UzbekAI

← Qonunlar

📅 2019-yil 18-iyul · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2019 йил 18 июль · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 18 июля 2019 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 18 July 2019 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Туризм тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2019 йил 16 апрелда қабул қилинган Сенат томонидан 2019 йил 21 июнда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади туризм соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Туризм тўғрисидаги қонунчилик

Ўзбекистон Республикасининг туризм тўғрисидаги қонунчилиги ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг туризм тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

гид (гид-таржимон) — ахборотга оид ва ташкилий хизматлар кўрсатиш, туристлар ва экскурсантларни вақтинча бўлиш мамлакатидаги (жойидаги) туристик ресурслар билан таништириш учун касбий жиҳатдан тайёргарлик кўрган, Ўзбекистон Республикаси резиденти бўлган жисмоний шахс;

йўриқчи-йўл бошловчи — туристик йўналишларда туристлар ва экскурсантларга ҳамроҳлик қилиш ҳамда уларнинг хавфсизлигини таъминлаш учун касбий жиҳатдан тайёргарлик кўрган, Ўзбекистон Республикаси резиденти бўлган жисмоний шахс;

мустақил туризм — туристлар томонидан туроператорлар ва турагентлар иштирокисиз мустақил равишда ташкил этиладиган саёҳат;

туризм соҳасининг субъектлари — туристик хизматлар мажмуини ёки уларнинг бир қисмини кўрсатиш, қўшимча туристик хизматларни (ишларни) бажариш ҳамда туристлар ва экскурсантларга товарларни реализация қилиш бўйича тадбиркорлик фаолиятини амалга оширувчи юридик ва жисмоний шахслар;

тур — туристик хизматларнинг камида иккита турини ўз ичига олган туристик хизматлар мажмуи билан таъминланган, белгиланган йўналиш бўйича аниқ муддатлардаги саёҳат;

туризм — жисмоний шахснинг вақтинча бўлиш мамлакатидаги (жойидаги) манбалардан даромад олиш билан боғлиқ бўлган фаолият билан шуғулланмаган ҳолда доимий яшаш жойидан жўнаб кетиши (саёҳат қилиши);

турист — вақтинча бўлиш мамлакатидаги (жойидаги) манбалардан даромад олиш билан боғлиқ бўлган фаолият билан шуғулланмаган ҳолда вақтинча бўлиш мамлакатига (жойига) йигирма тўрт соатдан кетма-кет ўн икки ойгача бўлган даврга борувчи ёки вақтинча бўлиш мамлакатида (жойида) камида бир кеча тунаб қолувчи жисмоний шахс;

туристик ваучер — туристнинг тур таркибига кирувчи хизматларга бўлган ҳуқуқини белгиловчи ва уларнинг ҳақи тўланганлиги фактини тасдиқловчи ҳужжат;

туристик йўналиш — саёҳат вақтида турист, экскурсант ташриф буюрадиган асосий жойларнинг рўйхати бўйича туристнинг, экскурсантнинг режалаштирилган ҳаракатланиш йўли;

туристик хизматлар — жойлаштириш, овқатлантириш, транспорт, экскурсия ва маслаҳат хизмати кўрсатиш бўйича хизматлар, шунингдек турист ва экскурсантнинг эҳтиёжларини қаноатлантиришга қаратилган хизматлар;

экскурсант — вақтинча бўлиш мамлакатида (жойида) тунаб қолмасдан йигирма тўрт соатдан ошмайдиган даврда саёҳат қилувчи жисмоний шахс;

экскурсия етакчиси — туристлар ва экскурсантларни муайян туристик ресурс билан таништириш учун касбий жиҳатдан тайёргарлик кўрган, Ўзбекистон Республикаси резиденти бўлган жисмоний шахс.

4-модда. Ушбу Қонуннинг асосий принциплари

Ушбу Қонуннинг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:

туристларнинг, экскурсантларнинг ва туризм соҳаси субъектларининг ҳуқуқлари, эркинликлари, қонуний манфаатларини ҳамда хавфсизлигини ҳимоя қилиш устуворлиги;

туризмни барқарор ривожлантириш ва бунинг учун қулай шарт-шароитлар яратиш;

туризм соҳасида тадбиркорликни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш ва рақобатни ривожлантириш;

туризм соҳасида ошкоралик ва очиқлик.

5-модда. Туризмнинг шакллари ва турлари

Халқаро ва ички туризм туризмнинг шаклларидир.

Халқаро туризм қуйидагиларни ўз ичига олади:

кириш туризми — Ўзбекистон Республикасида доимий яшамайдиган шахсларнинг Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги саёҳати;

чиқиш туризми — Ўзбекистон Республикасида доимий яшовчи шахсларнинг бошқа мамлакатга саёҳати.

Ички туризм Ўзбекистон Республикасида доимий яшовчи шахсларнинг Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги саёҳатини ўз ичига олади.

Туризм ташкил этилаётган турнинг ўзига хослиги, мавзуси, давомийлиги, ҳаракатланиш усуллари ва турнинг бошқа хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда маданий-тарихий, зиёрат, экологик, маърифий, этнографик, гастрономик, ишбилармонлик, ижтимоий, спорт, тиббий, ёшлар туризми, агротуризм ҳамда туризмнинг бошқа турларига бўлиниши мумкин.

2-боб. Туризм соҳасини тартибга солиш

6-модда. Туризм соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари

Туризм соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:

мазкур соҳани мамлакат иқтисодиётининг стратегик тармоғи сифатида ривожлантириш;

саёҳатларни амалга ошириш чоғида фуқароларнинг дам олиш, эркин ҳаракатланишга бўлган ҳуқуқларини ва бошқа ҳуқуқларини таъминлаш;

туристик ресурслардан оқилона фойдаланиш ва уларни сақлаш;

норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш;

ички туризмни ривожлантириш, шу жумладан ижтимоий туризмни ривожлантириш доирасида болалар, ёшлар, кексалар, шунингдек ногиронлиги бўлган шахслар ва аҳолининг кам таъминланган қатламлари учун туризм ҳамда экскурсияларни ташкил этиш учун зарур шарт-шароитлар яратиш;

туризм соҳасига инвестицияларни жалб қилиш ва инвестициялар киритиш учун қулай шарт-шароитлар яратиш;

мазкур соҳада давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш;

тадбиркорлик субъектлари учун туристик хизматлар бозорида тенг имкониятлар яратиш;

туризм соҳасининг субъектларига солиқ ва божхона имтиёзларини белгилаш орқали рағбатлантириш;

туристлар ва экскурсантларнинг хавфсизлигини, уларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатлари ва мол-мулки ҳимоя қилинишини таъминлаш;

илмий тадқиқотларни ташкил этиш ва ривожлантириш;

кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш;

халқаро ҳамкорликни ривожлантириш;

Ўзбекистон Республикасининг туризм учун жозибадор мамлакат сифатидаги нуфузини ошириш;

туризм соҳаси субъектларини улар туристик бозорларда миллий туристик маҳсулотни тарғиб қилишида давлат томонидан қўллаб-қувватлаш;

илғор инновацион ва ахборот-коммуникация технологиялари жорий этилишини рағбатлантириш;

туристик зоналар ва туристик кластерларнинг ривожлантирилишини рағбатлантириш.

7-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг туризм соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

туризм соҳасида ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;

туризм соҳасида давлат дастурлари ва бошқа дастурлар ишлаб чиқилиши ҳамда амалга оширилишини таъминлайди;

туристик зоналар, туристик кластерларни ташкил этиш ва уларда туризм соҳаси субъектлари фаолиятини амалга ошириш тартибини белгилайди;

туристик фаолиятни лицензиялаш тартибини белгилайди;

туризм соҳасида хизматларни сертификатлаштириш тартибини белгилайди;

туристлар ва экскурсантларни суғурта қилиш, уларга тиббий, ҳуқуқий ҳамда бошқа турдаги ёрдам кўрсатиш тартибини белгилайди;

ваколатли давлат органи ҳузуридаги бюджетдан ташқари Туризм соҳасини қўллаб-қувватлаш жамғармасининг маблағларини шакллантириш ва улардан фойдаланиш тартибини белгилайди;

туристик ресурслардан, табиий ва маданий мерос объектларидан оқилона фойдаланилишини ҳамда уларнинг сақланишини, шунингдек атроф табиий муҳитнинг муҳофаза қилинишини таъминлаш бўйича чоралар кўради;

туристлар ва экскурсантлар бориши тақиқланган объектлар ҳамда ҳудудларни белгилайди;

туризм соҳасига инвестицияларни жалб қилиш ва туризмни ривожлантириш лойиҳаларини амалга ошириш бўйича идоралараро ҳамкорликни мувофиқлаштиради;

меҳмонхона хизматларини (жойлаштириш бўйича хизматларни), шунингдек туроператорлар ва турагентлар хизматларини кўрсатиш қоидаларини тасдиқлайди;

туристлар ва экскурсантларнинг айрим тоифаларига имтиёзлар бериш тартибини белгилайди;

туризм соҳасида кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тартибини белгилайди;

туризм соҳасида халқаро ҳамкорликни амалга оширади ва ҳукуматлараро шартномалар тузади.

8-модда. Туризм соҳасидаги ваколатли давлат органи

Ўзбекистон Республикаси Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси туризм соҳасидаги ваколатли давлат органидир (бундан буён матнда ваколатли давлат органи деб юритилади).

Ваколатли давлат органи:

туризм соҳасида ягона давлат сиёсатини амалга оширади;

туризм соҳасидаги давлат дастурларини ва бошқа дастурларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

туризм соҳасидаги давлат дастурлари, ҳудудий ва бошқа дастурлар ишлаб чиқилишини мувофиқлаштиради ҳамда уларнинг амалга оширилишини мониторинг қилади;

туризм соҳасида виза режимини такомиллаштириш ва соддалаштиришга доир таклифлар ишлаб чиқади;

туризмнинг ривожлантирилишини мувофиқлаштиради, янги туристик йўналишлар ташкил этилишини таъминлайди, уларни паспортлаштиришдан ўтказади;

Туризм соҳасидаги ягона реестрларни юритиш тартибини белгилайди;

туристик фаолиятни лицензиялашни, туризм соҳасидаги хизматларни сертификатлаштиришни, туристик хизматлар белгиланган талаблар ва стандартларга мувофиқлиги устидан назоратни амалга оширади;

жойлаштириш воситалари, тоғ чанғи трассалари ва пляжлар таснифини белгилайди;

туризм соҳаси субъектларига уларнинг фаолиятини ташкил этиш билан боғлиқ масалаларда услубий ва маслаҳат ёрдами кўрсатади;

туризм соҳасидаги миллий танитиш белгисидан фойдаланиш тартибини белгилайди;

туризм соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқишда иштирок этади ва уларни ўз ваколатлари доирасида қабул қилади;

туристик хизматларни ташкил этиш чоғида туристлар ва экскурсантларнинг хавфсизлигини таъминлаш ҳамда соғлиғини сақлаш соҳасида техник жиҳатдан тартибга солишга доир норматив ҳужжатлар ишлаб чиқади;

туристлар ва экскурсантларнинг Ўзбекистон Республикаси ҳудудида жойлашган туристик ресурслар ҳамда алоқа воситаларидан монеликсиз фойдаланишини таъминлашга, шунингдек тиббий, ҳуқуқий ва бошқа турдаги ёрдам олишига кўмаклашади;

табиий ва маданий мерос объектларини оммалаштиришни, туризм салоҳиятини сақлаш ҳамда ривожлантиришни ташкил этади;

туристик хизматлар бозорларида маркетинг тадқиқотларини амалга оширади;

туризм соҳасини ривожлантириш учун чет эл инвестицияларини, шунингдек халқаро молия институтлари ва бошқа ташкилотларнинг кредитлари ҳамда грантларини жалб этади;

туристик хизматлар кўрсатиш сифати ва хавфсизлиги стандартларининг ишлаб чиқилишини мувофиқлаштиради;

туризм соҳасини давлат томонидан тартибга солишни мақбуллаштириш ва туристик хизматлар бозорида рақобатни ривожлантириш, туризм соҳасига илғор инновациялар ҳамда ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқади;

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимлари тегишли ўринбосарларининг туризмни ривожлантиришга доир фаолиятини мувофиқлаштиради;

халқаро ҳамкорликни ривожлантиради ва халқаро туристик ташкилотларда Ўзбекистон Республикасининг манфаатларини ифодалайди, шунингдек бошқа мамлакатларнинг туристик ҳамда ўзга ташкилотлари билан ўзаро муносабатлар ўрнатади;

туризм соҳасида илмий тадқиқотлар ўтказилишига кўмаклашади;

туризм соҳасида кадрларни тайёрлашни, қайта тайёрлашни ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этади;

Ўзбекистон Республикасининг туризм соҳасидаги халқаро шартномалари бажарилишини таъминлайди.

Ваколатли давлат органи аккредитация қилинган ташкилотларни ташкил этишга ҳақли.

Туризм соҳасидаги ваколатли давлат органининг ўз ваколатлари доирасида қабул қилинган қарорлари давлат ва хўжалик бошқаруви органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, хўжалик юритувчи субъектлар томонидан ижро этилиши учун мажбурийдир.

9-модда. Ваколатли давлат органининг ҳудудий бўлинмалари

Ваколатли давлат органи Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳрида ҳудудий бўлинмаларга эга бўлади.

Ваколатли давлат органи ҳудудий бўлинмаларининг раҳбарлари Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши раисининг, тегишли вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимларининг тақдимномасига биноан ваколатли давлат органининг раҳбари томонидан лавозимга тайинланади ҳамда лавозимидан озод этилади.

Қорақалпоғистон Республикаси бюджетининг, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маҳаллий бюджетларининг маблағлари ваколатли давлат органининг ҳудудий бўлинмаларини молиялаштириш манбаларидир. Ваколатли давлат органи ҳудудий бўлинмаларининг ходимларини қўшимча равишда моддий рағбатлантириш ваколатли давлат органи ҳузуридаги бюджетдан ташқари Туризм соҳасини қўллаб-қувватлаш жамғармаси маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.

Ваколатли давлат органининг ҳудудий бўлинмалари тегишли ҳудудда қуйидаги вазифаларни бажаради:

тегишли ҳудудда туристик салоҳиятни оширишга қаратилган туризмни ривожлантиришнинг яхлит концепцияси амалга оширилишини таъминлаш;

тегишли ҳудудда туризм соҳасидаги, тегишли ҳудуднинг туристик соҳасига инвестицияларни жалб этишга доир ҳудудий дастурларнинг ишлаб чиқилишини мувофиқлаштириш ва уларнинг амалга оширилишини мониторинг қилиш;

туристик ресурсларни сақлаш ва ривожлантириш юзасидан маҳаллий давлат ҳокимияти органлари билан ҳамкорлик қилиш;

тегишли ҳудудда туристик фаолият ривожлантирилишини таъминлаш, янги туристик йўналишларни ташкил этишга кўмаклашиш;

туризм соҳаси субъектларига уларнинг фаолиятини ташкил этиш билан боғлиқ масалаларда услубий ва маслаҳат ёрдами кўрсатиш;

тегишли ҳудудда ҳаракатланиш вақтида туристлар ва экскурсантларнинг туристик ресурсларга монеликсиз киришини таъминлашга кўмаклашиш;

туристик салоҳиятни ривожлантириш, туризмни ривожлантиришга тўсқинлик қилаётган ғовларни бартараф этиш, шунингдек туризм соҳасида тадбиркорлик фаолиятини рағбатлантириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш;

туристик бозорларда тегишли ҳудуднинг туристик салоҳияти тарғиб қилинишини ташкил этиш, тегишли ҳудуднинг туристик жозибадорлигини сақлаб қолиш;

тегишли ҳудудда туризмни ривожлантириш тўғрисида ахборотни тўплашни, таҳлил қилишни амалга ошириш ва уни ваколатли давлат органига, маҳаллий давлат ҳокимияти органларига тақдим этиш.

10-модда. Маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг туризм соҳасидаги ваколатлари

Маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари туризм соҳасидаги ҳудудий дастурларни, шу жумладан қисқа муддатли ҳамда ўрта муддатли истиқболда туризм соҳасини ривожлантириш бўйича тадбирлар режасини тасдиқлайди ва уларнинг бажарилиши устидан назоратни амалга оширади.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари:

тегишли ҳудудда туризм соҳасидаги давлат сиёсатини ҳамда ушбу соҳани мувофиқлаштиришни амалга оширади;

туризм соҳасидаги давлат дастурларини ва ҳудудий дастурларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

ваколатли давлат органи ва (ёки) унинг ҳудудий бўлинмаси билан келишувга кўра туризм соҳасидаги ҳудудий дастурларни, шу жумладан қисқа муддатли ҳамда ўрта муддатли истиқболда туризм соҳасини ривожлантириш бўйича тадбирлар режасини ишлаб чиқади, маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органига тасдиқлаш учун киритади;

тегишли ҳудудда туризм соҳасини ривожлантириш учун шарт-шароитлар яратади;

туристлар ва экскурсантларнинг тегишли ҳудудларда жойлашган туристик ресурслардан ҳамда алоқа воситаларидан монеликсиз фойдаланишини, шунингдек уларнинг тиббий, ҳуқуқий ва бошқа турдаги ёрдам олишини таъминлайди;

мавжуд туристик салоҳиятни таҳлил қилади ва тегишли ҳудудда туризмни ривожлантириш тўғрисидаги зарур маълумотларни тақдим этади;

тегишли ҳудудда жойлашган туристик ресурсларни муҳофаза қилиш бўйича чора-тадбирлар ишлаб чиқади ва уларни жорий этади;

тегишли ҳудудда туристик индустрия объектларини режалаштириш ва қуриш ҳамда уларнинг зарур муҳандислик-коммуникация тармоқларига уланишини таъминлаш бўйича фаолиятни мувофиқлаштиради;

инвесторларни қидириш ва жалб этишни, шунингдек тегишли ҳудудда инвестиция лойиҳаларини амалга оширишнинг барча босқичларида уларга кўмаклашишни амалга оширади;

аҳоли бандлиги ва даромадларини ошириш мақсадида туризм соҳасида тадбиркорликни ривожлантиради ва қўллаб-қувватлайди;

туристик ахборот марказларини ташкил этади.

11-модда. Туризмни ривожлантириш бўйича мувофиқлаштирувчи кенгаш

Туризмни ривожлантириш бўйича мувофиқлаштирувчи кенгаш (бундан буён матнда Мувофиқлаштирувчи кенгаш деб юритилади) туризмни барқарор ривожлантириш учун қулай шарт-шароитлар яратиш масалалари бўйича давлат органларининг, нодавлат нотижорат ташкилотларининг, туризм соҳаси субъектларининг ҳамкорлигини такомиллаштириш мақсадида тузилади.

Мувофиқлаштирувчи кенгаш таркибига ваколатли давлат органи, манфаатдор давлат органларининг, шунингдек нодавлат нотижорат ташкилотларининг вакиллари киради.

Ваколатли давлат органи Мувофиқлаштирувчи кенгашнинг ишчи органидир.

Мувофиқлаштирувчи кенгашнинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

ваколатли давлат органи, вазирликлар ва идоралар раҳбарларининг ҳисоботларини мунтазам равишда эшитиб борган ҳолда туризмни ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар амалга оширилишининг бориши устидан тизимли назоратни амалга ошириш, шунингдек уларнинг фаолиятини мувофиқлаштириш, мамлакатда туризм соҳасини ривожлантиришга тўсқинлик қилаётган масалаларни тезкор кўриб чиқиш ва ҳал этиш;

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимларининг ҳисоботларини эшитиб борган ҳолда туризм соҳасидаги тасдиқланган ҳудудий дастурларнинг бажарилишини, тегишли ҳудуднинг салоҳиятидан фойдаланиш самарадорлигини ҳамда жойларда мавжуд бюрократик тўсиқларни бартараф этишга қаратилган ишларнинг ўрганилишини ташкил этиш;

туризм соҳасидаги йирик инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш ва қўшимча инфратузилмани ривожлантириш юзасидан давлат ёрдамини олиш учун бериладиган Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликларининг, шунингдек бошқа ташаббускорларнинг (ариза берувчиларнинг) таклифлари ҳамда талабномаларини ҳар йили кўриб чиқиш;

Ўзбекистоннинг туристик салоҳиятини тарғиб қилишга ва чет эллик туристларни жалб этишга қаратилган қўшма тадбирларни хорижда ўтказиш бўйича «йўл харитасини» ҳар йили тасдиқлаш;

туризм соҳасидаги стратегиялар, концепциялар, давлат дастурлари ва бошқа дастурларнинг вазирликлар ва идоралар, бошқа ташкилотлар томонидан амалга оширилишининг бориши юзасидан мониторинг ўтказиш, шунингдек улар бажарилишининг бориши тўғрисидаги ҳар чораклик ахборотни Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига киритиш.

Мувофиқлаштирувчи кенгашнинг ҳудудий органлари Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимлари бошчилигидаги ҳудуд даражасида Мувофиқлаштирувчи кенгаш вазифаларини бажарувчи туризмни ривожлантириш бўйича ҳудудий кенгашлардан иборатдир.

12-модда. Бюджетдан ташқари Туризм соҳасини қўллаб-қувватлаш жамғармаси

Туризм соҳасининг ривожланишини молиявий жиҳатдан қўшимча таъминлаш мақсадида ваколатли давлат органи ҳузурида бюджетдан ташқари Туризм соҳасини қўллаб-қувватлаш жамғармаси ташкил этилиши мумкин.

Ваколатли давлат органи ҳузуридаги бюджетдан ташқари Туризм соҳасини қўллаб-қувватлаш жамғармаси:

туристик йиғимлардан тушган тушумлар, халқаро молия институтларининг, хорижий донорларнинг грантлари, юридик ва жисмоний шахсларнинг хайриялари, Жамғарманинг вақтинча бўш турган маблағларини депозитларга жойлаштиришдан олинадиган даромадлар бўйича тушумлар ҳамда қонунчилигида тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан шакллантирилади;

маблағларни туризм соҳасининг ва туристик индустриянинг ривожлантирилишини қўллаб-қувватлашга, туристик бозорларда Ўзбекистон Республикасининг туристик маҳсулотларини ҳамда туризм соҳасидаги миллий танитиш белгисини тарғиб қилиш учун йўналтиради.

13-модда. Фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг ва нодавлат нотижорат ташкилотларининг туризм соҳаси тадбирларидаги иштироки

Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва нодавлат нотижорат ташкилотлари ўз ваколатлари доирасида:

туризм соҳасидаги давлат дастурларини, ҳудудий ва бошқа дастурларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга оширишда иштирок этади;

маданий мерос объектларини тарғиб қилишда, туризм салоҳиятини сақлаш ва ривожлантиришда иштирок этади;

туризм тўғрисидаги қонунчиликнинг ижро этилиши устидан жамоатчилик назоратини амалга оширади;

туризм тўғрисидаги қонунчиликни такомиллаштиришга доир таклифлар киритади;

туризм соҳасидаги давлат органлари ва бошқа ташкилотлар билан ҳамкорлик қилади.

3-боб. Туристик индустрия

14-модда. Туристик индустрия ва туристик индустриядаги хизматларнинг турлари

Жойлаштириш воситалари, транспорт, умумий овқатланиш объектлари ва кўнгилочар, маърифий, ишбилармонлик, даволаш-соғломлаштириш, жисмоний тарбия-спорт ҳамда бошқа мақсадга мўлжалланган объектлар, туристик фаолиятни амалга оширувчи ташкилотлар, экскурсия хизматларини кўрсатувчи ташкилотлар мажмуи, шунингдек экскурсия етакчиларининг, гидлар (гид-таржимонлар) ҳамда йўриқчи-йўл бошловчиларнинг хизматлари мажмуи туристик индустриядир.

Туристик хизматлар кўрсатиш шартномасига мувофиқ туристик индустриядаги хизматларнинг турлари қуйидагилардан иборатдир:

турларни тақдим этиш бўйича хизматлар;

яшаш жойларини тақдим этиш бўйича хизматлар;

овқатлантириш бўйича хизматлар;

ахборотга оид, реклама хизматлари;

транспорт хизматлари;

барча турдаги транспорт учун чипталар ҳамда тадбирларга ва кўнгилочар объектларга бориш учун чипталар тақдим этиш (банд қилиб қўйиш, сотиш ва етказиб бериш) бўйича хизматлар.

Туристик хизматлар кўрсатиш шартномасида бошқа туристик хизматлар ҳам назарда тутилиши мумкин.

15-модда. Туристик индустрия объектларини таснифлаш

Туристик индустрия объектларини таснифлаш ва уларга тоифалар бериш ихтиёрий асосда амалга оширилади.

Жойлаштириш воситаларини, тоғ чанғиси трассаларини, пляжларни ўз ичига олган туристик индустрия объектларини таснифлаш ва уларга тоифалар бериш, шунингдек берилган Тоифалар реестрини юритиш ваколатли давлат органи ҳузуридаги аккредитация қилинган ташкилот томонидан амалга оширилади.

Жойлаштириш воситалари меҳмонхоналар, туристик базалар ва мажмуаларни, дам олиш уйлари ва зоналарини, пансионатлар, кемпинглар, мотеллар, меҳмон уйларини, ўтов ва чодирли оромгоҳлар, санаторийларни ҳамда меҳмонхона хизматлари (жойлаштириш бўйича хизматлар) кўрсатиладиган бошқа объектларни, шунингдек жойлаштириш воситаси сифатида тунаб қолиш учун жиҳозланган ер усти транспортини ўз ичига олади.

Тоифа берилган туристик индустрия объектининг мулкдори ва (ёки) эгаси унинг мазкур тоифага мувофиқ бўлишини таъминлаши шарт.

16-модда. Туристик ахборот маркази

Жисмоний ва юридик шахсларни туристик ресурслар ҳамда туристик индустрия объектлари тўғрисида хабардор қилиш, шунингдек туристик бозорларда туристик маҳсулотларни тарғиб қилиш бўйича фаолиятни амалга оширувчи марказ туристик ахборот марказидир.

Туристик ахборот марказларининг лойиҳалари ҳамда уларда реализация қилинадиган товарларнинг (ишлар ва хизматларнинг) рўйхати ваколатли давлат органи билан келишилади.

Туристик ахборот маркази давлат-хусусий шериклик шартлари асосида ташкил этилиши мумкин.

4-боб. Туристик зоналар ва туристик кластерлар

17-модда. Туристик зоналар

Муайян чегараларга эга бўлган, бир ёки бир неча туристик ресурслар (табиий, тарихий, ижтимоий-маданий, даволаш-соғломлаштириш объектлари, шунингдек туристлар ва экскурсантларнинг эҳтиёжларини қаноатлантира оладиган бошқа объектлар) жойлашган, кириш туризмини ва ички туризмни, туристик индустрияни ривожлантириш, туристик ресурсларни муҳофаза қилиш ҳамда улардан оқилона фойдаланиш мақсадида ташкил этилган ҳудуд туристик зонадир.

Туристик зоналар давлат органлари ҳамда бошқа ташкилотларнинг, шунингдек тадбиркорлик фаолиятини амалга оширувчи юридик ва жисмоний шахсларнинг таклифига кўра ташкил этилади.

Туристик зоналар республика ёки маҳаллий даражада ташкил этилади. Республика даражасидаги туристик зоналар Ўзбекистон Республикаси Президентининг ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари асосида, маҳаллий даражадаги туристик зоналар эса ваколатли давлат органи билан келишилган ҳолда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликларининг қарорлари асосида ташкил этилади.

Туристик зоналарни аниқлашда уларда туристик ресурсларнинг мавжудлиги, шунингдек ушбу ҳудудларнинг туризм турларини ривожлантириш учун потенциал имкониятлари инобатга олинади.

Қурилаётган туристик индустрия объектларининг мулкдорлари ва (ёки) эгалари туристик зоналарнинг ҳудудларида туристик ресурслар барпо этилаётганда, шунингдек улардан фойдаланилаётганда ушбу объектларнинг мавжуд маҳаллий ижтимоий-иқтисодий, тарихий, илмий, бадиий, маданий муҳитга ёки бошқа ташкилий-мақсадли муҳитга ва инфратузилма муҳитига уйғунлашувини назарда тутиши шарт.

Туризм соҳаси субъектлари туристик зоналар ҳудудларида ўз фаолиятини ташкил этишда ва амалга оширишда атроф табиий муҳитга, маданий мерос объектларига ҳамда муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларга нисбатан эҳтиёткорлик билан муносабатда бўлишни таъминлаши шарт.

Туристик зоналарда амалга ошириладиган туристик фаолият ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа фаолият туристик зоналарни ташкил этиш мақсадларига монелик қилмаслиги керак.

18-модда. Туристик зоналарнинг турлари

Туризмни комплекс ривожлантириш ва туристик ресурсларни лозим даражадаги ҳолатда сақлаш, тегишли ҳудуднинг туристик салоҳиятини ошириш, шунингдек уларни ривожлантиришга инвестициялар жалб қилинишини рағбатлантириш мақсадида туристик зоналарнинг қуйидаги турлари ташкил этилиши мумкин:

эркин туристик зона;

кичик туристик зона;

махсус туристик зона.

Эркин туристик зона эркин иқтисодий зонага тенглаштирилади. Эркин туристик зонага ва эркин туристик зонанинг иштирокчилари сифатида рўйхатга олинган тадбиркорлик субъектларига нисбатан эркин иқтисодий зоналар тўғрисидаги қонунчиликнинг қоидалари, шу жумладан эркин иқтисодий зоналар ва уларнинг иштирокчилари учун назарда тутилган имтиёзлар ҳамда преференциялар татбиқ этилади.

Кичик туристик зона кичик саноат зонасига тенглаштирилади. Кичик туристик зоналарга нисбатан кичик саноат зоналари тўғрисидаги қонунчиликнинг қоидалари татбиқ этилади.

Махсус туристик зона белгиланган махсус ҳудуд бўлиб, унда туристик ресурслар ва ушбу ҳудудда муайян туристик маҳсулотни шакллантириш ҳисобидан туристларга хизмат кўрсатилишини таъминловчи туристик индустрия объектлари жамланади. Махсус туристик зонани ташкил этишда ушбу зона иштирокчилари учун шартлар, имтиёзлар ва преференциялар белгиланиши мумкин.

19-модда. Туристик кластер

Комплекс туристик хизматлар ҳамда туристнинг ва экскурсантнинг эҳтиёжларини қаноатлантириш учун зарур бўлган бошқа қўшимча хизматлар кўрсатувчи мустақил ташкилотлар ҳамда якка тартибдаги тадбиркорлар мажмуи туристик кластердир.

Туристик кластерлар комплекс туристик хизматлар кўрсатиш, туристик фаолиятнинг рақобатбардошлилиги ва сифатини ошириш мақсадида туристик маҳсулотни шакллантиради, тарғиб этади ва реализация қилади.

5-боб. Туризм соҳасидаги фаолиятни амалга ошириш шартлари

20-модда. Туристик фаолиятни лицензиялаш ва туристик фаолиятни хабардор қилиш тартибида амалга ошириш

Туроператорлик ва турагентлик фаолияти, шунингдек саёҳатлар ташкил этишга доир бошқа фаолият туристик фаолиятдир.

Туристик маҳсулотни шакллантириш, тарғиб этиш ва реализация қилиш юзасидан юридик шахс томонидан амалга ошириладиган тадбиркорлик фаолияти туроператорлик фаолиятидир.

Туристик маҳсулотни тарғиб этиш ва реализация қилиш юзасидан юридик ёки жисмоний шахс томонидан амалга ошириладиган тадбиркорлик фаолияти турагентлик фаолиятидир.

Туроператорлар туристик фаолиятни ваколатли давлат органи томонидан бериладиган лицензия асосида амалга оширади.

Турагентлар туристик фаолиятни хабардор қилиш тартибида амалга оширади.

Туроператорлар туристик фаолиятни амалга ошириш ҳуқуқи учун лицензия амал қилиш муддати чекланмаган ҳолда берилади. Бунда экскурсия хизматлари кўрсатувчи якка тартибдаги тадбиркор бўлган жисмоний шахсларга туристик фаолиятни амалга ошириш ҳуқуқи учун лицензия олиш талаб қилинмайди.

Экскурсия фаолияти йигирма тўрт соатдан ошмайдиган ва жойлаштиришга (тунаб қолишга) доир хизматлар кўрсатишни назарда тутмайдиган, маданий мерос объектлари, диққатга сазовор жойлар ва бошқа объектлар билан таништириш мақсадида олдиндан тузилган йўналишлар бўйича экскурсия етакчиси ҳамроҳлигида экскурсиялар ташкил этишга доир туристик фаолиятнинг элементидир.

Туроператорлар фаолиятини амалга оширишда лицензия асосий талаблари ва шартлари қуйидагилардан иборат:

туристик маҳсулот буюртмачиси билан туристик хизматлар кўрсатиш шартномаси тузилганидан кейин туристик хизматлар кўрсатиш;

ҳар бир туристга ва экскурсантга туристик саёҳат вақтида Ўзбекистон Республикасига ҳамда чет давлатларга кириш, улардан чиқиш ва уларда бўлишнинг ўзига хос хусусиятлари тўғрисидаги ахборотни етказиш;

туристга ва экскурсантга ўз иши тартиби, жойлашган ери (почта манзили), лицензиянинг мавжудлиги, туризмнинг муайян турларини юритиш учун масъул бўлган мутахассислар тўғрисидаги ахборотни тақдим этиш, шу жумладан мазкур ахборотни ўз расмий веб-сайтларига жойлаштирган ҳолда тақдим этиш.

21-модда. Туристик хизматларни сертификатлаштириш

Жойлаштириш воситалари, тоғ чанғиси трассалари ва пляжлар мажбурий равишда сертификатлаштирилиши лозим, бундан ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Касаба уюшмалари тизимидаги болалар соғломлаштириш оромгоҳлари негизида болаларнинг дам олиш мавсумидан ташқари даврда ташкил этиладиган дам олиш уйлари ва дам олиш зоналари жойлаштириш воситалари сифатида мажбурий сертификатлаштиришдан озод этилади.

Жойлаштириш воситалари, тоғ чанғиси трассалари ва пляжларни сертификатлаштириш ваколатли давлат органи ҳузуридаги аккредитация қилинган сертификатлаштириш бўйича ташкилот томонидан амалга оширилади.

Туристик хизматларни сертификатлаштириш уларнинг техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқлиги нуқтаи назаридан амалга оширилади ҳамда ушбу хизматларнинг хавфсизлиги ва сифатини таъминлашга қаратилади.

Ваколатли давлат органи Сертификатлаштирилган туристик хизматларнинг реестрини юритади.

Туроператор хизматларини сертификатлаштириш ихтиёрий асосда амалга оширилади.

22-модда. Туризм соҳасида стандартлаштириш

Туристлар ва экскурсантларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида туроператорлик ва турагентлик фаолиятини, шунингдек туристик индустрия объектларини стандартлаштириш амалга оширилади.

Ваколатли давлат органи туристик хизматлар соҳасидаги стандартлаштиришга доир ишларни ташкил этишни, мувофиқлаштиришни, уларнинг бажарилишини таъминлашни амалга оширади.

23-модда. Гидларнинг (гид-таржимонларнинг), экскурсия етакчиларининг ва йўриқчи-йўл бошловчиларнинг малакасини сертификатлаштириш

Гидлар (гид-таржимонлар), экскурсия етакчилари ва йўриқчи-йўл бошловчилар ваколатли давлат органи томонидан бериладиган тегишли сертификат олинганидан кейин юридик шахс ташкил этмасдан тадбиркорлик фаолиятини амалга оширувчи жисмоний шахслар сифатида ёхуд юридик шахслар билан тузиладиган меҳнат шартномалари асосида мустақил равишда хизматлар кўрсатиши мумкин.

24-модда. Туризм соҳасидаги ягона реестрлар

Ваколатли давлат органи Туризм соҳасидаги ягона реестрларни шакллантиради ва юритади.

Туризм соҳасидаги ягона реестрлар туроператорларга, турагентларга, гидларга (гид-таржимонларга), экскурсия етакчиларига ва йўриқчи-йўл бошловчиларга нисбатан, жойлаштириш воситаларига, тоғ чанғиси трассаларига ва пляжларга, шунингдек туристик йўналишлар ва туристик объектларга нисбатан юритилади.

Туризм соҳасидаги ягона реестрлар ваколатли давлат органининг расмий веб-сайтига жойлаштирилади.

6-боб. Туристик маҳсулотни шакллантириш, тарғиб этиш ва реализация қилишнинг ўзига хос хусусиятлари

25-модда. Туристик маҳсулотни шакллантириш ва тарғиб этиш

Туристик маҳсулот туристик бозор конъюнктурасидан келиб чиққан ҳолда ёхуд туристнинг ёки экскурсантнинг буюртмасига кўра туроператор томонидан шакллантириладиган, туристнинг ва экскурсантнинг эҳтиёжларини қаноатлантириш учун зарур бўлган туристик хизматлар мажмуидир.

Туроператорнинг туристик маҳсулот жумласига кирувчи алоҳида туристик хизматларни кўрсатувчи шахслар билан шартномалар тузишга ва уларни ижро этишга доир фаолияти туристик маҳсулотни шакллантиришдир.

Туристик маҳсулотни реализация қилишга (реклама қилишга, ихтисослаштирилган кўргазмалар ва ярмаркаларда иштирок этишга, каталоглар, буклетлар нашр этишга ва бошқаларга) қаратилган чора-тадбирлар мажмуи туристик маҳсулотни тарғиб этишдир.

Туроператор туристлар ва экскурсантларга туристик маҳсулот жумласига кирувчи туристик хизматлар мажмуи ёки уларнинг бир қисми мустақил равишда ёки алоҳида туристик хизматлар кўрсатувчи шахсларни жалб этган ҳолда кўрсатилишини таъминлайди.

Туроператор турга кирувчи хизматларга бўлган ҳуқуқни алоҳида туристик хизматлар кўрсатувчи шахслар билан ёки турга кирувчи хизматларнинг барча турлари кўрсатилишини таъминловчи, туристлар ва экскурсантларни қабул қилувчи туроператор билан тузилган шартномалар асосида олади.

Туристнинг, экскурсантнинг ёки туристлар, экскурсантлар гуруҳи вакили бўлган шахснинг туристик маҳсулотни шакллантириш учун туроператорга берадиган буюртмаси дастлабки шартнома хусусиятига эга бўлган битим тарзида расмийлаштирилади.

Кириш туризми ва ички туризм соҳаларидаги туристик маҳсулотни шакллантириш фақат Ўзбекистон Республикаси резиденти бўлган туроператорлар томонидан амалга оширилади.

Туристик маҳсулотни шакллантириш чоғида туроператор атроф табиий муҳитга, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ва маданий мерос объектларига эҳтиёткорлик билан муносабатда бўлиш таъминланишини назарда тутиши шарт.

Туристик маҳсулотни тарғиб этиш чоғида туроператор ва турагент туристик маҳсулот тўғрисидаги ахборотнинг ишончлилиги учун жавобгар бўлади.

Турагент туристик маҳсулотни тарғиб этишни туроператор билан тузилган шартнома асосида амалга оширади.

Туристик маҳсулотларни кириш туризми ва ички туризм ҳамда жойлаштириш воситалари тарзида реклама қилиш чоғида туризм соҳасида белгиланган миллий танитиш белгисидан фойдаланиш мажбурийдир.

26-модда. Туристик маҳсулотни реализация қилиш

Туристик маҳсулотни реализация қилиш туроператор ва (ёки) турагент ҳамда туристик маҳсулотнинг буюртмачиси ўртасида тузиладиган шартнома асосида амалга оширилади.

Турист, экскурсант ёки турист ёхуд экскурсант номидан туристик маҳсулотга буюртма берувчи бошқа шахс туристик маҳсулотнинг буюртмачисидир.

Турагент ва туроператор ўртасидаги шартномада қуйидагилар кўрсатилиши керак:

туристик маҳсулотни турагент томонидан реализация қилиш шартлари;

турагентнинг туристик маҳсулотни туроператор номидан ёҳуд ўз номидан реализация қилишга доир ҳуқуқ ва мажбуриятлари;

турагент томонидан иккиламчи агент шартномаларини тузиш мумкинлигини (мумкин эмаслигини) назарда тутувчи шартлар;

уларга туристик маҳсулотнинг буюртмачиси томонидан туристик хизматлар кўрсатиш шартномасини ижро этиш борасида эътирозлар билдирилган тақдирда, туроператор ва турагентнинг ҳамкорлиги тартиби;

туристик маҳсулот тўғрисида ахборот тақдим этмаганлик ёки нотўғри ахборот тақдим этганлик учун, туристик хизматлар кўрсатишга доир шартнома бўйича мажбуриятларни бажармаганлик ёки лозим даражада бажармаганлик учун туристик маҳсулотнинг буюртмачиси олдида туроператорнинг ва турагентнинг жавобгарлиги, шунингдек тарафлардан ҳар бирининг жавобгарлиги.

Туроператор ва (ёки) турагент ва туристик маҳсулотнинг буюртмачиси ўртасидаги шартномада қуйидагилар кўрсатилиши керак:

туроператорнинг номи, унинг жойлашган ери (почта манзили), лицензиясининг йўналиши ва рақами;

турагентнинг номи, жойлашган ери (почта манзили), хабарнома қабул қилинганлиги тўғрисидаги тасдиқноманинг йўналиши ва рақами;

туристик маҳсулотнинг буюртмачиси тўғрисидаги, унинг туристик маҳсулотни реализация қилиш учун зарур бўлган ҳажм доирасидаги маълумотлар;

туристик маҳсулотнинг қиймати ва уни тўлаш тартиби;

туроператорнинг ва (ёки) турагентнинг ҳамда туристик маҳсулот буюртмачисининг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари;

шартномани ўзгартириш ва бекор қилиш шартлари;

туроператорнинг ва (ёки) турагентнинг ва туристик маҳсулот буюртмачисининг жавобгарлиги ҳамда низоларни кўриб чиқиш тартиби.

Туроператор ва (ёки) турагент ва туристик маҳсулот буюртмачиси шартномада туристик маҳсулотдан фойдаланиш шартларини, шу жумладан саёҳатнинг дастурини, саёҳатнинг йўналиши ва шарт-шароитларини, жойлаштириш воситалари, яшаш ва овқатланиш шароитлари, туристни ва экскурсантни вақтинча бўлиш мамлакатида (жойида) ташиш бўйича хизматлар, экскурсия етакчиси, гид (гид-таржимон), йўриқчи-йўл бошловчи мавжудлиги, шунингдек қўшимча хизматлар тўғрисидаги маълумотларни келишиб олиши мумкин.

Туроператор ва (ёки) турагент ҳамда туристик маҳсулотнинг буюртмачиси ўртасидаги шартномада бошқа шартлар ҳам кўрсатилиши мумкин.

Экскурсия етакчилари, гидлар (гид-таржимонлар) ва йўриқчи-йўл бошловчилар шартнома тузмасдан ҳам ўз хизматларини кўрсатиши мумкин.

27-модда. Ўзбекистоннинг Миллий туристик бренди

Ўзбекистон Республикасининг туризм соҳасидаги танитиш белгиси ва шиори Ўзбекистоннинг Миллий туристик брендидир.

Ўзбекистон Республикасининг туризм соҳасидаги танитиш белгисининг шакли, рангли тасвири ҳамда шиорнинг мазмуни ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланади.

Ўзбекистоннинг Миллий туристик брендидан товарларни (ишларни ва хизматларни) тарғиб этишда фойдаланилиши мумкин.

Ўзбекистоннинг Миллий туристик брендининг элементларидан бошқа мақсадларда фойдаланишга йўл қўйилмайди.

28-модда. Туристик хизмат кўрсатиш шартлари тўғрисидаги ахборотни тақдим этиш

Туроператорлар ва турагентлар туристик хизматлар кўрсатиш шартномасини тузиш чоғида туристга ва экскурсантга қуйидаги ахборотни тақдим этиши шарт:

кириш ва чиқиш ҳужжатларини (вақтинча бўлиш мамлакатига (жойига) кириш ва ундан чиқиш учун визани) расмийлаштиришга нисбатан қўйиладиган асосий талаблар тўғрисидаги;

риоя этилиши турни амалга ошириш учун зарур бўлган тиббий расмиятчиликлар, шу жумладан туристнинг ва экскурсантнинг уларда муайян касалликлар, жисмоний ҳолатининг ва ёшининг ўзига хос хусусиятлари мавжуд бўлган тақдирда, турда иштирок этишига қарши кўрсатмалар тўғрисидаги;

божхона, чегара қоидалари ва бошқа қоидалар (саёҳатни амалга ошириш учун зарур бўлган ҳажмда) тўғрисидаги;

вақтинча бўлиш мамлакатида (жойида) туристнинг (экскурсантнинг) ҳаёти хавфсизлигига ва соғлиғига таҳдид солувчи фавқулодда вазиятлар юзага келган тақдирда ёки бошқа ҳолатларда, шунингдек туристнинг (экскурсантнинг) мол-мулкига зарар етиши хавфи юзага келган ҳолларда, турист (экскурсант) мурожаат қилиши мумкин бўлган, вақтинча бўлиш мамлакатидаги (жойидаги) мавжуд маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг, Ўзбекистон Республикаси дипломатик ва консуллик муассасаларининг жойлашган ери (почта манзиллари) ва алоқа боғлаш учун телефон рақамлари тўғрисидаги.

7-боб. Туроператорлар ва турагентларнинг, туристлар ва экскурсантларнинг, гидлар (гид-таржимонлар), экскурсия етакчилари ва йўриқчи-йўл бошловчиларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

29-модда. Туроператорлар ҳамда турагентларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Туроператорлар ва турагентлар ўз ваколатлари доирасида қуйидаги ҳуқуқларга эга:

турнинг давомийлиги ва йўналишини, хизмат кўрсатиш шартларини, транспортда хизмат кўрсатиш турини, туристнинг, экскурсантнинг хавфсизлигини ҳамда уларнинг мол-мулки муҳофаза қилинишини таъминлаш чораларини туристнинг ва экскурсантнинг розилиги ҳамда хоҳишига кўра ўзгартириш;

туристнинг ва экскурсантнинг розилиги билан уларни тур бошланишидан камида йигирма кун олдин бу ҳақда хабардор этиш шарти билан турнинг шартлашилган қийматини кўпайтириш;

хизматлар кўрсатишнинг имкони бўлмайдиган форс-мажор ҳолатлар юзага келган тақдирда, шунингдек гуруҳ тузиш учун зарур бўлган туристлар ва экскурсантларнинг талаб қилинадиган сони йиғилмаган тақдирда, туристик хизматлар кўрсатиш шартномасини бекор қилиш, бу ҳақда туристлар ва экскурсантлар тур бошланишидан камида йигирма кун олдин хабардор этилиши керак;

туристлар, экскурсантлар ёки туризм соҳаси субъектлари томонидан етказилган зарарнинг ўрни қопланишини ва маънавий зиён компенсация қилинишини талаб қилиш.

Туроператорлар ва турагентлар:

туристлар ва экскурсантларга туристик хизматлар кўрсатиш шартномасида шартлашилган хизматлар кўрсатилишини таъминлаши;

туристик хизматлар кўрсатилмаган ёки улар тўлиқ бўлмаган ҳажмда кўрсатилган ёхуд лозим даражада сифатли кўрсатилмаган тақдирда туристлар ва экскурсантларга етказилган зарарнинг ўрнини қоплаши ҳамда маънавий зиённи компенсация қилиши;

туристлар ва экскурсантларга турни ташкил этиш, уларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари тўғрисида тўлиқ ахборот тақдим этиши;

туристик ресурсларнинг сақланишига кўмаклашиши;

туристлар ва экскурсантлар вақтинча борилган мамлакатда (жойда) қонунчиликка риоя этиши устидан назоратни амалга ошириши шарт.

30-модда. Туристлар ҳамда экскурсантларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Туристлар ва экскурсантлар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

туристик хизматлар кўрсатиш шартномасида назарда тутилган хизматлардан фойдаланиш;

саёҳат билан боғлиқ тўлиқ ва ишончли ахборот олиш, шу жумладан вақтинча бўлиш мамлакатига (жойига) кириш ва унда бўлиш қоидалари, маҳаллий аҳолининг урф-одатлари, диний маросимлар, маданий мерос объектлари, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ва туризм соҳасининг объектлари, атроф табиий муҳитнинг ҳолати тўғрисида ахборот олиш;

шахсий хавфсизлиги ҳамда ўз ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш таъминланиши, шунингдек ўз мол-мулкининг бут сақланиши;

шошилинч тиббий ёрдам олиш;

туристик хизматлар кўрсатиш шартномаси бажарилмаган ёки лозим даражада бажарилмаган тақдирда моддий зарарнинг ўрни қопланиши, шунингдек маънавий зиённинг компенсация қилиниши;

агар турнинг умумий қиймати ошиши шартномада шартлашилган қийматидан ортиб кетса, туристик хизматлар кўрсатишга доир шартномани туроператорлар ва турагентларга етказилган моддий зарарнинг ўрнини қопламаган ҳолда бекор қилиш.

Туристлар ва экскурсантлар:

турда иштирок этиш учун ўз соғлиғи ҳолатининг ва (ёки) ёшининг хусусиятларига боғлиқ чекловлар (қарши кўрсатмалар) тўғрисидаги, ўз доимий яшаш жойидан ташқарига чиқиши ҳамда вақтинча бўлиш мамлакатига (жойига) кириши учун чекловлар ҳақидаги маълумотларни туроператорнинг ва (ёки) турагентнинг талабига кўра тақдим этиши;

туристик хизматлар кўрсатиш шартномаси шартларига ва вақтинча бўлиш мамлакатининг (жойининг) қонунчилигига риоя этиши, унинг сиёсий ҳамда ижтимоий тузилишини, маҳаллий аҳолининг анъаналарини, урф-одатларини, диний эътиқодини ҳурмат қилиши;

вақтинча бўлиш мамлакатидаги (жойидаги) атроф табиий муҳитга, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ва маданий мерос объектларига зарар етказмаслиги;

вақтинча бўлиш мамлакатидаги (жойидаги) божхона ва чегара назорати, шахсий хавфсизлик қоидаларига риоя этиши шарт.

31-модда. Гидлар (гид-таржимонлар), экскурсия етакчилари ҳамда йўриқчи-йўл бошловчиларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Гидлар (гид-таржимонлар), экскурсия етакчилари ва йўриқчи-йўл бошловчилар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

тур вақтида ўз мажбуриятларини бажариши учун туроператордан, турагентдан ёки туристик маҳсулот буюртмачисидан зарур ахборот билан таъминланишини талаб қилиш;

ўз ҳуқуқ ва мажбуриятларини белгиловчи ҳужжатлар билан (шартнома мавжуд бўлганда) танишиб чиқиш;

туристлар ва экскурсантлар билан мустақил равишда шартномалар тузиш.

Гидлар (гид-таржимонлар), экскурсия етакчилари ва йўриқчи-йўл бошловчилар:

тегишли маълумотга, малака сертификатига эга бўлиши ва ўз вақтида малака оширишдан ўтиши;

мамлакатнинг тарихи, маданияти, этнографияси, иқтисодиётини ва бошқа соҳаларини расмий ёки ишончли манбалардан билиши;

туристик йўналишни режалаштириш ва экскурсияда ҳамроҳлик қилиш кўникмаларига эга бўлиши;

ўз функционал вазифаларини бажариш чоғида исми ва фамилияси ёзилган кўкрак нишонини (бейжикни) тақиб юриши;

хавфсизликни таъминлаш чораларини билиши ва фавқулодда вазиятларда амалий ҳаракат қилиш, биринчи тиббий ёрдам кўрсатиш кўникмаларига эга бўлиши шарт.

8-боб. Туризм соҳаси субъектларининг бирлашмалари

32-модда. Туризм соҳаси субъектларининг бирлашмаси

Туризм соҳаси субъектларининг касбий фаолиятини мувофиқлаштириш, шунингдек умумий манфаатларни ифодалаш ва ҳимоя қилиш мақсадида ташкил этилган нодавлат нотижорат ташкилоти туризм соҳаси субъектларининг бирлашмасидир.

Туризм соҳаси субъектларининг бирлашмаси Ўзбекистон Республикаси ҳудуди доирасида фаолиятини амалга оширувчи туризм соҳаси субъектларининг ихтиёрий аъзолиги принципига асосланади.

33-модда. Туроператорлар ва турагентлар бирлашмаси

Туроператорлар ва турагентлар ўз тадбиркорлик фаолиятини мувофиқлаштириш, шунингдек умумий манфаатларини ифодалаш ва ҳимоя қилиш мақсадида бирлашма тузиши мумкин.

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида туроператорлик ва турагентлик фаолиятини амалга оширувчи юридик ҳамда жисмоний шахсларнинг ихтиёрий аъзолиги принципига асосланган нодавлат нотижорат ташкилоти туроператорлар ва турагентлар бирлашмасидир.

Туроператорлар ва турагентлар бирлашмаси янги аъзолар кириши учун очиқдир.

34-модда. Туроператорлар ва турагентлар бирлашмаларининг ҳуқуқлари

Туроператорлар ва турагентлар бирлашмалари қуйидаги ҳуқуқларга эга:

туризм соҳаси субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя этилиши ҳолатининг таҳлилини ўтказиш;

туризм тўғрисидаги қонунчилик ижро этилиши устидан жамоатчилик назоратини амалга ошириш;

туризм соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқишда ва муҳокама қилишда иштирок этиш;

ваколатли давлат органи ҳузуридаги жамоатчилик кенгашлари таркибида иштирок этиш;

туризм соҳаси субъектларини қўллаб-қувватлаш, уларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш тизимини шакллантиришда иштирок этиш;

туризм тўғрисидаги қонунчиликни такомиллаштиришга доир таклифлар тайёрлаш ва киритиш, туризм соҳасини яхшилаш бўйича чора-тадбирлар ишлаб чиқиш жараёнларига бошқа тадбиркорлик субъектларини жалб этиш;

Ўзбекистоннинг миллий туристик брендини ва маҳсулотларни туристик бозорларда тарғиб этишга, туризм соҳасига инвестицияларни, шу жумладан чет эл инвестицияларини, шунингдек замонавий технологияларни жалб этишга кўмаклашиш.

9-боб. Хавфсиз туризмни таъминлаш

35-модда. Туристлар ва экскурсантларнинг хавфсизлиги кафолатлари

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида туристлар ва экскурсантларнинг хавфсизлиги давлат томонидан кафолатланади.

Ваколатли давлат органи манфаатдор вазирликлар, идоралар ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари билан биргаликда туристлар ҳамда экскурсантларнинг хавфсизлигини ва ҳимоя қилинишини, жамият ва давлат манфаатларини, туризмдан шахсларнинг қонунга хилоф миграцияси, уларнинг меҳнатини эксплуатация қилиш ҳамда уларни бошқача тарзда эксплуатация қилиш мақсадида фойдаланишга қарши курашишни таъминлаш юзасидан зарур чора-тадбирлар ишлаб чиқади.

Хавфсизликни таъминлаш чора-тадбирлари туристлар ва экскурсантларнинг шахсий хавфсизлиги, уларнинг мол-мулки бут сақланиши, атроф табиий муҳитга, жамиятнинг моддий ҳамда маънавий қадриятларига, давлат хавфсизлигига зарар етказилишининг олдини олиш таъминланишини назарда тутади.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари барча туристик йўналишлар бўйича туристлар ва экскурсантларнинг ҳимоя қилинишини ва хавфсизлигини таъминлаш бўйича ҳудудий дастурлар ишлаб чиқади ҳамда уларнинг бажарилишини ташкил этади.

Туризм соҳаси субъектлари туристлар ва экскурсантларнинг хавфсизлигини таъминлаш, табиий офатлар чоғида, улар жароҳатланганда, касалликка чалинганда ҳамда бошқа ҳолларда тиббий ва ўзга тарзда ёрдам кўрсатиш бўйича чора-тадбирлар ишлаб чиқади.

Ваколатли давлат органи туроператорларни, турагентларни, туристлар ва экскурсантларни вақтинча бўлиш мамлакатидаги (жойидаги) туристлар ҳамда экскурсантларнинг хавфсизлигига нисбатан таҳдид тўғрисида хабардор қилади, шунингдек хавфсизликка нисбатан таҳдид мавжуд бўлганлиги сабабли бориб кўриш учун тавсия этилмайдиган мамлакатлар (жойлар) рўйхатини оммавий ахборот воситаларига, шу жумладан ўзининг расмий веб-сайтига жойлаштиради.

Муассислари (ҳаммуассислари) давлат органлари бўлган оммавий ахборот воситалари ваколатли давлат органига туристлар ва экскурсантларнинг хавфсизлигига нисбатан таҳдид ҳақидаги ахборотни эълон қилиш имкониятини дарҳол ва бепул тақдим этади.

Туристлар ва экскурсантлар юқумли касалликларнинг юқори даражадаги хавфига учраши мумкин бўлган вақтинча бўлиш мамлакатига (жойига) саёҳатни амалга ошириш бошлангунига қадар халқаро тиббий талабларга мувофиқ профилактикадан ўтиши шарт.

Туристлар ва экскурсантлар гуруҳларини кузатиб борувчи шахслар биринчи тиббий ёрдам кўрсатиш учун дастурий асосда минимал тиббий тайёргарликка, тиббий буюмларга ҳамда дори қутичасига эга бўлиши шарт.

36-модда. Туроператорлар ва турагентлар томонидан туристлар ва экскурсантларнинг хавфсизлигини таъминлашга доир чора-тадбирлар

Туроператорлар туристлар ва экскурсантларнинг хавфсизлигини таъминлаш мақсадида:

мустақил туризмни амалга оширувчи туристлар ва экскурсантлар мурожаат қилган тақдирда, туристлар ва экскурсантларни йўналишнинг хусусияти ҳамда уларнинг ўз хатти-ҳаракатига боғлиқ ҳолда юзага келиши мумкин бўлган хавф манбалари ҳақида хабардор қилиши, туристлар ва экскурсантларни жароҳатланиш ҳамда бахтсиз ҳодисаларнинг олдини олиш ва улардан ҳимояланиш усуллари билан таништириши, шунингдек йўналишдаги хавфсизлик техникаси бўйича туристлар ва экскурсантларга йўл-йўриқ бериши;

фалокатга учраган туристлар ва экскурсантларга тезкор ёрдам кўрсатиши;

тоғ, трек, чанғи, велосипед, мотоцикл, ғор туризми (табиий ер ости йўлаклари — ғорларга саёҳатлар) ва туризмнинг бошқа махсус турларини ташкил этиш ҳамда амалга оширишдаги хавфсизликнинг алоҳида талабларини ишлаб чиқиши ва амалга ошириши;

саёҳат вақтида туристлар, экскурсантлар билан содир бўлган фавқулодда ҳодисалар тўғрисида, шунингдек саёҳатдан қайтиб келмаган туристлар ҳамда экскурсантлар ҳақида ваколатли давлат органини, маҳаллий давлат ҳокимияти органларини ва манфаатдор шахсларни дарҳол хабардор қилиши;

туристлар ва экскурсантларга саёҳатларнинг ўзига хос хусусиятлари тўғрисида, шунингдек саёҳат қилиш чоғида улар дуч келиши мумкин бўлган хавф-хатарлар ҳақида тўлиқ маълумотлар тақдим этиши ҳамда туристлар ва экскурсантларнинг шахсий хавфсизлигини таъминлашга қаратилган огоҳлантирувчи чора-тадбирларни амалга ошириши;

тоғли ҳудудда тоғ, трек, чанғи, велосипед, мотоцикл ва ғор туризми ҳамда туризмнинг отда сайр қилиш турларини ташкил этиш ва амалга оширишда йўриқчи-йўл бошловчилар хизматларидан фойдаланиши шарт.

Ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи , бешинчи ва олтинчи хатбошиларида кўрсатиб ўтилган мажбуриятлар турагентларнинг ҳам зиммасига юклатилади.

Саёҳатларни туристлар ва экскурсантлар ҳаракатланишининг фаол шаклларидан фойдаланган ҳолда ташкил этишга ихтисослашган туроператорлар туристлар ҳамда экскурсантларнинг хавфсизлигини таъминлаш, экстремал вазиятларда уларга ёрдам кўрсатиш ва уларни ҳимоя қилиш мақсадида қидирув-қутқарув хизматлари, шошилинч оператив хизматлар ҳамда бошқа қутқарув хизматлари билан хизмат кўрсатилиши учун шартномалар тузади.

37-модда. Туристлар ва экскурсантларнинг хавфсизлигини таъминлаш бўйича ихтисослаштирилган, қутқарув ва шошилинч хизматлар

Ўзбекистон Республикаси ҳудуди доирасида фалокатга учраган туристлар ва экскурсантларга зарур ёрдам кўрсатиш ихтисослаштирилган хизматлар томонидан амалга оширилади.

Қидирув-қутқарув хизматлари, шошилинч оператив хизматлар ва бошқа қутқарув хизматлари маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари, шунингдек соғлиқни сақлаш, алоқа, ички ишлар органлари, давлат ўрмон хўжалиги, гидрометеорология, фуқаро авиацияси, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва бошқа манфаатдор ташкилотлар билан ҳамкорликда фаолият кўрсатади.

38-модда. Туризм соҳасида суғурта қилиш

Туристлар ва экскурсантларни суғурта қилиш ихтиёрийдир, бундан ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган ҳоллар мустасно ҳамда туристлар ва экскурсантлар томонидан бундай фаолиятни олиб бориш ҳуқуқига эга бўлган тегишли суғурта ташкилотлари билан тузиладиган шартномалар асосида амалга оширилади.

Туроператорлар ва турагентлар туристик маҳсулотнинг хусусияти ҳамда шаклига қараб туристлар ва экскурсантларда суғурта полиси мавжуд бўлиши тўғрисида талаб белгилаш ҳуқуқига эга.

Туроператорлар ўзининг фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиши шарт.

10-боб. Якунловчи қоидалар

39-модда. Туризм соҳасидаги халқаро ҳамкорлик

Туризм соҳасидаги халқаро ҳамкорлик халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этилган принциплари ва нормалари, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалари ҳамда қонунчилиги асосида амалга оширилади.

40-модда. Низоларни ҳал этиш

Туризм соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

41-модда. Туризм тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Туризм тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

42-модда. Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларини ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида

Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:

1) Ўзбекистон Республикасининг 1999 йил 20 августда қабул қилинган «Туризм тўғрисида»ги 830-I-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 9, 227-модда);

2) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 1999 йил 20 августда қабул қилинган «Туризм тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш ҳақида»ги 831-I-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 9, 228-модда);

3) Ўзбекистон Республикасининг 2006 йил 6 апрелда қабул қилинган «Маҳсулотлар ва хизматларни сертификатлаштириш тартиб-таомиллари соддалаштирилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-31-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 4, 157-модда) 7-моддаси ;

4) Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 18 апрелда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ЎРҚ-476-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 4, 224-модда) 36-моддаси .

43-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ваколатли давлат органи ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

44-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

45-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2019 йил 18 июль,

ЎРҚ-549-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 19.07.2019 й., 03/19/549/3446-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон, 12.10.2021 й., 03/21/721/0952-сон; 07.06.2022 й., 03/22/775/0477-сон; 29.11.2023 й., 03/23/880/0905-сон; 14.05.2024 й., 03/24/926/0344-сон; 28.11.2025 й., 03/25/1099/1104-сон; 30.12.2025 й., 03/25/1109/1241-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Turizm toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2019-yil 16-aprelda qabul qilingan Senat tomonidan 2019-yil 21-iyunda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi turizm sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Turizm toʻgʻrisidagi qonunchilik

Oʻzbekiston Respublikasining turizm toʻgʻrisidagi qonunchiligi ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining turizm toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

gid (gid-tarjimon) — axborotga oid va tashkiliy xizmatlar koʻrsatish, turistlar va ekskursantlarni vaqtincha boʻlish mamlakatidagi (joyidagi) turistik resurslar bilan tanishtirish uchun kasbiy jihatdan tayyorgarlik koʻrgan, Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti boʻlgan jismoniy shaxs;

yoʻriqchi-yoʻl boshlovchi — turistik yoʻnalishlarda turistlar va ekskursantlarga hamrohlik qilish hamda ularning xavfsizligini taʼminlash uchun kasbiy jihatdan tayyorgarlik koʻrgan, Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti boʻlgan jismoniy shaxs;

mustaqil turizm — turistlar tomonidan turoperatorlar va turagentlar ishtirokisiz mustaqil ravishda tashkil etiladigan sayohat;

turizm sohasining subyektlari — turistik xizmatlar majmuini yoki ularning bir qismini koʻrsatish, qoʻshimcha turistik xizmatlarni (ishlarni) bajarish hamda turistlar va ekskursantlarga tovarlarni realizatsiya qilish boʻyicha tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxslar;

tur — turistik xizmatlarning kamida ikkita turini oʻz ichiga olgan turistik xizmatlar majmui bilan taʼminlangan, belgilangan yoʻnalish boʻyicha aniq muddatlardagi sayohat;

turizm — jismoniy shaxsning vaqtincha boʻlish mamlakatidagi (joyidagi) manbalardan daromad olish bilan bogʻliq boʻlgan faoliyat bilan shugʻullanmagan holda doimiy yashash joyidan joʻnab ketishi (sayohat qilishi);

turist — vaqtincha boʻlish mamlakatidagi (joyidagi) manbalardan daromad olish bilan bogʻliq boʻlgan faoliyat bilan shugʻullanmagan holda vaqtincha boʻlish mamlakatiga (joyiga) yigirma toʻrt soatdan ketma-ket oʻn ikki oygacha boʻlgan davrga boruvchi yoki vaqtincha boʻlish mamlakatida (joyida) kamida bir kecha tunab qoluvchi jismoniy shaxs;

turistik vaucher — turistning tur tarkibiga kiruvchi xizmatlarga boʻlgan huquqini belgilovchi va ularning haqi toʻlanganligi faktini tasdiqlovchi hujjat;

turistik yoʻnalish — sayohat vaqtida turist, ekskursant tashrif buyuradigan asosiy joylarning roʻyxati boʻyicha turistning, ekskursantning rejalashtirilgan harakatlanish yoʻli;

turistik xizmatlar — joylashtirish, ovqatlantirish, transport, ekskursiya va maslahat xizmati koʻrsatish boʻyicha xizmatlar, shuningdek turist va ekskursantning ehtiyojlarini qanoatlantirishga qaratilgan xizmatlar;

ekskursant — vaqtincha boʻlish mamlakatida (joyida) tunab qolmasdan yigirma toʻrt soatdan oshmaydigan davrda sayohat qiluvchi jismoniy shaxs;

ekskursiya yetakchisi — turistlar va ekskursantlarni muayyan turistik resurs bilan tanishtirish uchun kasbiy jihatdan tayyorgarlik koʻrgan, Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti boʻlgan jismoniy shaxs.

4-modda. Ushbu Qonunning asosiy prinsiplari

Ushbu Qonunning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

turistlarning, ekskursantlarning va turizm sohasi subyektlarining huquqlari, erkinliklari, qonuniy manfaatlarini hamda xavfsizligini himoya qilish ustuvorligi;

turizmni barqaror rivojlantirish va buning uchun qulay shart-sharoitlar yaratish;

turizm sohasida tadbirkorlikni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash va raqobatni rivojlantirish;

turizm sohasida oshkoralik va ochiqlik.

5-modda. Turizmning shakllari va turlari

Xalqaro va ichki turizm turizmning shakllaridir.

Xalqaro turizm quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

kirish turizmi — Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashamaydigan shaxslarning Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi sayohati;

chiqish turizmi — Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashovchi shaxslarning boshqa mamlakatga sayohati.

Ichki turizm Oʻzbekiston Respublikasida doimiy yashovchi shaxslarning Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi sayohatini oʻz ichiga oladi.

Turizm tashkil etilayotgan turning oʻziga xosligi, mavzusi, davomiyligi, harakatlanish usullari va turning boshqa xususiyatlaridan kelib chiqqan holda madaniy-tarixiy, ziyorat, ekologik, maʼrifiy, etnografik, gastronomik, ishbilarmonlik, ijtimoiy, sport, tibbiy, yoshlar turizmi, agroturizm hamda turizmning boshqa turlariga boʻlinishi mumkin.

2-bob. Turizm sohasini tartibga solish

6-modda. Turizm sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari

Turizm sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

mazkur sohani mamlakat iqtisodiyotining strategik tarmogʻi sifatida rivojlantirish;

sayohatlarni amalga oshirish chogʻida fuqarolarning dam olish, erkin harakatlanishga boʻlgan huquqlarini va boshqa huquqlarini taʼminlash;

turistik resurslardan oqilona foydalanish va ularni saqlash;

normativ-huquqiy bazani takomillashtirish;

ichki turizmni rivojlantirish, shu jumladan ijtimoiy turizmni rivojlantirish doirasida bolalar, yoshlar, keksalar, shuningdek nogironligi boʻlgan shaxslar va aholining kam taʼminlangan qatlamlari uchun turizm hamda ekskursiyalarni tashkil etish uchun zarur shart-sharoitlar yaratish;

turizm sohasiga investitsiyalarni jalb qilish va investitsiyalar kiritish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish;

mazkur sohada davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish;

tadbirkorlik subyektlari uchun turistik xizmatlar bozorida teng imkoniyatlar yaratish;

turizm sohasining subyektlariga soliq va bojxona imtiyozlarini belgilash orqali ragʻbatlantirish;

turistlar va ekskursantlarning xavfsizligini, ularning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlari va mol-mulki himoya qilinishini taʼminlash;

ilmiy tadqiqotlarni tashkil etish va rivojlantirish;

kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish;

xalqaro hamkorlikni rivojlantirish;

Oʻzbekiston Respublikasining turizm uchun jozibador mamlakat sifatidagi nufuzini oshirish;

turizm sohasi subyektlarini ular turistik bozorlarda milliy turistik mahsulotni targʻib qilishida davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash;

ilgʻor innovatsion va axborot-kommunikatsiya texnologiyalari joriy etilishini ragʻbatlantirish;

turistik zonalar va turistik klasterlarning rivojlantirilishini ragʻbatlantirish.

7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining turizm sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

turizm sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;

turizm sohasida davlat dasturlari va boshqa dasturlar ishlab chiqilishi hamda amalga oshirilishini taʼminlaydi;

turistik zonalar, turistik klasterlarni tashkil etish va ularda turizm sohasi subyektlari faoliyatini amalga oshirish tartibini belgilaydi;

turistik faoliyatni litsenziyalash tartibini belgilaydi;

turizm sohasida xizmatlarni sertifikatlashtirish tartibini belgilaydi;

turistlar va ekskursantlarni sugʻurta qilish, ularga tibbiy, huquqiy hamda boshqa turdagi yordam koʻrsatish tartibini belgilaydi;

vakolatli davlat organi huzuridagi budjetdan tashqari Turizm sohasini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasining mablagʻlarini shakllantirish va ulardan foydalanish tartibini belgilaydi;

turistik resurslardan, tabiiy va madaniy meros obyektlaridan oqilona foydalanilishini hamda ularning saqlanishini, shuningdek atrof tabiiy muhitning muhofaza qilinishini taʼminlash boʻyicha choralar koʻradi;

turistlar va ekskursantlar borishi taqiqlangan obyektlar hamda hududlarni belgilaydi;

turizm sohasiga investitsiyalarni jalb qilish va turizmni rivojlantirish loyihalarini amalga oshirish boʻyicha idoralararo hamkorlikni muvofiqlashtiradi;

mehmonxona xizmatlarini (joylashtirish boʻyicha xizmatlarni), shuningdek turoperatorlar va turagentlar xizmatlarini koʻrsatish qoidalarini tasdiqlaydi;

turistlar va ekskursantlarning ayrim toifalariga imtiyozlar berish tartibini belgilaydi;

turizm sohasida kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tartibini belgilaydi;

turizm sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi va hukumatlararo shartnomalar tuzadi.

8-modda. Turizm sohasidagi vakolatli davlat organi

Oʻzbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi turizm sohasidagi vakolatli davlat organidir (bundan buyon matnda vakolatli davlat organi deb yuritiladi).

Vakolatli davlat organi:

turizm sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;

turizm sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

turizm sohasidagi davlat dasturlari, hududiy va boshqa dasturlar ishlab chiqilishini muvofiqlashtiradi hamda ularning amalga oshirilishini monitoring qiladi;

turizm sohasida viza rejimini takomillashtirish va soddalashtirishga doir takliflar ishlab chiqadi;

turizmning rivojlantirilishini muvofiqlashtiradi, yangi turistik yoʻnalishlar tashkil etilishini taʼminlaydi, ularni pasportlashtirishdan oʻtkazadi;

Turizm sohasidagi yagona reyestrlarni yuritish tartibini belgilaydi;

turistik faoliyatni litsenziyalashni, turizm sohasidagi xizmatlarni sertifikatlashtirishni, turistik xizmatlar belgilangan talablar va standartlarga muvofiqligi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

joylashtirish vositalari, togʻ changʻi trassalari va plyajlar tasnifini belgilaydi;

turizm sohasi subyektlariga ularning faoliyatini tashkil etish bilan bogʻliq masalalarda uslubiy va maslahat yordami koʻrsatadi;

turizm sohasidagi milliy tanitish belgisidan foydalanish tartibini belgilaydi;

turizm sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqishda ishtirok etadi va ularni oʻz vakolatlari doirasida qabul qiladi;

turistik xizmatlarni tashkil etish chogʻida turistlar va ekskursantlarning xavfsizligini taʼminlash hamda sogʻligʻini saqlash sohasida texnik jihatdan tartibga solishga doir normativ hujjatlar ishlab chiqadi;

turistlar va ekskursantlarning Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan turistik resurslar hamda aloqa vositalaridan moneliksiz foydalanishini taʼminlashga, shuningdek tibbiy, huquqiy va boshqa turdagi yordam olishiga koʻmaklashadi;

tabiiy va madaniy meros obyektlarini ommalashtirishni, turizm salohiyatini saqlash hamda rivojlantirishni tashkil etadi;

turistik xizmatlar bozorlarida marketing tadqiqotlarini amalga oshiradi;

turizm sohasini rivojlantirish uchun chet el investitsiyalarini, shuningdek xalqaro moliya institutlari va boshqa tashkilotlarning kreditlari hamda grantlarini jalb etadi;

turistik xizmatlar koʻrsatish sifati va xavfsizligi standartlarining ishlab chiqilishini muvofiqlashtiradi;

turizm sohasini davlat tomonidan tartibga solishni maqbullashtirish va turistik xizmatlar bozorida raqobatni rivojlantirish, turizm sohasiga ilgʻor innovatsiyalar hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish boʻyicha takliflar ishlab chiqadi;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari tegishli oʻrinbosarlarining turizmni rivojlantirishga doir faoliyatini muvofiqlashtiradi;

xalqaro hamkorlikni rivojlantiradi va xalqaro turistik tashkilotlarda Oʻzbekiston Respublikasining manfaatlarini ifodalaydi, shuningdek boshqa mamlakatlarning turistik hamda oʻzga tashkilotlari bilan oʻzaro munosabatlar oʻrnatadi;

turizm sohasida ilmiy tadqiqotlar oʻtkazilishiga koʻmaklashadi;

turizm sohasida kadrlarni tayyorlashni, qayta tayyorlashni va ularning malakasini oshirishni tashkil etadi;

Oʻzbekiston Respublikasining turizm sohasidagi xalqaro shartnomalari bajarilishini taʼminlaydi.

Vakolatli davlat organi akkreditatsiya qilingan tashkilotlarni tashkil etishga haqli.

Turizm sohasidagi vakolatli davlat organining oʻz vakolatlari doirasida qabul qilingan qarorlari davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan ijro etilishi uchun majburiydir.

9-modda. Vakolatli davlat organining hududiy boʻlinmalari

Vakolatli davlat organi Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida hududiy boʻlinmalarga ega boʻladi.

Vakolatli davlat organi hududiy boʻlinmalarining rahbarlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisining, tegishli viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining taqdimnomasiga binoan vakolatli davlat organining rahbari tomonidan lavozimga tayinlanadi hamda lavozimidan ozod etiladi.

Qoraqalpogʻiston Respublikasi budjetining, viloyatlar va Toshkent shahar mahalliy budjetlarining mablagʻlari vakolatli davlat organining hududiy boʻlinmalarini moliyalashtirish manbalaridir. Vakolatli davlat organi hududiy boʻlinmalarining xodimlarini qoʻshimcha ravishda moddiy ragʻbatlantirish vakolatli davlat organi huzuridagi budjetdan tashqari Turizm sohasini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

Vakolatli davlat organining hududiy boʻlinmalari tegishli hududda quyidagi vazifalarni bajaradi:

tegishli hududda turistik salohiyatni oshirishga qaratilgan turizmni rivojlantirishning yaxlit konsepsiyasi amalga oshirilishini taʼminlash;

tegishli hududda turizm sohasidagi, tegishli hududning turistik sohasiga investitsiyalarni jalb etishga doir hududiy dasturlarning ishlab chiqilishini muvofiqlashtirish va ularning amalga oshirilishini monitoring qilish;

turistik resurslarni saqlash va rivojlantirish yuzasidan mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan hamkorlik qilish;

tegishli hududda turistik faoliyat rivojlantirilishini taʼminlash, yangi turistik yoʻnalishlarni tashkil etishga koʻmaklashish;

turizm sohasi subyektlariga ularning faoliyatini tashkil etish bilan bogʻliq masalalarda uslubiy va maslahat yordami koʻrsatish;

tegishli hududda harakatlanish vaqtida turistlar va ekskursantlarning turistik resurslarga moneliksiz kirishini taʼminlashga koʻmaklashish;

turistik salohiyatni rivojlantirish, turizmni rivojlantirishga toʻsqinlik qilayotgan gʻovlarni bartaraf etish, shuningdek turizm sohasida tadbirkorlik faoliyatini ragʻbatlantirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish;

turistik bozorlarda tegishli hududning turistik salohiyati targʻib qilinishini tashkil etish, tegishli hududning turistik jozibadorligini saqlab qolish;

tegishli hududda turizmni rivojlantirish toʻgʻrisida axborotni toʻplashni, tahlil qilishni amalga oshirish va uni vakolatli davlat organiga, mahalliy davlat hokimiyati organlariga taqdim etish.

10-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining turizm sohasidagi vakolatlari

Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari turizm sohasidagi hududiy dasturlarni, shu jumladan qisqa muddatli hamda oʻrta muddatli istiqbolda turizm sohasini rivojlantirish boʻyicha tadbirlar rejasini tasdiqlaydi va ularning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:

tegishli hududda turizm sohasidagi davlat siyosatini hamda ushbu sohani muvofiqlashtirishni amalga oshiradi;

turizm sohasidagi davlat dasturlarini va hududiy dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

vakolatli davlat organi va (yoki) uning hududiy boʻlinmasi bilan kelishuvga koʻra turizm sohasidagi hududiy dasturlarni, shu jumladan qisqa muddatli hamda oʻrta muddatli istiqbolda turizm sohasini rivojlantirish boʻyicha tadbirlar rejasini ishlab chiqadi, mahalliy davlat hokimiyati vakillik organiga tasdiqlash uchun kiritadi;

tegishli hududda turizm sohasini rivojlantirish uchun shart-sharoitlar yaratadi;

turistlar va ekskursantlarning tegishli hududlarda joylashgan turistik resurslardan hamda aloqa vositalaridan moneliksiz foydalanishini, shuningdek ularning tibbiy, huquqiy va boshqa turdagi yordam olishini taʼminlaydi;

mavjud turistik salohiyatni tahlil qiladi va tegishli hududda turizmni rivojlantirish toʻgʻrisidagi zarur maʼlumotlarni taqdim etadi;

tegishli hududda joylashgan turistik resurslarni muhofaza qilish boʻyicha chora-tadbirlar ishlab chiqadi va ularni joriy etadi;

tegishli hududda turistik industriya obyektlarini rejalashtirish va qurish hamda ularning zarur muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlariga ulanishini taʼminlash boʻyicha faoliyatni muvofiqlashtiradi;

investorlarni qidirish va jalb etishni, shuningdek tegishli hududda investitsiya loyihalarini amalga oshirishning barcha bosqichlarida ularga koʻmaklashishni amalga oshiradi;

aholi bandligi va daromadlarini oshirish maqsadida turizm sohasida tadbirkorlikni rivojlantiradi va qoʻllab-quvvatlaydi;

turistik axborot markazlarini tashkil etadi.

11-modda. Turizmni rivojlantirish boʻyicha muvofiqlashtiruvchi kengash

Turizmni rivojlantirish boʻyicha muvofiqlashtiruvchi kengash (bundan buyon matnda Muvofiqlashtiruvchi kengash deb yuritiladi) turizmni barqaror rivojlantirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish masalalari boʻyicha davlat organlarining, nodavlat notijorat tashkilotlarining, turizm sohasi subyektlarining hamkorligini takomillashtirish maqsadida tuziladi.

Muvofiqlashtiruvchi kengash tarkibiga vakolatli davlat organi, manfaatdor davlat organlarining, shuningdek nodavlat notijorat tashkilotlarining vakillari kiradi.

Vakolatli davlat organi Muvofiqlashtiruvchi kengashning ishchi organidir.

Muvofiqlashtiruvchi kengashning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

vakolatli davlat organi, vazirliklar va idoralar rahbarlarining hisobotlarini muntazam ravishda eshitib borgan holda turizmni rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlar amalga oshirilishining borishi ustidan tizimli nazoratni amalga oshirish, shuningdek ularning faoliyatini muvofiqlashtirish, mamlakatda turizm sohasini rivojlantirishga toʻsqinlik qilayotgan masalalarni tezkor koʻrib chiqish va hal etish;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining hisobotlarini eshitib borgan holda turizm sohasidagi tasdiqlangan hududiy dasturlarning bajarilishini, tegishli hududning salohiyatidan foydalanish samaradorligini hamda joylarda mavjud byurokratik toʻsiqlarni bartaraf etishga qaratilgan ishlarning oʻrganilishini tashkil etish;

turizm sohasidagi yirik investitsiya loyihalarini amalga oshirish va qoʻshimcha infratuzilmani rivojlantirish yuzasidan davlat yordamini olish uchun beriladigan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining, shuningdek boshqa tashabbuskorlarning (ariza beruvchilarning) takliflari hamda talabnomalarini har yili koʻrib chiqish;

Oʻzbekistonning turistik salohiyatini targʻib qilishga va chet ellik turistlarni jalb etishga qaratilgan qoʻshma tadbirlarni xorijda oʻtkazish boʻyicha “yoʻl xaritasini” har yili tasdiqlash;

turizm sohasidagi strategiyalar, konsepsiyalar, davlat dasturlari va boshqa dasturlarning vazirliklar va idoralar, boshqa tashkilotlar tomonidan amalga oshirilishining borishi yuzasidan monitoring oʻtkazish, shuningdek ular bajarilishining borishi toʻgʻrisidagi har choraklik axborotni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritish.

Muvofiqlashtiruvchi kengashning hududiy organlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari boshchiligidagi hudud darajasida Muvofiqlashtiruvchi kengash vazifalarini bajaruvchi turizmni rivojlantirish boʻyicha hududiy kengashlardan iboratdir.

12-modda. Budjetdan tashqari Turizm sohasini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi

Turizm sohasining rivojlanishini moliyaviy jihatdan qoʻshimcha taʼminlash maqsadida vakolatli davlat organi huzurida budjetdan tashqari Turizm sohasini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi tashkil etilishi mumkin.

Vakolatli davlat organi huzuridagi budjetdan tashqari Turizm sohasini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi:

turistik yigʻimlardan tushgan tushumlar, xalqaro moliya institutlarining, xorijiy donorlarning grantlari, yuridik va jismoniy shaxslarning xayriyalari, Jamgʻarmaning vaqtincha boʻsh turgan mablagʻlarini depozitlarga joylashtirishdan olinadigan daromadlar boʻyicha tushumlar hamda qonunchiligida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan shakllantiriladi;

mablagʻlarni turizm sohasining va turistik industriyaning rivojlantirilishini qoʻllab-quvvatlashga, turistik bozorlarda Oʻzbekiston Respublikasining turistik mahsulotlarini hamda turizm sohasidagi milliy tanitish belgisini targʻib qilish uchun yoʻnaltiradi.

13-modda. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining va nodavlat notijorat tashkilotlarining turizm sohasi tadbirlaridagi ishtiroki

Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va nodavlat notijorat tashkilotlari oʻz vakolatlari doirasida:

turizm sohasidagi davlat dasturlarini, hududiy va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;

madaniy meros obyektlarini targʻib qilishda, turizm salohiyatini saqlash va rivojlantirishda ishtirok etadi;

turizm toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijro etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshiradi;

turizm toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirishga doir takliflar kiritadi;

turizm sohasidagi davlat organlari va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi.

3-bob. Turistik industriya

14-modda. Turistik industriya va turistik industriyadagi xizmatlarning turlari

Joylashtirish vositalari, transport, umumiy ovqatlanish obyektlari va koʻngilochar, maʼrifiy, ishbilarmonlik, davolash-sogʻlomlashtirish, jismoniy tarbiya-sport hamda boshqa maqsadga moʻljallangan obyektlar, turistik faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotlar, ekskursiya xizmatlarini koʻrsatuvchi tashkilotlar majmui, shuningdek ekskursiya yetakchilarining, gidlar (gid-tarjimonlar) hamda yoʻriqchi-yoʻl boshlovchilarning xizmatlari majmui turistik industriyadir.

Turistik xizmatlar koʻrsatish shartnomasiga muvofiq turistik industriyadagi xizmatlarning turlari quyidagilardan iboratdir:

turlarni taqdim etish boʻyicha xizmatlar;

yashash joylarini taqdim etish boʻyicha xizmatlar;

ovqatlantirish boʻyicha xizmatlar;

axborotga oid, reklama xizmatlari;

transport xizmatlari;

barcha turdagi transport uchun chiptalar hamda tadbirlarga va koʻngilochar obyektlarga borish uchun chiptalar taqdim etish (band qilib qoʻyish, sotish va yetkazib berish) boʻyicha xizmatlar.

Turistik xizmatlar koʻrsatish shartnomasida boshqa turistik xizmatlar ham nazarda tutilishi mumkin.

15-modda. Turistik industriya obyektlarini tasniflash

Turistik industriya obyektlarini tasniflash va ularga toifalar berish ixtiyoriy asosda amalga oshiriladi.

Joylashtirish vositalarini, togʻ changʻisi trassalarini, plyajlarni oʻz ichiga olgan turistik industriya obyektlarini tasniflash va ularga toifalar berish, shuningdek berilgan Toifalar reyestrini yuritish vakolatli davlat organi huzuridagi akkreditatsiya qilingan tashkilot tomonidan amalga oshiriladi.

Joylashtirish vositalari mehmonxonalar, turistik bazalar va majmualarni, dam olish uylari va zonalarini, pansionatlar, kempinglar, motellar, mehmon uylarini, oʻtov va chodirli oromgohlar, sanatoriylarni hamda mehmonxona xizmatlari (joylashtirish boʻyicha xizmatlar) koʻrsatiladigan boshqa obyektlarni, shuningdek joylashtirish vositasi sifatida tunab qolish uchun jihozlangan yer usti transportini oʻz ichiga oladi.

Toifa berilgan turistik industriya obyektining mulkdori va (yoki) egasi uning mazkur toifaga muvofiq boʻlishini taʼminlashi shart.

16-modda. Turistik axborot markazi

Jismoniy va yuridik shaxslarni turistik resurslar hamda turistik industriya obyektlari toʻgʻrisida xabardor qilish, shuningdek turistik bozorlarda turistik mahsulotlarni targʻib qilish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi markaz turistik axborot markazidir.

Turistik axborot markazlarining loyihalari hamda ularda realizatsiya qilinadigan tovarlarning (ishlar va xizmatlarning) roʻyxati vakolatli davlat organi bilan kelishiladi.

Turistik axborot markazi davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida tashkil etilishi mumkin.

4-bob. Turistik zonalar va turistik klasterlar

17-modda. Turistik zonalar

Muayyan chegaralarga ega boʻlgan, bir yoki bir necha turistik resurslar (tabiiy, tarixiy, ijtimoiy-madaniy, davolash-sogʻlomlashtirish obyektlari, shuningdek turistlar va ekskursantlarning ehtiyojlarini qanoatlantira oladigan boshqa obyektlar) joylashgan, kirish turizmini va ichki turizmni, turistik industriyani rivojlantirish, turistik resurslarni muhofaza qilish hamda ulardan oqilona foydalanish maqsadida tashkil etilgan hudud turistik zonadir.

Turistik zonalar davlat organlari hamda boshqa tashkilotlarning, shuningdek tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxslarning taklifiga koʻra tashkil etiladi.

Turistik zonalar respublika yoki mahalliy darajada tashkil etiladi. Respublika darajasidagi turistik zonalar Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari asosida, mahalliy darajadagi turistik zonalar esa vakolatli davlat organi bilan kelishilgan holda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining qarorlari asosida tashkil etiladi.

Turistik zonalarni aniqlashda ularda turistik resurslarning mavjudligi, shuningdek ushbu hududlarning turizm turlarini rivojlantirish uchun potensial imkoniyatlari inobatga olinadi.

Qurilayotgan turistik industriya obyektlarining mulkdorlari va (yoki) egalari turistik zonalarning hududlarida turistik resurslar barpo etilayotganda, shuningdek ulardan foydalanilayotganda ushbu obyektlarning mavjud mahalliy ijtimoiy-iqtisodiy, tarixiy, ilmiy, badiiy, madaniy muhitga yoki boshqa tashkiliy-maqsadli muhitga va infratuzilma muhitiga uygʻunlashuvini nazarda tutishi shart.

Turizm sohasi subyektlari turistik zonalar hududlarida oʻz faoliyatini tashkil etishda va amalga oshirishda atrof tabiiy muhitga, madaniy meros obyektlariga hamda muhofaza etiladigan tabiiy hududlarga nisbatan ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlishni taʼminlashi shart.

Turistik zonalarda amalga oshiriladigan turistik faoliyat va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa faoliyat turistik zonalarni tashkil etish maqsadlariga monelik qilmasligi kerak.

18-modda. Turistik zonalarning turlari

Turizmni kompleks rivojlantirish va turistik resurslarni lozim darajadagi holatda saqlash, tegishli hududning turistik salohiyatini oshirish, shuningdek ularni rivojlantirishga investitsiyalar jalb qilinishini ragʻbatlantirish maqsadida turistik zonalarning quyidagi turlari tashkil etilishi mumkin:

erkin turistik zona;

kichik turistik zona;

maxsus turistik zona.

Erkin turistik zona erkin iqtisodiy zonaga tenglashtiriladi. Erkin turistik zonaga va erkin turistik zonaning ishtirokchilari sifatida roʻyxatga olingan tadbirkorlik subyektlariga nisbatan erkin iqtisodiy zonalar toʻgʻrisidagi qonunchilikning qoidalari, shu jumladan erkin iqtisodiy zonalar va ularning ishtirokchilari uchun nazarda tutilgan imtiyozlar hamda preferensiyalar tatbiq etiladi.

Kichik turistik zona kichik sanoat zonasiga tenglashtiriladi. Kichik turistik zonalarga nisbatan kichik sanoat zonalari toʻgʻrisidagi qonunchilikning qoidalari tatbiq etiladi.

Maxsus turistik zona belgilangan maxsus hudud boʻlib, unda turistik resurslar va ushbu hududda muayyan turistik mahsulotni shakllantirish hisobidan turistlarga xizmat koʻrsatilishini taʼminlovchi turistik industriya obyektlari jamlanadi. Maxsus turistik zonani tashkil etishda ushbu zona ishtirokchilari uchun shartlar, imtiyozlar va preferensiyalar belgilanishi mumkin.

19-modda. Turistik klaster

Kompleks turistik xizmatlar hamda turistning va ekskursantning ehtiyojlarini qanoatlantirish uchun zarur boʻlgan boshqa qoʻshimcha xizmatlar koʻrsatuvchi mustaqil tashkilotlar hamda yakka tartibdagi tadbirkorlar majmui turistik klasterdir.

Turistik klasterlar kompleks turistik xizmatlar koʻrsatish, turistik faoliyatning raqobatbardoshliligi va sifatini oshirish maqsadida turistik mahsulotni shakllantiradi, targʻib etadi va realizatsiya qiladi.

5-bob. Turizm sohasidagi faoliyatni amalga oshirish shartlari

20-modda. Turistik faoliyatni litsenziyalash va turistik faoliyatni xabardor qilish tartibida amalga oshirish

Turoperatorlik va turagentlik faoliyati, shuningdek sayohatlar tashkil etishga doir boshqa faoliyat turistik faoliyatdir.

Turistik mahsulotni shakllantirish, targʻib etish va realizatsiya qilish yuzasidan yuridik shaxs tomonidan amalga oshiriladigan tadbirkorlik faoliyati turoperatorlik faoliyatidir.

Turistik mahsulotni targʻib etish va realizatsiya qilish yuzasidan yuridik yoki jismoniy shaxs tomonidan amalga oshiriladigan tadbirkorlik faoliyati turagentlik faoliyatidir.

Turoperatorlar turistik faoliyatni vakolatli davlat organi tomonidan beriladigan litsenziya asosida amalga oshiradi.

Turagentlar turistik faoliyatni xabardor qilish tartibida amalga oshiradi.

Turoperatorlar turistik faoliyatni amalga oshirish huquqi uchun litsenziya amal qilish muddati cheklanmagan holda beriladi. Bunda ekskursiya xizmatlari koʻrsatuvchi yakka tartibdagi tadbirkor boʻlgan jismoniy shaxslarga turistik faoliyatni amalga oshirish huquqi uchun litsenziya olish talab qilinmaydi.

Ekskursiya faoliyati yigirma toʻrt soatdan oshmaydigan va joylashtirishga (tunab qolishga) doir xizmatlar koʻrsatishni nazarda tutmaydigan, madaniy meros obyektlari, diqqatga sazovor joylar va boshqa obyektlar bilan tanishtirish maqsadida oldindan tuzilgan yoʻnalishlar boʻyicha ekskursiya yetakchisi hamrohligida ekskursiyalar tashkil etishga doir turistik faoliyatning elementidir.

Turoperatorlar faoliyatini amalga oshirishda litsenziya asosiy talablari va shartlari quyidagilardan iborat:

turistik mahsulot buyurtmachisi bilan turistik xizmatlar koʻrsatish shartnomasi tuzilganidan keyin turistik xizmatlar koʻrsatish;

har bir turistga va ekskursantga turistik sayohat vaqtida Oʻzbekiston Respublikasiga hamda chet davlatlarga kirish, ulardan chiqish va ularda boʻlishning oʻziga xos xususiyatlari toʻgʻrisidagi axborotni yetkazish;

turistga va ekskursantga oʻz ishi tartibi, joylashgan yeri (pochta manzili), litsenziyaning mavjudligi, turizmning muayyan turlarini yuritish uchun masʼul boʻlgan mutaxassislar toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etish, shu jumladan mazkur axborotni oʻz rasmiy veb-saytlariga joylashtirgan holda taqdim etish.

21-modda. Turistik xizmatlarni sertifikatlashtirish

Joylashtirish vositalari, togʻ changʻisi trassalari va plyajlar majburiy ravishda sertifikatlashtirilishi lozim, bundan ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Kasaba uyushmalari tizimidagi bolalar sogʻlomlashtirish oromgohlari negizida bolalarning dam olish mavsumidan tashqari davrda tashkil etiladigan dam olish uylari va dam olish zonalari joylashtirish vositalari sifatida majburiy sertifikatlashtirishdan ozod etiladi.

Joylashtirish vositalari, togʻ changʻisi trassalari va plyajlarni sertifikatlashtirish vakolatli davlat organi huzuridagi akkreditatsiya qilingan sertifikatlashtirish boʻyicha tashkilot tomonidan amalga oshiriladi.

Turistik xizmatlarni sertifikatlashtirish ularning texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga muvofiqligi nuqtai nazaridan amalga oshiriladi hamda ushbu xizmatlarning xavfsizligi va sifatini taʼminlashga qaratiladi.

Vakolatli davlat organi Sertifikatlashtirilgan turistik xizmatlarning reyestrini yuritadi.

Turoperator xizmatlarini sertifikatlashtirish ixtiyoriy asosda amalga oshiriladi.

22-modda. Turizm sohasida standartlashtirish

Turistlar va ekskursantlarning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida turoperatorlik va turagentlik faoliyatini, shuningdek turistik industriya obyektlarini standartlashtirish amalga oshiriladi.

Vakolatli davlat organi turistik xizmatlar sohasidagi standartlashtirishga doir ishlarni tashkil etishni, muvofiqlashtirishni, ularning bajarilishini taʼminlashni amalga oshiradi.

23-modda. Gidlarning (gid-tarjimonlarning), ekskursiya yetakchilarining va yoʻriqchi-yoʻl boshlovchilarning malakasini sertifikatlashtirish

Gidlar (gid-tarjimonlar), ekskursiya yetakchilari va yoʻriqchi-yoʻl boshlovchilar vakolatli davlat organi tomonidan beriladigan tegishli sertifikat olinganidan keyin yuridik shaxs tashkil etmasdan tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi jismoniy shaxslar sifatida yoxud yuridik shaxslar bilan tuziladigan mehnat shartnomalari asosida mustaqil ravishda xizmatlar koʻrsatishi mumkin.

24-modda. Turizm sohasidagi yagona reyestrlar

Vakolatli davlat organi Turizm sohasidagi yagona reyestrlarni shakllantiradi va yuritadi.

Turizm sohasidagi yagona reyestrlar turoperatorlarga, turagentlarga, gidlarga (gid-tarjimonlarga), ekskursiya yetakchilariga va yoʻriqchi-yoʻl boshlovchilarga nisbatan, joylashtirish vositalariga, togʻ changʻisi trassalariga va plyajlarga, shuningdek turistik yoʻnalishlar va turistik obyektlarga nisbatan yuritiladi.

Turizm sohasidagi yagona reyestrlar vakolatli davlat organining rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi.

6-bob. Turistik mahsulotni shakllantirish, targʻib etish va realizatsiya qilishning oʻziga xos xususiyatlari

25-modda. Turistik mahsulotni shakllantirish va targʻib etish

Turistik mahsulot turistik bozor konyunkturasidan kelib chiqqan holda yoxud turistning yoki ekskursantning buyurtmasiga koʻra turoperator tomonidan shakllantiriladigan, turistning va ekskursantning ehtiyojlarini qanoatlantirish uchun zarur boʻlgan turistik xizmatlar majmuidir.

Turoperatorning turistik mahsulot jumlasiga kiruvchi alohida turistik xizmatlarni koʻrsatuvchi shaxslar bilan shartnomalar tuzishga va ularni ijro etishga doir faoliyati turistik mahsulotni shakllantirishdir.

Turistik mahsulotni realizatsiya qilishga (reklama qilishga, ixtisoslashtirilgan koʻrgazmalar va yarmarkalarda ishtirok etishga, kataloglar, bukletlar nashr etishga va boshqalarga) qaratilgan chora-tadbirlar majmui turistik mahsulotni targʻib etishdir.

Turoperator turistlar va ekskursantlarga turistik mahsulot jumlasiga kiruvchi turistik xizmatlar majmui yoki ularning bir qismi mustaqil ravishda yoki alohida turistik xizmatlar koʻrsatuvchi shaxslarni jalb etgan holda koʻrsatilishini taʼminlaydi.

Turoperator turga kiruvchi xizmatlarga boʻlgan huquqni alohida turistik xizmatlar koʻrsatuvchi shaxslar bilan yoki turga kiruvchi xizmatlarning barcha turlari koʻrsatilishini taʼminlovchi, turistlar va ekskursantlarni qabul qiluvchi turoperator bilan tuzilgan shartnomalar asosida oladi.

Turistning, ekskursantning yoki turistlar, ekskursantlar guruhi vakili boʻlgan shaxsning turistik mahsulotni shakllantirish uchun turoperatorga beradigan buyurtmasi dastlabki shartnoma xususiyatiga ega boʻlgan bitim tarzida rasmiylashtiriladi.

Kirish turizmi va ichki turizm sohalaridagi turistik mahsulotni shakllantirish faqat Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti boʻlgan turoperatorlar tomonidan amalga oshiriladi.

Turistik mahsulotni shakllantirish chogʻida turoperator atrof tabiiy muhitga, muhofaza etiladigan tabiiy hududlar va madaniy meros obyektlariga ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlish taʼminlanishini nazarda tutishi shart.

Turistik mahsulotni targʻib etish chogʻida turoperator va turagent turistik mahsulot toʻgʻrisidagi axborotning ishonchliligi uchun javobgar boʻladi.

Turagent turistik mahsulotni targʻib etishni turoperator bilan tuzilgan shartnoma asosida amalga oshiradi.

Turistik mahsulotlarni kirish turizmi va ichki turizm hamda joylashtirish vositalari tarzida reklama qilish chogʻida turizm sohasida belgilangan milliy tanitish belgisidan foydalanish majburiydir.

26-modda. Turistik mahsulotni realizatsiya qilish

Turistik mahsulotni realizatsiya qilish turoperator va (yoki) turagent hamda turistik mahsulotning buyurtmachisi oʻrtasida tuziladigan shartnoma asosida amalga oshiriladi.

Turist, ekskursant yoki turist yoxud ekskursant nomidan turistik mahsulotga buyurtma beruvchi boshqa shaxs turistik mahsulotning buyurtmachisidir.

Turagent va turoperator oʻrtasidagi shartnomada quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

turistik mahsulotni turagent tomonidan realizatsiya qilish shartlari;

turagentning turistik mahsulotni turoperator nomidan yohud oʻz nomidan realizatsiya qilishga doir huquq va majburiyatlari;

turagent tomonidan ikkilamchi agent shartnomalarini tuzish mumkinligini (mumkin emasligini) nazarda tutuvchi shartlar;

ularga turistik mahsulotning buyurtmachisi tomonidan turistik xizmatlar koʻrsatish shartnomasini ijro etish borasida eʼtirozlar bildirilgan taqdirda, turoperator va turagentning hamkorligi tartibi;

turistik mahsulot toʻgʻrisida axborot taqdim etmaganlik yoki notoʻgʻri axborot taqdim etganlik uchun, turistik xizmatlar koʻrsatishga doir shartnoma boʻyicha majburiyatlarni bajarmaganlik yoki lozim darajada bajarmaganlik uchun turistik mahsulotning buyurtmachisi oldida turoperatorning va turagentning javobgarligi, shuningdek taraflardan har birining javobgarligi.

Turoperator va (yoki) turagent va turistik mahsulotning buyurtmachisi oʻrtasidagi shartnomada quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

turoperatorning nomi, uning joylashgan yeri (pochta manzili), litsenziyasining yoʻnalishi va raqami;

turagentning nomi, joylashgan yeri (pochta manzili), xabarnoma qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi tasdiqnomaning yoʻnalishi va raqami;

turistik mahsulotning buyurtmachisi toʻgʻrisidagi, uning turistik mahsulotni realizatsiya qilish uchun zarur boʻlgan hajm doirasidagi maʼlumotlar;

turistik mahsulotning qiymati va uni toʻlash tartibi;

turoperatorning va (yoki) turagentning hamda turistik mahsulot buyurtmachisining huquqlari va majburiyatlari;

shartnomani oʻzgartirish va bekor qilish shartlari;

turoperatorning va (yoki) turagentning va turistik mahsulot buyurtmachisining javobgarligi hamda nizolarni koʻrib chiqish tartibi.

Turoperator va (yoki) turagent va turistik mahsulot buyurtmachisi shartnomada turistik mahsulotdan foydalanish shartlarini, shu jumladan sayohatning dasturini, sayohatning yoʻnalishi va shart-sharoitlarini, joylashtirish vositalari, yashash va ovqatlanish sharoitlari, turistni va ekskursantni vaqtincha boʻlish mamlakatida (joyida) tashish boʻyicha xizmatlar, ekskursiya yetakchisi, gid (gid-tarjimon), yoʻriqchi-yoʻl boshlovchi mavjudligi, shuningdek qoʻshimcha xizmatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni kelishib olishi mumkin.

Turoperator va (yoki) turagent hamda turistik mahsulotning buyurtmachisi oʻrtasidagi shartnomada boshqa shartlar ham koʻrsatilishi mumkin.

Ekskursiya yetakchilari, gidlar (gid-tarjimonlar) va yoʻriqchi-yoʻl boshlovchilar shartnoma tuzmasdan ham oʻz xizmatlarini koʻrsatishi mumkin.

27-modda. Oʻzbekistonning Milliy turistik brendi

Oʻzbekiston Respublikasining turizm sohasidagi tanitish belgisi va shiori Oʻzbekistonning Milliy turistik brendidir.

Oʻzbekiston Respublikasining turizm sohasidagi tanitish belgisining shakli, rangli tasviri hamda shiorning mazmuni vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadi.

Oʻzbekistonning Milliy turistik brendidan tovarlarni (ishlarni va xizmatlarni) targʻib etishda foydalanilishi mumkin.

Oʻzbekistonning Milliy turistik brendining elementlaridan boshqa maqsadlarda foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.

28-modda. Turistik xizmat koʻrsatish shartlari toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etish

Turoperatorlar va turagentlar turistik xizmatlar koʻrsatish shartnomasini tuzish chogʻida turistga va ekskursantga quyidagi axborotni taqdim etishi shart:

kirish va chiqish hujjatlarini (vaqtincha boʻlish mamlakatiga (joyiga) kirish va undan chiqish uchun vizani) rasmiylashtirishga nisbatan qoʻyiladigan asosiy talablar toʻgʻrisidagi;

rioya etilishi turni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan tibbiy rasmiyatchiliklar, shu jumladan turistning va ekskursantning ularda muayyan kasalliklar, jismoniy holatining va yoshining oʻziga xos xususiyatlari mavjud boʻlgan taqdirda, turda ishtirok etishiga qarshi koʻrsatmalar toʻgʻrisidagi;

bojxona, chegara qoidalari va boshqa qoidalar (sayohatni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan hajmda) toʻgʻrisidagi;

vaqtincha boʻlish mamlakatida (joyida) turistning (ekskursantning) hayoti xavfsizligiga va sogʻligʻiga tahdid soluvchi favqulodda vaziyatlar yuzaga kelgan taqdirda yoki boshqa holatlarda, shuningdek turistning (ekskursantning) mol-mulkiga zarar yetishi xavfi yuzaga kelgan hollarda, turist (ekskursant) murojaat qilishi mumkin boʻlgan, vaqtincha boʻlish mamlakatidagi (joyidagi) mavjud mahalliy davlat hokimiyati organlarining, Oʻzbekiston Respublikasi diplomatik va konsullik muassasalarining joylashgan yeri (pochta manzillari) va aloqa bogʻlash uchun telefon raqamlari toʻgʻrisidagi.

7-bob. Turoperatorlar va turagentlarning, turistlar va ekskursantlarning, gidlar (gid-tarjimonlar), ekskursiya yetakchilari va yoʻriqchi-yoʻl boshlovchilarning huquq va majburiyatlari

29-modda. Turoperatorlar hamda turagentlarning huquq va majburiyatlari

Turoperatorlar va turagentlar oʻz vakolatlari doirasida quyidagi huquqlarga ega:

turning davomiyligi va yoʻnalishini, xizmat koʻrsatish shartlarini, transportda xizmat koʻrsatish turini, turistning, ekskursantning xavfsizligini hamda ularning mol-mulki muhofaza qilinishini taʼminlash choralarini turistning va ekskursantning roziligi hamda xohishiga koʻra oʻzgartirish;

turistning va ekskursantning roziligi bilan ularni tur boshlanishidan kamida yigirma kun oldin bu haqda xabardor etish sharti bilan turning shartlashilgan qiymatini koʻpaytirish;

xizmatlar koʻrsatishning imkoni boʻlmaydigan fors-major holatlar yuzaga kelgan taqdirda, shuningdek guruh tuzish uchun zarur boʻlgan turistlar va ekskursantlarning talab qilinadigan soni yigʻilmagan taqdirda, turistik xizmatlar koʻrsatish shartnomasini bekor qilish, bu haqda turistlar va ekskursantlar tur boshlanishidan kamida yigirma kun oldin xabardor etilishi kerak;

turistlar, ekskursantlar yoki turizm sohasi subyektlari tomonidan yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishini va maʼnaviy ziyon kompensatsiya qilinishini talab qilish.

Turoperatorlar va turagentlar:

turistlar va ekskursantlarga turistik xizmatlar koʻrsatish shartnomasida shartlashilgan xizmatlar koʻrsatilishini taʼminlashi;

turistik xizmatlar koʻrsatilmagan yoki ular toʻliq boʻlmagan hajmda koʻrsatilgan yoxud lozim darajada sifatli koʻrsatilmagan taqdirda turistlar va ekskursantlarga yetkazilgan zararning oʻrnini qoplashi hamda maʼnaviy ziyonni kompensatsiya qilishi;

turistlar va ekskursantlarga turni tashkil etish, ularning huquq va majburiyatlari toʻgʻrisida toʻliq axborot taqdim etishi;

turistik resurslarning saqlanishiga koʻmaklashishi;

turistlar va ekskursantlar vaqtincha borilgan mamlakatda (joyda) qonunchilikka rioya etishi ustidan nazoratni amalga oshirishi shart.

30-modda. Turistlar hamda ekskursantlarning huquq va majburiyatlari

Turistlar va ekskursantlar quyidagi huquqlarga ega:

turistik xizmatlar koʻrsatish shartnomasida nazarda tutilgan xizmatlardan foydalanish;

sayohat bilan bogʻliq toʻliq va ishonchli axborot olish, shu jumladan vaqtincha boʻlish mamlakatiga (joyiga) kirish va unda boʻlish qoidalari, mahalliy aholining urf-odatlari, diniy marosimlar, madaniy meros obyektlari, muhofaza etiladigan tabiiy hududlar va turizm sohasining obyektlari, atrof tabiiy muhitning holati toʻgʻrisida axborot olish;

shaxsiy xavfsizligi hamda oʻz huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish taʼminlanishi, shuningdek oʻz mol-mulkining but saqlanishi;

shoshilinch tibbiy yordam olish;

turistik xizmatlar koʻrsatish shartnomasi bajarilmagan yoki lozim darajada bajarilmagan taqdirda moddiy zararning oʻrni qoplanishi, shuningdek maʼnaviy ziyonning kompensatsiya qilinishi;

agar turning umumiy qiymati oshishi shartnomada shartlashilgan qiymatidan ortib ketsa, turistik xizmatlar koʻrsatishga doir shartnomani turoperatorlar va turagentlarga yetkazilgan moddiy zararning oʻrnini qoplamagan holda bekor qilish.

Turistlar va ekskursantlar:

turda ishtirok etish uchun oʻz sogʻligʻi holatining va (yoki) yoshining xususiyatlariga bogʻliq cheklovlar (qarshi koʻrsatmalar) toʻgʻrisidagi, oʻz doimiy yashash joyidan tashqariga chiqishi hamda vaqtincha boʻlish mamlakatiga (joyiga) kirishi uchun cheklovlar haqidagi maʼlumotlarni turoperatorning va (yoki) turagentning talabiga koʻra taqdim etishi;

turistik xizmatlar koʻrsatish shartnomasi shartlariga va vaqtincha boʻlish mamlakatining (joyining) qonunchiligiga rioya etishi, uning siyosiy hamda ijtimoiy tuzilishini, mahalliy aholining anʼanalarini, urf-odatlarini, diniy eʼtiqodini hurmat qilishi;

vaqtincha boʻlish mamlakatidagi (joyidagi) atrof tabiiy muhitga, muhofaza etiladigan tabiiy hududlar va madaniy meros obyektlariga zarar yetkazmasligi;

vaqtincha boʻlish mamlakatidagi (joyidagi) bojxona va chegara nazorati, shaxsiy xavfsizlik qoidalariga rioya etishi shart.

31-modda. Gidlar (gid-tarjimonlar), ekskursiya yetakchilari hamda yoʻriqchi-yoʻl boshlovchilarning huquq va majburiyatlari

Gidlar (gid-tarjimonlar), ekskursiya yetakchilari va yoʻriqchi-yoʻl boshlovchilar quyidagi huquqlarga ega:

tur vaqtida oʻz majburiyatlarini bajarishi uchun turoperatordan, turagentdan yoki turistik mahsulot buyurtmachisidan zarur axborot bilan taʼminlanishini talab qilish;

oʻz huquq va majburiyatlarini belgilovchi hujjatlar bilan (shartnoma mavjud boʻlganda) tanishib chiqish;

turistlar va ekskursantlar bilan mustaqil ravishda shartnomalar tuzish.

Gidlar (gid-tarjimonlar), ekskursiya yetakchilari va yoʻriqchi-yoʻl boshlovchilar:

tegishli maʼlumotga, malaka sertifikatiga ega boʻlishi va oʻz vaqtida malaka oshirishdan oʻtishi;

mamlakatning tarixi, madaniyati, etnografiyasi, iqtisodiyotini va boshqa sohalarini rasmiy yoki ishonchli manbalardan bilishi;

turistik yoʻnalishni rejalashtirish va ekskursiyada hamrohlik qilish koʻnikmalariga ega boʻlishi;

oʻz funksional vazifalarini bajarish chogʻida ismi va familiyasi yozilgan koʻkrak nishonini (beyjikni) taqib yurishi;

xavfsizlikni taʼminlash choralarini bilishi va favqulodda vaziyatlarda amaliy harakat qilish, birinchi tibbiy yordam koʻrsatish koʻnikmalariga ega boʻlishi shart.

8-bob. Turizm sohasi subyektlarining birlashmalari

32-modda. Turizm sohasi subyektlarining birlashmasi

Turizm sohasi subyektlarining kasbiy faoliyatini muvofiqlashtirish, shuningdek umumiy manfaatlarni ifodalash va himoya qilish maqsadida tashkil etilgan nodavlat notijorat tashkiloti turizm sohasi subyektlarining birlashmasidir.

Turizm sohasi subyektlarining birlashmasi Oʻzbekiston Respublikasi hududi doirasida faoliyatini amalga oshiruvchi turizm sohasi subyektlarining ixtiyoriy aʼzoligi prinsipiga asoslanadi.

33-modda. Turoperatorlar va turagentlar birlashmasi

Turoperatorlar va turagentlar oʻz tadbirkorlik faoliyatini muvofiqlashtirish, shuningdek umumiy manfaatlarini ifodalash va himoya qilish maqsadida birlashma tuzishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida turoperatorlik va turagentlik faoliyatini amalga oshiruvchi yuridik hamda jismoniy shaxslarning ixtiyoriy aʼzoligi prinsipiga asoslangan nodavlat notijorat tashkiloti turoperatorlar va turagentlar birlashmasidir.

Turoperatorlar va turagentlar birlashmasi yangi aʼzolar kirishi uchun ochiqdir.

34-modda. Turoperatorlar va turagentlar birlashmalarining huquqlari

Turoperatorlar va turagentlar birlashmalari quyidagi huquqlarga ega:

turizm sohasi subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishi holatining tahlilini oʻtkazish;

turizm toʻgʻrisidagi qonunchilik ijro etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish;

turizm sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqishda va muhokama qilishda ishtirok etish;

vakolatli davlat organi huzuridagi jamoatchilik kengashlari tarkibida ishtirok etish;

turizm sohasi subyektlarini qoʻllab-quvvatlash, ularning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish tizimini shakllantirishda ishtirok etish;

turizm toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirishga doir takliflar tayyorlash va kiritish, turizm sohasini yaxshilash boʻyicha chora-tadbirlar ishlab chiqish jarayonlariga boshqa tadbirkorlik subyektlarini jalb etish;

Oʻzbekistonning milliy turistik brendini va mahsulotlarni turistik bozorlarda targʻib etishga, turizm sohasiga investitsiyalarni, shu jumladan chet el investitsiyalarini, shuningdek zamonaviy texnologiyalarni jalb etishga koʻmaklashish.

9-bob. Xavfsiz turizmni taʼminlash

35-modda. Turistlar va ekskursantlarning xavfsizligi kafolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi hududida turistlar va ekskursantlarning xavfsizligi davlat tomonidan kafolatlanadi.

Vakolatli davlat organi manfaatdor vazirliklar, idoralar va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari bilan birgalikda turistlar hamda ekskursantlarning xavfsizligini va himoya qilinishini, jamiyat va davlat manfaatlarini, turizmdan shaxslarning qonunga xilof migratsiyasi, ularning mehnatini ekspluatatsiya qilish hamda ularni boshqacha tarzda ekspluatatsiya qilish maqsadida foydalanishga qarshi kurashishni taʼminlash yuzasidan zarur chora-tadbirlar ishlab chiqadi.

Xavfsizlikni taʼminlash chora-tadbirlari turistlar va ekskursantlarning shaxsiy xavfsizligi, ularning mol-mulki but saqlanishi, atrof tabiiy muhitga, jamiyatning moddiy hamda maʼnaviy qadriyatlariga, davlat xavfsizligiga zarar yetkazilishining oldini olish taʼminlanishini nazarda tutadi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari barcha turistik yoʻnalishlar boʻyicha turistlar va ekskursantlarning himoya qilinishini va xavfsizligini taʼminlash boʻyicha hududiy dasturlar ishlab chiqadi hamda ularning bajarilishini tashkil etadi.

Turizm sohasi subyektlari turistlar va ekskursantlarning xavfsizligini taʼminlash, tabiiy ofatlar chogʻida, ular jarohatlanganda, kasallikka chalinganda hamda boshqa hollarda tibbiy va oʻzga tarzda yordam koʻrsatish boʻyicha chora-tadbirlar ishlab chiqadi.

Vakolatli davlat organi turoperatorlarni, turagentlarni, turistlar va ekskursantlarni vaqtincha boʻlish mamlakatidagi (joyidagi) turistlar hamda ekskursantlarning xavfsizligiga nisbatan tahdid toʻgʻrisida xabardor qiladi, shuningdek xavfsizlikka nisbatan tahdid mavjud boʻlganligi sababli borib koʻrish uchun tavsiya etilmaydigan mamlakatlar (joylar) roʻyxatini ommaviy axborot vositalariga, shu jumladan oʻzining rasmiy veb-saytiga joylashtiradi.

Muassislari (hammuassislari) davlat organlari boʻlgan ommaviy axborot vositalari vakolatli davlat organiga turistlar va ekskursantlarning xavfsizligiga nisbatan tahdid haqidagi axborotni eʼlon qilish imkoniyatini darhol va bepul taqdim etadi.

Turistlar va ekskursantlar yuqumli kasalliklarning yuqori darajadagi xavfiga uchrashi mumkin boʻlgan vaqtincha boʻlish mamlakatiga (joyiga) sayohatni amalga oshirish boshlanguniga qadar xalqaro tibbiy talablarga muvofiq profilaktikadan oʻtishi shart.

Turistlar va ekskursantlar guruhlarini kuzatib boruvchi shaxslar birinchi tibbiy yordam koʻrsatish uchun dasturiy asosda minimal tibbiy tayyorgarlikka, tibbiy buyumlarga hamda dori qutichasiga ega boʻlishi shart.

36-modda. Turoperatorlar va turagentlar tomonidan turistlar va ekskursantlarning xavfsizligini taʼminlashga doir chora-tadbirlar

Turoperatorlar turistlar va ekskursantlarning xavfsizligini taʼminlash maqsadida:

mustaqil turizmni amalga oshiruvchi turistlar va ekskursantlar murojaat qilgan taqdirda, turistlar va ekskursantlarni yoʻnalishning xususiyati hamda ularning oʻz xatti-harakatiga bogʻliq holda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan xavf manbalari haqida xabardor qilishi, turistlar va ekskursantlarni jarohatlanish hamda baxtsiz hodisalarning oldini olish va ulardan himoyalanish usullari bilan tanishtirishi, shuningdek yoʻnalishdagi xavfsizlik texnikasi boʻyicha turistlar va ekskursantlarga yoʻl-yoʻriq berishi;

falokatga uchragan turistlar va ekskursantlarga tezkor yordam koʻrsatishi;

togʻ, trek, changʻi, velosiped, mototsikl, gʻor turizmi (tabiiy yer osti yoʻlaklari — gʻorlarga sayohatlar) va turizmning boshqa maxsus turlarini tashkil etish hamda amalga oshirishdagi xavfsizlikning alohida talablarini ishlab chiqishi va amalga oshirishi;

sayohat vaqtida turistlar, ekskursantlar bilan sodir boʻlgan favqulodda hodisalar toʻgʻrisida, shuningdek sayohatdan qaytib kelmagan turistlar hamda ekskursantlar haqida vakolatli davlat organini, mahalliy davlat hokimiyati organlarini va manfaatdor shaxslarni darhol xabardor qilishi;

turistlar va ekskursantlarga sayohatlarning oʻziga xos xususiyatlari toʻgʻrisida, shuningdek sayohat qilish chogʻida ular duch kelishi mumkin boʻlgan xavf-xatarlar haqida toʻliq maʼlumotlar taqdim etishi hamda turistlar va ekskursantlarning shaxsiy xavfsizligini taʼminlashga qaratilgan ogohlantiruvchi chora-tadbirlarni amalga oshirishi;

togʻli hududda togʻ, trek, changʻi, velosiped, mototsikl va gʻor turizmi hamda turizmning otda sayr qilish turlarini tashkil etish va amalga oshirishda yoʻriqchi-yoʻl boshlovchilar xizmatlaridan foydalanishi shart.

Ushbu modda birinchi qismining ikkinchi , beshinchi va oltinchi xatboshilarida koʻrsatib oʻtilgan majburiyatlar turagentlarning ham zimmasiga yuklatiladi.

Sayohatlarni turistlar va ekskursantlar harakatlanishining faol shakllaridan foydalangan holda tashkil etishga ixtisoslashgan turoperatorlar turistlar hamda ekskursantlarning xavfsizligini taʼminlash, ekstremal vaziyatlarda ularga yordam koʻrsatish va ularni himoya qilish maqsadida qidiruv-qutqaruv xizmatlari, shoshilinch operativ xizmatlar hamda boshqa qutqaruv xizmatlari bilan xizmat koʻrsatilishi uchun shartnomalar tuzadi.

37-modda. Turistlar va ekskursantlarning xavfsizligini taʼminlash boʻyicha ixtisoslashtirilgan, qutqaruv va shoshilinch xizmatlar

Oʻzbekiston Respublikasi hududi doirasida falokatga uchragan turistlar va ekskursantlarga zarur yordam koʻrsatish ixtisoslashtirilgan xizmatlar tomonidan amalga oshiriladi.

Qidiruv-qutqaruv xizmatlari, shoshilinch operativ xizmatlar va boshqa qutqaruv xizmatlari mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, shuningdek sogʻliqni saqlash, aloqa, ichki ishlar organlari, davlat oʻrmon xoʻjaligi, gidrometeorologiya, fuqaro aviatsiyasi, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va boshqa manfaatdor tashkilotlar bilan hamkorlikda faoliyat koʻrsatadi.

38-modda. Turizm sohasida sugʻurta qilish

Turistlar va ekskursantlarni sugʻurta qilish ixtiyoriydir, bundan ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno hamda turistlar va ekskursantlar tomonidan bunday faoliyatni olib borish huquqiga ega boʻlgan tegishli sugʻurta tashkilotlari bilan tuziladigan shartnomalar asosida amalga oshiriladi.

Turoperatorlar va turagentlar turistik mahsulotning xususiyati hamda shakliga qarab turistlar va ekskursantlarda sugʻurta polisi mavjud boʻlishi toʻgʻrisida talab belgilash huquqiga ega.

Turoperatorlar oʻzining fuqarolik javobgarligini sugʻurta qilishi shart.

10-bob. Yakunlovchi qoidalar

39-modda. Turizm sohasidagi xalqaro hamkorlik

Turizm sohasidagi xalqaro hamkorlik xalqaro huquqning umumeʼtirof etilgan prinsiplari va normalari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari hamda qonunchiligi asosida amalga oshiriladi.

40-modda. Nizolarni hal etish

Turizm sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

41-modda. Turizm toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Turizm toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

42-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisida

Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin:

1) Oʻzbekiston Respublikasining 1999-yil 20-avgustda qabul qilingan “Turizm toʻgʻrisida”gi 830-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 9, 227-modda);

2) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining 1999-yil 20-avgustda qabul qilingan “Turizm toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunini amalga kiritish haqida”gi 831-I-sonli Qarori (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 9, 228-modda);

3) Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 6-aprelda qabul qilingan “Mahsulotlar va xizmatlarni sertifikatlashtirish tartib-taomillari soddalashtirilganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-31-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 4, 157-modda) 7-moddasi ;

4) Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 18-aprelda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-476-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 4, 224-modda) 36-moddasi .

43-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Vakolatli davlat organi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

44-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

45-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2019-yil 18-iyul,

OʻRQ-549-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 19.07.2019-y., 03/19/549/3446-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son, 12.10.2021-y., 03/21/721/0952-son; 07.06.2022-y., 03/22/775/0477-son; 29.11.2023-y., 03/23/880/0905-son; 14.05.2024-y., 03/24/926/0344-son; 28.11.2025-y., 03/25/1099/1104-son; 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О туризме

Принят Законодательной палатой 16 апреля 2019 года Одобрен Сенатом 21 июня 2019 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в сфере туризма.

Статья 2. Законодательство о туризме

Законодательство Республики Узбекистан о туризме состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о туризме, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

гид (гид-переводчик) — физическое лицо — резидент Республики Узбекистан, профессионально подготовленное для оказания информационных и организационных услуг, ознакомления туристов и экскурсантов с туристскими ресурсами в стране (месте) временного пребывания;

инструктор-проводник — физическое лицо — резидент Республики Узбекистан, профессионально подготовленное для сопровождения и обеспечения безопасности туристов и экскурсантов на туристских маршрутах;

самостоятельный туризм — путешествие, организуемое туристами самостоятельно без участия туроператоров и турагентов;

субъекты сферы туризма — юридические и физические лица, осуществляющие предпринимательскую деятельность по оказанию комплекса или части туристских услуг, выполнению сопутствующих туристских услуг (работ) и реализации товаров туристам и экскурсантам;

тур — путешествие по определенному маршруту в конкретные сроки, обеспеченное комплексом туристских услуг, включающим не менее двух видов туристских услуг;

туризм — выезды (путешествия) физического лица из постоянного места жительства без занятия деятельностью, связанной с получением дохода от источников в стране (месте) временного пребывания;

турист — физическое лицо, посещающее страну (место) временного пребывания без занятия деятельностью, связанной с получением дохода от источников в стране (месте) временного пребывания, на период от двадцати четырех часов до двенадцати месяцев подряд или осуществляющее не менее одной ночевки в стране (месте) временного пребывания;

туристский ваучер — документ, устанавливающий право туриста на услуги, входящие в состав тура, и подтверждающий факт их оплаты;

туристский маршрут — спланированный путь следования туриста, экскурсанта по перечню основных мест, посещаемых туристом, экскурсантом во время путешествия;

туристские услуги — услуги по размещению, питанию, транспортному, экскурсионному и консультационному обслуживанию, а также услуги, направленные на удовлетворение потребностей туриста и экскурсанта;

экскурсант — физическое лицо, осуществляющее путешествие на период не более двадцати четырех часов без ночевки в стране (месте) временного пребывания;

экскурсовод — физическое лицо — резидент Республики Узбекистан, профессионально подготовленное для ознакомления туристов и экскурсантов с конкретным туристским ресурсом.

Статья 4. Основные принципы настоящего Закона

Основными принципами настоящего Закона являются:

приоритет защиты прав, свобод, законных интересов и безопасности туристов, экскурсантов и субъектов сферы туризма;

устойчивость развития туризма и создание для этого благоприятных условий;

государственная поддержка предпринимательства и развитие конкуренции в сфере туризма;

гласность и открытость в сфере туризма.

Статья 5. Формы и виды туризма

Формами туризма являются международный и внутренний туризм.

Международный туризм включает в себя:

въездной туризм — путешествие в пределах Республики Узбекистан лиц, не проживающих постоянно в Республике Узбекистан;

выездной туризм — путешествие лиц, постоянно проживающих в Республике Узбекистан, в другую страну.

Внутренний туризм включает в себя путешествие в пределах Республики Узбекистан лиц, постоянно проживающих в Республике Узбекистан.

Туризм исходя из специфики организуемого тура, тематики, продолжительности, способов передвижения и других характеристик тура может подразделяться на культурно-исторический, паломнический, экологический, познавательный, этнографический, гастрономический, деловой, социальный, спортивный, медицинский, молодежный, агротуризм и иные виды туризма.

Глава 2. Регулирование сферы туризма

Статья 6. Основные направления государственной политики в сфере туризма

Основными направлениями государственной политики в сфере туризма являются:

развитие данной сферы как стратегической отрасли экономики страны;

обеспечение прав граждан на отдых, свободу передвижения и иных прав при совершении путешествий;

рациональное использование и сохранение туристских ресурсов;

совершенствование нормативно-правовой базы;

создание необходимых условий для развития внутреннего туризма, включая организацию туризма и экскурсии детей, молодежи, престарелых, а также лиц с инвалидностью и малообеспеченных слоев населения в рамках развития социального туризма;

привлечение инвестиций и создание благоприятных условий для инвестирования в сферу туризма;

развитие государственно-частного партнерства в данной сфере;

создание равных возможностей на рынке туристских услуг для субъектов предпринимательства;

стимулирование посредством установления налоговых и таможенных льгот субъектам сферы туризма;

обеспечение безопасности туристов и экскурсантов, защиты их прав, свобод и законных интересов и имущества;

организация и развитие научных исследований;

подготовка, переподготовка и повышение квалификации кадров;

развитие международного сотрудничества;

повышение имиджа Республики Узбекистан как страны, привлекательной для туризма;

оказание субъектам сферы туризма государственной поддержки в продвижении ими национального туристского продукта на туристских рынках;

стимулирование внедрения передовых инновационных и информационно-коммуникационных технологий;

стимулирование развития туристских зон и туристских кластеров.

Статья 7. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в сфере туризма

Кабинет Министров Республики Узбекистан:

обеспечивает реализацию единой государственной политики в сфере туризма;

обеспечивает разработку и реализацию государственных и иных программ в сфере туризма;

устанавливает порядок создания туристских зон, туристских кластеров и осуществления в них деятельности субъектов сферы туризма;

устанавливает порядок лицензирования туристской деятельности;

устанавливает порядок сертификации услуг в сфере туризма;

устанавливает порядок страхования туристов и экскурсантов, оказания им медицинской, правовой и иных видов помощи;

определяет порядок формирования и использования средств внебюджетного Фонда поддержки туристской сферы при уполномоченном государственном органе;

принимает меры по обеспечению рационального использования и сохранения туристских ресурсов, объектов природного и культурного наследия, а также охраны окружающей природной среды;

определяет объекты и территории, запрещенные для посещения туристами и экскурсантами;

координирует межведомственное взаимодействие по привлечению инвестиций в сферу туризма и реализации проектов развития туризма;

утверждает правила оказания гостиничных услуг (услуг по размещению), а также услуг туроператоров и турагентов;

устанавливает порядок предоставления льгот отдельным категориям туристов и экскурсантов;

устанавливает порядок подготовки, переподготовки и повышения квалификации кадров в сфере туризма;

осуществляет международное сотрудничество и заключает межправительственные договоры в сфере туризма.

Статья 8. Уполномоченный государственный орган в сфере туризма

Уполномоченным государственным органом в сфере туризма является Государственный комитет Республики Узбекистан по развитию туризма (далее — уполномоченный государственный орган).

Уполномоченный государственный орган:

осуществляет единую государственную политику в сфере туризма;

участвует в разработке и реализации государственных и иных программ в сфере туризма;

координирует разработку и осуществляет мониторинг реализации государственных, территориальных и иных программ в сфере туризма;

разрабатывает предложения по совершенствованию и упрощению визового режима в сфере туризма;

координирует развитие туризма, обеспечивает создание новых туристских маршрутов, проводит их паспортизацию;

определяет порядок ведения Единых реестров в сфере туризма;

осуществляет лицензирование туристской деятельности, сертификацию услуг в сфере туризма, контроль за соответствием туристских услуг установленным требованиям и стандартам;

устанавливает классификацию средств размещения, горнолыжных трасс и пляжей;

оказывает субъектам сферы туризма методическую и консультативную помощь в вопросах, связанных с организацией их деятельности;

определяет порядок использования национального знака отличия в сфере туризма;

участвует в разработке проектов и принимает в пределах своих полномочий нормативно-правовые акты в сфере туризма;

разрабатывает нормативные документы в области технического регулирования в сфере обеспечения безопасности и охраны здоровья туристов и экскурсантов при организации туристских услуг;

содействует обеспечению беспрепятственного доступа туристов и экскурсантов к туристским ресурсам и средствам связи, находящимся на территории Республики Узбекистан, а также получению медицинской, правовой и иных видов помощи;

организует популяризацию объектов природного и культурного наследия, сохранение и развитие туристского потенциала;

осуществляет маркетинговые исследования на рынках туристских услуг;

привлекает иностранные инвестиции, а также кредиты и гранты международных финансовых институтов и других организаций в развитие сферы туризма;

координирует разработку стандартов качества и безопасности оказания туристских услуг;

разрабатывает предложения по оптимизации государственного регулирования сферы туризма и развитию конкуренции на рынке туристских услуг, внедрению передовых инноваций и информационно-коммуникационных технологий в сферу туризма;

координирует деятельность по развитию туризма соответствующих заместителей председателя Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимов областей и города Ташкента;

развивает международное сотрудничество и представляет интересы Республики Узбекистан в международных туристских организациях, а также устанавливает взаимоотношения с туристскими и иными организациями других стран;

содействует проведению научных исследований в сфере туризма;

организует подготовку, переподготовку и повышение квалификации кадров в сфере туризма;

обеспечивает выполнение международных договоров в сфере туризма Республики Узбекистан.

Уполномоченный государственный орган вправе создавать аккредитованные организации.

Решения уполномоченного государственного органа в сфере туризма, принятые в пределах его полномочий, являются обязательными для исполнения органами государственного и хозяйственного управления, органами государственной власти на местах, хозяйствующими субъектами.

Статья 9. Территориальные подразделения уполномоченного государственного органа

Уполномоченный государственный орган имеет территориальные подразделения в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте.

Руководители территориальных подразделений уполномоченного государственного органа назначаются и освобождаются от должности руководителем уполномоченного государственного органа по представлению председателя Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимов соответствующих областей и города Ташкента.

Источниками финансирования территориальных подразделений уполномоченного государственного органа являются средства бюджета Республики Каракалпакстан, местных бюджетов областей и города Ташкента. Дополнительное материальное стимулирование работников территориальных подразделений уполномоченного государственного органа осуществляется за счет средств внебюджетного Фонда поддержки туристской сферы при уполномоченном государственном органе.

Территориальные подразделения уполномоченного государственного органа на соответствующей территории выполняют следующие задачи:

обеспечение реализации целостной концепции развития туризма, направленной на повышение туристского потенциала соответствующей территории;

координация разработки и мониторинг реализации территориальных программ в сфере туризма на соответствующей территории, привлечение инвестиций в туристскую сферу соответствующей территории;

взаимодействие с органами государственной власти на местах по сохранению и развитию туристских ресурсов;

обеспечение развития туристской деятельности на соответствующей территории, содействие в создании новых туристских маршрутов;

оказание субъектам сферы туризма методической и консультативной помощи в вопросах, связанных с организацией их деятельности;

содействие в обеспечении беспрепятственного доступа туристов и экскурсантов к туристским ресурсам во время передвижения по соответствующей территории;

разработка предложений по развитию туристского потенциала, устранению барьеров, препятствующих развитию туризма, а также стимулированию предпринимательской деятельности в сфере туризма;

организация пропаганды туристского потенциала соответствующей территории на туристских рынках, сохранение туристской привлекательности соответствующей территории;

осуществление сбора, анализа и предоставление в уполномоченный государственный орган, органы государственной власти на местах информации о развитии туризма на соответствующей территории.

Статья 10. Полномочия органов государственной власти на местах в сфере туризма

Представительные органы государственной власти на местах утверждают территориальные программы в сфере туризма, в том числе план мероприятий по развитию сферы туризма на краткосрочную и среднесрочную перспективу, и осуществляют контроль за их выполнением.

Органы исполнительной власти на местах:

реализуют государственную политику и осуществляют координацию сферы туризма на соответствующей территории;

участвуют в разработке и реализации государственных и территориальных программ в сфере туризма;

по согласованию с уполномоченным государственным органом и (или) его территориальным подразделением разрабатывают территориальные программы в сфере туризма, в том числе план мероприятий по развитию туризма на краткосрочную и среднесрочную перспективу, вносят их на утверждение в представительный орган государственной власти на местах.

создают условия для развития сферы туризма на соответствующей территории;

обеспечивают беспрепятственный доступ туристов и экскурсантов к туристским ресурсам, находящимся на соответствующей территории, и средствам связи, а также получение ими медицинской, правовой и иных видов помощи;

анализируют имеющийся туристский потенциал и представляют необходимые сведения о развитии туризма на соответствующей территории;

разрабатывают и внедряют меры по защите туристских ресурсов, находящихся на соответствующей территории;

координируют деятельность по планированию и строительству объектов туристской индустрии на соответствующей территории и обеспечению их подключения к необходимым инженерно-коммуникационным сетям;

осуществляют поиск и привлечение инвесторов, а также оказание им содействия на всех этапах реализации инвестиционных проектов на соответствующей территории;

развивают и поддерживают предпринимательство в сфере туризма в целях увеличения занятости и доходов населения;

организуют туристские информационные центры.

Статья 11. Координационный совет по развитию туризма

Координационный совет по развитию туризма (далее — Координационный совет) создается в целях совершенствования взаимодействия государственных органов, негосударственных некоммерческих организаций, субъектов сферы туризма по вопросам создания благоприятных условий для устойчивого развития туризма.

В состав Координационного совета входят представители уполномоченного государственного органа, заинтересованных государственных органов, а также негосударственных некоммерческих организаций.

Рабочим органом Координационного совета является уполномоченный государственный орган.

Основными задачами Координационного совета являются:

осуществление системного контроля за ходом реализации мер по развитию туризма, с регулярным заслушиванием отчетов руководителей уполномоченного государственного органа, министерств и ведомств, а также координация их деятельности, оперативное рассмотрение и решение вопросов, препятствующих развитию сферы туризма в стране;

организация изучения выполнения утверждаемых территориальных программ в сфере туризма, эффективности использования потенциала соответствующей территории и работы, направленной на снятие имеющихся бюрократических препятствий на местах, с заслушиванием отчетов председателя Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимов областей и города Ташкента;

ежегодное рассмотрение предложений и заявок Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятов областей и города Ташкента, а также других инициаторов (заявителей), подаваемых для получения государственной поддержки по реализации крупных инвестиционных проектов в сфере туризма и развитию сопутствующей инфраструктуры;

ежегодное утверждение «дорожной карты» по проведению совместных мероприятий за рубежом, направленных на продвижение туристского потенциала Узбекистана, и привлечению иностранных туристов;

мониторинг за ходом реализации министерствами и ведомствами, другими организациями стратегий, концепций, государственных и иных программ в сфере туризма, а также внесение в Администрацию Президента Республики Узбекистан ежеквартальной информации о ходе их реализации.

Территориальными органами Координационного совета являются территориальные советы по развитию туризма во главе с председателем Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимами областей и города Ташкента, выполняющие задачи Координационного совета на территориальном уровне.

Статья 12. Внебюджетный Фонд поддержки туристской сферы

В целях дополнительного финансового обеспечения развития сферы туризма при уполномоченном государственном органе может создаваться внебюджетный Фонд поддержки туристской сферы.

Внебюджетный Фонд поддержки туристской сферы при уполномоченном государственном органе:

формируется за счет поступления от туристского сбора, грантов международных финансовых институтов, зарубежных доноров, благотворительных пожертвований юридических и физических лиц, поступлений по доходам от размещения на депозиты временно свободных средств Фонда и других источников, не запрещенных законодательством;

направляет средства на поддержку развития сферы туризма и туристской индустрии, продвижение туристских продуктов Республики Узбекистан и национального знака отличия в сфере туризма на туристские рынки.

Статья 13. Участие органов самоуправления граждан и негосударственных некоммерческих организаций в мероприятиях сферы туризма

Органы самоуправления граждан и негосударственные некоммерческие организации в пределах своих полномочий:

участвуют в разработке и реализации государственных, территориальных и иных программ в сфере туризма;

участвуют в проведении пропаганды объектов культурного наследия, сохранении и развитии туристского потенциала;

осуществляют общественный контроль за исполнением законодательства о туризме;

вносят предложения по совершенствованию законодательства о туризме;

взаимодействуют с государственными органами и иными организациями в сфере туризма.

Глава 3. Туристская индустрия

Статья 14. Туристская индустрия и виды услуг в туристской индустрии

Туристской индустрией является совокупность средств размещения, транспорта, общественного питания и развлечения, объектов познавательного, делового, лечебно-оздоровительного, физкультурно-спортивного и иного назначения, организаций, осуществляющих туристскую деятельность, организаций, оказывающих экскурсионные услуги, а также услуг экскурсоводов, гидов (гидов-переводчиков) и инструкторов-проводников.

Видами услуг в туристской индустрии в соответствии с договором на предоставление туристских услуг являются:

услуги по предоставлению туров;

услуги по предоставлению мест проживания;

услуги по предоставлению питания;

информационные, рекламные услуги;

транспортные услуги;

услуги по предоставлению (включая бронирование, продажу и доставку) билетов на все виды транспорта и билетов на посещение мероприятий и объектов развлечения.

Договором на предоставление туристских услуг могут быть предусмотрены и иные туристские услуги.

Статья 15. Классификация объектов туристской индустрии

Классификация объектов туристской индустрии и присвоение им категорий проводятся на добровольной основе.

Классификация и присвоение категорий объектам туристской индустрии, включающим средства размещения, горнолыжные трассы, пляжи, а также ведение Реестра присвоенных категорий осуществляются аккредитованной организацией при уполномоченном государственном органе.

Средства размещения включают в себя гостиницы, туристские базы и комплексы, дома и зоны отдыха, пансионаты, кемпинги, мотели, гостевые дома, юртовые и палаточные лагеря, санатории и другие объекты, в которых оказываются гостиничные услуги (услуги по размещению), а также наземный транспорт, преобразованный под средства размещения для ночлега.

Собственник и (или) владелец объекта туристской индустрии, которому была присвоена категория, обязан обеспечить его соответствие данной категории.

Статья 16. Туристский информационный центр

Туристским информационным центром является центр, осуществляющий деятельность по информированию физических и юридических лиц о туристских ресурсах и об объектах туристской индустрии, а также продвижению туристских продуктов на туристских рынках.

Проекты туристских информационных центров и перечень реализуемых в них товаров (работ и услуг) согласовываются с уполномоченным государственным органом.

Туристский информационный центр может создаваться на условиях государственно-частного партнерства.

Глава 4. Туристские зоны и туристские кластеры

Статья 17. Туристские зоны

Туристской зоной является территория с определенными границами, на которой расположены один или несколько туристских ресурсов (природные, исторические, социально-культурные, лечебно-оздоровительные объекты, а также иные объекты, способные удовлетворить потребности туристов и экскурсантов), созданная в целях развития въездного и внутреннего туризма, туристской индустрии, охраны и рационального использования туристских ресурсов.

Туристские зоны создаются по предложению государственных органов и иных организаций, а также юридических и физических лиц, осуществляющих предпринимательскую деятельность.

Туристские зоны создаются на республиканском или местном уровне. Туристские зоны республиканского уровня создаются на основании решений Президента Республики Узбекистан и Кабинета Министров Республики Узбекистан, а местного уровня — на основании решений Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятов областей и города Ташкента по согласованию с уполномоченным государственным органом.

При определении туристских зон учитываются наличие в них туристских ресурсов, а также потенциальные возможности этих территорий для развития видов туризма.

При создании, а также использовании туристских ресурсов на территориях туристских зон собственники и (или) владельцы строящихся объектов туристской индустрии обязаны предусматривать интеграцию этих объектов в существующую местную социально-экономическую, историческую, научную, художественную, культурную или иную организационно-целевую и инфраструктурную среду.

При организации и осуществлении своей деятельности на территориях туристских зон субъекты сферы туризма обязаны обеспечивать бережное отношение к окружающей природной среде, объектам культурного наследия и охраняемым природным территориям.

Туристская и иная деятельность, не запрещенная законодательством, осуществляемая в туристских зонах, не должна препятствовать целям создания туристских зон.

Статья 18. Виды туристских зон

В целях комплексного развития туризма и сохранения туристских ресурсов в надлежащем состоянии, повышения туристского потенциала соответствующей территории, а также стимулирования привлечения инвестиций в их развитие могут создаваться следующие виды туристских зон:

свободная туристская зона;

малая туристская зона;

специальная туристская зона.

Свободная туристская зона приравнивается к свободной экономической зоне. На свободную туристскую зону и субъектов предпринимательства, зарегистрированных в качестве участников свободной туристской зоны, распространяются положения законодательства о свободных экономических зонах, включая льготы и преференции, предусмотренные для свободных экономических зон и их участников.

Малая туристская зона приравнивается к малой промышленной зоне. На малые туристские зоны распространяются положения законодательства о малых промышленных зонах.

Специальная туристская зона является определенной специальной территорией, на которой сосредоточены туристские ресурсы и объекты туристской индустрии, обеспечивающие обслуживание туристов за счет формирования на этой территории определенного туристского продукта. При создании специальной туристской зоны могут устанавливаться условия, льготы и преференции для участников данной зоны.

Статья 19. Туристский кластер

Туристским кластером является совокупность независимых организаций и индивидуальных предпринимателей, оказывающих комплексные туристские и иные сопутствующие услуги, необходимые для удовлетворения потребностей туриста и экскурсанта.

Туристские кластеры формируют, продвигают и реализуют туристский продукт с целью оказания комплексных туристских услуг, повышения конкурентоспособности и качества туристской деятельности.

Глава 5. Условия осуществления деятельности в сфере туризма

Статья 20. Лицензирование туристской деятельности и осуществление туристской деятельности в уведомительном порядке

Туристской деятельностью является туроператорская и турагентская деятельность, а также иная деятельность по организации путешествий.

Туроператорской деятельностью является предпринимательская деятельность по формированию, продвижению и реализации туристского продукта, осуществляемая юридическим лицом.

Турагентской деятельностью является предпринимательская деятельность по продвижению и реализации туристского продукта, осуществляемая юридическим или физическим лицом.

Туроператоры осуществляют туристскую деятельность на основании лицензии, выдаваемой уполномоченным государственным органом.

Турагенты осуществляют туристическую деятельность в уведомительном порядке.

Лицензия на право осуществления туристской деятельности выдается туроператорам без ограничения срока действия. При этом для физических лиц — индивидуальных предпринимателей, оказывающих экскурсионные услуги, не требуется получение лицензии на право осуществления туристской деятельности.

Экскурсионная деятельность является элементом туристской деятельности по организации экскурсий, не превышающих двадцати четырех часов и не предусматривающих предоставления услуг по размещению (ночлега), в сопровождении экскурсовода по предварительно составленным маршрутам с целью ознакомления с объектами культурного наследия, достопримечательностями и другими объектами.

Основными лицензионными требованиями и условиями при осуществлении деятельности туроператоров являются:

оказание туристских услуг после заключения с заказчиком туристского продукта договора на предоставление туристских услуг;

доведение до каждого туриста и экскурсанта информации об особенностях въезда, выезда и пребывания в Республике Узбекистан и иностранных государствах во время туристского путешествия;

предоставление туристу и экскурсанту информации о режиме своей работы, местонахождении (почтовом адресе), наличии лицензии, ответственных специалистах за ведение определенных видов туризма, в том числе с размещением указанной информации на своих официальных веб-сайтах.

Статья 21. Сертификация туристских услуг

Средства размещения, горнолыжные трассы и пляжи подлежат обязательной сертификации, за исключением случаев, предусмотренных частью второй настоящей статьи.

Освобождаются от обязательной сертификации в качестве средств размещения дома отдыха и зоны отдыха, организуемые на базе детских оздоровительных лагерей в системе профессиональных союзов в период вне сезона отдыха детей.

Сертификация, средств размещения, горнолыжных трасс и пляжей осуществляется аккредитованной организацией по сертификации при уполномоченном государственном органе.

Сертификация туристских услуг осуществляется на предмет их соответствия требованиям нормативных документов в области технического регулирования и направлена на обеспечение безопасности и качества этих услуг.

Уполномоченный государственный орган осуществляет ведение Реестра сертифицированных туристских услуг.

Сертификация услуг туроператоров осуществляется на добровольной основе.

Статья 22. Стандартизация в сфере туризма

В целях защиты прав, свобод и законных интересов туристов и экскурсантов осуществляется стандартизация туроператорской и турагентской деятельности, а также объектов туристской индустрии.

Уполномоченный государственный орган осуществляет организацию, координацию и обеспечение выполнения работ по стандартизации в области туристских услуг.

Статья 23. Сертификация квалификации гидов (гидов-переводчиков), экскурсоводов и инструкторов-проводников

Гиды (гиды-переводчики), экскурсоводы и инструкторы-проводники могут оказывать услуги самостоятельно в качестве физических лиц, осуществляющих предпринимательскую деятельность без образования юридического лица, либо на основании трудовых договоров с юридическими лицами после получения соответствующего сертификата, выдаваемого уполномоченным государственным органом.

Статья 24. Единые реестры в сфере туризма

Уполномоченный государственный орган формирует и ведет Единые реестры в сфере туризма.

Единые реестры в сфере туризма ведутся в отношении туроператоров, турагентов, гидов (гидов-переводчиков), экскурсоводов и инструкторов-проводников, средств размещения, горнолыжных трасс и пляжей, а также туристских маршрутов и туристских объектов.

Единые реестры в сфере туризма размещаются на официальном веб-сайте уполномоченного государственного органа.

Глава 6. Особенности формирования, продвижения и реализации туристского продукта

Статья 25. Формирование и продвижение туристского продукта

Туристским продуктом является комплекс туристских услуг, необходимых для удовлетворения потребностей туриста и экскурсанта, который формируется туроператором исходя из конъюнктуры туристского рынка или по заказу туриста или экскурсанта.

Формированием туристского продукта является деятельность туроператора по заключению и исполнению договоров с лицами, оказывающими отдельные туристские услуги, входящие в туристский продукт.

Продвижением туристского продукта является комплекс мер, направленных на реализацию туристского продукта (реклама, участие в специализированных выставках и ярмарках, издание каталогов, буклетов и другие).

Туроператор обеспечивает оказание туристам и экскурсантам комплекса или части туристских услуг, входящих в туристский продукт, самостоятельно или с привлечением лиц, оказывающих отдельные туристские услуги, входящие в туристский продукт.

Туроператор приобретает право на услуги, входящие в тур, на основании договоров с лицами, предоставляющими отдельные туристские услуги, или с туроператором по приему туристов и экскурсантов, обеспечивающим предоставление всех видов услуг, входящих в тур.

Заказ туриста, экскурсанта или лица, уполномоченного представлять группу туристов, экскурсантов, на формирование туристского продукта туроператору, оформляется в виде соглашения, имеющего характер предварительного договора.

Формирование туристского продукта в сферах въездного и внутреннего туризма осуществляется исключительно туроператорами — резидентами Республики Узбекистан.

При формировании туристского продукта туроператор обязан предусматривать обеспечение бережного отношения к окружающей природной среде, охраняемым природным территориям и объектам культурного наследия.

При продвижении туристского продукта туроператор и турагент несут ответственность за достоверность информации о туристском продукте.

Турагент осуществляет продвижение туристского продукта на основании заключенного с туроператором договора.

При рекламе туристских продуктов в виде въездного и внутреннего туризма и средств размещения обязательным является использование национального знака отличия, установленного в сфере туризма.

Статья 26. Реализация туристского продукта

Реализация туристского продукта осуществляется на основании договора, заключаемого между туроператором и (или) турагентом и заказчиком туристского продукта.

Заказчиком туристского продукта является турист, экскурсант или иное лицо, заказывающее туристский продукт от имени туриста или экскурсанта.

Договор между турагентом и туроператором должен содержать:

условия реализации турагентом туристского продукта;

права и обязанности турагента на реализацию туристского продукта от имени туроператора либо от своего имени;

условия, предусматривающие возможность (невозможность) заключения турагентом субагентских договоров;

порядок взаимодействия туроператора и турагента в случае предъявления им заказчиком туристского продукта претензий по исполнению договора на предоставление туристских услуг;

ответственность туроператора и турагента, а также ответственность каждой из сторон перед заказчиком туристского продукта за непредоставление или предоставление недостоверной информации о туристском продукте, за неисполнение или ненадлежащее исполнение обязательств по договору на предоставление туристских услуг.

Договор между туроператором и (или) турагентом и заказчиком туристского продукта должен содержать:

наименование туроператора, его местонахождение (почтовый адрес), направление и номер лицензии;

наименование турагента, его местонахождение (почтовый адрес), направление и номер подтверждения о приеме уведомления.

сведения о заказчике туристского продукта в объеме, необходимом для реализации туристского продукта;

стоимость туристского продукта и порядок его оплаты;

права и обязанности туроператора и (или) турагента и заказчика туристского продукта;

условия изменения и расторжения договора;

ответственность туроператора и (или) турагента и заказчика туристского продукта и порядок рассмотрения споров.

Туроператор и (или) турагент и заказчик туристского продукта могут согласовывать в договоре условия потребления туристского продукта, включая программу путешествия, маршрут и условия путешествия, сведения о средствах размещения, условиях проживания и питания, услугах по перевозке туриста и экскурсанта в стране (месте) временного пребывания, наличии экскурсовода, гида (гида-переводчика), инструктора-проводника, а также дополнительные услуги.

Договор между туроператором и (или) турагентом и заказчиком туристского продукта может содержать и иные условия.

Экскурсоводы, гиды (гиды-переводчики) и инструкторы-проводники могут оказывать свои услуги без заключения договора.

Статья 27. Национальный туристский бренд Узбекистана

Национальным туристским брендом Узбекистана является знак отличия и слоган в сфере туризма Республики Узбекистан.

Форма, цветное изображение знака отличия и содержание слогана в сфере туризма Республики Узбекистан утверждается уполномоченным государственным органом.

Национальный туристский бренд Узбекистана может использоваться при продвижении товаров (работ и услуг).

Использование элементов Национального туристского бренда Узбекистана в иных целях не допускается.

Статья 28. Предоставление информации об условиях оказания туристской услуги

При заключении договора на предоставление туристских услуг туроператоры и турагенты обязаны предоставить туристу и экскурсанту следующую информацию:

об основных требованиях, предъявляемых к оформлению въездных и выездных документов (виза на въезд и выезд в стране (месте) временного пребывания);

о медицинских формальностях, соблюдение которых необходимо для осуществления тура, в том числе о противопоказаниях для участия туриста и экскурсанта в туре при наличии определенных заболеваний, особенностях их физического состояния и возраста;

о таможенных, пограничных и иных правилах (в объеме, необходимом для совершения путешествия);

о местонахождении (почтовых адресах) и номерах контактных телефонов органов государственной власти на местах, дипломатических и консульских учреждений Республики Узбекистан, находящихся в стране (месте) временного пребывания, в которые турист (экскурсант) может обратиться в случае возникновения чрезвычайных ситуаций в стране (месте) временного пребывания или в иных обстоятельствах, угрожающих безопасности его жизни и здоровья, а также в случаях возникновения опасности причинения вреда имуществу туриста (экскурсанта).

Глава 7. Права и обязанности туроператоров и турагентов, туристов и экскурсантов, гидов (гидов-переводчиков), экскурсоводов и инструкторов-проводников

Статья 29. Права и обязанности туроператоров и турагентов

Туроператоры и турагенты в пределах своих полномочий имеют право:

изменять продолжительность и маршрут тура, условия обслуживания, вид транспортного обслуживания, меры по обеспечению безопасности туриста, экскурсанта и охраны их имущества с согласия и по желанию туриста и экскурсанта;

увеличивать обусловленную стоимость тура с согласия туриста и экскурсанта при условии уведомления их об этом не позднее чем за двадцать дней до начала тура;

расторгать договор на предоставление туристских услуг в случае возникновения форс-мажорных обстоятельств, при которых предоставление услуг невозможно, а также в случае, если не было собрано требуемое количество туристов и экскурсантов, необходимое для создания группы, о чем туристы и экскурсанты должны быть уведомлены не позднее чем за двадцать дней до начала тура;

требовать возмещения убытков и компенсации морального вреда, причиненных туристами, экскурсантами или субъектами сферы туризма.

Туроператоры и турагенты обязаны:

обеспечить предоставление туристам и экскурсантам услуг, обусловленных договором на предоставление туристских услуг;

возмещать убытки и компенсировать моральный вред, причиненный туристам и экскурсантам, в случае непредоставления или предоставления в неполном объеме либо ненадлежащего качества туристских услуг;

предоставлять туристам и экскурсантам полную информацию об организации тура, их правах и обязанностях;

содействовать сохранению туристских ресурсов;

осуществлять контроль за соблюдением туристами и экскурсантами законодательства в стране (месте) временного пребывания.

Статья 30. Права и обязанности туристов и экскурсантов

Туристы и экскурсанты имеют право на:

получение услуг, предусмотренных договором на предоставление туристских услуг;

получение полной и достоверной информации, связанной с путешествием, включая информацию о правилах въезда и пребывания в стране (месте) временного пребывания, обычаях местного населения, религиозных обрядах, объектах культурного наследия, охраняемых природных территориях и объектах сферы туризма, состоянии окружающей природной среды;

обеспечение личной безопасности и защиты своих прав, свобод и законных интересов, а также сохранность своего имущества;

получение неотложной медицинской помощи;

возмещение материального ущерба, а также компенсацию морального вреда в случае неисполнения или ненадлежащего исполнения договора на предоставление туристских услуг;

расторжение договора на предоставление туристских услуг без возмещения материального ущерба туроператорам и турагентам, если увеличение общей стоимости тура превышает обусловленную договором стоимость.

Туристы и экскурсанты обязаны:

по требованию туроператора и (или) турагента предоставить сведения об ограничениях (противопоказаниях) их участия в туре, связанных с особенностями состояния их здоровья и (или) возраста, об ограничениях для их выезда за пределы постоянного места жительства и въезда в страну (место) временного пребывания;

соблюдать условия договора на предоставление туристских услуг и законодательство страны (места) временного пребывания, уважать ее политическое и социальное устройство, традиции, обычаи, религиозные верования местного населения;

не причинять ущерб окружающей природной среде, охраняемым природным территориям и объектам культурного наследия в стране (месте) временного пребывания;

соблюдать правила таможенного и пограничного контроля, личной безопасности в стране (месте) временного пребывания.

Статья 31. Права и обязанности гидов (гидов-переводчиков), экскурсоводов и инструкторов-проводников

Гиды (гиды-переводчики), экскурсоводы и инструкторы-проводники имеют право:

требовать от туроператора, турагента или заказчика туристского продукта обеспечения необходимой информацией для выполнения своих обязанностей во время тура;

ознакамливаться с документами (при наличии договора), определяющими их права и обязанности;

самостоятельно заключать договоры с туристами и экскурсантами.

Гиды (гиды-переводчики), экскурсоводы и инструкторы-проводники обязаны:

иметь соответствующее образование, квалификационный сертификат и своевременно проходить повышение квалификации;

знать историю, культуру, этнографию, экономику и другие сферы страны из официальных или достоверных источников;

иметь навыки планирования туристского маршрута и экскурсионного сопровождения;

носить нагрудный знак (бейджик) с именем и фамилией во время выполнения своих функциональных обязанностей;

знать меры безопасности и иметь навыки практических действий в чрезвычайных ситуациях, оказания первичной медицинской помощи.

Глава 8. Объединения субъектов сферы туризма

Статья 32. Объединение субъектов сферы туризма

Объединением субъектов сферы туризма является негосударственная некоммерческая организация, созданная в целях координации их профессиональной деятельности, а также представления и защиты общих интересов.

Объединение субъектов сферы туризма основывается на принципе добровольного членства субъектов сферы туризма, осуществляющих деятельность в пределах территории Республики Узбекистан.

Статья 33. Объединение туроператоров и турагентов

Туроператоры и турагенты в целях координации своей предпринимательской деятельности, а также представления и защиты общих интересов могут создавать объединение.

Объединением туроператоров и турагентов является негосударственная некоммерческая организация, основанная на принципе добровольного членства юридических и физических лиц, осуществляющих на территории Республики Узбекистан туроператорскую и турагентскую деятельность.

Объединение туроператоров и турагентов является открытым для вступления новых членов.

Статья 34. Права объединений туроператоров и турагентов

Объединения туроператоров и турагентов имеют право на:

проведение анализа состояния соблюдения прав и законных интересов субъектов сферы туризма;

осуществление общественного контроля за исполнением законодательства о туризме;

участие в разработке и обсуждении проектов нормативно-правовых актов в сфере туризма;

участие в составе общественных советов при уполномоченном государственном органе;

участие в формировании системы поддержки субъектов сферы туризма, усиления гарантий защиты их прав, свобод и законных интересов;

подготовку и внесение предложений по совершенствованию законодательства о туризме, привлечение других субъектов предпринимательства в процессы разработки мер по улучшению сферы туризма;

содействие продвижению национального туристского бренда Узбекистана и продуктов на туристских рынках, привлечению инвестиций, в том числе иностранных, а также современных технологий в сферу туризма.

Глава 9. Обеспечение безопасного туризма

Статья 35. Гарантии безопасности туристов и экскурсантов

Безопасность туристов и экскурсантов на территории Республики Узбекистан гарантируется государством.

Уполномоченный государственный орган совместно с заинтересованными министерствами, ведомствами и органами исполнительной власти на местах разрабатывает необходимые меры по обеспечению безопасности и защиты туристов и экскурсантов, интересов общества и государства, противодействия использования туризма в целях незаконной миграции, трудовой и иной эксплуатации лиц.

Меры обеспечения безопасности предусматривают обеспечение личной безопасности туристов и экскурсантов, сохранности их имущества, предупреждения нанесения вреда окружающей природной среде, материальным и духовным ценностям общества, безопасности государства.

Органы исполнительной власти на местах разрабатывают и организуют выполнение территориальных программ обеспечения защиты и безопасности туристов и экскурсантов по всем туристским маршрутам.

Субъекты сферы туризма разрабатывают меры по обеспечению безопасности туристов и экскурсантов, оказанию медицинской и иной помощи при стихийных бедствиях, травматизме, заболеваниях и в других случаях.

Уполномоченный государственный орган информирует туроператоров, турагентов, туристов и экскурсантов об угрозе безопасности туристов и экскурсантов в стране (месте) временного пребывания, а также размещает список стран (мест), не рекомендуемых к посещению из-за наличия угрозы безопасности, в средствах массовой информации, в том числе на своем официальном веб-сайте.

Средства массовой информации, учредителями (соучредителями) которых являются государственные органы, незамедлительно и безвозмездно предоставляют уполномоченному государственному органу возможность публиковать информацию об угрозе безопасности туристов и экскурсантов.

Туристы и экскурсанты до начала осуществления путешествия в стране (месте) временного пребывания, в которой они могут подвергнуться повышенному риску инфекционных заболеваний, обязаны проходить профилактику в соответствии с международными медицинскими требованиями.

Лица, сопровождающие туристские и экскурсионные группы, обязаны иметь на программной основе минимальную медицинскую подготовку, медицинские принадлежности и аптечку для оказания первой медицинской помощи.

Статья 36. Меры по обеспечению безопасности туристов и экскурсантов туроператорами и турагентами

В целях обеспечения безопасности туристов и экскурсантов туроператоры обязаны:

информировать туристов и экскурсантов, при обращении туристов и экскурсантов, осуществляющих самостоятельный туризм, об источниках опасности, которые могут быть обусловлены характером маршрута и поведением самих туристов и экскурсантов, знакомить туристов и экскурсантов с методами профилактики и защиты от травм и несчастных случаев, а также проводить с туристами и экскурсантами инструктаж по технике безопасности на маршруте;

оказывать оперативную помощь терпящим бедствие туристам и экскурсантам;

разрабатывать и реализовывать особые требования безопасности при организации и проведении горного, трекового, лыжного, велосипедного, мотоциклетного, спелео- (путешествия по естественным подземным полостям — пещерам) и других специальных видов туризма;

незамедлительно информировать уполномоченный государственный орган, органы государственной власти на местах и заинтересованных лиц о чрезвычайных происшествиях с туристами, экскурсантами во время путешествия, а также о не возвратившихся из путешествия туристах и экскурсантах;

предоставить туристам и экскурсантам исчерпывающие сведения об особенностях путешествий, а также об опасностях, с которыми они могут встретиться при совершении путешествий, и осуществить предупредительные меры, направленные на обеспечение личной безопасности туристов и экскурсантов;

пользоваться услугами инструкторов-проводников при организации и проведении горного, трекового, лыжного, велосипедного, мотоциклетного и спелеотуризма и конных туров в горной местности.

Обязанности, указанные в абзацах втором , пятом и шестом части первой настоящей статьи, также возлагаются на турагентов.

В целях обеспечения безопасности туристов и экскурсантов, предоставления им помощи и защиты в экстремальных ситуациях туроператоры, специализирующиеся в организации путешествий с использованием активных форм передвижения туристов и экскурсантов, заключают договоры на обслуживание с поисково-спасательными службами, экстренными оперативными службами и другими спасательными службами.

Статья 37. Специализированные, спасательные и экстренные службы по обеспечению безопасности туристов и экскурсантов

Оказание необходимой помощи туристам и экскурсантам, терпящим бедствие в пределах территории Республики Узбекистан, осуществляется специализированными службами.

Поисково-спасательные службы, экстренные оперативные службы и другие спасательные службы функционируют во взаимодействии с органами исполнительной власти на местах, а также органами здравоохранения, связи, внутренних дел, государственного лесного хозяйства, гидрометеорологии, гражданской авиации, органами самоуправления граждан и другими заинтересованными организациями.

Статья 38. Страхование в сфере туризма

Страхование туристов и экскурсантов является добровольным, за исключением случаев, предусмотренных частью второй настоящей статьи, и осуществляется туристами и экскурсантами на основе договоров с соответствующими страховыми организациями, имеющими право на осуществление такой деятельности.

Туроператоры и турагенты имеют право устанавливать требование о наличии у туристов и экскурсантов страхового полиса в зависимости от специфики и формы туристского продукта.

Туроператоры обязаны страховать свою гражданскую ответственность.

Глава 10. Заключительные положения

Статья 39. Международное сотрудничество в сфере туризма

Международное сотрудничество в сфере туризма осуществляется на основе общепризнанных принципов и норм международного права, а также международных договоров и законодательства Республики Узбекистан.

Статья 40. Разрешение споров

Споры в сфере туризма разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 41. Ответственность за нарушение законодательства о туризме

Лица, виновные в нарушении законодательства о туризме, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 42. Признание утратившими силу некоторых законодательных актов Республики Узбекистан

Признать утратившими силу:

1) Закон Республики Узбекистан от 20 августа 1999 года № 830-I «О туризме» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1999 г., № 9, ст. 227);

2) Постановление Олий Мажлиса Республики Узбекистан от 20 августа 1999 года № 831-I «О введении в действие Закона Республики Узбекистан «О туризме» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1999 г., № 9, ст. 228);

3) статью 7 Закона Республики Узбекистан от 6 апреля 2006 года № ЗРУ-31 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с упрощением процедуры сертификации продукции и услуг» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 4, ст. 157);

4) статью 36 Закона Республики Узбекистан от 18 апреля 2018 года № ЗРУ-476 «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., № 4, ст. 224).

Статья 43. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Уполномоченному государственному органу и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 44. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 45. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

18 июля 2019 г.,

№ ЗРУ-549

(Национальная база данных законодательства, 19.07.2019 г., № 03/19/549/3446; 12.10.2021 г., № 03/21/721/0952; 07.06.2022 г., № 03/22/775/0477; 29.11.2023 г., № 03/23/880/0905; 14.05.2024 г., № 03/24/926/0344 )

lex.uz