чиқиш ҳоллари тўғрисида тегишли сиёсий партияларнинг раҳбарларига маълум қилади. Сиёсий партия ҳужжатлардаги аниқланган номувофиқликлар ва хатоларни икки кунлик муддатда тузатишга ҳамда уларни Марказий сайлов комиссиясига тақдим этишга ҳақли.
73-модда. Қонунчилик палатасига сайланган депутатларни рўйхатга олиш
Марказий сайлов комиссияси бир мандатли сайлов округлари бўйича ҳудудий сайлов комиссияларидан олинган баённомалар асосида Қонунчилик палатасига сайланган депутатларни рўйхатга олади.
Ягона сайлов округидан сайланган депутатларни рўйхатга олиш ушбу Кодекснинг 96 1 -моддасига мувофиқ Марказий сайлов комиссияси томонидан амалга оширилади.
Депутат этиб сайланган шахслар Марказий сайлов комиссияси томонидан рўйхатга олинган пайтдан эътиборан Қонунчилик палатаси депутати мақомига эга бўлади.
Қонунчилик палатаси депутати этиб сайланган шахслар Марказий сайлов комиссиясига Қонунчилик палатаси депутатининг мақомига тўғри келмайдиган вазифаларни ўз зиммасидан соқит қилганлиги тўғрисида ёзма шаклда маълум қилиши шарт.
Қонунчилик палатаси депутатларига улар рўйхатга олинган кундан эътиборан ўн кун ичида Марказий сайлов комиссияси томонидан гувоҳнома ва кўкрак нишони берилади.
74-модда. Бир мандатли сайлов округлари бўйича бўшаб қолган ўринларга Қонунчилик палатаси депутатлари сайловини ўтказиш
Бир мандатли сайлов округларидан сайланган депутатларнинг ваколатлари муддатидан олдин тугатилган ҳолларда, тегишли сайлов округларида янги сайлов ўтказилади.
Сайлов Марказий сайлов комиссияси томонидан сайлов ўтказилишига камида бир ой қолганида тайинланади ва ушбу Кодекснинг талабларига риоя қилган ҳолда ташкил этилади. Бир мандатли сайлов округлари бўйича бўшаб қолган ўринларга Қонунчилик палатаси депутатлари сайловига тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказишга доир тадбирларни амалга ошириш муддатлари Марказий сайлов комиссияси томонидан белгиланади.
Қонунчилик палатаси ваколат муддатининг тугашига олти ойдан кам вақт қолганида бир мандатли сайлов округидан сайланган Қонунчилик палатаси депутатининг ўрни бўшаб қолган тақдирда, ушбу бўшаб қолган ўринга янги депутат сайлови ўтказилмаслиги мумкин.
74 1 -модда. Қонунчилик палатаси депутатларининг муддатидан илгариги сайлови
Қонунчилик палатаси Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан тарқатиб юборилган тақдирда, Қонунчилик палатаси депутатларининг сайлови ушбу Кодексга тўлиқ мувофиқ ҳолда уч ой ичида ўтказилади.
Қонунчилик палатаси томонидан ўзини ўзи тарқатиб юбориш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, Қонунчилик палатаси депутатларининг сайлови ушбу Кодексга тўлиқ мувофиқ ҳолда икки ой ичида ўтказилади. Бунда сайловга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказишга доир тадбирларни амалга ошириш муддатлари Марказий сайлов комиссияси томонидан белгиланади.
74 2 -модда. Партия рўйхати асосида шакллантирилган ва бўшаб қолган Қонунчилик палатаси депутатлари ўрнини тўлдириш
Партия рўйхати асосида шакллантирилган ва бўшаб қолган Қонунчилик палатаси депутатлари ўрни тегишли сиёсий партиянинг рўйхатдан ўтказилган партия рўйхатидаги мандатга эга бўлмаган номзодлари ҳисобидан тўлдирилади.
Депутатлик ўрни бўшаб қолганидан кейин беш кун ичида Марказий сайлов комиссияси тегишли партия рўйхатидаги тартиб рақами бўйича мандат олмаган биринчи номзодга депутат сифатида рўйхатга олиниши ҳақида хабарнома юборади.
Хабарни олган номзод ушбу Кодекс 96 1 -моддасининг ўнинчи қисмида назарда тутилган талабларни бажарган тақдирда, Марказий сайлов комиссияси номзодни Қонунчилик палатасига депутат сифатида рўйхатга олади ҳамда беш кун ичида гувоҳнома ва кўкрак нишонини беради.
Агар номзод депутат бўлишдан воз кечса ёки ушбу Кодекс 96 1 -моддасининг ўнинчи қисмида назарда тутилган талабларни бажармаса, Марказий сайлов комиссияси тегишли партия рўйхатидаги тартиб рақами бўйича мандат олмаган кейинги номзодга хабарнома юборади.
Ушбу модданинг тўртинчи қисмида назарда тутилган тартиб бўшаб қолган депутатлик мандати тўлдирилгунга қадар амалга оширилади.
14-боб. Сенатни шакллантириш тартиби
75-модда. Сенатни шакллантириш
Сенат ҳудудий вакиллик палатаси ҳисобланади.
Сенат аъзолари Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳридан тенг миқдорда — тўрт кишидан сайланади. Сенатга сайлов Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, маҳаллий Кенгашлар депутатларининг тегишли қўшма мажлисларида мазкур депутатлар орасидан яширин овоз бериш йўли билан ўтказилади.
Сенатнинг тўққиз нафар аъзоси фан, санъат, адабиёт, ишлаб чиқариш соҳасида ҳамда давлат ва жамият фаолиятининг бошқа тармоқларида катта амалий тажрибага эга бўлган ҳамда алоҳида хизмат кўрсатган энг обрўли фуқаролар орасидан Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан тайинланади.
Сенатнинг ваколат муддати — беш йил.
76-модда. Сенат аъзоларининг сайловини ўтказиш муддати
Сенат аъзоларининг сайлови Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси, маҳаллий Кенгашлар депутатлари сайланганидан кейин бир ойдан кечиктирмай ўтказилади.
77-модда. Сенат аъзолигига сайланадиган номзодларга қўйиладиган талаблар
Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг, маҳаллий Кенгашнинг сайлов куни йигирма беш ёшга тўлган ҳамда камида беш йил Ўзбекистон Республикаси ҳудудида муқим яшаётган депутати Сенат аъзолигига сайланиш учун номзод бўлиши мумкин.
78-модда. Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг, тегишли вилоятлар, Тошкент шаҳар, шунингдек туманлар ва шаҳарлар маҳаллий Кенгашларининг Сенат аъзолари сайлови бўйича қўшма мажлисини ўтказиш
Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесининг, тегишли вилоятлар, Тошкент шаҳар, шунингдек туманлар ва шаҳарлар маҳаллий Кенгашларининг қўшма мажлисини (бундан буён матнда қўшма мажлис деб юритилади) чақириш Марказий сайлов комиссияси томонидан амалга оширилади.
Қўшма мажлис, агар унда депутатлар умумий сонининг камида учдан икки қисми ҳозир бўлса, ваколатли ҳисобланади.
Марказий сайлов комиссияси Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесига, маҳаллий Кенгашларга сайлов якунлари эълон қилинганидан (ҳаммага маълум қилинганидан) кейин уч кунлик муддатда Сенат аъзоларини сайлаш учун қўшма мажлислар ўтказилишини эълон қилади.
Марказий сайлов комиссиясининг қўшма мажлисларни ўтказиш санаси, вақти ҳамда жойи кўрсатилган қарори оммавий ахборот воситаларида, шунингдек унинг расмий веб-сайтида эълон қилинади (ҳаммага маълум қилинади).
Қўшма мажлисни Марказий сайлов комиссияси аъзоси очиб, энг обрўли, тажрибали, катта ёшли депутатлар орасидан мажлисга раислик қилувчи тўғрисида таклиф киритади. Қўшма мажлиснинг ишини олиб бориш учун очиқ овоз бериш орқали уч кишидан беш кишигача миқдорда ишчи ҳайъат сайланади, шунингдек тушган таклифларни ҳисобга олиш ва қабул қилинадиган қарорларни расмийлаштириш учун уч кишидан иборат Котибият тузилади.
79-модда. Сенат аъзолигига номзодлар кўрсатиш
Сенат аъзолигига номзодлар кўрсатиш қўшма мажлисда амалга оширилади.
Сенат аъзолигига номзодлар кўрсатиш учун раислик қилувчининг тақдимномасига биноан очиқ овоз бериш орқали оддий кўпчилик овоз билан Маслаҳат кенгаши сайланади.
Маслаҳат кенгаши катта тажрибага эга бўлган энг обрўли, катта ёшли депутатлар орасидан, қоида тариқасида, ҳар бир маҳаллий Кенгашдан биттадан вакил сайланади.
Маслаҳат кенгаши ўз раисини сайлайди.
Маслаҳат кенгаши фан, санъат, адабиёт, ишлаб чиқариш соҳасида ҳамда давлат ва жамият фаолиятининг бошқа тармоқларида катта амалий тажрибага эга бўлган ҳамда алоҳида хизмат кўрсатган энг обрўли депутатлар орасидан Сенат аъзолигига номзодларни кўрсатади ва кўриб чиқади ҳамда сайлов бюллетенига киритиш учун таклиф киритади.
Номзодларнинг алоҳида-алоҳида эшитуви ва муҳокамаси натижаларига кўра қўшма мажлисда уларни сайлов бюллетенига киритиш тўғрисида қарор қабул қилинади.
Қўшма мажлисда иштирок этаётган депутатларнинг кўпчилиги ёқлаб овоз берган Сенат аъзолигига номзод сайлов бюллетенига киритилган ҳисобланади.
Сайлов бюллетенига тўрт нафардан кам бўлмаган Сенат аъзолигига номзодлар киритилади.
80-модда. Сенат аъзоларининг сайлови бўйича овоз беришни ташкил этиш
Яширин овоз беришни ўтказиш ва унинг натижаларини аниқлаш учун қўшма мажлисда иштирок этаётган депутатлар орасидан тўққиз нафаргача аъзодан, шу жумладан комиссия раиси ва котибидан иборат таркибда Саноқ комиссияси сайланади.
Саноқ комиссияси:
Сенат аъзолигига сайлов бўйича овоз беришни ташкил этади ва ўтказади;
қўшма мажлис иштирокчиларига яширин овоз беришни ўтказиш вақти, жойи ва тартибини эълон қилади;
сайлов бюллетенларини уларга Сенат аъзолигига ҳар бир номзоднинг туғилган йилини кўрсатган ҳолда, фамилияси, исми ва отасининг исмини алифбо тартибида киритиш орқали тайёрлайди;
овоз берувчиларнинг рўйхатини аниқлаштиради, уларга сайлов бюллетенларини топширади;
сайлов бюллетенининг юз томонига муҳр қўяди ва унда Саноқ комиссиясининг камида икки нафар аъзосининг имзоси қўйилган бўлишини таъминлайди;
овозларни санаб чиқади ва яширин овоз бериш натижалари тўғрисида баённома тузади;
яширин овоз бериш натижаларини қўшма мажлисга тасдиқлаш учун киритади.
81-модда. Сенат аъзоларининг сайлови бўйича овоз бериш тартиби
Яширин овоз бериш бошланишидан олдин Саноқ комиссияси раиси уни ўтказиш тартибини эълон қилади, комиссия аъзолари ҳозирлигида сайлов қутисини текширади ва бир маротаба ишлатиладиган пломбалар билан пломбалайди.
Сайлов қутиси овоз берувчи унинг ёнига албатта яширин овоз бериш кабинаси ёки хонаси орқали ўтиб борадиган қилиб ўрнатилади.
Қўшма мажлисда иштирок этаётган депутат Саноқ комиссияси аъзосига ўз шахсини тасдиқловчи ҳужжатни кўрсатади ҳамда овоз берувчилар рўйхатига имзо қўяди, шундан кейин унга сайлов бюллетени топширилади.
Сайлов бюллетени овоз берувчи томонидан яширин овоз бериш кабинасида ёки хонасида ўзи ёқлаб овоз бераётган Сенат аъзолигига номзодларнинг фамилияси рўпарасида, ўнг томонда жойлашган бўш квадратга «+» ёки « » ёхуд «х» белгисини қўйиш орқали тўлдирилади.
Овоз берувчи тўлдирилган сайлов бюллетенини кўринарли жойда туриши керак бўлган сайлов қутисига ташлайди.
Бузиб қўйилган сайлов бюллетени овоз берувчининг илтимосига кўра янгисига алмаштирилиши мумкин.
Яширин овоз бериш жараёни тугаганидан кейин фойдаланилмаган, шунингдек бузиб қўйилган сайлов бюллетенлари ҳисобга олиниши, бекор қилиниши лозим (чап томондаги юқори бурчакни қирқиб қўйиш орқали) ва алоҳида сақланади.
82-модда. Сенат аъзоларининг сайлови бўйича овозларни санаб чиқиш ва сайлов натижаларини аниқлаш
Овозларни санаб чиқиш Саноқ комиссияси аъзолари томонидан яширин овоз бериш натижалари аниқлангунига қадар танаффуссиз ўтказилади.
Сайлов қутисидаги сайлов бюллетенлари асосида Саноқ комиссияси:
овоз беришда иштирок этган депутатларнинг умумий сонини;
Сенат аъзолигига ҳар бир номзодни ёқлаб берилган овозлар сонини;
ҳақиқий эмас деб топилган сайлов бюллетенлари сонини аниқлайди.
Овоз берувчилар томонидан сайлов бюллетенларига қўшимча равишда ёзиб қўйилган фуқароларнинг фамилиялари бўйича берилган овозлар ҳисобга олинмайди.
Белгиланмаган намунадаги сайлов бюллетенлари, овоз бериш чоғида битта ҳам квадратга «+» ёки « » ёхуд «х» белгиси қўйилмаган сайлов бюллетенлари, шунингдек юз томонида муҳр ва Саноқ комиссияси аъзоларининг имзоси бўлмаган бюллетенлар ҳақиқий эмас деб топилади.
Яширин овоз бериш натижалари бўйича баённома тузилади, баённома Саноқ комиссиясининг барча аъзолари томонидан имзоланади. Баённоманинг қаламда тўлдирилишига ва унга бирон-бир тузатишлар киритилишига йўл қўйилмайди.
83-модда. Сенат аъзоларининг сайлови бўйича овоз бериш натижаларини аниқлаш
Овоз бериш натижаларига кўра бошқа номзодларга нисбатан кўпроқ овоз олган Сенат аъзолигига номзодлар, башарти қўшма мажлисда ҳозир бўлган маҳаллий Кенгашлар депутатларининг эллик фоизидан кўпроғи уларни ёқлаб овоз берган бўлса, сайланган деб ҳисобланади.
84-модда. Сенат аъзоларининг сайлови бўйича такрорий овоз бериш ва уларнинг такрорий сайлови
Агар овоз бериш чоғида белгиланган миқдорда Сенат аъзолари сайланмаган бўлса, сайланмай қолган миқдордаги Сенат аъзолиги учун овозларнинг зарур миқдорини тўпламаган номзодлар бўйича ана шу қўшма мажлиснинг ўзида такрорий овоз бериш ўтказилади.
Сенат аъзоларининг такрорий сайлови қуйидаги ҳолларда ўтказилади:
агар сайлов ҳақиқий эмас деб топилган бўлса;
агар такрорий овоз бериш натижасида белгиланган миқдорда Сенат аъзолари сайланмаган бўлса.
Ушбу модда иккинчи қисмининг учинчи хатбошисида назарда тутилган ҳолларда такрорий сайлов сайланмай қолган миқдордаги Сенат аъзолиги учун ўтказилади.
Сенат аъзоларининг такрорий сайлови Сенатга ўтказилган асосий сайловдан кейин кўпи билан ўн беш кунлик муддат ичида ўтказилади.
Сайланмай қолган миқдордаги Сенат аъзолигига номзодлар кўрсатиш ва такрорий сайлов ўтказиш ушбу Кодексда белгиланган тартибда амалга оширилади.
85-модда. Сенат аъзолари сайловининг якунлари
Марказий сайлов комиссияси қўшма мажлисларнинг баённомалари асосида бу баённомалар келиб тушган кундан эътиборан беш кундан кечиктирмай Сенат аъзоларини рўйхатга олади, рўйхатга олишдан кейин ўн кун ичида эса гувоҳнома ва кўкрак нишони беради.
Агар сайлов давомида, овозларни санаб чиқиш, яширин овоз бериш натижаларини аниқлаш чоғида ушбу Кодекс талаблари сайлов натижаларига таъсир қилган тарзда бузилишига йўл қўйилган бўлса, Марказий сайлов комиссияси Сенат аъзоларининг сайловини ҳақиқий эмас деб топиши мумкин.
86-модда. Сенат аъзолари сайловининг якунлари устидан шикоят қилиш
Қўшма мажлисларнинг, шунингдек Марказий сайлов комиссиясининг қарорлари устидан ушбу қарорлар қабул қилинган кундан эътиборан беш кун ичида Ўзбекистон Республикаси Олий судига шикоят қилиниши мумкин.
87-модда. Бўшаб қолган ўринларга Сенат аъзолари сайловини ўтказиш
Бўшаб қолган ўринларга Сенат аъзолари сайлови тегишли қўшма мажлисларда ушбу Кодекс талабларига риоя этилган ҳолда ўтказилади.
Сенат ваколат муддатининг тугашига олти ойдан кам вақт қолганида Сенат аъзосининг ўрни бўшаб қолса, бўшаб қолган ўринга Сенатнинг янги аъзоси сайлови ўтказилмаслиги мумкин.
87 1 -модда. Сенат аъзоларининг муддатидан илгариги сайлови
Сенат Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан тарқатиб юборилган тақдирда, Сенат аъзоларининг сайлови ушбу Кодексга тўлиқ мувофиқ ҳолда уч ой ичида ўтказилади.
Сенат томонидан ўзини ўзи тарқатиб юбориш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, Сенат аъзоларининг сайлови ушбу Кодексга тўлиқ мувофиқ ҳолда бир ой ичида ўтказилади.
15-боб. Маҳаллий Кенгашларга сайловнинг ўзига хос хусусиятлари
88-модда. Маҳаллий Кенгашларга сайлов
Маҳаллий Кенгашларга сайлов ҳудудий бир мандатли сайлов округлари бўйича кўппартиявийлик асосида беш йил муддатга ўтказилади.
Халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларидаги депутатлик ўринлари сони аҳоли сонидан келиб чиққан ҳолда тегишли маҳаллий Кенгаш томонидан қуйидагича белгиланади:
аҳоли сони икки миллион нафаргача бўлган ҳудудларда — ўттизтадан қирқтагача;
аҳоли сони икки миллиондан уч миллион нафаргача бўлган ҳудудларда — қирқтадан элликтагача;
аҳоли сони уч миллион нафардан ортиқ бўлган ҳудудларда — элликтадан олтмиштагача.
Халқ депутатлари туман ва шаҳар Кенгашларидаги депутатлик ўринлари сони аҳоли сонидан келиб чиққан ҳолда тегишли маҳаллий Кенгаш томонидан қуйидагича белгиланади:
аҳоли сони ўттиз минг нафаргача бўлган ҳудудларда — ўнтадан ўн бештагача;
аҳоли сони ўттиз мингдан юз минг нафаргача бўлган ҳудудларда — ўн бештадан йигирматагача;
аҳоли сони юз мингдан уч юз минг нафаргача бўлган ҳудудларда — йигирматадан йигирма бештагача;
аҳоли сони уч юз минг нафардан ортиқ бўлган ҳудудларда — йигирма бештадан ўттизтагача.
Ҳудудий ва бошқа маҳаллий шароитлардан келиб чиқиб, халқ депутатлари вилоятлар, Тошкент шаҳар, туман ва шаҳар Кенгашларидаги депутатлик ўринлари сонига ушбу модданинг иккинчи ва учинчи қисмларида белгиланган норма доирасида Сенат томонидан ўзгартириш киритилиши мумкин.
Сайлов округининг ҳудуди бошқа маъмурий-ҳудудий бирлик таркибига ўтказилганда ёки унинг ҳудудида янги маъмурий-ҳудудий бирлик ташкил этилган тақдирда, ушбу сайлов округидан сайланган депутатнинг ваколатлари сақлаб қолинади. Бунда депутат сайлов округининг ҳудуди жойлашган халқ депутатлари Кенгаши ёхуд янги ташкил этилган маъмурий-ҳудудий бирликда шакллантирилган халқ депутатлари Кенгаши таркибига киради, депутатнинг ваколатлари муддати эса мазкур халқ депутатлари Кенгашининг ваколатлари муддатига мувофиқ бўлади. Бундай ҳолларда депутатлик ўринлари сони ушбу модда иккинчи ва учинчи қисмларида белгиланган нормадан ошиши ёки камайишига йўл қўйилиши мумкин.
Янгидан ташкил этилган маъмурий-ҳудудий бирликларда маҳаллий Кенгашларга сайлов халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар Кенгашларига навбатдаги умумий сайловларга қадар қолган даврдан ошмайдиган муддатга ўтказилади.
89-модда. Сайловда иштирок этиш учун сиёсий партиялар томонидан тақдим этиладиган ҳужжатлар
Депутатликка номзодлар кўрсатиш учун сиёсий партия сайловга камида етмиш кун қолганида тегишли ҳудудий, туман, шаҳар сайлов комиссиясига, маҳаллий Кенгашларга сайловлар Қонунчилик палатаси депутатлари сайлови билан бир вақтда ўтказилганда эса Марказий сайлов комиссиясига қуйидаги ҳужжатларни тақдим этиши керак:
сайловда иштирок этиш тўғрисида сиёсий партия раҳбари ёки партиянинг тегишли вилоят, туман, шаҳар органи раҳбари томонидан имзоланган ариза;
сиёсий партия сайлов кампанияси бошланганлиги эълон қилинган кундан камида тўрт ой олдин рўйхатга олинганлиги ҳақидаги маълумотнома.
Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ҳужжатлар тақдим этилгач, тегишли сайлов комиссияси сиёсий партиянинг ваколатли вакилига ҳужжатлар қабул қилиб олинган сана ва вақт қайд этилган маълумотнома беради. Сайлов комиссияси тақдим этилган ҳужжатлар асосида беш кунлик муддатда партиянинг сайловда иштирок этишига ижозат бериш тўғрисида узил-кесил қарор қабул қилади. Сайловда иштирок этувчи партиялар рўйхати аризаларнинг келиб тушиш навбати тартибига қараб матбуотда эълон қилинади.
90-модда. Маҳаллий Кенгашлар депутатлигига номзодларга қўйиладиган талаблар
Сайлов куни йигирма бир ёшга тўлган ҳамда камида беш йил Ўзбекистон Республикаси ҳудудида муқим яшаётган фуқаролар маҳаллий Кенгашлар депутатлигига сайланиш ҳуқуқига эга.
Қуйидагилар:
содир этган оғир ёки ўта оғир жинояти учун судланганлик ҳолати тугалланмаган ёхуд судланганлиги олиб ташланмаган фуқаролар;
сайлов кунига қадар сўнгги беш йил мобайнида Ўзбекистон Республикаси ҳудудида муқим яшамаган фуқаролар;
Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларининг ҳарбий хизматчилари, Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизматининг, Миллий гвардиясининг, Ички ишлар вазирлигининг, Давлат божхона қўмитасининг, бошқа ҳарбийлаштирилган бўлинмаларнинг ходимлари;
диний ташкилотлар ва бирлашмаларнинг профессионал хизматчилари маҳаллий Кенгашлар депутатлигига номзод этиб рўйхатга олинмайди.
Судьялар, прокуратура органларининг ва ижро этувчи ҳокимият органларининг мансабдор шахслари (бундан вилоят, туман ва шаҳар ҳокимлари мустасно) депутат этиб сайланган тақдирда, эгаллаб турган лавозимидан бўшаш тўғрисида ариза бериш шарти билан маҳаллий Кенгашлар депутатлигига номзод этиб рўйхатга олинади.
91-модда. Маҳаллий Кенгашлар депутатлигига номзодлар кўрсатиш тартиби
Маҳаллий Кенгашларнинг депутатлигига номзодлар кўрсатиш сайловга олтмиш беш кун қолганида бошланади ва сайловга қирқ беш кун қолганида тугалланади.
Маҳаллий Кенгашлар депутатлигига номзодлар кўрсатиш сиёсий партияларнинг тегишли органлари томонидан амалга оширилади.
Сиёсий партиялар тегишли ҳудудда жойлашган ҳар бир сайлов округидан маҳаллий Кенгашлар депутатлигига биттадан номзод кўрсатишга ваколатлидир.
Бир шахс тегишли маҳаллий Кенгашга сайлов ўтказиш бўйича фақат битта сайлов округидан депутатликка номзод этиб кўрсатилиши мумкин. Депутатликка номзодлар танлаш тартиби сиёсий партиялар томонидан белгиланади.
Аёлларнинг сони сиёсий партиядан кўрсатилган маҳаллий Кенгашлар депутатлигига номзодлар умумий сонининг камида қирқ фоизини ташкил этиши керак.
Сиёсий партиялар фақат ўз партияси аъзоларини ёки партиясизларни депутатликка номзод этиб кўрсатади. Депутатликка номзодлар кўрсатилганлиги тўғрисида баённома тузилади.
92-модда. Маҳаллий Кенгашлар депутатлигига номзодларни рўйхатга олиш учун тақдим этиладиган ҳужжатлар
Сиёсий партия тегишли органининг раҳбари маҳаллий Кенгашлар депутатлигига номзодларни рўйхатга олишни илтимос қилиб, тегишли ҳудудий, туман, шаҳар сайлов комиссиясига ариза билан мурожаат этади. Аризага қуйидагилар илова қилинади:
сиёсий партия тегишли органининг депутатликка номзодлар кўрсатиш тўғрисидаги қарори;
сиёсий партия тегишли органи мажлисининг маҳаллий Кенгашлар депутатлигига номзодлар кўрсатиш тўғрисидаги баённомаси, унда депутатликка номзоднинг фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган санаси, касби, лавозими (машғулотининг тури), иш ва яшаш жойи, партияга мансублиги, жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами, шунингдек бир мандатли сайлов округи бўйича сайлов округининг номи ва рақами кўрсатилади;
маҳаллий Кенгаш депутатлигига номзоди кўрсатилган шахснинг ўз номзоди тегишли бир мандатли сайлов округидан овозга қўйилишига рози эканлиги, ушбу Кодекс 90-моддасининг учинчи қисмида кўрсатиб ўтилган шахсларнинг, башарти улар маҳаллий Кенгашлар депутатлари этиб сайлангудек бўлса, эгаллаб турган лавозимидан бўшаш тўғрисидаги аризаси.
Ҳужжатларни тақдим этган шахсга тегишли ҳудудий, туман, шаҳар сайлов комиссияси ҳужжатлар қабул қилиб олинган сана ва вақт кўрсатилган маълумотнома беради.
Ҳудудий, туман, шаҳар сайлов комиссияси сиёсий партиялардан депутатликка номзодларни рўйхатга олиш учун ҳужжатларни қабул қилишни рўйхатга олиш муддати тугалланишига етти кун қолганида якунлайди.
Ҳудудий, туман, шаҳар сайлов комиссияси тақдим этилган ҳужжатларни беш кунлик муддат ичида текшириб чиқади ва уларнинг ушбу Кодекс талабларига мувофиқлиги тўғрисида хулоса беради.
Ҳудудий, туман, шаҳар сайлов комиссияси рўйхатга олиш учун тақдим этилган ҳужжатларда аниқланган номувофиқликлар ва ушбу Кодекс талабларидан четга чиқиш ҳоллари тўғрисида тегишли сиёсий партиялар раҳбарларига маълум қилади. Сиёсий партия ҳужжатларда аниқланган номувофиқликлар ва хатоларни икки кунлик муддатда тузатишга ҳамда уларни тегишли сайлов комиссиясига тақдим этишга ҳақли.
92 1 -модда. Маҳаллий Кенгашларга сайланган депутатларни рўйхатга олиш
Ҳудудий сайлов комиссияси округ сайлов комиссияларидан олинган баённомалар асосида, туман ва шаҳар сайлов комиссиялари участка сайлов комиссияларидан олинган баённомалар асосида тегишли маҳаллий Кенгашга сайланган депутатларни рўйхатга олади.
Депутат этиб сайланган шахслар тегишли ҳудудий, туман, шаҳар сайлов комиссияси томонидан рўйхатга олинган пайтдан эътиборан тегишли маҳаллий Кенгаш депутати мақомига эга бўлади.
Ушбу Кодекс 90-моддасининг учинчи қисмида кўрсатиб ўтилган, маҳаллий Кенгаш депутати этиб сайланган шахслар тегишинча ҳудудий, туман, шаҳар сайлов комиссиясига депутатнинг мақомига тўғри келмайдиган вазифаларни ўз зиммасидан соқит қилганлиги тўғрисида ёзма шаклда хабар қилиши шарт.
Маҳаллий Кенгашлар депутатларига тегишли ҳудудий, туман, шаҳар сайлов комиссияси томонидан рўйхатга олинган кундан бошлаб ўн кун ичида гувоҳнома ва кўкрак нишони берилади.
93-модда. Бўшаб қолган ўринларга маҳаллий Кенгашлар депутатлари сайловини ўтказиш
Депутатларнинг ваколатлари муддатидан олдин тугатилган ҳолларда тегишли сайлов округларида янги сайлов ўтказилади.
Сайлов Марказий сайлов комиссияси томонидан сайлов ўтказилишига камида бир ой қолганида тайинланади ва ушбу Кодекснинг талабларига риоя этилган ҳолда ташкил этилади. Сайловга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказишга доир тадбирларни амалга ошириш муддатлари Марказий сайлов комиссияси томонидан белгиланади.
Тегишли маҳаллий Кенгашнинг ваколат муддати тугашига олти ойдан кам вақт қолганида депутатнинг ўрни бўшаб қолган тақдирда, бўшаб қолган ўринга янги депутат сайлови ўтказилмаслиги мумкин.
93 1 -модда. Янги ташкил этилган маъмурий-ҳудудий бирликларда маҳаллий Кенгашлар депутатлари сайлови
Янги ташкил этилган маъмурий-ҳудудий бирликларда маҳаллий Кенгашларга депутатлар сайлови маъмурий-ҳудудий бирликларни ташкил этиш тўғрисида белгиланган тартибда қарорлар қабул қилинганидан кейин икки ой ичида эълон қилинади.
Янги ташкил этилган маъмурий-ҳудудий бирликларда маҳаллий Кенгашлар депутатлари сайлови Марказий сайлов комиссияси томонидан сайлов ўтказилишига камида икки ой қолганида тайинланади ва ушбу Кодекснинг талабларига риоя этилган ҳолда ташкил этилади. Сайловга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказишга доир тадбирларни амалга ошириш муддатлари Марказий сайлов комиссияси томонидан белгиланади.
Агар кейинги сайлов кампанияси бошланишига уч ойдан кам вақт қолган бўлса ёки ваколатлари сақлаб қолинган ва янги ташкил этилган маъмурий-ҳудудий бирликнинг халқ депутатлари Кенгаши таркибига кирган депутатлар сони халқ депутатлари туман, шаҳар Кенгашида ўн беш кишини ҳамда халқ депутатлари вилоят Кенгашида ўттиз кишини ташкил этса, янги ташкил этилган маъмурий-ҳудудий бирликда маҳаллий Кенгашлар депутатлари сайлови ўтказилмаслиги мумкин.
16-боб. Сайлов натижаларини аниқлаш ва эълон қилиш (ҳаммага маълум қилиш)
94-модда. Сайлов участкасида овозларни санаб чиқиш
Участка сайлов комиссияси сайловчилар рўйхатига киритилган сайловчиларнинг умумий сонини, сайлов бюллетенлари олган сайловчилар сонини ва сайлов қутиларидаги сайлов бюллетенлари сонини аниқлайди.
Участка сайлов комиссияси сайлов участкасида ҳар бир округ, ҳар бир номзод ва сиёсий партия бўйича берилган овозларни алоҳида-алоҳида санаб чиқади.
Санаб чиқилган сайлов бюллетенлари асосида участка сайлов комиссияси:
ҳар бир номзодни ва сиёсий партияни ёқлаб берилган овозлар сонини;
ҳақиқий эмас деб топилган сайлов бюллетенлари сонини;
бузилган сайлов бюллетенлари сонини аниқлайди.
Сайлов бюллетенларига қўшимча равишда ёзиб қўйилган фуқароларнинг фамилиялари бўйича берилган овозлар ҳисобга олинмайди.
Белгиланмаган намунадаги сайлов бюллетенлари, шунингдек овоз бериш чоғида биттадан ортиқ квадратга «+» ёки « » ёхуд «х» белгиси қўйилган ёки битта ҳам квадратга бундай белги қўйилмаган сайлов бюллетенлари ҳақиқий эмас деб топилади. Сайлов бюллетенининг ҳақиқийлиги шубҳа туғдирганда, масала участка сайлов комиссияси томонидан овозга қўйиш орқали ҳал этилади.
Овоз берувчи томонидан бюллетенни тўлдириш вақтида хатога йўл қўйилган ва унинг ўрнига янги сайлов бюллетени берилган, бу ҳақда сайловчилар рўйхатида ҳамда бекор қилинган бузилган сайлов бюллетенининг орқа томонида тегишли белги қўйилган сайлов бюллетени бузилган ҳисобланади.
95-модда. Округ (ҳудуд) бўйича сайлов натижаларини ва сиёсий партияларга берилган овозларни аниқлаш
Округ (ҳудуд) бўйича сайлов натижалари фақат участка сайлов комиссияларининг тақдим этилган баённомалари асосида аниқланади. Ҳудудий, туман, шаҳар ва округ сайлов комиссияси:
округ (ҳудуд) бўйича сайловчилар рўйхатига киритилган сайловчиларнинг умумий сонини;
сайлов бюллетенларини олган сайловчилар сонини;
овоз беришда иштирок этган сайловчилар сонини;
ҳар бир номзод ва сиёсий партияни ёқлаб берилган овозлар сонини;
ҳақиқий эмас деб топилган сайлов бюллетенлари сонини аниқлайди.
Участка сайлов комиссиясининг баённомасида акс эттирилган, овозларни санаб чиқиш чоғида номувофиқликлар аниқланган тақдирда, ҳудудий, туман, шаҳар ва округ сайлов комиссияси ўз мажлисида участка сайлов комиссиясига ушбу номувофиқликларни бартараф этишни таклиф қилишга ҳақли.
Тегишли округ (ҳудуд) бўйича сайлов натижалари ҳудудий, туман, шаҳар ва округ сайлов комиссиясининг мажлисида аниқланади ва баённомага киритилади. Баённома ҳудудий, туман, шаҳар ва округ комиссиясининг раиси, раис ўринбосари, котиби, бошқа аъзолари томонидан имзоланади. Мазкур баённоманинг кўчирма нусхаси ҳамма танишиб чиқиши учун дарҳол ҳудудий, туман, шаҳар ва округ сайлов комиссияси биносига камида қирқ саккиз соат муддатга осиб қўйилади. Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Қонунчилик палатаси депутатлари сайловига оид баённомалар ҳудудий сайлов комиссияси томонидан Марказий сайлов комиссиясига, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар Кенгашларига округ бўйича сайлов натижаларига оид баённомалар округ сайлов комиссияси томонидан ҳудудий сайлов комиссиясига тақдим этилади.
96-модда. Сайлов натижаларини белгилаш
Марказий сайлов комиссияси ҳудудий сайлов комиссияларининг келиб тушган баённомалари асосида, ҳудудий сайлов комиссияси округ сайлов комиссияларининг келиб тушган баённомалари асосида, туман ва шаҳар сайлов комиссияси эса келиб тушган участка сайлов комиссияларининг баённомалари асосида:
Ўзбекистон Республикаси бўйича ёки вилоят, туман ва шаҳар бўйича сайловчиларнинг умумий сонини;
сайлов бюллетенларини олган сайловчилар сонини;
овоз беришда иштирок этган сайловчилар сонини;
ҳар бир номзодни ва сиёсий партияни ёқлаб берилган овозлар сонини;
ҳақиқий эмас деб топилган сайлов бюллетенлари сонини аниқлайди.
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловида овоз беришда иштирок этган сайловчилар ярмидан кўпининг овозини олган номзод сайланган деб ҳисобланади.
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловида иккита номзод иштирок этган тақдирда, овоз беришда иштирок этган сайловчиларнинг бошқа номзодга нисбатан кўпчилик овозини олган номзод сайланган деб ҳисобланади.
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловида турли сабаблар (номзоднинг ўлими, номзод соғлиғининг сайловда иштирок этишни истисно этувчи ҳолати ёки қонунда белгиланган бошқа сабабларга кўра унинг номзоди олинганлиги ва ҳоказо) туфайли битта номзод иштирок этган тақдирда, овоз беришда иштирок этган сайловчилар ярмидан кўпининг овозини олган номзод сайланган деб ҳисобланади.
Сайловда:
бир мандатли сайлов округлари бўйича овоз беришда иштирок этган сайловчиларнинг бошқа номзодларга нисбатан кўпроқ овозини олган номзод сайланган деб ҳисобланади;
Қонунчилик палатасига сайловда ягона сайлов округи бўйича овоз беришда иштирок этган сайловчиларнинг камида етти фоиз овозини олган сиёсий партиялар белгиланган тартибда мандатга эга бўлади.
Сайлов, агар унда сайловчилар рўйхатига киритилган сайловчиларнинг ўттиз уч фоизидан ками иштирок этган бўлса, ўтмаган деб топилади. Шунингдек, Қонунчилик палатасига ягона сайлов округи бўйича ўтказилган сайловда иштирок этган сиёсий партияларнинг ҳеч бири сайловда иштирок этган сайловчиларнинг камида етти фоиз овозини тўпламаган бўлса, ягона сайлов округи бўйича сайлов ўтмаган деб топилади.
Сайлов давомида йўл қўйилган, овоз бериш якунларига таъсир қилган қоидабузарликлар сабабли сайлов умуман ёки айрим сайлов округлари (ҳудудлари) бўйича ёхуд айрим сайлов участкалари бўйича ҳақиқий эмас деб топилиши мумкин. Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловини, Қонунчилик палатасига сайловни ҳақиқий эмас деб топиш тўғрисидаги қарор Марказий сайлов комиссияси томонидан қабул қилинади ва сайлов якунлари эълон қилинган кундан эътиборан беш кун ичида бу қарор устидан Ўзбекистон Республикаси Олий судига шикоят қилиниши мумкин.
Маҳаллий Кенгашларга ўтказилган сайловни ҳақиқий эмас деб топиш тўғрисидаги қарор тегишли сайлов комиссияси томонидан қабул қилинади ва овоз бериш якунлари эълон қилинган кундан эътиборан беш кун ичида бу қарор устидан судга шикоят қилиниши мумкин.
Айрим сайлов участкалари бўйича (Ўзбекистон Республикаси Президенти сайлови учун — ҳудудлар бўйича ҳам) сайлов ҳақиқий эмас деб топилган тақдирда, шундай участкалар (ҳудудлар, округлар) бўйича овоз бериш натижалари, агар бу натижаларсиз ҳам сайлов умуман бўлиб ўтган деб топилиши мумкин бўлса, тегишли сайлов комиссиясининг қарорига биноан сайловнинг умумий натижаларидан чиқариб ташланади.
Тегишли сайлов комиссияси овоз бериш якунлари бўйича баённома тузади ва қарор қабул қилади.
96 1 -модда. Ягона сайлов округи бўйича Қонунчилик палатасига сайлов натижаларини аниқлаш ва депутатлик ўринларини тақсимлаш тартиби
Ягона сайлов округи бўйича сайланадиган Қонунчилик палатасининг депутатлик ўринлари ушбу сайловда иштирок этган сайловчилар овозларининг етти ва ундан кўпроқ фоизини тўплаган сиёсий партиялар ўртасида тақсимланади.
Ягона сайлов округи бўйича сайланадиган Қонунчилик палатасининг депутатлик ўринлари сайловда иштирок этган сайловчиларнинг етти фоизидан камроғи ёқлаб овоз берган сиёсий партиялар ўртасида тақсимланишига йўл қўйилмайди, бундан ушбу модданинг учинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно.
Агар сайловда иштирок этган сайловчилар овозларининг етти ва ундан кўпроқ фоизини фақат битта сиёсий партия тўплаган бўлса, унда депутатлик ўринлари сайловда сайловчиларнинг энг кўп овозини тўплаган иккинчи сиёсий партияга ҳам тақсимланади.
Тақсимланадиган депутатлик ўринлари қуйидаги кетма-кетликда ҳисобланади:
1) ушбу модданинг биринчи, иккинчи ва учинчи қисмларига мувофиқ депутатлик ўринлари тақсимланадиган сиёсий партиялар учун ёқлаб берилган умумий овозлар сони аниқланади;
2) ушбу қисмнинг 1-бандига мувофиқ аниқланган овозлар сони етмиш бешга бўлинади. Олинган натижа сайлов коэффициенти ҳисобланади;
3) ушбу модданинг биринчи, иккинчи ва учинчи қисмларига мувофиқ депутатлик ўринлари тақсимланадиган ҳар бир сиёсий партия учун ёқлаб берилган овозлар сони сайлов коэффициентига бўлинади ва шу орқали аниқланган соннинг бутун қисми ҳар бир сиёсий партияга тақдим этиладиган депутатлик ўрнига тенг бўлади.
Агар ушбу модданинг тўртинчи қисмида белгиланган тартибда депутатлик ўринлари тақсимлангандан кейин, тақсимланмаган депутатлик ўринлари мавжуд бўлса, қолган депутатлик ўринлари ушбу модданинг олтинчи қисмида назарда тутилган тартибда тақсимланади.
Тақсимланмаган депутатлик ўринлари ушбу модда тўртинчи қисмининг 3-бандида белгиланган тартибда аниқланган соннинг қолдиқ қисми (вергулдан кейин олтита рақамгача) каттароқ бўлган сиёсий партияларга биттадан мандат бериш орқали тақсимланади. Қолдиқ қисми тенг бўлган тақдирда, устуворлик кўпроқ овоз тўплаган сиёсий партияга берилади.
Марказий сайлов комиссияси депутатлик мандатларини сиёсий партиялар ўртасида тақсимлаш тўғрисида баённома тузади.
Партия рўйхати бўйича сайланган депутатлар ўртасида депутатлик мандатларини тақсимлаш Марказий сайлов комиссияси томонидан рўйхатга олинган партия рўйхатига киритилган депутатликка номзодлар кетма-кетлигига мувофиқ амалга оширилади.
Марказий сайлов комиссияси сайлов якунлари тўғрисидаги баённомани имзолаганидан сўнг бу ҳақда депутатлик мандатлари тақсимланган сиёсий партияларни ва сайланган депутатларни дарҳол хабардор қилади.
Қонунчилик палатаси депутати этиб сайланган шахслар хабарни олгандан сўнг беш кун ичида Марказий сайлов комиссиясига Қонунчилик палатаси депутатининг мақомига тўғри келмайдиган вазифаларни ўз зиммасидан соқит қилганлиги тўғрисида ёзма шаклда маълум қилиши шарт.
Партия рўйхати бўйича сайланиб, мандатга эга бўлган депутат ушбу модданинг ўнинчи қисмида назарда тутилган талабларни бажармаган ёки мандатдан ихтиёрий равишда воз кечган тақдирда, Марказий сайлов комиссияси тегишли партия рўйхатидаги тартиб рақам бўйича кейинги номзодга бир кунлик муддатда хабарнома юборади.
Кейинги номзод ушбу модданинг ўнинчи қисмида назарда тутилган талабларни бажарган тақдирда, Марказий сайлов комиссияси номзодни Қонунчилик палатасига депутат сифатида рўйхатга олади.
Ушбу модданинг ўнинчи ва ўн биринчи қисмларида назарда тутилган тартиб рўйхат бўйича тақсимланган депутатлик ўрни тўлдирилгунга қадар амалга оширилади.
97-модда. Сайлов натижаларини эълон қилиш (ҳаммага маълум қилиш)
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайлови, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисига сайлов якунларига кўра Марказий сайлов комиссиясининг қарори сайловдан кейин ўн кундан кечиктирмай қабул қилинади, Марказий сайлов комиссиясининг расмий веб-сайтида ва бошқа манбаларда эълон қилинади (ҳаммага маълум қилинади).
Маҳаллий Кенгашга ўтказилган сайлов якунлари тўғрисидаги қарор тегишли сайлов комиссияси томонидан сайловдан кейин ўн кундан кечиктирмай қабул қилинади ва матбуотда эълон қилинади, шунингдек оммавий ахборот воситаларида ҳаммага маълум қилинади.
17-боб. Сайловни молиялаштириш
98-модда. Сайловни давлат томонидан молиялаштириш
Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисига сайловга, маҳаллий Кенгашларга сайловга, шу жумладан бўшаб қолган депутатлик ўринлари учун сайловларга тайёргарлик кўриш ва уларни ўтказиш билан боғлиқ харажатлар Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
Маҳаллий Кенгашларнинг бўшаб қолган депутатлик ўринлари учун сайловларга тайёргарлик кўриш ва уларни ўтказиш билан боғлиқ харажатлар ҳар йили қабул қилинадиган маҳаллий бюджетларнинг харажатлари қисмида назарда тутилади.
Чет давлатларнинг, улар жисмоний ва юридик шахсларининг ҳамда халқаро ташкилотларнинг маблағлари ҳисобидан сайловни молиялаштириш ҳамда номзодлар ва сиёсий партияларни моддий жиҳатдан бошқача тарзда қўллаб-қувватлаш тақиқланади.
Сиёсий партиялар, бошқа жамоат бирлашмалари, корхоналар, муассасалар, ташкилотлар ва фуқаролар сайлов ўтказиш учун ўз маблағларини ихтиёрий равишда бериши мумкин. Бу маблағлар Марказий сайлов комиссияси томонидан сайлов кампанияси жараёнида улардан фойдаланиш учун қабул қилиб олинади.
99-модда. Сайлов комиссияларини молиялаштириш
Марказий сайлов комиссиясини, ҳудудий, туман, шаҳар сайлов комиссияларини, округ ва участка сайлов комиссияларини сайловга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш бўйича молиялаштириш Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетидан амалга оширилади.
Марказий сайлов комиссиясини молиялаштириш Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджетида алоҳида сатрда назарда тутилади.
Сайлов комиссиялари ишига жалб этиладиган шахсларнинг меҳнатига ҳақ тўлаш сайловни ўтказиш учун ажратилган маблағлар ҳисобидан амалга оширилади.
Сайлов комиссияларининг аъзоларига сайловга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказишга доир харажатлар сметасида кўрсатилган миқдорда транспорт, овқатланиш харажатларининг ва бошқа харажатларнинг ўрнини қоплаш мақсадида компенсация тўланади.
Сайлов комиссиясининг доимий иш жойига эга бўлмаган аъзоларига, шу жумладан пенсионерларга меҳнатга ҳақ тўлашнинг ягона тариф сеткасига мувофиқ иш ҳақи тўланади.
100-модда. Сиёсий партияларнинг сайловда иштирок этишини молиялаштириш
Сиёсий партияларнинг Ўзбекистон Республикаси Президенти сайловида, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисига сайловда, маҳаллий Кенгашларга сайловда иштирок этишини молиялаштириш белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетининг ана шу мақсадлар учун ажратиладиган маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
Сиёсий партияларнинг сайловда иштирок этишини молиялаштириш учун ажратиладиган давлат маблағларининг бир номзод ҳисобига тўғри келадиган миқдори Марказий сайлов комиссияси томонидан белгиланади. Бу ҳақдаги ахборот Марказий сайлов комиссиясининг расмий веб-сайтида, шунингдек зарур ҳолларда, бошқа манбаларда эълон қилинади.
Сиёсий партиянинг сайловда иштирок этишини молиялаштириш учун давлат маблағлари шу партиядан кўрсатилган номзодлар рўйхатга олинганидан кейин рўйхатга олинган номзодлар сонига мувофиқ ҳажмда сиёсий партиянинг ҳисобварағига ўтказилади.
Сиёсий партияларнинг сайловда иштирок этишини молиялаштириш учун ажратилган давлат маблағлари:
ташвиқот олиб боришга;
номзодларнинг ишончли вакиллари ва ташвиқот ўтказиш учун жалб қилинадиган бошқа фаоллар ишини ташкил этишга;
сайлов кампаниясини ўтказишга доир умумпартиявий тадбирларга сарфланади.
Сиёсий партиялар ўзининг сайловда иштирок этишини молиялаштириш тўғрисидаги ахборотни сайлов якунлари эълон қилинганидан кейин бир ой ичида ўз расмий веб-сайтларида ва босма нашрларида эълон қилади.
18-боб. Якунловчи қоидалар
101-модда. Сайлов комиссиялари томонидан жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш тартиби
Сайлов комиссиялари сайлов кампаниясини ўтказиш даврида жисмоний ва юридик шахсларнинг ушбу Кодекс талаблари бузилганлиги ёки сайловни ташкил этишнинг бошқа масалалари хусусида ўзига келиб тушган мурожаатларини ўз ваколатлари доирасида кўриб чиқиши, ушбу мурожаатлар бўйича текширувлар ўтказиши ва уч кунлик муддатда уларга ёзма жавоблар бериши, сайловга олти кундан кам вақт қолганида ёки овоз бериш куни келиб тушган мурожаатларни эса дарҳол кўриб чиқиб, жавоб қайтариши шарт, бундан сайлов комиссияларининг ҳаракатлари ва қарорлари устидан берилган шикоятлар мустасно.
Мурожаатлар қайдлов дафтарида рўйхатга олиниши лозим.
Сайлов комиссиясининг раиси мурожаатни кўриб чиқиш ва унга доир қарор қабул қилиш учун тегишли комиссияни ушбу Кодексда белгиланган муддатларда чақиради ва унинг мажлисини ўтказади. Мажлисга манфаатдор шахслар таклиф этилиши мумкин.
Қўйилган масалаларни ҳал этиш ўз ваколатига кирмайдиган сайлов комиссиясига келиб тушган мурожаат қонунда белгиланган тартибда тегишли органларга мурожаат юборган шахс бу ҳақда хабардор қилинган ҳолда юборилади.
Мурожаатни кўриб чиққан сайлов комиссиялари аъзолари уни кўриб чиқиш натижалари ва қабул қилинган қарор тўғрисида мурожаат юборган шахсни хабардор қилиши шарт.
102-модда. Сайлов комиссияларининг қарорлари устидан тушган шикоятларни кўриб чиқиш
Номзод кўрсатган сиёсий партиялар органлари, номзодлар, ишончли вакиллар, кузатувчилар ва сайловчилар сайлов комиссияларининг қарорлари устидан ушбу қарорлар қабул қилинганидан кейин беш кун ичида судга шикоят қилиши мумкин. Марказий сайлов комиссиясининг қарорлари устидан қарор қабул қилинганидан кейин беш кун ичида Ўзбекистон Республикаси Олий судига шикоят қилиниши мумкин. Шикоят келиб тушганидан кейин уч кун ичида, сайловга олти кундан кам вақт қолганида ёки овоз бериш куни эса дарҳол кўриб чиқилиши керак. Шикоят берган шахслар шикоятни кўриб чиқишда бевосита иштирок этиш ҳуқуқига эга.
102 1 -модда. Марказий сайлов комиссияси аъзоларининг транспортдан фойдаланиш ҳуқуқи
Марказий сайлов комиссиясининг аъзоси аэропортлар ва аэровокзаллар, темир йўл вокзаллари ҳамда станцияларининг расмий шахслар ва делегацияларга хизмат кўрсатиш залларидан текин фойдаланиш ҳуқуқига эга.
Марказий сайлов комиссиясининг аъзоси ўз гувоҳномасини кўрсатганидан кейин темир йўл вокзаллари ва станцияларининг чипта сотадиган кассалари, фуқаро авиацияси агентлиги ёки аэропортлар унга поезд вагонидан, самолёт салонидан навбатсиз жой бериши шарт. Марказий сайлов комиссияси аъзоси Марказий сайлов комиссиясининг мажлисига бораётганда унга самолёт чиптаси парвоздан камида икки соат олдин, бошқа ҳолларда эса камида бир сутка олдин берилади.
103-модда. Сайлов тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Сайлов тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
Сайлов куни ва овоз бериш бошланишидан бир кун олдин жамоатчилик фикри сўровлари натижаларини, сайлов натижалари прогнозларини, ўтказилаётган сайлов билан боғлиқ бошқа тадқиқотларни эълон қилиш (ҳаммага маълум қилиш), шу жумладан ахборот тармоқларига, шунингдек Интернет жаҳон ахборот тармоғига жойлаштириш тақиқланади.
Oʻzbekiston Respublikasining Saylov kodeksi
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Kodeks bilan tartibga solinadigan munosabatlar
Ushbu Kodeks Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi (bundan buyon matnda Qonunchilik palatasi deb yuritiladi) deputatlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati (bundan buyon matnda Senat deb yuritiladi) aʼzolari, xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlari (bundan buyon matnda mahalliy Kengashlar deb yuritiladi) deputatlari saylovlariga tayyorgarlik koʻrish va ularni oʻtkazish bilan bogʻliq munosabatlarni tartibga soladi hamda Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining xohish-irodasi erkin bildirilishini taʼminlovchi kafolatlarni belgilaydi.
2-modda. Saylov toʻgʻrisidagi qonunchilik
Saylov toʻgʻrisidagi qonunchilik Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi , ushbu Kodeks va Oʻzbekiston Respublikasining boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
3-modda. Oʻzbekiston Respublikasida saylov oʻtkazishning asosiy prinsiplari
Oʻzbekiston Respublikasida saylov umumiy, teng, toʻgʻridan-toʻgʻri saylov huquqi asosida yashirin ovoz berish orqali oʻtkaziladi.
Saylov ochiq va oshkora oʻtkaziladi.
4-modda. Umumiy saylov huquqi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Qonunchilik palatasi deputatlari va mahalliy Kengashlar deputatlari saylovlari umumiydir.
Saylov kuniga qadar yoki saylov kuni oʻn sakkiz yoshga toʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari (bundan buyon matnda fuqarolar deb yuritiladi) saylash huquqiga egadir.
Fuqarolar jinsi, irqiy va milliy mansubligi, tili, dinga munosabati, ijtimoiy kelib chiqishi, eʼtiqodi, ijtimoiy mavqeyi, maʼlumoti, mashgʻulotining turi va xususiyatidan qatʼi nazar, teng saylov huquqiga egadir.
5-modda. Teng saylov huquqi
Saylovda ishtirok etuvchi har bir fuqaro bir ovozga ega boʻladi.
Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolar, shuningdek sud hukmi bilan ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlanayotgan shaxslar saylanishi mumkin emas.
Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolar, shuningdek ogʻir va oʻta ogʻir jinoyatlar sodir etganlik uchun sudning hukmiga koʻra ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlanayotgan shaxslar saylovda ishtirok etish huquqidan faqat qonunga muvofiq hamda sudning qarori asosida mahrum etilishi mumkin. Boshqa har qanday hollarda fuqarolarning saylov huquqlarini toʻgʻridan-toʻgʻri yoki bilvosita cheklashga yoʻl qoʻyilmaydi.
6-modda. Toʻgʻridan-toʻgʻri saylov huquqi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Qonunchilik palatasi deputatlari, mahalliy Kengashlar deputatlari fuqarolar tomonidan bevosita saylanadi.
7-modda. Yashirin ovoz berish
Saylovda erkin va yashirin ovoz beriladi. Saylovchilarning xohish-irodasini nazorat qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Yashirin ovoz berish saylovchining xohish-irodasi ustidan har qanday tarzda nazorat qilish imkoniyatini istisno etadigan tegishli sharoitlarni yaratish orqali taʼminlanadi.
8-modda. Saylovga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishdagi ochiqlik va oshkoralik
Saylovga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishni saylov komissiyalari ochiq va oshkora amalga oshiradi.
Saylov komissiyalari fuqarolarni oʻz ishi toʻgʻrisida, saylov okruglari, uchastkalari tuzilganligi haqida, saylov komissiyalarining tarkibi, ularning joylashgan yeri va ish vaqti toʻgʻrisida xabardor etadi, saylovchilarning roʻyxatlari, saylovda ishtirok etayotgan siyosiy partiyalarning roʻyxati bilan tanishtiradi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga, Qonunchilik palatasi deputatligiga, mahalliy Kengashlar deputatligiga nomzodlar toʻgʻrisidagi, shuningdek ovoz berish va saylov yakunlari haqidagi maʼlumotlarni maʼlum qiladi.
Ommaviy axborot vositalari saylovga tayyorgarlikning borishini va saylov qanday oʻtayotganligini yoritib boradi.
Saylov komissiyalarining majlislari ochiq oʻtkaziladi. Saylov komissiyalarining qarorlari ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilinadi yoki ushbu Kodeksda belgilangan tartibda hammaga maʼlum qilinadi.
Saylovga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishga doir barcha tadbirlarda, shuningdek saylov kuni ovoz berish xonalarida va ovozlarni sanab chiqishda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga, Qonunchilik palatasi deputatligiga, mahalliy Kengashlar deputatligiga nomzodlar koʻrsatgan siyosiy partiyalardan, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlaridan kuzatuvchilar, ommaviy axborot vositalari vakillari, boshqa davlatlardan, xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilar ishtirok etish huquqiga ega.
8 1 -modda. Saylov oʻtkazilishini cheklash
Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida yoki ayrim joylarida joriy etilgan favqulodda holat amal qilishining butun muddati davomida saylovlar oʻtkazilmaydi.
2-bob. Saylov okruglari va uchastkalari
9-modda. Saylov okruglarini tuzish
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovini oʻtkazishda Oʻzbekiston Respublikasining butun hududi yagona saylov okrugi hisoblanadi.
Qonunchilik palatasi deputatlari saylovini oʻtkazish uchun yetmish beshta hududiy bir mandatli saylov okrugi tuziladi.
Qonunchilik palatasi deputatlari saylovini oʻtkazish boʻyicha bir mandatli saylov okruglari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi (bundan buyon matnda Markaziy saylov komissiyasi deb yuritiladi) tomonidan har besh yilda bir marta tuziladi.
Qonunchilik palatasi deputatligiga siyosiy partiyalar tomonidan koʻrsatilgan nomzodlar roʻyxati (bundan buyon matnda partiya roʻyxati deb yuritiladi) asosida Qonunchilik palatasiga saylov oʻtkazish uchun Oʻzbekiston Respublikasining butun hududi yagona saylov okrugi hisoblanadi.
Qonunchilik palatasi deputatlari saylovini oʻtkazish boʻyicha bir mandatli saylov okruglarining chegaralari Qoraqalpogʻiston Respublikasining, viloyatlarning va Toshkent shahrining maʼmuriy-hududiy tuzilishi inobatga olingan holda, qoida tariqasida, Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida saylovchilar soni teng holda belgilanadi.
Mahalliy Kengashlarga saylov oʻtkazish uchun saylov okruglari xalq deputatlari viloyatlar, Toshkent shahar, tuman (shahar) Kengashlaridagi deputatlik oʻrinlariga teng miqdorda tuziladi.
Bir mandatli saylov okrugidan Qonunchilik palatasiga hamda mahalliy Kengashlarga boʻlib oʻtadigan saylovda har bir saylov okrugidan bitta deputat saylanadi.
Yangi tashkil etilgan viloyatning xalq deputatlari viloyat Kengashiga saylov oʻtkazish boʻyicha saylov okruglari soni Senat tomonidan belgilanadi, yangi tashkil etilgan tumanning, shaharning xalq deputatlari tuman, shahar Kengashiga saylov oʻtkazish boʻyicha saylov okruglarining soni esa ushbu Kodeks 88-moddasining talablari inobatga olingan holda tegishli xalq deputatlari viloyat, Toshkent shahar Kengashi tomonidan belgilanadi.
Yangi tashkil etilgan viloyatning xalq deputatlari viloyat Kengashiga saylov oʻtkazish boʻyicha saylov okruglari Senatning taqdimnomasiga binoan Markaziy saylov komissiyasi tomonidan, yangi tashkil etilgan tumanning, shaharning xalq deputatlari tuman, shahar Kengashiga saylov oʻtkazish boʻyicha saylov okruglari esa tegishli xalq deputatlari viloyat, Toshkent shahar Kengashining taqdimnomasiga binoan tegishli viloyat va Toshkent shahar hududiy saylov komissiyasi (bundan buyon matnda hududiy saylov komissiyasi deb yuritiladi) tomonidan tuziladi.
Mahalliy Kengashlarga saylov oʻtkazish boʻyicha bir mandatli saylov okruglari tegishli hududiy, tuman, shahar saylov komissiyasi tomonidan, qoida tariqasida, saylovchilar soni teng holda har besh yilda bir marta tuziladi. Saylov okruglarining chegaralari viloyatlar, tumanlar va shaharlarning maʼmuriy-hududiy tuzilishi inobatga olingan holda belgilanadi.
Bir mandatli saylov okruglarini tuzishda saylov okruglaridagi saylovchilar sonining yoʻl qoʻyiladigan eng koʻp chetga chiqishi, qoida tariqasida, oʻn foizdan oshmasligi kerak.
Bir mandatli saylov okruglarining roʻyxatlari ularning chegaralari, saylovchilar soni va saylov komissiyalarining joylashgan yeri koʻrsatilgan holda saylovdan kamida yetmish kun oldin tegishli saylov komissiyasi tomonidan eʼlon qilinadi.
10-modda. Saylov uchastkalarini tuzish tartibi va normasi
Saylov uchastkalari tumanlar va shaharlar hokimliklarining taqdimnomasiga binoan hududiy saylov komissiyalari tomonidan besh yil muddatga tuziladi. Zarur boʻlgan hollarda, saylov uchastkalari tumanlar va shaharlar hokimliklarining taqdimnomasiga binoan qayta tuzilishi, amaldagi saylov uchastkalarining chegaralari oʻzgartirilishi yoki tugatilishi mumkin.
Saylovchilarga mumkin qadar koʻproq qulaylik yaratish maqsadida saylov uchastkalari tumanlarning, shaharlarning, shaharlardagi tumanlarning chegaralari inobatga olingan holda tuziladi.
Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida, harbiy qismlarda, sanatoriylarda, dam olish uylarida, kasalxonalarda va boshqa statsionar davolash muassasalarida, olis va borish qiyin boʻlgan hududlardagi fuqarolar turgan joylarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida ham saylov uchastkalari saylovga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish davriga tuzilishi mumkin. Bu saylov uchastkalari ular joylashgan yerdagi saylov okruglariga kiradi. Saylov uchastkalarining chegaralari boshqa saylov okruglarining chegaralarini kesib oʻtmasligi kerak.
Harbiy qismlarda saylov uchastkalari qismlar yoki harbiy qoʻshilmalar komandirlarining, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida saylov uchastkalari ushbu muassasalar va organlar boshliqlarining taqdimnomasiga binoan hududiy saylov komissiyalari tomonidan tuziladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovini va partiya roʻyxati asosida Qonunchilik palatasi deputatlarining yagona saylov okrugi boʻyicha saylovini oʻtkazish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining taqdimnomasiga binoan Markaziy saylov komissiyasi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida saylov uchastkalari tuzilishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida tuziladigan saylov uchastkalarini tegishli hududga biriktirish toʻgʻrisidagi masala Markaziy saylov komissiyasi tomonidan hal etiladi.
Saylov uchastkalari saylovga kamida oltmish kun qolganida, qoida tariqasida, saylovchilar soni kamida yigirma nafardan va koʻpi bilan uch ming nafardan oshmagan holda tuziladi. Harbiy qismlarda, Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida, shuningdek olis va borish qiyin boʻlgan hududlardagi fuqarolar turgan joylarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida saylov uchastkalari ana shu muddatda, ayrim hollarda esa saylovga kamida yetti kun qolganida tuziladi.
Saylov uchastkalarining soni okruglar sonidan kam boʻlishi mumkin emas.
Hududiy saylov komissiyasi saylov uchastkalarining tartib raqamini belgilaydi hamda tegishli uchastka saylov komissiyasining telefon raqamlarini, joylashgan yerini va ovoz berish binosini koʻrsatgan holda saylovchilarni har bir uchastkaning chegaralari toʻgʻrisida xabardor etishni tashkil qiladi.
Saylov uchastkalari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Qonunchilik palatasi deputatlari va mahalliy Kengashlar deputatlari saylovlari uchun yagona hisoblanadi.
3-bob. Saylov komissiyalari
11-modda. Saylov komissiyalari tizimi
Saylov komissiyalari tizimiga quyidagilar kiradi:
Markaziy saylov komissiyasi;
hududiy saylov komissiyalari;
tuman va shahar saylov komissiyalari;
xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlariga saylov oʻtkazish boʻyicha okrug saylov komissiyalari (bundan buyon matnda okrug saylov komissiyalari deb yuritiladi);
uchastka saylov komissiyalari.
Saylov komissiyalari va ularning aʼzolari oʻz faoliyatini har qanday davlat organlaridan, jamoat birlashmalaridan va mansabdor shaxslardan mustaqil holda amalga oshiradi.
Saylov komissiyalarining faoliyatiga aralashishga yoʻl qoʻyilmaydi va bunday aralashuv qonunga muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi.
Saylov komissiyalari va ularning aʼzolari oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga , ushbu Kodeksga va boshqa qonun hujjatlariga amal qiladi.
Masalalarni koʻrib chiqish va qarorlar qabul qilish saylov komissiyasi tomonidan kollegial tarzda amalga oshiriladi.
Saylov komissiyalari oʻz faoliyatini ochiq va oshkora amalga oshiradi.
Saylov komissiyasining majlislarida siyosiy partiyalarning, ommaviy axborot vositalarining vakillari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlaridan, boshqa davlatlardan, xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilar hozir boʻlishi mumkin.
Saylov komissiyalari nomzodlarga, siyosiy partiyalarga saylov kampaniyasini oʻtkazish uchun teng shart-sharoitlarni, saylovga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazish uchun ajratilgan budjet mablagʻlarining adolatli taqsimlanishini, ovoz berishning va saylov yakunlarini chiqarishning halol boʻlishini taʼminlash yuzasidan zarur choralar koʻradi.
12-modda. Markaziy saylov komissiyasini tuzish
Markaziy saylov komissiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari tomonidan toʻqqiz nafar aʼzodan iborat tarkibda tuziladi va doimiy asosda faoliyat yuritadi. Markaziy saylov komissiyasining bir nafar aʼzosi Qoraqalpogʻiston Respublikasining vakili boʻladi.
Markaziy saylov komissiyasining aʼzolari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining tavsiyasiga koʻra Qonunchilik palatasi hamda Senat tomonidan saylanadi.
Markaziy saylov komissiyasining Raisi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining taqdimnomasiga binoan komissiya aʼzolari orasidan besh yillik muddatga komissiya majlisida saylanadi. Ayni bir shaxs surunkasiga ikki muddatdan ortiq Markaziy saylov komissiyasining Raisi etib saylanishi mumkin emas.
Markaziy saylov komissiyasi Raisining oʻrinbosari va komissiya kotibi komissiya aʼzolari orasidan komissiya majlisida saylanadi.
Markaziy saylov komissiyasining aʼzosi tegishli guvohnomaga ega boʻladi.
Markaziy saylov komissiyasi Raisining va uning oʻrinbosarining guvohnomasi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan, Markaziy saylov komissiyasi boshqa aʼzolarining guvohnomasi esa Qonunchilik palatasi Spikeri va Senat Raisi tomonidan imzolanadi.
13-modda. Markaziy saylov komissiyasiga aʼzolik
Yigirma besh yoshga toʻlgan, qoida tariqasida, oliy maʼlumotga, saylovlarni tashkil etish va oʻtkazish borasida ish tajribasiga ega boʻlgan, jamoatchilik oʻrtasida obroʻ-eʼtibor qozongan hamda kamida oxirgi besh yil Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiy yashab turgan fuqaro Markaziy saylov komissiyasining aʼzosi boʻlishi mumkin.
Ogʻir yoki oʻta ogʻir jinoyatlar sodir etganligi uchun sudlanganlik holati tugallanmagan yoxud sudlanganligi olib tashlanmagan fuqarolar, Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining harbiy xizmatchilari, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmatining, boshqa harbiylashtirilgan boʻlinmalarning xodimlari, diniy tashkilotlar va birlashmalarning professional xizmatchilari Markaziy saylov komissiyasining aʼzosi boʻlishi mumkin emas.
Markaziy saylov komissiyasining aʼzosi boshqa saylov komissiyasining yoki siyosiy partiyaning aʼzosi boʻlishi mumkin emas.
Markaziy saylov komissiyasining Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzod etib, Qonunchilik palatasi va mahalliy Kengash deputatligiga nomzod etib, Senat aʼzoligiga nomzod etib, ishonchli vakil etib roʻyxatga olingan aʼzosi komissiya tarkibidan chiqib ketgan deb hisoblanadi.
Markaziy saylov komissiyasi aʼzosining vakolatlari Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari tomonidan bevosita yoki uni aʼzolikka tavsiya etgan organning taqdimnomasiga binoan quyidagi hollarda tugatilishi mumkin:
u oʻz vakolatlarini zimmasidan soqit qilish toʻgʻrisida yozma ariza berganda;
u sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilganda;
unga nisbatan sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirganda;
u oʻz vazifalarini muntazam ravishda bajarmay kelganda;
qonunga koʻra u Markaziy saylov komissiyasi aʼzosining vakolatlarini amalga oshirish bilan bir vaqtda shugʻullanib boʻlmaydigan lavozimga saylanganda yoki tayinlanganda;
u sudning qonuniy kuchga kirgan qarori asosida bedarak yoʻqolgan deb topilganda yoki vafot etgan deb eʼlon qilinganda;
u Oʻzbekiston Respublikasi fuqaroligini yoʻqotganda yoki Oʻzbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqqanda;
u vafot etganda.
Markaziy saylov komissiyasining yangi aʼzosi ushbu Kodeksda belgilangan tartibda saylanadi.
Markaziy saylov komissiyasining aʼzolari ilmiy, ijodiy va pedagogik faoliyatdan tashqari haq toʻlanadigan boshqa turdagi faoliyat bilan shugʻullanishi mumkin emas.
Markaziy saylov komissiyasi aʼzolariga Qonunchilik palatasi deputatlariga, Senat aʼzolariga nisbatan qoʻllaniladigan daxlsizlik toʻgʻrisidagi qoidalar tatbiq etiladi.
14-modda. Markaziy saylov komissiyasining vakolatlari
Markaziy saylov komissiyasi:
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi, mahalliy Kengashlar deputatlari saylovlariga tayyorgarlik koʻrish va ularni oʻtkazishni tashkil etadi;
saylov komissiyalari tizimiga boshchilik qiladi, Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida ushbu Kodeksning ijrosi ustidan nazoratni amalga oshiradi, uning bir xil tarzda qoʻllanilishini taʼminlaydi;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi, Qonunchilik palatasi, mahalliy Kengashlar deputatlari saylovi yuzasidan saylov kampaniyasi boshlanganligini eʼlon qiladi;
saylov komissiyalari faoliyatini uslubiy jihatdan taʼminlashni amalga oshiradi, saylovni tashkil etish masalalari yuzasidan oʻz vakolatlari doirasida qarorlar qabul qiladi, yoʻriqnomalar hamda nizomlarni tasdiqlaydi, tushuntirishlar beradi;
Saylov jarayonini boshqarishning axborot tizimini joriy etish hamda Oʻzbekiston Respublikasi saylovchilarining yagona elektron roʻyxatidan (bundan buyon matnda Saylovchilarning yagona elektron roʻyxati deb yuritiladi) foydalanish faoliyati boʻyicha umumiy rahbarlikni va muvofiqlashtirishni amalga oshiradi;
Qonunchilik palatasi deputatlari saylovini oʻtkazish uchun saylov okruglarini tuzadi;
Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan saylov uchastkalarini tegishli hududga biriktirish toʻgʻrisidagi masalalarni hal etadi;
hududiy saylov komissiyalarini tuzadi, ularga tegishli hududni (okrugni) biriktiradi hamda hududiy saylov komissiyalarining tarkibi va joylashgan manzili toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni eʼlon qiladi;
yangi tashkil etilgan maʼmuriy-hududiy birliklarda mahalliy Kengashlar deputatlari saylovini eʼlon qiladi;
yangi tashkil etilgan viloyatning xalq deputatlari viloyat Kengashiga saylov oʻtkazish boʻyicha saylov okruglarini tuzadi;
saylov komissiyalarining aʼzolari va saylov jarayonining boshqa ishtirokchilari uchun oʻqishlarni tashkil etadi;
qonunchilikda belgilangan asoslarga koʻra Qonunchilik palatasi deputatining hamda Senat aʼzosining vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi;
saylov komissiyalari tarkibiga oʻzgartirishlar kiritish tartibini belgilaydi;
agar saylov komissiyalarining qarorlari ushbu Kodeksga zid boʻlsa, ushbu qarorlarni mustaqil ravishda yoki Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining taqdimnomasiga binoan bekor qiladi;
chet davlatlarning, xalqaro tashkilotlarning saylovdagi kuzatuvchilariga mandatlar beradi;
saylovga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishga doir xarajatlar smetasini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi, pul mablagʻlarini saylov komissiyalariga taqsimlaydi, shu jumladan siyosiy partiyalarning saylovda ishtirok etishini moliyalashtirish uchun taqsimlaydi, saylov komissiyalarining binolar, transport va aloqa vositalari bilan taʼminlanishini nazorat qiladi, saylovni moddiy-texnik jihatdan taʼminlashga doir boshqa masalalarni koʻrib chiqadi;
siyosiy partiyalarning, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining kuzatuvchilari, ommaviy axborot vositalarining vakillari, boshqa davlatlarning, xalqaro tashkilotlarning kuzatuvchilari uchun mandat namunasini belgilaydi;
taqdim etilgan hujjatlar asosida siyosiy partiyalarning saylovda ishtirok etishiga ijozat berish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodlar va Qonunchilik palatasi deputatligiga nomzodlar koʻrsatgan siyosiy partiyalardan tegishli hujjatlarni qabul qilib oladi;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga va Qonunchilik palatasi deputatligiga koʻrsatilgan nomzodlarni, shuningdek partiya roʻyxatini belgilangan tartibda roʻyxatga oladi va ular haqidagi maʼlumotlar matbuotda eʼlon qilinishini tashkil etadi;
roʻyxatga olingan nomzodlarga, shu jumladan partiya roʻyxati asosida nomzodlarga guvohnomalar beradi;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodlarning ishonchli vakillarini roʻyxatga oladi hamda ularga guvohnomalar beradi;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodlarga va Qonunchilik palatasi deputatligiga nomzodlarga, shuningdek siyosiy partiyalarga saylovda ishtirok etishi uchun teng sharoitlarni taʼminlaydi;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Qonunchilik palatasi deputatlari, Senat aʼzolari va mahalliy Kengashlar deputatlari sayloviga doir saylov byulletenlarining, saylovchilar roʻyxatlarining, imzo varaqalarining, saylov komissiyalari bayonnomalarining hamda boshqa hujjatlarning, saylov qutilarining va saylov komissiyalari muhrlarining namunalari hamda shakllarini, ularni saqlash tartibini belgilaydi;
saylov byulletenlarini tayyorlash va saylov uchastkalariga yetkazish tartibini belgilaydi;
saylov komissiyalari, siyosiy partiyalar, vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa davlat organlari hamda jamoat birlashmalari vakillarining saylovga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish bilan bogʻliq masalalar yuzasidan axborotini eshitadi;
saylovning yakunlarini chiqaradi, Oʻzbekiston Respublikasi boʻyicha ovoz berishning umumiy natijalarini aniqlaydi hamda ovoz berishda ishtirok etgan saylovchilar soni, har bir nomzod va siyosiy partiyani yoqlab berilgan ovozlar soni toʻgʻrisidagi xabarni matbuotda eʼlon qiladi;
ushbu Kodeksda nazarda tutilgan hollarda, Qonunchilik palatasi, mahalliy Kengashlar deputatlarining yoki Senat aʼzolarining takroriy saylovi va boʻshab qolgan oʻrinlarga saylov oʻtkazilishini, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovida takroriy ovoz berish va takroriy saylov oʻtkazilishini tashkil etadi;
saylangan Qonunchilik palatasi deputatlarini hamda Senat aʼzolarini roʻyxatga oladi, shuningdek ularning roʻyxatini matbuotda va boshqa manbalarda eʼlon qiladi;
saylovdan keyin Qonunchilik palatasining, Senatning birinchi majlisini chaqiradi;
saylangan shaxsga Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti etib saylanganligi toʻgʻrisida guvohnoma topshiradi;
Qonunchilik palatasi deputatiga va Senat aʼzosiga tegishincha Qonunchilik palatasi deputatining hamda Senat aʼzosining guvohnomasini va koʻkrak nishonini beradi;
saylovchilarning va saylov jarayoni boshqa ishtirokchilarining murojaatlarini koʻrib chiqadi hamda ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi, bundan saylov komissiyalarining harakatlari va qarorlari ustidan berilgan shikoyatlar mustasno;
ushbu Kodeks talablari buzilganligi toʻgʻrisidagi materiallarni sudga yoki huquqni muhofaza qiluvchi organlarga topshiradi;
boshqa mamlakatlarning saylov organlari, xalqaro tashkilotlar va chet davlatlarning vakillari bilan xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi, uchrashuvlar tashkil etadi, bitimlar va memorandumlar tuzadi;
xorijiy mamlakatlardagi saylovlarni kuzatishda ishtirok etadi, shu jumladan xalqaro tashkilotlarning missiyalari tarkibida ishtirok etadi;
xalqaro tashkilotlarni, chet davlatlarning saylov organlarini va vakillarini saylovlarni kuzatish uchun taklif etadi;
saylovni tashkil etish va oʻtkazish bilan bogʻliq hujjatlarning idoraviy arxivlarga topshirilishini taʼminlaydi;
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining Reglamentini tasdiqlaydi;
jamoatchilik, ommaviy axborot vositalari bilan aloqalarni mustahkamlaydi va rivojlantiradi;
ushbu Kodeksda va boshqa qonunlarda nazarda tutilgan oʻzga vakolatlarni amalga oshiradi.
15-modda. Markaziy saylov komissiyasining Raisi
Markaziy saylov komissiyasining Raisi:
Markaziy saylov komissiyasining faoliyatiga rahbarlikni amalga oshiradi;
Markaziy saylov komissiyasining majlislarini chaqiradi, ularda raislik qiladi, komissiya aʼzolari oʻrtasida vazifalarni taqsimlaydi;
Markaziy saylov komissiyasining majlislarida ishtirok etish uchun davlat organlarining, siyosiy partiyalarning hamda boshqa jamoat birlashmalarining, tashkilotlarning vakillarini va mansabdor shaxslarini taklif etadi;
davlat organlari, xalqaro tashkilotlar, jamoat birlashmalari bilan munosabatlarda Markaziy saylov komissiyasi nomidan ish yuritadi;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga saylov yakunlari toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalariga axborot beradi;
Markaziy saylov komissiyasining qarorlarini va boshqa hujjatlarini imzolaydi;
Markaziy saylov komissiyasining faoliyatini taʼminlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan ajratilgan mablagʻlarni taqsimlaydi va ulardan maqsadli foydalanilishini nazorat qiladi;
tegishincha Qonunchilik palatasining va Senatning birinchi majlisini ochadi hamda Qonunchilik palatasi Spikeri va Senat Raisi saylanguniga qadar unda raislik qiladi.
Markaziy saylov komissiyasi Raisining oʻz vakolatlarini bajarishi imkoni boʻlmaganda, shuningdek Rais boʻlmagan taqdirda, Raisning vazifalari Rais oʻrinbosarining yoki Markaziy saylov komissiyasi qarori bilan komissiya aʼzolaridan birining zimmasiga yuklatiladi.
16-modda. Markaziy saylov komissiyasining majlislari va qarorlari
Markaziy saylov komissiyasi ishining tashkiliy shakli uning majlislari boʻlib, ular zaruratga qarab oʻtkaziladi. Agar majlisda komissiya aʼzolari umumiy sonining kamida uchdan ikki qismi hozir boʻlsa, majlis vakolatli hisoblanadi.
Markaziy saylov komissiyasining qarorlari ochiq ovoz berish orqali, komissiya aʼzolari umumiy sonining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Ovozlar teng boʻlinib qolgan taqdirda, Markaziy saylov komissiyasi Raisining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi.
Markaziy saylov komissiyasining majlislarida bayonnoma yuritilib, u raislik qiluvchi va Markaziy saylov komissiyasining kotibi tomonidan imzolanadi.
Markaziy saylov komissiyasining aʼzolari alohida fikr bildirishga haqli boʻlib, bu fikr yozma shaklda bayonnomaga ilova qilinadi.
Markaziy saylov komissiyasi oʻz vakolatlari doirasida qarorlar qabul qiladi, qarorlar Markaziy saylov komissiyasining Raisi tomonidan imzolanadi.
Markaziy saylov komissiyasining qarorlari qabul qilingan paytdan eʼtiboran kuchga kiradi va Markaziy saylov komissiyasining rasmiy veb-saytida oʻsha kunning oʻzida, shuningdek zarur boʻlgan hollarda, boshqa manbalarda eʼlon qilinishi lozim.
Markaziy saylov komissiyasining oʻz vakolatlari doirasida qabul qiladigan qarorlari saylov komissiyalari, davlat organlari, siyosiy partiyalar hamda boshqa jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar uchun majburiydir.
17-modda. Markaziy saylov komissiyasining Kotibiyati
Markaziy saylov komissiyasining faoliyatini taʼminlash uchun uning Kotibiyati tuziladi.
Kotibiyatning tuzilishi, shtatlari va uning ish tartibi Markaziy saylov komissiyasining Raisi tomonidan tasdiqlanadi.
18-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining Reglamenti
Markaziy saylov komissiyasi faoliyatining tartibi Markaziy saylov komissiyasining majlisida qabul qilinadigan Reglamentida belgilanadi.
19-modda. Hududiy, tuman va shahar saylov komissiyalarini tuzish
Hududiy saylov komissiyalari aʼzoligiga nomzodlar xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlarining majlislarida muhokama qilinadi hamda Markaziy saylov komissiyasiga tasdiqlash uchun tavsiya etiladi.
Markaziy saylov komissiyasi saylovga kamida sakson kun qolganida hududiy saylov komissiyalarini komissiya raisi, rais oʻrinbosari, kotibidan va komissiyaning oʻn ikki — oʻn sakkiz nafar boshqa aʼzolaridan iborat tarkibda tuzadi.
Tuman, shahar saylov komissiyalari aʼzoligiga nomzodlar xalq deputatlari tuman va shahar Kengashlarining majlislarida muhokama qilinadi hamda hududiy saylov komissiyasiga tasdiqlash uchun tavsiya etiladi.
Hududiy saylov komissiyasi saylovga kamida yetmish besh kun qolganida tuman, shahar saylov komissiyalarini komissiya raisi, rais oʻrinbosari, kotibidan va komissiyaning sakkiz — oʻn sakkiz nafar boshqa aʼzolaridan iborat tarkibda tuzadi.
Yangi tashkil etilgan maʼmuriy-hududiy birliklarda hududiy saylov komissiyasi Senatning tavsiyasiga binoan Markaziy saylov komissiyasi tomonidan, tuman, shahar saylov komissiyalari esa tegishli xalq deputatlari viloyat, Toshkent shahar Kengashining tavsiyasiga binoan hududiy saylov komissiyasi tomonidan saylovga kamida oltmish kun qolganida tuziladi hamda oʻz vakolatlarini keyingi saylov kampaniyasi boshlanganligi eʼlon qilinguniga qadar amalga oshiradi.
Hududiy, tuman, shahar saylov komissiyalari rasmiy veb-saytlarida va matbuot nashrlarida oʻz tarkibi, manzili va komissiyaning telefon raqamlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni eʼlon qiladi.
20-modda. Hududiy saylov komissiyasining vakolatlari
Hududiy saylov komissiyasi:
tegishli hududda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Qonunchilik palatasi, mahalliy Kengashlar deputatlari saylovlariga tayyorgarlik koʻrish va ularni oʻtkazishni tashkil etadi;
tegishli hududda ushbu Kodeksning ijrosi ustidan nazoratni amalga oshiradi, uning bir xil tarzda qoʻllanilishini taʼminlaydi hamda saylovni tashkil etish va oʻtkazish masalalari yuzasidan tushuntirishlar beradi;
xalq deputatlari viloyat, Toshkent shahar Kengashiga saylov oʻtkazish boʻyicha saylov okruglarini tuzadi, ularga nom va tartib raqami beradi, chegaralarini, saylovchilar soni, saylov okruglarining roʻyxati hamda okrug saylov komissiyalari joylashgan yer toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni eʼlon qiladi;
tuman, shahar va okrug saylov komissiyalarini tuzadi hamda ularning tarkibi va joylashgan yeri toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni eʼlon qiladi;
tegishli tuman, shahar, okrug va uchastka saylov komissiyalari faoliyatiga rahbarlik qiladi;
yangi tashkil etilgan tumanning, shaharning xalq deputatlari tuman, shahar Kengashiga saylov oʻtkazish boʻyicha saylov okruglarini tuzadi;
saylov uchastkalarini tuzadi, okrug boʻyicha ularning tartib raqamini belgilaydi, manzilini koʻrsatgan holda ularning roʻyxatini eʼlon qiladi;
saylov uchastkalarining joylashgan yeri haqida saylovchilarni xabardor qiladi;
uchastka saylov komissiyalarini tuzadi va ularning tarkibi haqidagi maʼlumotlarni eʼlon qiladi;
tuman, shahar, okrug va uchastka saylov komissiyalarining faoliyatini yoʻnaltirib boradi, agar ularning qarorlari ushbu Kodeksga zid boʻlsa, ushbu qarorlarni mustaqil ravishda yoki viloyat, tuman, shahar prokurorining taqdimnomasiga binoan bekor qiladi;
xalq deputatlari viloyat, Toshkent shahar Kengashi deputatligiga koʻrsatilgan nomzodlarni belgilangan tartibda roʻyxatga oladi va ular haqidagi maʼlumotlar rasmiy eʼlon qilinishini tashkil etadi;
roʻyxatga olingan nomzodlarga guvohnomalar beradi;
nomzodlar va siyosiy partiyalarga saylov kampaniyasida ishtirok etishi uchun teng sharoitlarni taʼminlaydi;
Qonunchilik palatasi deputatligiga hamda xalq deputatlari viloyat, Toshkent shahar Kengashi deputatligiga nomzodlarning ishonchli vakillarini roʻyxatga oladi va ularga tegishli guvohnomalar beradi;
deputatlikka nomzod etib roʻyxatga olinganlarning tarjimai holi va dasturlarining asosiy yoʻnalishlarini chop etish hamda uchastkalarga yetkazib berishni taʼminlaydi;
saylovlarni viloyat, Toshkent shahri miqyosida yorituvchi mahalliy ommaviy axborot vositalari vakillarini akkreditatsiyadan oʻtkazadi va tegishli guvohnoma beradi;
siyosiy partiyalar va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlaridan kuzatuvchilarni roʻyxatga oladi;
pul mablagʻlarini tegishli saylov komissiyalari oʻrtasida taqsimlaydi, saylov komissiyalarining binolar, transport va aloqa vositalari bilan taʼminlanishini nazorat qiladi, saylovni moddiy-texnik jihatdan taʼminlashga doir boshqa masalalarni koʻrib chiqadi;
xalq deputatlari viloyat, Toshkent shahar Kengashi sayloviga doir saylov byulletenlarining, saylov komissiyalari bayonnomalarining, oʻz muhrining, saylovga oid boshqa hujjatlarning tayyorlanishini taʼminlaydi;
siyosiy partiyalar, boshqa jamoat birlashmalari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari vakillarining hamda korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlarining saylovga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazish bilan bogʻliq masalalar yuzasidan axborotini eshitadi;
xalq deputatlari viloyat, Toshkent shahar Kengashiga oʻtkazilgan saylov yakunlarini chiqaradi, saylangan deputatlarni roʻyxatga oladi, saylov yakunlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni va saylangan deputatlarning roʻyxatlarini matbuotda eʼlon qiladi;
deputatlarga viloyat, Toshkent shahar Kengashi deputati guvohnomasini va koʻkrak nishonini beradi;
viloyat, Toshkent shahar Kengashi deputatlari takroriy saylovi, shuningdek boʻshab qolgan oʻrinlarga deputatlar saylovi oʻtkazilishini tashkil etadi;
saylovchilarning va saylov jarayoni boshqa ishtirokchilarining murojaatlarini koʻrib chiqadi hamda ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi, bundan saylov komissiyalarining harakatlari va qarorlari ustidan berilgan shikoyatlar mustasno;
ushbu Kodeks talablari buzilganligi toʻgʻrisidagi materiallarni sudga yoki tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organlarga topshiradi;
saylovni tashkil etish va oʻtkazish bilan bogʻliq hujjatlarning arxivlarga va idoraviy arxivlarga topshirilishini taʼminlaydi;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Qonunchilik palatasi deputatlari saylovida tegishli hudud boʻyicha saylov natijalarini aniqlaydi va ularni Markaziy saylov komissiyasiga taqdim etadi;
xalq deputatlari viloyat, Toshkent shahar Kengashiga saylov yakunlari toʻgʻrisida tegishli xalq deputatlari viloyat, Toshkent shahar Kengashiga axborot beradi;
mahalliy Kengashlarga saylov yakunlari toʻgʻrisida Markaziy saylov komissiyasiga hisobot beradi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi hududida ushbu Kodeksda nazarda tutilgan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Qonunchilik palatasi deputatlari saylovlariga tayyorgarlik koʻrish va ularni oʻtkazish bilan bogʻliq hududiy saylov komissiyalarining vakolatlarini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi amalga oshiradi.
20 1 -modda. Tuman, shahar saylov komissiyasining vakolatlari
Tuman, shahar saylov komissiyasi:
tegishli hududda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Qonunchilik palatasi, mahalliy Kengashlar deputatlari saylovlariga tayyorgarlik koʻrish va ularni oʻtkazishni tashkil etadi;
tegishli hududda ushbu Kodeksning ijrosi ustidan nazoratni amalga oshiradi, uning bir xil tarzda qoʻllanilishini taʼminlaydi hamda saylovni tashkil etish va oʻtkazish masalalari yuzasidan tushuntirishlar beradi;
xalq deputatlari tuman, shahar Kengashiga saylov oʻtkazish boʻyicha saylov okruglarini tuzadi, ularga nom va tartib raqami beradi, chegaralarini, saylovchilar sonini koʻrsatgan holda saylov okruglarining roʻyxatini eʼlon qiladi;
uchastka saylov komissiyalarining faoliyatini muvofiqlashtiradi;
agar uchastka saylov komissiyalarining qarorlari ushbu Kodeksga zid boʻlsa, ushbu qarorlarni mustaqil ravishda yoki tuman, shahar prokurorining taqdimnomasiga binoan bekor qiladi;
xalq deputatlari tuman, shahar Kengashi deputatligiga nomzodlar koʻrsatgan siyosiy partiyalardan tegishli hujjatlarni qabul qilib oladi;
xalq deputatlari tuman, shahar Kengashi deputatligiga koʻrsatilgan nomzodlarni roʻyxatga oladi va ularga guvohnomalar beradi;
deputatlikka nomzod etib roʻyxatga olinganlarning tarjimai holi va dasturlarining asosiy yoʻnalishlarini chop etish hamda uchastkalarga yetkazib berishni taʼminlaydi;
nomzodlarga va siyosiy partiyalarga saylov kampaniyasida ishtirok etish uchun teng sharoitlarni taʼminlaydi;
xalq deputatlari tuman, shahar Kengashi deputatligiga nomzodlarning ishonchli vakillarini roʻyxatga oladi va ularga tegishli guvohnomalar beradi;
uchastka saylov komissiyalarining binolar, transport va aloqa vositalari bilan taʼminlanishini nazorat qiladi, saylovni moddiy-texnik jihatdan taʼminlashga doir boshqa masalalarni koʻrib chiqadi;
xalq deputatlari tuman, shahar Kengashi sayloviga doir saylov byulletenlarining, saylov komissiyalari bayonnomalarining, oʻz muhrining, saylovga oid boshqa hujjatlarning tayyorlanishini taʼminlaydi;
tegishli tuman yoki shahar hududidagi siyosiy partiyalar, boshqa jamoat birlashmalari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari vakillarining hamda korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlarining saylovga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazish bilan bogʻliq masalalar yuzasidan axborotini eshitadi;
saylovchilar roʻyxatlarining tuzilishini va hamma tanishib chiqishi uchun taqdim etilishini nazorat qiladi;
uchastka saylov komissiyalarini saylov byulletenlari bilan taʼminlaydi;
xalq deputatlari tuman, shahar Kengashi saylovida saylov okruglari boʻyicha saylov natijalarini aniqlaydi;
xalq deputatlari tuman, shahar Kengashiga oʻtkazilgan saylov yakunlarini chiqaradi, saylangan deputatlarni roʻyxatga oladi, saylov yakunlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni va saylangan deputatlarning roʻyxatlarini matbuotda eʼlon qiladi;
deputatlarga tuman, shahar Kengashi deputati guvohnomasini va koʻkrak nishonini beradi;
tuman, shahar Kengashi deputatlari takroriy saylovi, shuningdek boʻshab qolgan oʻrinlarga deputatlar saylovi oʻtkazilishini tashkil etadi;
saylovchilarning va saylov jarayoni boshqa ishtirokchilarining murojaatlarini koʻrib chiqadi hamda ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi, bundan uchastka saylov komissiyalarining harakatlari va qarorlari ustidan berilgan shikoyatlar mustasno;
ushbu Kodeks talablari buzilganligi toʻgʻrisidagi materiallarni sudga yoki tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organlarga topshiradi;
saylovni tashkil etish va oʻtkazish bilan bogʻliq hujjatlarning arxivlarga va idoraviy arxivlarga topshirilishini taʼminlaydi;
xalq deputatlari tuman, shahar Kengashiga saylov yakunlari toʻgʻrisida tegishli xalq deputatlari tuman, shahar Kengashiga axborot beradi;
xalq deputatlari tuman, shahar Kengashiga saylov yakunlari toʻgʻrisida hududiy saylov komissiyasiga hisobot beradi.
21-modda. Okrug saylov komissiyalarini tuzish
Okrug saylov komissiyasi tegishli hududiy saylov komissiyasi tomonidan saylovga kamida yetmish kun qolganida komissiya raisi, rais oʻrinbosari, kotibidan va komissiyaning olti — sakkiz nafar boshqa aʼzolaridan iborat tarkibda tuziladi.
Okrug saylov komissiyalarining aʼzolari xalq deputatlari tuman va shahar Kengashlarining tavsiyasiga binoan tasdiqlanadi.
Okrug saylov komissiyasining aʼzolari jamoatchilikning obroʻ-eʼtiborli vakillari orasidan tasdiqlanadi.
22-modda. Okrug saylov komissiyasining vakolatlari
Okrug saylov komissiyasi:
tegishli hududda ushbu Kodeksning ijrosi ustidan nazoratni amalga oshiradi;
uchastka saylov komissiyalarining faoliyatini muvofiqlashtiradi;
nomzodlarga saylov kampaniyasida ishtirok etish uchun teng sharoitlarni taʼminlaydi;
saylovchilar roʻyxatlarining tuzilishini va hamma tanishib chiqishi uchun taqdim etilishini kuzatib boradi;
saylov okrugi boʻyicha saylov natijalarini aniqlaydi va ularni tegishli hududiy saylov komissiyasiga taqdim etadi;
takroriy saylov, shuningdek boʻshab qolgan oʻrinlarga deputatlar saylovi oʻtkazilishini tashkil etadi;
saylovchilarning va saylov jarayoni boshqa ishtirokchilarining murojaatlarini koʻrib chiqadi hamda ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi, bundan saylov komissiyalarining harakatlari va qarorlari ustidan berilgan shikoyatlar mustasno.
23-modda. Uchastka saylov komissiyasini tuzish
Uchastka saylov komissiyasi tegishli hududiy saylov komissiyasi tomonidan saylovga kamida qirq kun qolganida besh — oʻn toʻqqiz nafar aʼzodan, shu jumladan rais, rais oʻrinbosari va kotibdan iborat tarkibda tuziladi.
Agar komissiya yetti nafargacha aʼzodan iborat tarkibda tuzilsa, rais va kotib tasdiqlanadi.
Zarur boʻlgan hollarda, uchastka saylov komissiyasining son tarkibi belgilangan tartibda Markaziy saylov komissiyasi tomonidan oʻzgartirilishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalarida uchastka saylov komissiyasi raisining vazifalarini ushbu vakolatxonalarning rahbari amalga oshiradi.
Uchastka saylov komissiyasi aʼzoligiga nomzodlar fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar tomonidan taklif etilib, bu nomzodlar xalq deputatlari tuman, shahar Kengashlarining majlislarida muhokama qilinadi hamda tegishli hududiy saylov komissiyasiga tasdiqlash uchun tavsiya etiladi.
24-modda. Uchastka saylov komissiyasining vakolatlari
Uchastka saylov komissiyasi:
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Qonunchilik palatasi, mahalliy Kengashlar deputatlari saylovlariga tayyorgarlik koʻrish va ularni oʻtkazishni tashkil etadi;
uchastka boʻyicha saylovchilarning roʻyxatini aniqlaydi va tasdiqlaydi;
saylovchilarni saylovchilarning roʻyxati bilan tanishtiradi, roʻyxatda yoʻl qoʻyilgan xatolar va noaniqliklar toʻgʻrisidagi arizalarni qabul qiladi hamda koʻrib chiqadi va roʻyxatga tegishli oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisidagi masalani hal etadi;
saylov kuni oʻz yashash joyida boʻlish va ovoz berishda ishtirok etish imkoniyatiga ega boʻlmagan saylovchilardan toʻldirilgan saylov byulletenlarini yopiq konvertlarda qabul qilib oladi;
aholini saylov kuni va ovoz berish joyi toʻgʻrisida xabardor etadi;
binoning yashirin ovoz berish kabinalari yoki xonalari va saylov qutilari, shuningdek boshqa jihozlar bilan tayyorlab qoʻyilishini taʼminlaydi;
saylov kuni uchastkada ovoz berishni tashkil etadi;
ovozlarni sanab chiqadi;
saylovchilarning va saylov jarayoni boshqa ishtirokchilarining murojaatlarini koʻrib chiqadi hamda ular yuzasidan qarorlar qabul qiladi.
25-modda. Hududiy, tuman, shahar, okrug va uchastka saylov komissiyasiga aʼzolik
Yigirma bir yoshga toʻlgan, oʻrta yoki oliy maʼlumotga, qoida tariqasida, saylovga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish borasida ish tajribasiga ega boʻlgan, aholi oʻrtasida obroʻ-eʼtibor qozongan fuqarolar hududiy, tuman, shahar saylov komissiyasining, okrug va uchastka saylov komissiyasining aʼzosi boʻlishi mumkin.
Quyidagilar hududiy, tuman, shahar, okrug va uchastka saylov komissiyasining aʼzosi boʻlishi mumkin emas:
Qonunchilik palatasi deputati, mahalliy Kengash deputati, Senat aʼzosi;
boshqa saylov komissiyasining aʼzolari;
siyosiy partiyalarning aʼzolari va vakolatli vakillari;
viloyatlar, tumanlar va shaharlar hokimlari hamda ularning oʻrinbosarlari;
prokuratura organlarining, sudlarning mansabdor shaxslari;
nomzodlar, nomzodlarning yaqin qarindoshlari va ishonchli vakillari;
nomzodlarga bevosita boʻysunuvchi shaxslar;
ogʻir yoki oʻta ogʻir jinoyatlar sodir etganligi uchun sudlanganlik holati tugallanmagan yoxud sudlanganligi olib tashlanmagan fuqarolar.
Markaziy saylov komissiyasining qaroriga asosan hududiy saylov komissiyasining uch nafargacha aʼzosi komissiyada doimiy, qolgan aʼzolari jamoatchilik asosida ishlaydi.
Tuman va shahar saylov komissiyasining aʼzolari jamoatchilik asosida ishlaydi.
Hududiy saylov komissiyasining doimiy asosda ishlovchi aʼzolari ilmiy, ijodiy va pedagogik faoliyatdan tashqari haq toʻlanadigan boshqa turdagi faoliyat bilan shugʻullanishi mumkin emas.
Saylov komissiyasining oʻz faoliyatini jamoatchilik asosida amalga oshiradigan aʼzolari saylovga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish davrida ish beruvchining tashabbusi bilan ishdan boʻshatilishi yoki ularning roziligisiz boshqa ishga oʻtkazilishi mumkin emas.
Uchastka saylov komissiyasi aʼzolarining yarmidan koʻpi bitta tashkilotdan tavsiya etilishi mumkin emas, bundan Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida, harbiy qismlarda, sanatoriylarda va dam olish uylarida, kasalxonalarda hamda boshqa statsionar davolash muassasalarida, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum qilish joylarida tashkil etilgan uchastka saylov komissiyalari mustasno.
Saylov komissiyasining Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga, Qonunchilik palatasi va mahalliy Kengash deputatligiga nomzod yoki ishonchli vakil etib roʻyxatga olingan aʼzosi saylov komissiyasi tarkibidan chiqib ketgan deb hisoblanadi.
Saylov komissiyasi aʼzosining vakolatlari mazkur saylov komissiyasini tuzgan organ tomonidan bevosita yoxud uni aʼzolikka tavsiya etgan organning taqdimnomasiga binoan quyidagi hollarda tugatilishi mumkin:
u oʻz vakolatlarini zimmasidan soqit qilish toʻgʻrisida yozma ariza berganda;
u sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilganda;
unga nisbatan sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirganda;
u oʻz vazifalarini muntazam ravishda bajarmay kelganda;
qonunga koʻra u saylov komissiyasi aʼzosining vakolatlarini amalga oshirish bilan bir vaqtda shugʻullanib boʻlmaydigan lavozimga saylanganda yoki tayinlanganda;
u sudning qonuniy kuchga kirgan qaroriga asosan bedarak yoʻqolgan deb topilganda yoxud vafot etgan deb eʼlon qilinganda;
u Oʻzbekiston Respublikasi fuqaroligini yoʻqotganda yoki Oʻzbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqqanda;
u vafot etganda.
Zarur boʻlgan taqdirda, ushbu Kodeksda belgilangan tartibda saylov komissiyasining yangi aʼzosi saylanadi.
26-modda. Saylov komissiyalarining ishini tashkil etish va ularning vakolatlari muddati
Saylov komissiyasining majlisi, agar unda majlis oʻtkazilayotgan kundagi komissiya aʼzolari umumiy sonining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etayotgan boʻlsa, vakolatli boʻladi. Komissiya qarori ochiq ovoz berish orqali komissiya aʼzolari umumiy sonining koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Qarorga rozi boʻlmagan komissiya aʼzolari alohida fikrini bayon etishga haqli boʻlib, bu fikr yozma shaklda bayonnomaga ilova qilinadi. Ovozlar teng boʻlib qolgan taqdirda, raislik qiluvchining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi.
Markaziy saylov komissiyasining qaroriga muvofiq saylov jarayoni ishtirokchilari tomonidan saylov komissiyalariga hujjatlarni taqdim etish, saylov komissiyalarining qarorlarini qabul qilish, shuningdek saylovlarni tashkil etish va oʻtkazish bilan bogʻliq boshqa jarayonlar elektron shaklda amalga oshirilishi mumkin.
Hududiy, tuman, shahar, okrug va uchastka saylov komissiyalarida ish yuritish tartibi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi.
Saylov komissiyasining oʻz vakolatlari doirasida qabul qilgan qarori quyi saylov komissiyalari, shuningdek barcha davlat organlari, siyosiy partiyalar va boshqa jamoat birlashmalari, mehnat jamoalari va harbiy qismlar, korxonalarning, muassasalarning va tashkilotlarning rahbarlari ijro etishi uchun majburiydir.
Komissiyaning jamoatchilik asosida ishlovchi aʼzosi saylovga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish davrida ishlab chiqarish yoki xizmat vazifalarini bajarishdan saylov komissiyasining qaroriga binoan oʻrtacha oylik ish haqi saqlangan holda ozod qilinishi mumkin.
Hududiy, tuman, shahar, okrug va uchastka saylov komissiyasi aʼzolari Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilangan tartibda tegishli guvohnomaga ega boʻladi.
Davlat organlari va jamoat birlashmalarining organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shaxslar saylov komissiyalariga oʻz vakolatlarini amalga oshirishida koʻmaklashishi, ularning ishi uchun zarur maʼlumotlarni taqdim etishi shart.
Davlat organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar saylovga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish uchun kerakli boʻlgan binolar va jihozlarni saylov komissiyalari ixtiyoriga bepul berib turishi shart.
Saylov komissiyasi saylovga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish bilan bogʻliq masalalar yuzasidan davlat organlariga hamda jamoat birlashmalarining organlariga, korxonalarga, muassasalarga, tashkilotlarga, mansabdor shaxslarga murojaat qilish huquqiga ega, ular qoʻyilgan masalani koʻpi bilan uch kunlik muddatda koʻrib chiqishi va saylov komissiyasiga javob qaytarishi shart.
Okrug va uchastka saylov komissiyalari tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi yakunlari chiqarilganidan, tegishli saylov okruglaridan saylangan deputatlar Markaziy saylov komissiyasi, hududiy, tuman va shahar saylov komissiyalari tomonidan roʻyxatga olinganidan keyin oʻz faoliyatini tugatadi.
4-bob. Saylovchilarning roʻyxatlarini tuzish
27-modda. Saylovchilarning roʻyxatlari
Saylov kuniga qadar yoki saylov kuni oʻn sakkiz yoshga toʻlgan, roʻyxat tuzilayotgan paytda mazkur saylov uchastkasi hududida doimiy yoki vaqtincha istiqomat qilayotgan fuqarolar saylovchilar roʻyxatiga kiritiladi.
Har bir saylovchi faqat bitta saylovchilar roʻyxatiga kiritilishi mumkin.
Saylovchilar roʻyxatiga har bir saylovchining familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi va yashash joyi manzili kiritiladi.
Saylovchilar roʻyxatlari Saylovchilarning yagona elektron roʻyxatini shakllantirish boʻyicha axborot tizimi maʼlumotlari asosida tuziladi.
Harbiy qismlardagi harbiy xizmatchilarning, shuningdek harbiy xizmatchilar oila aʼzolarining va boshqa saylovchilarning roʻyxatlari, agar ular harbiy qismlar joylashgan hududlarda yashasa, harbiy qismlarning komandirlari taqdim etadigan maʼlumotlar asosida tuziladi. Harbiy qismlardan tashqarida istiqomat qiluvchi harbiy xizmatchilar yashash joylari boʻyicha umumiy asoslarda saylovchilar roʻyxatiga kiritiladi.
Sanatoriylarda va dam olish uylarida, kasalxonalarda va boshqa statsionar davolash muassasalarida, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan uchastkalar boʻyicha saylovchilar roʻyxatlari mazkur muassasalar rahbarlari tomonidan taqdim etiladigan maʼlumotlar asosida tuziladi.
27 1 -modda. Chet davlatlarda turgan fuqarolarni saylovchilar roʻyxatlariga kiritish
Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan saylov uchastkalarida saylovchilarning roʻyxatlari mazkur muassasalar boshliqlari tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar asosida tuziladi.
Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan uchastka saylov komissiyalari chet davlatlarda turgan fuqarolarni saylovchilar roʻyxati bilan tanishish usuli, joyi va vaqti toʻgʻrisida xabardor qiladi.
Chet davlatlarda turgan fuqarolar Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan uchastka saylov komissiyalariga ularni saylovchilar roʻyxatiga kiritish toʻgʻrisida saylovdan oʻn besh kun oldin yozma shaklda yoki Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining rasmiy veb-sayti orqali elektron shaklda murojaat qilishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan uchastka saylov komissiyalari chet davlatlarda turgan fuqarolarning ularni saylovchilar roʻyxatiga kiritish toʻgʻrisidagi murojaatida koʻrsatilgan shaxsga doir maʼlumotlarni tekshiradi va fuqaroni saylovchilar roʻyxatiga kiritish haqidagi masalani hal qiladi.
Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan uchastka saylov komissiyalari saylovchilar roʻyxatiga kiritilgan fuqarolar haqidagi maʼlumotlarni Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga darhol taqdim etadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi saylovchilar roʻyxatiga kiritilgan fuqarolar haqidagi maʼlumotlarni shaxsga doir maʼlumotlar sohasidagi vakolatli davlat organiga Saylovchilarning yagona elektron roʻyxatiga tegishli tuzatishlar kiritish uchun darhol taqdim etadi.
28-modda. Saylovchilarning yagona elektron roʻyxati
Saylovchilarning yagona elektron roʻyxati vakolatli davlat organlarining axborot bazalariga muvofiq saylovchi fuqarolar, ularning doimiy va vaqtincha yashash joylari manzillari haqidagi axborotni oʻz ichiga olgan davlat axborot resursidir.
Saylovchilarning yagona elektron roʻyxati vakolatli davlat organlari tomonidan taqdim etiladigan axborot negizida shakllantiriladi va yangilab turiladi, shuningdek saylov komissiyalari tomonidan aniqlashtiriladi.
Har bir uchastka saylov komissiyasi tuzilganidan keyin uch kun ichida Saylovchilarning yagona elektron roʻyxatida taqsimlangan mazkur uchastka saylovchilarining dastlabki roʻyxatini oladi.
Uchastka saylov komissiyasi saylovchilarning dastlabki roʻyxatini olganidan keyin uni mazkur uchastka hududida yashovchi aholini uyma-uy aylanib chiqish yoʻli bilan aniqlashtirish choralarini koʻradi.
Uchastka saylov komissiyasi saylovchilar roʻyxatini aniqlashtirish boʻyicha ishda ishtirok etish uchun jamoatchilik vakillarini jalb etishi mumkin. Tumanlar va shaharlar hokimliklari saylovchilarning roʻyxatlarini aniqlashtirish ishlariga koʻmaklashadi.
Saylov komissiyalari aholini uyma-uy aylanib chiqish natijalari boʻyicha saylovchining Saylovchilarning yagona elektron roʻyxatidagi familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi va yashash joyi manziliga oid tuzatishlar qilib, saylovchilar roʻyxatlariga oʻzgartishlar kiritishi mumkin.
Saylovchilarning roʻyxati har bir saylov uchastkasi boʻyicha uchastka saylov komissiyasi tomonidan tuziladi hamda uning raisi va kotibi tomonidan imzolanadi.
Saylov kuni saylov uchastkalarida Saylovchilarning yagona elektron roʻyxatidan olingan saylovchilar roʻyxatlaridan foydalaniladi.
29-modda. Fuqarolarni saylovchilarning roʻyxatlari bilan tanishtirish
Fuqarolarga uchastka saylov komissiyasi binosida saylovchilar roʻyxati bilan tanishish, shuningdek Markaziy saylov komissiyasining rasmiy veb-sayti orqali saylovchilar roʻyxatidan oʻzlariga tegishli maʼlumotlar bilan tanishish imkoniyati taʼminlanadi. Chet davlatlarda turgan fuqarolarga saylovchilar roʻyxatidagi oʻziga tegishli maʼlumotlar bilan tanishish imkoniyati Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari rasmiy veb-saytlari orqali ham taʼminlanadi.
Saylovchilarning roʻyxatlari saylovga oʻn besh kun qolganida, Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida, sanatoriylarda va dam olish uylarida, kasalxonalarda va boshqa statsionar davolash muassasalarida, olis va borish qiyin boʻlgan hududlardagi fuqarolar turgan joylarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan uchastkalarda esa saylovga uch kun qolganida hamma tanishib chiqishi uchun taqdim etiladi.
Uchastka saylov komissiyasi binosida saylovchilar roʻyxati hamma tanishib chiqishi uchun qulay boʻlgan holda taqdim etiladi. Bunday roʻyxatda saylovchilarning faqat familiyasi, ismi, otasining ismi va tugʻilgan yili koʻrsatiladi.
Uchastka saylov komissiyasi roʻyxat bilan tanishish joyi va vaqti toʻgʻrisida xabardor etadi.
Saylov komissiyalari saylovchilarning roʻyxatlari hamma tanishib chiqishi uchun taqdim etilganidan keyin ham ularga oʻzgartishlar kiritishi mumkin.
Saylovchilarning roʻyxatlariga oʻzgartishlar kiritish saylovga besh kun qolganida toʻxtatiladi.
30-modda. Saylovchilarning roʻyxatlari xususida bahslashuv
Har bir fuqaro saylovchilarning roʻyxatlaridagi xato yoki noaniqlik toʻgʻrisida uchastka saylov komissiyasiga arz qilishi mumkin. Uchastka saylov komissiyasi 24 soat ichida murojaatni tekshirishi va xatoni yoki noaniqlikni bartaraf etishi yoxud murojaat qiluvchiga uning murojaati rad etilganligi toʻgʻrisida asoslantirilgan javob berishi shart.
Uchastka saylov komissiyasining harakatlari va qarorlari ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin.
5-bob. Saylov byulleteni
31-modda. Saylov byulletenining mazmuni
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti sayloviga, Qonunchilik palatasi deputatlari sayloviga doir saylov byulletenining shakli va matni Markaziy saylov komissiyasi tomonidan tasdiqlanadi.
Mahalliy Kengashlar sayloviga doir saylov byulletenining shakli va matni namunasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan tasdiqlanadi.
Nomzodning familiyasi, ismi, otasining ismi saylov byulleteniga uning tugʻilgan yili va uni nomzod etib koʻrsatgan siyosiy partiya koʻrsatilgan holda alifbo tartibida kiritiladi.
Qonunchilik palatasi deputatlarining yagona saylov okrugi boʻyicha saylovida saylov byulleteniga unda ishtirok etayotgan siyosiy partiyalarning nomi, ramziy belgisi ularning saylovda ishtirok etishi uchun ijozat berilgan navbatiga muvofiq ketma-ketlikda kiritiladi.
Saylov byulletenida uni toʻldirish tartibi toʻgʻrisidagi tushuntirish boʻlishi kerak.
Saylov byulletenlari davlat tilida, shuningdek tegishli hududiy, tuman va shahar saylov komissiyasining qaroriga binoan tegishli hudud aholisining koʻpchiligi soʻzlashadigan tillarda chop etiladi.
Saylov byulletenlarini Brayl alifbosi asosida toʻldirish uchun trafaretlar tayyorlanishi mumkin.
32-modda. Saylov byulletenlarini tayyorlash va yetkazib berish
Uchastka saylov komissiyalari saylov byulletenlarini ovoz berish kuniga, shu jumladan muddatidan oldin ovoz berish kuniga kamida uch kun qolganida tuman, shahar saylov komissiyalaridan oladi. Saylov byulletenlarining topshirilganligi hamda qabul qilinganligini tuman, shahar va uchastka saylov komissiyasining raisi yoki rais oʻrinbosari yoxud kotibi tegishli hujjatda oʻz imzosi bilan tasdiqlaydi.
Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan saylov uchastkalaridagi saylovchilar soni haqida Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar asosida Markaziy saylov komissiyasi saylov byulletenlarining tayyorlanishi va yetkazib berilishini taʼminlaydi.
Uchastka saylov komissiyasi oladigan saylov byulletenlarining soni saylov uchastkasi boʻyicha roʻyxatlarga kiritilgan saylovchilar soniga nisbatan yarim foizdan ortiqroq boʻlishi mumkin emas. Saylov byulleteni oʻng tomonining yuqori burchagiga uchastka saylov komissiyasining ikki aʼzosi imzo qoʻyadi, imzolar uchastka saylov komissiyasining muhri bilan tasdiqlanadi. Uchastka saylov komissiyasi tomonidan tasdiqlanmagan saylov byulletenlari ovozlarni sanab chiqishda hisobga olinmaydi.
6-bob. Kuzatuvchilarning, siyosiy partiyalar vakolatli vakillarining, ommaviy axborot vositalari vakillarining huquq va majburiyatlari
33-modda. Siyosiy partiyalardan, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlaridan, boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilar
Siyosiy partiyalardan, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlaridan, shuningdek boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilar oʻz faoliyatini tegishli komissiyalar tomonidan berilgan mandatlar asosida amalga oshiradi.
Manfaatdor tashkilotlar oʻz kuzatuvchilari toʻgʻrisida saylov komissiyalariga saylovdan kamida oʻn kun oldin ariza bilan maʼlum qiladi.
Manfaatdor tashkilotdan ariza olinganidan keyin besh kun ichida saylov komissiyasi kuzatuvchi uchun mandat beradi. Boshqa davlatlardan, xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilarga mandatlar Markaziy saylov komissiyasi tomonidan beriladi.
Kuzatuvchilar quyidagi huquqlarga ega:
saylov komissiyalarining majlislarida hozir boʻlish;
nomzodlar koʻrsatishga bagʻishlangan yigʻilishlarda, nomzodlarning va siyosiy partiyalarning (vakillarining) saylovchilar bilan uchrashuvlarida ishtirok etish;
saylov uchastkasida hozir boʻlish, tayyorgarlik ishlarining borishini, yashirin ovoz berish kabinalarining yoki xonalarining joylashtirilishini va saylov qutilarining muhrlanishini, fuqarolarning roʻyxatga olinishini, saylov byulletenlarining ularga berilishini kuzatish;
ovozlar sanab chiqilayotganda va saylov komissiyasining bayonnomasi tuzilayotganda hozir boʻlish;
saylov natijalari toʻgʻrisidagi hujjatlarning tegishli saylov komissiyasi tomonidan tasdiqlangan koʻchirma nusxalarini soʻrash va olish;
agar tegishli saylov uchastkasida ushbu Kodeksning talablari buzilishiga yoʻl qoʻyilgan deb hisoblash uchun asoslar boʻlsa, oʻz kuzatuvlari toʻgʻrisida tegishli saylov komissiyasiga maʼlum qilish.
Kuzatuvchilarga quyidagilar taqiqlanadi:
saylovchi saylov byulleteniga oʻz belgisini qoʻyayotgan paytda yashirin ovoz berish kabinasida yoki xonasida boʻlish;
fuqarolarga taʼsir oʻtkazish, biron-bir tashviqot materialini yoki adabiyotini tarqatish;
saylovchilardan ular qanday ovoz berganligini surishtirish yoki saylovchilarga saylov byulleteniga belgi qoʻyishda biron-bir tarzda yordam koʻrsatish;
saylov komissiyasining faoliyatiga, shu jumladan saylov qutilarini muhrlashga, ularni ochishga, ovozlarni sanab chiqishga aralashish.
Kuzatuvchilar harbiy qismlarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan saylov uchastkalariga borishi haqida kamida uch kun oldin uchastka saylov komissiyasini xabardor qilishi kerak.
34-modda. Siyosiy partiyalarning vakolatli vakillari
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodlar, Qonunchilik palatasi deputatligiga nomzodlar, mahalliy Kengashlar deputatligiga nomzodlar koʻrsatgan siyosiy partiya saylov komissiyasining majlislarida, hujjatlarni topshirishda, imzo varaqalari toʻgʻri toʻldirilganligini tekshirishda, saylov uchastkasida ovozlarni sanab chiqishda ishtirok etish uchun vakolatli vakil tayinlashga haqli.
Siyosiy partiyalarning vakolatli vakillari shaxsini tasdiqlovchi hujjatni, siyosiy partiya tomonidan berilgan hujjatni va tegishli saylov komissiyasining mandatini oʻz yonida olib yurishi shart.
35-modda. Ommaviy axborot vositalarining vakillari
Ommaviy axborot vositalarining vakillari saylovga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazishga doir barcha tadbirlarni yoritish, saylov kuni ovoz berish binolarida hozir boʻlish, shu jumladan ovozlarni sanab chiqish chogʻida hozir boʻlish huquqiga ega.
Ommaviy axborot vositalari vakillarining vakolatlari Markaziy saylov komissiyasi, hududiy, tuman va shahar saylov komissiyalari tomonidan berilgan hujjatlar bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak.
Boshqa davlatlarning ommaviy axborot vositalari vakillarini Markaziy saylov komissiyasi akkreditatsiyadan oʻtkazadi.
7-bob. Saylov kampaniyasi boshlanganligini eʼlon qilish, siyosiy partiyalarning saylovda ishtirok etishi
36-modda. Saylov kampaniyasi boshlanganligini eʼlon qilish
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi, Qonunchilik palatasi deputatlari va mahalliy Kengashlar deputatlari saylovi boʻyicha saylov kampaniyasi boshlanganligi ularning vakolatlari muddati tugashidan kamida uch oy oldin Markaziy saylov komissiyasi tomonidan ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilinadi, bundan ushbu Kodeksning 66 va 74 1 -moddalarida nazarda tutilgan hollar mustasno.
37-modda. Nomzodlar koʻrsatish huquqi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzod, Qonunchilik palatasi deputatligiga nomzod, mahalliy Kengashlar deputatligiga nomzod koʻrsatish huquqiga siyosiy partiyalar egadir.
38-modda. Imzolarni toʻplash tartibi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi va Qonunchilik palatasi deputatlari saylovi boʻyicha Markaziy saylov komissiyasi tomonidan siyosiy partiyalarga belgilangan namunadagi imzo varaqalarining blankalari beriladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi boʻyicha siyosiy partiya oʻzining saylovda ishtirok etishiga ijozat berish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganidan keyingina saylovchilarning imzosini toʻplashga haqli. Bu sanaga qadar toʻplangan imzolar hisobga olinmaydi.
Saylovchilar bitta yoki bir nechta siyosiy partiyani yoxud Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga koʻrsatilgan nomzodlarni qoʻllab-quvvatlab imzo qoʻyishga haqli. Bunda saylovchi oʻz familiyasini, ismini, otasining ismini, tugʻilgan yilini (yoshi oʻn sakkizda boʻlsa, qoʻshimcha ravishda tugʻilgan kuni va oyini), yashash joyi manzilini, pasportining yoki identifikatsiya ID-kartasining seriyasi va tartib raqamini, shuningdek imzo qoʻyilgan sanani koʻrsatadi. Mazkur maʼlumotlar qoʻlda yozib kiritiladi. Imzo varaqasiga oʻz imzosini qoʻyadigan saylovchi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar saylovchining iltimosiga koʻra imzo toʻplashni amalga oshirayotgan shaxs tomonidan kiritilishi mumkin.
Imzo varaqasi imzoni toʻplagan shaxs tomonidan oʻz familiyasi, ismi, otasining ismi koʻrsatilgan holda imzolanadi, shuningdek tegishli siyosiy partiyaning tuman, shahar tuzilmasi rahbari tomonidan muhr bosib tasdiqlanadi.
Saylovchilarning imzosini toʻplash ish, xizmat, oʻqish, yashash joyida, saylovoldi tadbirlarida, shuningdek tashviqot yuritish va imzo toʻplash qonun bilan taqiqlanmagan boshqa joylarda amalga oshiriladi. Imzo toʻplayotgan shaxs tomonidan saylovchilarni majburlash va oʻziga ogʻdirib olishning har qanday shakli qonunda belgilangan javobgarlikka sabab boʻladi.
Imzo toʻplash tamomlanganidan soʻng siyosiy partiyaning vakolatli vakili Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri boʻyicha alohida-alohida qilib tikilgan imzo varaqalarini Markaziy saylov komissiyasiga topshiradi.
39-modda. Imzo varaqalari toʻgʻri toʻldirilganligini Markaziy saylov komissiyasi tomonidan tekshirish
Siyosiy partiyalar taqdim etgan imzo varaqalarining toʻgʻri toʻldirilganligi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan besh kunlik muddatda tekshiriladi. Saylovchilar imzolari zarur sonining kamida oʻn besh foizi va imzo varaqalariga imzolarini qoʻygan saylovchilar toʻgʻrisidagi tegishli maʼlumotlar tekshirilishi lozim.
Tekshirish uchun saylovchilarning har bir siyosiy partiyani yoxud Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodni qoʻllab-quvvatlab berilgan imzolari bir xil miqdorda, har bir maʼmuriy-hududiy tuzilmadan (Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat, Toshkent shahridan) teng nisbatda tanlab olinadi.
Markaziy saylov komissiyasi imzo varaqalari toʻgʻri toʻldirilganligini tekshiruvchi Ekspert guruhini tuzishi mumkin. Ekspert guruhi tarkibiga ichki ishlar organlarining, adliya organlarining mutaxassislari, shuningdek fuqarolik jamiyati institutlari vakillari jalb etiladi. Imzo varaqalarini tekshirishda siyosiy partiyalarning vakolatli vakillari ishtirok etadi.
Agar Markaziy saylov komissiyasi tomonidan tanlab olingan imzo varaqalarining chorak qismidan koʻprogʻini tekshirish natijasida imzo varaqalari qonun buzilgan holda tuzilganligi aniqlansa, mazkur imzo varaqalari siyosiy partiyaning vakolatli vakiliga qaytariladi va unga kamchiliklarni bartaraf etish uchun ikki kunlik muddat beriladi. Agar qoʻllab-quvvatlovchi shaxslarning (saylovchilarning) imzolari soni belgilangan eng kam miqdordan yana oz boʻlib chiqsa, mazkur imzo varaqalari toʻligʻicha haqiqiy emas deb topiladi. Mazkur holda Markaziy saylov komissiyasi siyosiy partiyaga Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodni roʻyxatga olishni yoki Qonunchilik palatasi deputatlari saylovida ishtirok etish huquqini rad etadi.
8-bob. Nomzodlarni va ularning ishonchli vakillarini, partiyalar roʻyxatini roʻyxatga olish, ularning huquqiy maqomi
40-modda. Nomzodlarni roʻyxatga olish tartibi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga va bir mandatli saylov okruglari boʻyicha Qonunchilik palatasi deputatligiga koʻrsatilgan nomzodlar Markaziy saylov komissiyasi tomonidan roʻyxatga olinadi, mahalliy Kengashlar deputatligiga koʻrsatilgan nomzodlarni roʻyxatga olishni esa tegishli hududiy, tuman va shahar saylov komissiyasi amalga oshiradi.
Nomzod etib roʻyxatga olingan shaxsga roʻyxatga olinganlik guvohnomasi beriladi.
Nomzodlarni roʻyxatga olish saylovga oʻttiz besh kun qolganida tugallanadi.
Nomzodlar roʻyxatga olinganidan keyin besh kunlik muddatda tegishli saylov komissiyasi roʻyxatga olinganlik toʻgʻrisidagi xabarni nomzodning familiyasini, ismini, otasining ismini, tugʻilgan yilini, partiyaga mansubligini, egallab turgan lavozimini (mashgʻulotining turini), ish va yashash joyini, shuningdek uni nomzod etib koʻrsatgan siyosiy partiyani koʻrsatgan holda eʼlon qiladi.
40 1 -modda. Partiya roʻyxatini roʻyxatga olish
Partiya roʻyxati Markaziy saylov komissiyasi tomonidan roʻyxatga olinadi. Partiya roʻyxatini roʻyxatga olish uchun tegishli hujjatlar siyosiy partiyaning vakolatli vakili tomonidan roʻyxatga olish muddati tugashiga kamida yetti kun qolgunga qadar Markaziy saylov komissiyasiga taqdim etiladi.
Partiya roʻyxatini belgilangan tartibda roʻyxatga olish saylovga oʻttiz besh kun qolganida tugallanadi.
Partiya roʻyxatida nomzodlarning familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi, kasbi, lavozimi (mashgʻulotining turi), ish va yashash joyi, partiyaga mansubligi, jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami koʻrsatiladi.
Partiya roʻyxati belgilangan tartibda roʻyxatga olinganidan keyin besh kunlik muddatda Markaziy saylov komissiyasi roʻyxatga olinganlik toʻgʻrisidagi xabarni siyosiy partiyaning nomi, roʻyxatga olingan nomzodlarning familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi, egallab turgan lavozimi (mashgʻulotining turi), ish va yashash joyini koʻrsatgan holda eʼlon qiladi.
Partiya roʻyxati belgilangan tartibda roʻyxatga olinganidan keyin, ushbu roʻyxatga kiritilganlar deputatlikka nomzod maqomini oladi va ularga guvohnoma beriladi.
Roʻyxatga olingan partiya roʻyxatiga oʻzgartirishlar kiritishga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan ushbu Kodeksning 42 1 -moddasida nazarda tutilgan hollar mustasno.
41-modda. Nomzodlar va siyosiy partiyalar faoliyatining kafolatlari
Roʻyxatga olingan barcha nomzodlar, saylovda ishtirok etuvchi siyosiy partiyalar teng huquqlarga ega boʻladi.
Nomzodlar, siyosiy partiyalarning vakillari saylovchilar bilan uchrashuvlar oʻtkazish, saylovoldi yigʻilishlarida, televideniye va radio orqali soʻzga chiqish davrida ishlab chiqarish yoki xizmat vazifalarini bajarishdan oʻrtacha oylik ish haqi saqlangan holda ozod boʻlish huquqiga ega.
Nomzodlar roʻyxatga olinganidan keyin saylov okrugi doirasida, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodlar esa Oʻzbekiston Respublikasi hududi doirasida davlat yoʻlovchilar transportining barcha turlarida (bundan shahar yoʻlovchi transporti, taksi va boshqa transport turlarining buyurtma yoʻnalishlari mustasno) tekinga yurish huquqiga ega. Saylov okrugidan tashqarida yashovchi deputatlikka nomzod saylov okrugiga borish va yashash joyiga qaytish uchun ularda tekinga yurish huquqidan foydalanadi.
Nomzodlarning xizmat safari va boshqa xarajatlari saylovni oʻtkazish uchun ajratilgan mablagʻlar hisobidan toʻlanadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodlar Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining roziligisiz jinoiy javobgarlikka tortilishi, hibsga olinishi yoki ularga nisbatan sud tartibida beriladigan maʼmuriy jazo choralari qoʻllanilishi mumkin emas. Bunday rozilik berilgan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori Markaziy saylov komissiyasini bu haqda darhol xabardor etadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodlarni majburiy keltirishga, xuddi shuningdek ularning shaxsiy buyumlarini, yukini, transportini, turar joyi va xizmat xonalarini koʻzdan kechirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
42-modda. Nomzodlik maqomidan mahrum etish. Nomzodning nomzodlikdan voz kechishi
Siyosiy partiya u yoki bu shaxsni nomzod etib koʻrsatish toʻgʻrisidagi, shu jumladan partiya roʻyxati boʻyicha oʻz qarorini saylovga kechi bilan oʻn besh kun qolganida bekor qilish huquqiga ega, bu shaxs tegishli saylov komissiyasi tomonidan nomzodlik maqomidan mahrum etilishi mumkin. Siyosiy partiya nomzodlar koʻrsatish muddati tugaguniga qadar tegishli saylov komissiyasiga yangi nomzodni roʻyxatga olish toʻgʻrisida taklif kiritishi mumkin.
Siyosiy partiya faoliyatining tugatilganligi nomzodni shu partiyadan saylovda ishtirok etish huquqidan mahrum etadi.
Nomzod saylovga qadar istalgan vaqtda nomzodlikdan voz kechishi mumkin. Buning uchun u tegishli saylov komissiyasiga ariza bilan murojaat qiladi.
Nomzod saylovga qadar vafot etgan, saylov huquqidan mahrum boʻlgan yoxud nomzodlikdan chaqirib olingan taqdirda chop etilgan saylov byulletenlaridan ushbu nomzodning familiyasi, ismi va otasining ismi yozilgan satr oʻchiriladi. Muddatidan oldin ovoz berish jarayonida bunday nomzodni yoqlab berilgan ovozlar uchastka saylov komissiyalari tomonidan ovozlarni sanab chiqish chogʻida haqiqiy emas deb topiladi.
42 1 -modda. Deputatlikka nomzodni partiya roʻyxatidan chiqarish
Partiya roʻyxatiga kiritilgan nomzodlar ushbu roʻyxatdan quyidagi asoslarga koʻra chiqarilishi mumkin:
1) nomzodning oʻz xohishiga koʻra bergan arizasiga asosan;
2) nomzod ixtiyoriy ravishda siyosiy partiya aʼzoligidan chiqqan taqdirda;
3) ushbu Kodeksning 42-moddasida nazarda tutilgan tartibda nomzodlik maqomidan mahrum etilganda;
4) ushbu Kodeks 71-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan asoslar vujudga kelgan taqdirda;
5) nomzodning boshqa partiya roʻyxatida ham nomzodi koʻrsatilganligi aniqlanganda;
6) nomzod boshqa siyosiy partiyaning aʼzosi ekanligi aniqlanganda;
7) nomzod vafot etganda;
8) nomzodning bir mandatli saylov okrugidan ham nomzodi koʻrsatilganligi aniqlanganda.
43-modda. Nomzodning ishonchli vakillari
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzod oʻn besh nafarga qadar, Qonunchilik palatasi deputatligiga nomzod oʻn nafarga qadar, viloyat Kengashi deputatligiga nomzod besh nafarga qadar, tuman va shahar Kengashi deputatligiga nomzod uch nafarga qadar ishonchli vakilga ega boʻlishga haqli, ishonchli vakillar nomzodga saylov kampaniyasini oʻtkazishda yordam beradi, saylash uchun tashviqot olib boradi, davlat organlari va jamoat birlashmalari, saylov komissiyalari bilan boʻladigan munosabatlarda nomzodning manfaatlarini ifodalaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodning ishonchli vakillari uning taqdimnomasiga binoan Markaziy saylov komissiyasi tomonidan roʻyxatga olinadi, Markaziy saylov komissiyasi ularga tegishli guvohnomalar beradi.
Deputatlikka nomzod roʻyxatga olinganidan keyin ishonchli vakillarini oʻz xohishiga koʻra belgilaydi va ular haqida tegishli saylov komissiyasiga maʼlum qiladi. Saylov komissiyasi ishonchli vakillarni roʻyxatga oladi va ularga guvohnomalar beradi.
Nomzod saylovga qadar oʻz ishonchli vakilini tegishli saylov komissiyasiga maʼlum qilgan holda istalgan vaqtda vakolatidan mahrum qilishi va uni boshqasi bilan almashtirishi mumkin. Ishonchli vakil istalgan vaqtda oʻz vakolatlarini zimmasidan soqit qilishga haqli.
Ishonchli vakil saylov komissiyasining aʼzosi boʻlishi mumkin emas.
Nomzodlar ishonchli vakillarining Oʻzbekiston Respublikasi hududi doirasidagi safar xarajatlari saylovni oʻtkazish uchun ajratilgan mablagʻlar hisobidan toʻlanadi.
9-bob. Saylovoldi tashviqoti
44-modda. Saylovoldi tashviqotini olib borish
Saylovoldi tashviqoti — saylov kampaniyasi davrida amalga oshiriladigan va saylovchilarni nomzodni yoki siyosiy partiyani yoqlab ovoz berishga undashga qaratilgan faoliyatdir.
Nomzodlar, ularning ishonchli vakillari, siyosiy partiyalar va ularning vakillari saylovoldi tashviqotini (bundan buyon matnda tashviqot deb yuritiladi) qonunda belgilangan shakllarda va usullarda amalga oshirish huquqiga ega.
Tashviqot nomzodlarni va partiya roʻyxatini belgilangan tartibda roʻyxatga olish uchun belgilangan oxirgi kunning ertasidan eʼtiboran boshlanadi. Saylov kuni va ovoz berishga bir kun qolganida tashviqotga yoʻl qoʻyilmaydi.
Tashviqotni saylovchilarga bepul yoki imtiyozli shartlarda tovarlar berish, xizmatlar koʻrsatish (axborot xizmatlaridan tashqari), shuningdek pul mablagʻlari toʻlash bilan qoʻshib olib borish taqiqlanadi.
Notoʻgʻri axborotni tarqatish, shaxsga doir maʼlumotlarning maxfiyligini buzish, shuningdek nomzodlarning shaʼni va qadr-qimmatiga putur yetkazadigan maʼlumotlarni tarqatish taqiqlanadi.
Quyidagilarning saylovoldi tashviqotini olib borishi taqiqlanadi:
davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari rahbarlarining;
Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari harbiy xizmatchilarining, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati, boshqa harbiylashtirilgan boʻlinmalar, huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlarining, sudyalarning;
saylov komissiyalari aʼzolarining;
diniy tashkilotlar professional xizmatchilarining.
Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining mansabdor shaxslariga oʻz mansab va xizmat mavqeyidan saylovoldi tashviqoti vaqtida har qanday siyosiy partiyaning yoki nomzodning foydasiga yoxud unga qarshi foydalanishi taqiqlanadi.
45-modda. Tashviqot olib borish turlari, shakllari va usullari
Tashviqot quyidagicha tarzda olib boriladi:
siyosiy partiyaning dasturi va (yoki) saylovoldi platformasi toʻgʻrisidagi axborotni oʻzining deputatlikka nomzodlarini yoki siyosiy partiyani yoqlab ovoz berishga daʼvat etgan holda tarqatish;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodning dasturi va (yoki) saylovoldi platformasi toʻgʻrisidagi axborotni nomzodni yoqlab ovoz berishga daʼvat etgan holda tarqatish;
nomzod va siyosiy partiya toʻgʻrisidagi axborotni uni yoqlab ovoz berishga daʼvat etgan holda tarqatish.
Tashviqot omma oldida ochiq munozaralar, bahslar, matbuot konferensiyalari, fuqarolarning yigʻilishlari, intervyular, ommaviy axborot vositalarida chiqishlar, roliklarni joylashtirish shaklida olib borilishi mumkin.
Tashviqot:
ommaviy axborot vositalari, telekommunikatsiya tarmoqlari, shuningdek Internet jahon axborot tarmogʻi orqali;
bosma, koʻrgazmali, audiovizual va boshqa tashviqot materiallarini (plakatlar, varaqalar va boshqa materiallarni) chiqarish hamda tarqatish orqali;
saylovchilar bilan uchrashuvlar oʻtkazish orqali amalga oshiriladi.
Tashviqot davrida uni olib borishning ushbu Kodeksda taqiqlanmagan boshqa turlari, shakllari va usullaridan ham foydalanilishi mumkin.
46-modda. Tashviqotni ommaviy axborot vositalari orqali olib borish
Tashviqot olib borilayotganda davlat ommaviy axborot vositalaridan foydalanishda hajmiga koʻra bir xil boʻlgan efir vaqtini va nashr maydonini bepul berish yoʻli bilan teng sharoitlar taʼminlanadi.
Davlat ommaviy axborot vositalarida haq evaziga ham efir vaqti yoki nashr maydoni ajratilishi mumkin.
Nodavlat ommaviy axborot vositalarida qonunchilikka muvofiq efir vaqti yoki nashr maydoni ajratilishi mumkin.
Ommaviy axborot vositalari tomonidan efir vaqti, nashr maydoni uchun belgilanadigan haq toʻlash shartlari hamda boshqa talablar barcha uchun teng va bir xil boʻlishi kerak.
Tashviqot maqsadida ommaviy axborot vositalaridan bepul foydalanish tartibi, hajmi va vaqti siyosiy partiyalarning fikrini inobatga olgan holda tegishli saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi.
47-modda. Tashviqotni bosma, koʻrgazmali, audiovizual va boshqa tashviqot materiallarini chiqarish hamda tarqatish orqali olib borish
Nomzodlar va siyosiy partiyalarga bosma, koʻrgazmali, audiovizual materiallarni, fonogrammalarni, bosma mahsulotning elektron shakllarini va boshqa tashviqot materiallarini moneliksiz chiqarish hamda tarqatish uchun teng sharoitlar yaratiladi. Tashviqot materiallari Oʻzbekiston Respublikasi hududida tayyorlanishi kerak.
Bosma, koʻrgazmali, audiovizual va boshqa tashviqot materiallarida quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
tashviqot materiallarini tayyorlagan yuridik shaxsning nomi (jismoniy shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi), joylashgan yeri (pochta manzili) va u haqdagi boshqa maʼlumotlar;
tashviqot materiallariga buyurtma bergan yuridik shaxsning nomi (jismoniy shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi);
tashviqot materiallarining adadi, chiqarilgan sanasi toʻgʻrisidagi axborot.
48-modda. Saylovchilar bilan uchrashuvlar oʻtkazish orqali tashviqot olib borish
Nomzodlarga va siyosiy partiyalarga saylovchilar bilan uchrashuvlar oʻtkazish orqali tashviqot uchun teng sharoitlar yaratiladi.
Saylovchilar bilan uchrashuvlar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodlar, deputatlikka nomzodlar, siyosiy partiyalar tomonidan mustaqil ravishda oʻtkaziladi. Saylovchilar bilan uchrashuvlarni oʻtkazish joyi va vaqti haqida tegishli hududiy, tuman, shahar yoki uchastka saylov komissiyasiga maʼlum qilinadi.
Saylovchilar bilan uchrashuvlar kabi ommaviy tadbirlar ularning oʻtkazilish joyi va vaqti haqida tegishli tuman (shahar) hokimliklari kamida uch kun oldin yozma ravishda xabardor qilingan holda oʻtkaziladi. Bunda ushbu ommaviy tadbirlarni oʻtkazish uchun ruxsatnoma talab qilinmaydi.
Davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, jamoat birlashmalari, shuningdek fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari uchrashuvlar oʻtkazish uchun jihozlangan xonalarni bepul ajratishi, zarur maʼlumot va axborot materiallarini olishda yordam koʻrsatishi shart.
Nomzod yoki uning ishonchli vakili boshqa nomzod yoki uning ishonchli vakili bilan birgalikda saylovchilar bilan uchrashuvlar oʻtkazishga yoxud boshqa nomzod tomonidan tashkil etilgan saylovchilar bilan uchrashuvlarda ishtirok etishga haqli.
10-bob. Ovoz berishni tashkil etish va oʻtkazish
49-modda. Ovoz berish binolari hamda uchastka saylov komissiyalari binolari
Ovoz berish binolari maxsus ajratilgan joylar boʻlib, ularda yashirin ovoz berish uchun yetarli miqdorda kabinalar yoki xonalar jihozlanishi, saylov byulletenlarini berish uchun joylar ajratilishi hamda saylov qutilari oʻrnatilishi kerak. Saylov qutilari ovoz beruvchilar ularning yoniga albatta yashirin ovoz berish kabinalari yoki xonalari orqali oʻtib keladigan qilib oʻrnatiladi. Ovoz berish binosida boshqa hech qanday siyosiy tadbirlar oʻtkazilishiga ruxsat etilmaydi. Binolarni jihozlash va ularda zarur tartibni saqlab turish masʼuliyati uchastka saylov komissiyasining zimmasida boʻladi.
Davlat organlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar saylovga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish uchun zarur binolar va jihozlarni saylov komissiyalari ixtiyoriga bepul berib turishi shart.
Lozim boʻlgan darajada jihozlangan ovoz berish binolari saylov komissiyalariga saylovdan kamida oʻn bir kun oldin taqdim etilishi kerak.
Tutash hududlarni obodonlashtirish, fuqarolar, ayniqsa jismoniy imkoniyati cheklangan shaxslar uchun zarur shart-sharoitlar yaratish, saylov komissiyalarini texnik vositalar, mebel, ashyolar, ofis texnika vositalari, transport bilan taʼminlash mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining, aloqa vositalari bilan taʼminlash esa raqamli texnologiyalar sohasidagi vakolatli davlat organi zimmasiga yuklatiladi.
Jamoat tartibini saqlash, saylov oʻtkaziladigan binolar va joylarni qoʻriqlash, shuningdek saylov natijalariga doir hujjatlarni tashish chogʻida uchastka saylov komissiyalari aʼzolarini kuzatib borish tegishli vakolatli organlarning zimmasiga yuklatiladi.
50-modda. Uchastka saylov komissiyalari joylashgan binolarni, xonalarni va ovoz berish xonalarini jihozlashga doir talablar
Uchastka saylov komissiyalari joylashgan binolar tegishli tarzda jihozlanishi va quyidagilarga ega boʻlishi kerak:
Oʻzbekiston Respublikasining Davlat bayrogʻi (binoning ustida va ichida);
Oʻzbekiston Respublikasining Davlat gerbi (binoning ichida);
saylov uchastkasining tartib raqami koʻrsatilgan peshlavha;
yashirin ovoz berish kabinalari yoki xonalari;
saylov qutilari;
zarurat boʻlsa, jismoniy imkoniyati cheklangan shaxslar uchun maxsus jihozlangan yashirin ovoz berish kabinalari;
kuzatuvchilar uchun alohida joylar;
saylov sanasiga bagʻishlangan plakatlar;
saylov uchastkasining xaritasi;
uchastka saylov komissiyasi aʼzolarining tarkibi, ish rejasi, navbatchiliklar jadvali haqidagi axborot;
saylovga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazishga taalluqli maʼlumotlar joylashtiriladigan maxsus stend;
bir mandatli saylov okruglari boʻyicha roʻyxatga olingan barcha nomzodlarning Markaziy saylov komissiyasi, hududiy, tuman, shahar saylov komissiyasi tomonidan chop etilgan tarjimai holi va dasturlarining asosiy yoʻnalishlari;
saylovda ishtirok etayotgan siyosiy partiyaning Markaziy saylov komissiyasi tomonidan nashr qilingan dasturi, partiya roʻyxati;
zarur mebel, ofis texnika vositalari (telefon, printer, Internet jahon axborot tarmogʻiga ulangan va Saylov jarayonini boshqarish axborot tizimiga kirish imkoniyatiga ega boʻlgan kompyuterlar, seyf, kanselyariya tovarlari);
yongʻinga qarshi vositalar.
Ovoz berish xonalari yorugʻ va keng boʻlishi, alohida kirish va chiqish joyi boʻlishi, shuningdek ularda jismoniy imkoniyati cheklangan shaxslar uchun nishab yoʻlkalar nazarda tutilgan boʻlishi lozim.
51-modda. Ovoz berish vaqti va joyi
Ovoz berish saylov kuni soat 8.00 dan 20.00 gacha oʻtkaziladi. Ovoz berish vaqti va joyi toʻgʻrisida uchastka saylov komissiyasi saylovchilarni saylovdan kamida oʻn kun oldin xabardor qiladi.
Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida tuzilgan saylov uchastkalarida ovoz berish saylov kuni ushbu saylov uchastkalari joylashgan yerdagi mahalliy vaqt bilan soat 8.00 dan 20.00 gacha oʻtkaziladi.
Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik va boshqa vakolatxonalari huzurida, harbiy qismlarda, sanatoriylarda, dam olish uylarida, kasalxonalar va boshqa statsionar davolash muassasalarida, olis va borish qiyin boʻlgan hududlardagi fuqarolar turgan joylarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan saylov uchastkalarida uchastka saylov komissiyasi, agar roʻyxatga kiritilgan barcha fuqarolar ovoz berib boʻlgan boʻlsa, ovoz berish tugaganligini istalgan vaqtda eʼlon qilishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan saylov uchastkalarida saylov qutilarini soat 20.00 dan oldin ochish va ovozlarni sanab chiqishga yoʻl qoʻyilmaydi.
52-modda. Saylovchining shaxsini aniqlash
Ovoz berish binosiga kelgach, saylovchi uchastka saylov komissiyasining aʼzosiga oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatadi hamda saylovchilar roʻyxatiga imzo qoʻyadi. Shundan keyin unga saylov byulleteni beriladi.
Biron-bir sababga koʻra saylovchilar roʻyxatiga familiyasi kirmay qolgan saylovchilarning familiyalari saylovchining shaxsi, fuqaroligi va yashash joyini tasdiqlovchi hujjat asosida saylovchilar roʻyxati ilovasiga kiritiladi.
53-modda. Uchastka saylov komissiyasining ovoz berishdan oldingi faoliyati
Saylov kuni ovoz berish binosi uchastka saylov komissiyasi aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi hozir boʻlganda ochiladi.
Uchastka saylov komissiyalari:
yashirin ovoz berish uchun binoni ovoz berish boshlanguniga qadar tayyor holatga keltiradi;
uchastka saylov komissiyasi aʼzolari orasida vazifalarni taqsimlaydi;
komissiyaning ikki aʼzosi tomonidan imzolangan, muhr bilan tasdiqlangan saylov byulletenlarini tayyorlaydi.
54-modda. Uchastka saylov komissiyasining ovoz berish kunidagi faoliyati
Ovoz berish kuni saylov uchastkasida soat 8.00 da Oʻzbekiston Respublikasining Davlat madhiyasi yangraydi.
Uchastka saylov komissiyasining raisi komissiya aʼzolari, kuzatuvchilar, ommaviy axborot vositalari vakillari hozirligida:
ovoz berish boshlanganligini eʼlon qiladi;
saylov qutilarining boʻshligini tekshiradi va ularni bir marotaba ishlatiladigan plastmassa plombalar bilan plombalaydi, plombalar raqami koʻrsatilgan holda dalolatnoma tuziladi;
uchastkadagi roʻyxat boʻyicha saylovchilarning soni, olingan saylov byulletenlari soni hamda muddatidan oldin ovoz berganlar haqida maʼlum qiladi. Ushbu maʼlumotlar yakuniy bayonnomaga kiritiladi;
ovoz berishni tashkil etish va oʻtkazishni muvofiqlashtirib boradi hamda nazorat qiladi, zarurat boʻlganda komissiya aʼzolariga yordam koʻrsatadi, ular vaqtinchalik yoʻq boʻlgan hollarda ularni boshqa aʼzolar bilan almashtiradi;
ovoz berish tugallanganligini eʼlon qiladi;
binoda hozir boʻlgan saylovchilarga ovoz berishni tugallashi uchun imkoniyat beradi.
Uchastka saylov komissiyasining aʼzolari:
saylovchining shaxsini tasdiqlovchi hujjati asosida uning saylovchilar roʻyxatidagi maʼlumotlarini tekshiradi, unga ovoz berish uchun saylov byulletenini imzo qoʻydirib topshiradi;
kuzatuvchilarga va ommaviy axborot vositalari vakillariga saylov jarayonini kuzatish uchun shart-sharoitlar yaratadi.
55-modda. Ovoz berish tartibi
Saylovchi saylov byulletenini olgach, uni yashirin ovoz berish kabinasida yoki xonasida toʻldiradi. Saylov byulletenini toʻldirish chogʻida ovoz beruvchi shaxsdan boshqa shaxslarning hozir boʻlishi taqiqlanadi. Saylov byulletenini mustaqil ravishda toʻldirish imkoniyatiga ega boʻlmagan saylovchi oʻz xohishiga koʻra yashirin ovoz berish kabinasiga yoki xonasiga boshqa shaxsni taklif qilishga haqli, bundan saylov komissiyasi tarkibiga kiradigan shaxslar, kuzatuvchilar va ommaviy axborot vositalari vakillari mustasno.
Saylovchi oʻzi yoqlab ovoz berayotgan nomzodning familiyasi, siyosiy partiyaning nomi roʻparasida, oʻng tomonda joylashgan boʻsh kvadratga “+” yoki “ ” yoxud “x” belgisini qoʻyadi.
Ovoz beruvchi toʻldirilgan saylov byulletenini saylov qutisiga tashlaydi.
Buzib qoʻyilgan saylov byulleteni saylovchining iltimosiga koʻra yangisiga almashtirilishi mumkin. Buzib qoʻyilgan saylov byulletenlari hisobga olinishi, bekor qilinishi (yuqori chap burchagini kesish yoʻli bilan) lozim va alohida saqlanadi.
56-modda. Saylovchining turgan joyida ovoz berish
Ayrim saylovchilar sogʻligʻining holatiga yoki boshqa sabablarga koʻra ovoz berish binosiga kela olmagan hollarda, tegishli uchastka saylov komissiyasi ovoz berishni ushbu saylovchilarning iltimosiga binoan ular turgan joyda tashkil etadi.
Tegishli komissiyaning kamida ikki nafar aʼzosi koʻchma saylov qutisi bilan saylovchining turgan joyiga yuboriladi, ular saylovchining xohish-irodasi sir saqlanishiga rioya etilgan holda ovoz berish amalga oshirilishini taʼminlaydi. Bunda kuzatuvchilar va ommaviy axborot vositalari vakillari hozir boʻlishi mumkin.
56 1 -modda. Saylovchining chet davlatda turgan joyida ovoz berish
Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga va chet davlatlarning vakolatli davlat hokimiyati organlari bilan kelishuvlarga muvofiq chet davlatlarning aholi zich joylashgan hududlarda muddatidan oldin ovoz berish saylovchining turgan joyida oʻtkazilishi mumkin.
Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatdagi diplomatik va boshqa vakolatxonasi huzurida tuzilgan uchastka saylov komissiyasi saylovchilarning turgan joyida ovoz berish vaqti hamda joyi toʻgʻrisida qaror qabul qiladi va bu haqda saylovchilarni, kuzatuvchilarni ommaviy axborot vositalari orqali xabardor etadi.
Saylovchilarning turgan joyida ovoz berish Oʻzbekiston Respublikasining chet davlatdagi diplomatik va boshqa vakolatxonasi huzurida tuzilgan uchastka saylov komissiyasining kamida ikki nafar aʼzosi hozirligida oʻtkaziladi.
Ovoz berish tugaganidan keyin uchastka saylov komissiyasi aʼzolari koʻchma ovoz berish qutisini ochadi, uning ichidagi saylov byulletenlarini sanamasdan maxsus qopga joylaydi, qopni surgʻuchlaydi va bu haqda dalolatnoma tuzadi.
Saylov byulletenlari solingan qop surgʻuchlangan holda dalolatnoma bilan birga saylov uchastkasiga olib boriladi va saylov kuni ovozlarni sanab chiqish jarayoni boshlanguniga qadar saqlanadi.
57-modda. Muddatidan oldin ovoz berish
Saylov kuni oʻz yashash joyida boʻlish imkoniyatiga ega boʻlmagan saylovchi muddatidan oldin ovoz berish huquqiga ega.
Muddatidan oldin ovoz berish saylovga oʻn kun qolganida boshlanadi va saylovga uch kun qolganida tugallanadi. Muddatidan oldin ovoz berishni oʻtkazish vaqti Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi va saylovchilarning, kuzatuvchilarning eʼtiboriga ommaviy axborot vositalari orqali yetkaziladi.
Muddatidan oldin ovoz berishni amalga oshirish uchun saylovchi saylov kunida boʻla olmasligining sabablari (taʼtil, xizmat safari, xorijga chiqish va hokazo) koʻrsatilgan ariza asosida tegishli uchastka saylov komissiyasidan saylov byulletenini oladi. Saylovchi saylov byulletenini olganligi haqida tegishli uchastka saylov komissiyasining kamida ikki nafar aʼzosi hozirligida saylovchilar roʻyxatiga imzo qoʻyadi.
Saylov byulleteni maxsus jihozlangan yashirin ovoz berish kabinasida yoki xonasida saylovchi tomonidan toʻldiriladi.
Saylovchi qaror qabul qiladi va toʻldirilgan saylov byulletenini yopiq konvertda qoldiradi, konvert tegishli uchastka saylov komissiyasining seyfida saqlanadi. Konvertning yelimlangan joyiga uchastka saylov komissiyasining ikki nafar aʼzosining imzolari qoʻyilib, ular komissiyaning muhri bilan tasdiqlanadi.
58-modda. Uchastka saylov komissiyasining ovoz berish tugaganidan keyingi faoliyati
Ovoz berish tugagach, uchastka saylov komissiyasining raisi yoki rais oʻrinbosari ovoz berish tugaganligini komissiyaning barcha aʼzolari, kuzatuvchilar va ommaviy axborot vositalari vakillari hozirligida eʼlon qiladi.
Uchastka saylov komissiyasining raisi yoki rais oʻrinbosari komissiya aʼzolari bilan birgalikda:
plombalarning raqamlarini tegishli dalolatnoma bilan solishtiradi;
oldindan yozuv ashyolarini yigʻishtirib qoʻyib, saylov byulletenlarini sanab chiqish uchun joy (stol) tayyorlaydi;
foydalanilmagan va buzilgan saylov byulletenlarini sanab chiqadi va bekor qiladi, bu haqda yakuniy bayonnomaga tegishli yozuv kiritiladi;
muddatidan oldin ovoz berish byulletenlari solingan yopiq konvertlarni saylov qutisiga tashlaydi;
statsionar va koʻchma saylov qutilarini ochadi;
har bir nomzod va siyosiy partiya boʻyicha saylov byulletenlarini oʻqib eshittirgan va namoyish etgan holda alohida-alohida bogʻlamlarga ajratadi;
har bir nomzodni va siyosiy partiyani yoqlab berilgan ovozlarni sanab chiqadi;
haqiqiy emas deb topilgan saylov byulletenlarini aniqlaydi va sanab chiqadi, bu haqda yakuniy bayonnomaga tegishli yozuv kiritiladi;
yakuniy bayonnomaga ovoz berish natijalari toʻgʻrisidagi yozuvni kiritadi.
Uchastka saylov komissiyasi ovoz berish hamda ovozlarni sanab chiqish chogʻida kelib tushgan shikoyatlarni (arizalarni) koʻrib chiqadi. Shundan soʻng uchastka saylov komissiyasi ovozlarni sanab chiqish natijalari boʻyicha majlis oʻtkazib, unda ovoz berish yakunlari toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.
Ovozlarni sanab chiqish natijalari uchastka saylov komissiyasining majlisida koʻrib chiqiladi hamda rais, rais oʻrinbosari, kotib, saylov komissiyasining boshqa aʼzolari tomonidan imzolanadigan bayonnomaga kiritiladi. Shundan soʻng bayonnoma uchastka saylov komissiyasining raisi yoki rais oʻrinbosari tomonidan oʻqib eshittiriladi hamda mazkur bayonnomaning koʻchirma nusxasi hamma tanishib chiqishi uchun uchastka saylov komissiyasi binosiga kamida qirq sakkiz soat muddatga darhol osib qoʻyiladi.
Ovozlarni sanab chiqish jarayonida ishtirok etayotgan siyosiy partiyaning vakolatli vakili, kuzatuvchilar uchastka saylov komissiyasi bayonnomasining tasdiqlangan koʻchirma nusxasini olishga haqli.
Uchastka saylov komissiyasi bayonnomasining koʻchirma nusxasi axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda darhol Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Qonunchilik palatasi deputatlari saylovida hududiy saylov komissiyalariga, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari deputatlari saylovida okrug saylov komissiyalariga, xalq deputatlari tuman, shahar Kengashlari deputatlari saylovida esa tegishli tuman, shahar saylov komissiyalariga taqdim etiladi, asl nusxa esa rais yoki uning oʻrinbosari tomonidan ichki ishlar organlari xodimlari kuzatuvida tegishli hududiy saylov komissiyalariga (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, Qonunchilik palatasi deputatlari saylovida), okrug saylov komissiyalariga (xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari deputatlari saylovida), tuman, shahar saylov komissiyalariga (xalq deputatlari tuman, shahar Kengashlari deputatlari saylovida) olib borib topshiriladi.
11-bob. Takroriy ovoz berish, takroriy saylov
59-modda. Takroriy ovoz berishni oʻtkazish asoslari va tartibi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovida ikki nafardan ortiq nomzod ishtirok etayotgan boʻlsa va agar ulardan hech biri ovoz berishda ishtirok etgan saylovchilardan yarmidan koʻpining ovozini olmagan boʻlsa, takroriy ovoz berish oʻtkaziladi, unda eng koʻp ovoz toʻplagan ikki nomzod ishtirok etadi.
Markaziy saylov komissiyasi takroriy ovoz berish kunini Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi oʻtkazilgan kundan eʼtiboran bir oy ichida, lekin saylov oʻtkazilgan kundan kamida oʻn besh kun keyin oʻtkaziladigan qilib tayinlaydi. Takroriy ovoz berish oʻtkazilishi haqidagi xabar matbuotda eʼlon qilinadi.
Takroriy ovoz berishda ishtirok etgan saylovchilarning ovozini boshqa nomzodga nisbatan koʻproq olgan nomzod saylangan deb hisoblanadi.
Takroriy ovoz berishda saylovchilarning ishtirok etishi foizi hisobga olinmaydi.
60-modda. Takroriy saylovni oʻtkazish asoslari va tartibi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi oʻtmagan yoki haqiqiy emas deb topilgan taqdirda, shuningdek, agar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovida bitta nomzod ishtirok etgan boʻlsa va u zarur miqdorda ovoz toʻplay olmagan boʻlsa, Markaziy saylov komissiyasi takroriy saylov tayinlaydi. Bunda saylovga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishga doir tadbirlarni amalga oshirish muddatlari Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining takroriy saylovi ham ushbu Kodeksda asosiy saylovni oʻtkazish uchun belgilangan ayni tartibda va ayni shartlarga rioya etgan holda oʻtkaziladi. Bunda quyi saylov komissiyalari faoliyatida saylov toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilishi aniqlangan taqdirda, Markaziy saylov komissiyasi saylov yangi tarkibdagi tegishli saylov komissiyalari tomonidan oʻtkazilishi zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin. Ovoz berish asosiy saylovni oʻtkazish uchun tuzilgan oʻsha saylov uchastkalarida va saylovchilarning oʻsha roʻyxatlari boʻyicha oʻtkaziladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining takroriy saylovi asosiy saylov oʻtkazilganidan keyin yetmish kun ichida oʻtkaziladi.
Qonunchilik palatasi deputatlarining va mahalliy Kengashlar deputatlarining takroriy saylovi quyidagi hollarda oʻtkaziladi:
agar saylov oʻtmagan yoxud saylov okrugi boʻyicha haqiqiy emas deb topilgan boʻlsa;
deputatlar saylovlarida nomzodlarga eng koʻp yoqlab berilgan ovozlar soni teng boʻlgan taqdirda.
Qonunchilik palatasi deputatlarining va mahalliy Kengashlar deputatlarining takroriy saylovi tegishli saylov komissiyasining topshirigʻiga binoan hududiy, tuman, shahar va okrug saylov komissiyasi tomonidan oʻtkaziladi. Bunda quyi saylov komissiyalari faoliyatida saylov toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilishi aniqlangan taqdirda, tegishli saylov komissiyasi takroriy saylov yangi tarkibdagi tegishli saylov komissiyalari tomonidan oʻtkazilishi zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin. Ovoz berish asosiy saylovni oʻtkazish uchun tuzilgan oʻsha saylov uchastkalarida va saylovchilarning oʻsha roʻyxatlari boʻyicha oʻtkaziladi.
Qonunchilik palatasi deputatlarining va mahalliy Kengashlar deputatlarining takroriy saylovi asosiy saylovdan keyin kechi bilan bir oylik muddat ichida oʻtkaziladi. Saylov komissiyalarini tuzish, nomzodlarni roʻyxatga olish va boshqa tadbirlar ushbu Kodeksda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Bunda saylovga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishga doir tadbirlarni amalga oshirish muddatlari Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi.
12-bob. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovining oʻziga xos xususiyatlari
61-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodga qoʻyiladigan talablar
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti yetti yil muddatga saylanadi. Ayni bir shaxs surunkasiga ikki muddatdan ortiq Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti boʻlishi mumkin emas.
Oʻttiz besh yoshdan kichik boʻlmagan, davlat tilini yaxshi biladigan, bevosita saylovgacha kamida oʻn yil Oʻzbekiston hududida muqim yashayotgan fuqaro Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti etib saylanishi mumkin.
Quyidagilar:
qasddan sodir etilgan jinoyati uchun ilgari sudlangan fuqarolar;
diniy tashkilotlar va birlashmalarning professional xizmatchilari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzod etib roʻyxatga olinmaydi.
62-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodlar koʻrsatish huquqi
Siyosiy partiya saylov kampaniyasi boshlanganligi eʼlon qilingan kundan kamida toʻrt oy oldin Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan roʻyxatga olingan taqdirdagina Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzod koʻrsatishi mumkin.
63-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovida ishtirok etish uchun siyosiy partiyalar tomonidan taqdim etiladigan hujjatlar
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovida ishtirok etish uchun siyosiy partiya saylovga kamida yetmish kun qolganida Markaziy saylov komissiyasiga quyidagilarni taqdim etishi kerak:
saylovda ishtirok etish toʻgʻrisida partiya rahbari tomonidan imzolangan ariza;
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining siyosiy partiya roʻyxatga olinganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan maʼlumotnoma;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga boʻlajak nomzod toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan hujjatlar taqdim etilgach, Markaziy saylov komissiyasi siyosiy partiyaning vakolatli vakiliga hujjatlar qabul qilib olingan sana va vaqt koʻrsatilgan maʼlumotnoma beradi. Markaziy saylov komissiyasi taqdim etilgan hujjatlar asosida partiyaning saylovda ishtirok etishiga ijozat berish toʻgʻrisida besh kunlik muddat ichida uzil-kesil qaror qabul qiladi hamda siyosiy partiyaning vakolatli vakiliga belgilangan namunadagi imzo varaqalarining blankalarini beradi. Saylovda ishtirok etuvchi partiyalarning roʻyxati arizalarning kelib tushishi navbati tartibida markaziy matbuotda eʼlon qilinadi.
64-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodlar koʻrsatish tartibi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodlar koʻrsatish saylovga oltmish besh kun qolganida boshlanadi va qirq besh kun qolganida tugaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodlar koʻrsatish siyosiy partiyalarning yuqori organlari tomonidan amalga oshiriladi.
Siyosiy partiyaning yuqori organi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga bitta nomzod koʻrsatishi mumkin.
Siyosiy partiya Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga faqat oʻz partiyasi aʼzolari orasidan yoki partiyasizni nomzod etib koʻrsatishga vakolatlidir. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzod koʻrsatilganligi toʻgʻrisida bayonnoma tuziladi.
Siyosiy partiyaning rahbari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga koʻrsatilgan nomzodni roʻyxatga olishni iltimos qilib Markaziy saylov komissiyasiga ariza bilan murojaat etadi. Arizaga quyidagilar ilova qilinadi:
siyosiy partiya yuqori organining Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzod koʻrsatish toʻgʻrisidagi qarori;
siyosiy partiya yuqori organi majlisining Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzod koʻrsatish toʻgʻrisidagi bayonnomasi, unda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga koʻrsatilgan nomzodning familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi, kasbi, lavozimi (mashgʻulotining turi), ish va yashash joyi, partiyaviyligi koʻrsatiladi;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga koʻrsatilgan nomzodning oʻz nomzodi ovozga qoʻyilishiga rozi ekanligi toʻgʻrisidagi arizasi;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga koʻrsatilgan nomzodni qoʻllab-quvvatlovchi imzo varaqalari. Siyosiy partiya tomonidan taqdim etilgan imzo varaqalarida Oʻzbekiston Respublikasi jami saylovchilari umumiy sonining kamida bir foizining imzosi boʻlishi kerak. Bunda siyosiy partiya bitta maʼmuriy-hududiy tuzilmada (Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat, Toshkent shahri) imzolar umumiy sonining koʻpi bilan sakkiz foizini toʻplashi mumkin.
Hujjatlarni taqdim etgan shaxsga Markaziy saylov komissiyasi hujjatlar qabul qilib olingan sana va vaqt koʻrsatilgan maʼlumotnoma beradi.
Markaziy saylov komissiyasi taqdim etilgan hujjatlarni besh kunlik muddat ichida tekshirib chiqadi va ularning ushbu Kodeks talablariga muvofiqligi toʻgʻrisida xulosa beradi.
Markaziy saylov komissiyasi roʻyxatga olish uchun taqdim etilgan hujjatlarda aniqlangan nomuvofiqliklar va ushbu Kodeks talablaridan chetga chiqish hollari toʻgʻrisida tegishli siyosiy partiyalarning rahbarlariga maʼlum qiladi. Siyosiy partiya hujjatlardagi aniqlangan nomuvofiqliklar va xatolarni ikki kunlik muddatda tuzatishga hamda ularni Markaziy saylov komissiyasiga taqdim etishga haqli.
Markaziy saylov komissiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga nomzodlarni roʻyxatga olish uchun hujjatlarni qabul qilishni roʻyxatga olish muddati tugallanishiga yetti kun qolganida yakunlaydi.
65-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimiga kirishish
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Markaziy saylov komissiyasi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi natijalari rasmiy ravishda eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kechi bilan ikki oy ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qoʻshma majlisida qasamyod qilgan paytdan eʼtiboran oʻz lavozimiga kirishadi.
Amaldagi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti oʻz vakolatlarini yangi saylangan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimga kirishguniga qadar bajaradi.
66-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentligiga muddatidan ilgari saylov
Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi Prezidenti oʻz vazifalarini bajara olmaydigan holatlarda uning vazifa va vakolatlari vaqtincha Senat Raisining zimmasiga yuklatiladi, bunda uch oy muddat ichida, ushbu Kodeksga toʻliq muvofiq holda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi oʻtkaziladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti muddatidan ilgari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovini tayinlagan taqdirda, saylov ushbu Kodeksga toʻliq muvofiq holda ikki oy ichida oʻtkaziladi. Bunda saylovga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishga doir tadbirlarni amalga oshirish muddatlari Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi.
13-bob. Qonunchilik palatasi deputatlari saylovining oʻziga xos xususiyatlari
67-modda. Qonunchilik palatasi deputatlari saylovi
Qonunchilik palatasi besh yil muddatga saylanadigan bir yuz ellik deputatdan iborat boʻladi.
Qonunchilik palatasi deputatlarining:
yetmish besh nafari bir mandatli saylov okruglari boʻyicha saylanadi;
yetmish besh nafari yagona saylov okrugi boʻyicha siyosiy partiyalarga berilgan ovozlarga mutanosib ravishda partiya roʻyxati asosida saylanadi.
68-modda. Deputatlikka nomzodlar koʻrsatish huquqi
Siyosiy partiya saylov kampaniyasi boshlanganligi eʼlon qilingan kundan kamida toʻrt oy oldin Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan roʻyxatga olingan va oʻzining saylovda ishtirok etishini qoʻllab-quvvatlovchi kamida qirq ming saylovchining imzosini toʻplagan taqdirdagina deputatlikka nomzodlar koʻrsatishi mumkin.
Belgilangan namunadagi imzo varaqalarining blankalari saylov kampaniyasi boshlanganligi eʼlon qilingandan keyin Markaziy saylov komissiyasi tomonidan beriladi.
Bitta maʼmuriy-hududiy tuzilmada (Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyat, Toshkent shahri) siyosiy partiya qirq ming saylovchining koʻpi bilan sakkiz foizi imzosini toʻplashi mumkin.
69-modda. Saylovda ishtirok etish uchun siyosiy partiyalar tomonidan taqdim etiladigan hujjatlar
Deputatlikka nomzodlar koʻrsatish uchun siyosiy partiya saylovga kamida yetmish kun qolganida Markaziy saylov komissiyasiga quyidagi hujjatlarni taqdim etishi kerak:
saylovda ishtirok etish toʻgʻrisida partiya rahbari tomonidan imzolangan ariza;
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining siyosiy partiya saylov kampaniyasi boshlanganligi eʼlon qilingan kundan kamida toʻrt oy oldin roʻyxatga olinganligini tasdiqlovchi maʼlumotnomasi;
imzo varaqalari.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan hujjatlar taqdim etilgach, Markaziy saylov komissiyasi siyosiy partiyaning vakolatli vakiliga hujjat qabul qilib olingan sana va vaqt qayd etilgan maʼlumotnoma beradi. Markaziy saylov komissiyasi taqdim etilgan hujjatlar asosida besh kunlik muddat ichida siyosiy partiyaning saylovda ishtirok etishiga ijozat berish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi. Saylovda ishtirok etuvchi partiyalar roʻyxati arizalarning kelib tushishi navbati tartibida markaziy matbuotda eʼlon qilinadi.
70-modda. Siyosiy partiyalar tomonidan deputatlikka nomzodlar koʻrsatish
Deputatlikka nomzodlar koʻrsatish saylovga oltmish besh kun qolganida boshlanadi va saylovga qirq besh kun qolganida tugaydi.
Deputatlikka nomzodlar koʻrsatish siyosiy partiyalarning yuqori organlari tomonidan amalga oshiriladi.
Siyosiy partiyalar:
bir mandatli saylov okruglari boʻyicha deputatlikka yetmish besh nafar nomzod, yaʼni har bir saylov okrugidan bittadan deputatlikka nomzod koʻrsatishga;
partiya roʻyxati boʻyicha yetmish besh nafardan kam boʻlmagan, yuz nafardan koʻp boʻlmagan deputatlikka nomzod koʻrsatishga vakolatlidir.
Bir mandatli saylov okruglarida ayni bir shaxs faqat bitta saylov okrugidan deputatlikka nomzod etib koʻrsatilishi mumkin.
Partiya roʻyxatiga kiritilgan nomzodlar ushbu siyosiy partiyaning aʼzolari yoki partiyasiz boʻlishi mumkin. Boshqa siyosiy partiyaning aʼzolari ushbu roʻyxatga kiritilishi mumkin emas.
Ayni bir nomzod faqat bitta partiya roʻyxatiga kiritilishi mumkin.
Bir mandatli saylov okruglari boʻyicha koʻrsatilgan nomzodlar partiya roʻyxatiga kiritilishi mumkin emas.
Deputatlikka nomzodlarni tanlash tartibi siyosiy partiyalar tomonidan belgilanadi.
Ayollarning soni bir mandatli saylov okruglari boʻyicha, shuningdek partiya roʻyxati asosida siyosiy partiyadan koʻrsatilgan deputatlikka nomzodlar sonining kamida qirq foizini tashkil etishi kerak. Bunda partiya roʻyxatidagi ketma-ketlikda kamida har besh nafar nomzodning ikki nafari ayol kishi boʻlishi lozim.
Siyosiy partiyalar oʻz partiyasi aʼzolarini yoki partiyasizlarni deputatlikka nomzod etib koʻrsatishga vakolatlidir. Deputatlikka nomzodlar koʻrsatish hamda partiya roʻyxatini shakllantirish toʻgʻrisida bayonnoma tuziladi.
71-modda. Qonunchilik palatasi deputatligiga nomzodlarga qoʻyiladigan talablar
Qonunchilik palatasiga saylanish huquqiga saylov kuni yigirma besh yoshga toʻlgan hamda kamida besh yil Oʻzbekiston Respublikasi hududida muqim yashayotgan fuqarolar egadir.
Quyidagilar:
sodir etilgan ogʻir yoki oʻta ogʻir jinoyati uchun sudlanganlik holati tugallanmagan yoxud sudlanganligi olib tashlanmagan fuqarolar;
saylov kuniga qadar soʻnggi besh yil mobaynida Oʻzbekiston Respublikasi hududida muqim yashamagan fuqarolar;
Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining harbiy xizmatchilari, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmatining, Milliy gvardiyasining, Ichki ishlar vazirligining, Davlat bojxona qoʻmitasining, boshqa harbiylashtirilgan boʻlinmalarning xodimlari;
diniy tashkilotlar va birlashmalarning professional xizmatchilari Qonunchilik palatasi deputatligiga nomzod etib roʻyxatga olinmaydi.
72-modda. Qonunchilik palatasi deputatligiga nomzodlarni va partiya roʻyxatini roʻyxatga olish uchun taqdim etiladigan hujjatlar
Siyosiy partiyaning rahbari Qonunchilik palatasi deputatligiga nomzodlarni roʻyxatga olishni iltimos qilib, Markaziy saylov komissiyasiga ariza bilan murojaat etadi. Arizaga quyidagilar ilova qilinadi:
siyosiy partiya yuqori organining deputatlikka nomzodlar koʻrsatish toʻgʻrisidagi qarori;
siyosiy partiya yuqori organi majlisining bir mandatli saylov okrugi boʻyicha deputatlikka nomzodlar koʻrsatish, shuningdek partiya roʻyxati asosida koʻrsatilgan deputatlikka nomzodlar toʻgʻrisidagi bayonnomasi, unda deputatlikka nomzodning familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi, kasbi, lavozimi (mashgʻulotining turi), ish va yashash joyi, partiyaga mansubligi, jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami, shuningdek bir mandatli saylov okrugi boʻyicha saylov okrugining nomi va tartib raqami koʻrsatiladi;
deputatlikka nomzodi koʻrsatilgan shaxsning oʻz nomzodi tegishli bir mandatli saylov okrugidan ovozga qoʻyilishiga yoki partiya roʻyxatiga kiritilishiga rozi ekanligi, basharti u Qonunchilik palatasi deputati etib saylangudek boʻlsa, egallab turgan lavozimidan boʻshash toʻgʻrisidagi arizasi.
Hujjatlarni taqdim etgan shaxsga Markaziy saylov komissiyasi hujjatlar qabul qilib olingan sana va vaqt koʻrsatilgan maʼlumotnoma beradi.
Markaziy saylov komissiyasi siyosiy partiyalardan deputatlikka nomzodlarni roʻyxatga olish uchun hujjatlarni qabul qilishni roʻyxatga olish muddati tugallanishiga yetti kun qolganida yakunlaydi.
Markaziy saylov komissiyasi taqdim etilgan hujjatlarni besh kunlik muddat ichida tekshirib chiqadi va ularning ushbu Kodeks talablariga muvofiqligi toʻgʻrisida xulosa beradi.
Markaziy saylov komissiyasi roʻyxatga olish uchun taqdim etilgan hujjatlarda aniqlangan nomuvofiqliklar va ushbu Kodeks talablaridan chetga chiqish hollari toʻgʻrisida tegishli siyosiy partiyalarning rahbarlariga maʼlum qiladi. Siyosiy partiya hujjatlardagi aniqlangan nomuvofiqliklar va xatolarni ikki kunlik muddatda tuzatishga hamda ularni Markaziy saylov komissiyasiga taqdim etishga haqli.
73-modda. Qonunchilik palatasiga saylangan deputatlarni roʻyxatga olish
Markaziy saylov komissiyasi bir mandatli saylov okruglari boʻyicha hududiy saylov komissiyalaridan olingan bayonnomalar asosida Qonunchilik palatasiga saylangan deputatlarni roʻyxatga oladi.
Yagona saylov okrugidan saylangan deputatlarni roʻyxatga olish ushbu Kodeksning 96 1 -moddasiga muvofiq Markaziy saylov komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi.
Deputat etib saylangan shaxslar Markaziy saylov komissiyasi tomonidan roʻyxatga olingan paytdan eʼtiboran Qonunchilik palatasi deputati maqomiga ega boʻladi.
Qonunchilik palatasi deputati etib saylangan shaxslar Markaziy saylov komissiyasiga Qonunchilik palatasi deputatining maqomiga toʻgʻri kelmaydigan vazifalarni oʻz zimmasidan soqit qilganligi toʻgʻrisida yozma shaklda maʼlum qilishi shart.
Qonunchilik palatasi deputatlariga ular roʻyxatga olingan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida Markaziy saylov komissiyasi tomonidan guvohnoma va koʻkrak nishoni beriladi.
74-modda. Bir mandatli saylov okruglari boʻyicha boʻshab qolgan oʻrinlarga Qonunchilik palatasi deputatlari saylovini oʻtkazish
Bir mandatli saylov okruglaridan saylangan deputatlarning vakolatlari muddatidan oldin tugatilgan hollarda, tegishli saylov okruglarida yangi saylov oʻtkaziladi.
Saylov Markaziy saylov komissiyasi tomonidan saylov oʻtkazilishiga kamida bir oy qolganida tayinlanadi va ushbu Kodeksning talablariga rioya qilgan holda tashkil etiladi. Bir mandatli saylov okruglari boʻyicha boʻshab qolgan oʻrinlarga Qonunchilik palatasi deputatlari sayloviga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishga doir tadbirlarni amalga oshirish muddatlari Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi.
Qonunchilik palatasi vakolat muddatining tugashiga olti oydan kam vaqt qolganida bir mandatli saylov okrugidan saylangan Qonunchilik palatasi deputatining oʻrni boʻshab qolgan taqdirda, ushbu boʻshab qolgan oʻringa yangi deputat saylovi oʻtkazilmasligi mumkin.
74 1 -modda. Qonunchilik palatasi deputatlarining muddatidan ilgarigi saylovi
Qonunchilik palatasi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tarqatib yuborilgan taqdirda, Qonunchilik palatasi deputatlarining saylovi ushbu Kodeksga toʻliq muvofiq holda uch oy ichida oʻtkaziladi.
Qonunchilik palatasi tomonidan oʻzini oʻzi tarqatib yuborish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, Qonunchilik palatasi deputatlarining saylovi ushbu Kodeksga toʻliq muvofiq holda ikki oy ichida oʻtkaziladi. Bunda saylovga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishga doir tadbirlarni amalga oshirish muddatlari Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi.
74 2 -modda. Partiya roʻyxati asosida shakllantirilgan va boʻshab qolgan Qonunchilik palatasi deputatlari oʻrnini toʻldirish
Partiya roʻyxati asosida shakllantirilgan va boʻshab qolgan Qonunchilik palatasi deputatlari oʻrni tegishli siyosiy partiyaning roʻyxatdan oʻtkazilgan partiya roʻyxatidagi mandatga ega boʻlmagan nomzodlari hisobidan toʻldiriladi.
Deputatlik oʻrni boʻshab qolganidan keyin besh kun ichida Markaziy saylov komissiyasi tegishli partiya roʻyxatidagi tartib raqami boʻyicha mandat olmagan birinchi nomzodga deputat sifatida roʻyxatga olinishi haqida xabarnoma yuboradi.
Xabarni olgan nomzod ushbu Kodeks 96 1 -moddasining oʻninchi qismida nazarda tutilgan talablarni bajargan taqdirda, Markaziy saylov komissiyasi nomzodni Qonunchilik palatasiga deputat sifatida roʻyxatga oladi hamda besh kun ichida guvohnoma va koʻkrak nishonini beradi.
Agar nomzod deputat boʻlishdan voz kechsa yoki ushbu Kodeks 96 1 -moddasining oʻninchi qismida nazarda tutilgan talablarni bajarmasa, Markaziy saylov komissiyasi tegishli partiya roʻyxatidagi tartib raqami boʻyicha mandat olmagan keyingi nomzodga xabarnoma yuboradi.
Ushbu moddaning toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan tartib boʻshab qolgan deputatlik mandati toʻldirilgunga qadar amalga oshiriladi.
14-bob. Senatni shakllantirish tartibi
75-modda. Senatni shakllantirish
Senat hududiy vakillik palatasi hisoblanadi.
Senat aʼzolari Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridan teng miqdorda — toʻrt kishidan saylanadi. Senatga saylov Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengashlar deputatlarining tegishli qoʻshma majlislarida mazkur deputatlar orasidan yashirin ovoz berish yoʻli bilan oʻtkaziladi.
Senatning toʻqqiz nafar aʼzosi fan, sanʼat, adabiyot, ishlab chiqarish sohasida hamda davlat va jamiyat faoliyatining boshqa tarmoqlarida katta amaliy tajribaga ega boʻlgan hamda alohida xizmat koʻrsatgan eng obroʻli fuqarolar orasidan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tayinlanadi.
Senatning vakolat muddati — besh yil.
76-modda. Senat aʼzolarining saylovini oʻtkazish muddati
Senat aʼzolarining saylovi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, mahalliy Kengashlar deputatlari saylanganidan keyin bir oydan kechiktirmay oʻtkaziladi.
77-modda. Senat aʼzoligiga saylanadigan nomzodlarga qoʻyiladigan talablar
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, mahalliy Kengashning saylov kuni yigirma besh yoshga toʻlgan hamda kamida besh yil Oʻzbekiston Respublikasi hududida muqim yashayotgan deputati Senat aʼzoligiga saylanish uchun nomzod boʻlishi mumkin.
78-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, tegishli viloyatlar, Toshkent shahar, shuningdek tumanlar va shaharlar mahalliy Kengashlarining Senat aʼzolari saylovi boʻyicha qoʻshma majlisini oʻtkazish
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining, tegishli viloyatlar, Toshkent shahar, shuningdek tumanlar va shaharlar mahalliy Kengashlarining qoʻshma majlisini (bundan buyon matnda qoʻshma majlis deb yuritiladi) chaqirish Markaziy saylov komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi.
Qoʻshma majlis, agar unda deputatlar umumiy sonining kamida uchdan ikki qismi hozir boʻlsa, vakolatli hisoblanadi.
Markaziy saylov komissiyasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, mahalliy Kengashlarga saylov yakunlari eʼlon qilinganidan (hammaga maʼlum qilinganidan) keyin uch kunlik muddatda Senat aʼzolarini saylash uchun qoʻshma majlislar oʻtkazilishini eʼlon qiladi.
Markaziy saylov komissiyasining qoʻshma majlislarni oʻtkazish sanasi, vaqti hamda joyi koʻrsatilgan qarori ommaviy axborot vositalarida, shuningdek uning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi (hammaga maʼlum qilinadi).
Qoʻshma majlisni Markaziy saylov komissiyasi aʼzosi ochib, eng obroʻli, tajribali, katta yoshli deputatlar orasidan majlisga raislik qiluvchi toʻgʻrisida taklif kiritadi. Qoʻshma majlisning ishini olib borish uchun ochiq ovoz berish orqali uch kishidan besh kishigacha miqdorda ishchi hayʼat saylanadi, shuningdek tushgan takliflarni hisobga olish va qabul qilinadigan qarorlarni rasmiylashtirish uchun uch kishidan iborat Kotibiyat tuziladi.
79-modda. Senat aʼzoligiga nomzodlar koʻrsatish
Senat aʼzoligiga nomzodlar koʻrsatish qoʻshma majlisda amalga oshiriladi.
Senat aʼzoligiga nomzodlar koʻrsatish uchun raislik qiluvchining taqdimnomasiga binoan ochiq ovoz berish orqali oddiy koʻpchilik ovoz bilan Maslahat kengashi saylanadi.
Maslahat kengashi katta tajribaga ega boʻlgan eng obroʻli, katta yoshli deputatlar orasidan, qoida tariqasida, har bir mahalliy Kengashdan bittadan vakil saylanadi.
Maslahat kengashi oʻz raisini saylaydi.
Maslahat kengashi fan, sanʼat, adabiyot, ishlab chiqarish sohasida hamda davlat va jamiyat faoliyatining boshqa tarmoqlarida katta amaliy tajribaga ega boʻlgan hamda alohida xizmat koʻrsatgan eng obroʻli deputatlar orasidan Senat aʼzoligiga nomzodlarni koʻrsatadi va koʻrib chiqadi hamda saylov byulleteniga kiritish uchun taklif kiritadi.
Nomzodlarning alohida-alohida eshituvi va muhokamasi natijalariga koʻra qoʻshma majlisda ularni saylov byulleteniga kiritish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi.
Qoʻshma majlisda ishtirok etayotgan deputatlarning koʻpchiligi yoqlab ovoz bergan Senat aʼzoligiga nomzod saylov byulleteniga kiritilgan hisoblanadi.
Saylov byulleteniga toʻrt nafardan kam boʻlmagan Senat aʼzoligiga nomzodlar kiritiladi.
80-modda. Senat aʼzolarining saylovi boʻyicha ovoz berishni tashkil etish
Yashirin ovoz berishni oʻtkazish va uning natijalarini aniqlash uchun qoʻshma majlisda ishtirok etayotgan deputatlar orasidan toʻqqiz nafargacha aʼzodan, shu jumladan komissiya raisi va kotibidan iborat tarkibda Sanoq komissiyasi saylanadi.
Sanoq komissiyasi:
Senat aʼzoligiga saylov boʻyicha ovoz berishni tashkil etadi va oʻtkazadi;
qoʻshma majlis ishtirokchilariga yashirin ovoz berishni oʻtkazish vaqti, joyi va tartibini eʼlon qiladi;
saylov byulletenlarini ularga Senat aʼzoligiga har bir nomzodning tugʻilgan yilini koʻrsatgan holda, familiyasi, ismi va otasining ismini alifbo tartibida kiritish orqali tayyorlaydi;
ovoz beruvchilarning roʻyxatini aniqlashtiradi, ularga saylov byulletenlarini topshiradi;
saylov byulletenining yuz tomoniga muhr qoʻyadi va unda Sanoq komissiyasining kamida ikki nafar aʼzosining imzosi qoʻyilgan boʻlishini taʼminlaydi;
ovozlarni sanab chiqadi va yashirin ovoz berish natijalari toʻgʻrisida bayonnoma tuzadi;
yashirin ovoz berish natijalarini qoʻshma majlisga tasdiqlash uchun kiritadi.
81-modda. Senat aʼzolarining saylovi boʻyicha ovoz berish tartibi
Yashirin ovoz berish boshlanishidan oldin Sanoq komissiyasi raisi uni oʻtkazish tartibini eʼlon qiladi, komissiya aʼzolari hozirligida saylov qutisini tekshiradi va bir marotaba ishlatiladigan plombalar bilan plombalaydi.
Saylov qutisi ovoz beruvchi uning yoniga albatta yashirin ovoz berish kabinasi yoki xonasi orqali oʻtib boradigan qilib oʻrnatiladi.
Qoʻshma majlisda ishtirok etayotgan deputat Sanoq komissiyasi aʼzosiga oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatadi hamda ovoz beruvchilar roʻyxatiga imzo qoʻyadi, shundan keyin unga saylov byulleteni topshiriladi.
Saylov byulleteni ovoz beruvchi tomonidan yashirin ovoz berish kabinasida yoki xonasida oʻzi yoqlab ovoz berayotgan Senat aʼzoligiga nomzodlarning familiyasi roʻparasida, oʻng tomonda joylashgan boʻsh kvadratga “+” yoki “ ” yoxud “x” belgisini qoʻyish orqali toʻldiriladi.
Ovoz beruvchi toʻldirilgan saylov byulletenini koʻrinarli joyda turishi kerak boʻlgan saylov qutisiga tashlaydi.
Buzib qoʻyilgan saylov byulleteni ovoz beruvchining iltimosiga koʻra yangisiga almashtirilishi mumkin.
Yashirin ovoz berish jarayoni tugaganidan keyin foydalanilmagan, shuningdek buzib qoʻyilgan saylov byulletenlari hisobga olinishi, bekor qilinishi lozim (chap tomondagi yuqori burchakni qirqib qoʻyish orqali) va alohida saqlanadi.
82-modda. Senat aʼzolarining saylovi boʻyicha ovozlarni sanab chiqish va saylov natijalarini aniqlash
Ovozlarni sanab chiqish Sanoq komissiyasi aʼzolari tomonidan yashirin ovoz berish natijalari aniqlanguniga qadar tanaffussiz oʻtkaziladi.
Saylov qutisidagi saylov byulletenlari asosida Sanoq komissiyasi:
ovoz berishda ishtirok etgan deputatlarning umumiy sonini;
Senat aʼzoligiga har bir nomzodni yoqlab berilgan ovozlar sonini;
haqiqiy emas deb topilgan saylov byulletenlari sonini aniqlaydi.
Ovoz beruvchilar tomonidan saylov byulletenlariga qoʻshimcha ravishda yozib qoʻyilgan fuqarolarning familiyalari boʻyicha berilgan ovozlar hisobga olinmaydi.
Belgilanmagan namunadagi saylov byulletenlari, ovoz berish chogʻida bitta ham kvadratga “+” yoki “ ” yoxud “x” belgisi qoʻyilmagan saylov byulletenlari, shuningdek yuz tomonida muhr va Sanoq komissiyasi aʼzolarining imzosi boʻlmagan byulletenlar haqiqiy emas deb topiladi.
Yashirin ovoz berish natijalari boʻyicha bayonnoma tuziladi, bayonnoma Sanoq komissiyasining barcha aʼzolari tomonidan imzolanadi. Bayonnomaning qalamda toʻldirilishiga va unga biron-bir tuzatishlar kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
83-modda. Senat aʼzolarining saylovi boʻyicha ovoz berish natijalarini aniqlash
Ovoz berish natijalariga koʻra boshqa nomzodlarga nisbatan koʻproq ovoz olgan Senat aʼzoligiga nomzodlar, basharti qoʻshma majlisda hozir boʻlgan mahalliy Kengashlar deputatlarining ellik foizidan koʻprogʻi ularni yoqlab ovoz bergan boʻlsa, saylangan deb hisoblanadi.
84-modda. Senat aʼzolarining saylovi boʻyicha takroriy ovoz berish va ularning takroriy saylovi
Agar ovoz berish chogʻida belgilangan miqdorda Senat aʼzolari saylanmagan boʻlsa, saylanmay qolgan miqdordagi Senat aʼzoligi uchun ovozlarning zarur miqdorini toʻplamagan nomzodlar boʻyicha ana shu qoʻshma majlisning oʻzida takroriy ovoz berish oʻtkaziladi.
Senat aʼzolarining takroriy saylovi quyidagi hollarda oʻtkaziladi:
agar saylov haqiqiy emas deb topilgan boʻlsa;
agar takroriy ovoz berish natijasida belgilangan miqdorda Senat aʼzolari saylanmagan boʻlsa.
Ushbu modda ikkinchi qismining uchinchi xatboshisida nazarda tutilgan hollarda takroriy saylov saylanmay qolgan miqdordagi Senat aʼzoligi uchun oʻtkaziladi.
Senat aʼzolarining takroriy saylovi Senatga oʻtkazilgan asosiy saylovdan keyin koʻpi bilan oʻn besh kunlik muddat ichida oʻtkaziladi.
Saylanmay qolgan miqdordagi Senat aʼzoligiga nomzodlar koʻrsatish va takroriy saylov oʻtkazish ushbu Kodeksda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
85-modda. Senat aʼzolari saylovining yakunlari
Markaziy saylov komissiyasi qoʻshma majlislarning bayonnomalari asosida bu bayonnomalar kelib tushgan kundan eʼtiboran besh kundan kechiktirmay Senat aʼzolarini roʻyxatga oladi, roʻyxatga olishdan keyin oʻn kun ichida esa guvohnoma va koʻkrak nishoni beradi.
Agar saylov davomida, ovozlarni sanab chiqish, yashirin ovoz berish natijalarini aniqlash chogʻida ushbu Kodeks talablari saylov natijalariga taʼsir qilgan tarzda buzilishiga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa, Markaziy saylov komissiyasi Senat aʼzolarining saylovini haqiqiy emas deb topishi mumkin.
86-modda. Senat aʼzolari saylovining yakunlari ustidan shikoyat qilish
Qoʻshma majlislarning, shuningdek Markaziy saylov komissiyasining qarorlari ustidan ushbu qarorlar qabul qilingan kundan eʼtiboran besh kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga shikoyat qilinishi mumkin.
87-modda. Boʻshab qolgan oʻrinlarga Senat aʼzolari saylovini oʻtkazish
Boʻshab qolgan oʻrinlarga Senat aʼzolari saylovi tegishli qoʻshma majlislarda ushbu Kodeks talablariga rioya etilgan holda oʻtkaziladi.
Senat vakolat muddatining tugashiga olti oydan kam vaqt qolganida Senat aʼzosining oʻrni boʻshab qolsa, boʻshab qolgan oʻringa Senatning yangi aʼzosi saylovi oʻtkazilmasligi mumkin.
87 1 -modda. Senat aʼzolarining muddatidan ilgarigi saylovi
Senat Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tarqatib yuborilgan taqdirda, Senat aʼzolarining saylovi ushbu Kodeksga toʻliq muvofiq holda uch oy ichida oʻtkaziladi.
Senat tomonidan oʻzini oʻzi tarqatib yuborish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, Senat aʼzolarining saylovi ushbu Kodeksga toʻliq muvofiq holda bir oy ichida oʻtkaziladi.
15-bob. Mahalliy Kengashlarga saylovning oʻziga xos xususiyatlari
88-modda. Mahalliy Kengashlarga saylov
Mahalliy Kengashlarga saylov hududiy bir mandatli saylov okruglari boʻyicha koʻppartiyaviylik asosida besh yil muddatga oʻtkaziladi.
Xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlaridagi deputatlik oʻrinlari soni aholi sonidan kelib chiqqan holda tegishli mahalliy Kengash tomonidan quyidagicha belgilanadi:
aholi soni ikki million nafargacha boʻlgan hududlarda — oʻttiztadan qirqtagacha;
aholi soni ikki milliondan uch million nafargacha boʻlgan hududlarda — qirqtadan elliktagacha;
aholi soni uch million nafardan ortiq boʻlgan hududlarda — elliktadan oltmishtagacha.
Xalq deputatlari tuman va shahar Kengashlaridagi deputatlik oʻrinlari soni aholi sonidan kelib chiqqan holda tegishli mahalliy Kengash tomonidan quyidagicha belgilanadi:
aholi soni oʻttiz ming nafargacha boʻlgan hududlarda — oʻntadan oʻn beshtagacha;
aholi soni oʻttiz mingdan yuz ming nafargacha boʻlgan hududlarda — oʻn beshtadan yigirmatagacha;
aholi soni yuz mingdan uch yuz ming nafargacha boʻlgan hududlarda — yigirmatadan yigirma beshtagacha;
aholi soni uch yuz ming nafardan ortiq boʻlgan hududlarda — yigirma beshtadan oʻttiztagacha.
Hududiy va boshqa mahalliy sharoitlardan kelib chiqib, xalq deputatlari viloyatlar, Toshkent shahar, tuman va shahar Kengashlaridagi deputatlik oʻrinlari soniga ushbu moddaning ikkinchi va uchinchi qismlarida belgilangan norma doirasida Senat tomonidan oʻzgartirish kiritilishi mumkin.
Saylov okrugining hududi boshqa maʼmuriy-hududiy birlik tarkibiga oʻtkazilganda yoki uning hududida yangi maʼmuriy-hududiy birlik tashkil etilgan taqdirda, ushbu saylov okrugidan saylangan deputatning vakolatlari saqlab qolinadi. Bunda deputat saylov okrugining hududi joylashgan xalq deputatlari Kengashi yoxud yangi tashkil etilgan maʼmuriy-hududiy birlikda shakllantirilgan xalq deputatlari Kengashi tarkibiga kiradi, deputatning vakolatlari muddati esa mazkur xalq deputatlari Kengashining vakolatlari muddatiga muvofiq boʻladi. Bunday hollarda deputatlik oʻrinlari soni ushbu modda ikkinchi va uchinchi qismlarida belgilangan normadan oshishi yoki kamayishiga yoʻl qoʻyilishi mumkin.
Yangidan tashkil etilgan maʼmuriy-hududiy birliklarda mahalliy Kengashlarga saylov xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlariga navbatdagi umumiy saylovlarga qadar qolgan davrdan oshmaydigan muddatga oʻtkaziladi.
89-modda. Saylovda ishtirok etish uchun siyosiy partiyalar tomonidan taqdim etiladigan hujjatlar
Deputatlikka nomzodlar koʻrsatish uchun siyosiy partiya saylovga kamida yetmish kun qolganida tegishli hududiy, tuman, shahar saylov komissiyasiga, mahalliy Kengashlarga saylovlar Qonunchilik palatasi deputatlari saylovi bilan bir vaqtda oʻtkazilganda esa Markaziy saylov komissiyasiga quyidagi hujjatlarni taqdim etishi kerak:
saylovda ishtirok etish toʻgʻrisida siyosiy partiya rahbari yoki partiyaning tegishli viloyat, tuman, shahar organi rahbari tomonidan imzolangan ariza;
siyosiy partiya saylov kampaniyasi boshlanganligi eʼlon qilingan kundan kamida toʻrt oy oldin roʻyxatga olinganligi haqidagi maʼlumotnoma.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan hujjatlar taqdim etilgach, tegishli saylov komissiyasi siyosiy partiyaning vakolatli vakiliga hujjatlar qabul qilib olingan sana va vaqt qayd etilgan maʼlumotnoma beradi. Saylov komissiyasi taqdim etilgan hujjatlar asosida besh kunlik muddatda partiyaning saylovda ishtirok etishiga ijozat berish toʻgʻrisida uzil-kesil qaror qabul qiladi. Saylovda ishtirok etuvchi partiyalar roʻyxati arizalarning kelib tushish navbati tartibiga qarab matbuotda eʼlon qilinadi.
90-modda. Mahalliy Kengashlar deputatligiga nomzodlarga qoʻyiladigan talablar
Saylov kuni yigirma bir yoshga toʻlgan hamda kamida besh yil Oʻzbekiston Respublikasi hududida muqim yashayotgan fuqarolar mahalliy Kengashlar deputatligiga saylanish huquqiga ega.
Quyidagilar:
sodir etgan ogʻir yoki oʻta ogʻir jinoyati uchun sudlanganlik holati tugallanmagan yoxud sudlanganligi olib tashlanmagan fuqarolar;
saylov kuniga qadar soʻnggi besh yil mobaynida Oʻzbekiston Respublikasi hududida muqim yashamagan fuqarolar;
Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining harbiy xizmatchilari, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmatining, Milliy gvardiyasining, Ichki ishlar vazirligining, Davlat bojxona qoʻmitasining, boshqa harbiylashtirilgan boʻlinmalarning xodimlari;
diniy tashkilotlar va birlashmalarning professional xizmatchilari mahalliy Kengashlar deputatligiga nomzod etib roʻyxatga olinmaydi.
Sudyalar, prokuratura organlarining va ijro etuvchi hokimiyat organlarining mansabdor shaxslari (bundan viloyat, tuman va shahar hokimlari mustasno) deputat etib saylangan taqdirda, egallab turgan lavozimidan boʻshash toʻgʻrisida ariza berish sharti bilan mahalliy Kengashlar deputatligiga nomzod etib roʻyxatga olinadi.
91-modda. Mahalliy Kengashlar deputatligiga nomzodlar koʻrsatish tartibi
Mahalliy Kengashlarning deputatligiga nomzodlar koʻrsatish saylovga oltmish besh kun qolganida boshlanadi va saylovga qirq besh kun qolganida tugallanadi.
Mahalliy Kengashlar deputatligiga nomzodlar koʻrsatish siyosiy partiyalarning tegishli organlari tomonidan amalga oshiriladi.
Siyosiy partiyalar tegishli hududda joylashgan har bir saylov okrugidan mahalliy Kengashlar deputatligiga bittadan nomzod koʻrsatishga vakolatlidir.
Bir shaxs tegishli mahalliy Kengashga saylov oʻtkazish boʻyicha faqat bitta saylov okrugidan deputatlikka nomzod etib koʻrsatilishi mumkin. Deputatlikka nomzodlar tanlash tartibi siyosiy partiyalar tomonidan belgilanadi.
Ayollarning soni siyosiy partiyadan koʻrsatilgan mahalliy Kengashlar deputatligiga nomzodlar umumiy sonining kamida qirq foizini tashkil etishi kerak.
Siyosiy partiyalar faqat oʻz partiyasi aʼzolarini yoki partiyasizlarni deputatlikka nomzod etib koʻrsatadi. Deputatlikka nomzodlar koʻrsatilganligi toʻgʻrisida bayonnoma tuziladi.
92-modda. Mahalliy Kengashlar deputatligiga nomzodlarni roʻyxatga olish uchun taqdim etiladigan hujjatlar
Siyosiy partiya tegishli organining rahbari mahalliy Kengashlar deputatligiga nomzodlarni roʻyxatga olishni iltimos qilib, tegishli hududiy, tuman, shahar saylov komissiyasiga ariza bilan murojaat etadi. Arizaga quyidagilar ilova qilinadi:
siyosiy partiya tegishli organining deputatlikka nomzodlar koʻrsatish toʻgʻrisidagi qarori;
siyosiy partiya tegishli organi majlisining mahalliy Kengashlar deputatligiga nomzodlar koʻrsatish toʻgʻrisidagi bayonnomasi, unda deputatlikka nomzodning familiyasi, ismi, otasining ismi, tugʻilgan sanasi, kasbi, lavozimi (mashgʻulotining turi), ish va yashash joyi, partiyaga mansubligi, jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami, shuningdek bir mandatli saylov okrugi boʻyicha saylov okrugining nomi va raqami koʻrsatiladi;
mahalliy Kengash deputatligiga nomzodi koʻrsatilgan shaxsning oʻz nomzodi tegishli bir mandatli saylov okrugidan ovozga qoʻyilishiga rozi ekanligi, ushbu Kodeks 90-moddasining uchinchi qismida koʻrsatib oʻtilgan shaxslarning, basharti ular mahalliy Kengashlar deputatlari etib saylangudek boʻlsa, egallab turgan lavozimidan boʻshash toʻgʻrisidagi arizasi.
Hujjatlarni taqdim etgan shaxsga tegishli hududiy, tuman, shahar saylov komissiyasi hujjatlar qabul qilib olingan sana va vaqt koʻrsatilgan maʼlumotnoma beradi.
Hududiy, tuman, shahar saylov komissiyasi siyosiy partiyalardan deputatlikka nomzodlarni roʻyxatga olish uchun hujjatlarni qabul qilishni roʻyxatga olish muddati tugallanishiga yetti kun qolganida yakunlaydi.
Hududiy, tuman, shahar saylov komissiyasi taqdim etilgan hujjatlarni besh kunlik muddat ichida tekshirib chiqadi va ularning ushbu Kodeks talablariga muvofiqligi toʻgʻrisida xulosa beradi.
Hududiy, tuman, shahar saylov komissiyasi roʻyxatga olish uchun taqdim etilgan hujjatlarda aniqlangan nomuvofiqliklar va ushbu Kodeks talablaridan chetga chiqish hollari toʻgʻrisida tegishli siyosiy partiyalar rahbarlariga maʼlum qiladi. Siyosiy partiya hujjatlarda aniqlangan nomuvofiqliklar va xatolarni ikki kunlik muddatda tuzatishga hamda ularni tegishli saylov komissiyasiga taqdim etishga haqli.
92 1 -modda. Mahalliy Kengashlarga saylangan deputatlarni roʻyxatga olish
Hududiy saylov komissiyasi okrug saylov komissiyalaridan olingan bayonnomalar asosida, tuman va shahar saylov komissiyalari uchastka saylov komissiyalaridan olingan bayonnomalar asosida tegishli mahalliy Kengashga saylangan deputatlarni roʻyxatga oladi.
Deputat etib saylangan shaxslar tegishli hududiy, tuman, shahar saylov komissiyasi tomonidan roʻyxatga olingan paytdan eʼtiboran tegishli mahalliy Kengash deputati maqomiga ega boʻladi.
Ushbu Kodeks 90-moddasining uchinchi qismida koʻrsatib oʻtilgan, mahalliy Kengash deputati etib saylangan shaxslar tegishincha hududiy, tuman, shahar saylov komissiyasiga deputatning maqomiga toʻgʻri kelmaydigan vazifalarni oʻz zimmasidan soqit qilganligi toʻgʻrisida yozma shaklda xabar qilishi shart.
Mahalliy Kengashlar deputatlariga tegishli hududiy, tuman, shahar saylov komissiyasi tomonidan roʻyxatga olingan kundan boshlab oʻn kun ichida guvohnoma va koʻkrak nishoni beriladi.
93-modda. Boʻshab qolgan oʻrinlarga mahalliy Kengashlar deputatlari saylovini oʻtkazish
Deputatlarning vakolatlari muddatidan oldin tugatilgan hollarda tegishli saylov okruglarida yangi saylov oʻtkaziladi.
Saylov Markaziy saylov komissiyasi tomonidan saylov oʻtkazilishiga kamida bir oy qolganida tayinlanadi va ushbu Kodeksning talablariga rioya etilgan holda tashkil etiladi. Saylovga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishga doir tadbirlarni amalga oshirish muddatlari Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi.
Tegishli mahalliy Kengashning vakolat muddati tugashiga olti oydan kam vaqt qolganida deputatning oʻrni boʻshab qolgan taqdirda, boʻshab qolgan oʻringa yangi deputat saylovi oʻtkazilmasligi mumkin.
93 1 -modda. Yangi tashkil etilgan maʼmuriy-hududiy birliklarda mahalliy Kengashlar deputatlari saylovi
Yangi tashkil etilgan maʼmuriy-hududiy birliklarda mahalliy Kengashlarga deputatlar saylovi maʼmuriy-hududiy birliklarni tashkil etish toʻgʻrisida belgilangan tartibda qarorlar qabul qilinganidan keyin ikki oy ichida eʼlon qilinadi.
Yangi tashkil etilgan maʼmuriy-hududiy birliklarda mahalliy Kengashlar deputatlari saylovi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan saylov oʻtkazilishiga kamida ikki oy qolganida tayinlanadi va ushbu Kodeksning talablariga rioya etilgan holda tashkil etiladi. Saylovga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishga doir tadbirlarni amalga oshirish muddatlari Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi.
Agar keyingi saylov kampaniyasi boshlanishiga uch oydan kam vaqt qolgan boʻlsa yoki vakolatlari saqlab qolingan va yangi tashkil etilgan maʼmuriy-hududiy birlikning xalq deputatlari Kengashi tarkibiga kirgan deputatlar soni xalq deputatlari tuman, shahar Kengashida oʻn besh kishini hamda xalq deputatlari viloyat Kengashida oʻttiz kishini tashkil etsa, yangi tashkil etilgan maʼmuriy-hududiy birlikda mahalliy Kengashlar deputatlari saylovi oʻtkazilmasligi mumkin.
16-bob. Saylov natijalarini aniqlash va eʼlon qilish (hammaga maʼlum qilish)
94-modda. Saylov uchastkasida ovozlarni sanab chiqish
Uchastka saylov komissiyasi saylovchilar roʻyxatiga kiritilgan saylovchilarning umumiy sonini, saylov byulletenlari olgan saylovchilar sonini va saylov qutilaridagi saylov byulletenlari sonini aniqlaydi.
Uchastka saylov komissiyasi saylov uchastkasida har bir okrug, har bir nomzod va siyosiy partiya boʻyicha berilgan ovozlarni alohida-alohida sanab chiqadi.
Sanab chiqilgan saylov byulletenlari asosida uchastka saylov komissiyasi:
har bir nomzodni va siyosiy partiyani yoqlab berilgan ovozlar sonini;
haqiqiy emas deb topilgan saylov byulletenlari sonini;
buzilgan saylov byulletenlari sonini aniqlaydi.
Saylov byulletenlariga qoʻshimcha ravishda yozib qoʻyilgan fuqarolarning familiyalari boʻyicha berilgan ovozlar hisobga olinmaydi.
Belgilanmagan namunadagi saylov byulletenlari, shuningdek ovoz berish chogʻida bittadan ortiq kvadratga “+” yoki “ ” yoxud “x” belgisi qoʻyilgan yoki bitta ham kvadratga bunday belgi qoʻyilmagan saylov byulletenlari haqiqiy emas deb topiladi. Saylov byulletenining haqiqiyligi shubha tugʻdirganda, masala uchastka saylov komissiyasi tomonidan ovozga qoʻyish orqali hal etiladi.
Ovoz beruvchi tomonidan byulletenni toʻldirish vaqtida xatoga yoʻl qoʻyilgan va uning oʻrniga yangi saylov byulleteni berilgan, bu haqda saylovchilar roʻyxatida hamda bekor qilingan buzilgan saylov byulletenining orqa tomonida tegishli belgi qoʻyilgan saylov byulleteni buzilgan hisoblanadi.
95-modda. Okrug (hudud) boʻyicha saylov natijalarini va siyosiy partiyalarga berilgan ovozlarni aniqlash
Okrug (hudud) boʻyicha saylov natijalari faqat uchastka saylov komissiyalarining taqdim etilgan bayonnomalari asosida aniqlanadi. Hududiy, tuman, shahar va okrug saylov komissiyasi:
okrug (hudud) boʻyicha saylovchilar roʻyxatiga kiritilgan saylovchilarning umumiy sonini;
saylov byulletenlarini olgan saylovchilar sonini;
ovoz berishda ishtirok etgan saylovchilar sonini;
har bir nomzod va siyosiy partiyani yoqlab berilgan ovozlar sonini;
haqiqiy emas deb topilgan saylov byulletenlari sonini aniqlaydi.
Uchastka saylov komissiyasining bayonnomasida aks ettirilgan, ovozlarni sanab chiqish chogʻida nomuvofiqliklar aniqlangan taqdirda, hududiy, tuman, shahar va okrug saylov komissiyasi oʻz majlisida uchastka saylov komissiyasiga ushbu nomuvofiqliklarni bartaraf etishni taklif qilishga haqli.
Tegishli okrug (hudud) boʻyicha saylov natijalari hududiy, tuman, shahar va okrug saylov komissiyasining majlisida aniqlanadi va bayonnomaga kiritiladi. Bayonnoma hududiy, tuman, shahar va okrug komissiyasining raisi, rais oʻrinbosari, kotibi, boshqa aʼzolari tomonidan imzolanadi. Mazkur bayonnomaning koʻchirma nusxasi hamma tanishib chiqishi uchun darhol hududiy, tuman, shahar va okrug saylov komissiyasi binosiga kamida qirq sakkiz soat muddatga osib qoʻyiladi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Qonunchilik palatasi deputatlari sayloviga oid bayonnomalar hududiy saylov komissiyasi tomonidan Markaziy saylov komissiyasiga, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlariga okrug boʻyicha saylov natijalariga oid bayonnomalar okrug saylov komissiyasi tomonidan hududiy saylov komissiyasiga taqdim etiladi.
96-modda. Saylov natijalarini belgilash
Markaziy saylov komissiyasi hududiy saylov komissiyalarining kelib tushgan bayonnomalari asosida, hududiy saylov komissiyasi okrug saylov komissiyalarining kelib tushgan bayonnomalari asosida, tuman va shahar saylov komissiyasi esa kelib tushgan uchastka saylov komissiyalarining bayonnomalari asosida:
Oʻzbekiston Respublikasi boʻyicha yoki viloyat, tuman va shahar boʻyicha saylovchilarning umumiy sonini;
saylov byulletenlarini olgan saylovchilar sonini;
ovoz berishda ishtirok etgan saylovchilar sonini;
har bir nomzodni va siyosiy partiyani yoqlab berilgan ovozlar sonini;
haqiqiy emas deb topilgan saylov byulletenlari sonini aniqlaydi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovida ovoz berishda ishtirok etgan saylovchilar yarmidan koʻpining ovozini olgan nomzod saylangan deb hisoblanadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovida ikkita nomzod ishtirok etgan taqdirda, ovoz berishda ishtirok etgan saylovchilarning boshqa nomzodga nisbatan koʻpchilik ovozini olgan nomzod saylangan deb hisoblanadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovida turli sabablar (nomzodning oʻlimi, nomzod sogʻligʻining saylovda ishtirok etishni istisno etuvchi holati yoki qonunda belgilangan boshqa sabablarga koʻra uning nomzodi olinganligi va hokazo) tufayli bitta nomzod ishtirok etgan taqdirda, ovoz berishda ishtirok etgan saylovchilar yarmidan koʻpining ovozini olgan nomzod saylangan deb hisoblanadi.
Saylovda:
bir mandatli saylov okruglari boʻyicha ovoz berishda ishtirok etgan saylovchilarning boshqa nomzodlarga nisbatan koʻproq ovozini olgan nomzod saylangan deb hisoblanadi;
Qonunchilik palatasiga saylovda yagona saylov okrugi boʻyicha ovoz berishda ishtirok etgan saylovchilarning kamida yetti foiz ovozini olgan siyosiy partiyalar belgilangan tartibda mandatga ega boʻladi.
Saylov, agar unda saylovchilar roʻyxatiga kiritilgan saylovchilarning oʻttiz uch foizidan kami ishtirok etgan boʻlsa, oʻtmagan deb topiladi. Shuningdek, Qonunchilik palatasiga yagona saylov okrugi boʻyicha oʻtkazilgan saylovda ishtirok etgan siyosiy partiyalarning hech biri saylovda ishtirok etgan saylovchilarning kamida yetti foiz ovozini toʻplamagan boʻlsa, yagona saylov okrugi boʻyicha saylov oʻtmagan deb topiladi.
Saylov davomida yoʻl qoʻyilgan, ovoz berish yakunlariga taʼsir qilgan qoidabuzarliklar sababli saylov umuman yoki ayrim saylov okruglari (hududlari) boʻyicha yoxud ayrim saylov uchastkalari boʻyicha haqiqiy emas deb topilishi mumkin. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovini, Qonunchilik palatasiga saylovni haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisidagi qaror Markaziy saylov komissiyasi tomonidan qabul qilinadi va saylov yakunlari eʼlon qilingan kundan eʼtiboran besh kun ichida bu qaror ustidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga shikoyat qilinishi mumkin.
Mahalliy Kengashlarga oʻtkazilgan saylovni haqiqiy emas deb topish toʻgʻrisidagi qaror tegishli saylov komissiyasi tomonidan qabul qilinadi va ovoz berish yakunlari eʼlon qilingan kundan eʼtiboran besh kun ichida bu qaror ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin.
Ayrim saylov uchastkalari boʻyicha (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi uchun — hududlar boʻyicha ham) saylov haqiqiy emas deb topilgan taqdirda, shunday uchastkalar (hududlar, okruglar) boʻyicha ovoz berish natijalari, agar bu natijalarsiz ham saylov umuman boʻlib oʻtgan deb topilishi mumkin boʻlsa, tegishli saylov komissiyasining qaroriga binoan saylovning umumiy natijalaridan chiqarib tashlanadi.
Tegishli saylov komissiyasi ovoz berish yakunlari boʻyicha bayonnoma tuzadi va qaror qabul qiladi.
96 1 -modda. Yagona saylov okrugi boʻyicha Qonunchilik palatasiga saylov natijalarini aniqlash va deputatlik oʻrinlarini taqsimlash tartibi
Yagona saylov okrugi boʻyicha saylanadigan Qonunchilik palatasining deputatlik oʻrinlari ushbu saylovda ishtirok etgan saylovchilar ovozlarining yetti va undan koʻproq foizini toʻplagan siyosiy partiyalar oʻrtasida taqsimlanadi.
Yagona saylov okrugi boʻyicha saylanadigan Qonunchilik palatasining deputatlik oʻrinlari saylovda ishtirok etgan saylovchilarning yetti foizidan kamrogʻi yoqlab ovoz bergan siyosiy partiyalar oʻrtasida taqsimlanishiga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan ushbu moddaning uchinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.
Agar saylovda ishtirok etgan saylovchilar ovozlarining yetti va undan koʻproq foizini faqat bitta siyosiy partiya toʻplagan boʻlsa, unda deputatlik oʻrinlari saylovda saylovchilarning eng koʻp ovozini toʻplagan ikkinchi siyosiy partiyaga ham taqsimlanadi.
Taqsimlanadigan deputatlik oʻrinlari quyidagi ketma-ketlikda hisoblanadi:
1) ushbu moddaning birinchi, ikkinchi va uchinchi qismlariga muvofiq deputatlik oʻrinlari taqsimlanadigan siyosiy partiyalar uchun yoqlab berilgan umumiy ovozlar soni aniqlanadi;
2) ushbu qismning 1-bandiga muvofiq aniqlangan ovozlar soni yetmish beshga boʻlinadi. Olingan natija saylov koeffitsiyenti hisoblanadi;
3) ushbu moddaning birinchi, ikkinchi va uchinchi qismlariga muvofiq deputatlik oʻrinlari taqsimlanadigan har bir siyosiy partiya uchun yoqlab berilgan ovozlar soni saylov koeffitsiyentiga boʻlinadi va shu orqali aniqlangan sonning butun qismi har bir siyosiy partiyaga taqdim etiladigan deputatlik oʻrniga teng boʻladi.
Agar ushbu moddaning toʻrtinchi qismida belgilangan tartibda deputatlik oʻrinlari taqsimlangandan keyin, taqsimlanmagan deputatlik oʻrinlari mavjud boʻlsa, qolgan deputatlik oʻrinlari ushbu moddaning oltinchi qismida nazarda tutilgan tartibda taqsimlanadi.
Taqsimlanmagan deputatlik oʻrinlari ushbu modda toʻrtinchi qismining 3-bandida belgilangan tartibda aniqlangan sonning qoldiq qismi (verguldan keyin oltita raqamgacha) kattaroq boʻlgan siyosiy partiyalarga bittadan mandat berish orqali taqsimlanadi. Qoldiq qismi teng boʻlgan taqdirda, ustuvorlik koʻproq ovoz toʻplagan siyosiy partiyaga beriladi.
Markaziy saylov komissiyasi deputatlik mandatlarini siyosiy partiyalar oʻrtasida taqsimlash toʻgʻrisida bayonnoma tuzadi.
Partiya roʻyxati boʻyicha saylangan deputatlar oʻrtasida deputatlik mandatlarini taqsimlash Markaziy saylov komissiyasi tomonidan roʻyxatga olingan partiya roʻyxatiga kiritilgan deputatlikka nomzodlar ketma-ketligiga muvofiq amalga oshiriladi.
Markaziy saylov komissiyasi saylov yakunlari toʻgʻrisidagi bayonnomani imzolaganidan soʻng bu haqda deputatlik mandatlari taqsimlangan siyosiy partiyalarni va saylangan deputatlarni darhol xabardor qiladi.
Qonunchilik palatasi deputati etib saylangan shaxslar xabarni olgandan soʻng besh kun ichida Markaziy saylov komissiyasiga Qonunchilik palatasi deputatining maqomiga toʻgʻri kelmaydigan vazifalarni oʻz zimmasidan soqit qilganligi toʻgʻrisida yozma shaklda maʼlum qilishi shart.
Partiya roʻyxati boʻyicha saylanib, mandatga ega boʻlgan deputat ushbu moddaning oʻninchi qismida nazarda tutilgan talablarni bajarmagan yoki mandatdan ixtiyoriy ravishda voz kechgan taqdirda, Markaziy saylov komissiyasi tegishli partiya roʻyxatidagi tartib raqam boʻyicha keyingi nomzodga bir kunlik muddatda xabarnoma yuboradi.
Keyingi nomzod ushbu moddaning oʻninchi qismida nazarda tutilgan talablarni bajargan taqdirda, Markaziy saylov komissiyasi nomzodni Qonunchilik palatasiga deputat sifatida roʻyxatga oladi.
Ushbu moddaning oʻninchi va oʻn birinchi qismlarida nazarda tutilgan tartib roʻyxat boʻyicha taqsimlangan deputatlik oʻrni toʻldirilgunga qadar amalga oshiriladi.
97-modda. Saylov natijalarini eʼlon qilish (hammaga maʼlum qilish)
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga saylov yakunlariga koʻra Markaziy saylov komissiyasining qarori saylovdan keyin oʻn kundan kechiktirmay qabul qilinadi, Markaziy saylov komissiyasining rasmiy veb-saytida va boshqa manbalarda eʼlon qilinadi (hammaga maʼlum qilinadi).
Mahalliy Kengashga oʻtkazilgan saylov yakunlari toʻgʻrisidagi qaror tegishli saylov komissiyasi tomonidan saylovdan keyin oʻn kundan kechiktirmay qabul qilinadi va matbuotda eʼlon qilinadi, shuningdek ommaviy axborot vositalarida hammaga maʼlum qilinadi.
17-bob. Saylovni moliyalashtirish
98-modda. Saylovni davlat tomonidan moliyalashtirish
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti sayloviga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga saylovga, mahalliy Kengashlarga saylovga, shu jumladan boʻshab qolgan deputatlik oʻrinlari uchun saylovlarga tayyorgarlik koʻrish va ularni oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlar Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
Mahalliy Kengashlarning boʻshab qolgan deputatlik oʻrinlari uchun saylovlarga tayyorgarlik koʻrish va ularni oʻtkazish bilan bogʻliq xarajatlar har yili qabul qilinadigan mahalliy budjetlarning xarajatlari qismida nazarda tutiladi.
Chet davlatlarning, ular jismoniy va yuridik shaxslarining hamda xalqaro tashkilotlarning mablagʻlari hisobidan saylovni moliyalashtirish hamda nomzodlar va siyosiy partiyalarni moddiy jihatdan boshqacha tarzda qoʻllab-quvvatlash taqiqlanadi.
Siyosiy partiyalar, boshqa jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolar saylov oʻtkazish uchun oʻz mablagʻlarini ixtiyoriy ravishda berishi mumkin. Bu mablagʻlar Markaziy saylov komissiyasi tomonidan saylov kampaniyasi jarayonida ulardan foydalanish uchun qabul qilib olinadi.
99-modda. Saylov komissiyalarini moliyalashtirish
Markaziy saylov komissiyasini, hududiy, tuman, shahar saylov komissiyalarini, okrug va uchastka saylov komissiyalarini saylovga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish boʻyicha moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetidan amalga oshiriladi.
Markaziy saylov komissiyasini moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjetida alohida satrda nazarda tutiladi.
Saylov komissiyalari ishiga jalb etiladigan shaxslarning mehnatiga haq toʻlash saylovni oʻtkazish uchun ajratilgan mablagʻlar hisobidan amalga oshiriladi.
Saylov komissiyalarining aʼzolariga saylovga tayyorgarlik koʻrish hamda uni oʻtkazishga doir xarajatlar smetasida koʻrsatilgan miqdorda transport, ovqatlanish xarajatlarining va boshqa xarajatlarning oʻrnini qoplash maqsadida kompensatsiya toʻlanadi.
Saylov komissiyasining doimiy ish joyiga ega boʻlmagan aʼzolariga, shu jumladan pensionerlarga mehnatga haq toʻlashning yagona tarif setkasiga muvofiq ish haqi toʻlanadi.
100-modda. Siyosiy partiyalarning saylovda ishtirok etishini moliyalashtirish
Siyosiy partiyalarning Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovida, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga saylovda, mahalliy Kengashlarga saylovda ishtirok etishini moliyalashtirish belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetining ana shu maqsadlar uchun ajratiladigan mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.
Siyosiy partiyalarning saylovda ishtirok etishini moliyalashtirish uchun ajratiladigan davlat mablagʻlarining bir nomzod hisobiga toʻgʻri keladigan miqdori Markaziy saylov komissiyasi tomonidan belgilanadi. Bu haqdagi axborot Markaziy saylov komissiyasining rasmiy veb-saytida, shuningdek zarur hollarda, boshqa manbalarda eʼlon qilinadi.
Siyosiy partiyaning saylovda ishtirok etishini moliyalashtirish uchun davlat mablagʻlari shu partiyadan koʻrsatilgan nomzodlar roʻyxatga olinganidan keyin roʻyxatga olingan nomzodlar soniga muvofiq hajmda siyosiy partiyaning hisobvaragʻiga oʻtkaziladi.
Siyosiy partiyalarning saylovda ishtirok etishini moliyalashtirish uchun ajratilgan davlat mablagʻlari:
tashviqot olib borishga;
nomzodlarning ishonchli vakillari va tashviqot oʻtkazish uchun jalb qilinadigan boshqa faollar ishini tashkil etishga;
saylov kampaniyasini oʻtkazishga doir umumpartiyaviy tadbirlarga sarflanadi.
Siyosiy partiyalar oʻzining saylovda ishtirok etishini moliyalashtirish toʻgʻrisidagi axborotni saylov yakunlari eʼlon qilinganidan keyin bir oy ichida oʻz rasmiy veb-saytlarida va bosma nashrlarida eʼlon qiladi.
18-bob. Yakunlovchi qoidalar
101-modda. Saylov komissiyalari tomonidan jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini koʻrib chiqish tartibi
Saylov komissiyalari saylov kampaniyasini oʻtkazish davrida jismoniy va yuridik shaxslarning ushbu Kodeks talablari buzilganligi yoki saylovni tashkil etishning boshqa masalalari xususida oʻziga kelib tushgan murojaatlarini oʻz vakolatlari doirasida koʻrib chiqishi, ushbu murojaatlar boʻyicha tekshiruvlar oʻtkazishi va uch kunlik muddatda ularga yozma javoblar berishi, saylovga olti kundan kam vaqt qolganida yoki ovoz berish kuni kelib tushgan murojaatlarni esa darhol koʻrib chiqib, javob qaytarishi shart, bundan saylov komissiyalarining harakatlari va qarorlari ustidan berilgan shikoyatlar mustasno.
Murojaatlar qaydlov daftarida roʻyxatga olinishi lozim.
Saylov komissiyasining raisi murojaatni koʻrib chiqish va unga doir qaror qabul qilish uchun tegishli komissiyani ushbu Kodeksda belgilangan muddatlarda chaqiradi va uning majlisini oʻtkazadi. Majlisga manfaatdor shaxslar taklif etilishi mumkin.
Qoʻyilgan masalalarni hal etish oʻz vakolatiga kirmaydigan saylov komissiyasiga kelib tushgan murojaat qonunda belgilangan tartibda tegishli organlarga murojaat yuborgan shaxs bu haqda xabardor qilingan holda yuboriladi.
Murojaatni koʻrib chiqqan saylov komissiyalari aʼzolari uni koʻrib chiqish natijalari va qabul qilingan qaror toʻgʻrisida murojaat yuborgan shaxsni xabardor qilishi shart.
102-modda. Saylov komissiyalarining qarorlari ustidan tushgan shikoyatlarni koʻrib chiqish
Nomzod koʻrsatgan siyosiy partiyalar organlari, nomzodlar, ishonchli vakillar, kuzatuvchilar va saylovchilar saylov komissiyalarining qarorlari ustidan ushbu qarorlar qabul qilinganidan keyin besh kun ichida sudga shikoyat qilishi mumkin. Markaziy saylov komissiyasining qarorlari ustidan qaror qabul qilinganidan keyin besh kun ichida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga shikoyat qilinishi mumkin. Shikoyat kelib tushganidan keyin uch kun ichida, saylovga olti kundan kam vaqt qolganida yoki ovoz berish kuni esa darhol koʻrib chiqilishi kerak. Shikoyat bergan shaxslar shikoyatni koʻrib chiqishda bevosita ishtirok etish huquqiga ega.
102 1 -modda. Markaziy saylov komissiyasi aʼzolarining transportdan foydalanish huquqi
Markaziy saylov komissiyasining aʼzosi aeroportlar va aerovokzallar, temir yoʻl vokzallari hamda stansiyalarining rasmiy shaxslar va delegatsiyalarga xizmat koʻrsatish zallaridan tekin foydalanish huquqiga ega.
Markaziy saylov komissiyasining aʼzosi oʻz guvohnomasini koʻrsatganidan keyin temir yoʻl vokzallari va stansiyalarining chipta sotadigan kassalari, fuqaro aviatsiyasi agentligi yoki aeroportlar unga poyezd vagonidan, samolyot salonidan navbatsiz joy berishi shart. Markaziy saylov komissiyasi aʼzosi Markaziy saylov komissiyasining majlisiga borayotganda unga samolyot chiptasi parvozdan kamida ikki soat oldin, boshqa hollarda esa kamida bir sutka oldin beriladi.
103-modda. Saylov toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Saylov toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
Saylov kuni va ovoz berish boshlanishidan bir kun oldin jamoatchilik fikri soʻrovlari natijalarini, saylov natijalari prognozlarini, oʻtkazilayotgan saylov bilan bogʻliq boshqa tadqiqotlarni eʼlon qilish (hammaga maʼlum qilish), shu jumladan axborot tarmoqlariga, shuningdek Internet jahon axborot tarmogʻiga joylashtirish taqiqlanadi.
Избирательный кодекс Республики Узбекистан
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Отношения, регулируемые настоящим Кодексом
Настоящий Кодекс регулирует отношения, связанные с подготовкой и проведением выборов Президента Республики Узбекистан, депутатов Законодательной палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан (далее — Законодательная палата), членов Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан (далее — Сенат), депутатов областных, районных и городских Кенгашей народных депутатов (далее — местные Кенгаши), и устанавливает гарантии, обеспечивающие свободное волеизъявление граждан Республики Узбекистан.
Статья 2. Законодательство о выборах
Законодательство о выборах состоит из Конституции Республики Узбекистан, настоящего Кодекса и иных актов законодательства Республики Узбекистан.
Статья 3. Основные принципы проведения выборов в Республике Узбекистан
Выборы в Республике Узбекистан проводятся на основе всеобщего, равного, прямого избирательного права при тайном голосовании.
Выборы проводятся открыто и гласно.
Статья 4. Всеобщее избирательное право
Выборы Президента Республики Узбекистан, депутатов Законодательной палаты и депутатов местных Кенгашей являются всеобщими.
Право избирать имеют граждане Республики Узбекистан (далее — граждане), достигшие до дня выборов или ко дню выборов восемнадцати лет.
Граждане, независимо от пола, расовой и национальной принадлежности, языка, отношения к религии, социального происхождения, убеждений, общественного положения, образования, рода и характера занятий, обладают равным избирательным правом.
Статья 5. Равное избирательное право
Каждый гражданин, участвующий в выборах, имеет один голос.
Не могут быть избранными граждане, признанные судом недееспособными, а также лица, содержащиеся в местах лишения свободы по приговору суда.
Граждане, признанные судом недееспособными, а также лица, содержащиеся в местах лишения свободы по приговору суда за совершенные тяжкие и особо тяжкие преступления, могут быть лишены права участия в выборах только в соответствии с законом и на основе решения суда. В любых других случаях прямое или косвенное ограничение избирательных прав граждан не допускается.
Статья 6. Прямое избирательное право
Президент Республики Узбекистан, депутаты Законодательной палаты, депутаты местных Кенгашей избираются гражданами непосредственно.
Статья 7. Тайное голосование
Голосование на выборах является свободным и тайным. Контроль за волеизъявлением избирателей не допускается.
Тайна голосования обеспечивается созданием соответствующих условий, исключающих возможность какого-либо контроля за волеизъявлением избирателя.
Статья 8. Открытость и гласность при подготовке и проведении выборов
Подготовку и проведение выборов осуществляют избирательные комиссии открыто и гласно.
Избирательные комиссии информируют граждан о своей работе, об образовании избирательных округов, участков, о составе избирательных комиссий, их местонахождении и времени работы, знакомят со списками избирателей, перечнем участвующих в выборах политических партий, сообщают сведения о кандидатах в Президенты Республики Узбекистан, депутаты Законодательной палаты, депутаты местных Кенгашей, а также об итогах голосования и выборов.
Средства массовой информации освещают ход подготовки и проведения выборов.
Заседания избирательных комиссий проводятся открыто. Решения избирательных комиссий публикуются в средствах массовой информации или обнародуются в порядке, установленном настоящим Кодексом.
На всех мероприятиях по подготовке и проведению выборов, а также в помещениях для голосования в день выборов и при подсчете голосов имеют право участвовать наблюдатели от политических партий, выдвинувших кандидатов в Президенты Республики Узбекистан, депутаты Законодательной палаты, депутаты местных Кенгашей, органов самоуправления граждан, представители средств массовой информации, наблюдатели от других государств, международных организаций.
Статья 8 1 . Ограничение проведения выборов
В течение всего срока действия чрезвычайного положения, введенного на всей территории Республики Узбекистан или в ее отдельной местности, выборы не проводятся.
Глава 2. Избирательные округа и участки
Статья 9. Образование избирательных округов
При проведении выборов Президента Республики Узбекистан вся территория Республики Узбекистан является единым избирательным округом.
Для проведения выборов депутатов Законодательной палаты образуется семьдесят пять территориальных одномандатных избирательных округов.
Одномандатные избирательные округа по проведению выборов депутатов Законодательной палаты образуются Центральной избирательной комиссией Республики Узбекистан (далее — Центральная избирательная комиссия) по представлению Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, Кенгашей народных депутатов областей и города Ташкента один раз в пять лет.
Для проведения выборов в Законодательную палату на основе списка кандидатов, выдвинутых политическими партиями в депутаты Законодательной палаты (далее — список партии), вся территория Республики Узбекистан является единым избирательным округом.
Границы одномандатных избирательных округов по проведению выборов депутатов Законодательной палаты определяются с учетом административно-территориального устройства Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента, как правило, с равной численностью избирателей на всей территории Республики Узбекистан.
Для проведения выборов в местные Кенгаши образуются избирательные округа в равном количестве депутатских мест в областные, Ташкентский городской, районные (городские) Кенгаши народных депутатов.
В выборах, проводимых в Законодательную палату и местные Кенгаши по одномандатному избирательному округу, избирается один депутат от каждого избирательного округа.
Число избирательных округов для выборов в областной Кенгаш народных депутатов вновь образованной области устанавливается Сенатом, а число избирательных округов для выборов в районный, городской Кенгаш народных депутатов вновь образованного района, города устанавливается соответствующим областным, Ташкентским городским Кенгашем народных депутатов с учетом требований статьи 88 настоящего Кодекса.
Избирательные округа по выборам в областной Кенгаш народных депутатов вновь образованной области образуются Центральной избирательной комиссией по представлению Сената, а избирательные округа по выборам в районный, городской Кенгаш народных депутатов вновь образованного района, города — соответствующей территориальной избирательной комиссией области и города Ташкента (далее — территориальная избирательная комиссия) по представлению соответствующего областного, Ташкентского городского Кенгаша народных депутатов.
Одномандатные избирательные округа по выборам в местные Кенгаши образуются соответствующей территориальной, районной, городской избирательной комиссией, как правило, с равной численностью избирателей один раз в пять лет. Границы избирательных округов определяются с учетом административно-территориального устройства области, районов и городов.
При образовании одномандатных избирательных округов максимально допустимое отклонение количества избирателей в избирательных округах, как правило, не должно превышать десяти процентов.
Списки одномандатных избирательных округов с указанием их границ, численности избирателей и мест нахождения избирательных комиссий публикуются соответствующей избирательной комиссией не менее чем за семьдесят дней до выборов.
Статья 10. Порядок и норма образования избирательных участков
Избирательные участки образуются на срок пять лет территориальными избирательными комиссиями по представлению хокимиятов районов и городов. В необходимых случаях избирательные участки могут быть преобразованы, изменены или упразднены границы действующих избирательных участков по представлению хокимиятов районов и городов.
Избирательные участки образуются с учетом границ районов, городов, районов в городах с целью создания максимальных удобств для избирателей.
Избирательные участки могут быть образованы при дипломатических и иных представительствах Республики Узбекистан в иностранных государствах, в воинских частях, санаториях, домах отдыха, в больницах и других стационарных лечебных учреждениях, в местах нахождения граждан, расположенных в отдаленных и труднодоступных районах, также в местах содержания под стражей и лишения свободы в период подготовки и проведения выборов. Эти избирательные участки входят в избирательные округа по месту их нахождения. Границы избирательных участков не должны пересекать границы других избирательных округов.
В воинских частях избирательные участки образуются по представлению командиров частей или войсковых соединений, в местах содержания под стражей и лишения свободы избирательные участки — по представлению начальников этих учреждений и органов территориальными избирательными комиссиями.
Для проведения выборов Президента Республики Узбекистан и депутатов Законодательной палаты по единому избирательному округу на основе списка партии Центральной избирательной комиссией по представлению Министерства иностранных дел Республики Узбекистан могут образоваться избирательные участки при дипломатических и иных представительствах Республики Узбекистан в иностранных государствах. Вопрос о прикреплении образуемого за пределами Республики Узбекистан избирательного участка к соответствующей территории решается Центральной избирательной комиссией.
Избирательные участки образуются не менее чем за шестьдесят дней до выборов, как правило, с числом не менее двадцати избирателей и не более трех тысяч избирателей. В воинских частях, при дипломатических и иных представительствах Республики Узбекистан в иностранных государствах, а также в местах нахождения граждан, расположенных в отдаленных и труднодоступных районах, в местах содержания под стражей и лишения свободы избирательные участки образуются в тот же срок, а в исключительных случаях — не позднее чем за семь дней до выборов.
Количество избирательных участков не может быть меньше количества округов.
Территориальная избирательная комиссия устанавливает нумерацию избирательных участков и организует оповещение избирателей о границах каждого участка с указанием номеров телефона, места нахождения соответствующей участковой избирательной комиссии и помещения для голосования.
Избирательные участки являются едиными для выборов Президента Республики Узбекистан, депутатов Законодательной палаты и депутатов местных Кенгашей.
Глава 3. Избирательные комиссии
Статья 11. Система избирательных комиссий
В систему избирательных комиссий входят:
Центральная избирательная комиссия;
территориальные избирательные комиссии;
районные и городские избирательные комиссии;
окружные избирательные комиссии по проведению выборов областного и Ташкентского городского Кенгашей народных депутатов (далее — окружные избирательные комиссии);
участковые избирательные комиссии.
Избирательные комиссии и их члены осуществляют свою деятельность независимо от каких бы то ни было государственных органов, общественных объединений и должностных лиц.
Вмешательство в деятельность избирательных комиссий не допускается и влечет за собой ответственность в соответствии с законом.
Избирательные комиссии и их члены в своей деятельности руководствуются Конституцией Республики Узбекистан, настоящим Кодексом и другими законодательными актами.
Рассмотрение вопросов и принятие решений осуществляются избирательной комиссией коллегиально.
Избирательные комиссии осуществляют свою деятельность открыто и гласно.
На заседаниях избирательной комиссии могут присутствовать представители политических партий, средств массовой информации, наблюдатели от органов самоуправления граждан, других государств, международных организаций.
Избирательные комиссии принимают необходимые меры по обеспечению кандидатам, политическим партиям равных условий для проведения избирательной кампании, справедливого распределения бюджетных средств, выделенных на подготовку и проведение выборов, честности голосования и подведения итогов выборов.
Статья 12. Образование Центральной избирательной комиссии
Центральная избирательная комиссия образуется палатами Олий Мажлиса Республики Узбекистан в составе девяти членов и осуществляет деятельность на постоянной основе. Один член Центральной избирательной комиссии является представителем Республики Каракалпакстан.
Члены Центральной избирательной комиссии избираются Законодательной палатой и Сенатом по рекомендации Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, областных и Ташкентского городского Кенгашей народных депутатов.
Председатель Центральной избирательной комиссии Республики Узбекистан избирается на пятилетний срок из числа ее членов по представлению Президента Республики Узбекистан на заседании комиссии. Одно и то же лицо не может быть избрано председателем Центральной избирательной комиссии более двух сроков подряд.
Заместитель председателя и секретарь Центральной избирательной комиссии избираются из числа ее членов на заседании комиссии.
Член Центральной избирательной комиссии имеет соответствующее удостоверение.
Удостоверение председателя Центральной избирательной комиссии и его заместителя подписывается Президентом Республики Узбекистан, а удостоверение других членов Центральной избирательной комиссии подписывается Спикером Законодательной палаты и Председателем Сената.
Статья 13. Членство в Центральной избирательной комиссии
Членом Центральной избирательной комиссии может быть гражданин, достигший двадцати пяти лет, имеющий, как правило, высшее образование, опыт работы в организации и проведении выборов, пользующийся авторитетом среди общественности и постоянно проживающий на территории Республики Узбекистан не менее пяти последних лет.
Не могут быть членами Центральной избирательной комиссии граждане, имеющие непогашенную или неснятую судимость за совершенные тяжкие либо особо тяжкие преступления, военнослужащие Вооруженных Сил Республики Узбекистан, сотрудники Службы государственной безопасности Республики Узбекистан, других военизированных подразделений, профессиональные служители религиозных организаций и объединений.
Член Центральной избирательной комиссии не может быть членом другой избирательной комиссии или политической партии.
Член Центральной избирательной комиссии, зарегистрированный кандидатом в Президенты Республики Узбекистан, кандидатом в депутаты Законодательной палаты и местного Кенгаша, кандидатом в члены Сената, доверенным лицом, считается выбывшим из состава комиссии.
Полномочия члена Центральной избирательной комиссии могут быть прекращены палатами Олий Мажлиса Республики Узбекистан непосредственно либо по представлению органа, его рекомендовавшего в случаях:
подачи им письменного заявления о сложении полномочий;
признания его судом недееспособным;
вступления в отношении него в законную силу обвинительного приговора суда;
систематического невыполнения им своих обязанностей;
избрания или назначения его на должность, занятие которой по закону несовместимо с осуществлением полномочий члена Центральной избирательной комиссии;
признания его безвестно отсутствующим либо объявления его умершим на основании решения суда, вступившего в законную силу;
утраты им гражданства Республики Узбекистан или выхода его из гражданства Республики Узбекистан;
его смерти.
Новый член Центральной избирательной комиссии избирается в порядке, установленном настоящим Кодексом.
Члены Центральной избирательной комиссии не могут заниматься другими видами оплачиваемой деятельности, кроме научной, творческой и педагогической.
На членов Центральной избирательной комиссии распространяются правила о неприкосновенности, применяемые в отношении депутатов Законодательной палаты, членов Сената.
Статья 14. Полномочия Центральной избирательной комиссии
Центральная избирательная комиссия:
организует подготовку и проведение выборов Президента Республики Узбекистан, в Олий Мажлис Республики Узбекистан, депутатов в местные Кенгаши;
возглавляет систему избирательных комиссий, осуществляет на всей территории Республики Узбекистан контроль за исполнением настоящего Кодекса, обеспечивает его единообразное применение;
объявляет начало избирательной кампании по выборам Президента Республики Узбекистан, депутатов Законодательной палаты, местных Кенгашей;
осуществляет методическое обеспечение деятельности избирательных комиссий, в пределах своих полномочий принимает постановления, утверждает инструкции и положения, дает разъяснения по вопросам организации выборов;
осуществляет общее руководство и координацию деятельности по внедрению Информационной системы управления избирательным процессом и использованию Единого электронного списка избирателей Республики Узбекистан (далее — Единый электронный список избирателей);
образует избирательные округа для проведения выборов депутатов Законодательной палаты;
решает вопросы о приписке к соответствующей территории избирательных участков, образованных при дипломатических и иных представительствах Республики Узбекистан в иностранных государствах;
образует территориальные избирательные комиссии, приписывает к ним соответствующую территорию (округ) и публикует сведения о составе и адресе расположения территориальных избирательных комиссий;
объявляет выборы депутатов местных Кенгашей во вновь образованных административно-территориальных единицах;
образует избирательные округа по проведению выборов в областной Кенгаш народных депутатов во вновь образованной области;
организует обучение для членов избирательных комиссий и других участников избирательного процесса;
принимает решение о досрочном прекращении полномочий депутата Законодательной палаты и члена Сената по основаниям, установленным законодательством;
определяет порядок внесения изменений в состав избирательных комиссий;
отменяет самостоятельно или по представлению Генерального прокурора Республики Узбекистан решения избирательных комиссий в случаях, если эти решения противоречат настоящему Кодексу;
выдает мандаты наблюдателям иностранных государств, международных организаций на выборах;
разрабатывает и утверждает смету расходов на подготовку и проведение выборов, распределяет денежные средства по избирательным комиссиям, включая финансирование участия политических партий в выборах, контролирует обеспечение избирательных комиссий помещениями, транспортом и средствами связи, рассматривает иные вопросы материально-технического обеспечения выборов;
устанавливает образец мандата для наблюдателей от политических партий, органов самоуправления граждан, представителей средств массовой информации, наблюдателей от других государств, международных организаций;
на основании представленных документов принимает решение о допуске политических партий к участию в выборах;
принимает соответствующие документы от политических партий, выдвигающих кандидатов в Президенты Республики Узбекистан и кандидатов в депутаты Законодательной палаты;
регистрирует в установленном порядке выдвинутых кандидатов в Президенты Республики Узбекистан и в депутаты Законодательной палаты, а также список партии и организует публикацию сведений о них в печати;
выдает удостоверения зарегистрированным кандидатам, в том числе кандидатам на основе списка партии;
регистрирует доверенных лиц кандидатов в Президенты Республики Узбекистан и выдает им удостоверения;
обеспечивает равные условия участия в выборах для кандидатов в Президенты Республики Узбекистан и кандидатов в депутаты Законодательной палаты, а также для политических партий;
устанавливает образцы и формы избирательных бюллетеней по выборам Президента Республики Узбекистан, депутатов Законодательной палаты, членов Сената и депутатов местных Кенгашей, списков избирателей, подписных листов, протоколов избирательных комиссий и других документов, избирательных урн и печатей избирательных комиссий, определяет порядок их хранения;
устанавливает порядок изготовления и доставки избирательных бюллетеней на избирательные участки;
заслушивает сообщения представителей избирательных комиссий, политических партий, министерств, государственных комитетов и ведомств, органов государственной власти на местах, иных государственных органов и общественных объединений по вопросам, связанным с подготовкой и проведением выборов;
подводит итоги выборов, устанавливает результаты голосования в целом по Республике Узбекистан и публикует в печати сообщение о числе избирателей, принявших участие в голосовании, числе голосов, поданных за каждого кандидата и политическую партию;
в случаях, предусмотренных настоящим Кодексом, организует проведение повторных выборов и выборов вместо выбывших депутатов Законодательной палаты, местных Кенгашей или членов Сената, а также повторного голосования и повторных выборов Президента Республики Узбекистан;
регистрирует избранных депутатов Законодательной палаты и членов Сената, а также публикует их списки в печати и других источниках;
созывает первое после выборов заседание Законодательной палаты, Сената;
вручает избранному лицу удостоверение об избрании Президентом Республики Узбекистан;
выдает депутату Законодательной палаты и члену Сената удостоверение и нагрудный знак соответственно депутата Законодательной палаты и члена Сената;
рассматривает обращения избирателей и иных участников избирательного процесса, за исключением жалоб на действия и решения избирательных комиссий, и принимает по ним решения;
передает суду или правоохранительным органам материалы о нарушениях требований настоящего Кодекса;
осуществляет международное сотрудничество с избирательными органами других стран, международными организациями и представителями иностранных государств, организует встречи, заключает соглашения и меморандумы;
участвует в наблюдении за выборами в зарубежных странах, в том числе в составе миссий международных организаций;
приглашает международные организации, избирательные органы и представителей иностранных государств для наблюдения за выборами;
обеспечивает передачу документов, связанных с организацией и проведением выборов, в ведомственные архивы;
утверждает Регламент Центральной избирательной комиссии Республики Узбекистан;
укрепляет и развивает связи с общественностью, средствами массовой информации;
осуществляет иные полномочия, предусмотренные настоящим Кодексом и другими законами.
Статья 15. Председатель Центральной избирательной комиссии
Председатель Центральной избирательной комиссии:
осуществляет руководство деятельностью Центральной избирательной комиссии;
созывает заседания Центральной избирательной комиссии, председательствует на них, распределяет обязанности между ее членами;
приглашает для участия в заседаниях Центральной избирательной комиссии представителей государственных органов, политических партий и иных общественных объединений, организаций и их должностных лиц;
представляет Центральную избирательную комиссию в отношениях с государственными органами, международными организациями, общественными объединениями;
информирует палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан об итогах выборов Президента Республики Узбекистан, в Олий Мажлис Республики Узбекистан;
подписывает постановления и иные акты Центральной избирательной комиссии;
распределяет и контролирует целевое использование средств, выделенных для обеспечения деятельности Центральной избирательной комиссии из Государственного бюджета Республики Узбекистан;
открывает соответственно первое заседание Законодательной палаты и Сената и председательствует на нем до избрания Спикера Законодательной палаты и Председателя Сената.
При невозможности осуществления председателем Центральной избирательной комиссии своих полномочий, а также в случае его отсутствия функции председателя возлагаются на заместителя председателя или решением Центральной избирательной комиссии на одного из ее членов.
Статья 16. Заседания и решения Центральной избирательной комиссии
Организационной формой работы Центральной избирательной комиссии являются ее заседания, которые проводятся по мере необходимости. Заседание считается правомочным, если на нем присутствует не менее двух третей от общего числа членов комиссии.
Решения Центральной избирательной комиссии принимаются открытым голосованием, большинством голосов от общего числа членов комиссии. При равном разделении голосов, голос председателя Центральной избирательной комиссии является решающим.
На заседаниях Центральной избирательной комиссии ведется протокол, который подписывается председательствующим и секретарем Центральной избирательной комиссии.
Члены Центральной избирательной комиссии вправе высказать особое мнение, которое в письменной форме прилагается к протоколу.
Центральная избирательная комиссия в пределах своих полномочий принимает постановления, которые подписываются председателем Центральной избирательной комиссии.
Постановления Центральной избирательной комиссии вступают в силу с момента их принятия и подлежат опубликованию в тот же день на официальном веб-сайте Центральной избирательной комиссии, а также, при необходимости, в других источниках.
Решения, принимаемые Центральной избирательной комиссией в пределах ее полномочий, являются обязательными для избирательных комиссий, государственных органов, политических партий и иных общественных объединений, предприятий, учреждений и организаций.
Статья 17. Секретариат Центральной избирательной комиссии
Для обеспечения деятельности Центральной избирательной комиссии образуется ее Секретариат.
Структура, штаты Секретариата и порядок его работы утверждаются председателем Центральной избирательной комиссии.
Статья 18. Регламент Центральной избирательной комиссии Республики Узбекистан
Порядок деятельности Центральной избирательной комиссии определяется ее Регламентом, который принимается на заседании Центральной избирательной комиссии.
Статья 19. Образование территориальных, районных и городских избирательных комиссий
Кандидаты в члены территориальных избирательных комиссий обсуждаются на заседаниях областных и Ташкентского городского Кенгашей народных депутатов и рекомендуются Центральной избирательной комиссии для утверждения.
Центральная избирательная комиссия образует территориальные избирательные комиссии не менее чем за восемьдесят дней до выборов в составе председателя, заместителя председателя, секретаря комиссии и двенадцати — восемнадцати других членов комиссии.
Кандидаты в члены районных, городских избирательных комиссий обсуждаются на заседаниях районных и городских Кенгашей народных депутатов и рекомендуются территориальной избирательной комиссии для утверждения.
Территориальная избирательная комиссия образует районные, городские избирательные комиссии не менее чем за семьдесят пять дней до выборов в составе председателя, заместителя председателя, секретаря комиссии и восьми — восемнадцати других членов комиссии.
Во вновь образованных административно-территориальных единицах территориальная избирательная комиссия образуется Центральной избирательной комиссией по рекомендации Сената, а районные, городские избирательные комиссии образуются территориальной избирательной комиссией по рекомендации соответствующего областного, Ташкентского городского Кенгаша народных депутатов не менее чем за шестьдесят дней до выборов и осуществляют свои полномочия до объявления начала следующей избирательной кампании.
Территориальные, районные, городские избирательные комиссии публикуют на официальных веб-сайтах и в печатных изданиях сведения о своем составе, адресе и номерах телефонов комиссии.
Статья 20. Полномочия территориальной избирательной комиссии
Территориальная избирательная комиссия:
организует на соответствующей территории подготовку и проведение выборов Президента Республики Узбекистан, депутатов Законодательной палаты, местных Кенгашей;
осуществляет на соответствующей территории контроль за исполнением настоящего Кодекса, обеспечивает его единообразное применение и дает разъяснения по вопросам организации и проведения выборов;
образует избирательные округа по выборам в областной, Ташкентский городской Кенгаши народных депутатов, присваивает им наименования и номера, публикует границы, количество избирателей, список избирательных округов и сведения о месте нахождения избирательных комиссий этих округов;
образует районные, городские и окружные избирательные комиссии и публикует сведения об их составе и месте нахождения;
руководит деятельностью соответствующих районных, городских, окружных и участковых избирательных комиссий;
образует избирательные округа по выборам в районный, городской Кенгаш народных депутатов вновь образованного района, города;
образует избирательные участки, определяет их порядковый номер по округу, публикует их список с указанием их адреса;
информирует избирателей о месте нахождения избирательных участков;
образует участковые избирательные комиссии и публикует сведения об их составе;
направляет работу районных, городских, окружных и участковых избирательных комиссий, может самостоятельно или по представлению прокурора области, района, города отменять их решения в случаях, если эти решения противоречат настоящему Кодексу;
регистрирует в установленном порядке выдвинутых кандидатов в депутаты областного, Ташкентского городского Кенгаша народных депутатов и организует официальную публикацию сведений о них;
выдает удостоверения зарегистрированным кандидатам;
обеспечивает кандидатам и политическим партиям равные условия для участия в избирательной кампании;
регистрирует доверенных лиц кандидатов в депутаты Законодательной палаты и в депутаты областного, Ташкентского городского Кенгаша народных депутатов, и выдает им соответствующие удостоверения;
обеспечивает публикацию биографии и основных направлений программ зарегистрированных кандидатов в депутаты и доставку в участки;
аккредитует представителей местных средств массовой информации, освещающих выборы на уровне области, города Ташкента, и выдает соответствующее удостоверение;
регистрирует наблюдателей политических партий и органов самоуправления граждан;
распределяет денежные средства по соответствующим избирательным комиссиям, контролирует обеспечение избирательных комиссий помещениями, транспортом и средствами связи, рассматривает другие вопросы материально-технического обеспечения выборов;
обеспечивает изготовление избирательных бюллетеней по выборам в областной, Ташкентский городской Кенгаш народных депутатов, протоколов избирательных комиссий, своей печати, других избирательных документов;
заслушивает сообщения представителей политических партий, иных общественных объединений, органов государственной власти на местах, органов самоуправления граждан и руководителей предприятий, учреждений и организаций по вопросам, связанным с подготовкой и проведением выборов;
подводит итоги выборов в областной, Ташкентский городской Кенгаш народных депутатов, регистрирует избранных депутатов, публикует в печати сообщения об итогах выборов и списки избранных депутатов;
выдает депутатам удостоверение и нагрудный знак депутата областного, Ташкентского городского Кенгаша;
организует проведение повторных выборов депутатов областного, Ташкентского городского Кенгаша, а также выборов депутатов вместо выбывших;
рассматривает обращения избирателей и иных участников избирательного процесса, за исключением жалоб на действия и решения избирательных комиссий, и принимает по ним решения;
передает суду или соответствующим правоохранительным органам материалы о нарушениях требований настоящего Кодекса;
обеспечивает передачу документации, связанной с организацией и проведением выборов, в архивы и ведомственные архивы;
устанавливает и передает в Центральную избирательную комиссию результаты выборов по соответствующей территории на выборах Президента Республики Узбекистан, депутатов Законодательной палаты;
информирует соответствующий областной, Ташкентский городской Кенгаш народных депутатов об итогах выборов в областной, Ташкентский городской Кенгаш народных депутатов;
отчитывается перед Центральной избирательной комиссией об итогах выборов в местные Кенгаши.
Центральная избирательная комиссия Республики Каракалпакстан осуществляет предусмотренные настоящим Кодексом полномочия территориальных избирательных комиссий, связанные с подготовкой выборов Президента Республики Узбекистан и депутатов Законодательной палаты и их проведением на территории Республики Каракалпакстан.
Статья 20 1 . Полномочия районной, городской избирательной комиссии
Районная, городская избирательная комиссия:
организует на соответствующей территории подготовку и проведение выборов Президента Республики Узбекистан, депутатов Законодательной палаты и местных Кенгашей;
осуществляет на соответствующей территории контроль за исполнением настоящего Кодекса, обеспечивает его единообразное применение и дает разъяснения по вопросам организации и проведения выборов;
образует избирательные округа по проведению выборов в районный, городской Кенгаш народных депутатов, присваивает им наименования и порядковые номера, объявляет список избирательных округов с указанием границ и количества избирателей;
координирует деятельность участковых избирательных комиссий;
отменяет самостоятельно или по представлению прокурора района, города решения участковых избирательных комиссий в случаях, если эти решения противоречат настоящему Кодексу;
принимает соответствующие документы от политических партий, выдвигающих кандидатов в депутаты районного, городского Кенгаша народных депутатов;
регистрирует выдвинутых кандидатов в депутаты районного, городского Кенгаша народных депутатов и выдает им удостоверения;
обеспечивает публикацию биографии и основных направлений программ зарегистрированных кандидатов в депутаты и доставку в участки;
обеспечивает кандидатам и политическим партиям равные условия для участия в избирательной кампании;
регистрирует доверенных лиц кандидатов в депутаты районного, городского Кенгаша народных депутатов и выдает им соответствующие удостоверения;
контролирует обеспечение участковых избирательных комиссий помещениями, транспортом и средствами связи, рассматривает другие вопросы материально-технического обеспечения выборов;
обеспечивает изготовление избирательных бюллетеней по выборам в районный, городской Кенгаш народных депутатов, протоколов избирательных комиссий, своей печати, других избирательных документов;
заслушивает сообщения представителей политических партий, иных общественных объединений, органов государственной власти на местах, органов самоуправления граждан и руководителей предприятий, учреждений и организаций на территории соответствующего района или города по вопросам, связанным с подготовкой и проведением выборов;
контролирует составление списков избирателей и представление их для всеобщего ознакомления;
обеспечивает участковые избирательные комиссии избирательными бюллетенями;
устанавливает результаты выборов по избирательным округам на выборах в районный, городской Кенгаш народных депутатов;
подводит итоги выборов в районный, городской Кенгаш народных депутатов, регистрирует избранных депутатов, публикует в печати сообщения об итогах выборов и списки избранных депутатов;
выдает депутатам удостоверение и нагрудный знак депутата районного, городского Кенгаша;
организует проведение повторных выборов депутатов районного, городского Кенгаша, а также выборов депутатов вместо выбывших;
рассматривает обращения избирателей и иных участников избирательного процесса, за исключением жалоб на действия и решения участковых избирательных комиссий, и принимает по ним решения;
передает суду или соответствующим правоохранительным органам материалы о нарушениях требований настоящего Кодекса;
обеспечивает передачу документов, связанных с организацией и проведением выборов, в архивы и ведомственные архивы;
дает информацию соответствующему районному, городскому Кенгашу народных депутатов об итогах выборов в районный, городской Кенгаш народных депутатов;
дает отчет территориальной избирательной комиссии об итогах выборов в районный, городской Кенгаш народных депутатов.
Статья 21. Образование окружных избирательных комиссий
Окружная избирательная комиссия образуется соответствующей территориальной избирательной комиссией не менее чем за семьдесят дней до выборов в составе председателя, заместителя председателя, секретаря и шести — восьми других членов комиссии.
Члены окружных избирательных комиссий утверждаются по рекомендации районных и городских Кенгашей народных депутатов.
Члены окружной избирательной комиссии утверждаются из числа авторитетных представителей общественности.
Статья 22. Полномочия окружной избирательной комиссии
Окружная избирательная комиссия:
осуществляет контроль за исполнением настоящего Кодекса на соответствующей территории;
координирует деятельность участковых избирательных комиссий;
обеспечивает равные условия кандидатам для участия в избирательной кампании;
наблюдает за составлением списков избирателей и представлением их для всеобщего ознакомления;
устанавливает и передает в соответствующую территориальную избирательную комиссию результаты выборов по избирательному округу;
организует проведение повторных выборов, а также выборов депутатов вместо выбывших;
рассматривает обращения избирателей и иных участников избирательного процесса, за исключением жалоб на действия и решения избирательных комиссий, и принимает по ним решения.
Статья 23. Образование участковой избирательной комиссии
Участковая избирательная комиссия образуется соответствующей территориальной избирательной комиссией не менее чем за сорок дней до выборов в составе пяти — девятнадцати членов, в том числе председателя, заместителя председателя и секретаря.
Если комиссия образуется в составе до семи человек, то утверждаются председатель и секретарь.
В необходимых случаях численный состав участковой избирательной комиссии может быть изменен Центральной избирательной комиссией в установленном порядке.
При дипломатических и иных представительствах Республики Узбекистан в иностранных государствах функции председателя участковой избирательной комиссии осуществляет их руководитель.
Кандидатуры в члены участковой избирательной комиссии предлагаются органами самоуправления граждан, общественными объединениями, предприятиями, учреждениями и организациями, которые обсуждаются на заседаниях районных, городских Кенгашей народных депутатов и рекомендуются для утверждения в соответствующей территориальной избирательной комиссии.
Статья 24. Полномочия участковой избирательной комиссии
Участковая избирательная комиссия:
организует подготовку и проведение выборов Президента Республики Узбекистан, депутатов Законодательной палаты, местных Кенгашей;
определяет и утверждает список избирателей по участку;
проводит ознакомление избирателей со списком избирателей, принимает и рассматривает заявления об ошибках и неточностях в нем и решает вопрос о внесении соответствующих изменений;
принимает заполненные избирательные бюллетени в закрытых конвертах от избирателей, не имеющих возможности в день выборов находиться по месту своего жительства и участвовать в голосовании;
оповещает население о дне выборов и месте голосования;
обеспечивает подготовку помещения кабинами или комнатами для тайного голосования и избирательными урнами, а также другим оборудованием;
организует голосование на участке в день выборов;
производит подсчет голосов;
рассматривает обращения избирателей и иных участников избирательного процесса и принимает по ним решения.
Статья 25. Членство в территориальной, районной, городской, окружной и участковой избирательной комиссии
Членами территориальной, районной, городской избирательной комиссии, окружной и участковой избирательной комиссии могут быть граждане, достигшие двадцати одного года, имеющие среднее или высшее образование, как правило, опыт работы в подготовке и проведении выборов, пользующиеся авторитетом среди населения.
Членами территориальной, районной и городской избирательной комиссии, окружной и участковой избирательной комиссии не могут быть:
депутат Законодательной палаты, депутат местного Кенгаша, член Сената;
члены другой избирательной комиссии;
члены политических партий и уполномоченные представители;
хокимы областей, районов и городов и их заместители;
должностные лица органов прокуратуры, судов;
кандидаты, близкие родственники и доверенные лица кандидатов;
лица, которые находятся в непосредственном подчинении кандидатов;
граждане, имеющие непогашенную или неснятую судимость за совершенные тяжкие либо особо тяжкие преступления.
На основе решения Центральной избирательной комиссии до трех членов территориальной избирательной комиссии работают в комиссии на постоянной основе, остальные члены — на общественных началах.
Члены районной и городской избирательной комиссии работают на общественных началах.
Члены территориальной избирательной комиссии, работающие на постоянной основе, не могут заниматься иными видами оплачиваемой деятельности, кроме научной, творческой и педагогической деятельности.
Члены избирательной комиссии, осуществляющие свою деятельность на общественных началах, не могут быть уволены по инициативе работодателя или переведены на другую работу без их согласия в период подготовки и проведения выборов.
Более половины членов участковой избирательной комиссии не могут быть рекомендованы из одной организации, за исключением участковых избирательных комиссий, образованных при дипломатических и иных представительствах Республики Узбекистан в иностранных государствах, в воинских частях, санаториях и домах отдыха, больницах и других стационарных лечебных учреждениях, местах содержания под стражей и лишения свободы.
Член избирательной комиссии, зарегистрированный кандидатом в Президенты Республики Узбекистан, депутаты Законодательной палаты и местных Кенгашей или доверенным лицом, считается выбывшим из состава избирательной комиссии.
Полномочия члена избирательной комиссии могут быть прекращены органом, создавшим данную избирательную комиссию непосредственно либо по представлению органа его рекомендовавшего в случаях:
подачи им письменного заявления о сложении полномочий;
признания его судом недееспособным;
вступления в отношении него в законную силу обвинительного приговора суда;
систематического невыполнения им своих обязанностей;
избрания или назначения его на должность, занятие которой по закону несовместимо с осуществлением полномочий члена избирательной комиссии;
признания его безвестно отсутствующим либо объявления его умершим на основании решения суда, вступившего в законную силу;
утраты им гражданства Республики Узбекистан или выхода его из гражданства Республики Узбекистан;
его смерти.
В случае необходимости новый член избирательной комиссии избирается в порядке, установленном настоящим Кодексом.
Статья 26. Организация работы избирательных комиссий и срок их полномочий
Заседание избирательной комиссии является правомочным, если в нем принимает участие не менее двух третей от общего числа членов комиссии на день заседания. Решение комиссии принимается открытым голосованием большинством голосов от общего числа членов комиссии. Члены комиссии, не согласные с ее решением, вправе высказать особое мнение, которое в письменной форме прилагается к протоколу. В случае разделения голосов голос председательствующего является решающим.
В соответствии с решением Центральной избирательной комиссии предоставление избирательным комиссиям документов участниками избирательного процесса, принятие решений избирательных комиссий, а также иные процессы, связанные с организацией и проведением выборов, могут осуществляться в электронной форме.
Порядок делопроизводства в территориальных, районных, городских, окружных и участковых избирательных комиссиях определяется Центральной избирательной комиссией.
Решение избирательной комиссии, принятое в пределах ее полномочий, обязательно для исполнения нижестоящими избирательными комиссиями, а также всеми государственными органами, политическими партиями и другими общественными объединениями, трудовыми коллективами и воинскими частями, руководителями предприятий, учреждений и организаций.
Член комиссии, работающий на общественных началах, по решению избирательной комиссии может освобождаться в период подготовки и проведения выборов от выполнения производственных или служебных обязанностей с сохранением среднемесячной заработной платы.
Члены территориальной, районной, городской, окружной и участковой избирательной комиссии имеют соответствующее удостоверение в порядке, установленном Центральной избирательной комиссией.
Государственные органы и органы общественных объединений, предприятия, учреждения, организации, должностные лица обязаны содействовать избирательным комиссиям в осуществлении ими своих полномочий, предоставлять необходимые для их работы сведения.
Государственные органы, предприятия, учреждения, организации обязаны бесплатно предоставлять в распоряжение избирательных комиссий необходимые для подготовки и проведения выборов помещения и оборудование.
Избирательная комиссия имеет право обращаться по вопросам, связанным с подготовкой и проведением выборов, в государственные органы и органы общественных объединений, к предприятиям, учреждениям, организациям, должностным лицам, которые обязаны рассмотреть поставленный вопрос и дать избирательной комиссии ответ не позднее чем в трехдневный срок.
Окружные и участковые избирательные комиссии прекращают свою деятельность соответственно после подведения итогов выборов Президента Республики Узбекистан, регистрации Центральной избирательной комиссией, территориальными, районными и городскими избирательными комиссиями депутатов, избранных по соответствующим избирательным округам.
Глава 4. Составление списков избирателей
Статья 27. Списки избирателей
В список избирателей включаются граждане, достигшие ко дню или в день выборов восемнадцати лет, постоянно или временно проживающие к моменту составления списка на территории данного избирательного участка.
Каждый избиратель может быть включен только в один список избирателей.
В список избирателей вносятся фамилия, имя, отчество, дата рождения и адрес места жительства каждого избирателя.
Списки избирателей составляются на основе данных информационной системы по формированию Единого электронного списка избирателей.
Списки военнослужащих, находящихся в воинских частях, а также членов семей военнослужащих и других избирателей, если они проживают в районах расположения воинских частей, составляются на основе данных, представляемых командирами воинских частей. Военнослужащие, проживающие вне воинских частей, включаются в списки избирателей по месту жительства на общих основаниях.
Списки избирателей по участкам, образованным, в санаториях и домах отдыха, в больницах и других стационарных лечебных учреждениях, в местах содержания под стражей и лишения свободы, составляются на основе данных, представляемых руководителями указанных учреждений.
Статья 27 1. Включение граждан, находящихся в иностранных государствах, в списки избирателей
Списки избирателей на избирательных участках, образованных при дипломатических и иных представительствах Республики Узбекистан в иностранных государствах, составляются на основе данных, представленных главами указанных учреждений.
Участковые избирательные комиссии, образованные при дипломатических и иных представительствах Республики Узбекистан в иностранных государствах, информируют граждан, находящихся в иностранных государствах, о способе, месте и времени ознакомления со списками избирателей.
Граждане, находящиеся в иностранных государствах, могут обратиться в письменной форме в участковые избирательные комиссии, образованные при дипломатических и иных представительствах Республики Узбекистан в иностранных государствах, или в электронной форме через официальный веб-сайт Министерства иностранных дел Республики Узбекистан о включении их в список избирателей за пятнадцать дней до выборов.
Участковые избирательные комиссии, образованные при дипломатических и иных представительствах Республики Узбекистан в иностранных государствах, проверяют персональные данные, указанные в обращениях граждан, находящихся в иностранных государствах, о включении их в список избирателей и решают вопрос о включении гражданина в список избирателей.
Участковые избирательные комиссии, образованные при дипломатических и иных представительствах Республики Узбекистан в иностранных государствах, немедленно представляют в Министерство иностранных дел Республики Узбекистан сведения о гражданах, включенных в список избирателей.
Министерство иностранных дел Республики Узбекистан немедленно представляет сведения о гражданах, включенных в список избирателей, в уполномоченный государственный орган в сфере персональных данных для внесения соответствующих поправок в Единый электронный список избирателей.
Статья 28. Единый электронный список избирателей
Единый электронный список избирателей является государственным информационным ресурсом, содержащим информацию о гражданах-избирателях, адресах их постоянного и временного места жительства в соответствии с информационными базами уполномоченных государственных органов.
Единый электронный список избирателей формируется и обновляется на базе информации, предоставляемой уполномоченными государственными органами, а также уточняется избирательными комиссиями.
Каждая участковая избирательная комиссия в течение трех дней после ее образования получает предварительный список избирателей данного участка, распределенных в Едином электронном списке избирателей.
Участковая избирательная комиссия после получения предварительного списка избирателей принимает меры по его уточнению путем проведения подворового обхода населения, проживающего на территории данного участка.
Для участия в работе по уточнению списка избирателей участковая избирательная комиссия может привлекать представителей общественности. Хокимияты районов и городов оказывают содействие в работе по уточнению списков избирателей.
По результатам подворового обхода населения избирательные комиссии могут вносить изменения в списки избирателей, корректируя фамилию, имя, отчество, дату рождения и адрес места жительства избирателя в Едином электронном списке избирателей.
Список избирателей составляется по каждому избирательному участку участковой избирательной комиссией и подписывается ее председателем и секретарем.
В день выборов на избирательных участках используются списки избирателей из Единого электронного списка избирателей.
Статья 29. Ознакомление граждан со списками избирателей
Гражданам обеспечивается возможность ознакомиться со списком избирателей в помещении участковой избирательной комиссии, а также с касающимися их данными из списка избирателей через официальный веб-сайт Центральной избирательной комиссии. Гражданам, находящимся в иностранных государствах, обеспечивается возможность ознакомления с касающимися их данными из списка избирателей также через официальные веб-сайты Министерства иностранных дел Республики Узбекистан, дипломатических и иных представительств Республики Узбекистан в иностранных государствах.
Списки избирателей представляются для всеобщего ознакомления за пятнадцать дней до выборов, а на участках, образованных при дипломатических и иных представительствах Республики Узбекистан в иностранных государствах, в санаториях и домах отдыха, в больницах и других стационарных лечебных учреждениях, в местах нахождения граждан, расположенных в отдаленных и труднодоступных районах, в местах содержания под стражей и лишения свободы, — за три дня до выборов.
В помещении участковой избирательной комиссии список избирателей представляется удобным для всеобщего ознакомления способом. В таком списке указываются только фамилия, имя, отчество и год рождения избирателей.
Участковая избирательная комиссия оповещает о месте и времени ознакомления со списком.
Избирательные комиссии могут вносить изменения в списки избирателей также после их представления для всеобщего ознакомления.
Внесение изменений в списки избирателей прекращается за пять дней до выборов.
Статья 30. Оспаривание списков избирателей
Любой гражданин может заявить в участковую избирательную комиссию об ошибке или неточности в списках избирателей. В течение 24 часов участковая избирательная комиссия обязана проверить обращение и либо устранить ошибку или неточность, либо дать обращающемуся мотивированный ответ об отклонении обращения.
Действия и решения участковой избирательной комиссии могут быть обжалованы в суд.
Глава 5. Избирательный бюллетень
Статья 31. Содержание избирательного бюллетеня
Форма и текст избирательного бюллетеня по выборам Президента Республики Узбекистан, депутатов Законодательной палаты утверждаются Центральной избирательной комиссией.
Образец формы и текста избирательного бюллетеня по выборам в местные Кенгаши утверждается Центральной избирательной комиссией.
В избирательный бюллетень в алфавитном порядке вносятся фамилия, имя, отчество кандидата с указанием года рождения и политической партии, выдвинувшей его кандидатом.
В избирательный бюллетень на выборах депутатов Законодательной палаты по единому избирательному округу вносится наименование, символика участвующих в них политических партий последовательно в соответствии с порядком, в котором они были допущены к участию в выборах.
Избирательный бюллетень должен содержать разъяснение о порядке его заполнения.
Избирательные бюллетени печатаются на государственном языке, а также по решению соответствующей территориальной, районной и городской избирательной комиссии на языках, которыми пользуется большинство населения соответствующей местности.
Для заполнения избирательных бюллетеней на основе азбуки Брайля могут изготавливаться трафареты.
Статья 32. Изготовление и доставка избирательных бюллетеней
Участковые избирательные комиссии получают избирательные бюллетени от районных, городских избирательных комиссий не позднее трех дней до дня голосования, в том числе досрочного. Выдачу и получение избирательных бюллетеней председатель либо заместитель председателя или секретарь районной, городской и участковой избирательной комиссии подтверждает своей подписью на соответствующем документе.
На основании сведений, представленных Министерством иностранных дел Республики Узбекистан о количестве избирателей на избирательных участках, образованных при дипломатических и иных представительствах Республики Узбекистан в иностранных государствах, Центральная избирательная комиссия обеспечивает изготовление и доставку избирательных бюллетеней.
Число избирательных бюллетеней, получаемых участковой избирательной комиссией, не может превышать число избирателей, включенных в списки по избирательному участку, более чем на полпроцента. В правом верхнем углу избирательного бюллетеня ставятся подписи двух членов участковой избирательной комиссии, которые заверяются печатью участковой избирательной комиссии. Не заверенные участковой избирательной комиссией избирательные бюллетени при подсчете голосов не учитываются.
Глава 6. Права и обязанности наблюдателей, уполномоченных представителей политических партий, представителей средств массовой информации
Статья 33. Наблюдатели от политических партий, органов самоуправления граждан, других государств и международных организаций
Наблюдатели от политических партий, органов самоуправления граждан, а также от других государств и международных организаций осуществляют свою деятельность на основе мандатов, выданных соответствующими комиссиями.
Заинтересованные организации заявляют о своих наблюдателях в избирательные комиссии не менее чем за десять дней до выборов.
Избирательная комиссия в течение пяти дней после получения заявления от заинтересованной организации выдает для наблюдателя мандат. Наблюдателям от других государств, международных организаций мандаты выдаются Центральной избирательной комиссией.
Наблюдатели имеют право:
присутствовать на заседаниях избирательных комиссий;
участвовать в собраниях по выдвижению кандидатов, встречах кандидатов и политических партий (представителей) с избирателями;
присутствовать на избирательном участке, наблюдать за ходом подготовительной работы, за размещением кабин или комнат для тайного голосования и опечатыванием избирательных урн, за регистрацией граждан, выдачей им избирательных бюллетеней;
присутствовать при подсчете голосов и составлении протокола избирательной комиссии;
запрашивать и получать заверенные соответствующей избирательной комиссией копии документов о результатах выборов;
сообщать о своих наблюдениях в соответствующую избирательную комиссию, если есть основания считать, что на соответствующем избирательном участке были допущены нарушения требований настоящего Кодекса.
Наблюдателям запрещается:
находиться в кабине или комнате для тайного голосования, когда избиратель делает свои отметки в избирательном бюллетене;
оказывать влияние на граждан, распространять какие-либо агитационные материалы или литературу;
спрашивать у избирателей как они проголосовали или оказывать какую-либо помощь избирателям при внесении отметок в избирательный бюллетень;
вмешиваться в деятельность избирательной комиссии, в том числе при опечатывании избирательных урн, их вскрытии, подсчете голосов.
Наблюдатели должны уведомить участковую избирательную комиссию не менее чем за три дня до посещения избирательных участков, образованных в воинских частях, местах содержания под стражей и лишения свободы.
Статья 34. Уполномоченные представители политических партий
Политическая партия, выдвинувшая кандидатов в Президенты Республики Узбекистан, кандидатов в депутаты Законодательной палаты, кандидатов в депутаты местных Кенгашей, вправе назначить уполномоченного представителя для участия в заседаниях избирательной комиссии, сдаче документов, проверке правильности составления подписных листов, подсчете голосов на избирательном участке.
Уполномоченные представители политических партий должны иметь при себе документ, удостоверяющий личность, документ от политической партии и мандат соответствующей избирательной комиссии.
Статья 35. Представители средств массовой информации
Представители средств массовой информации имеют право освещать все мероприятия по подготовке и проведению выборов, присутствовать в помещениях для голосования в день выборов, в том числе при подсчете голосов.
Полномочия представителей средств массовой информации должны быть подтверждены документами, выданными Центральной избирательной комиссией, территориальными, районными и городскими избирательными комиссиями.
Представителей средств массовой информации других государств аккредитует Центральная избирательная комиссия.
Глава 7. Объявление начала избирательной кампании, участие политических партий в выборах
Статья 36. Объявление начала избирательной кампании
Начало избирательной кампании по выборам Президента Республики Узбекистан, депутатов Законодательной палаты и депутатов местных Кенгашей объявляется Центральной избирательной комиссией в средствах массовой информации не позднее чем за три месяца до истечения их срока полномочий, за исключением случаев, предусмотренных статьями 66 и 74 1 настоящего Кодекса.
Статья 37. Право на выдвижение кандидатов
Право на выдвижение кандидата в Президенты Республики Узбекистан, кандидата в депутаты Законодательной палаты, кандидата в депутаты местных Кенгашей имеют политические партии.
Статья 38. Порядок сбора подписей
По выборам Президента Республики Узбекистан и депутатов Законодательной палаты Центральной избирательной комиссией политическим партиям выдаются бланки подписных листов установленного образца.
По выборам Президента Республики Узбекистан политическая партия вправе собирать подписи избирателей только после принятия решения о ее допуске к участию в выборах. Подписи, собранные до этой даты, не засчитываются.
Избиратели вправе ставить подпись в поддержку одной или нескольких политических партий либо выдвинутых кандидатов в Президенты Республики Узбекистан. При этом избиратель указывает свою фамилию, имя, отчество, год рождения (в возрасте восемнадцати лет — дополнительно день и месяц рождения), адрес места жительства, серию и номер паспорта, либо идентификационной ID-карты а также дату внесения подписи. Указанные сведения вносятся рукописным способом. Сведения об избирателе, ставящем в подписном листе свою подпись, по его просьбе могут вноситься лицом, осуществляющим сбор подписей.
Подписной лист подписывается лицом, собиравшим подписи, с указанием своей фамилии, имени, отчества, а также заверяется руководителем районной, городской структуры соответствующей политической партии и печатью.
Сбор подписей избирателей проводится по месту работы, службы, учебы, жительства, на предвыборных мероприятиях, а также в других местах, где агитация и сбор подписей не запрещены законом. Любые формы принуждения и подкупа избирателей со стороны лица, собирающего подписи, влекут установленную законом ответственность.
После окончания сбора подписей уполномоченный представитель политической партии передает в Центральную избирательную комиссию подписные листы, сброшюрованные в отдельности по Республике Каракалпакстан, областям и городу Ташкенту.
Статья 39. Проверка Центральной избирательной комиссией правильности составления подписных листов
Правильность составления подписных листов, представленных политическими партиями, проверяется Центральной избирательной комиссией в пятидневный срок. Проверке подлежат не менее пятнадцати процентов от необходимого количества подписей избирателей и соответствующие сведения об избирателях, поставивших подписи в подписных листах.
Для проверки отбирается одинаковое количество подписей избирателей, собранных в поддержку каждой политической партии либо кандидата в Президенты Республики Узбекистан, путем выборки в равном соотношении от каждого административно-территориального образования (Республика Каракалпакстан, область, город Ташкент).
Центральная избирательная комиссия может создать Экспертную группу по проверке правильности составления подписных листов. В состав Экспертной группы привлекаются специалисты органов внутренних дел, органов юстиции, а также представители институтов гражданского общества. При проверке подписных листов участвуют уполномоченные представители политических партий.
В случае, если при выборочной проверке Центральной избирательной комиссией более четверти подписных листов будет выявлено, что подписные листы были составлены с нарушениями закона, данные подписные листы возвращаются уполномоченному представителю политической партии, и ему предоставляется двухдневный срок для восполнения пробелов. Если количество подписей поддерживающих лиц (избирателей) вновь окажется меньше установленного минимального числа, данные подписные листы признаются недействительными полностью. В данном случае Центральная избирательная комиссия отказывает политической партии в регистрации кандидата в Президенты Республики Узбекистан либо в праве участвовать в выборах депутатов Законодательной палаты.
Глава 8. Регистрация кандидатов и их доверенных лиц, списка партий, их правовой статус
Статья 40. Порядок регистрации кандидатов
Кандидаты в Президенты Республики Узбекистан и в депутаты Законодательной палаты, выдвинутые по одномандатным избирательным округам, регистрируются Центральной избирательной комиссией, а регистрацию кандидатов, выдвинутых в депутаты местных Кенгашей, осуществляет соответствующая территориальная, районная и городская избирательная комиссия.
Лицу, зарегистрированному кандидатом, выдается регистрационное удостоверение.
Регистрация кандидатов заканчивается за тридцать пять дней до выборов.
Соответствующая избирательная комиссия в пятидневный срок после регистрации кандидатов публикует сообщение о регистрации с указанием фамилии, имени, отчества, года рождения, партийности, занимаемой должности (род занятий), места работы и жительства, а также политической партии, выдвинувшей кандидата.
Статья 40 1 . Регистрация списка партии
Список партии регистрируется Центральной избирательной комиссией. Соответствующие документы для регистрации списка партии представляются уполномоченным представителем политической партии в Центральную избирательную комиссию не менее чем за семь дней до окончания срока регистрации.
Регистрация в установленном порядке списка партии завершается за тридцать пять дней до выборов.
В списке партии указываются фамилии, имена, отчества, даты рождения, профессии, должности (род занятий), места работы и жительства, партийная принадлежность, персональные идентификационные номера физического лица кандидатов.
Центральная избирательная комиссия в пятидневный срок после регистрации в установленном порядке списка партии публикует сообщение о регистрации с указанием наименования политической партии, фамилий, имен, отчеств, дат рождения, занимаемых должностей (род занятий), мест работы и жительства зарегистрированных кандидатов.
После регистрации списка партии в установленном порядке включенные в этот список приобретают статус кандидата в депутаты и им выдаются удостоверения.
Внесение изменений в зарегистрированный список партии не допускается, за исключением случаев, предусмотренных статьей 42 1 настоящего Кодекса.
Статья 41. Гарантии деятельности кандидатов и политических партий
Все зарегистрированные кандидаты, политические партии, участвующие на выборах, обладают равными правами.
Кандидаты, представители политических партий на период проведения встреч с избирателями, выступлений на предвыборных собраниях, по телевидению и радио имеют право на освобождение от выполнения производственных или служебных обязанностей с сохранением средней заработной платы.
Кандидаты после регистрации имеют право на бесплатный проезд на всех видах государственного пассажирского транспорта (за исключением городского пассажирского транспорта, такси и заказных рейсов других видов транспорта) в пределах избирательного округа, а кандидаты в Президенты Республики Узбекистан — в пределах Республики Узбекистан. Кандидат в депутаты, проживающий за переделами избирательного округа, пользуется правом на бесплатный проезд для переезда в избирательный округ и возвращения к месту жительства.
Командировочные и другие расходы кандидатов оплачиваются из средств, выделенных на проведение выборов.
Кандидаты в Президенты Республики Узбекистан не могут быть привлечены к уголовной ответственности, арестованы или подвергнуты мерам административного взыскания, налагаемым в судебном порядке, без согласия Генерального прокурора Республики Узбекистан. В случае дачи такого согласия Генеральный прокурор Республики Узбекистан немедленно извещает об этом Центральную избирательную комиссию.
Не допускается привод, а равно досмотр личных вещей, багажа, транспорта, жилого и служебного помещения кандидатов в Президенты Республики Узбекистан.
Статья 42. Лишение статуса кандидата. Снятие кандидатом своей кандидатуры
Политическая партия имеет право не позднее чем за пятнадцать дней до выборов отменить свое решение о выдвижении кандидатом того или иного лица, в том числе по списку партии, которое может быть лишено статуса кандидата соответствующей избирательной комиссией. Политическая партия до истечения срока выдвижения кандидатов может внести в соответствующую избирательную комиссию предложение о регистрации новой кандидатуры.
Прекращение деятельности политической партии лишает кандидата права участвовать в выборах от этой партии.
Кандидат может в любое время до выборов снять свою кандидатуру. Для этого он обращается с заявлением в соответствующую избирательную комиссию.
В случае смерти, лишения избирательных прав или отзыва кандидата до выборов строка с фамилией, именем и отчеством кандидата зачеркивается в напечатанных избирательных бюллетенях. Голоса, поданные за такого кандидата в процессе досрочного голосования, при подсчете голосов признаются участковой избирательной комиссией недействительными.
Статья 42 1 . Исключение кандидата в депутаты из списка партии
Кандидаты, включенные в список партии, могут быть исключены из этого списка по следующим основаниям:
1) на основании заявления кандидата по собственному желанию;
2) в случае добровольного выхода кандидата из членства политической партии;
3) при лишении статуса кандидата в порядке, предусмотренном статьей 42 настоящего Кодекса;
4) в случае возникновения оснований, предусмотренных частью второй статьи 71 настоящего Кодекса;
5) при установлении выдвижения кандидата также в списке другой партии;
6) при установлении того, что кандидат является членом другой политической партии;
7) в случае смерти кандидата;
8) при выявлении выдвижения кандидата также по одномандатному избирательному округу.
Статья 43. Доверенные лица кандидатов
Кандидат в Президенты Республики Узбекистан вправе иметь до пятнадцати, кандидат в депутаты Законодательной палаты — до десяти, кандидат в депутаты областного Кенгаша — до пяти, кандидат в депутаты районного и городского Кенгаша — до трех доверенных лиц, которые помогают ему в проведении избирательной кампании, ведут агитацию за избрание, представляют его интересы в отношениях с государственными органами и общественными объединениями, избирательными комиссиями.
Доверенные лица кандидата в Президенты Республики Узбекистан по его представлению регистрируются Центральной избирательной комиссией, которая выдает им соответствующие удостоверения.
Кандидат в депутаты после регистрации определяет доверенных лиц по своему усмотрению и сообщает о них в соответствующую избирательную комиссию. Избирательная комиссия регистрирует доверенных лиц и выдает им удостоверения.
Кандидат в любое время до выборов может лишить свое доверенное лицо полномочий и заменить его, уведомив об этом соответствующую избирательную комиссию. Доверенное лицо в любое время вправе сложить свои полномочия.
Доверенное лицо не может быть членом избирательной комиссии.
Командировочные расходы доверенных лиц кандидатов в пределах Республики Узбекистан оплачиваются из средств, выделенных на проведение выборов.
Глава 9. Предвыборная агитация
Статья 44. Проведение предвыборной агитации
Предвыборная агитация — деятельность, осуществляемая в период избирательной кампании и направленная на побуждение избирателей к голосованию за кандидата или политическую партию.
Кандидаты, их доверенные лица, политические партии и их представители имеют право на проведение предвыборной агитации (далее — агитация) в установленных законом формах и способами.
Агитация начинается со дня, следующего за последним днем, установленным для регистрации кандидатов и списка партии в установленном порядке. Агитация в день выборов и за день до начала голосования не допускается.
Запрещается проведение агитации, сопровождаемой предоставлением избирателям бесплатно или на льготных условиях товаров, услуг (кроме информационных), а также выплатой денежных средств.
Запрещается распространение недостоверной информации, нарушение конфиденциальности персональных данных, а также распространение сведений, порочащих честь и достоинство кандидатов.
Запрещается вести предвыборную агитацию:
руководителям органов государственной власти и управления, органов государственной власти на местах;
военнослужащим Вооруженных Сил Республики Узбекистан, сотрудникам Службы государственной безопасности Республики Узбекистан, других военизированных формирований, правоохранительных органов, судьям;
членам избирательных комиссий;
профессиональным служителям религиозных организаций.
Должностным лицам органов государственной власти и управления, органов исполнительной власти на местах во время предвыборной агитации запрещается использовать свое должностное и служебное положение в пользу или против любой политической партии или кандидата.
Статья 45. Виды, формы и методы проведения агитации
Агитация проводится в виде:
распространения информации о программе и (или) предвыборной платформе политической партии с призывом голосовать за ее кандидатов в депутаты или политическую партию;
распространения информации о программе и (или) предвыборной платформе кандидата в Президенты Республики Узбекистан с призывом голосовать за кандидата;
распространения информации о кандидате и политической партии с призывом голосовать за него.
Агитация может проводиться в форме: публичных дебатов, дискуссий, пресс-конференций, собраний граждан, интервью, выступлений, размещения роликов в средствах массовой информации.
Агитация осуществляется:
через средства массовой информации, сети телекоммуникаций, а также всемирную информационную сеть Интернет;
посредством выпуска и распространения печатных, наглядных, аудиовизуальных и других агитационных материалов (плакаты, листовки и другие материалы);
посредством проведения встреч с избирателями.
В период агитации могут быть использованы и иные виды, формы и методы ее проведения, не запрещенные настоящим Кодексом.
Статья 46. Проведение агитации через средства массовой информации
При проведении агитации обеспечиваются равные условия доступа к государственным средствам массовой информации путем бесплатного предоставления одинакового по объему эфирного времени и печатной площади.
В государственных средствах массовой информации может выделяться эфирное время или печатная площадь также на платной основе.
В негосударственных средствах массовой информации может выделяться эфирное время или печатная площадь в соответствии с законодательством.
Условия оплаты за эфирное время, печатную площадь, определяемые средствами массовой информации и иные требования должны быть равными и одинаковыми для всех.
Порядок, объем и время бесплатного использования средств массовой информации в целях агитации определяются соответствующей избирательной комиссией с учетом мнения политических партий.
Статья 47. Проведение агитации посредством выпуска и распространения печатных, наглядных, аудиовизуальных и других агитационных материалов
Кандидатам и политическим партиям предоставляются равные условия для беспрепятственного выпуска и распространения печатных, наглядных, аудиовизуальных материалов, фонограмм, электронных версий печатной продукции и других агитационных материалов. Агитационные материалы должны изготавливаться на территории Республики Узбекистан.
Печатные, наглядные, аудиовизуальные и другие агитационные материалы должны содержать:
наименование, местонахождение (почтовый адрес) и иные сведения о юридическом лице (фамилию, имя и отчество физического лица), изготовившем агитационные материалы;
наименование юридического лица (фамилию, имя и отчество физического лица), заказавшего агитационные материалы;
информацию о тираже, дате выпуска агитационных материалов.
Статья 48. Проведение агитации посредством проведения встреч с избирателями
Кандидатам и политическим партиям предоставляются равные условия для агитации посредством проведения встреч с избирателями.
Встречи с избирателями проводятся кандидатами в Президенты Республики Узбекистан, кандидатами в депутаты, политическими партиями самостоятельно. О месте и времени проведения встреч с избирателями извещается соответствующая территориальная, районная, городская или участковая избирательная комиссия.
Массовые мероприятия, такие как встречи с избирателями, проводятся с письменным уведомлением соответствующих районных (городских) хокимиятов о месте и времени их проведения не менее чем за три дня. При этом разрешение на проведение массовых мероприятий не требуется.
Органы государственного и хозяйственного управления, органы исполнительной власти на местах, общественные объединения, а также органы самоуправления граждан обязаны предоставлять бесплатно оборудованные помещения для проведения встреч, оказывать помощь в получении необходимых справочных и информационных материалов.
Кандидат или его доверенное лицо вправе совместно с другим кандидатом или его доверенным лицом проводить встречи с избирателями либо принимать участие во встречах с избирателями, организованных другим кандидатом.
Глава 10. Организация и проведение голосования
Статья 49. Помещения для голосования и помещения участковых избирательных комиссий
Помещения для голосования являются специально отведенными местами, в которых должны быть оборудованы в достаточном количестве кабины или комнаты для тайного голосования, определены места выдачи избирательных бюллетеней и установлены избирательные урны. Избирательные урны устанавливаются таким образом, чтобы голосующие при подходе к ним обязательно проходили через кабины или комнаты для тайного голосования. В помещении для голосования не разрешается проводить никаких других политических акций. Ответственность за оборудование помещений и поддержание в них необходимого порядка несет участковая избирательная комиссия.
Государственные органы, предприятия, учреждения, организации обязаны бесплатно предоставлять в распоряжение избирательных комиссий необходимые для подготовки и проведения выборов помещения и оборудование.
Помещения для голосования, оборудованные надлежащим образом, должны быть предоставлены избирательным комиссиям не менее чем за одиннадцать дней до выборов.
Обустройство прилегающих территорий, создание необходимых условий для граждан, особенно лиц с ограниченными физическими возможностями, обеспечение избирательных комиссий техническими средствами, мебелью, инвентарем, оргтехникой, транспортом возлагается на органы исполнительной власти на местах, а обеспечение средствами связи — на уполномоченный государственный орган в сфере цифровых технологий.
Охрана общественного порядка, помещений и мест проведения выборов, а также сопровождение членов участковых избирательных комиссий при транспортировке документации с результатами выборов возлагается на соответствующие уполномоченные органы.
Статья 50. Требования к оформлению зданий, помещений участковых избирательных комиссий и помещений для голосования
Помещения участковых избирательных комиссий должны быть оснащены соответствующим образом и иметь:
Государственный флаг Республики Узбекистан (над зданием и в помещении);
Государственный герб Республики Узбекистан (в помещении);
вывеску с указанием порядкового номера избирательного участка;
кабины или комнаты для тайного голосования;
избирательные урны;
при необходимости, специально оборудованные кабины для тайного голосования для лиц с ограниченными физическими возможностями;
отдельные места для наблюдателей;
плакаты, посвященные дате выборов;
карту избирательного участка;
информацию о составе, рабочем плане, графике дежурств членов участковой избирательной комиссии;
специальный стенд, на котором размещаются сведения относительно подготовки и проведения выборов:
биографии и основные направления программ всех зарегистрированных кандидатов по одномандатным избирательным округам, опубликованные Центральной избирательной комиссией, территориальной, районной, городской избирательной комиссией;
программу политической партии, участвующей в выборах, изданную Центральной избирательной комиссией, список партии;
необходимую мебель, средства оргтехники (телефон, принтер, компьютеры, подключенные к всемирной информационной сети Интернет, и имеющие доступ к Информационной системе управления избирательным процессом, сейф, канцелярские товары);
противопожарные средства.
Помещения для голосования должны быть светлыми и просторными, иметь отдельный вход и выход, в них также должны быть предусмотрены пандусы для лиц с ограниченными физическими возможностями.
Статья 51. Время и место голосования
Голосование проводится в день выборов с 8.00 до 20.00 часов. О времени и месте голосования участковая избирательная комиссия оповещает избирателей не позднее, чем за десять дней до выборов.
Голосование на избирательных участках, образованных при дипломатических и иных представительствах Республики Узбекистан в иностранных государствах, проводится в день выборов с 8.00 до 20.00 часов по местному времени в месте расположения данных избирательных участков.
На избирательных участках, образованных при дипломатических и иных представительствах Республики Узбекистан в иностранных государствах, в воинских частях, в санаториях, домах отдыха, больницах и других стационарных лечебных учреждениях, в местах нахождения граждан, расположенных в отдаленных и труднодоступных районах, в местах содержания под стражей и лишения свободы, участковая избирательная комиссия может объявить голосование законченным в любое время, если проголосовали все граждане, включенные в список.
На избирательных участках, расположенных на территории Республики Узбекистан, подсчет голосов и вскрытие избирательных урн ранее 20.00 часов не допускается.
Статья 52. Установление личности избирателя
По прибытии в помещение для голосования избиратель предъявляет члену участковой избирательной комиссии документ, удостоверяющий его личность, и расписывается в списке избирателей. После этого ему выдается избирательный бюллетень.
Фамилии избирателей, по каким-либо причинам не включенные в список избирателей, на основании документа, удостоверяющего личность, гражданство и местожительство избирателя, включаются в приложение к списку избирателей.
Статья 53. Действия участковой избирательной комиссии перед голосованием
Помещение для голосования в день выборов открывается при наличии не менее двух третей членов участковой избирательной комиссии.
Участковые избирательные комиссии:
до начала голосования приводят в готовность помещения для тайного голосования;
распределяют обязанности между членами участковой избирательной комиссии;
готовят избирательные бюллетени, подписанные двумя членами комиссии, которые подтверждаются печатью.
Статья 54. Действия участковой избирательной комиссии в день голосования
В день голосования в избирательном участке в 8.00 часов звучит Государственный гимн Республики Узбекистан.
Председатель участковой избирательной комиссии в присутствии членов комиссии, наблюдателей, представителей средств массовой информации:
объявляет о начале голосования;
проверяет пустоту избирательных урн и пломбирует их одноразовыми пластмассовыми пломбами, о чем составляется акт с указанием номеров пломб;
сообщает о количестве избирателей по списку на участке, число полученных избирательных бюллетеней и досрочно проголосовавших. Эти данные вносятся в итоговый протокол;
координирует и контролирует организацию и проведение голосования, при необходимости оказывает помощь членам комиссии, заменяет их другими членами в случаях временного отсутствия;
объявляет об окончании голосования;
дает возможность завершения голосования присутствующим в помещении избирателям.
Члены участковой избирательной комиссии:
на основании документа, удостоверяющего личность избирателя, проводят проверку его данных в списке избирателей, под роспись выдают избирательный бюллетень для голосования;
создают условия наблюдателям и представителям средств массовой информации для наблюдения за процессом выборов.
Статья 55. Порядок голосования
После получения избирательного бюллетеня избиратель заполняет его в кабине или комнате для тайного голосования. При заполнении избирательного бюллетеня запрещается присутствие других лиц, кроме голосующего. Избиратель, не имеющий возможности самостоятельно заполнить избирательный бюллетень, вправе пригласить в кабину или комнату для тайного голосования другое лицо по своему усмотрению, за исключением лиц, входящих в состав избирательной комиссии, наблюдателей и представителей средств массовой информации.
Избиратель ставит знак «+» или « » либо «х» в пустом квадрате, расположенном справа напротив фамилии того кандидата, наименования политической партии, за которых он голосует.
Заполненный избирательный бюллетень голосующий опускает в избирательную урну.
По просьбе избирателя испорченный избирательный бюллетень может быть заменен новым. Испорченные избирательные бюллетени подлежат учету, погашению (путем резки левого верхнего угла) и хранятся отдельно.
Статья 56. Голосование по месту пребывания избирателя
В случаях, когда отдельные избиратели по состоянию здоровья или по другим причинам не могут прибыть в помещение для голосования, соответствующая участковая избирательная комиссия по их просьбе организует голосование по месту пребывания этих избирателей.
По месту пребывания избирателя направляется соответствующая комиссия не менее чем из двух членов с переносной избирательной урной, которые обеспечивают проведение голосования с соблюдением тайны его волеизъявления. При этом могут присутствовать наблюдатели и представители средств массовой информации.
Статья 56 1. Голосование по месту пребывания избирателя в иностранном государстве
Досрочное голосование в густонаселенных районах избирателями в иностранных государствах может проводиться по месту пребывания избирателя в соответствии с международными договорами Республики Узбекистан и соглашениями с уполномоченными государственными органами иностранных государств.
Участковая избирательная комиссия, образованная при дипломатическом и ином представительстве Республики Узбекистан в иностранном государстве, принимает решение о времени и месте голосования по месту пребывания избирателей и информирует об этом избирателей, наблюдателей посредством средств массовой информации.
Голосование по месту пребывания избирателей проводится в присутствии не менее двух членов участковой избирательной комиссии, образованной при дипломатическом и ином представительстве Республики Узбекистан в иностранном государстве.
После окончания голосования члены участковой избирательной комиссии открывают переносную избирательную урну для голосования, без подсчета голосов складывают избирательные бюллетени в специальный мешок, опечатывают мешок и составляют об этом акт.
Мешок с избирательными бюллетенями в опломбированном виде вместе с актом доставляется на избирательный участок и хранится до начала процесса подсчета голосов в день выборов.
Статья 57. Досрочное голосование
Избиратель, не имеющий возможности в день выборов находиться по месту своего жительства, имеет право на досрочное голосование.
Досрочное голосование начинается за десять дней до выборов и заканчивается за три дня до выборов. Время проведения досрочного голосования определяется Центральной избирательной комиссией и доводится до сведения избирателей, наблюдателей через средства массовой информации.
Для осуществления досрочного голосования избиратель на основании заявления с указанием причины отсутствия в день выборов (отпуск, командировка, выезд за границу и т.п.) получает избирательный бюллетень у соответствующей участковой избирательной комиссии. В присутствии не менее двух членов соответствующей участковой избирательной комиссии избиратель расписывается в получении избирательного бюллетеня в списке избирателей.
Избирательный бюллетень заполняется избирателем в специально оборудованной кабине или комнате для тайного голосования.
Избиратель принимает решение и оставляет заполненный избирательный бюллетень в закрытом конверте, который хранится в сейфе соответствующей участковой избирательной комиссии. В месте склеивания конверта ставятся подписи двух членов участковой избирательной комиссии, которые подтверждаются печатью комиссии.
Статья 58. Действия участковой избирательной комиссии после завершения голосования
По окончании голосования председатель или заместитель председателя участковой избирательной комиссии в присутствии всех членов комиссии, наблюдателей и представителей средств массовой информации объявляет об окончании голосования.
Председатель или заместитель председателя участковой избирательной комиссии вместе с членами комиссии:
сопоставляют номера пломб с соответствующим актом;
подготавливают место (стол) для подсчета избирательных бюллетеней, предварительно убрав письменные принадлежности;
подсчитывают и погашают неиспользованные и испорченные избирательные бюллетени, о чем вносится соответствующая запись в итоговый протокол;
опускают в избирательную урну закрытые конверты с избирательными бюллетенями досрочного голосования;
осуществляют вскрытие стационарных и переносных избирательных урн;
распределяют избирательные бюллетени по каждому кандидату и политической партии в отдельные стопки, озвучивая и демонстрируя избирательные бюллетени;
осуществляют подсчет голосов, поданных за каждого кандидата и политическую партию;
определяют и подсчитывают недействительные избирательные бюллетени, о чем вносится соответствующая запись в итоговый протокол;
вносят запись о результатах голосования в итоговый протокол.
Участковая избирательная комиссия осуществляет рассмотрение жалоб (заявлений), поступивших в ходе голосования и подсчета голосов. После этого участковая избирательная комиссия проводит заседание по результатам подсчета голосов, на котором принимает решение об итогах голосования.
Результаты подсчета голосов рассматриваются на заседании участковой избирательной комиссии и заносятся в протокол, который подписывается председателем, заместителем председателя, секретарем, другими членами избирательной комиссии. После этого протокол оглашается председателем или заместителем председателя участковой избирательной комиссии, и копия данного протокола незамедлительно вывешивается в помещении участковой избирательной комиссии для всеобщего ознакомления на срок не менее чем сорока восьми часов.
Уполномоченный представитель политической партии, наблюдатели, участвующие в процессе подсчета голосов, вправе получить заверенную копию протокола участковой избирательной комиссии.
Копия протокола участковой избирательной комиссии незамедлительно представляется в территориальные избирательные комиссии при выборах Президента Республики Узбекистан, депутатов Законодательной палаты, в окружные избирательные комиссии при выборах депутатов в областные и Ташкентский городской Кенгаши народных депутатов, а при выборах в районные и городские Кенгаши народных депутатов в соответствующие районные, городские избирательные комиссии посредством использования информационно-коммуникационных технологий, а подлинник доставляется нарочно в соответствующие территориальные избирательные комиссии (при выборах Президента Республики Узбекистан, депутатов Законодательной палаты), окружные избирательные комиссии (при выборах депутатов в областные и Ташкентский городской Кенгаши народных депутатов), в районные, городские избирательные комиссии (при выборах депутатов в районные и городские Кенгаши народных депутатов) председателем или его заместителем в сопровождении работников органов внутренних дел.
Глава 11. Повторное голосование, повторные выборы
Статья 59. Основания и порядок проведения повторного голосования
В случае, когда на выборах Президента Республики Узбекистан участвует более двух кандидатов и если ни один из них не получает более половины голосов избирателей, принявших участие в голосовании, — проводится повторное голосование, в котором участвуют два кандидата, набравшие наибольшее количество голосов.
Центральная избирательная комиссия назначает день повторного голосования в пределах одного месяца со дня проведения выборов Президента Республики Узбекистан, но не ранее пятнадцати дней со дня проведения выборов. Сообщение о проведении повторного голосования публикуется в печати.
При повторном голосовании избранным считается кандидат, получивший наибольшее число голосов избирателей, принявших участие в голосовании, по отношению к другому кандидату.
При повторном голосовании процент участия избирателей не учитывается.
Статья 60. Основания и порядок проведения повторных выборов
В случае признания выборов Президента Республики Узбекистан несостоявшимися или недействительными, а также в случае, если в выборах Президента Республики Узбекистан принимал участие один кандидат и он не набрал необходимого количества голосов, Центральная избирательная комиссия назначает повторные выборы. При этом сроки осуществления мероприятий по подготовке и проведению выборов устанавливаются Центральной избирательной комиссией.
Повторные выборы Президента Республики Узбекистан проводятся в том же порядке и при соблюдении тех же условий, которые установлены настоящим Кодексом для проведения основных выборов. При этом Центральная избирательная комиссия может принять решение о необходимости проведения выборов соответствующими избирательными комиссиями в новом составе в случае выявления в деятельности нижестоящих избирательных комиссий нарушений законодательства о выборах. Голосование проводится на тех же избирательных участках и по спискам избирателей, составленным для проведения основных выборов.
Повторные выборы Президента Республики Узбекистан проводятся в течение семидесяти дней после основных выборов.
Повторные выборы депутатов в Законодательную палату и депутатов в местные Кенгаши проводятся в следующих случаях:
если выборы признаны несостоявшимися или недействительными по избирательному округу;
в случае равенства большинства голосов, отданных за кандидатов на выборах в депутаты.
Повторные выборы депутатов Законодательной палаты и депутатов местных Кенгашей проводятся территориальной, районной, городской и окружной избирательной комиссией по поручению соответствующей избирательной комиссии. При этом соответствующая избирательная комиссия может принять решение о необходимости проведения повторных выборов соответствующими избирательными комиссиями в новом составе в случае выявления в деятельности нижестоящих избирательных комиссий нарушений законодательства о выборах. Голосование проводится на тех же избирательных участках и по тем же спискам избирателей, составленным для проведения основных выборов.
Повторные выборы депутатов Законодательной палаты и депутатов местных Кенгашей проводятся не позднее чем в месячный срок после основных выборов. Образование избирательных комиссий, регистрация кандидатов и другие мероприятия проводятся в порядке, установленном настоящим Кодексом. При этом сроки осуществления мероприятий по подготовке и проведению выборов устанавливаются Центральной избирательной комиссией.
Глава 12. Особенности выборов Президента Республики Узбекистан
Статья 61. Требования, предъявляемые к кандидату в Президенты Республики Узбекистан
Президент Республики Узбекистан избирается сроком на семь лет. Одно и то же лицо не может быть Президентом Республики Узбекистан более двух сроков подряд.
Президентом Республики Узбекистан может быть избран гражданин не моложе тридцати пяти лет, свободно владеющий государственным языком, постоянно проживающий на территории Узбекистана не менее десяти лет непосредственно перед выборами.
Не подлежат регистрации кандидатами в Президенты Республики Узбекистан:
граждане, ранее судимые за умышленные преступления;
профессиональные служители религиозных организаций и объединений.
Статья 62. Право на выдвижение кандидатов в Президенты Республики Узбекистан
Политическая партия может выдвигать кандидата в Президенты Республики Узбекистан при условии, что она зарегистрирована Министерством юстиции Республики Узбекистан не позднее, чем за четыре месяца до дня объявления о начале избирательной кампании.
Статья 63. Документы, представляемые политическими партиями для участия в выборах Президента Республики Узбекистан
Для участия в выборах Президента Республики Узбекистан политическая партия должна не менее, чем за семьдесят дней до выборов представить в Центральную избирательную комиссию:
заявление об участии в выборах, подписанное руководителем партии;
справку Министерства юстиции Республики Узбекистан, содержащую сведения о регистрации политической партии;
сведения о будущем кандидате в Президенты Республики Узбекистан.
По представлении документов, указанных в части первой настоящей статьи, Центральная избирательная комиссия выдает уполномоченному представителю политической партии справку, в которой указывается дата и время принятия документов. На основании представленных документов Центральная избирательная комиссия в пятидневный срок принимает окончательное решение о допущении партии к участию в выборах и выдает уполномоченному представителю политической партии бланки подписных листов установленного образца. Список партий, участвующих в выборах, в порядке очередности поступления заявлений публикуется в центральной печати.
Статья 64. Порядок выдвижения кандидатов в Президенты Республики Узбекистан
Выдвижение кандидатов в Президенты Республики Узбекистан начинается за шестьдесят пять дней до выборов и заканчивается за сорок пять дней до выборов.
Выдвижение кандидатов в Президенты Республики Узбекистан осуществляется высшими органами политических партий.
Высший орган политической партии может выдвинуть одного кандидата в Президенты Республики Узбекистан.
Политическая партия правомочна выдвинуть кандидата в Президенты Республики Узбекистан только из числа членов своей партии или беспартийного. О выдвижении кандидата в Президенты Республики Узбекистан составляется протокол.
Руководитель политической партии обращается с заявлением в Центральную избирательную комиссию с просьбой о регистрации выдвинутого кандидата в Президенты Республики Узбекистан. К заявлению прилагаются:
решение высшего органа политической партии о выдвижении кандидата в Президенты Республики Узбекистан;
протокол заседания высшего органа политической партии о выдвижении кандидата в Президенты Республики Узбекистан, в котором указываются фамилия, имя, отчество выдвинутого кандидата в Президенты Республики Узбекистан, дата рождения, профессия, должность (род занятий), место работы и жительства, партийность;
заявление выдвинутого кандидата в Президенты Республики Узбекистан о согласии баллотироваться;
подписные листы в поддержку выдвинутого кандидата в Президенты Республики Узбекистан. Подписные листы, представленные политической партией, должны содержать подписи не менее одного процента от общего числа всех избирателей Республики Узбекистан. При этом в одном административно-территориальном образовании (Республика Каракалпакстан, область, город Ташкент) политическая партия может собрать не более восьми процентов подписей от их общего числа.
Лицу, представившему документы, Центральная избирательная комиссия выдает справку, в которой указываются дата и время принятия документов.
Центральная избирательная комиссия в пятидневный срок проверяет и дает заключение о соответствии представленных документов требованиям настоящего Кодекса.
О выявленных несоответствиях и отклонениях от требований настоящего Кодекса в представленных к регистрации документах Центральная избирательная комиссия сообщает руководителям соответствующих политических партий. Политическая партия вправе в двухдневный срок исправить выявленные несоответствия и ошибки в документах и представить их в Центральную избирательную комиссию.
Прием документов для регистрации кандидатов в Президенты Республики Узбекистан Центральная избирательная комиссия завершает за семь дней до окончания срока регистрации.
Статья 65. Вступление в должность Президента Республики Узбекистан
Президент Республики Узбекистан вступает в должность с момента принесения присяги на совместном заседании палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан не позднее двух месяцев со дня официального объявления Центральной избирательной комиссией результатов выборов Президента Республики Узбекистан.
Действующий Президент Республики Узбекистан исполняет свои полномочия до вступления в должность вновь избранного Президента Республики Узбекистан.
Статья 66. Досрочные выборы Президента Республики Узбекистан
При невозможности исполнения действующим Президентом Республики Узбекистан своих обязанностей его обязанности и полномочия временно возлагаются на Председателя Сената с проведением в течение трех месяцев в полном соответствии с настоящим Кодексом выборов Президента Республики Узбекистан.
При назначении Президентом Республики Узбекистан досрочных выборов Президента Республики Узбекистан выборы проводятся в течение двух месяцев в полном соответствии с настоящим Кодексом. При этом сроки осуществления мероприятий по подготовке и проведению выборов устанавливаются Центральной избирательной комиссией.
Глава 13. Особенности выборов депутатов Законодательной палаты
Статья 67. Выборы депутатов Законодательной палаты
Законодательная палата состоит из ста пятидесяти депутатов, избираемых сроком на пять лет.
Депутаты Законодательной палаты избираются:
семьдесят пять по одномандатным избирательным округам;
семьдесят пять на основе списка партии пропорционально количеству голосов, отданных за политические партии по единому избирательному округу.
Статья 68. Право на выдвижение кандидатов в депутаты
Политическая партия может выдвигать кандидатов в депутаты при условии, что она зарегистрирована Министерством юстиции Республики Узбекистан не позднее чем за четыре месяца до дня объявления о начале избирательной кампании и собрала не менее сорока тысяч подписей избирателей, поддерживающих ее участие в выборах.
Бланки подписных листов установленного образца выдаются Центральной избирательной комиссией после объявления о начале избирательной кампании.
В одном административно-территориальном образовании (Республика Каракалпакстан, область, город Ташкент) политическая партия может собрать не более восьми процентов подписей от сорока тысяч избирателей.
Статья 69. Документы, представляемые политическими партиями для участия в выборах
Для выдвижения кандидатов в депутаты политическая партия должна не менее чем за семьдесят дней до выборов представить в Центральную избирательную комиссию следующие документы:
заявление об участии в выборах, подписанное руководителем партии;
справку Министерства юстиции Республики Узбекистан о том, что политическая партия зарегистрирована не позднее чем за четыре месяцев до дня объявления о начале избирательной кампании;
подписные листы.
По представлению документов, указанных в части первой настоящей статьи, Центральная избирательная комиссия выдает уполномоченному представителю политической партии справку, в которой указывается дата и время принятия документов. На основании представленных документов Центральная избирательная комиссия в пятидневный срок принимает решение о допуске политической партии к участию в выборах. Список партий, участвующих в выборах, в порядке очередности поступления заявлений публикуется в центральной печати.
Статья 70. Выдвижение кандидатов в депутаты политическими партиями
Выдвижение кандидатов в депутаты начинается за шестьдесят пять дней до выборов и заканчивается за сорок пять дней до выборов.
Выдвижение кандидатов в депутаты осуществляется высшими органами политических партий.
Политические партии правомочны:
выдвигать семьдесят пять кандидатов в депутаты по одномандатным округам, то есть по одному кандидату в депутаты по каждому избирательному округу;
выдвигать не менее семидесяти пяти, но не более ста кандидатов в депутаты по списку партии.
В одномандатных избирательных округах одно и то же лицо может быть выдвинуто кандидатом в депутаты только по одному избирательному округу.
Кандидаты, включенные в список партии, могут быть членами данной политической партии или беспартийными. Члены других политических партий не могут быть включены в этот список.
Один и тот же кандидат может быть включен только в один список партии.
Кандидаты, выдвинутые по одномандатным избирательным округам, не могут быть включены в список партии.
Порядок подбора кандидатов в депутаты определяется политическими партиями.
Число женщин должно составлять не менее сорока процентов от числа кандидатов в депутаты, выдвинутых от политической партии по одномандатным избирательным округам, а также на основе списка партии. При этом не менее двух из пяти кандидатов по последовательности в списке партии должны быть женщинами.
Политические партии правомочны выдвинуть кандидатом в депутаты членов своей партии или беспартийных. О выдвижении кандидатов в депутаты и формировании списка партии составляется протокол.
Статья 71. Требования, предъявляемые к кандидатам в депутаты Законодательной палаты
Правом быть избранным в Законодательную палату обладают граждане, достигшие ко дню выборов двадцати пяти лет и постоянно проживающие на территории Республики Узбекистан не менее пяти лет.
Не подлежат регистрации кандидатами в депутаты Законодательной палаты:
граждане, имеющие непогашенную или неснятую судимость за совершенные тяжкие либо особо тяжкие преступления;
граждане, которые последние пять лет до дня выборов постоянно не проживали на территории Республики Узбекистан;
военнослужащие Вооруженных Сил Республики Узбекистан, сотрудники Службы государственной безопасности, Национальной гвардии, Министерства внутренних дел, Государственного таможенного комитета Республики Узбекистан, других военизированных подразделений;
профессиональные служители религиозных организаций и объединений.
Статья 72. Документы, представляемые для регистрации кандидатов в депутаты Законодательной палаты и списка партии
Руководитель политической партии обращается с заявлением в Центральную избирательную комиссию с просьбой о регистрации кандидатов в депутаты Законодательной палаты. К заявлению прилагаются:
решение высшего органа политической партии о выдвижении кандидатов в депутаты;
протокол заседания высшего органа политической партии о выдвижении кандидатов в депутаты по одномандатному избирательному округу, а также кандидатов в депутаты, выдвинутых на основе списка партии, в котором указываются фамилия, имя, отчество кандидата в депутаты, дата рождения, профессия, должность (род занятий), место работы и жительства, партийность, персональный идентификационный номер физического лица, а также наименование и порядковый номер избирательного округа по одномандатному избирательному округу;
заявление лица, выдвинутого кандидатом в депутаты, о согласии баллотироваться по соответствующему одномандатному избирательному округу или на включение в список партии, об освобождении от занимаемой должности в случае избрания его депутатом Законодательной палаты.
Лицу, представившему документы, Центральная избирательная комиссия выдает справку, в которой указывается дата и время принятия документов.
Прием документов от политических партий для регистрации кандидатов в депутаты Центральная избирательная комиссия завершает за семь дней до окончания срока регистрации.
Центральная избирательная комиссия в пятидневный срок проверяет и дает заключение о соответствии представленных документов требованиям настоящего Кодекса.
О выявленных несоответствиях и отклонениях от требований настоящего Кодекса в представленных к регистрации документах Центральная избирательная комиссия сообщает руководителям соответствующих политических партий. Политическая партия вправе в двухдневный срок исправить выявленные несоответствия и ошибки в документах и представить их в Центральную избирательную комиссию.
Статья 73. Регистрация депутатов Законодательной палаты
Центральная избирательная комиссия на основе протоколов, полученных от территориальных избирательных комиссий по одномандатным избирательным округам, регистрирует депутатов Законодательной палаты.
Регистрация депутатов, избранных по единому избирательному округу, осуществляется Центральной избирательной комиссией в соответствии со статьей 96 1 настоящего Кодекса.
Лица, избранные депутатами, приобретают статус депутата Законодательной палаты с момента их регистрации Центральной избирательной комиссией.
Избранные депутатами Законодательной палаты лица обязаны в письменной форме сообщить в Центральную избирательную комиссию о сложении с себя обязанностей, не совместимых со статусом депутата Законодательной палаты.
Депутатам Законодательной палаты в течение десяти дней со дня их регистрации Центральной избирательной комиссией выдаются удостоверения и нагрудные знаки.
Статья 74. Проведение выборов депутатов Законодательной палаты вместо выбывших по одномандатным избирательным округам
В случаях досрочного прекращения полномочий депутатов, избранных по одномандатным избирательным округам в соответствующих избирательных округах, проводятся новые выборы.
Выборы назначаются Центральной избирательной комиссией не позднее чем за месяц до их проведения и организуются с соблюдением требований настоящего Кодекса. Сроки осуществления мероприятий по подготовке и проведению выборов депутатов Законодательной палаты вместо выбывших по одномандатным избирательным округам устанавливаются Центральной избирательной комиссией.
В случае выбытия депутата Законодательной палаты, избранного по одномандатному избирательному округу, менее чем за шесть месяцев до истечения срока полномочий Законодательной палаты выборы нового депутата вместо выбывшего могут не проводиться.
Статья 74 1 . Досрочные выборы депутатов Законодательной палаты
При роспуске Законодательной палаты Президентом Республики Узбекистан выборы депутатов Законодательной палаты проводятся в течение трех месяцев в полном соответствии с настоящим Кодексом.
При принятии Законодательной палатой решения о самороспуске выборы депутатов Законодательной палаты проводятся в течение двух месяцев в полном соответствии с настоящим Кодексом. При этом сроки осуществления мероприятий по подготовке и проведению выборов устанавливаются Центральной избирательной комиссией.
Статья 74 2 . Заполнение мест депутатов Законодательной палаты, сформированных на основании списка партии и вместо выбывших
Места депутатов Законодательной палаты, сформированные на основании списка партии и вместо выбывших, заполняются за счет кандидатов из списка партии, зарегистрированных соответствующей политической партией, не обладающих мандатом.
Центральная избирательная комиссия направляет уведомление о регистрации в качестве депутата первому кандидату, не получившему мандат, согласно порядковому номеру в соответствующем списке партии, в течение пяти дней после высвобождения депутатского места.
В случае выполнения кандидатом, получившим уведомление, требований, предусмотренных частью десятой статьи 96 1 настоящего Кодекса, Центральная избирательная комиссия регистрирует кандидата в качестве депутата Законодательной палаты и в течение пяти дней выдает удостоверение и нагрудный знак.
Если кандидат отказывается стать депутатом или не выполняет требования, предусмотренные частью десятой статьи 96 1 настоящего Кодекса, Центральная избирательная комиссия направляет уведомление следующему кандидату, не получившему мандат, по порядковому номеру из соответствующего списка партии.
Порядок, предусмотренный частью четвертой настоящей статьи, осуществляется до заполнения депутатского мандата вместо выбывших.
Глава 14. Порядок формирования Сената
Статья 75. Формирование Сената
Сенат является палатой территориального представительства.
Члены Сената избираются в равном количестве — по четыре человека — от Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента. Выборы в Сенат проводятся тайным голосованием на соответствующих совместных заседаниях депутатов Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, местных Кенгашей из числа этих депутатов.
Девять членов Сената назначаются Президентом Республики Узбекистан из числа наиболее авторитетных граждан с большим практическим опытом и особыми заслугами в области науки, искусства, литературы, производства и других сферах государственной и общественной деятельности.
Срок полномочий Сената — пять лет.
Статья 76. Срок проведения выборов членов Сената
Выборы членов Сената проводятся не позднее одного месяца после избрания депутатов Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, местных Кенгашей.
Статья 77. Требования к кандидатам в члены Сената
Кандидатом для избрания в члены Сената может быть депутат Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, местного Кенгаша, достигший ко дню выборов двадцати пяти лет и постоянно проживающий на территории Республики Узбекистан не менее пяти лет.
Статья 78. Проведение совместного заседания Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, местных Кенгашей соответствующих областей, города Ташкента, а также районов и городов по выборам членов Сената
Созыв совместного заседания Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, местных Кенгашей соответствующих областей, города Ташкента, а также районов и городов (далее — совместное заседание) осуществляется Центральной избирательной комиссией.
Совместное заседание является правомочным, если на нем присутствуют не менее двух третей от общего числа их депутатов.
Центральная избирательная комиссия в трехдневный срок после опубликования (обнародования) итогов выборов в Жокаргы Кенес Республики Каракалпакстан, местные Кенгаши объявляет о проведении совместных заседаний для избрания членов Сената.
Постановление Центральной избирательной комиссии с указанием даты, времени и места проведения совместных заседаний публикуется (обнародуется) в средствах массовой информации, а также на ее официальном веб-сайте.
Совместное заседание открывает член Центральной избирательной комиссии, который вносит предложение о председательствующем из числа наиболее авторитетных, опытных, старших по возрасту депутатов. Для ведения работы совместного заседания открытым голосованием избирается рабочий президиум в количестве от трех до пяти человек, а также для учета поступивших предложений и оформления принимаемых решений — Секретариат в количестве трех человек.
Статья 79. Выдвижение кандидатов в члены Сената
Выдвижение кандидатов в члены Сената осуществляется на совместном заседании.
Для выдвижения кандидатов в члены Сената по представлению председательствующего открытым голосованием простым большинством голосов избирается Консультативный совет.
Консультативный совет избирается из числа наиболее авторитетных, старших по возрасту депутатов, имеющих большой опыт, как правило, по одному представителю от каждого местного Кенгаша.
Консультативный совет избирает своего председателя.
Консультативный совет выдвигает и рассматривает кандидатуры в члены Сената из числа наиболее авторитетных депутатов, имеющих большой практический опыт и особые заслуги в области науки, искусства, литературы, производства и других сферах государственной и общественной деятельности, и вносит предложение для включения в избирательный бюллетень.
По результатам персонального заслушивания и обсуждения кандидатур на совместном заседании принимается решение об их включении в избирательный бюллетень.
Включенным в избирательный бюллетень считается кандидат в члены Сената, за которого проголосовало большинство депутатов, принимающих участие на совместном заседании.
В избирательный бюллетень включаются не менее четырех кандидатов в члены Сената.
Статья 80. Организация голосования по выборам членов Сената
Для проведения тайного голосования и определения его результатов из числа депутатов, участвующих на совместном заседании, избирается Счетная комиссия в составе до девяти членов, в том числе председателя и секретаря комиссии.
Счетная комиссия:
организует и проводит голосование по выборам членов Сената;
объявляет участникам совместного заседания время, место и порядок проведения тайного голосования;
подготавливает избирательные бюллетени путем включения в них в алфавитном порядке фамилии, имени и отчества каждого кандидата в члены Сената с указанием даты рождения;
уточняет список голосующих, выдает им избирательные бюллетени;
проставляет на его лицевой стороне печать и обеспечивает наличие на избирательном бюллетене подписей не менее двух членов Счетной комиссии;
подсчитывает голоса и составляет протокол о результатах тайного голосования;
вносит на утверждение совместного заседания результаты тайного голосования.
Статья 81. Порядок голосования по выборам членов Сената
Перед началом тайного голосования председатель Счетной комиссии объявляет порядок его проведения, в присутствии членов комиссии проверяет и пломбирует одноразовыми пломбами избирательную урну.
Избирательная урна устанавливается таким образом, чтобы голосующий при подходе к ней обязательно проходил через кабину или комнату для тайного голосования.
Депутат, участвующий на совместном заседании, предъявляет члену Счетной комиссии документ, удостоверяющий его личность, и расписывается в списке голосующих, после чего ему выдается избирательный бюллетень.
Избирательный бюллетень заполняется голосующим в кабине или комнате для тайного голосования путем проставления знака «+» или « » либо «х» в пустом квадрате, расположенном справа напротив фамилий тех кандидатов в члены Сената, за которых он голосует.
Заполненный избирательный бюллетень голосующий опускает в избирательную урну, которая должна находиться на видном месте.
По просьбе голосующего испорченный избирательный бюллетень может быть заменен новым.
После завершения процесса тайного голосования неиспользованные, а также испорченные избирательные бюллетени подлежат учету, погашению (путем резки левого верхнего угла) и хранятся отдельно.
Статья 82. Подсчет голосов и определение результатов выборов членов Сената
Подсчет голосов проводится членами Счетной комиссии без перерыва до определения результатов тайного голосования.
На основании избирательных бюллетеней, находившихся в избирательной урне, Счетная комиссия устанавливает:
общее число депутатов, принявших участие в голосовании;
число голосов, поданных за каждого кандидата в члены Сената;
число избирательных бюллетеней, признанных недействительными.
По фамилиям граждан, дополнительно вписанным голосующими в избирательные бюллетени, голоса не подсчитываются.
Признаются недействительными избирательные бюллетени неустановленного образца, избирательные бюллетени, в которых при голосовании знаки «+» или « » либо «х» не проставлены ни в одном квадрате, а также избирательные бюллетени, на лицевой стороне которых отсутствуют печать и подписи членов Счетной комиссии.
По результатам тайного голосования составляется протокол, который подписывается всеми членами Счетной комиссии. Заполнение протокола карандашом и внесение в него каких-либо исправлений не допускается.
Статья 83. Определение результатов голосования по выборам членов Сената
Избранными считаются кандидаты в члены Сената, получившие по результатам голосования больше голосов по отношению к другим кандидатам, при условии, что за них проголосовало более пятидесяти процентов депутатов местных Кенгашей, присутствующих на совместном заседании.
Статья 84. Повторное голосование и повторные выборы членов Сената
Если при голосовании установленное количество членов Сената не было избрано, то на неизбранное количество членов Сената проводится повторное голосование на этом же совместном заседании по кандидатурам, не набравшим необходимое количество голосов.
Повторные выборы членов Сената проводятся в следующих случаях:
если выборы признаны недействительными;
если в результате повторного голосования не избрано установленное количество членов Сената.
В случаях, предусмотренных абзацем третьим части второй настоящей статьи, повторные выборы проводятся на неизбранное количество членов Сената.
Повторные выборы членов Сената проводятся не позднее чем в пятнадцатидневный срок после основных выборов в Сенат.
Выдвижение кандидатов на неизбранное количество членов Сената и проведение повторных выборов осуществляются в порядке, установленном настоящим Кодексом.
Статья 85. Итоги выборов членов Сената
Центральная избирательная комиссия на основании протоколов совместных заседаний не позднее пяти дней со дня их поступления регистрирует членов Сената, а в течении десяти дней после регистрации — выдает удостоверение и нагрудный знак.
Центральная избирательная комиссия может признать выборы членов Сената недействительными, если в ходе выборов, при подсчете голосов, установлении результатов тайного голосования имели место нарушения требований настоящего Кодекса, повлиявшие на результаты выборов.
Статья 86. Обжалование итогов выборов членов Сената
Решения совместных заседаний, а также Центральной избирательной комиссии могут быть обжалованы в Верховный суд Республики Узбекистан в течение пяти дней со дня их принятия.
Статья 87. Проведение выборов членов Сената вместо выбывших
Выборы членов Сената вместо выбывших проводятся на соответствующих совместных заседаниях с соблюдением требований настоящего Кодекса.
В случае выбытия члена Сената менее чем за шесть месяцев до истечения срока полномочий Сената выборы нового члена Сената вместо выбывшего могут не проводиться.
Статья 87 1 . Досрочные выборы членов Сената
При роспуске Сената Президентом Республики Узбекистан выборы членов Сената проводятся в течение трех месяцев в полном соответствии с настоящим Кодексом.
При принятии Сенатом решения о самороспуске выборы членов Сената проводятся в течение одного месяца в полном соответствии с настоящим Кодексом.
Глава 15. Особенности выборов в местные Кенгаши
Статья 88. Выборы в местные Кенгаши
Выборы в местные Кенгаши проводятся по территориальным одномандатным избирательным округам на многопартийной основе сроком на пять лет.
Количество депутатских мест в областных и Ташкентском городском Кенгашах народных депутатов определяется соответствующим местным Кенгашем исходя из численности населения следующим образом:
на территориях с численностью населения до двух миллионов человек — от тридцати до сорока;
на территориях с численностью населения от двух миллионов до трех миллионов человек — от сорока до пятидесяти;
на территориях с численностью населения более трех миллионов человек — от пятидесяти до шестидесяти.
Количество депутатских мест в районных и городских Кенгашах народных депутатов определяется соответствующим местным Кенгашем исходя из численности населения следующим образом:
на территориях с численностью населения до тридцати тысяч человек — от десяти до пятнадцати;
на территориях с численностью населения от тридцати тысяч до ста тысяч человек — от пятнадцати до двадцати;
на территориях с численностью населения от ста тысяч до трехсот тысяч человек — от двадцати до двадцати пяти;
на территориях с численностью населения более трехсот тысяч человек — от двадцати пяти до тридцати.
Исходя из территориальных и иных местных условий в количество депутатских мест в областном, Ташкентском городском, районном и городском Кенгашах народных депутатов может вноситься изменение Сенатом в пределах норм, установленных частями второй и третьей настоящей статьи.
В случае передачи территории избирательного округа в состав другой административно-территориальной единицы или образования на его территории новой административно-территориальной единицы полномочия депутата, избранного от этого избирательного округа, сохраняются. При этом депутат входит в состав Кенгаша народных депутатов, расположенного на территории избирательного округа, или Кенгаша народных депутатов, сформированного на вновь образованной административно-территориальной единице, а срок полномочий депутата соответствует сроку полномочий данного Кенгаша народных депутатов. В данных случаях может допускаться увеличение или уменьшение количества депутатских мест от нормы, установленной в частях второй и третьей настоящей статьи.
Выборы в местные Кенгаши во вновь образованных административно-территориальных единицах проводятся на срок, не превышающий период, остающийся до очередных всеобщих выборов в областные, районные и городские Кенгаши народных депутатов.
Статья 89. Документы, представляемые политическими партиями для участия в выборах
Для выдвижения кандидатов в депутаты политическая партия должна не менее чем за семьдесят дней до выборов представить в соответствующую территориальную, районную, городскую избирательную комиссию, а при проведении выборов местных Кенгашей одновременно с выборами депутатов Законодательной палаты в Центральную избирательную комиссию следующие документы:
заявление об участии в выборах, подписанное руководителем политической партии или руководителем соответствующего областного, районного, городского органа партии;
справку о том, что политическая партия зарегистрирована не позднее чем за четыре месяца до дня объявления о начале избирательной кампании.
По представлению документов, указанных в части первой настоящей статьи, соответствующая избирательная комиссия выдает уполномоченному представителю политической партии справку, в которой указывается дата и время принятия документов. На основании представленных документов избирательная комиссия в пятидневный срок принимает окончательное решение о допущении партии к участию в выборах. Список партий, участвующих в выборах, в порядке очередности поступления заявлений публикуется в печати.
Статья 90. Требования, предъявляемые к кандидатам в депутаты местных Кенгашей
Правом быть избранными в депутаты местных Кенгашей обладают граждане, достигшие ко дню выборов двадцати одного года и постоянно проживающие на территории Республики Узбекистан не менее пяти лет.
Не подлежат регистрации кандидатами в депутаты местных Кенгашей:
граждане, имеющие непогашенную или неснятую судимость за совершенные тяжкие либо особо тяжкие преступления;
граждане, которые последние пять лет до дня выборов постоянно не проживали на территории Республики Узбекистан;
военнослужащие Вооруженных Сил Республики Узбекистан, сотрудники Службы государственной безопасности, Национальной гвардии, Министерства внутренних дел, Государственного таможенного комитета Республики Узбекистан, других военизированных подразделений;
профессиональные служители религиозных организаций и объединений.
Судьи, должностные лица органов прокуратуры и исполнительных органов власти (за исключением хокимов областей, районов и городов) регистрируются кандидатами в депутаты местных Кенгашей при условии подачи ими заявления об освобождении от занимаемой должности в случае избрания депутатами.
Статья 91. Порядок выдвижения кандидатов в депутаты местных Кенгашей
Выдвижение кандидатов в депутаты местных Кенгашей начинается за шестьдесят пять дней до выборов и заканчивается за сорок пять дней до выборов.
Выдвижение кандидатов в депутаты местных Кенгашей осуществляется соответствующими органами политических партий.
Политические партии правомочны выдвинуть по одному кандидату в депутаты местных Кенгашей в каждом избирательном округе, расположенном на соответствующей территории.
Одно и то же лицо может быть представлено кандидатом в депутаты только по одному избирательному округу по выборам в соответствующий местный Кенгаш. Порядок подбора кандидатов в депутаты определяется политическими партиями.
Число женщин должно составлять не менее сорока процентов от общего числа кандидатов в депутаты местных Кенгашей, выдвинутых от политической партии.
Политические партии выдвигают кандидатом в депутаты только членов своей партии или беспартийных. О выдвижении кандидатов в депутаты составляется протокол.
Статья 92. Документы, представляемые для регистрации кандидатов в депутаты местных Кенгашей
Руководитель соответствующего органа политической партии обращается с заявлением в соответствующую территориальную, районную, городскую избирательную комиссию с просьбой о регистрации кандидатов в депутаты местных Кенгашей. К заявлению прилагаются:
решение соответствующего органа политической партии о выдвижении кандидатов в депутаты;
протокол заседания соответствующего органа политической партии о выдвижении кандидатов в депутаты местных Кенгашей, в котором указываются фамилия, имя, отчество кандидата в депутаты, дата рождения, профессия, должность (род занятий), место работы и жительства, партийность, персональный идентификационный номер физического лица, а также наименование и номер избирательного округа по одномандатному избирательному округу;
заявление лица, выдвинутого кандидатом в депутаты местного Кенгаша, о согласии баллотироваться по соответствующему одномандатному избирательному округу, об освобождении от занимаемой должности для лиц, указанных в части третьей статьи 90 настоящего Кодекса, в случае избрания их депутатами местных Кенгашей.
Лицу, представившему документы, соответствующая территориальная, районная, городская избирательная комиссия выдает справку, в которой указывается дата и время принятия документов.
Территориальная, районная, городская избирательная комиссия завершает прием документов от политических партий для регистрации кандидатов в депутаты за семь дней до окончания срока регистрации.
Территориальная, районная, городская избирательная комиссия в пятидневный срок проверяет и дает заключение о соответствии представленных документов требованиям настоящего Кодекса.
О выявленных несоответствиях и отклонениях от требований настоящего Кодекса в представленных к регистрации документах территориальная, районная, городская избирательная комиссия сообщает руководителям соответствующих политических партий. Политическая партия вправе в двухдневный срок исправить выявленные несоответствия и ошибки в документах и представить их в соответствующую избирательную комиссию.
Статья 92 1 . Регистрация депутатов, избранных в местные Кенгаши
Территориальная избирательная комиссия на основании протоколов, полученных от окружных избирательных комиссий, районные и городские избирательные комиссии на основании протоколов, полученных от участковых избирательных комиссий, регистрируют депутатов, избранных в соответствующий местный Кенгаш.
Лица, избранные депутатами, приобретают статус депутата соответствующего местного Кенгаша с момента их регистрации соответствующей территориальной, районной, городской избирательной комиссией.
Лица, избранные депутатами местных Кенгашей, указанные в части третьей статьи 90 настоящего Кодекса, обязаны в письменной форме сообщить соответственно территориальной, районной, городской избирательной комиссии о сложении с себя обязанностей, не совместимых со статусом депутата.
Депутатам местных Кенгашей соответствующей территориальной, районной, городской избирательной комиссией в течение десяти дней со дня их регистрации выдаются удостоверения и нагрудные знаки.
Статья 93. Проведение выборов депутатов местных Кенгашей вместо выбывших
В случае досрочного прекращения полномочий депутатов в соответствующих избирательных округах проводятся новые выборы.
Выборы назначаются Центральной избирательной комиссией не позднее чем за один месяц до их проведения и организуются с соблюдением требований настоящего Кодекса. Сроки осуществления мероприятий по подготовке и проведению выборов устанавливаются Центральной избирательной комиссией.
В случае выбытия депутата менее чем за шесть месяцев до истечения срока полномочий соответствующего местного Кенгаша выборы нового депутата вместо выбывшего могут не проводиться.
Статья 93 1 . Выборы депутатов местных Кенгашей во вновь образованных административно-территориальных единицах
Выборы депутатов местных Кенгашей во вновь образованных административно-территориальных единицах объявляются в течение двух месяцев после принятия в установленном порядке решений об образовании административно-территориальных единиц.
Выборы депутатов местных Кенгашей во вновь образованных административно-территориальных единицах назначаются Центральной избирательной комиссией не менее чем за два месяца до их проведения и организуются с соблюдением требований настоящего Кодекса. Сроки осуществления мероприятий по подготовке и проведению выборов устанавливаются Центральной избирательной комиссией.
Выборы депутатов местных Кенгашей во вновь образованной административно-территориальной единице могут не проводиться в случае, если до начала следующей избирательной кампании осталось менее чем три месяца или количество депутатов, сохранивших полномочия и вошедших в состав местного Кенгаша вновь образованной административно-территориальной единицы, составляет пятнадцать человек в районном, городском Кенгаше народных депутатов и тридцать человек в областном Кенгаше народных депутатов.
Глава 16. Определение и опубликование (обнародование) результатов выборов
Статья 94. Подсчет голосов на избирательном участке
Участковая избирательная комиссия устанавливает общее число избирателей, включенных в список избирателей, число избирателей, получивших избирательные бюллетени, и число избирательных бюллетеней, находящихся в избирательных урнах.
Подсчет голосов на избирательном участке производится участковой избирательной комиссией отдельно по каждому округу, кандидату и политической партии.
На основании подсчитанных избирательных бюллетеней участковая избирательная комиссия устанавливает:
число голосов, поданных за каждого кандидата и политическую партию;
число избирательных бюллетеней, признанных недействительными;
число испорченных избирательных бюллетеней.
По фамилиям граждан, дополнительно вписанным в избирательные бюллетени, голоса не подсчитываются.
Признаются недействительными избирательные бюллетени не установленного образца, а также избирательные бюллетени, в которых при голосовании знак «+» или « » либо «х» проставлен более чем в одном квадрате, либо не проставлен ни в одном из них. При возникновении сомнений в действительности избирательного бюллетеня вопрос разрешается участковой избирательной комиссией путем голосования.
Испорченным избирательным бюллетенем считается бюллетень, при заполнении которого голосующий совершил ошибку и взамен которого ему был выдан новый избирательный бюллетень, о чем сделана соответствующая отметка в списке избирателей и на обороте данного погашенного испорченного избирательного бюллетеня.
Статья 95. Определение результатов выборов по округу (территории) и голосов, поданных за политические партии
Результаты выборов по округу (территории) определяются только на основании представленных протоколов участковых избирательных комиссий. Территориальная, районная, городская и окружная избирательная комиссия определяет:
общее число избирателей, включенных в список по округу (территории);
число избирателей, получивших избирательные бюллетени;
число избирателей, принявших участие в голосовании;
число голосов, поданных за каждого кандидата и политическую партию;
число избирательных бюллетеней, признанных недействительными.
Территориальная, районная, городская и окружная избирательная комиссия в случае обнаружения несоответствий в подсчете голосов, отраженных в протоколе участковой избирательной комиссии, вправе предложить участковой избирательной комиссии на своем заседании устранить их.
Результаты выборов по соответствующему округу (территории) определяются на заседании территориальной, районной, городской и окружной избирательной комиссии и заносятся в протокол. Протокол подписывается председателем, заместителем председателя, секретарем, другими членами территориальной, районной, городской и окружной комиссии. Копия данного протокола незамедлительно вывешивается в помещении территориальной, районной, городской и окружной избирательной комиссии для всеобщего ознакомления на срок не менее чем сорок восемь часов. Протоколы по выборам Президента Республики Узбекистан и депутатов Законодательной палаты представляются территориальной избирательной комиссией в Центральную избирательную комиссию, протоколы результатов выборов по округу в Кенгаши народных депутатов областей и города Ташкента окружной избирательной комиссией — в территориальную избирательную комиссию.
Статья 96. Установление результатов выборов
Центральная избирательная комиссия на основании поступивших протоколов территориальных избирательных комиссий, территориальная избирательная комиссия на основании поступивших протоколов окружных избирательных комиссий, а районная и городская избирательная комиссия на основании поступивших протоколов участковых избирательных комиссий устанавливают:
общее число избирателей по Республике Узбекистан или по области, району и городу;
число избирателей, получивших избирательные бюллетени;
число избирателей, принявших участие в голосовании;
число голосов, поданных за каждого кандидата и политическую партию;
число избирательных бюллетеней, признанных недействительными.
Избранным считается кандидат, получивший на выборах Президента Республики Узбекистан более половины голосов избирателей, принявших участие в голосовании.
В случае, когда на выборах Президента Республики Узбекистан участвуют два кандидата, избранным считается тот, кто получил по отношению к другому кандидату большинство голосов избирателей, принявших участие в голосовании.
В случае, когда на выборах Президента Республики Узбекистан в силу различных причин (смерть кандидата, состояние здоровья кандидата, исключающее участие в выборах, или снятие его кандидатуры по другим причинам, установленным законом, и т.п.) участвует один кандидат, избранным считается кандидат, получивший более половины голосов избирателей, принявших участие в голосовании.
На выборах:
избранным считается кандидат, получивший по отношению к другим кандидатам наибольшее число голосов избирателей, принявших участие в голосовании по одномандатным избирательным округам;
политические партии, получившие не менее семи процентов голосов избирателей, принявших участие в голосовании по единому избирательному округу на выборах в Законодательную палату, обретают мандат в установленном порядке.
Выборы признаются несостоявшимися, если в них приняло участие менее тридцати трех процентов избирателей, внесенных в список избирателей. Выборы по единому избирательному округу также признаются несостоявшимися, если ни одна из политических партий, участвовавших в выборах по единому избирательному округу в Законодательную палату, не набрала как минимум семь процентов голосов избирателей, принявших участие в выборах.
Выборы в целом или по отдельным избирательным округам (территориям) либо по отдельным избирательным участкам могут быть признаны недействительными из-за допущенных в ходе выборов нарушений, повлиявших на итоги голосования. Решение о признании выборов Президента Республики Узбекистан, в Законодательную палату недействительными принимается Центральной избирательной комиссией и может быть обжаловано в Верховный суд Республики Узбекистан в течение пяти дней со дня опубликования итогов выборов.
Решение о признании выборов в местные Кенгаши недействительными принимается соответствующей избирательной комиссией и может быть обжаловано в суд в течение пяти дней со дня опубликования итогов выборов.
В случае признания выборов по отдельным избирательным участкам (для выборов Президента Республики Узбекистан — также по территориям) недействительными по решению соответствующей избирательной комиссии результаты голосования по таким участкам (территориям, округам) исключаются из общих результатов выборов при условии, что без них выборы в целом могут быть признаны состоявшимися.
По итогам голосования соответствующая избирательная комиссия составляет протокол и принимает постановление.
Статья 96 1 . Порядок определения результатов выборов в Законодательную палату по единому избирательному округу и распределения депутатских мест
Места депутатов Законодательной палаты, избираемых по единому избирательному округу, распределяются между политическими партиями, набравшими семь и более процентов голосов избирателей, принявших участие в этих выборах.
Не допускается распределение мест депутатов Законодательной палаты, избираемых по единому избирательному округу, между политическими партиями, за которых проголосовало менее семи процентов избирателей, принявших участие в выборах, за исключением случаев, предусмотренных частью третьей настоящей статьи.
В случае, если только одна политическая партия набрала семь и более процентов голосов избирателей, принявших участие в выборах, то депутатские места также будут распределены второй политической партией, набравшей наибольшее количество голосов избирателей на выборах.
Распределяемые депутатские места рассчитываются в следующей последовательности:
1) определяется общее количество голосов, поданных за политические партии, между которыми распределяются депутатские места в соответствии с частями первой, второй и третьей настоящей статьи;
2) количество голосов, определенное в соответствии с пунктом 1 настоящей части, делится на семьдесят пять. Полученный результат считается избирательным коэффициентом;
3) число голосов, поданных за каждую политическую партию, между которыми распределяются депутатские места, в соответствии с частями первой, второй и третьей настоящей статьи делится на избирательный коэффициент и полученное таким образом целое число будет равно количеству мест, предоставляемых каждой политической партии.
Если после распределения депутатских мест в порядке, установленном частью четвертой настоящей статьи, остались нераспределенные депутатские места, оставшиеся депутатские места распределяются в порядке, предусмотренном частью шестой настоящей статьи.
Нераспределенные депутатские места распределяются путем предоставления по одному мандату политической партии с наибольшим остатком (до шести знаков после запятой) количества, определенного в порядке, установленном в пункте 3 части четвертой настоящей статьи. В случае равенства оставшейся части приоритет отдается политической партии, набравшей большее количество голосов.
Центральная избирательная комиссия составляет протокол о распределении депутатских мандатов между политическими партиями.
Распределение депутатских мандатов между депутатами, избранными по списку партии, осуществляется в соответствии с очередностью кандидатов в депутаты, включенных в список партии, зарегистрированный Центральной избирательной комиссией.
После подписания протокола об итогах выборов Центральная избирательная комиссия немедленно информирует об этом политические партии, между которыми распределены депутатскими мандатами, и избранных депутатов.
Лица, избранные депутатами Законодательной палаты обязаны в течение пяти дней после получения сообщения в письменной форме сообщить в Центральную избирательную комиссию о сложении с себя обязанностей, не совместимых со статусом депутата Законодательной палаты.
В случае невыполнения депутатом, избранным по списку партии и имеющим мандат, требований, предусмотренных частью десятой настоящей статьи, или добровольного отказа от мандата Центральная избирательная комиссия в однодневный срок направляет уведомление следующему по порядковому номеру кандидату из соответствующего списка партии.
В случае выполнения следующим кандидатом требований, предусмотренных частью десятой настоящей статьи, Центральная избирательная комиссия регистрирует кандидата в качестве депутата Законодательной палаты.
Порядок, предусмотренный частями десятой и одиннадцатой настоящей статьи, осуществляется до заполнения депутатского места, распределенного по списку.
Статья 97. Опубликование (обнародование) итогов выборов
Постановление Центральной избирательной комиссии по итогам выборов Президента Республики Узбекистан, выборов в Олий Мажлис Республики Узбекистана принимается не позднее десяти дней после выборов, публикуется (обнародуется) на официальном веб-сайте Центральной избирательной комиссии и в других источниках.
Постановление об итогах выборов в местный Кенгаш принимается не позднее десяти дней после выборов соответствующей избирательной комиссией и публикуется в печати, а также обнародуется в средствах массовой информации.
Глава 17. Финансирование выборов
Статья 98. Государственное финансирование выборов
Расходы, связанные с подготовкой и проведением выборов Президента Республики Узбекистан, в Олий Мажлис Республики Узбекистан, местные Кенгаши, в том числе депутатов вместо выбывших, производятся за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан.
Расходы, связанные с подготовкой и проведением выборов депутатов местных Кенгашей вместо выбывших, предусматриваются в расходной части ежегодно принимаемых местных бюджетов.
Финансирование выборов и иная материальная поддержка кандидатов и политических партий за счет средств иностранных государств, их физических и юридических лиц и международных организаций запрещается.
Политические партии, иные общественные объединения, предприятия, учреждения, организации и граждане могут добровольно передавать свои средства для проведения выборов. Эти средства принимаются Центральной избирательной комиссией для их использования в ходе избирательной кампании.
Статья 99. Финансирование избирательных комиссий
Финансирование Центральной избирательной комиссии, территориальных, районных, городских избирательных комиссий, окружных и участковых избирательных комиссий по подготовке и проведению выборов осуществляется из Государственного бюджета Республики Узбекистан.
Финансирование Центральной избирательной комиссии предусматривается в Государственном бюджете Республики Узбекистан отдельной строкой.
Оплата труда лиц, привлекаемых к работе избирательных комиссий, осуществляется за счет средств, выделенных на проведение выборов.
Членам избирательных комиссий выплачивается компенсация в целях покрытия расходов на транспорт, питание и других расходов в размере, указанном в смете расходов на подготовку и проведение выборов.
Членам избирательной комиссии, не имеющим постоянной работы, в том числе пенсионерам, оплата заработной платы осуществляется согласно единой тарифной сетке оплаты труда.
Статья 100. Финансирование участия политических партий в выборах
Финансирование участия политических партий в выборах Президента Республики Узбекистан, в выборах в Олий Мажлис Республики Узбекистан, в выборах в местные Кенгаши осуществляется в установленном порядке за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан, выделяемых на эти цели.
Размер государственных средств, выделяемых на финансирование участия политических партий в выборах, в расчете на одного кандидата, определяется Центральной избирательной комиссией. Информация об этом публикуется на официальном веб-сайте Центральной избирательной комиссии, а также, при необходимости, в других источниках.
Государственные средства на финансирование участия политической партии в выборах перечисляются на расчетный счет политической партии после регистрации выдвинутых от данной партии кандидатов в объеме, соответствующем количеству зарегистрированных кандидатов.
Государственные средства, выделенные на финансирование участия политических партий в выборах, расходуются на:
проведение агитации;
организацию работы доверенных лиц кандидатов и иного актива, привлекаемого для проведения агитации;
общепартийные мероприятия по проведению избирательной кампании.
Политические партии публикуют информацию о финансировании их участия в выборах на своих официальных веб-сайтах и в печатных изданиях в течение одного месяца после опубликования итогов выборов.
Глава 18. Заключительные положения
Статья 101. Порядок рассмотрения избирательными комиссиями обращений физических и юридических лиц
Избирательные комиссии обязаны в пределах своей компетенции рассматривать поступившие к ним в период проведения избирательной кампании обращения физических и юридических лиц о нарушении требований настоящего Кодекса или по другим вопросам организации выборов, за исключением жалоб на действия и решения избирательных комиссий, проводить проверки по этим обращениям и давать письменные ответы в трехдневный срок, а по обращениям, поступившим менее чем за шесть дней до выборов либо в день голосования, — незамедлительно.
Обращения должны регистрироваться в регистрационном журнале.
Председатель избирательной комиссии в сроки, установленные настоящим Кодексом, созывает и проводит заседание соответствующей комиссии для рассмотрения обращения и принятия по нему решения. На заседание могут быть приглашены заинтересованные лица.
Обращение, поступившее в избирательную комиссию, в полномочия которой не входит разрешение поставленных вопросов, в установленном законом порядке, направляется соответствующим органам с сообщением об этом лицу, направившему обращение.
Члены избирательных комиссий, рассмотревшие обращение, обязаны сообщить лицу, направившему его, о результатах рассмотрения и принятом решении.
Статья 102. Рассмотрение жалоб на решения избирательных комиссий
Решения избирательных комиссий могут быть обжалованы органами политических партий, выдвинувшими кандидатов, кандидатами, доверенными лицами, наблюдателями и избирателями в суд в течение пяти дней после принятия решения. Решения Центральной избирательной комиссии могут быть обжалованы в Верховный суд Республики Узбекистан в течение пяти дней после принятия решения. Жалоба должна быть рассмотрена в течение трех дней после ее поступления, а если до дня выборов осталось менее шести дней или в день голосования, — незамедлительно. Лица, подавшие жалобу, имеют право непосредственно участвовать при рассмотрении жалобы.
Статья 102 1. Право членов Центральной избирательной комиссии на пользование транспортом
Член Центральной избирательной комиссии имеет право бесплатно пользоваться залами обслуживания официальных лиц и делегаций аэропортов и аэровокзалов, железнодорожных вокзалов и станций.
Члену Центральной избирательной комиссии по предъявлении удостоверения билетные кассы железнодорожных вокзалов и станций, агентства гражданской авиации или аэропорты обязаны вне очереди предоставить место в вагоне поезда, в салоне самолета. Билеты на самолеты при следовании члена Центральной избирательной комиссии на заседание Центральной избирательной комиссии предоставляются не позднее чем за два часа до вылета, а в других случаях — не позднее чем за сутки.
Статья 103. Ответственность за нарушения законодательства о выборах
Лица, виновные в нарушении законодательства о выборах, несут ответственность в установленном порядке.
В день выборов и за день до начала голосования запрещается опубликование (обнародование) результатов опросов общественного мнения, прогнозов результатов выборов, иных исследований, связанных с проводимыми выборами, в том числе их размещение в информационные сети, а также всемирную информационную сеть Интернет.