📅 2019-yil 5-sentabr · Vazirlar Mahkamasi qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019-yil 5-sentabr · Vazirlar Mahkamasi qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019 йил 5 сентябрь · Вазирлар Маҳкамаси қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 5 сентября 2019 г. · Постановления Кабинета Министров
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 5 September 2019 · Cabinet of Ministers resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
НИЗОМ
СХЕМАСИ
РЎЙХАТИ
Ўзбекистон Республикасида атроф табиий муҳитнинг давлат мониторинги тизимини такомиллаштириш тўғрисида
Атроф табиий муҳитнинг давлат мониторинги тизимини такомиллаштириш ва самарадорлигини ошириш ҳамда салбий таъсир юзага келишини прогнозлаштириш йўли билан унинг олдини олиш, шунингдек, табиий ресурслардан фойдаланилишини тизимли равишда кузатиш, атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида давлат назорати юритилишини баҳолаш, ахборот билан таъминлаш, табиий ресурслардан мақсадли ва оқилона фойдаланиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Ўзбекистон Республикасида атроф табиий муҳитнинг давлат мониторинги тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Белгилансинки, 2021 йил 1 январдан бошлаб атроф табиий муҳитга таъсир қилиш хавфи юқори бўлган янги ишга тушириладиган хўжалик субъектларининг атмосфера ҳавосини ифлослантириш манбаларида намуналарни олиш ва таҳлил қилиш бўйича автоматик станциялар, шунингдек, уларга туташ ҳудудларда стационар кузатиш пунктлари (постлари) мажбурий тартибда хўжалик юритувчи субъектлар маблағлари ҳисобидан ўрнатилади.
3. Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитасига Ўзбекистон Республикасида атроф табиий муҳит мониторинги соҳасида барча вазирликлар, идоралар ва хўжалик бошқаруви органлари ва хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятини мувофиқлаштириш вазифаси юклансин.
4. Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Сув хўжалиги вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Давлат геология ва минерал ресурслар қўмитаси, Ўзбекистон Республикаси Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси, Ўзбекистон Республикаси Гидрометеорология хизмати маркази:
идоравий таҳлил лабораторияларининг моддий-техник жиҳозланишини тубдан яхшилаш, шунингдек, уларни атроф табиий муҳит давлат мониторингини амалга ошириш учун зарур бўлган кимёвий реактивлар, синов газлари, прекурсорлар ва бошқа сарфлаш материаллари билан марказлаштирилган тартибда таъминлаш бўйича келишилган таклифларни уч ой муддатда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритсинлар;
Ўзбекистон стандартлаштириш, метрология ва сертификатлаштириш агентлиги билан биргаликда 2021 йил 1 январгача бўлган муддатда республика ва вилоят даражасидаги барча идоравий таҳлил лабораториялари аккредитациядан ўтказилишини таъминласинлар.
5. Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси тегишли вазирликлар ва идоралар билан биргаликда:
атроф табиий муҳитга таъсир қилиш хавфи юқори бўлган мавжуд хўжалик субъектларини атмосфера ҳавосини ифлослантириш манбаларида намуналарни олиш ва таҳлил қилиш бўйича автоматик станциялар, шунингдек, уларга туташ ҳудудларда стационар кузатиш пунктлари (постлари) билан хўжалик юритувчи субъектлар маблағлари ҳисобидан босқичма-босқич жиҳозлаш бўйича таклифларни 2020 йил 1 январга қадар Вазирлар Маҳкамасига киритилишини;
Атроф табиий муҳит давлат мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базаси 2021 йил 1 январда тўлиқ фаолият кўрсатишини таъминласин.
6. Ўзбекистон Республикаси Гидрометеорология хизмати маркази Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги билан биргаликда халқаро ташкилотлар ва донор мамлакатлар маблағларини жалб этиш ҳисобидан 2021 йил 1 декабрида республикада атмосфера ҳавоси ифлосланиши мониторинги автоматлаштирилишини таъминласин.
8. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 3-иловага мувофиқ айрим қарорлари ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
9. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг биринчи ўринбосари — транспорт вазири А.Ж. Раматов ҳамда Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси раиси Б.Т. Кучкаров зиммасига юклансин.
Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 5 сентябрдаги 737-сон қарорига 1-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикасида атроф табиий муҳитнинг давлат мониторинги тўғрисида
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасида атроф табиий муҳитнинг давлат мониторингини амалга ошириш тартибини белгилайди.
2. Ушбу Низомда қуйидаги тушунчалардан фойдаланилади:
атроф табиий муҳитнинг давлат мониторинги — атроф табиий муҳитнинг ифлосланиш даражасини аниқлаш, унинг экологик ҳолатини баҳолаш, салбий жараёнларнинг оқибатларини прогноз қилиш бартараф этиш мақсадида атроф табиий муҳитнинг биотик ва абиотик компонентларининг ҳолатини, уларнинг ифлосланиш ва антропоген фаолиятнинг бошқа зарарли таъсирлари (жараёнлари) туфайли ўзгаришини ҳамда табиий ресурслардан фойдаланишни тасдиқланган дастур бўйича мунтазам кузатиш тизими;
мониторинг объектлари — атроф табиий муҳитнинг биотик ва абиотик таркибий қисмлари ва табиий ресурслардан фойдаланиш, шунингдек, табиий муҳитга таъсирнинг табиий, техноген ва табиий-техноген омиллари ҳамда манбалари;
атроф табиий муҳит мониторинги тизими — атроф табиий муҳитнинг давлат ва ишлаб чиқариш мониторингидан иборат бўлган мунтазам кузатишларнинг ўзаро боғлиқ тизими;
Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базаси — атроф табиий муҳитнинг ҳолати ва ифлосланиш манбалари тўғрисидаги ахборотни географик маълумотлар ҳамда зарур объектлар ҳақида улар билан боғлиқ бўлган ахборотни график визуаллаштириш орқали ГИС-технологиялар асосида тўплаш, таҳлил қилиш ва сақлашнинг электрон тизими;
атроф табиий муҳитнинг ишлаб чиқариш мониторинги — атроф табиий муҳитга зарарли таъсир кўрсатувчи хўжалик юритувчи субъектларнинг тегишли хизматлари томонидан амалга ошириладиган атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг бир қисми ҳисобланган мониторинг;
атроф табиий муҳит — табиий ва сунъий объектлар, шу жумладан атмосфера ҳавоси, Ернинг озон қатлами, ер усти ва ер ости сувлари, ер, ер қаъри, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси;
атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш — атроф табиий муҳитни сақлаш ва тиклашга, хўжалик фаолияти ва бошқа фаолиятнинг атроф табиий муҳитга салбий таъсирининг олдини олиш ва уларнинг оқибатларини бартараф этишга йўналтирилган давлат ва жамоатчилик чора-тадбирлари тизими;
фон мониторинги — саноат ва хўжалик фаолияти объектларидан олисда бўлган, инсоннинг аралашишига минимал даражада жалб этилган ҳудудларга барча атроф табиий муҳит объектларида ифлослантирувчи моддаларнинг мавжудлик даражаси бўйича қўриқланаётган табиий ҳудудларда жойлашган стационар кузатиш пунктларида (постларда) амалга ошириладиган узоқ муддатли тизимли кузатишлар;
махсус ваколатли давлат органлари — атроф табиий муҳитнинг давлат мониторингини амалга ошириш юклатилган давлат бошқаруви органлари;
стационар кузатиш пункти (пост) — атмосфера ҳавоси, ер усти ва ер ости сувлари намуналарини мунтазам олиш ва кейинчалик кимёвий таҳлил қилиш учун мўлжалланган приборлар ва ускуналар, шу жумладан, автоматик станциялар ўрнатилган ер участкасини ўз ичига олган, атроф табиий муҳитнинг ҳолатини ва унга таъсир кўрсатувчи манбаларини олдиндан тадқиқ этиш асосида танланган жойларда жойлашган комплекс.
3. Махсус ваколатли давлат органлари атроф табиий муҳитнинг давлат мониторингини амалга ошириш учун зарур бўлган намуналарни олиш учун олдиндан белгиланган нуқталарга, шу жумладан хўжалик юритувчи субъектларнинг ҳудудида жойлашган нуқталарга тадбиркорлик субъектлари фаолиятини текширишларни мувофиқлаштириш бўйича ваколатли орган билан қўшимча равишда келишмасдан тўсиқсиз кириш ҳуқуқига эгадир.
4. Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базаси Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси ҳузуридаги Атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида ихтисослаштирилган таҳлилий назорат маркази базасида (кейинги ўринларда Марказ деб аталади) шакллантирилади. Марказ махсус ваколатли давлат органлари ҳамда атроф табиий муҳитнинг идоравий мониторингини олиб борувчи хўжалик юритувчи субъектлар томонидан тақдим этилган маълумотлар тўпланиши, сақланиши, қайта ишланиши ва таҳлил қилинишини таъминлайди.
Атроф табиий муҳит мониторинги ахборотини тўплаш ва умумлаштириш ушбу Низомга 1-иловага мувофиқ амалга оширилади.
5. Марказ Атроф табиий муҳит давлат мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базаси орқали:
барча идоравий ахборот тизимлари билан ахборот бўйича ўзаро ҳамкорликни ташкил этади;
атроф табиий муҳитнинг ифлосланиши даражаси ва табиий ресурслардан фойдаланиш тўғрисидаги умумлаштирилган маълумотларни интеграциялаштиради ва таҳлил қилади;
атроф табиий муҳит мониторинги бўйича давлат дастурлари бажарилишини, уларга тузатиш киритиш тўғрисида таклифлар ишлаб чиқилиши ва умумлаштирилишини назорат қилади;
республика ва маъмурий-ҳудудий тузилмалар доирасида экологик вазиятнинг ўзгаришларини прогнозлаштиради, атропоген фаолият натижасида табиий муҳитга етказиладиган зарарни баҳолайди;
табиатдан фойдаланишни бошқаришни, табиий ресурсларни муҳофаза қилишни ва экологик назоратни ахборот билан таъминлайди;
аҳоли ва жамоатчиликни экологик вазият тўғрисида хабардор қилади.
6. Қуйидагилар Ўзбекистон Республикаси атроф табиий муҳит давлат мониторингининг асосий вазифалари ҳисобланади:
атроф табиий муҳитнинг ифлосланиши даражасини, шунингдек, антропоген таъсирлар остида унда юз бераётган жараёнларни кузатишни ташкил этиш ва юритиш;
атроф-муҳитнинг ифлосланиши даражасини баҳолаш ва прогноз қилиш;
атроф табиий муҳит ҳолатини баҳолаш, шунингдек, унинг ҳолатига таъсир кўрсатадиган салбий жараёнлар ривожланишини аниқлаш ва прогноз қилиш;
республиканинг асосий биомлари ва эко тизимлари турлари бўйича ўсимлик ва ҳайвонот дунёсининг биологик хилма-хиллигини, уларнинг жорий ҳолатини ва табиий ҳамда антропоген омиллар таъсири остидаги тенденцияларни баҳолаш;
аниқланган салбий жараёнлар, шунингдек, уларнинг аҳоли соғлиғига ва атроф табиий муҳитга таъсирининг олдини олиш ва уларни бартараф этиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш;
атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ва давлат кадастрларини юритиш соҳасида давлат ҳокимияти органларини тезкор ахборот билан таъминлаш;
атроф табиий муҳитнинг ҳолати тўғрисида ягона давлат маълумотлар базасини шакллантириш;
аҳолини атроф табиий муҳитнинг жорий ҳолати тўғрисида хабардор қилиш.
7. Атроф табиий муҳитнинг давлат мониторинги қуйидагилардан иборат бўлади:
атмосфера ҳавоси, ер усти сувлари ва тупроқ ифлосланиши (эмиссия) манбалари мониторинги;
атмосфера ҳавоси ифлосланиши мониторинги;
ер усти сувлари ифлосланиши мониторинги;
коллектор-дренаж сувларининг сифат таркиби мониторинги;
ер ости сувлари ифлосланиши мониторинги;
хавфли геологик жараёнлар мониторинги;
ернинг ифлосланиши мониторинги;
ўсимлик ва ҳайвонот дунёси мониторинги;
атроф-табиий муҳитнинг санитария-гигиеник мониторинги;
фон мониторинги.
8. Атроф табиий муҳит давлат мониторинги махсус ташкил этилиб, мунтазам ўтказиладиган табиий муҳит ҳолатини кузатишларни (миқдор ва сифат кўрсаткичларини ўлчаш, намуналарни олиш, уларни таҳлил қилиш, пунктларда кузатиш, суратга олиш, текшириш, тадқиқотлар ўтказиш ва масофадан туриб кузатишни) ҳамда:
атроф табиий муҳитга таъсир манбаларининг ҳолати;
атроф табиий муҳитга таъсирнинг физик, кимёвий, геологик ва биологик жараёнлари ва омиллари;
атмосфера ҳавоси, ер усти ва ер ости сувлари, тупроқ ва геологик муҳит ифлосланиши даражасининг ҳолати;
ўсимлик ва ҳайвонот дунёсининг ҳолати, турли антропоген ва табиий омиллар таъсири остида уларнинг ўзгариши (трансформацияси) жараёнларидаги ўзгаришларни аниқлашни, баҳолашни ва прогнозлашни ўз ичига олади.
9. Атроф табиий муҳитнинг ҳолатини баҳолаш изчил (даврий ва жорий) кузатишларни, ўзгаришларнинг йўналиши ва интенсивлилигини умумлаштириш ва таҳлил қилиш, олинган кўрсаткичларни атроф табиий муҳитнинг сифат ҳолати нормативлари билан таққослаш йўли билан ва юзага келиши мумкин бўлган экологик зарарни ҳисобга олган ҳолда бажарилади.
10. Атроф табиий муҳитнинг ҳолатини баҳолаш натижалари бўйича тезкор маълумотномалар, маърузалар, прогнозлар ва тавсиялар тузилади, уларга ўзгаришлар, айниқса, салбий ўзгаришларнинг динамикаси, йўналиши ва интенсивлигини тавсифлайдиган мавзули хариталар, жадваллар ва диаграммалар илова қилинади.
11. Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базаси:
махсус ваколатли давлат органларидан қоғозда ва электрон шаклда;
атроф табиий муҳитнинг ишлаб чиқариш мониторингини амалга оширадиган хўжалик юритувчи субъектлардан қоғозда ва электрон шаклда;
назорат қилишнинг автоматик станцияларидан (приборлардан) олинадиган маълумотлар (олиш, таҳлил қилиш) ҳисобига шакллантирилади.
12. Атроф табиий муҳит давлат мониторинги бўйича ишлар Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланадиган ва камида 5 йилда бир марта қайта кўриб чиқиладиган Атроф табиий муҳит давлат мониторинги дастури бўйича ўтказилади.
13. Атроф табиий муҳит мониторинги ушбу Низомда белгиланган хусусиятлар ҳисобга олинган ҳолда, белгиланган тартибда тасдиқланадиган техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги тегишли норматив ҳужжатлар бўйича ўтказилади.
Атроф табиий муҳит мониторингини амалга ошириш учун ўлчов ва назорат воситалари, шу жумладан автоматик станциялар мажбурий тартибда давлат текширувидан ўтказилиши керак.
14. Зарурат бўлганда, атроф табиий муҳит давлат мониторинги йирик габаритли техникани таъмирлаш ва реконструкция қилиш ҳамда улардан фойдаланиш ҳисобга олинган ҳолда, жойларда махсус ваколатли давлат органларининг сўрови бўйича қурилиши учун ер участкалари ажратиладиган стационар кузатиш пунктларидан (постлардан) олиб борилади.
Стационар кузатиш пунктлари ва ер участкаси давлат мулки ҳисобланади ва улар ўзгага берилиши мумкин эмас.
15. Атроф табиий муҳит давлат мониторинги:
Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси (кейинги ўринларда Давлат экология қўмитаси деб аталади) томонидан — атмосфера ҳавоси, ер усти сувлари ва тупроқ ифлосланиши манбалари мониторинги, шунингдек, Давлат экология қўмитаси тасарруфидаги қўриқланадиган табиий ҳудудларда ўсимлик ва ҳайвонот дунёси мониторинги бўйича;
Ўзбекистон Республикаси Гидрометеорология хизмати маркази (кейинги ўринларда «Ўзгидромет» маркази деб аталади) томонидан — атмосфера ҳавоси ифлосланиши, ер усти (табиий сув оқимлари) сувлар, тупроқ ифлосланиши ва фон мониторинги бўйича;
Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги (кейинги ўринларда Сув хўжалиги вазирлиги деб аталади) томонидан — асосий коллекторларнинг коллектор-дренаж ва мелиоратив қудуқлар сувларининг сифат таркиби мониторинги бўйича;
Ўзбекистон Республикаси Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси (кейинги ўринларда Давергеодезкадастр деб аталади) томонидан — қишлоқ хўжалиги ерларининг ифлосланиши, шунингдек табиий яйловлар ўсимликларининг мониторинги бўйича;
Ўзбекистон Республикаси Давлат геология ва минерал ресурслар қўмитаси (кейинги ўринларда Давлат геология қўмитаси деб аталади) томонидан — ер ости сувлари ифлосланиши ва хавфли геологик жараёнлар мониторинги бўйича;
Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси (кейинги ўринларда Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси деб аталади) томонидан — ўрмон фонди ерларидаги, шунингдек, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси тасарруфидаги бошқа объектлардаги ўсимлик ва ҳайвонот дунёси мониторинги бўйича;
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси (кейинги ўринларда — Санэпидқўм) томонидан — атроф табиий муҳитнинг санитария-гигиеник мониторинги бўйича амалга оширилади.
2-боб. Атмосфера ҳавоси, ер усти сувлар ва тупроқнинг ифлосланиши (эмиссия) манбалари мониторинги
16. Атмосфера ҳавоси, ер усти сувлар ва тупроқнинг ифлосланиши (эмиссия) манбалари мониторинги (кейинги ўринларда ифлосланиш манбалари мониторинги деб аталади) атроф табиий муҳит мониторинги турларидан бири ҳисобланади ва ушбу Низомда белгиланган хусусиятлар ҳисобга олинган ҳолда тегишли методикалар бўйича амалга оширилади.
Ифлосланиш манбалари мониторинги атроф табиий муҳитда зарарли таъсир манбалари жойлашган ҳудудда атроф табиий муҳитнинг ҳолатини кузатиш мақсадида ўтказилади.
Мониторинг (назорат) қилиниши керак бўлган моддалар рўйхати ифлосланиш манбалари мавжуд бўлган хўжалик юритувчи субъект фаолиятининг ўзига хос хусусиятларига боғлиқ бўлади.
Ифлосланиш манбалари мониторинги хўжалик юритувчи субъектнинг ўзига хос хусусиятларидан ва экологик нормативлардан келиб чиқиб, у ёки бу зарарли моддаларнинг мавжудлиги юзасидан ўтказилади.
17. Қуйидагилар ифлосланиш манбалари мониторингини олиб боришда кузатишлар объектлари ҳисобланади:
стационар манбалардан атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддаларнинг чиқарилиши;
оқова сувларнинг ер усти сув объектларига ташланиши;
оқова сувлар ташланадиган манбалар жойлашган ҳудуддаги ер усти сувлари;
аниқланган ёки ифлослантирувчи яширин манбалар жойлашган ҳудуддаги ер ости сувлари;
аниқланган ёки ифлослантирувчи яширин манбалар жойлашган ҳудуддаги тупроқ.
18. Ифлосланиш манбалари мониторинги Давлат экология қўмитаси ҳудудий органларининг тегишли таҳлилий лабораториялари томонидан амалга оширилади.
19. Ифлосланиш манбалари мониторинги олиб бориладиган хўжалик юритувчи субъектлар рўйхати Давлат экология қўмитаси ҳудудий органларининг маълумотлари асосида Давлат экология қўмитаси томонидан шакллантирилади (Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакилни хабардор этиш тартибида маълумот учун тақдим этилади) ва тасдиқланади.
Бунда ифлосланиш манбалари мониторинги уларни Текширишларни электрон рўйхатдан ўтказиш ягона тизимида рўйхатдан ўтказиш йўли билан ваколатли органни хабардор қилиш тартибида олиб борилади.
Тегишли рўйхатга киритилган хўжалик юритувчи субъектларни мониторинг ўтказилиши тўғрисида қўшимча хабардор қилиш талаб қилинмайди.
20. Атмосфера ҳавоси ифлосланиш манбалари мониторинги бир ойда бир марта, оқова, ер ости ва ер усти сувлари мониторинги — йил чорагида бир марта, тупроқ мониторинги — бир йилда икки марта (баҳорда ва кузда) ўтказилади.
Бир хўжалик юритувчи субъектнинг ифлосланиш манбалари мониторинги бир кундан ортиқ давом этиши мумкин эмас.
21. Тегишли рўйхатга кирадиган хўжалик юритувчи субъектларнинг мансабдор шахслари Давлат экология қўмитаси мутахассисларининг ифлосланиш манбаларига намуна олиш ва атроф-муҳитга салбий таъсир этувчи манбаларнинг техник ҳолатини баҳолаш учун зарур бўлган параметрларни ўлчаш учун тўсиқсиз киришларини таъминлашга мажбурдир.
Давлат инспекторининг қонуний фаолиятига тўсқинлик қилганлик, шунингдек, унинг кўрсатмаларини бажармаслик Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 197 6 -моддасида назарда тутилган жавобгарликка сабаб бўлади.
22. Синовлар (ўлчашлар) натижалари баённома билан расмийлаштирилади, унинг асл нусхаси Давлат экология қўмитаси тегишли ҳудудий органининг таҳлилий лабораториясида сақланади.
Синовлар натижалари олингандан кейин бир сутка мобайнида ҳар бир баённоманинг маълумотлари Атроф табиий муҳит давлат мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига киритилади.
Муайян ҳудудда мониторинг объектларини кузатиш, атроф табиий муҳит ҳолатини ва унга зарарли таъсирни баҳолаш ва прогноз қилиш маълумотларни ўз ичига оладиган ифлосланиш манбалари мониторингининг умумлаштирилган маълумотлари ҳар чоракда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 10-санасигача қоғоз ва электрон шаклда Марказга юборилади.
Белгиланган нормалардан беш баравар ортиқ бўлган ҳолат аниқланганда, синовлар натижалари дарҳол тегишли тезкор чора-тадбирларни кўриш учун Марказга ва Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг (кейинги ўринларда ФВВ деб аталади) ҳудудий органига юборилади.
23. Ифлослантирувчи моддалар миқдорлари ортиқлиги аниқланганда синовлар баённомаларининг нусхалари Давлат экология қўмитасининг тегишли ҳудудий инспекторларига атроф табиий муҳит ифлослантирилганлиги ва чиқиндилар жойлаштирилганлиги учун қонунчиликда белгиланган тартибда қўшимча компенсация тўловларини ҳисоблаш ҳақида қарор қабул қилиш учун берилади.
Белгиланган нормалардан беш баравар ортиқ бўлган ҳолатларда, хўжалик юритувчи субъект ишлаб чиқариш қувватини камайтиришга ёхуд ушбу ҳолатлар сабаблари аниқлангунга ва улар бартараф этилгунга қадар фаолиятни мустақил тўхтатиб туриши шарт.
3-боб. Ўсимлик ва ҳайвонот дунёси мониторинги
24. Ўсимлик ва ҳайвонот дунёси мониторинги атроф табиий муҳит ҳолатининг таъсирни аниқлаш ҳамда республиканинг у ёки бу ҳудудида ўсимлик ва ҳайвонот дунёси объектларининг сифат ва миқдор кўрсаткичларини прогнозлаштириш мақсадида ўтказилади.
25. Ўсимлик дунёси мониторинги Давлат экология қўмитасининг ҳудудий органлари томонидан унинг тасарруфидаги муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларда, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси органлари томонидан ўрмон фонди ерларида, шунингдек, унинг тасарруфидаги бошқа объектларда, Давергеодезкадастр органлари томонидан табиий яйловларда амалга оширилади.
26. Табиий ўсимликлар мажмуилари ва ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликлар ўсимлик дунёси мониторинги кузатишларининг объектлари ҳисобланади.
Табиий ўсимликлар мажмуилари ва ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларни устидан кузатишлар мониторинг пунктларида, шунингдек, ўсимлик дунёси объектлари давлат кадастрини юритиш доирасида ўтказилади.
Мониторинг пунктлари сони ва улар жойлашган жой, мониторинг ўтказиш бўйича ишлар усуллари (дала тадқиқотлари методикаси), кузатишлар параметрлари рўйхати ва даврийлиги, шунингдек, уларни ўтказиш муддатлари, мониторинг объектлари бўлган ўсимликлар рўйхати Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Давергеодезкадастр ва Фанлар академияси билан келишган ҳолда Давлат экология қўмитаси томонидан белгиланади.
27. Мониторинг қуйидаги йўналишлар бўйича амалга оширилади:
ўсимлик қопламасининг ҳолати ва динамикасини кузатиш;
Қизил китобга киритилган ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликлар популяциясини кузатиш;
ёввойи ҳолда ўсувчи тайёрлов объектлари ҳисобланган доривор, озиқ-овқат, манзарали ва техник ўсимликлар популяцияларини кузатиш;
ўсимликларнинг бегона инвазив турларини кузатиш.
Кузатишлар олиб бориладиган ўсимликлар мажмуилари ва ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимлик турлари рўйхати шарт-шароитлар ва заруратга боғлиқ равишда мониторингнинг ҳар бир пункти учун Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Давергеодезкадастр ва Фанлар академияси билан келишган ҳолда Давлат экология қўмитаси томонидан белгиланади.
Мониторинг объектлари бўлган ўсимликлар мажмуилари ва ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликлар турлари рўйхатига ўзгартиришлар Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Давергеодезкадастр ва Фанлар академиясининг асосланган таклифлари асосида Давлат экология қўмитаси томонидан киритилади.
28. Табиий ўсимлик мажмуалари ва ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликлар устидан кузатишлар даврийлиги мониторинг шартлари ва усулларига боғлиқ равишда ҳар бир мониторинг пункти учун алоҳида бир йилда камида бир марта белгиланади.
29. Ўсимлик дунёсининг ҳар бир мониторинг пункти учун Давлат экология қўмитаси, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси ва Давергеодезкадастр ҳудудий органлари томонидан ўсимлик дунёси объектларини кузатиш пунктининг паспорти расмийлаштирилади.
Мониторинг пункти паспортидаги ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликлар ўсадиган муҳит тўғрисидаги маълумотлар ўсиш муҳитининг ҳолати, экологияси ҳамда антропоген таъсир интенсивлигига боғлиқ ҳолда ҳар бир ҳудуд ва мониторинг объекти учун алоҳида уч йилда камида бир марта Давлат экология қўмитаси, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси ва Давергеодезкадастрнинг тегишли ҳудудий органлари томонидан янгиланади.
30. Ўсимлик дунёси мониторинги ўтказилиши натижасида олинган маълумотлар:
Ўсимликлар мажмуилари майдони, қопламаси, ер устидаги фитомассаси ҳосилдорлиги, турлар таркиби ва тузилмаси;
мониторинг объектлари бўлган ўсимликлар турлари мақоми (қўриқланадиган, доривор, озиқ-овқат, инвазив ва шу кабилар);
мониторинг объектлари бўлган ўсимликлар майдони ва популяцияси сони;
мониторинг объектлари бўлган ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликлар ўсиш муҳитининг ҳолати;
мониторинг объектлари ҳолати ва уларнинг ўсиш муҳитининг мумкин бўлган ўзгаришлари динамикаси ва прогнози тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олади.
Мониторинг материаллари аниқ участкаларга хос бўлган ўсимликлар мажмуиларининг, мониторинг объектлари бўлган ўсимликларнинг, кузатишлар ўтказиш жараёнининг, ўсиш муҳити ўзгаришларининг, антропоген таъсирга дучор бўлган участкаларнинг ва шу кабиларнинг фотосуратлари билан тасдиқланади.
31. Ўсимлик дунёси мониторинги натижалари мониторингнинг ҳар бир пункти бўйича Давлат экология қўмитаси, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси ва Давергеодезкадастрнинг тегишли ҳудудий органлари томонидан Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига ахборот янгилангандан кейин 30 сутка мобайнида киритилади.
Ишониб топширилган ҳудуд бўйича ўсимлик дунёси мониторингининг миқдор ва сифат кўрсаткичлари, вазиятнинг ривожланиш тенденцияси ва прогнозини ўз ичига олган умумлаштирилган маълумотлари Давлат экология қўмитаси, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Давергеодезкадастрнинг ҳудудий органлари томонидан ҳисобот йилидан кейинги йилнинг 10-февралигача ҳар йили қоғоз ва электрон шаклда Марказга юборилади.
32. Ёввойи ҳайвонлар ва уларнинг яшаш муҳити ҳайвонот дунёси мониторингини ўтказишда кузатиш объектлари ҳисобланади.
Ҳайвонот дунёси мониторинги Давлат экология қўмитасининг ҳудудий органлари томонидан унинг тасарруфидаги муҳофаза қилинадиган ҳудудларда ҳамда қонунчилик ҳужжатларида белгиланган бошқа ҳудудларда, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси органлари томонидан ўрмон фонди ерларида ва унинг тасарруфидаги бошқа объектларда, «Айдар-Арнасой кўллар тизими» МЧЖ томонидан Айдар-Арнасой кўллар тизимида ва «Мўйноқ аквасаноат» давлат унитар корхонаси томонидан унинг тасарруфидаги кўлларда амалга оширилади.
Ёввойи ҳайвонлар ва уларнинг яшаш муҳитини кузатиш мониторинг пунктларида амалга оширилади.
Мониторинг пунктлари жойлашган жой, уларнинг сони, мониторинг объектлари бўлган ҳайвонлар рўйхатлари, кузатишларни ўтказиш учун методикалар, кузатишларнинг муддатлари ва даврийлиги Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси ва Фанлар академияси билан келишган ҳолда Давлат экология қўмитаси томонидан белгиланади.
33. Мониторинг қуйидаги йўналишлар бўйича амалга оширилади:
спорт-ҳаваскорлик, ўлжа олиш овчилиги ва балиқчилик объектларига тегишли бўлган ёввойи ҳайвонларни кузатиш;
саноат овчилиги ва балиқчиликка тегишли бўлган ёввойи ҳайвонлар ва уларнинг яшаш муҳитини кузатиш;
Қизил китобга киритилган ёввойи ҳайвонлар, уларнинг хўжалик аҳамиятига эга бўлган бошқа турларини кузатиш.
34. Ҳайвонот дунёси объектлари мониторинги:
уларнинг сонини ва сони ўзгаришини аниқлашни;
тарқалиш ва миграция хусусиятини;
ҳайвонот дунёси объектлари яшаш муҳитининг ҳолатини ўз ичига олади.
Кузатиш олиб бориладиган ёввойи ҳайвонлар турлари, шу жумладан индикатор турлари рўйхати шароитларга ва заруратга боғлиқ ҳолда мониторингнинг ҳар бир пункти учун алоҳида Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси ва Фанлар академияси билан келишган ҳолда Давлат экология қўмитаси томонидан киритилади.
Мониторинг объектлари бўлган ёввойи ҳайвонлар турлари рўйхатига ўзгартиришлар киритиш Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси ва Фанлар академиясининг асосланган таклифлари асосида Давлат экология қўмитаси томонидан белгиланади.
35. Мониторинг кузатишлари даврийлиги яшаш жойининг ҳолатига, экология ва антропоген таъсир интенсивлигига қараб ҳар бир ҳудуд, турлар ёки турлар гуруҳи учун якка тартибда белгиланади.
Ёввойи ҳайвонлар ва уларнинг яшаш муҳитини кузатиш бир йилда камида бир марта, шунингдек, мониторинг усулларига қараб йил давомида олиб борилади.
36. Мониторингнинг ҳар бир пунктига ҳайвонот дунёси объектларини кузатиш пунктининг паспорти расмийлаштирилади, унинг асл нусхаси Давлат экология қўмитаси ҳудудий органининг тегишли бўлинмасида сақланади.
Мониторинг пункти паспортидаги ёввойи ҳайвонлар яшаш муҳити тўғрисидаги маълумотлар яшаш муҳитининг ҳолатига, экологияга ва атропоген таъсир интенсивлигига қараб ҳар бир ҳудуд, тур ёки турлар гуруҳи учун алоҳида уч йилда камида бир марта янгиланади.
37. Ҳайвонот дунёси мониторингини олиб бориш натижасида олинган ахборот:
ёввойи ҳайвонларнинг тур таркиби;
мақоми (қўриқланадиган, овчилик, саноат ва шу кабилар);
ёввойи ҳайвонлар сони;
ҳайвонларнинг бўлиш хусусияти (турғун, уя қўядиган, кўчиб юрадиган, қишлайдиган турлари);
алоҳида турлар сони динамикаси ва ёввойи ҳайвонлар мажмуи тузилмаси;
ҳайвонот дунёси объектларининг кўпайиши;
ёввойи ҳайвонларнинг тарқалиши;
ёввойи ҳайвонларнинг жисмоний ҳолати;
ёввойи ҳайвонлар яшаш муҳити тузилмаси, сифати ва майдони;
ёввойи ҳайвонлар ва улар яшаш муҳити ҳолатининг мумкин бўлган ўзгаришлари прогнози тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олади.
Юқорида кўрсатиб ўтилган барча маълумотлар тегишли мониторинг пункти паспортида акс эттирилади.
38. Ҳайвонот дунёси мониторингининг натижалари Давлат экология қўмитаси ва Ўрмон хўжалиги давлат қўмитасининг тегишли ҳудудий органлари, шунингдек «Айдар-Арнасой кўллар тизими» МЧЖ ва «Мўйноқ аквасаноат» давлат унитар корхонаси томонидан Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига маълумотлар янгилангандан кейин 30 сутка мобайнида киритилади.
Ишониб топширилган ҳудуд бўйича ҳайвонот дунёси мониторингининг миқдор ва сифат кўрсаткичлари, вазиятнинг ривожланиш тенденцияси ва прогнозини ўз ичига умумлаштирилган маълумотлари Давлат экология қўмитаси ва Ўрмон хўжалиги давлат қўмитасининг тегишли ҳудудий органлари, шунингдек «Айдар-Арнасой кўллар тизими» МЧЖ ва «Мўйноқ аквасаноат» давлат унитар корхонаси томонидан ҳар йили ҳисобот йилидан кейинги йилнинг 10 февралигача қоғозда ва электрон шаклда Марказга юборилади.
4-боб. Атмосфера ҳавоси, ер усти сувлари (табиий сув оқимлари) ва тупроқ ифлосланиши мониторинги, шунингдек, фон мониторинги
39. Атмосфера ҳавоси ифлосланишининг мониторинги республиканинг шаҳарлари ва аҳоли пунктларида жойлашган стационар кузатиш пунктларида (постларида) амалга оширилади.
Кузатиш постларини жойлаштириш ва уларнинг сони аҳоли сони, жойнинг рельефи ҳисобга олинган ҳолда «Ўзгидромет» маркази томонидан белгиланади ва Давлат экология қўмитаси билан келишилади.
Кузатиш пункти жойлашган жойдан келиб чиқиб аниқланадиган асосий ва ўзига хос ифлослантирувчи моддалар мавжудлиги юзасидан атмосфера ҳавосидан намуналар олиш ҳамда уларни синаш камида суткада уч марта ўтказилади.
Атмосфера ҳавоси намуналари таҳлилларининг натижалари иш журналида қайд этилади, унинг асл нусхаси «Ўзгидромет» марказининг тегишли таҳлилий лабораториясида сақланади.
Натижалар олингандан кейин бир сутка мобайнида ҳар бир таҳлил бўйича маълумотлар «Ўзгидромет» марказининг ҳудудий органи томонидан Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига киритилади.
Атмосфера ҳавоси ифлосланиши мониторингининг умумлаштирилган маълумотлари ҳар ойда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 5-санасигача тегишли ҳудудий орган томонидан «Ўзгидромет» марказига юборилади.
«Ўзгидромет» маркази ҳар чоракда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 10-санасигача атмосфера ҳавоси ифлосланиши мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини кузатиш постларидан қоғозда ва электрон шаклда Марказга юборади.
Белгиланган нормалардан беш баравар ортиқ бўлган ҳолат аниқланганда, таҳлиллар натижалари дарҳол «Ўзгидромет» марказининг ҳудудий органи томонидан тезкор Давлат геология қўмитаси, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ва Санэпидқўмнинг ҳудудий органларига тегишли чоралар кўриш учун юборилади.
Кузатиш постида автоматик станция мавжуд бўлган тақдирда, атмосфера ҳавоси ифлосланишининг ҳолати тўғрисидаги маълумот реал вақт режимида Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига узатилади.
40. Ер усти сувлари ифлосланиши мониторинги кимёвий ва гидробиологик кўрсаткичлар бўйича республиканинг асосий сув оқимларида ўтказилади.
Намуналарни олиш нуқталари географик, гидрологик хусусиятлардан ҳамда ифлосланиш манбалари жойлашишидан келиб чиқиб Давлат экология қўмитаси билан келишган ҳолда «Ўзгидромет» маркази томонидан белгиланади.
Ифлосланишнинг кимёвий кўрсаткичлари бўйича кузатишлар ҳар ойда ёки сувда туз таркиби компонентлари, биоген моддалар, устувор рўйхатнинг ифлослантирувчи моддалари ва ўзига хос ифлослантирувчи компонентлар мавжудлиги бўйича асосий гидрологик фазаларда олиб борилади.
Гидробиологик кўрсаткичлар (зообинтоз, перефитон, макрофитлар) бўйича кузатишлар март ойидан ноябрь ойигача ҳар ойда ўтказилади.
Ер усти сувлари намуналари таҳлилининг натижалари иш журналида расмийлаштирилади, унинг асл нусхаси «Ўзгидромет» марказининг тегишли лабораториясида сақланади.
Натижалар олингандан кейин бир сутка мобайнида ҳар бир таҳлил бўйича маълумотлар «Ўзгидромет» марказининг тегишли лабораторияси томонидан Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига киритилади.
Муайян ҳудудда ер усти сувлари ифлосланиши мониторингининг умумлаштирилган маълумотлари ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 5-санасигача ҳар ойда тегишли ҳудудий бошқарма томонидан «Ўзгидромет» марказига юборилади.
«Ўзгидромет» маркази ҳар чоракда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 10-санасигача атмосфера ҳавоси ифлосланиши мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини кузатиш постларидан қоғозда ва электрон шаклда Марказга юборади.
Белгиланган нормалардан ўн баравар ортиқ бўлган ҳолат аниқланганда, таҳлиллар натижалари дарҳол «Ўзгидромет» марказининг ҳудудий органи томонидан тегишли чора-тадбирларни тезкор кўриш учун Давлат геология қўмитаси, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ва Санэпидқўмнинг ҳудудий органларига юборилади.
41. Тупроқнинг ифлосланиши мониторинги амалга ошириладиган қишлоқ хўжалиги тадбирларидан ва саноат объектлари жойлашишидан келиб чиқиб, Давлат экология қўмитаси билан келишган ҳолда «Ўзгидромет» маркази томонидан намуналар олиш нуқталарида амалга оширилади.
Қишлоқ хўжалиги экин майдонларидан тупроқ намуналарини олиш ва таҳлил қилиш бир йилда икки марта (баҳорда ва кузда) амалга оширилади, йирик шаҳарлар атрофидаги тупроқдан саноат токсикантларига намуна эса даврий дастур бўйича кетма-кет тартибда бир йилда бир марта олинади.
Тупроқ ифлосланиши мониторинги натижалари иш журналида қайд этилади, унинг асл нусхаси «Ўзгидромет» марказининг тегишли лабораториясида сақланади.
Натижалар олингандан кейин бир сутка мобайнида ҳар бир таҳлил бўйича маълумотлар «Ўзгидромет» марказининг тегишли лабораторияси томонидан Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига киритилади.
Муайян ҳудудда тупроқ ифлосланиши мониторингининг умумлаштирилган мониторинги ҳар ярим йилда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 5-санасигача тегишли ҳудудий бошқарма томонидан «Ўзгидромет» марказига юборилади.
«Ўзгидромет» маркази ҳар ярим йилда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 10-санасигача тупроқ ифлосланиши мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини қоғозда ва электрон шаклда Марказга юборади.
Белгиланган нормалардан йигирма баравар ортиқ бўлган ҳолат аниқланганда, таҳлиллар натижалари дарҳол «Ўзгидромет» марказининг тегишли лабораторияси томонидан Давлат экология қўмитаси, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ва Санэпидқўмнинг ҳудудий органларига тезкор тегишли чоралар кўриш учун юборилади.
42. Фон мониторинги барча биосфера қўриқхоналари ҳудудида ва Давлат экология қўмитаси билан келишган ҳолда «Ўзгидромет» маркази томонидан белгиланадиган нуқталарда атмосфера ҳавоси, ер усти сувлари, тупроқ, ўсимликлар ва ёғингарчиликларнинг ифлосланиши юзасидан ўтказилади.
Атмосфера ҳавоси намуналари суткада камида уч марта олинади.
Ер усти сувлари намуналари ҳар ойда ёки асосий гидрологик фазаларда олинади.
Атмосфера ёғингарчиликлари намуналари уларнинг ёғишига қараб олинади ва ҳар ойда «Ўзгидромет» марказига етказилади.
Тупроқ ва ўсимликлар намуналари бир йилда бир марта август ойида олинади.
Барча муҳитларда олинган намуналарнинг таҳлил натижалари иш журналларида қайд этилади, уларнинг асл нусхалари «Ўзгидромет» марказининг тегишли ҳудудий органларида сақланади.
Натижалар олингандан кейин бир сутка мобайнида ҳар бир таҳлил бўйича маълумотлар «Ўзгидромет» марказининг тегишли ҳудудий органи томонидан Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига киритилади.
Биосфера қўриқхонаси ҳудудида фон мониторингининг умумлаштирилган маълумотлари ҳар ойда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 5-санасигача «Ўзгидромет» марказига юборилади.
«Ўзгидромет» маркази ҳар чоракда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 10-санасигача муайян ҳудудда мониторинг объектларини кузатишнинг мавжуд ва атроф-муҳит ҳолатини баҳолаш маълумотларини ўз ичига олган фон мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини қоғоз ва электрон шаклда Марказга юборади.
Кузатиш постида автоматик станция мавжуд бўлган тақдирда, атмосфера ҳавоси ифлосланишининг ҳолати тўғрисидаги маълумотлар реал вақт режимида Атроф табиий муҳит давлат мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига узатилади.
5-боб. Асосий коллекторларнинг коллектор-дренаж сувлари сифат таркибининг мониторинги
43. Асосий коллекторларнинг коллектор-дренаж сувлари сифат таркибининг мониторинги (кейинги ўринларда коллектор-дренаж сувлари мониторинги деб аталади) сизот сувларнинг минерал таркиби ва чўкиш даражасини аниқлаш учун республиканинг асосий коллекторларида ва мелиоратив қудуқларида ўтказилади.
44. Намуналарни олиш нуқтаси коллекторларнинг географик ва гидрологик хусусиятларидан келиб чиқиб, Давлат экология қўмитаси билан келишган ҳолда Сув хўжалиги вазирлиги томонидан белгиланади.
Намуналарни олиш ва уларни таҳлил қилиш Сув хўжалиги вазирлигининг ҳудудий лабораториялари томонидан:
республиканинг асосий коллекторларида — ҳар ойда;
мелиоратив қудуқларда — ҳар йили амалга оширилади.
Мелиоратив қудуқларнинг коллектор-дренаж ва сизот сувлари намуналарининг таҳлилий натижалари иш журналида расмийлаштирилади, унинг асл нусхаси Сув хўжалиги вазирлигининг тегишли лабораториясида сақланади.
45. Натижалар олингандан кейин бир сутка мобайнида ҳар бир таҳлил бўйича маълумотлар Сув хўжалиги вазирлигининг тегишли лабораторияси томонидан Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига киритилади.
Муайян ҳудудда мелиоратив қудуқларнинг коллектор-дренаж ва сизот сувлари ифлосланиши мониторингининг умумлаштирилган маълумотлари ҳар ойда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 5-санасигача тегишли лаборатория томонидан Сув хўжалиги вазирлигига юборилади.
Сув хўжалиги вазирлиги ҳар чоракда ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 10-санасигача муайян ҳудудда мониторинг объектларини кузатиш ва атроф-муҳит ҳолати баҳоланиши маълумотларини ўз ичига олган мелиоратив қудуқларнинг коллектор-дренаж ва сизот сувлари ифлосланиши мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини қоғоз ва электрон шаклда Марказга юборади.
46. Белгиланган нормалардан икки баравар ортиқ бўлган ҳолат аниқланганда, таҳлиллар натижалари дарҳол Сув хўжалиги вазирлигининг тегишли лабораторияси томонидан Давлат экология қўмитаси, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ва Санэпидқўмнинг ҳудудий органларига ҳамда Сув хўжалиги вазирлигининг коллекторлар оқимидан пастда жойлашган ҳудудий органларига тезкор тегишли чоралар кўриш учун юборилади.
6-боб. Ернинг ифлосланиш мониторинги
47. Ернинг ифлосланиш мониторинги Давлат экология қўмитаси билан келишган ҳолда ҳар йили Давергеодезкадастр томонидан тасдиқланадиган Саноат объектларининг зарарли ташламалари таъсирига дучор бўлган қишлоқ хўжалиги ерларининг ифлосланиши даражасини назорат қилиш дастурига (кейинги ўринларда Дастур деб аталади) мувофиқ қишлоқ хўжалиги ерларининг ифлосланиш даражасини мунтазам кузатишлар тизимини ифода этади.
48. Ерларнинг ифлосланиш мониторинги Давергеодезкадастрнинг тегишли бўлинмалари томонидан амалга оширилади.
49. Қишлоқ хўжалиги ерларининг ифлосланиш даражасини аниқлашда тупроқдаги чиринди миқдори, шунингдек, тупроқ таркибининг ўзгариши, гипслилиги, бегона ўт босганлиги, шўрланганлиги, ерларнинг пестицидлар, оғир металлар, радионуклидлар ва бошқа заҳарли моддалар, саноат, маиший ва бошқа чиқиндилар билан ифлосланганлиги аниқланади.
50. Кузатишларнинг асосий участкалари жойлашган жой, уларнинг сони ва ҳар бир асосий участкада назорат қилинадиган ифлослантирувчи моддалар рўйхати ифлослантирувчи манбалар ва ифлосланган ер майдонлари жойлашишига қараб Дастурда белгиланади.
51. Асосий участкаларда тупроқ намуналари ҳар йили йилига 2 мартда (баҳорда ва кузда) олинади.
Тупроқ намуналари таҳлилининг натижалари иш журналида расмийлаштирилади, унинг асл нусхаси Давергеодезкадастрнинг тегишли лабораториясида сақланади.
Натижалар олинганидан кейин бир сутка мобайнида улар Давергеодезкадастрнинг тегишли ҳудудий бўлинмаси томонидан Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига киритилади.
Муайян ҳудудда ерлар ифлосланиши мониторингининг умумлаштирилган маълумотлари ҳар ярим йилда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 5-санасигача тегишли лаборатория томонидан Давергеодезкадастрга юборилади.
Давергеодезкадастр ҳар ярим йилда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 10-санасигача ерлар ифлосланиши мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини қоғоз ва электрон шаклда Марказга юборади.
Белгиланган нормалардан ўн баравар ортиқ бўлган ҳолатда аниқланганда, таҳлиллар натижалари дарҳол Давергеодезкадастрнинг Тупроқшунослик ва агрокимё илмий-тадқиқот институти, Давлат экология қўмитаси, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ва Санэпидқўмнинг ҳудудий органларига тезкор тегишли чоралар кўриш учун юборилади.
7-боб. Ер ости сувлари ифлосланиши ва хавфли геологик жараёнлар мониторинги
52. Ер ости сувлари ифлосланишининг мониторинги Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 27 июндаги 430-сон қарори билан тасдиқланган Ер ости сувларининг давлат мониторинги тўғрисидаги низомда белгиланган тартибда ушбу Низом талаблари ҳисобга олинган ҳолда, республика ҳудудида ер ости сувлари, шу жумладан минерал, термал ва саноат сувларининг сифат ҳолатини мунтазам кузатиш тизимини ифода этади.
53. Ер ости сувлари ифлосланишининг мониторинги Давлат геология қўмитасининг ҳудудий гидрогеология станциялари томонидан амалга оширилади.
54. Намуналарни олиш жойи, чуқурлиги, даврийлиги ва таҳлил қилиш турлари Давлат геология қўмитаси билан келишилган ҳолда ҳудудий гидрогеологик станцияларнинг мониторинги натижалари асосида қўмита томонидан ишлаб чиқиладиган ва тасдиқланадиган Ер ости сувлари давлат мониторингини юритиш лойиҳаси билан белгиланади.
55. Ер ости сувларидан олинган намуналарининг таҳлил натижалари иш журналида расмийлаштирилади, унинг асл нусхаси Давлат геология қўмитасининг тегишли ҳудудий гидрогеология станцияларида сақланади.
Натижалар олингандан кейин бир сутка мобайнида ҳар бир таҳлил бўйича маълумотлар ҳудудий гидрогеология станцияси томонидан Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига киритилади.
Муайян ҳудудда ер ости сувлари ифлосланиши мониторингининг умумлаштирилган маълумотлари ҳар чоракда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 5-санасигача ҳудудий гидрогеология станциялари томонидан Давлат геология қўмитасига юборилади.
Давлат геология қўмитаси ҳар чоракда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 10-санасигача муайян ҳудудда мониторинг объектларини кузатиш ва атроф-муҳитнинг тегишли компоненти ҳолатини баҳолаш маълумотларини ўз ичига олган ер ости сувлари ифлосланиши мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини қоғоз ва электрон шаклда Марказга юборади.
Белгиланган нормалардан беш баравар ортиқ бўлган ҳолат аниқланганда, таҳлиллар натижалари дарҳол Давлат геология қўмитасининг ҳудудий гидрогеология станциялари томонидан Давлат экология қўмитаси, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ва Санэпидқўмнинг ҳудудий органларига тезкор тегишли чоралар кўриш учун юборилади.
56. Хавфли геологик жараёнлар мониторинги ўзида давлат ва хўжалик бошқаруви органларини, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларини ва бошқа ташкилотларни, шунингдек, юридик ва жисмоний шахсларни Ўзбекистон Республикаси ҳудудида табиий ва хўжалик фаолияти натижасида юзага келадиган хавфли экзоген геологик жараёнларнинг пайдо бўлиши мумкин бўлган ҳалокатли кўринишларидан огоҳлантириш (кўчкилар, кўчишлар, чўкишлар, суффозиялар, карстлар) (кейинги ўринларда хавфли геологик жараёнлар деб аталади), аҳолини хабардор қилиш, аҳоли пунктлари ва бошқа объектларни ушбу жараёнлар таъсиридан ҳимоя қилиш бўйича қарорлар қабул қилиш ва тадбирларни амалга ошириш учун ушбу жараёнларнинг ҳосил бўлиши ва ривожланиши, шунингдек, прогнозлаштириш учун тизимли кузатишни ифода этади.
57. Хавфли геологик жараёнлар мониторинги Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Хавфли геологик жараёнларни кузатиш давлат хизмати фаолиятини такомиллаштириш тўғрисида» 2017 йил 13 ноябрдаги 909-сон қарори билан тасдиқланган тартибда, ушбу Низомда белгиланган хусусиятлар ҳисобга олинган ҳолда Давлат геология қўмитаси ҳузуридаги Ўзбекистон Республикаси хавфли геологик жараёнларни кузатиш давлат хизмати (кейинги ўринларда Давлат кузатиш хизмати деб аталади) томонидан ўтказилади.
58. Хавфли геологик жараёнларни кузатиш участкалари ва уларнинг даврийлиги Давлат экология қўмитаси билан келишган ҳолда Давлат кузатиш хизмати томонидан белгиланади.
59. Хавфли геологик жараёнлар мониторинги натижалари далолатнома билан расмийлаштирилади ва унинг асл нусхаси тегишли ҳудудий кузатиш станциясида сақланади.
Кузатишлар натижалари олингандан кейин бир сутка мобайнида уларнинг маълумотлари тегишли ҳудудий кузатиш станциялари томонидан Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига киритилади.
Муайян ҳудудда хавфли геологик жараёнлар мониторингининг умумлаштирилган маълумотлари ҳар чоракда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 5-санасигача қоғоз шаклида Давлат геология қўмитасига юборилади.
Давлат геология қўмитаси ҳар чоракда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 10-санасигача муайян ҳудудда мониторинг объектларини кузатишлар ва атроф-муҳитнинг тегишли компонентлари ҳолатини баҳолаш маълумотларини ўз ичига олган хавфли геологик жараёнлар мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини қоғоз ва электрон шаклда Марказга юборади.
Табиий ва халқ хўжалиги объектларига, шунингдек, аҳолига хавф туғдирувчи хавфли геологик жараёнлар юзага келиши белгилари аниқланганда, олиб борилган кузатишлар маълумотлари дарҳол тегишли ҳудудий кузатиш станцияси томонидан Давлат экология қўмитаси ва Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг тегишли органларига тезкор тегишли чоралар кўриш учун юборилади.
8-боб. Атроф табиий муҳитнинг санитария-гигиеник мониторинги
60. Атроф табиий муҳитнинг санитария-гигиеник мониторинги Ўзбекистон Республикаси Бош давлат санитария врачи томонидан тасдиқланадиган нуқталарда (жойларда) атмосфера ҳавоси ва сув ҳавзалари сувларининг намуналарини олиш ва санитария нормалари, қоидалари ва гигиеник нормативларга мувофиқлик юзасидан лаборатория-инструментал тадқиқотлар натижаларини таҳлил қилиш йўли билан Санэпидқўм ҳудудий органлари томонидан амалга оширилади.
61. Атмосфера ҳавосининг санитария-гигиеник мониторинги мавжуд ва янги қурилаётган аҳоли пунктларининг селитеб ҳудудида:
саноат корхоналарининг санитария-ҳимоя зоналарида;
транспорт интенсив ҳаракатланадиган асосий магистраллар, чорраҳалар ва туманларда;
автомагистралларга туташиб кетган турар жой туманларида амалга оширилади.
Тегишли ҳудудий бош давлат санитария врачлари томонидан келгуси календарь йилга тасдиқланадиган атмосфера ҳавосини текширишнинг режа-жадваллари ҳар йили 25 декабргача ишлаб чиқилади.
Атмосфера ҳавоси намуналарини олиш, уларнинг натижаларини таҳлил қилиш ва расмийлаштириш тартиби атмосфера ҳавосида у ёки бу кўрсаткичларни аниқлаш бўйича тасдиқланган методикалар ва йўриқномаларга мувофиқ амалга оширилади ва ҳисобга олиш-ҳисобот ҳужжатларининг тасдиқланган шаклларига мувофиқ рўйхатдан ўтказилади.
Санитария-эпидемиологик мониторинг маълумотлар банкини шакллантириш туман даражасида бошланади.
Атмосфера ҳавоси ифлосланиши мониторингининг натижалари баённома билан расмийлаштирилади, унинг асл нусхаси Санэпидқўмнинг тегишли ҳудудий органида сақланади.
Таҳлиллар натижалари олингандан кейин бир сутка мобайнида уларнинг натижалари Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига киритилади.
Муайян ҳудудда атмосфера ҳавоси ифлосланиши мониторингининг умумлаштирилган маълумотлари ҳар ойда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 5-санасигача қоғоз ва электрон шаклда Санэпидқўм марказий аппаратига юборилади.
Санэпидқўм марказий аппарати ҳар чоракда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 10-санасигача атмосфера ҳавоси мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини қоғоз ва электрон шаклда Марказга юборади.
62. Хўжалик-ичимлик сув таъминоти ва рекреацион фойдаланиш манбалари ҳисобланган очиқ сув ҳавзалари сув ҳавзалари сувининг санитария-гигиеник мониторинги объекти ҳисобланади.
63. Сув ҳавзалари сувининг санитария-гигиеник мониторингининг даврийлиги санитария-эпидемиологик вазият билан белгиланади ва аҳоли пунктида ўтказиладиган санитария тадбирлари билан ўзаро боғлиқдир.
Тегишли ҳудудий бош давлат санитария врачлари томонидан келгуси календарь йилга тасдиқланадиган сув ҳавзаларини текширишнинг режа-жадваллари ҳар йили 25 декабргача ишлаб чиқилади.
Бунда апрель — октябрь ойларида сувдан оммавий фойдаланиладиган жойларда микробиологик кўрсаткичлар бўйича сув ҳавзалари сувининг намуналари 7 — 10 кунда камида бир марта ва қисқа санитария-гигиеник таҳлили учун ойига камида 4 марта олинади.
Сув ҳавзаларида патоген микрофлора ва энтревируслар бўйича сув ҳавзалари сувининг намуналарини ҳар 10 кунда олиш назарда тутилади.
Қолган даврда намуналар тегишли сув ҳавзасидаги гидрологик вазиятлардан (сув борлигидан) келиб чиқиб олинади.
64. Сув ҳавзалари сувидан намуналар олиш, таҳлил қилиш ва уларнинг натижаларини расмийлаштириш тартиби сув ҳавзалари сувидаги у ёки бу кўрсаткичларни аниқлаш бўйича тасдиқланган методикалар ва йўриқномаларга мувофиқ амалга оширилади ва ҳисобга олиш — ҳисобот ҳужжатларининг тасдиқланган шаклларига мувофиқ рўйхатдан ўтказилади.
Туман даражасида кимёвий ва бактериологик текширишлар қисқартирилган схема бўйича амалга оширилади, шундан кейин сув ҳавзаларининг санитария-эпидемиология ҳолатини кузатиш натижалари таҳлил қилинади ва маълумотларининг ишончлилиги баҳоланади, санитария-эпидемиология мониторинг натижалари умумлаштирилади, кузатиш объекти ҳолати баҳоланади ва ёмонлашиш сабаблари аниқланади.
Санитария-эпидемиология мониторингининг маълумотлар банкини шакллантириш туман даражасида бошланади.
Вилоят ва республика даражаларида кимёвий ва бактериологик тадқиқотлар комплекс тарзда (тўлиқ дастур бўйича) амалга оширилади.
65. Сув ҳавзаларининг сув ифлосланиш даражаси бўйича сув объектларининг гигиеник классификациясига мувофиқ умумлаштирилган ҳолда баҳоланади.
Сув объектининг санитария ҳолати туман даражасидан бошлаб 4 та: органолептик, токсикологик, умумий санитария ва бактериологик кўрсаткичлар бўйича баҳоланади.
Сув ҳавзалари сувининг сифатини комплекс гигиеник баҳолаш учун аҳолининг сувдан фойдаланишининг санитария ҳолати ва шароитлари тавсифи бўйича барча мавжуд материаллардан фойдаланилади, санитария вазияти — сувдан фойдаланиш пунктларининг жойлашиши ва хусусияти, оқова сувлар тушиш жойлари, сув ҳавзалари участкаларининг ифлосланиш турлари ва бошқалар кўрсатилган ҳолда харита-схемалар тузилади. Харита-схемага ифлосланиш даражаси бўйича сув объектлари классификацияси натижалари ҳам туширилади.
66. Сув ҳавзалари сувининг санитария-гигиеник мониторинги натижалари баённома билан расмийлаштирилади, унинг асл нусхаси Санэпидқўмнинг тегишли ҳудудий органида сақланади.
Таҳлиллар натижалари олингандан кейин бир сутка мобайнида уларнинг натижалари Санэпидқўмнинг ҳудудий органи томонидан Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига киритилади.
Муайян ҳудудда сув ҳавзалари сувининг санитария-гигиеник мониторингининг умумлаштирилган маълумотлари, шунингдек, тегишли харита-схемалар ҳар ойда, ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 5-кунигача қоғоз шаклида Санэпидқўм марказий аппаратига юборилади.
Санэпидқўм марказий аппарати ҳар чоракда ҳисобот ойидан кейинги ойнинг 10-кунигача сув ҳавзалари сувининг санитария-гигиеник мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини Марказга юборади.
9-боб. Атроф табиий муҳитнинг ишлаб чиқариш мониторинги
67. Фаолияти атроф табиий муҳитнинг ёмонлашишига олиб келадиган ёки олиб келиши мумкин бўлган атроф-муҳитга таъсири хавфи юқори ва ўртача бўлган хўжалик юритувчи субъектлар томонидан атроф табиий муҳитнинг идоравий мониторинги мажбурий тартибда амалга оширилади.
Атроф табиий муҳитнинг ишлаб чиқариш мониторинги атроф табиий муҳитнинг давлат мониторинги билан қамраб олинмаган объектларда (манбаларда) ўтказилади ва ифлослантириш манбаларида, шунингдек, уларга туташиб кетган аҳоли пунктларида ифлослантирувчи моддаларни чиқариш (ташлаш) ҳажмларини мунтазам кузатишни ифода этади.
68. Ушбу Низомнинг 67-бандида кўрсатилган хўжалик юритувчи субъектларнинг ахборот-таҳлил бўлинмалари (хизматлари):
маъмурий-ҳудудий тузилма доирасида барча махсус ваколатли давлат органлари билан ўзаро ахборот ҳамкорлигини ташкил этади;
хўжалик фаолияти учун ажратилган ҳудуд доирасида табиий муҳит, табиий ресурслар тўғрисида ахборотни тўплайди, қайта ишлайди, маълумотларни таҳлил қилади ва ахборот тайёрлайди;
хўжалик фаолияти учун ажратилган ҳудуд доирасида табиий муҳит компонентлари ўзгаришларини прогнозлаштиради ва экологик офат зоналари, фавқулодда экологик вазиятлар юзага келишининг, шунингдек, табиий муҳит салбий ўзгаришларининг олдини олиш бўйича тадбирларни ахборот билан таъминлайди;
ифлослантириш манбаларида, шунингдек, уларга туташ бўлган аҳоли пунктларида Давлат экология қўмитаси ва «Ўзгидромет» маркази билан келишган ҳолда, ифлослантирувчи моддаларни чиқариш (ташлаш)ни ҳисобга олиш бўйича автоматик станцияларни ўрнатишни назарда тутувчи дастурларни ишлаб чиқади, тасдиқлайди ва амалга оширади.
69. Атроф табиий муҳитнинг ишлаб чиқариш мониторинги доирасида олинган намуналар аккредитация қилинган ёки техник жиҳатдан малакалилиги маъқулланган лабораторияларда синовдан ўтказилади.
Ифлослаштириш манбаларида, шунингдек, ифлослантириш манбаига туташ бўлган аҳоли пунктларида ифлослантирувчи моддаларни чиқариш (ташлаш)ни ҳисобга олиш бўйича автоматик станциялар мажбурий тартибда Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасига уланади.
70. Хўжалик юритувчи субъектларнинг атроф табиий муҳитнинг ишлаб чиқариш мониторингини амалга оширувчи ахборот-таҳлил бўлинмалари (хизматлари) ҳар йили, ҳисобот йилидан кейинги йилнинг 1 мартидан кечиктирмасдан, Давлат экология қўмитасининг ҳудудий органларига ишлаб чиқариш мониторинги натижаларини юборади.
Давлат экология қўмитасининг ҳудудий органлари маъмурий-ҳудудий тузилма доирасида табиий муҳит ҳолати тўғрисида умумлаштирилган маълумотларни, маърузаларни (ҳисоботларни) Марказга юборади.
Белгиланган нормалардан беш баравар ортиқ бўлган ҳолат аниқланганда, хўжалик юритувчи субъектлар Давлат экология қўмитаси, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ва Санэпидқўмнинг ҳудудий органларига оператив (тезкор) маълумотномаларни юборади ва бир вақтнинг ўзида чиқиндилар (ташламалар) ортишининг сабабларини аниқлаб, бартараф этилгунча хўжалик юритувчи субъектнинг ишлаб чиқариш фаолиятини пасайтирилиши ёки тўхтатиб турилишини таъминлайдилар.
Хўжалик юритувчи субъектларнинг мансабдор шахслари хўжалик юритувчи субъектларнинг ишлаб чиқариш фаолияти ўз вақтида пасайтирилиши ёки тўхтатиб турилиши учун шахсан жавоб берадилар.
10-боб. Атроф табиий муҳит мониторингининг натижалари
71. Атроф табиий муҳит мониторингининг умумлаштирилган маълумотлари ҳар йили 1 майгача Марказ томонидан Давлат экология қўмитасига қоғоз шаклида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига юбориш учун тақдим этилади.
Ушбу ахборот Марказ томонидан давлат ва хўжалик бошқаруви органларига, маҳаллий давлат ҳокимияти органларига, юридик шахсларга белгиланган тартибда тақдим этилиши мумкин ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат дастурлари лойиҳаларини, ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг прогнозлари ва дастурларини тайёрлашда ҳисобга олиниши керак, шунингдек, атроф табиий муҳитнинг ҳолати тўғрисида фуқароларни хабардор қилишда ва уни муҳофаза қилиш чора-тадбирларида, бошқа мақсадларда ундан фойдаланиш зарур.
72. Атроф табиий муҳит мониторинги маълумотлари асосида:
Давлат экология қўмитаси ҳар уч йилда Ўзбекистон Республикасида атроф табиий муҳит ҳолати ва табиий ресурслардан фойдаланиш тўғрисидаги миллий маърузанинг;
Марказ ҳар йили 15 майгача атроф табиий муҳит ҳолати тўғрисида бюллетеннинг тайёрланишини ва нашр этилишини таъминлайди.
73. Атроф табиий муҳит мониторинги тизимининг ягона геоахборот маълумотлар базасида жамланган маълумотлар асосида Ўзбекистон Республикасининг электрон экологик харитаси тузилади ва Интернет тармоғида Давлат экология қўмитасининг расмий сайтида фойдаланиш учун очиқ ҳолда жойлаштирилади.
11-боб. Якунловчи қоидалар
74. Атроф табиий муҳитнинг давлат мониторинги тизимини юритиш ишлари Ўзбекистон Республикаси давлат бюджетидан молиялаштириладиган вазирликлар ва идоралар томонидан уларга календарь йилга ажратиладиган умумий бюджет маблағлари доирасида амалга оширилади.
Ишлаб чиқариш мониторинги хўжалик юритувчи субъектларнинг ўз маблағлари ҳисобидан молиялаштирилади.
Атроф табиий муҳит мониторинги бўйича давлатлараро ва халқаро дастурлар Ўзбекистон Республикасининг бошқа давлат ва халқаро ташкилотлар билан тузиладиган битимлари ва шартномаларида белгиланадиган тартибда ва шартларда молиялаштирилади.
Ўзбекистон Республикасида атроф табиий муҳит мониторинги тўғрисидаги низомга ИЛОВА
Республикада атроф табиий муҳитнинг мониторинги маълумотларини тўплаш ва умумлаштириш
Босқичлар Субъектлар Тадбирлар Ижро муддати 1-босқич Давлат экология қўмитасининг ҳудудий органлари 1. Атмосфера ҳавосининг ифлосланиш манбаларидан намуна олиш ва таҳлил қилиш. ҳар ой 2. Оқова сувлар, ер усти сувлари (оқова сувлар ташлаш манбалари жойлашган ҳудудларда) ва ер ости сувлари (аниқланган ва потенциал ифлослантирувчи манбалар жойлашган ҳудудларда) намуналарини олиш ва таҳлил қилиш. ҳар чорак 3. Тупроқни потенциал ифлослантирувчи манбалари жойлашган ҳудудларда тупроқ намуналарини олиш ва таҳлил қилиш. йилига икки марта 4. Идоравий мансуб ҳудудларда ёввойи ўсимликлар мониторинги. ҳар йили 5. Идоравий мансуб ҳудудларда ёввойи ҳайвонлар ва уларнинг яшаш муҳити мониторинги. ҳар йили «Ўзгидромет» маркази 1. Автоматик станциялар ёрдамида атмосфера ҳавоси сифатининг назорати онлайн-режимда 2. Республиканинг асосий сув оқимларида ер усти сувлари намуналарини олиш ва таҳлил қилиш ҳар ой 3. Тупроқ намуналарини олиш ва таҳлил қилиш. йилига икки марта 4. Йирик шаҳарлар атрофидаги тупроқдан саноат токсикантларига намуна олиш ва таҳлил қилиш ҳар йили 5. Фон мониторинги ўтказилганда: ҳар ой атмосфера ҳавоси; суткасида камида уч марта ер усти сувлари; ҳар ой атмосфера ёғингарчиликлари; ёғинлар ёғишига қараб тупроқ ва ўсимликлардан намуналарини олиш ва таҳлил қилиш. ҳар йили Сув хўжалиги вазирлиги Қуйидаги объектларда сув намуналарини олиш ва таҳлил қилиш: республиканинг асосий коллекторлари; ҳар ой мелиоратив қудуқлар. ҳар йили Давергеодезкадастр 1. Қишлоқ хўжалиги ерлари тупроғидан намуна олиш ва таҳлил қилиш. йилига икки марта 2. Табиий яйловлар ўсимликлари мониторинги. ҳар йили Давлат геология қўмитаси 1. Ер ости сувлари намуналарини олиш ва таҳлил қилиш. 2. Хавфли геологик жараёнлар мониторинги. мониторинг дастурига биноан Санэпидқўм 1. Аҳоли пунктларининг селитеб ҳудудида, саноат корхоналарининг санитария-ҳимоя зоналарида, транспорт интенсив ҳаракатланадиган асосий магистраллар, чорраҳалар ва туманларда, автомагистралларга туташиб кетган турар жой туманларида атмосфера ҳавоси намуналарини олиш ва таҳлил қилиш. мониторинг дастурига биноан 2. Хўжалик-ичимлик сув таъминоти ва рекреацион фойдаланиш манбалари ҳисобланган очиқ сув ҳавзалари сувидан намуналар олиш ва таҳлил қилиш. мониторинг дастурига биноан Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси Ер фонди ва идоравий мансуб объектлардаги ўсимлик ва ҳайвонот дунёси мониторинги. ҳар йили Хўжалик юритувчи субъектлар Хўжалик юритувчи субъектларнинг ифлосланиш манбаларида намуналар олиш ва таҳлил қилиш. мониторинг дастурига биноан «Айдар-Арнасой кўллар тизими» МЧЖ, «Мўйноқ аквасаноат» ДУК Тасарруфидаги кўлларда ҳайвонот дунёси мониторинги. ҳар йили 2-босқич Давлат экология қўмитасининг ҳудудий органлари 1. Олинган натижалар маълумотларини атроф-муҳит ифлосланиши манбалари мониторинги тизимининг маълумотлар базасига киритиш. сутка мобайнида 2. Ўсимлик ва ҳайвонот дунёси мониторинги натижаларини атроф-муҳит мониторинги тизимининг маълумотлар базасига киритиш. 30 сутка мобайнида «Ўзгидромет» маркази Атмосфера ҳавоси, ер усти сувлари ҳолати ва фон мониторинги маълумотларини атроф-муҳит мониторинги тизимининг маълумотлар базасига киритиш. сутка мобайнида Сув хўжалиги вазирлиги Олинган сув намуналари натижалари бўйича маълумотларни атроф-муҳит мониторинги тизимининг маълумотлар базасига киритиш. сутка мобайнида Давергеодезкадастр 1. Олинган тупроқ намуналари натижалари бўйича маълумотларни атроф-муҳит мониторинги тизимининг маълумотлар базасига киритиш. сутка мобайнида 2. Ўсимлик дунёси мониторинги натижаларини атроф-муҳит мониторинги тизимининг маълумотлар базасига киритиш. 30 сутка мобайнида Давлат геология қўмитаси Олинган сув намуналари натижалари бўйича ва хавфли геологик жараёнлар бўйича маълумотларни атроф-муҳит мониторинги тизимининг маълумотлар базасига киритиш. сутка мобайнида Санэпидқўм Атмосфера ҳавосидан ва сув ҳавзалари сувидан олинган намуналар натижалари бўйича маълумотларни атроф-муҳит мониторинги тизимининг маълумотлар базасига киритиш. сутка мобайнида Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси Ўсимлик ва ҳайвонот дунёси мониторинги натижаларини атроф-муҳит мониторинги тизимининг маълумотлар базасига киритиш. 30 сутка мобайнида Хўжалик юритувчи субъектлар Атроф-муҳит ҳолати бўйича олиб борилаётган кузатувлар тўғрисидаги маълумотларни Давлат экология қўмитасининг ҳудудий органларига юбориш. ҳар йили 1 мартгача «Айдар-Арнасой кўллар тизими» МЧЖ, «Мўйноқ аквасаноат» ДУК Ҳайвонот дунёси мониторинги натижаларини атроф-муҳит мониторинги тизимининг маълумотлар базасига киритиш. 30 сутка мобайнида 3-босқич Давлат экология қўмитасининг ҳудудий органлари 1. Атроф-муҳит ифлосланиши манбалари мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини Марказга юбориш. ҳар чорак 2. Ўсимлик ва ҳайвонот дунёси мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини атроф-муҳит мониторинги тизимининг маълумотлар базасига киритиш учун Марказга юбориш. ҳар йили 10 февралгача «Ўзгидромет» маркази 1. Атмосфера ҳавоси, ер усти сувлари ифлосланиши монитори?ги ҳамда фо? мо?иторинги бўйича умумлаштирилган маълумотларни Давлат экология қўмитасига юбориш. ҳар чорак 2. Тупроқ ифлосланиши тўғрисида умумлаштирилган маълумотларни Давлат экология қўмитасига юбориш. ярим йилда бир марта Сув хўжалиги вазирлиги Муайян ҳудудда коллектор-дренаж сувларининг ифлосланиши мониторинги ва атроф-муҳит ҳолатини баҳолаш бўйича умумлаштирилган маълумотларни Давлат экология қўмитасига юбориш. ҳар чоракда Давергеодезкадастр 1. Ерлар ифлосланиши мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини Давлат экология қўмитасига юбориш. ярим йилда бир марта 2. Ишониб топширилган ҳудуддаги ўсимлик дунёси мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини Марказга юбориш. ҳар йили 10 февралгача Давлат геология қўмитаси 1. Ер ости сувлари ифлосланиши мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини Давлат экология қўмитасига юбориш. ҳар чоракда 2. Хавфли геологик жараёнлар мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини Давлат экология қўмитасига юбориш. ҳар чоракда Санэпидқўм Атмосфера ҳавоси ифлосланиши мониторинги ва санитария-гигиена мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини Давлат экология қўмитасига юбориш. ҳар чоракда Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси Ўсимлик ва ҳайвонот дунёси мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини Давлат экология қўмитасига юбориш. ҳар чоракда «Айдар-Арнасой кўллар тизими» МЧЖ, «Мўйноқ аквасаноат» ДУК Ишониб топширилган ҳудуддаги ҳайвонот дунёси мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини Марказга юбориш. ҳар йили 15 февралгача 4-босқич Давлат экология қўмитаси Атроф табиий муҳит мониторингининг умумлаштирилган маълумотларини Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига (қоғоз шаклида) юбориш. ҳар йили 1 майгача 5-босқич Давлат экология қўмитаси Ўзбекистон Республикасида атроф табиий муҳитнинг ҳолати ва табиий ресурслардан фойдаланиш тўғрисида миллий маърузани тайёрлаш ва нашр этиш. ҳар йили 15 майгача
Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 5 сентябрдаги 737-сон қарорига 3-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг ўз кучини йўқотган деб ҳисобланаётган айрим қарорлари
1. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикасида атроф табиий муҳитнинг давлат мониторинги тўғрисидаги Низомни тасдиқлаш ҳақида» 2002 йил 3 апрелдаги 111-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2002 й., 4-сон, 19-модда).
2. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида» 2004 йил 19 октябрдаги 483-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2004 й., 10-сон, 97-модда) 7-илованинг 7-банди .
3. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида» 2017 йил 14 ноябрдаги 915-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2017 й., 11-сон, 261-модда) 1-илованинг 14-банди .
4. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида» 2018 йил 7 декабрдаги 995-сон қарорига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2018 й., 12-сон, 299-модда) 1-илованинг 23-банди .
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2019 йил 5 сентябрь,
737-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
NIZOM
SXEMASI
ROʻYXATI
Oʻzbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhitning davlat monitoringi tizimini takomillashtirish toʻgʻrisida
Atrof tabiiy muhitning davlat monitoringi tizimini takomillashtirish va samaradorligini oshirish hamda salbiy taʼsir yuzaga kelishini prognozlashtirish yoʻli bilan uning oldini olish, shuningdek, tabiiy resurslardan foydalanilishini tizimli ravishda kuzatish, atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish sohasida davlat nazorati yuritilishini baholash, axborot bilan taʼminlash, tabiiy resurslardan maqsadli va oqilona foydalanish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Oʻzbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhitning davlat monitoringi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Belgilansinki, 2021-yil 1-yanvardan boshlab atrof tabiiy muhitga taʼsir qilish xavfi yuqori boʻlgan yangi ishga tushiriladigan xoʻjalik subyektlarining atmosfera havosini ifloslantirish manbalarida namunalarni olish va tahlil qilish boʻyicha avtomatik stansiyalar, shuningdek, ularga tutash hududlarda statsionar kuzatish punktlari (postlari) majburiy tartibda xoʻjalik yurituvchi subyektlar mablagʻlari hisobidan oʻrnatiladi.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasiga Oʻzbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhit monitoringi sohasida barcha vazirliklar, idoralar va xoʻjalik boshqaruvi organlari va xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini muvofiqlashtirish vazifasi yuklansin.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi, Suv xoʻjaligi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya va mineral resurslar qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Gidrometeorologiya xizmati markazi:
idoraviy tahlil laboratoriyalarining moddiy-texnik jihozlanishini tubdan yaxshilash, shuningdek, ularni atrof tabiiy muhit davlat monitoringini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan kimyoviy reaktivlar, sinov gazlari, prekursorlar va boshqa sarflash materiallari bilan markazlashtirilgan tartibda taʼminlash boʻyicha kelishilgan takliflarni uch oy muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsinlar;
Oʻzbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligi bilan birgalikda 2021-yil 1-yanvargacha boʻlgan muddatda respublika va viloyat darajasidagi barcha idoraviy tahlil laboratoriyalari akkreditatsiyadan oʻtkazilishini taʼminlasinlar.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi tegishli vazirliklar va idoralar bilan birgalikda:
atrof tabiiy muhitga taʼsir qilish xavfi yuqori boʻlgan mavjud xoʻjalik subyektlarini atmosfera havosini ifloslantirish manbalarida namunalarni olish va tahlil qilish boʻyicha avtomatik stansiyalar, shuningdek, ularga tutash hududlarda statsionar kuzatish punktlari (postlari) bilan xoʻjalik yurituvchi subyektlar mablagʻlari hisobidan bosqichma-bosqich jihozlash boʻyicha takliflarni 2020-yil 1-yanvarga qadar Vazirlar Mahkamasiga kiritilishini;
Atrof tabiiy muhit davlat monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasi 2021-yil 1-yanvarda toʻliq faoliyat koʻrsatishini taʼminlasin.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Gidrometeorologiya xizmati markazi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi bilan birgalikda xalqaro tashkilotlar va donor mamlakatlar mablagʻlarini jalb etish hisobidan 2021-yil 1-dekabrida respublikada atmosfera havosi ifloslanishi monitoringi avtomatlashtirilishini taʼminlasin.
8. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.
9. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari — transport vaziri A.J. Ramatov hamda Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi raisi B.T. Kuchkarov zimmasiga yuklansin.
Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 5-sentabrdagi 737-son qaroriga 1-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhitning davlat monitoringi toʻgʻrisida
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhitning davlat monitoringini amalga oshirish tartibini belgilaydi.
2. Ushbu Nizomda quyidagi tushunchalardan foydalaniladi:
atrof tabiiy muhitning davlat monitoringi — atrof tabiiy muhitning ifloslanish darajasini aniqlash, uning ekologik holatini baholash, salbiy jarayonlarning oqibatlarini prognoz qilish bartaraf etish maqsadida atrof tabiiy muhitning biotik va abiotik komponentlarining holatini, ularning ifloslanish va antropogen faoliyatning boshqa zararli taʼsirlari (jarayonlari) tufayli oʻzgarishini hamda tabiiy resurslardan foydalanishni tasdiqlangan dastur boʻyicha muntazam kuzatish tizimi;
monitoring obyektlari — atrof tabiiy muhitning biotik va abiotik tarkibiy qismlari va tabiiy resurslardan foydalanish, shuningdek, tabiiy muhitga taʼsirning tabiiy, texnogen va tabiiy-texnogen omillari hamda manbalari;
atrof tabiiy muhit monitoringi tizimi — atrof tabiiy muhitning davlat va ishlab chiqarish monitoringidan iborat boʻlgan muntazam kuzatishlarning oʻzaro bogʻliq tizimi;
Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasi — atrof tabiiy muhitning holati va ifloslanish manbalari toʻgʻrisidagi axborotni geografik maʼlumotlar hamda zarur obyektlar haqida ular bilan bogʻliq boʻlgan axborotni grafik vizuallashtirish orqali GIS-texnologiyalar asosida toʻplash, tahlil qilish va saqlashning elektron tizimi;
atrof tabiiy muhitning ishlab chiqarish monitoringi — atrof tabiiy muhitga zararli taʼsir koʻrsatuvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlarning tegishli xizmatlari tomonidan amalga oshiriladigan atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining bir qismi hisoblangan monitoring;
atrof tabiiy muhit — tabiiy va sunʼiy obyektlar, shu jumladan atmosfera havosi, Yerning ozon qatlami, yer usti va yer osti suvlari, yer, yer qaʼri, oʻsimlik va hayvonot dunyosi;
atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish — atrof tabiiy muhitni saqlash va tiklashga, xoʻjalik faoliyati va boshqa faoliyatning atrof tabiiy muhitga salbiy taʼsirining oldini olish va ularning oqibatlarini bartaraf etishga yoʻnaltirilgan davlat va jamoatchilik chora-tadbirlari tizimi;
fon monitoringi — sanoat va xoʻjalik faoliyati obyektlaridan olisda boʻlgan, insonning aralashishiga minimal darajada jalb etilgan hududlarga barcha atrof tabiiy muhit obyektlarida ifloslantiruvchi moddalarning mavjudlik darajasi boʻyicha qoʻriqlanayotgan tabiiy hududlarda joylashgan statsionar kuzatish punktlarida (postlarda) amalga oshiriladigan uzoq muddatli tizimli kuzatishlar;
maxsus vakolatli davlat organlari — atrof tabiiy muhitning davlat monitoringini amalga oshirish yuklatilgan davlat boshqaruvi organlari;
statsionar kuzatish punkti (post) — atmosfera havosi, yer usti va yer osti suvlari namunalarini muntazam olish va keyinchalik kimyoviy tahlil qilish uchun moʻljallangan priborlar va uskunalar, shu jumladan, avtomatik stansiyalar oʻrnatilgan yer uchastkasini oʻz ichiga olgan, atrof tabiiy muhitning holatini va unga taʼsir koʻrsatuvchi manbalarini oldindan tadqiq etish asosida tanlangan joylarda joylashgan kompleks.
3. Maxsus vakolatli davlat organlari atrof tabiiy muhitning davlat monitoringini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan namunalarni olish uchun oldindan belgilangan nuqtalarga, shu jumladan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning hududida joylashgan nuqtalarga tadbirkorlik subyektlari faoliyatini tekshirishlarni muvofiqlashtirish boʻyicha vakolatli organ bilan qoʻshimcha ravishda kelishmasdan toʻsiqsiz kirish huquqiga egadir.
4. Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasi Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi huzuridagi Atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish sohasida ixtisoslashtirilgan tahliliy nazorat markazi bazasida (keyingi oʻrinlarda Markaz deb ataladi) shakllantiriladi. Markaz maxsus vakolatli davlat organlari hamda atrof tabiiy muhitning idoraviy monitoringini olib boruvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar toʻplanishi, saqlanishi, qayta ishlanishi va tahlil qilinishini taʼminlaydi.
Atrof tabiiy muhit monitoringi axborotini toʻplash va umumlashtirish ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq amalga oshiriladi.
5. Markaz Atrof tabiiy muhit davlat monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasi orqali:
barcha idoraviy axborot tizimlari bilan axborot boʻyicha oʻzaro hamkorlikni tashkil etadi;
atrof tabiiy muhitning ifloslanishi darajasi va tabiiy resurslardan foydalanish toʻgʻrisidagi umumlashtirilgan maʼlumotlarni integratsiyalashtiradi va tahlil qiladi;
atrof tabiiy muhit monitoringi boʻyicha davlat dasturlari bajarilishini, ularga tuzatish kiritish toʻgʻrisida takliflar ishlab chiqilishi va umumlashtirilishini nazorat qiladi;
respublika va maʼmuriy-hududiy tuzilmalar doirasida ekologik vaziyatning oʻzgarishlarini prognozlashtiradi, atropogen faoliyat natijasida tabiiy muhitga yetkaziladigan zararni baholaydi;
tabiatdan foydalanishni boshqarishni, tabiiy resurslarni muhofaza qilishni va ekologik nazoratni axborot bilan taʼminlaydi;
aholi va jamoatchilikni ekologik vaziyat toʻgʻrisida xabardor qiladi.
6. Quyidagilar Oʻzbekiston Respublikasi atrof tabiiy muhit davlat monitoringining asosiy vazifalari hisoblanadi:
atrof tabiiy muhitning ifloslanishi darajasini, shuningdek, antropogen taʼsirlar ostida unda yuz berayotgan jarayonlarni kuzatishni tashkil etish va yuritish;
atrof-muhitning ifloslanishi darajasini baholash va prognoz qilish;
atrof tabiiy muhit holatini baholash, shuningdek, uning holatiga taʼsir koʻrsatadigan salbiy jarayonlar rivojlanishini aniqlash va prognoz qilish;
respublikaning asosiy biomlari va eko tizimlari turlari boʻyicha oʻsimlik va hayvonot dunyosining biologik xilma-xilligini, ularning joriy holatini va tabiiy hamda antropogen omillar taʼsiri ostidagi tendensiyalarni baholash;
aniqlangan salbiy jarayonlar, shuningdek, ularning aholi sogʻligʻiga va atrof tabiiy muhitga taʼsirining oldini olish va ularni bartaraf etish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish;
atrof-muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va davlat kadastrlarini yuritish sohasida davlat hokimiyati organlarini tezkor axborot bilan taʼminlash;
atrof tabiiy muhitning holati toʻgʻrisida yagona davlat maʼlumotlar bazasini shakllantirish;
aholini atrof tabiiy muhitning joriy holati toʻgʻrisida xabardor qilish.
7. Atrof tabiiy muhitning davlat monitoringi quyidagilardan iborat boʻladi:
atmosfera havosi, yer usti suvlari va tuproq ifloslanishi (emissiya) manbalari monitoringi;
atmosfera havosi ifloslanishi monitoringi;
yer usti suvlari ifloslanishi monitoringi;
kollektor-drenaj suvlarining sifat tarkibi monitoringi;
yer osti suvlari ifloslanishi monitoringi;
xavfli geologik jarayonlar monitoringi;
yerning ifloslanishi monitoringi;
oʻsimlik va hayvonot dunyosi monitoringi;
atrof-tabiiy muhitning sanitariya-gigiyenik monitoringi;
fon monitoringi.
8. Atrof tabiiy muhit davlat monitoringi maxsus tashkil etilib, muntazam oʻtkaziladigan tabiiy muhit holatini kuzatishlarni (miqdor va sifat koʻrsatkichlarini oʻlchash, namunalarni olish, ularni tahlil qilish, punktlarda kuzatish, suratga olish, tekshirish, tadqiqotlar oʻtkazish va masofadan turib kuzatishni) hamda:
atrof tabiiy muhitga taʼsir manbalarining holati;
atrof tabiiy muhitga taʼsirning fizik, kimyoviy, geologik va biologik jarayonlari va omillari;
atmosfera havosi, yer usti va yer osti suvlari, tuproq va geologik muhit ifloslanishi darajasining holati;
oʻsimlik va hayvonot dunyosining holati, turli antropogen va tabiiy omillar taʼsiri ostida ularning oʻzgarishi (transformatsiyasi) jarayonlaridagi oʻzgarishlarni aniqlashni, baholashni va prognozlashni oʻz ichiga oladi.
9. Atrof tabiiy muhitning holatini baholash izchil (davriy va joriy) kuzatishlarni, oʻzgarishlarning yoʻnalishi va intensivliligini umumlashtirish va tahlil qilish, olingan koʻrsatkichlarni atrof tabiiy muhitning sifat holati normativlari bilan taqqoslash yoʻli bilan va yuzaga kelishi mumkin boʻlgan ekologik zararni hisobga olgan holda bajariladi.
10. Atrof tabiiy muhitning holatini baholash natijalari boʻyicha tezkor maʼlumotnomalar, maʼruzalar, prognozlar va tavsiyalar tuziladi, ularga oʻzgarishlar, ayniqsa, salbiy oʻzgarishlarning dinamikasi, yoʻnalishi va intensivligini tavsiflaydigan mavzuli xaritalar, jadvallar va diagrammalar ilova qilinadi.
11. Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasi:
maxsus vakolatli davlat organlaridan qogʻozda va elektron shaklda;
atrof tabiiy muhitning ishlab chiqarish monitoringini amalga oshiradigan xoʻjalik yurituvchi subyektlardan qogʻozda va elektron shaklda;
nazorat qilishning avtomatik stansiyalaridan (priborlardan) olinadigan maʼlumotlar (olish, tahlil qilish) hisobiga shakllantiriladi.
12. Atrof tabiiy muhit davlat monitoringi boʻyicha ishlar Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan va kamida 5 yilda bir marta qayta koʻrib chiqiladigan Atrof tabiiy muhit davlat monitoringi dasturi boʻyicha oʻtkaziladi.
13. Atrof tabiiy muhit monitoringi ushbu Nizomda belgilangan xususiyatlar hisobga olingan holda, belgilangan tartibda tasdiqlanadigan texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi tegishli normativ hujjatlar boʻyicha oʻtkaziladi.
Atrof tabiiy muhit monitoringini amalga oshirish uchun oʻlchov va nazorat vositalari, shu jumladan avtomatik stansiyalar majburiy tartibda davlat tekshiruvidan oʻtkazilishi kerak.
14. Zarurat boʻlganda, atrof tabiiy muhit davlat monitoringi yirik gabaritli texnikani taʼmirlash va rekonstruksiya qilish hamda ulardan foydalanish hisobga olingan holda, joylarda maxsus vakolatli davlat organlarining soʻrovi boʻyicha qurilishi uchun yer uchastkalari ajratiladigan statsionar kuzatish punktlaridan (postlardan) olib boriladi.
Statsionar kuzatish punktlari va yer uchastkasi davlat mulki hisoblanadi va ular oʻzgaga berilishi mumkin emas.
15. Atrof tabiiy muhit davlat monitoringi:
Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda Davlat ekologiya qoʻmitasi deb ataladi) tomonidan — atmosfera havosi, yer usti suvlari va tuproq ifloslanishi manbalari monitoringi, shuningdek, Davlat ekologiya qoʻmitasi tasarrufidagi qoʻriqlanadigan tabiiy hududlarda oʻsimlik va hayvonot dunyosi monitoringi boʻyicha;
Oʻzbekiston Respublikasi Gidrometeorologiya xizmati markazi (keyingi oʻrinlarda “Oʻzgidromet” markazi deb ataladi) tomonidan — atmosfera havosi ifloslanishi, yer usti (tabiiy suv oqimlari) suvlar, tuproq ifloslanishi va fon monitoringi boʻyicha;
Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi (keyingi oʻrinlarda Suv xoʻjaligi vazirligi deb ataladi) tomonidan — asosiy kollektorlarning kollektor-drenaj va meliorativ quduqlar suvlarining sifat tarkibi monitoringi boʻyicha;
Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda Davergeodezkadastr deb ataladi) tomonidan — qishloq xoʻjaligi yerlarining ifloslanishi, shuningdek tabiiy yaylovlar oʻsimliklarining monitoringi boʻyicha;
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya va mineral resurslar qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda Davlat geologiya qoʻmitasi deb ataladi) tomonidan — yer osti suvlari ifloslanishi va xavfli geologik jarayonlar monitoringi boʻyicha;
Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi deb ataladi) tomonidan — oʻrmon fondi yerlaridagi, shuningdek, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi tasarrufidagi boshqa obyektlardagi oʻsimlik va hayvonot dunyosi monitoringi boʻyicha;
Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — Sanepidqoʻm) tomonidan — atrof tabiiy muhitning sanitariya-gigiyenik monitoringi boʻyicha amalga oshiriladi.
2-bob. Atmosfera havosi, yer usti suvlar va tuproqning ifloslanishi (emissiya) manbalari monitoringi
16. Atmosfera havosi, yer usti suvlar va tuproqning ifloslanishi (emissiya) manbalari monitoringi (keyingi oʻrinlarda ifloslanish manbalari monitoringi deb ataladi) atrof tabiiy muhit monitoringi turlaridan biri hisoblanadi va ushbu Nizomda belgilangan xususiyatlar hisobga olingan holda tegishli metodikalar boʻyicha amalga oshiriladi.
Ifloslanish manbalari monitoringi atrof tabiiy muhitda zararli taʼsir manbalari joylashgan hududda atrof tabiiy muhitning holatini kuzatish maqsadida oʻtkaziladi.
Monitoring (nazorat) qilinishi kerak boʻlgan moddalar roʻyxati ifloslanish manbalari mavjud boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyekt faoliyatining oʻziga xos xususiyatlariga bogʻliq boʻladi.
Ifloslanish manbalari monitoringi xoʻjalik yurituvchi subyektning oʻziga xos xususiyatlaridan va ekologik normativlardan kelib chiqib, u yoki bu zararli moddalarning mavjudligi yuzasidan oʻtkaziladi.
17. Quyidagilar ifloslanish manbalari monitoringini olib borishda kuzatishlar obyektlari hisoblanadi:
statsionar manbalardan atmosfera havosiga ifloslantiruvchi moddalarning chiqarilishi;
oqova suvlarning yer usti suv obyektlariga tashlanishi;
oqova suvlar tashlanadigan manbalar joylashgan hududdagi yer usti suvlari;
aniqlangan yoki ifloslantiruvchi yashirin manbalar joylashgan hududdagi yer osti suvlari;
aniqlangan yoki ifloslantiruvchi yashirin manbalar joylashgan hududdagi tuproq.
18. Ifloslanish manbalari monitoringi Davlat ekologiya qoʻmitasi hududiy organlarining tegishli tahliliy laboratoriyalari tomonidan amalga oshiriladi.
19. Ifloslanish manbalari monitoringi olib boriladigan xoʻjalik yurituvchi subyektlar roʻyxati Davlat ekologiya qoʻmitasi hududiy organlarining maʼlumotlari asosida Davlat ekologiya qoʻmitasi tomonidan shakllantiriladi (Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilni xabardor etish tartibida maʼlumot uchun taqdim etiladi) va tasdiqlanadi.
Bunda ifloslanish manbalari monitoringi ularni Tekshirishlarni elektron roʻyxatdan oʻtkazish yagona tizimida roʻyxatdan oʻtkazish yoʻli bilan vakolatli organni xabardor qilish tartibida olib boriladi.
Tegishli roʻyxatga kiritilgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarni monitoring oʻtkazilishi toʻgʻrisida qoʻshimcha xabardor qilish talab qilinmaydi.
20. Atmosfera havosi ifloslanish manbalari monitoringi bir oyda bir marta, oqova, yer osti va yer usti suvlari monitoringi — yil choragida bir marta, tuproq monitoringi — bir yilda ikki marta (bahorda va kuzda) oʻtkaziladi.
Bir xoʻjalik yurituvchi subyektning ifloslanish manbalari monitoringi bir kundan ortiq davom etishi mumkin emas.
21. Tegishli roʻyxatga kiradigan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning mansabdor shaxslari Davlat ekologiya qoʻmitasi mutaxassislarining ifloslanish manbalariga namuna olish va atrof-muhitga salbiy taʼsir etuvchi manbalarning texnik holatini baholash uchun zarur boʻlgan parametrlarni oʻlchash uchun toʻsiqsiz kirishlarini taʼminlashga majburdir.
Davlat inspektorining qonuniy faoliyatiga toʻsqinlik qilganlik, shuningdek, uning koʻrsatmalarini bajarmaslik Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 197 6 -moddasida nazarda tutilgan javobgarlikka sabab boʻladi.
22. Sinovlar (oʻlchashlar) natijalari bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi, uning asl nusxasi Davlat ekologiya qoʻmitasi tegishli hududiy organining tahliliy laboratoriyasida saqlanadi.
Sinovlar natijalari olingandan keyin bir sutka mobaynida har bir bayonnomaning maʼlumotlari Atrof tabiiy muhit davlat monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga kiritiladi.
Muayyan hududda monitoring obyektlarini kuzatish, atrof tabiiy muhit holatini va unga zararli taʼsirni baholash va prognoz qilish maʼlumotlarni oʻz ichiga oladigan ifloslanish manbalari monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlari har chorakda, hisobot oyidan keyingi oyning 10-sanasigacha qogʻoz va elektron shaklda Markazga yuboriladi.
Belgilangan normalardan besh baravar ortiq boʻlgan holat aniqlanganda, sinovlar natijalari darhol tegishli tezkor chora-tadbirlarni koʻrish uchun Markazga va Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining (keyingi oʻrinlarda FVV deb ataladi) hududiy organiga yuboriladi.
23. Ifloslantiruvchi moddalar miqdorlari ortiqligi aniqlanganda sinovlar bayonnomalarining nusxalari Davlat ekologiya qoʻmitasining tegishli hududiy inspektorlariga atrof tabiiy muhit ifloslantirilganligi va chiqindilar joylashtirilganligi uchun qonunchilikda belgilangan tartibda qoʻshimcha kompensatsiya toʻlovlarini hisoblash haqida qaror qabul qilish uchun beriladi.
Belgilangan normalardan besh baravar ortiq boʻlgan holatlarda, xoʻjalik yurituvchi subyekt ishlab chiqarish quvvatini kamaytirishga yoxud ushbu holatlar sabablari aniqlangunga va ular bartaraf etilgunga qadar faoliyatni mustaqil toʻxtatib turishi shart.
3-bob. Oʻsimlik va hayvonot dunyosi monitoringi
24. Oʻsimlik va hayvonot dunyosi monitoringi atrof tabiiy muhit holatining taʼsirni aniqlash hamda respublikaning u yoki bu hududida oʻsimlik va hayvonot dunyosi obyektlarining sifat va miqdor koʻrsatkichlarini prognozlashtirish maqsadida oʻtkaziladi.
25. Oʻsimlik dunyosi monitoringi Davlat ekologiya qoʻmitasining hududiy organlari tomonidan uning tasarrufidagi muhofaza etiladigan tabiiy hududlarda, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi organlari tomonidan oʻrmon fondi yerlarida, shuningdek, uning tasarrufidagi boshqa obyektlarda, Davergeodezkadastr organlari tomonidan tabiiy yaylovlarda amalga oshiriladi.
26. Tabiiy oʻsimliklar majmuilari va yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklar oʻsimlik dunyosi monitoringi kuzatishlarining obyektlari hisoblanadi.
Tabiiy oʻsimliklar majmuilari va yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklarni ustidan kuzatishlar monitoring punktlarida, shuningdek, oʻsimlik dunyosi obyektlari davlat kadastrini yuritish doirasida oʻtkaziladi.
Monitoring punktlari soni va ular joylashgan joy, monitoring oʻtkazish boʻyicha ishlar usullari (dala tadqiqotlari metodikasi), kuzatishlar parametrlari roʻyxati va davriyligi, shuningdek, ularni oʻtkazish muddatlari, monitoring obyektlari boʻlgan oʻsimliklar roʻyxati Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Davergeodezkadastr va Fanlar akademiyasi bilan kelishgan holda Davlat ekologiya qoʻmitasi tomonidan belgilanadi.
27. Monitoring quyidagi yoʻnalishlar boʻyicha amalga oshiriladi:
oʻsimlik qoplamasining holati va dinamikasini kuzatish;
Qizil kitobga kiritilgan yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklar populyatsiyasini kuzatish;
yovvoyi holda oʻsuvchi tayyorlov obyektlari hisoblangan dorivor, oziq-ovqat, manzarali va texnik oʻsimliklar populyatsiyalarini kuzatish;
oʻsimliklarning begona invaziv turlarini kuzatish.
Kuzatishlar olib boriladigan oʻsimliklar majmuilari va yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimlik turlari roʻyxati shart-sharoitlar va zaruratga bogʻliq ravishda monitoringning har bir punkti uchun Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Davergeodezkadastr va Fanlar akademiyasi bilan kelishgan holda Davlat ekologiya qoʻmitasi tomonidan belgilanadi.
Monitoring obyektlari boʻlgan oʻsimliklar majmuilari va yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklar turlari roʻyxatiga oʻzgartirishlar Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Davergeodezkadastr va Fanlar akademiyasining asoslangan takliflari asosida Davlat ekologiya qoʻmitasi tomonidan kiritiladi.
28. Tabiiy oʻsimlik majmualari va yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklar ustidan kuzatishlar davriyligi monitoring shartlari va usullariga bogʻliq ravishda har bir monitoring punkti uchun alohida bir yilda kamida bir marta belgilanadi.
29. Oʻsimlik dunyosining har bir monitoring punkti uchun Davlat ekologiya qoʻmitasi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi va Davergeodezkadastr hududiy organlari tomonidan oʻsimlik dunyosi obyektlarini kuzatish punktining pasporti rasmiylashtiriladi.
Monitoring punkti pasportidagi yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklar oʻsadigan muhit toʻgʻrisidagi maʼlumotlar oʻsish muhitining holati, ekologiyasi hamda antropogen taʼsir intensivligiga bogʻliq holda har bir hudud va monitoring obyekti uchun alohida uch yilda kamida bir marta Davlat ekologiya qoʻmitasi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi va Davergeodezkadastrning tegishli hududiy organlari tomonidan yangilanadi.
30. Oʻsimlik dunyosi monitoringi oʻtkazilishi natijasida olingan maʼlumotlar:
Oʻsimliklar majmuilari maydoni, qoplamasi, yer ustidagi fitomassasi hosildorligi, turlar tarkibi va tuzilmasi;
monitoring obyektlari boʻlgan oʻsimliklar turlari maqomi (qoʻriqlanadigan, dorivor, oziq-ovqat, invaziv va shu kabilar);
monitoring obyektlari boʻlgan oʻsimliklar maydoni va populyatsiyasi soni;
monitoring obyektlari boʻlgan yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklar oʻsish muhitining holati;
monitoring obyektlari holati va ularning oʻsish muhitining mumkin boʻlgan oʻzgarishlari dinamikasi va prognozi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.
Monitoring materiallari aniq uchastkalarga xos boʻlgan oʻsimliklar majmuilarining, monitoring obyektlari boʻlgan oʻsimliklarning, kuzatishlar oʻtkazish jarayonining, oʻsish muhiti oʻzgarishlarining, antropogen taʼsirga duchor boʻlgan uchastkalarning va shu kabilarning fotosuratlari bilan tasdiqlanadi.
31. Oʻsimlik dunyosi monitoringi natijalari monitoringning har bir punkti boʻyicha Davlat ekologiya qoʻmitasi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi va Davergeodezkadastrning tegishli hududiy organlari tomonidan Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga axborot yangilangandan keyin 30 sutka mobaynida kiritiladi.
Ishonib topshirilgan hudud boʻyicha oʻsimlik dunyosi monitoringining miqdor va sifat koʻrsatkichlari, vaziyatning rivojlanish tendensiyasi va prognozini oʻz ichiga olgan umumlashtirilgan maʼlumotlari Davlat ekologiya qoʻmitasi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Davergeodezkadastrning hududiy organlari tomonidan hisobot yilidan keyingi yilning 10-fevraligacha har yili qogʻoz va elektron shaklda Markazga yuboriladi.
32. Yovvoyi hayvonlar va ularning yashash muhiti hayvonot dunyosi monitoringini oʻtkazishda kuzatish obyektlari hisoblanadi.
Hayvonot dunyosi monitoringi Davlat ekologiya qoʻmitasining hududiy organlari tomonidan uning tasarrufidagi muhofaza qilinadigan hududlarda hamda qonunchilik hujjatlarida belgilangan boshqa hududlarda, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi organlari tomonidan oʻrmon fondi yerlarida va uning tasarrufidagi boshqa obyektlarda, “Aydar-Arnasoy koʻllar tizimi” MChJ tomonidan Aydar-Arnasoy koʻllar tizimida va “Moʻynoq akvasanoat” davlat unitar korxonasi tomonidan uning tasarrufidagi koʻllarda amalga oshiriladi.
Yovvoyi hayvonlar va ularning yashash muhitini kuzatish monitoring punktlarida amalga oshiriladi.
Monitoring punktlari joylashgan joy, ularning soni, monitoring obyektlari boʻlgan hayvonlar roʻyxatlari, kuzatishlarni oʻtkazish uchun metodikalar, kuzatishlarning muddatlari va davriyligi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi va Fanlar akademiyasi bilan kelishgan holda Davlat ekologiya qoʻmitasi tomonidan belgilanadi.
33. Monitoring quyidagi yoʻnalishlar boʻyicha amalga oshiriladi:
sport-havaskorlik, oʻlja olish ovchiligi va baliqchilik obyektlariga tegishli boʻlgan yovvoyi hayvonlarni kuzatish;
sanoat ovchiligi va baliqchilikka tegishli boʻlgan yovvoyi hayvonlar va ularning yashash muhitini kuzatish;
Qizil kitobga kiritilgan yovvoyi hayvonlar, ularning xoʻjalik ahamiyatiga ega boʻlgan boshqa turlarini kuzatish.
34. Hayvonot dunyosi obyektlari monitoringi:
ularning sonini va soni oʻzgarishini aniqlashni;
tarqalish va migratsiya xususiyatini;
hayvonot dunyosi obyektlari yashash muhitining holatini oʻz ichiga oladi.
Kuzatish olib boriladigan yovvoyi hayvonlar turlari, shu jumladan indikator turlari roʻyxati sharoitlarga va zaruratga bogʻliq holda monitoringning har bir punkti uchun alohida Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi va Fanlar akademiyasi bilan kelishgan holda Davlat ekologiya qoʻmitasi tomonidan kiritiladi.
Monitoring obyektlari boʻlgan yovvoyi hayvonlar turlari roʻyxatiga oʻzgartirishlar kiritish Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi va Fanlar akademiyasining asoslangan takliflari asosida Davlat ekologiya qoʻmitasi tomonidan belgilanadi.
35. Monitoring kuzatishlari davriyligi yashash joyining holatiga, ekologiya va antropogen taʼsir intensivligiga qarab har bir hudud, turlar yoki turlar guruhi uchun yakka tartibda belgilanadi.
Yovvoyi hayvonlar va ularning yashash muhitini kuzatish bir yilda kamida bir marta, shuningdek, monitoring usullariga qarab yil davomida olib boriladi.
36. Monitoringning har bir punktiga hayvonot dunyosi obyektlarini kuzatish punktining pasporti rasmiylashtiriladi, uning asl nusxasi Davlat ekologiya qoʻmitasi hududiy organining tegishli boʻlinmasida saqlanadi.
Monitoring punkti pasportidagi yovvoyi hayvonlar yashash muhiti toʻgʻrisidagi maʼlumotlar yashash muhitining holatiga, ekologiyaga va atropogen taʼsir intensivligiga qarab har bir hudud, tur yoki turlar guruhi uchun alohida uch yilda kamida bir marta yangilanadi.
37. Hayvonot dunyosi monitoringini olib borish natijasida olingan axborot:
yovvoyi hayvonlarning tur tarkibi;
maqomi (qoʻriqlanadigan, ovchilik, sanoat va shu kabilar);
yovvoyi hayvonlar soni;
hayvonlarning boʻlish xususiyati (turgʻun, uya qoʻyadigan, koʻchib yuradigan, qishlaydigan turlari);
alohida turlar soni dinamikasi va yovvoyi hayvonlar majmui tuzilmasi;
hayvonot dunyosi obyektlarining koʻpayishi;
yovvoyi hayvonlarning tarqalishi;
yovvoyi hayvonlarning jismoniy holati;
yovvoyi hayvonlar yashash muhiti tuzilmasi, sifati va maydoni;
yovvoyi hayvonlar va ular yashash muhiti holatining mumkin boʻlgan oʻzgarishlari prognozi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.
Yuqorida koʻrsatib oʻtilgan barcha maʼlumotlar tegishli monitoring punkti pasportida aks ettiriladi.
38. Hayvonot dunyosi monitoringining natijalari Davlat ekologiya qoʻmitasi va Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasining tegishli hududiy organlari, shuningdek “Aydar-Arnasoy koʻllar tizimi” MChJ va “Moʻynoq akvasanoat” davlat unitar korxonasi tomonidan Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga maʼlumotlar yangilangandan keyin 30 sutka mobaynida kiritiladi.
Ishonib topshirilgan hudud boʻyicha hayvonot dunyosi monitoringining miqdor va sifat koʻrsatkichlari, vaziyatning rivojlanish tendensiyasi va prognozini oʻz ichiga umumlashtirilgan maʼlumotlari Davlat ekologiya qoʻmitasi va Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasining tegishli hududiy organlari, shuningdek “Aydar-Arnasoy koʻllar tizimi” MChJ va “Moʻynoq akvasanoat” davlat unitar korxonasi tomonidan har yili hisobot yilidan keyingi yilning 10-fevraligacha qogʻozda va elektron shaklda Markazga yuboriladi.
4-bob. Atmosfera havosi, yer usti suvlari (tabiiy suv oqimlari) va tuproq ifloslanishi monitoringi, shuningdek, fon monitoringi
39. Atmosfera havosi ifloslanishining monitoringi respublikaning shaharlari va aholi punktlarida joylashgan statsionar kuzatish punktlarida (postlarida) amalga oshiriladi.
Kuzatish postlarini joylashtirish va ularning soni aholi soni, joyning relyefi hisobga olingan holda “Oʻzgidromet” markazi tomonidan belgilanadi va Davlat ekologiya qoʻmitasi bilan kelishiladi.
Kuzatish punkti joylashgan joydan kelib chiqib aniqlanadigan asosiy va oʻziga xos ifloslantiruvchi moddalar mavjudligi yuzasidan atmosfera havosidan namunalar olish hamda ularni sinash kamida sutkada uch marta oʻtkaziladi.
Atmosfera havosi namunalari tahlillarining natijalari ish jurnalida qayd etiladi, uning asl nusxasi “Oʻzgidromet” markazining tegishli tahliliy laboratoriyasida saqlanadi.
Natijalar olingandan keyin bir sutka mobaynida har bir tahlil boʻyicha maʼlumotlar “Oʻzgidromet” markazining hududiy organi tomonidan Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga kiritiladi.
Atmosfera havosi ifloslanishi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlari har oyda, hisobot oyidan keyingi oyning 5-sanasigacha tegishli hududiy organ tomonidan “Oʻzgidromet” markaziga yuboriladi.
“Oʻzgidromet” markazi har chorakda, hisobot oyidan keyingi oyning 10-sanasigacha atmosfera havosi ifloslanishi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini kuzatish postlaridan qogʻozda va elektron shaklda Markazga yuboradi.
Belgilangan normalardan besh baravar ortiq boʻlgan holat aniqlanganda, tahlillar natijalari darhol “Oʻzgidromet” markazining hududiy organi tomonidan tezkor Davlat geologiya qoʻmitasi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Sanepidqoʻmning hududiy organlariga tegishli choralar koʻrish uchun yuboriladi.
Kuzatish postida avtomatik stansiya mavjud boʻlgan taqdirda, atmosfera havosi ifloslanishining holati toʻgʻrisidagi maʼlumot real vaqt rejimida Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga uzatiladi.
40. Yer usti suvlari ifloslanishi monitoringi kimyoviy va gidrobiologik koʻrsatkichlar boʻyicha respublikaning asosiy suv oqimlarida oʻtkaziladi.
Namunalarni olish nuqtalari geografik, gidrologik xususiyatlardan hamda ifloslanish manbalari joylashishidan kelib chiqib Davlat ekologiya qoʻmitasi bilan kelishgan holda “Oʻzgidromet” markazi tomonidan belgilanadi.
Ifloslanishning kimyoviy koʻrsatkichlari boʻyicha kuzatishlar har oyda yoki suvda tuz tarkibi komponentlari, biogen moddalar, ustuvor roʻyxatning ifloslantiruvchi moddalari va oʻziga xos ifloslantiruvchi komponentlar mavjudligi boʻyicha asosiy gidrologik fazalarda olib boriladi.
Gidrobiologik koʻrsatkichlar (zoobintoz, perefiton, makrofitlar) boʻyicha kuzatishlar mart oyidan noyabr oyigacha har oyda oʻtkaziladi.
Yer usti suvlari namunalari tahlilining natijalari ish jurnalida rasmiylashtiriladi, uning asl nusxasi “Oʻzgidromet” markazining tegishli laboratoriyasida saqlanadi.
Natijalar olingandan keyin bir sutka mobaynida har bir tahlil boʻyicha maʼlumotlar “Oʻzgidromet” markazining tegishli laboratoriyasi tomonidan Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga kiritiladi.
Muayyan hududda yer usti suvlari ifloslanishi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlari hisobot oyidan keyingi oyning 5-sanasigacha har oyda tegishli hududiy boshqarma tomonidan “Oʻzgidromet” markaziga yuboriladi.
“Oʻzgidromet” markazi har chorakda, hisobot oyidan keyingi oyning 10-sanasigacha atmosfera havosi ifloslanishi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini kuzatish postlaridan qogʻozda va elektron shaklda Markazga yuboradi.
Belgilangan normalardan oʻn baravar ortiq boʻlgan holat aniqlanganda, tahlillar natijalari darhol “Oʻzgidromet” markazining hududiy organi tomonidan tegishli chora-tadbirlarni tezkor koʻrish uchun Davlat geologiya qoʻmitasi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Sanepidqoʻmning hududiy organlariga yuboriladi.
41. Tuproqning ifloslanishi monitoringi amalga oshiriladigan qishloq xoʻjaligi tadbirlaridan va sanoat obyektlari joylashishidan kelib chiqib, Davlat ekologiya qoʻmitasi bilan kelishgan holda “Oʻzgidromet” markazi tomonidan namunalar olish nuqtalarida amalga oshiriladi.
Qishloq xoʻjaligi ekin maydonlaridan tuproq namunalarini olish va tahlil qilish bir yilda ikki marta (bahorda va kuzda) amalga oshiriladi, yirik shaharlar atrofidagi tuproqdan sanoat toksikantlariga namuna esa davriy dastur boʻyicha ketma-ket tartibda bir yilda bir marta olinadi.
Tuproq ifloslanishi monitoringi natijalari ish jurnalida qayd etiladi, uning asl nusxasi “Oʻzgidromet” markazining tegishli laboratoriyasida saqlanadi.
Natijalar olingandan keyin bir sutka mobaynida har bir tahlil boʻyicha maʼlumotlar “Oʻzgidromet” markazining tegishli laboratoriyasi tomonidan Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga kiritiladi.
Muayyan hududda tuproq ifloslanishi monitoringining umumlashtirilgan monitoringi har yarim yilda, hisobot oyidan keyingi oyning 5-sanasigacha tegishli hududiy boshqarma tomonidan “Oʻzgidromet” markaziga yuboriladi.
“Oʻzgidromet” markazi har yarim yilda, hisobot oyidan keyingi oyning 10-sanasigacha tuproq ifloslanishi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini qogʻozda va elektron shaklda Markazga yuboradi.
Belgilangan normalardan yigirma baravar ortiq boʻlgan holat aniqlanganda, tahlillar natijalari darhol “Oʻzgidromet” markazining tegishli laboratoriyasi tomonidan Davlat ekologiya qoʻmitasi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Sanepidqoʻmning hududiy organlariga tezkor tegishli choralar koʻrish uchun yuboriladi.
42. Fon monitoringi barcha biosfera qoʻriqxonalari hududida va Davlat ekologiya qoʻmitasi bilan kelishgan holda “Oʻzgidromet” markazi tomonidan belgilanadigan nuqtalarda atmosfera havosi, yer usti suvlari, tuproq, oʻsimliklar va yogʻingarchiliklarning ifloslanishi yuzasidan oʻtkaziladi.
Atmosfera havosi namunalari sutkada kamida uch marta olinadi.
Yer usti suvlari namunalari har oyda yoki asosiy gidrologik fazalarda olinadi.
Atmosfera yogʻingarchiliklari namunalari ularning yogʻishiga qarab olinadi va har oyda “Oʻzgidromet” markaziga yetkaziladi.
Tuproq va oʻsimliklar namunalari bir yilda bir marta avgust oyida olinadi.
Barcha muhitlarda olingan namunalarning tahlil natijalari ish jurnallarida qayd etiladi, ularning asl nusxalari “Oʻzgidromet” markazining tegishli hududiy organlarida saqlanadi.
Natijalar olingandan keyin bir sutka mobaynida har bir tahlil boʻyicha maʼlumotlar “Oʻzgidromet” markazining tegishli hududiy organi tomonidan Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga kiritiladi.
Biosfera qoʻriqxonasi hududida fon monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlari har oyda, hisobot oyidan keyingi oyning 5-sanasigacha “Oʻzgidromet” markaziga yuboriladi.
“Oʻzgidromet” markazi har chorakda, hisobot oyidan keyingi oyning 10-sanasigacha muayyan hududda monitoring obyektlarini kuzatishning mavjud va atrof-muhit holatini baholash maʼlumotlarini oʻz ichiga olgan fon monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini qogʻoz va elektron shaklda Markazga yuboradi.
Kuzatish postida avtomatik stansiya mavjud boʻlgan taqdirda, atmosfera havosi ifloslanishining holati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar real vaqt rejimida Atrof tabiiy muhit davlat monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga uzatiladi.
5-bob. Asosiy kollektorlarning kollektor-drenaj suvlari sifat tarkibining monitoringi
43. Asosiy kollektorlarning kollektor-drenaj suvlari sifat tarkibining monitoringi (keyingi oʻrinlarda kollektor-drenaj suvlari monitoringi deb ataladi) sizot suvlarning mineral tarkibi va choʻkish darajasini aniqlash uchun respublikaning asosiy kollektorlarida va meliorativ quduqlarida oʻtkaziladi.
44. Namunalarni olish nuqtasi kollektorlarning geografik va gidrologik xususiyatlaridan kelib chiqib, Davlat ekologiya qoʻmitasi bilan kelishgan holda Suv xoʻjaligi vazirligi tomonidan belgilanadi.
Namunalarni olish va ularni tahlil qilish Suv xoʻjaligi vazirligining hududiy laboratoriyalari tomonidan:
respublikaning asosiy kollektorlarida — har oyda;
meliorativ quduqlarda — har yili amalga oshiriladi.
Meliorativ quduqlarning kollektor-drenaj va sizot suvlari namunalarining tahliliy natijalari ish jurnalida rasmiylashtiriladi, uning asl nusxasi Suv xoʻjaligi vazirligining tegishli laboratoriyasida saqlanadi.
45. Natijalar olingandan keyin bir sutka mobaynida har bir tahlil boʻyicha maʼlumotlar Suv xoʻjaligi vazirligining tegishli laboratoriyasi tomonidan Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga kiritiladi.
Muayyan hududda meliorativ quduqlarning kollektor-drenaj va sizot suvlari ifloslanishi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlari har oyda, hisobot oyidan keyingi oyning 5-sanasigacha tegishli laboratoriya tomonidan Suv xoʻjaligi vazirligiga yuboriladi.
Suv xoʻjaligi vazirligi har chorakda hisobot oyidan keyingi oyning 10-sanasigacha muayyan hududda monitoring obyektlarini kuzatish va atrof-muhit holati baholanishi maʼlumotlarini oʻz ichiga olgan meliorativ quduqlarning kollektor-drenaj va sizot suvlari ifloslanishi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini qogʻoz va elektron shaklda Markazga yuboradi.
46. Belgilangan normalardan ikki baravar ortiq boʻlgan holat aniqlanganda, tahlillar natijalari darhol Suv xoʻjaligi vazirligining tegishli laboratoriyasi tomonidan Davlat ekologiya qoʻmitasi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Sanepidqoʻmning hududiy organlariga hamda Suv xoʻjaligi vazirligining kollektorlar oqimidan pastda joylashgan hududiy organlariga tezkor tegishli choralar koʻrish uchun yuboriladi.
6-bob. Yerning ifloslanish monitoringi
47. Yerning ifloslanish monitoringi Davlat ekologiya qoʻmitasi bilan kelishgan holda har yili Davergeodezkadastr tomonidan tasdiqlanadigan Sanoat obyektlarining zararli tashlamalari taʼsiriga duchor boʻlgan qishloq xoʻjaligi yerlarining ifloslanishi darajasini nazorat qilish dasturiga (keyingi oʻrinlarda Dastur deb ataladi) muvofiq qishloq xoʻjaligi yerlarining ifloslanish darajasini muntazam kuzatishlar tizimini ifoda etadi.
48. Yerlarning ifloslanish monitoringi Davergeodezkadastrning tegishli boʻlinmalari tomonidan amalga oshiriladi.
49. Qishloq xoʻjaligi yerlarining ifloslanish darajasini aniqlashda tuproqdagi chirindi miqdori, shuningdek, tuproq tarkibining oʻzgarishi, gipsliligi, begona oʻt bosganligi, shoʻrlanganligi, yerlarning pestitsidlar, ogʻir metallar, radionuklidlar va boshqa zaharli moddalar, sanoat, maishiy va boshqa chiqindilar bilan ifloslanganligi aniqlanadi.
50. Kuzatishlarning asosiy uchastkalari joylashgan joy, ularning soni va har bir asosiy uchastkada nazorat qilinadigan ifloslantiruvchi moddalar roʻyxati ifloslantiruvchi manbalar va ifloslangan yer maydonlari joylashishiga qarab Dasturda belgilanadi.
51. Asosiy uchastkalarda tuproq namunalari har yili yiliga 2-martda (bahorda va kuzda) olinadi.
Tuproq namunalari tahlilining natijalari ish jurnalida rasmiylashtiriladi, uning asl nusxasi Davergeodezkadastrning tegishli laboratoriyasida saqlanadi.
Natijalar olinganidan keyin bir sutka mobaynida ular Davergeodezkadastrning tegishli hududiy boʻlinmasi tomonidan Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga kiritiladi.
Muayyan hududda yerlar ifloslanishi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlari har yarim yilda, hisobot oyidan keyingi oyning 5-sanasigacha tegishli laboratoriya tomonidan Davergeodezkadastrga yuboriladi.
Davergeodezkadastr har yarim yilda, hisobot oyidan keyingi oyning 10-sanasigacha yerlar ifloslanishi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini qogʻoz va elektron shaklda Markazga yuboradi.
Belgilangan normalardan oʻn baravar ortiq boʻlgan holatda aniqlanganda, tahlillar natijalari darhol Davergeodezkadastrning Tuproqshunoslik va agrokimyo ilmiy-tadqiqot instituti, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Sanepidqoʻmning hududiy organlariga tezkor tegishli choralar koʻrish uchun yuboriladi.
7-bob. Yer osti suvlari ifloslanishi va xavfli geologik jarayonlar monitoringi
52. Yer osti suvlari ifloslanishining monitoringi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 27-iyundagi 430-son qarori bilan tasdiqlangan Yer osti suvlarining davlat monitoringi toʻgʻrisidagi nizomda belgilangan tartibda ushbu Nizom talablari hisobga olingan holda, respublika hududida yer osti suvlari, shu jumladan mineral, termal va sanoat suvlarining sifat holatini muntazam kuzatish tizimini ifoda etadi.
53. Yer osti suvlari ifloslanishining monitoringi Davlat geologiya qoʻmitasining hududiy gidrogeologiya stansiyalari tomonidan amalga oshiriladi.
54. Namunalarni olish joyi, chuqurligi, davriyligi va tahlil qilish turlari Davlat geologiya qoʻmitasi bilan kelishilgan holda hududiy gidrogeologik stansiyalarning monitoringi natijalari asosida qoʻmita tomonidan ishlab chiqiladigan va tasdiqlanadigan Yer osti suvlari davlat monitoringini yuritish loyihasi bilan belgilanadi.
55. Yer osti suvlaridan olingan namunalarining tahlil natijalari ish jurnalida rasmiylashtiriladi, uning asl nusxasi Davlat geologiya qoʻmitasining tegishli hududiy gidrogeologiya stansiyalarida saqlanadi.
Natijalar olingandan keyin bir sutka mobaynida har bir tahlil boʻyicha maʼlumotlar hududiy gidrogeologiya stansiyasi tomonidan Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga kiritiladi.
Muayyan hududda yer osti suvlari ifloslanishi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlari har chorakda, hisobot oyidan keyingi oyning 5-sanasigacha hududiy gidrogeologiya stansiyalari tomonidan Davlat geologiya qoʻmitasiga yuboriladi.
Davlat geologiya qoʻmitasi har chorakda, hisobot oyidan keyingi oyning 10-sanasigacha muayyan hududda monitoring obyektlarini kuzatish va atrof-muhitning tegishli komponenti holatini baholash maʼlumotlarini oʻz ichiga olgan yer osti suvlari ifloslanishi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini qogʻoz va elektron shaklda Markazga yuboradi.
Belgilangan normalardan besh baravar ortiq boʻlgan holat aniqlanganda, tahlillar natijalari darhol Davlat geologiya qoʻmitasining hududiy gidrogeologiya stansiyalari tomonidan Davlat ekologiya qoʻmitasi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Sanepidqoʻmning hududiy organlariga tezkor tegishli choralar koʻrish uchun yuboriladi.
56. Xavfli geologik jarayonlar monitoringi oʻzida davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarini, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarini va boshqa tashkilotlarni, shuningdek, yuridik va jismoniy shaxslarni Oʻzbekiston Respublikasi hududida tabiiy va xoʻjalik faoliyati natijasida yuzaga keladigan xavfli ekzogen geologik jarayonlarning paydo boʻlishi mumkin boʻlgan halokatli koʻrinishlaridan ogohlantirish (koʻchkilar, koʻchishlar, choʻkishlar, suffoziyalar, karstlar) (keyingi oʻrinlarda xavfli geologik jarayonlar deb ataladi), aholini xabardor qilish, aholi punktlari va boshqa obyektlarni ushbu jarayonlar taʼsiridan himoya qilish boʻyicha qarorlar qabul qilish va tadbirlarni amalga oshirish uchun ushbu jarayonlarning hosil boʻlishi va rivojlanishi, shuningdek, prognozlashtirish uchun tizimli kuzatishni ifoda etadi.
57. Xavfli geologik jarayonlar monitoringi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Xavfli geologik jarayonlarni kuzatish davlat xizmati faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2017-yil 13-noyabrdagi 909-son qarori bilan tasdiqlangan tartibda, ushbu Nizomda belgilangan xususiyatlar hisobga olingan holda Davlat geologiya qoʻmitasi huzuridagi Oʻzbekiston Respublikasi xavfli geologik jarayonlarni kuzatish davlat xizmati (keyingi oʻrinlarda Davlat kuzatish xizmati deb ataladi) tomonidan oʻtkaziladi.
58. Xavfli geologik jarayonlarni kuzatish uchastkalari va ularning davriyligi Davlat ekologiya qoʻmitasi bilan kelishgan holda Davlat kuzatish xizmati tomonidan belgilanadi.
59. Xavfli geologik jarayonlar monitoringi natijalari dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi va uning asl nusxasi tegishli hududiy kuzatish stansiyasida saqlanadi.
Kuzatishlar natijalari olingandan keyin bir sutka mobaynida ularning maʼlumotlari tegishli hududiy kuzatish stansiyalari tomonidan Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga kiritiladi.
Muayyan hududda xavfli geologik jarayonlar monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlari har chorakda, hisobot oyidan keyingi oyning 5-sanasigacha qogʻoz shaklida Davlat geologiya qoʻmitasiga yuboriladi.
Davlat geologiya qoʻmitasi har chorakda, hisobot oyidan keyingi oyning 10-sanasigacha muayyan hududda monitoring obyektlarini kuzatishlar va atrof-muhitning tegishli komponentlari holatini baholash maʼlumotlarini oʻz ichiga olgan xavfli geologik jarayonlar monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini qogʻoz va elektron shaklda Markazga yuboradi.
Tabiiy va xalq xoʻjaligi obyektlariga, shuningdek, aholiga xavf tugʻdiruvchi xavfli geologik jarayonlar yuzaga kelishi belgilari aniqlanganda, olib borilgan kuzatishlar maʼlumotlari darhol tegishli hududiy kuzatish stansiyasi tomonidan Davlat ekologiya qoʻmitasi va Favqulodda vaziyatlar vazirligining tegishli organlariga tezkor tegishli choralar koʻrish uchun yuboriladi.
8-bob. Atrof tabiiy muhitning sanitariya-gigiyenik monitoringi
60. Atrof tabiiy muhitning sanitariya-gigiyenik monitoringi Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan tasdiqlanadigan nuqtalarda (joylarda) atmosfera havosi va suv havzalari suvlarining namunalarini olish va sanitariya normalari, qoidalari va gigiyenik normativlarga muvofiqlik yuzasidan laboratoriya-instrumental tadqiqotlar natijalarini tahlil qilish yoʻli bilan Sanepidqoʻm hududiy organlari tomonidan amalga oshiriladi.
61. Atmosfera havosining sanitariya-gigiyenik monitoringi mavjud va yangi qurilayotgan aholi punktlarining seliteb hududida:
sanoat korxonalarining sanitariya-himoya zonalarida;
transport intensiv harakatlanadigan asosiy magistrallar, chorrahalar va tumanlarda;
avtomagistrallarga tutashib ketgan turar joy tumanlarida amalga oshiriladi.
Tegishli hududiy bosh davlat sanitariya vrachlari tomonidan kelgusi kalendar yilga tasdiqlanadigan atmosfera havosini tekshirishning reja-jadvallari har yili 25-dekabrgacha ishlab chiqiladi.
Atmosfera havosi namunalarini olish, ularning natijalarini tahlil qilish va rasmiylashtirish tartibi atmosfera havosida u yoki bu koʻrsatkichlarni aniqlash boʻyicha tasdiqlangan metodikalar va yoʻriqnomalarga muvofiq amalga oshiriladi va hisobga olish-hisobot hujjatlarining tasdiqlangan shakllariga muvofiq roʻyxatdan oʻtkaziladi.
Sanitariya-epidemiologik monitoring maʼlumotlar bankini shakllantirish tuman darajasida boshlanadi.
Atmosfera havosi ifloslanishi monitoringining natijalari bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi, uning asl nusxasi Sanepidqoʻmning tegishli hududiy organida saqlanadi.
Tahlillar natijalari olingandan keyin bir sutka mobaynida ularning natijalari Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga kiritiladi.
Muayyan hududda atmosfera havosi ifloslanishi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlari har oyda, hisobot oyidan keyingi oyning 5-sanasigacha qogʻoz va elektron shaklda Sanepidqoʻm markaziy apparatiga yuboriladi.
Sanepidqoʻm markaziy apparati har chorakda, hisobot oyidan keyingi oyning 10-sanasigacha atmosfera havosi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini qogʻoz va elektron shaklda Markazga yuboradi.
62. Xoʻjalik-ichimlik suv taʼminoti va rekreatsion foydalanish manbalari hisoblangan ochiq suv havzalari suv havzalari suvining sanitariya-gigiyenik monitoringi obyekti hisoblanadi.
63. Suv havzalari suvining sanitariya-gigiyenik monitoringining davriyligi sanitariya-epidemiologik vaziyat bilan belgilanadi va aholi punktida oʻtkaziladigan sanitariya tadbirlari bilan oʻzaro bogʻliqdir.
Tegishli hududiy bosh davlat sanitariya vrachlari tomonidan kelgusi kalendar yilga tasdiqlanadigan suv havzalarini tekshirishning reja-jadvallari har yili 25-dekabrgacha ishlab chiqiladi.
Bunda aprel — oktabr oylarida suvdan ommaviy foydalaniladigan joylarda mikrobiologik koʻrsatkichlar boʻyicha suv havzalari suvining namunalari 7 — 10 kunda kamida bir marta va qisqa sanitariya-gigiyenik tahlili uchun oyiga kamida 4-marta olinadi.
Suv havzalarida patogen mikroflora va entreviruslar boʻyicha suv havzalari suvining namunalarini har 10 kunda olish nazarda tutiladi.
Qolgan davrda namunalar tegishli suv havzasidagi gidrologik vaziyatlardan (suv borligidan) kelib chiqib olinadi.
64. Suv havzalari suvidan namunalar olish, tahlil qilish va ularning natijalarini rasmiylashtirish tartibi suv havzalari suvidagi u yoki bu koʻrsatkichlarni aniqlash boʻyicha tasdiqlangan metodikalar va yoʻriqnomalarga muvofiq amalga oshiriladi va hisobga olish — hisobot hujjatlarining tasdiqlangan shakllariga muvofiq roʻyxatdan oʻtkaziladi.
Tuman darajasida kimyoviy va bakteriologik tekshirishlar qisqartirilgan sxema boʻyicha amalga oshiriladi, shundan keyin suv havzalarining sanitariya-epidemiologiya holatini kuzatish natijalari tahlil qilinadi va maʼlumotlarining ishonchliligi baholanadi, sanitariya-epidemiologiya monitoring natijalari umumlashtiriladi, kuzatish obyekti holati baholanadi va yomonlashish sabablari aniqlanadi.
Sanitariya-epidemiologiya monitoringining maʼlumotlar bankini shakllantirish tuman darajasida boshlanadi.
Viloyat va respublika darajalarida kimyoviy va bakteriologik tadqiqotlar kompleks tarzda (toʻliq dastur boʻyicha) amalga oshiriladi.
65. Suv havzalarining suv ifloslanish darajasi boʻyicha suv obyektlarining gigiyenik klassifikatsiyasiga muvofiq umumlashtirilgan holda baholanadi.
Suv obyektining sanitariya holati tuman darajasidan boshlab 4 ta: organoleptik, toksikologik, umumiy sanitariya va bakteriologik koʻrsatkichlar boʻyicha baholanadi.
Suv havzalari suvining sifatini kompleks gigiyenik baholash uchun aholining suvdan foydalanishining sanitariya holati va sharoitlari tavsifi boʻyicha barcha mavjud materiallardan foydalaniladi, sanitariya vaziyati — suvdan foydalanish punktlarining joylashishi va xususiyati, oqova suvlar tushish joylari, suv havzalari uchastkalarining ifloslanish turlari va boshqalar koʻrsatilgan holda xarita-sxemalar tuziladi. Xarita-sxemaga ifloslanish darajasi boʻyicha suv obyektlari klassifikatsiyasi natijalari ham tushiriladi.
66. Suv havzalari suvining sanitariya-gigiyenik monitoringi natijalari bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi, uning asl nusxasi Sanepidqoʻmning tegishli hududiy organida saqlanadi.
Tahlillar natijalari olingandan keyin bir sutka mobaynida ularning natijalari Sanepidqoʻmning hududiy organi tomonidan Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga kiritiladi.
Muayyan hududda suv havzalari suvining sanitariya-gigiyenik monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlari, shuningdek, tegishli xarita-sxemalar har oyda, hisobot oyidan keyingi oyning 5-kunigacha qogʻoz shaklida Sanepidqoʻm markaziy apparatiga yuboriladi.
Sanepidqoʻm markaziy apparati har chorakda hisobot oyidan keyingi oyning 10-kunigacha suv havzalari suvining sanitariya-gigiyenik monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini Markazga yuboradi.
9-bob. Atrof tabiiy muhitning ishlab chiqarish monitoringi
67. Faoliyati atrof tabiiy muhitning yomonlashishiga olib keladigan yoki olib kelishi mumkin boʻlgan atrof-muhitga taʼsiri xavfi yuqori va oʻrtacha boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan atrof tabiiy muhitning idoraviy monitoringi majburiy tartibda amalga oshiriladi.
Atrof tabiiy muhitning ishlab chiqarish monitoringi atrof tabiiy muhitning davlat monitoringi bilan qamrab olinmagan obyektlarda (manbalarda) oʻtkaziladi va ifloslantirish manbalarida, shuningdek, ularga tutashib ketgan aholi punktlarida ifloslantiruvchi moddalarni chiqarish (tashlash) hajmlarini muntazam kuzatishni ifoda etadi.
68. Ushbu Nizomning 67-bandida koʻrsatilgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning axborot-tahlil boʻlinmalari (xizmatlari):
maʼmuriy-hududiy tuzilma doirasida barcha maxsus vakolatli davlat organlari bilan oʻzaro axborot hamkorligini tashkil etadi;
xoʻjalik faoliyati uchun ajratilgan hudud doirasida tabiiy muhit, tabiiy resurslar toʻgʻrisida axborotni toʻplaydi, qayta ishlaydi, maʼlumotlarni tahlil qiladi va axborot tayyorlaydi;
xoʻjalik faoliyati uchun ajratilgan hudud doirasida tabiiy muhit komponentlari oʻzgarishlarini prognozlashtiradi va ekologik ofat zonalari, favqulodda ekologik vaziyatlar yuzaga kelishining, shuningdek, tabiiy muhit salbiy oʻzgarishlarining oldini olish boʻyicha tadbirlarni axborot bilan taʼminlaydi;
ifloslantirish manbalarida, shuningdek, ularga tutash boʻlgan aholi punktlarida Davlat ekologiya qoʻmitasi va “Oʻzgidromet” markazi bilan kelishgan holda, ifloslantiruvchi moddalarni chiqarish (tashlash)ni hisobga olish boʻyicha avtomatik stansiyalarni oʻrnatishni nazarda tutuvchi dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi.
69. Atrof tabiiy muhitning ishlab chiqarish monitoringi doirasida olingan namunalar akkreditatsiya qilingan yoki texnik jihatdan malakaliligi maʼqullangan laboratoriyalarda sinovdan oʻtkaziladi.
Ifloslashtirish manbalarida, shuningdek, ifloslantirish manbaiga tutash boʻlgan aholi punktlarida ifloslantiruvchi moddalarni chiqarish (tashlash)ni hisobga olish boʻyicha avtomatik stansiyalar majburiy tartibda Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasiga ulanadi.
70. Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning atrof tabiiy muhitning ishlab chiqarish monitoringini amalga oshiruvchi axborot-tahlil boʻlinmalari (xizmatlari) har yili, hisobot yilidan keyingi yilning 1-martidan kechiktirmasdan, Davlat ekologiya qoʻmitasining hududiy organlariga ishlab chiqarish monitoringi natijalarini yuboradi.
Davlat ekologiya qoʻmitasining hududiy organlari maʼmuriy-hududiy tuzilma doirasida tabiiy muhit holati toʻgʻrisida umumlashtirilgan maʼlumotlarni, maʼruzalarni (hisobotlarni) Markazga yuboradi.
Belgilangan normalardan besh baravar ortiq boʻlgan holat aniqlanganda, xoʻjalik yurituvchi subyektlar Davlat ekologiya qoʻmitasi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Sanepidqoʻmning hududiy organlariga operativ (tezkor) maʼlumotnomalarni yuboradi va bir vaqtning oʻzida chiqindilar (tashlamalar) ortishining sabablarini aniqlab, bartaraf etilguncha xoʻjalik yurituvchi subyektning ishlab chiqarish faoliyatini pasaytirilishi yoki toʻxtatib turilishini taʼminlaydilar.
Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning mansabdor shaxslari xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ishlab chiqarish faoliyati oʻz vaqtida pasaytirilishi yoki toʻxtatib turilishi uchun shaxsan javob beradilar.
10-bob. Atrof tabiiy muhit monitoringining natijalari
71. Atrof tabiiy muhit monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlari har yili 1-maygacha Markaz tomonidan Davlat ekologiya qoʻmitasiga qogʻoz shaklida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga yuborish uchun taqdim etiladi.
Ushbu axborot Markaz tomonidan davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlariga, mahalliy davlat hokimiyati organlariga, yuridik shaxslarga belgilangan tartibda taqdim etilishi mumkin va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, atrof-muhitni muhofaza qilish davlat dasturlari loyihalarini, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning prognozlari va dasturlarini tayyorlashda hisobga olinishi kerak, shuningdek, atrof tabiiy muhitning holati toʻgʻrisida fuqarolarni xabardor qilishda va uni muhofaza qilish chora-tadbirlarida, boshqa maqsadlarda undan foydalanish zarur.
72. Atrof tabiiy muhit monitoringi maʼlumotlari asosida:
Davlat ekologiya qoʻmitasi har uch yilda Oʻzbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhit holati va tabiiy resurslardan foydalanish toʻgʻrisidagi milliy maʼruzaning;
Markaz har yili 15-maygacha atrof tabiiy muhit holati toʻgʻrisida byulletenning tayyorlanishini va nashr etilishini taʼminlaydi.
73. Atrof tabiiy muhit monitoringi tizimining yagona geoaxborot maʼlumotlar bazasida jamlangan maʼlumotlar asosida Oʻzbekiston Respublikasining elektron ekologik xaritasi tuziladi va Internet tarmogʻida Davlat ekologiya qoʻmitasining rasmiy saytida foydalanish uchun ochiq holda joylashtiriladi.
11-bob. Yakunlovchi qoidalar
74. Atrof tabiiy muhitning davlat monitoringi tizimini yuritish ishlari Oʻzbekiston Respublikasi davlat budjetidan moliyalashtiriladigan vazirliklar va idoralar tomonidan ularga kalendar yilga ajratiladigan umumiy budjet mablagʻlari doirasida amalga oshiriladi.
Ishlab chiqarish monitoringi xoʻjalik yurituvchi subyektlarning oʻz mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladi.
Atrof tabiiy muhit monitoringi boʻyicha davlatlararo va xalqaro dasturlar Oʻzbekiston Respublikasining boshqa davlat va xalqaro tashkilotlar bilan tuziladigan bitimlari va shartnomalarida belgilanadigan tartibda va shartlarda moliyalashtiriladi.
Oʻzbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhit monitoringi toʻgʻrisidagi nizomga ILOVA
Respublikada atrof tabiiy muhitning monitoringi maʼlumotlarini toʻplash va umumlashtirish
Bosqichlar Subyektlar Tadbirlar Ijro muddati 1-bosqich Davlat ekologiya qoʻmitasining hududiy organlari 1. Atmosfera havosining ifloslanish manbalaridan namuna olish va tahlil qilish. har oy 2. Oqova suvlar, yer usti suvlari (oqova suvlar tashlash manbalari joylashgan hududlarda) va yer osti suvlari (aniqlangan va potensial ifloslantiruvchi manbalar joylashgan hududlarda) namunalarini olish va tahlil qilish. har chorak 3. Tuproqni potensial ifloslantiruvchi manbalari joylashgan hududlarda tuproq namunalarini olish va tahlil qilish. yiliga ikki marta 4. Idoraviy mansub hududlarda yovvoyi oʻsimliklar monitoringi. har yili 5. Idoraviy mansub hududlarda yovvoyi hayvonlar va ularning yashash muhiti monitoringi. har yili “Oʻzgidromet” markazi 1. Avtomatik stansiyalar yordamida atmosfera havosi sifatining nazorati onlayn-rejimda 2. Respublikaning asosiy suv oqimlarida yer usti suvlari namunalarini olish va tahlil qilish har oy 3. Tuproq namunalarini olish va tahlil qilish. yiliga ikki marta 4. Yirik shaharlar atrofidagi tuproqdan sanoat toksikantlariga namuna olish va tahlil qilish har yili 5. Fon monitoringi oʻtkazilganda: har oy atmosfera havosi; sutkasida kamida uch marta yer usti suvlari; har oy atmosfera yogʻingarchiliklari; yogʻinlar yogʻishiga qarab tuproq va oʻsimliklardan namunalarini olish va tahlil qilish. har yili Suv xoʻjaligi vazirligi Quyidagi obyektlarda suv namunalarini olish va tahlil qilish: respublikaning asosiy kollektorlari; har oy meliorativ quduqlar. har yili Davergeodezkadastr 1. Qishloq xoʻjaligi yerlari tuprogʻidan namuna olish va tahlil qilish. yiliga ikki marta 2. Tabiiy yaylovlar oʻsimliklari monitoringi. har yili Davlat geologiya qoʻmitasi 1. Yer osti suvlari namunalarini olish va tahlil qilish. 2. Xavfli geologik jarayonlar monitoringi. monitoring dasturiga binoan Sanepidqoʻm 1. Aholi punktlarining seliteb hududida, sanoat korxonalarining sanitariya-himoya zonalarida, transport intensiv harakatlanadigan asosiy magistrallar, chorrahalar va tumanlarda, avtomagistrallarga tutashib ketgan turar joy tumanlarida atmosfera havosi namunalarini olish va tahlil qilish. monitoring dasturiga binoan 2. Xoʻjalik-ichimlik suv taʼminoti va rekreatsion foydalanish manbalari hisoblangan ochiq suv havzalari suvidan namunalar olish va tahlil qilish. monitoring dasturiga binoan Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi Yer fondi va idoraviy mansub obyektlardagi oʻsimlik va hayvonot dunyosi monitoringi. har yili Xoʻjalik yurituvchi subyektlar Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ifloslanish manbalarida namunalar olish va tahlil qilish. monitoring dasturiga binoan “Aydar-Arnasoy koʻllar tizimi” MChJ, “Moʻynoq akvasanoat” DUK Tasarrufidagi koʻllarda hayvonot dunyosi monitoringi. har yili 2-bosqich Davlat ekologiya qoʻmitasining hududiy organlari 1. Olingan natijalar maʼlumotlarini atrof-muhit ifloslanishi manbalari monitoringi tizimining maʼlumotlar bazasiga kiritish. sutka mobaynida 2. Oʻsimlik va hayvonot dunyosi monitoringi natijalarini atrof-muhit monitoringi tizimining maʼlumotlar bazasiga kiritish. 30 sutka mobaynida “Oʻzgidromet” markazi Atmosfera havosi, yer usti suvlari holati va fon monitoringi maʼlumotlarini atrof-muhit monitoringi tizimining maʼlumotlar bazasiga kiritish. sutka mobaynida Suv xoʻjaligi vazirligi Olingan suv namunalari natijalari boʻyicha maʼlumotlarni atrof-muhit monitoringi tizimining maʼlumotlar bazasiga kiritish. sutka mobaynida Davergeodezkadastr 1. Olingan tuproq namunalari natijalari boʻyicha maʼlumotlarni atrof-muhit monitoringi tizimining maʼlumotlar bazasiga kiritish. sutka mobaynida 2. Oʻsimlik dunyosi monitoringi natijalarini atrof-muhit monitoringi tizimining maʼlumotlar bazasiga kiritish. 30 sutka mobaynida Davlat geologiya qoʻmitasi Olingan suv namunalari natijalari boʻyicha va xavfli geologik jarayonlar boʻyicha maʼlumotlarni atrof-muhit monitoringi tizimining maʼlumotlar bazasiga kiritish. sutka mobaynida Sanepidqoʻm Atmosfera havosidan va suv havzalari suvidan olingan namunalar natijalari boʻyicha maʼlumotlarni atrof-muhit monitoringi tizimining maʼlumotlar bazasiga kiritish. sutka mobaynida Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi Oʻsimlik va hayvonot dunyosi monitoringi natijalarini atrof-muhit monitoringi tizimining maʼlumotlar bazasiga kiritish. 30 sutka mobaynida Xoʻjalik yurituvchi subyektlar Atrof-muhit holati boʻyicha olib borilayotgan kuzatuvlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Davlat ekologiya qoʻmitasining hududiy organlariga yuborish. har yili 1-martgacha “Aydar-Arnasoy koʻllar tizimi” MChJ, “Moʻynoq akvasanoat” DUK Hayvonot dunyosi monitoringi natijalarini atrof-muhit monitoringi tizimining maʼlumotlar bazasiga kiritish. 30 sutka mobaynida 3-bosqich Davlat ekologiya qoʻmitasining hududiy organlari 1. Atrof-muhit ifloslanishi manbalari monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini Markazga yuborish. har chorak 2. Oʻsimlik va hayvonot dunyosi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini atrof-muhit monitoringi tizimining maʼlumotlar bazasiga kiritish uchun Markazga yuborish. har yili 10-fevralgacha “Oʻzgidromet” markazi 1. Atmosfera havosi, yer usti suvlari ifloslanishi monitori?gi hamda fo? mo?itoringi boʻyicha umumlashtirilgan maʼlumotlarni Davlat ekologiya qoʻmitasiga yuborish. har chorak 2. Tuproq ifloslanishi toʻgʻrisida umumlashtirilgan maʼlumotlarni Davlat ekologiya qoʻmitasiga yuborish. yarim yilda bir marta Suv xoʻjaligi vazirligi Muayyan hududda kollektor-drenaj suvlarining ifloslanishi monitoringi va atrof-muhit holatini baholash boʻyicha umumlashtirilgan maʼlumotlarni Davlat ekologiya qoʻmitasiga yuborish. har chorakda Davergeodezkadastr 1. Yerlar ifloslanishi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini Davlat ekologiya qoʻmitasiga yuborish. yarim yilda bir marta 2. Ishonib topshirilgan hududdagi oʻsimlik dunyosi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini Markazga yuborish. har yili 10-fevralgacha Davlat geologiya qoʻmitasi 1. Yer osti suvlari ifloslanishi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini Davlat ekologiya qoʻmitasiga yuborish. har chorakda 2. Xavfli geologik jarayonlar monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini Davlat ekologiya qoʻmitasiga yuborish. har chorakda Sanepidqoʻm Atmosfera havosi ifloslanishi monitoringi va sanitariya-gigiyena monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini Davlat ekologiya qoʻmitasiga yuborish. har chorakda Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi Oʻsimlik va hayvonot dunyosi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini Davlat ekologiya qoʻmitasiga yuborish. har chorakda “Aydar-Arnasoy koʻllar tizimi” MChJ, “Moʻynoq akvasanoat” DUK Ishonib topshirilgan hududdagi hayvonot dunyosi monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini Markazga yuborish. har yili 15-fevralgacha 4-bosqich Davlat ekologiya qoʻmitasi Atrof tabiiy muhit monitoringining umumlashtirilgan maʼlumotlarini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga (qogʻoz shaklida) yuborish. har yili 1-maygacha 5-bosqich Davlat ekologiya qoʻmitasi Oʻzbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhitning holati va tabiiy resurslardan foydalanish toʻgʻrisida milliy maʼruzani tayyorlash va nashr etish. har yili 15-maygacha
Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 5-sentabrdagi 737-son qaroriga 3-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblanayotgan ayrim qarorlari
1. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhitning davlat monitoringi toʻgʻrisidagi Nizomni tasdiqlash haqida” 2002-yil 3-apreldagi 111-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2002-y., 4-son, 19-modda).
2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida” 2004-yil 19-oktabrdagi 483-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2004-y., 10-son, 97-modda) 7-ilovaning 7-bandi .
3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida” 2017-yil 14-noyabrdagi 915-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2017-y., 11-son, 261-modda) 1-ilovaning 14-bandi .
4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2018-yil 7-dekabrdagi 995-son qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2018-y., 12-son, 299-modda) 1-ilovaning 23-bandi .
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2019-yil 5-sentabr,
737-son
Кабинета Министров Республики Узбекистан
Постановление
ПОЛОЖЕНИЕ
СХЕМА
ПЕРЕЧЕНЬ
О совершенствовании системы мониторинга окружающей природной среды в Республики Узбекистан
В целях совершенствования и повышения эффективности системы мониторинга окружающей природной среды и предотвращения негативного воздействия путем прогнозирования его возникновения, а также осуществления системного наблюдения за использованием природных ресурсов, оценки, информационного обеспечения ведения государственного контроля в области охраны окружающей природной среды, целевого и рационального использования природных ресурсов Кабинет Министров постановляет:
1. Утвердить Положение о мониторинге окружающей природной среды в Республике Узбекистан согласно приложению № 1 .
2. Установить, что с 1 января 2021 года автоматические станции по отбору и анализу проб на источниках загрязнения атмосферного воздуха вновь вводимых хозяйствующих субъектов высокого риска воздействия на окружающую природную среду, а также стационарные пункты наблюдения (посты) на прилегающей к ним территории устанавливаются в обязательном порядке, за счет средств хозяйствующих субъектов.
3. Возложить на Государственный комитет Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды координацию деятельности всех министерств, ведомств, органов хозяйственного управления и хозяйствующих субъектов в области мониторинга окружающей природной среды в Республике Узбекистан.
4. Государственному комитету Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды, Министерству водного хозяйства, Министерству здравоохранения Республики Узбекистан, Государственному комитету Республики Узбекистан по геологии и минеральным ресурсам, Государственному комитету Республики Узбекистан по земельным ресурсам, геодезии, картографии и государственному кадастру, Центру гидрометеорологической службы Республики Узбекистан:
в трехмесячный срок внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан согласованные предложения по кардинальному улучшению материально-технического оснащения ведомственных аналитических лабораторий, а также организации их централизованного обеспечения химическими реактивами, поверочными газами, прекурсорами и иными расходными материалами, необходимыми для осуществления государственного мониторинга окружающей природной среды;
совместно с Узбекским агентством стандартизации, метрологии и сертификации в срок до 1 января 2021 года обеспечить прохождение аккредитации всех подведомственных аналитических лабораторий республиканского и областного уровней.
5. Государственному комитету Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды совместно с причастными министерствами и ведомствами обеспечить:
к 1 января 2020 года внесение в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложений по поэтапному оснащению действующих хозяйствующих субъектов высокого риска воздействия на окружающую природную среду автоматическими станциями по отбору и анализу проб на источниках загрязнения атмосферного воздуха, а также стационарными пунктами наблюдения (постами) на прилегающей к ним территории за счет средств хозяйствующих субъектов;
к 1 января 2021 года полноценное функционирование Единой геоинформационной базы данных системы мониторинга окружающей природной среды.
6. Центру гидрометеорологической службы Республики Узбекистан совместно с Министерством инвестиций и внешней торговли Республики Узбекистан к 1 декабря 2021 года обеспечить автоматизацию мониторинга загрязнения атмосферного воздуха в республике за счет привлечения средств международных организаций и стран-доноров.
8. Признать утратившими силу некоторые решения Правительства Республики Узбекистан согласно приложению № 3 .
9. Контроль за выполнением настоящего постановления возложить на первого заместителя Премьер-министра Республики Узбекистан — министра транспорта Республики Узбекистан А.Ж. Раматова и председателя Государственного комитета Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды Б.Т. Кучкарова.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к постановлению Кабинета Министров от 5 сентября 2019 года № 737
о мониторинге окружающей природной среды в Республике Узбекистан
Глава 1. Общие положения
1. Настоящее Положение определяет порядок проведения мониторинга окружающей природной среды в Республике Узбекистан.
2. В настоящем Положении используются следующие понятия:
государственный мониторинг окружающей природной среды — система регулярных, выполняемых по утвержденной программе наблюдений за состоянием биотических и абиотических компонентов окружающей природной среды, их изменением под влиянием загрязнения и других вредных воздействий (процессов) антропогенной деятельности и использованием природных ресурсов в целях выявления уровня загрязнения окружающей природной среды, оценки ее экологического состояния, прогноза и устранений последствий негативных процессов;
объекты мониторинга — биотическая и абиотическая составляющие окружающей природной среды и использование природных ресурсов, а также природные, техногенные и природно-техногенные факторы и источники воздействия на природную среду;
система мониторинга окружающей природной среды — взаимосвязанная система регулярных наблюдений, состоящая из государственного и производственного мониторинга окружающей природной среды;
Единая геоинформационная база данных системы мониторинга окружающей природной среды — электронная система сбора, анализа и хранения информации о состоянии окружающей среды и источников загрязнения с графической визуализацией географических данных и связанной с ними информации о необходимых объектах на основе ГИС-технологий;
производственный мониторинг окружающей природной среды — мониторинг, являющийся частью системы мониторинга окружающей природной среды, осуществляемый соответствующими службами хозяйствующих субъектов, оказывающих вредное воздействие на окружающую природную среду;
окружающая природная среда — совокупность природных и искусственных объектов, включая атмосферный воздух, озоновый слой Земли, поверхностные и подземные воды, земли, недра, растительный и животный мир;
охрана окружающей среды — система государственных и общественных мер, направленных на сохранение и восстановление окружающей среды, предотвращение негативного воздействия хозяйственной и иной деятельности на окружающую природную среду и ликвидацию их последствий;
фоновый мониторинг — долговременные систематические наблюдений за уровнем содержания загрязняющих веществ во всех объектах окружающей среды в районах, удаленных от объектов промышленной и хозяйственной деятельности, минимально затронутых вмешательством человека, которые осуществляются на стационарных пунктах наблюдения (постах), расположенных на охраняемых природных территориях;
специально уполномоченные государственные органы — органы государственного управления, на которые возложено проведение государственного мониторинга окружающей природной среды;
стационарный пункт наблюдения (пост) — комплекс, включающий в себя земельный участок с установленными на нем приборами и оборудованием, в том числе автоматическими станциями, предназначенными для регулярного отбора проб атмосферного воздуха, поверхностных, подземных вод их химического анализа, размещенный в местах, выбранных на основе предварительного исследования состояния окружающей природной среды и источников воздействия на нее.
3. Специально уполномоченные государственные органы имеют право беспрепятственного доступа на заранее определенные точки отбора проб (образцов), необходимые для проведения государственного мониторинга окружающей природной среды, в том числе расположенные на территории хозяйствующих субъектов, без дополнительного согласования с уполномоченным органом по координации проверок деятельности субъектов предпринимательства.
4. Единая геоинформационная база данных системы мониторинга окружающей природной среды формируется на базе Центра специализированного аналитического контроля в области охраны окружающей среды при Государственном комитете Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды (далее — Центр), который обеспечивает сбор, хранение, обработку и анализ данных, предоставленных специально уполномоченными государственными органами и хозяйствующими субъектами, ведущими производственный мониторинг окружающей природной среды.
Сбор и обобщение информации мониторинга окружающей природной среды проводится по схеме согласно приложению к настоящему Положению .
5. Центр посредством Единой геоинформационной базы данных системы мониторинга окружающей природной среды осуществляет:
организацию информационного взаимодействия со всеми ведомственными информационными системами;
интеграцию и анализ обобщенных данных об уровне загрязнения окружающей природной среды и использования природных ресурсов;
контроль выполнения государственных программ мониторинга окружающей природной среды, разработку и обобщение предложений по ее корректировке;
прогнозирование изменений экологической обстановки в пределах республики и административно-территориальных образований, оценку ущерба, наносимого природной среде антропогенной деятельностью;
информационное обеспечение управления природопользованием, охраны природных ресурсов и экологического контроля;
информирование населения и общественности об экологической обстановке.
6. Основными задачами государственного мониторинга окружающей природной среды Республики Узбекистан являются:
организация и ведение наблюдений за уровнем загрязнения окружающей природной среды, а также происходящими в ней процессами под влиянием природных и антропогенных факторов;
оценка и прогноз уровня загрязнения окружающей природной среды;
оценка состояния окружающей природной среды, а также своевременное выявление и прогноз развития негативных процессов, влияющих на ее состояние;
оценка биологического разнообразия растительного и животного мира по основным биомам и типам экосистем республики, их текущего состояния и тенденций под влиянием природных и антропогенных факторов;
выработка рекомендаций по предупреждению и устранению выявленных негативных процессов, а также анализ их влияния на здоровье населения и окружающую природную среду;
оперативное информационное обеспечение органов государственной власти в области охраны окружающей среды, рационального использования природных ресурсов и ведения государственных кадастров;
формирование единой государственной базы данных о состоянии окружающей природной среды;
информирование населения о текущем состоянии окружающей природной среды.
7. Государственный мониторинг окружающей природной среды состоит из:
мониторинга источников загрязнения (эмиссии) атмосферного воздуха, поверхностных вод и почв;
мониторинга загрязнения атмосферного воздуха;
мониторинга загрязнения поверхностных вод;
мониторинга качественного состава коллекторно-дренажных вод;
мониторинга загрязнения подземных вод;
мониторинга опасных геологических процессов;
мониторинга загрязнения земель;
мониторинга растительного и животного мира;
санитарно-гигиенического мониторинга окружающей природной среды;
фонового мониторинга.
8. Государственный мониторинг окружающей природной среды включает в себя специально организованные систематические наблюдения (измерения количественных и качественных показателей, отбор проб (образцов), их анализ, наблюдения в пунктах, съемки, обследования, изыскания и дистанционные наблюдения) за состоянием природной среды, выявление изменений, оценку и прогноз:
состояния источников воздействия на окружающую природную среду;
физических, химических, геологических и биологических процессов и факторов воздействия на окружающую природную среду;
состояния уровня загрязнения атмосферного воздуха, поверхностных и подземных вод, почв и геологической среды;
состояния растительного и животного мира, процессов их изменения (трансформации) под воздействием различных антропогенных и природных факторов.
9. Оценка состояния окружающей природной среды выполняется путем обобщения и анализа последовательных наблюдений (периодических и текущих), направленности и интенсивности изменений, сравнения полученных показателей с нормативами качественного состояния окружающей природной среды и с учетом возможного экологического ущерба.
10. По результатам оценки состояния окружающей природной среды составляются оперативные сводки, доклады, прогнозы и рекомендации с приложением тематических карт, таблиц и диаграмм, характеризующих динамику, направленность и интенсивность изменений, особенно негативных.
11. Единая геоинформационная база данных системы мониторинга окружающей природной среды формируется за счет информации, получаемой от:
специально уполномоченных государственных органов в бумажной или электронной форме;
хозяйствующих субъектов, осуществляющих производственный мониторинг окружающей природной среды, в бумажной или электронной форме;
данных, получаемых от автоматических станций (приборов) контроля (забора, анализа).
12. Работы по государственному мониторингу окружающей природной среды проводятся по Программе мониторинга окружающей природной среды Республики Узбекистан, утверждаемой Кабинетом Министров и пересматриваемой не реже одного раза в 5 лет.
13. Мониторинг окружающей природной среды проводится по соответствующим нормативным документам в области технического регулирования, утвержденным в установленном порядке, с учетом особенностей, установленных настоящим Положением.
Средства измерения и контроля, в том числе автоматические станции, используемые для проведения мониторинга окружающей природной среды, подлежат проведению обязательной государственной поверки.
14. При необходимости государственный мониторинг окружающей природной среды производится со стационарных пунктов наблюдения (постов), для строительства которых органами государственной власти на местах по запросу специально уполномоченных государственных органов выделяются земельные участки на местах, с учетом доступа крупногабаритной техники для их ремонта и реконструкции.
Стационарные пункты наблюдения и земельный участок являются государственной собственностью и не подлежат отчуждению.
15. Государственный мониторинг окружающей природной среды осуществляется:
Государственным комитетом Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды (далее — Госкомэкологии) — в части мониторинга источников загрязнения (эмиссии) атмосферного воздуха, поверхностных вод и почв, а также мониторинга растительного и животного мира в охраняемых природных территориях, находящихся в введении Госкомэкологии;
Центром гидрометеорологической службы Республики Узбекистан (далее - Узгидромет) - в части мониторинга загрязнения атмосферного воздуха, загрязнения поверхностных (естественных водотоков) вод, почв и фоновый мониторинг;
Министерством водного хозяйства Республики Узбекистан (далее — Минводхоз) — в части мониторинга качественного состава коллекторно-дренажных вод основных коллекторов и мелиоративных скважинах;
Государственным комитетом Республики Узбекистан по земельным ресурсам, геодезии, картографии и государственному кадастру (далее — Госкомземгеодезкадастр) — в части мониторинга загрязнения земель сельскохозяйственного назначения, а также мониторинга растительности природных пастбищ;
Государственным комитетом Республики Узбекистан по геологии и минеральным ресурсам (далее — Госкомгеологии) — в части мониторинга загрязнения подземных вод и опасных геологических процессов;
Государственным комитетом Республики Узбекистан по лесному хозяйству (далее — Госкомлес) — в части мониторинга растительного и животного мира на землях лесного фонда, а также других объектах, находящихся в введении Госкомлеса;
Осуществляется Комитетом по санитарно-эпидемиологическому благополучию и общественному здоровью при Министерстве здравоохранения Республики Узбекистан (далее — Санэпидком) — по санитарно-гигиеническому мониторингу окружающей природной среды.
Глава 2. Мониторинг источников загрязнения (эмиссии) атмосферного воздуха, поверхностных вод и почв
16. Мониторинг источников загрязнения (эмиссии) атмосферного воздуха, поверхностных вод и почв (далее — мониторинг источников загрязнения) является одним из видов мониторинга окружающей природной среды и осуществляется по соответствующим методикам с учетом особенностей, установленных настоящим Положением.
Мониторинг источников загрязнения проводится в целях наблюдения за состоянием окружающей природной среды в районе расположения источников вредного воздействия на окружающую природную среду.
Перечень веществ, подлежащих мониторингу (контролю), зависит от специфики деятельности хозяйствующего субъекта, имеющего источники загрязнения.
Мониторинг источников загрязнения проводится на предмет наличия тех или иных вредных веществ, исходя из специфики хозяйствующего субъекта и экологических нормативов.
17. Объектами наблюдений при проведении мониторинга источников загрязнения являются:
выбросы загрязняющих веществ в атмосферный воздух стационарными источниками;
сбросы сточных вод в поверхностные водные объекты;
поверхностные воды в районе расположения источников сбросов сточных вод;
подземные воды в районе расположения выявленных или потенциальных источников их загрязнения;
почва в районе расположения выявленных или потенциальных источников их загрязнения.
18. Мониторинг источников загрязнения осуществляется соответствующими аналитическими лабораториями территориальных органов Госкомэкологии.
19. Перечень хозяйствующих субъектов, в отношении которых проводится мониторинг источников загрязнения, формируется и утверждается Госкомэкологии на основании сведений территориальных органов Госкомэкологии (представляется для информации в уведомительном порядке Уполномоченному при Президенте Республики Узбекистан по защите прав и законных интересов субъектов предпринимательства).
При этом мониторинг источников загрязнения проводится в порядке уведомления уполномоченного органа путем регистрации в Единой системе электронной регистрации проверок.
Дополнительное уведомление хозяйствующих субъектов, входящих в соответствующий перечень, о проведении мониторинга не требуется.
20. Мониторинг источников загрязнения атмосферного воздуха проводится один раз в месяц, сточных, поверхностных и подземных вод — один раз в квартал, почв — два раз в год (весной и осенью).
Мониторинг источников загрязнения одного хозяйствующего субъекта не может длиться более одного дня.
21. Должностные лица хозяйствующих субъектов, входящих в соответствующий перечень, обязаны обеспечить беспрепятственный доступ специалистов Госкомэкологии к источникам загрязнения для отбора проб и измерения необходимых параметров в целях оценки технического состояния источников, негативно воздействующих на окружающую среду.
При этом воспрепятствование законной деятельности государственного инспектора, а также невыполнение его предписаний влечет за собой ответственность, предусмотренную статьей 197 6 Кодекса Республики Узбекистан об административной ответственности.
22. Результаты испытаний (измерений) оформляются протоколом, оригинал которого хранится в аналитической лаборатории соответствующего территориального органа Госкомэкологии.
В течение суток после получения результатов испытаний данные каждого протокола вносятся в Единую геоинформационную базу данных системы мониторинга окружающей природной среды.
Обобщенные данные мониторинга источников загрязнения, содержащие данные наблюдений за объектами мониторинга на определенной территории, оценку и прогноз состояния окружающей среды и вредного воздействия на нее, ежеквартально до 10 числа месяца, следующего за отчетным, в бумажной или электронной форме направляются в Центр.
При обнаружении пятикратного превышения установленных норм результаты испытаний немедленно направляются в Центр и территориальный орган Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан (далее — МЧС) для оперативного принятия соответствующих мер.
23. При установлении факта превышения объемов загрязняющих веществ копии протоколов испытаний передаются соответствующим территориальным инспекторам Госкомэкологии для принятия решения о доначислении компенсационных выплат за загрязнение окружающей природной среды и размещение отходов в порядке, установленном законодательством.
В случае пятикратного превышения установленных норм хозяйствующий субъект обязан уменьшить производственную мощность либо самостоятельно приостановить деятельность до выяснения причин превышения и их устранения.
Глава 3. Мониторинг растительного и животного мира
24. Мониторинг растительного и животного мира проводится в целях определения влияния состояния окружающей природной среды и прогнозирования качественных и количественных показателей объектов растительного и животного мира на той или иной территории республики.
25. Мониторинг растительного мира осуществляется территориальными органами Госкомэкологии в охраняемых природных территориях, находящихся в введении Госкомэкологии, органами Госкомлеса на землях лесного фонда, а также других объектах, находящихся в введении Госкомлеса, и органами Госкомземгеодезкадастра на природных пастбищах.
26. Объектами наблюдений мониторинга растительного мира являются естественные растительные сообщества и дикорастущие растения.
Наблюдения за естественными растительными сообществами и дикорастущими растениями проводятся на пунктах мониторинга, а также в рамках ведения государственного кадастра объектов растительного мира.
Количество и местонахождение пунктов мониторинга, методы работы (методики полевых исследований) по проведению мониторинга, перечень параметров и периодичность наблюдений, а также сроки их проведения, перечень растений — объектов мониторинга устанавливаются Госкомэкологии по согласованию с Госкомлесом, Госкомземгеодезкадастром и Академией наук.
27. Мониторинг осуществляется по следующим направлениям:
наблюдение за состоянием и динамикой растительного покрова;
наблюдение за популяциями дикорастущих растений, включенных в Красную книгу;
наблюдение за популяциями дикорастущих лекарственных, пищевых, декоративных и технических растений, являющихся объектами заготовок;
наблюдение за чужеродными инвазивными видами растений.
Перечень растительных сообществ и видов дикорастущих растений, за которыми проводятся наблюдения, устанавливается Госкомэкологии по согласованию с Госкомлесом, Госкомземгеодезкадастром и Академией наук Республики Узбекистан для каждого пункта мониторинга в отдельности, в зависимости от условий и необходимости.
Внесение изменений в перечень растительных сообществ и видов дикорастущих растений — объектов мониторинга осуществляется Госкомэкологии на основании обоснованных предложений Госкомлеса, Госкомземгеодезкадастра и Академии наук Республики Узбекистан.
28. Периодичность наблюдений за естественными растительными сообществами и дикорастущими растениями устанавливается для каждого пункта мониторинга в отдельности в зависимости от условий и методов мониторинга, но не реже одного раза в год.
29. На каждый пункт мониторинга растительного мира территориальными органами Госкомэкологии, Госкомлеса и Госкомземгеодезкадастра оформляется паспорт пункта наблюдений за объектами растительного мира.
Информация о среде произрастания дикорастущих растений, содержащаяся в паспорте пункта мониторинга, обновляется соответствующими территориальными органами Госкомэкологии, Госкомлеса и Госкомземгеодезкадастра не реже одного раза в три года индивидуально для каждой территории и объекта мониторинга в зависимости от состояния среды произрастания, экологии и интенсивности антропогенного воздействия.
30. Информация, полученная в результате проведения мониторинга растительного мира, включает данные о:
площади, проективном покрытии, урожайности наземной фитомассы, видовом составе и структуре растительных сообществ;
статусе видов растений — объектов мониторинга (охраняемый, лекарственный, пищевой, инвазивный и т.д.);
площади и численности популяции растений — объектов мониторинга;
состоянии среды произрастания дикорастущих растений — объектов мониторинга;
динамике и прогнозе возможных изменений состояния объектов мониторинга и среды их произрастания.
Материалы мониторинга подтверждаются фотографиями характерных для конкретного участка растительных сообществ, растений — объектов мониторинга, процесса проведения наблюдений, изменений среды произрастания, участков, подверженных антропогенному воздействию, и т.д.
31. Результаты мониторинга растительного мира по каждому пункту мониторинга вносятся в Единую геоинформационную базу данных системы мониторинга окружающей природной среды соответствующими территориальными органами Госкомэкологии, Госкомлеса и Госкомземгеодезкадастра в течение 30 суток после обновления информации.
Обобщенные данные мониторинга растительного мира по вверенной территории, содержащие количественные и качественные показатели, тенденцию и прогноз развития ситуации, ежегодно до 10 февраля года, следующего за отчетным, в бумажной или электронной форме направляются территориальными органами Госкомэкологии, Госкомлеса и Госкомземгеодезкадастра в Центр.
32. Объектами наблюдений при проведении мониторинга животного мира являются дикие животные и среда их обитания.
Мониторинг животного мира осуществляется территориальными органами Госкомэкологии в охраняемых природных территориях, находящихся в введении Госкомэкологии, и органами Госкомлеса на землях лесного фонда, а также других объектах, определенных актами законодательства, находящихся в введении Госкомлеса, а также ООО «Айдар-Арнасайская система озер» в Айдар-Арнасайской системе озер и Государственным унитарным предприятием «Муйнак аквасаноат» на озерах, находящихся в их введении.
Наблюдения за дикими животными и средой их обитания проводятся на пунктах мониторинга.
Местонахождение пунктов мониторинга, их количество, список животных — объектов мониторинга, методики для проведения наблюдений, сроки и периодичность наблюдений устанавливаются Госкомэкологии по согласованию с Госкомлесом и Академией наук.
33. Мониторинг осуществляется по следующим направлениям:
наблюдение за дикими животными, относящимися к объектам спортивно-любительской, трофейной охоты и рыболовства;
наблюдение за дикими животными, относящимися к объектам промысловой охоты и рыболовства, и средой их обитания;
наблюдение за дикими животными, включенными в Красную книгу, другими видами, имеющими хозяйственное значение.
34. Мониторинг объектов животного мира включает:
определение численности и ее изменений;
характер распространения и миграция;
состояние среды обитания.
Перечень видов диких животных, в том числе индикаторных, за которыми проводятся наблюдения, устанавливается Госкомэкологии по согласованию с Госкомлесом и Академией наук для каждого пункта мониторинга в отдельности, в зависимости от условий и необходимости.
Внесение изменений в перечень видов диких животных — объектов мониторинга осуществляется Госкомэкологии на основании обоснованных предложений Госкомлеса и Академии наук.
35. Периодичность мониторинговых наблюдений определяется индивидуально для каждой территории, вида или группы видов в зависимости от состояния мест обитания, экологии и интенсивности антропогенного воздействия.
Наблюдения за дикими животными и средой их обитания проводятся не реже одного раза в год, а также круглогодично в зависимости от методов мониторинга.
36. На каждый пункт мониторинга оформляется паспорт пункта наблюдений за объектами животного мира, оригинал которого хранится в соответствующем подразделении территориального органа Госкомэкологии.
Информация о среде обитания диких животных, содержащаяся в паспорте пункта мониторинга, обновляется не реже одного раза в три года индивидуально для каждой территории, вида или группы видов в зависимости от состояния мест обитания, экологии и интенсивности антропогенного воздействия.
37. Информация, полученная в результате проведения мониторинга животного мира, включает данные о:
видовом составе диких животных;
статусе (охраняемый, охотничий, промысловый и т.д.);
численности диких животных;
характере пребывания животных (оседлые, гнездящиеся, мигрирующие, зимующие виды);
динамике численности отдельных видов и структуре сообществ диких животных;
воспроизводстве объектов животного мира;
распространении диких животных;
физическом состоянии диких животных;
структуре, качестве и площади среды обитания диких животных;
прогнозе возможных изменений состояния диких животных и среды их обитания.
Вся вышеуказанная информация отражается в паспорте соответствующего пункта мониторинга.
38. Результаты мониторинга животного мира вносятся по каждому пункту мониторинга в Единую геоинформационную базу данных системы мониторинга окружающей природной среды соответствующими территориальными органами Госкомэкологии и Госкомлеса, а также ООО «Айдар-Арнасайская система озер» и Государственным унитарным предприятием «Муйнак аквасаноат» в течение 30 суток после обновления информации.
Обобщенные данные мониторинга животного мира по вверенной территории, содержащие количественные и качественные показатели, тенденцию и прогноз развития ситуации, ежегодно до 10 февраля года, следующего за отчетным, в бумажной или электронной форме направляются территориальными органами Госкомэкологии и Госкомлеса, а также ООО «Айдар-Арнасайская система озер» и Государственным унитарным предприятием «Муйнак аквасаноат» в Центр.
Глава 4. Мониторинг загрязнения атмосферного воздуха, поверхностных вод (естественных водотоков) и почвы, а также фоновый мониторинг
39. Мониторинг загрязнения атмосферного воздуха проводится на стационарных постах (пункт) наблюдения, расположенных в городах и населенных пунктах республики.
Размещение постов наблюдений и их число определяются Узгидрометом с учетом численности населения, рельефа местности по согласованию с Госкомэкологии.
Отбор проб атмосферного воздуха на содержание основных и специфических загрязняющих веществ, определяемых исходя из месторасположения пункта наблюдения, и их испытания проводятся не менее трех раз в сутки.
Результаты анализов проб атмосферного воздуха фиксируется в рабочем журнале, оригинал которого хранится в соответствующей аналитической лаборатории Узгидромета.
В течение суток после получения результатов данные по каждому анализу вносятся территориальным органом Узгидромета в Единую геоинформационную базу данных системы мониторинга окружающей природной среды.
Обобщенные данные мониторинга загрязнения атмосферного воздуха ежемесячно до 5 числа месяца, следующего за отчетным, направляются соответствующим территориальным органом в Узгидромет.
Узгидромет ежеквартально до 10 числа месяца, следующего за отчетным, направляет обобщенную информацию мониторинга загрязнения атмосферного воздуха с постов наблюдения в бумажной или электронной форме в Центр.
При обнаружении пятикратного превышения установленных норм результаты анализов немедленно направляются территориальным органом Узгидромета в территориальные органы Госкомэкологии, МЧС и Санэпидкома для оперативного принятия соответствующих мер.
При наличии на посту наблюдения автоматической станции информация о состоянии загрязнения атмосферного воздуха передается в режиме реального времени в Единую геоинформационную базу данных системы мониторинга окружающей природной среды.
40. Мониторинг загрязнения поверхностных вод проводится на основных водотоках республики в части химических и гидробиологических показателей.
Точки отбора проб определяются Узгидрометом по согласованию с Госкомэкологии, исходя из географических, гидрологических особенностей, а также расположения источников загрязнения.
Наблюдения в части химических показателей загрязнения ведутся ежемесячно или в основные гидрологические фазы на содержание в воде компонентов солевого состава, биогенных веществ, загрязняющих веществ приоритетного списка и специфических загрязняющих компонентов.
Наблюдения в части гидробиологических показателей (зообентос, перефитон, макрофиты) осуществляются ежемесячно с марта по ноябрь.
Результаты анализа проб поверхностных вод оформляются в рабочем журнале, оригинал которого хранится в соответствующей лаборатории Узгидромета.
В течение суток после получения результатов данные по каждому анализу вносятся соответствующей лабораторией Узгидромета в Единую геоинформационную базу данных системы мониторинга окружающей природной среды.
Обобщенные данные мониторинга загрязнения поверхностных вод на определенной территории ежемесячно до 5 числа месяца, следующего за отчетным, направляются соответствующим территориальным управлением в Узгидромет.
Узгидромет ежеквартально до 10 числа месяца, следующего за отчетным, направляет обобщенную информацию о загрязнении поверхностных вод с пунктов наблюдения в бумажной или электронной форме в Центр.
При обнаружении пятикратного превышения установленных норм результаты анализов немедленно направляются территориальным органом Узгидромета в территориальные органы Госкомэкологии, МЧС и Санэпидкома для оперативного принятия соответствующих мер.
41. Мониторинг загрязнения почв проводится на точках отбора, определяемых Узгидрометом, по согласованию с Госкомэкологии, исходя из проводимых сельскохозяйственных мероприятий и расположения промышленных объектов.
Отбор и анализ проб почв с сельскохозяйственных угодий осуществляются два раза в год (весной и осенью), а почвы вокруг крупных городов отбираются на токсиканты промышленного происхождения один раз в год в порядке очередности по периодической программе.
Результаты мониторинга загрязнения почв оформляются в рабочем журнале, оригинал которого хранится в соответствующей лаборатории Узгидромет.
В течение суток после получения результатов данные по каждому анализу вносятся соответствующей лабораторией Узгидромета в Единую геоинформационную базу данных системы мониторинга окружающей природной среды.
Обобщенные данные мониторинга загрязнения почв на определенной территории каждые полгода до 5 числа месяца, следующего за отчетным, направляются соответствующим территориальным управлением в Узгидромет.
Узгидромет каждое полугодие до 10 числа месяца, следующего за отчетным, направляет обобщенную информацию о загрязнении почв в бумажной или электронной форме в Центр.
При обнаружении двадцатикратного превышения установленных норм результаты анализов немедленно направляются соответствующей лабораторией Узгидромета в территориальные органы Госкомэкологии, МЧС и Санэпидкома для оперативного принятия соответствующих мер.
42. Фоновый мониторинг проводится на предмет загрязнения атмосферного воздуха, поверхностных вод, почвы, растительности и осадков, на территории всех биосферных заповедников, в точках, определяемых Узгидрометом, по согласованию с Госкомэкологии.
Отбор проб атмосферного воздуха проводится не менее трех раз в сутки.
Отбор проб поверхностных вод проводится ежемесячно или в основные гидрологические фазы.
Отбор проб атмосферных осадков проводится по мере их выпадения и ежемесячно доставляются в Узгидромет.
Отбор проб почвы и растительности проводится в августе один раз в год.
Результаты анализа отобранных проб во всех средах фиксируются в рабочих журналах, оригиналы которых хранятся в соответствующих территориальных органах Узгидромета.
В течение суток после получения результатов данные по каждому анализу вносятся соответствующим территориальным органом Узгидромет в Единую геоинформационную базу данных системы мониторинга окружающей природной среды.
Обобщенные данные фонового мониторинга на территории биосферного заповедника ежемесячно до 5 числа месяца, следующего за отчетным, направляются в Узгидромет.
Узгидромет ежеквартально до 10 числа месяца, следующего за отчетным, направляет обобщенную информацию фонового мониторинга, содержащую данные наблюдений за объектами мониторинга на определенной территории и оценку состояния окружающей среды, в бумажной или электронной форме в Центр.
При наличии на посту наблюдения автоматической станции, информация о состоянии загрязнения атмосферного воздуха передается в режиме реального времени в Единую геоинформационную базу данных системы мониторинга окружающей природной среды.
Глава 5. Мониторинг качественного состава коллекторно-дренажных вод основных коллекторов
43. Мониторинг качественного состава коллекторно-дренажных вод основных коллекторов (далее — мониторинг коллекторно-дренажных вод) проводится на основных коллекторах республики и мелиоративных скважинах для определения минерального состава и уровня залегания грунтовых вод.
44. Точки отбора проб определяются Минводхозом по согласованию с Госкомэкологии, исходя из географических и гидрологических особенностей коллекторов.
Отбор проб и их анализ проводится территориальными лабораториями Минводхоза:
на основных коллекторах республики — ежемесячно;
на мелиоративных скважинах — ежегодно.
Результаты анализа проб коллекторно-дренажных и грунтовых вод мелиоративных скважин оформляются в рабочем журнале, оригинал которого хранится в соответствующей лаборатории Минводхоза.
45. В течение суток после получения результатов данные по каждому анализу вносятся соответствующей лабораторией Минводхоза в Единую геоинформационную базу данных системы мониторинга окружающей природной среды.
Обобщенные данные мониторинга загрязнения коллекторно-дренажных и грунтовых вод мелиоративных скважин на определенной территории ежемесячно до 5 числа месяца, следующего за отчетным, направляются соответствующей лабораторией в Минводхоз.
Минводхоз ежеквартально до 10 числа месяца, следующего за отчетным, направляет обобщенную информацию мониторинга загрязнения коллекторно-дренажных и грунтовых вод мелиоративных скважин, содержащую данные наблюдений за объектами мониторинга на определенной территории и оценку состояния окружающей среды, в бумажной или электронной форме в Центр.
46. При обнаружении двукратного превышения установленных норм результаты анализов немедленно направляются соответствующей лабораторией Минводхоза в территориальные органы Госкомэкологии, МЧС и Санэпидком для оперативного принятия соответствующих мер, а также в территориальные органы Минводхоза, находящиеся ниже по течению коллекторов.
Глава 6. Мониторинг загрязнения земель
47. Мониторинг загрязнения земель представляет собой систему регулярных наблюдений за уровнем загрязнения земель сельскохозяйственного назначения в соответствии с Программой по контролю уровня загрязнения земель сельскохозяйственного назначения, подверженных воздействию вредных выбросов промышленных объектов (далее — Программа), ежегодно утверждаемой Госкомземгеодезкадастром по согласованию с Госкомэкологии.
48. Мониторинг загрязнения земель проводится соответствующими подразделениями Госкомземгеодезкадастра.
49. При определении уровня загрязнения земель сельскохозяйственного назначения устанавливается содержание в почве гумуса, а также изменение почвенной структуры, гипсированности, засоленности, загрязнение почв пестицидами, тяжелыми металлами, радионуклидами и другими токсичными веществами, промышленными, бытовыми и иными отходами.
50. Места расположения ключевых участков наблюдений, их количество и перечень контролируемых загрязняющих веществ на каждом ключевом участке устанавливаются Программой в зависимости от расположения источников загрязнения и земельных площадей, подверженных загрязнению.
51. Отбор проб почв на ключевых участках осуществляется ежегодно два раза в год (весной и осенью).
Результаты анализа проб почв оформляются в рабочем журнале, оригинал которого хранится в соответствующей лаборатории Госкомземгеодезкадастра.
В течение суток после получения результатов они вносятся соответствующим территориальным подразделением Госкомземгеодезкадастра в Единую геоинформационную базу данных системы мониторинга окружающей природной среды.
Обобщенные данные мониторинга загрязнения земель на определенной территории каждые полгода до 5 числа месяца, следующего за отчетным, направляются соответствующей лабораторией в Госкомземгеодезкадастр.
Госкомземгеодезкадастр каждые полгода до 10 числа месяца, следующего за отчетным, направляет обобщенные данные мониторинга загрязнения земель в бумажной или электронной форме в Центр.
При обнаружении десятикратного превышения установленных норм результаты анализов немедленно направляются НИИ почвоведения и агрохимии Госкомземгеодезкадастра, территориальные органы Госкомэкологии, МЧС и Санэпидком для оперативного принятия соответствующих мер.
Глава 7. Мониторинг загрязнения подземных вод и опасных геологических процессов
52. Мониторинг загрязнения подземных вод представляет собой систему регулярных наблюдений за качественным состоянием подземных вод, включая минеральные, термальные и промышленные воды на территории республики, который ведется в порядке, установленном Положением о государственном мониторинге подземных вод, утвержденным постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 27 июня 2017 г. № 430, с учетом требований настоящего Положения.
53. Мониторинг загрязнения подземных вод осуществляется территориальными гидрогеологическими станциями Госкомгеологии.
54. Место, глубина, периодичность отбора проб и вид проведения анализов образцов определяются проектом на ведение государственного мониторинга подземных вод, разрабатываемым и утверждаемым Госкомгеологии на основании результатов мониторинга территориальных гидрогеологических станций по согласованию с Госкомэкологии.
55. Результаты анализа отобранных проб подземных вод оформляются в рабочем журнале, оригинал которого хранится в соответствующей территориальной гидрогеологической станции Госкомгеологии.
В течение суток после получения результатов данные по каждому анализу вносятся территориальной гидрогеологической станцией в Единую геоинформационную базу данных системы мониторинга окружающей природной среды.
Обобщенные данные мониторинга загрязнения подземных вод на определенной территории ежеквартально до 5 числа месяца, следующего за отчетным, направляются территориальными гидрогеологическими станциями в Госкомгеологии.
Госкомгеологии ежеквартально до 10 числа месяца, следующего за отчетным, направляет обобщенные данные мониторинга загрязнения подземных вод, содержащие данные наблюдений за объектами мониторинга на определенной территории и оценку состояния окружающей среды, в бумажной или электронной форме в Центр.
При обнаружении пятикратного превышения установленных норм результаты анализов немедленно направляются территориальной гидрогеологической станцией Госкомгеологии в территориальные органы Госкомэкологии, МЧС и Санэпидком для оперативного принятия соответствующих мер.
56. Мониторинг опасных геологических процессов представляет собой системное наблюдение за образованием и развитием, а также прогнозирование природных и возникающих в результате хозяйственной деятельности опасных экзогенных геологических процессов (оползни, обвалы, просадка, суффозии, карсты) на территории Республики Узбекистан (далее — опасные геологические процессы) с целью предупреждения органов государственного и хозяйственного управления, органов государственной власти на местах и иных организаций, а также юридических и физических лиц об их возможных катастрофических проявлениях, принятия решений и осуществления мероприятий по оповещению населения, защите населенных пунктов и других объектов от воздействия этих процессов.
57. Мониторинг опасных геологических процессов проводится Государственной службой Республики Узбекистан по слежению за опасными геологическими процессами при Госкомгеологии (далее — ГСС) в порядке, установленном постановлением Кабинета Министров Республики Узбекистан от 13 ноября 2017 г. № 909 «О совершенствовании деятельности государственной службы Республики Узбекистан по слежению за опасными геологическими процессами» с учетом особенностей, установленных настоящим Положением.
58. Точки наблюдения за опасными геологическими процессами и их периодичность определяют ГСС по согласованию с Госкомэкологии.
59. Результаты мониторинга опасных геологических процессов оформляются актом, оригинал которого хранится на соответствующей территориальной станции слежения.
В течение суток после получения результатов наблюдений их данные вносятся соответствующей территориальной станцией слежения в Единую геоинформационную базу данных системы мониторинга окружающей природной среды.
Обобщенные данные мониторинга опасных геологических процессов на определенной территории ежеквартально до 5 числа месяца, следующего за отчетным, на бумажном носителе направляются в Госкомгеологии.
Госкомгеологии ежеквартально до 10 числа месяца, следующего за отчетным, направляет обобщенные данные мониторинга опасных геологических процессов, содержащие данные наблюдений за объектами мониторинга на определенной территории и оценку состояния окружающей среды, в бумажной или электронной форме в Центр.
При обнаружении признаков возникновения опасных геологических процессов, угрожающих природным и народно-хозяйственным объектам, а также населению, данные проведенных наблюдений немедленно направляются соответствующей территориальной станцией слежения в территориальные органы Госкомэкологии и МЧС для оперативного принятия соответствующих мер.
Глава 8. Санитарно-гигиенический мониторинг окружающей природной среды
60. Санитарно-гигиенический мониторинг окружающей природной среды проводится территориальными органами Санэпидкома путем отбора проб атмосферного воздуха и воды водоемов на точках (местах), утвержденных Главным государственным санитарным врачом Республики Узбекистан, и анализа результатов лабораторно-инструментальных исследований на предмет соответствия санитарным нормам, правилам и гигиеническим нормативам.
61. Санитарно-гигиенический мониторинг атмосферного воздуха проводится на селитебной территории существующих и вновь строящихся населенных пунктов:
в санитарно-защитных зонах промышленных организаций;
на основных магистралях, перекрестках и в районах с интенсивным движением транспорта;
в жилых районах, примыкающих к автомагистралям.
Ежегодно до 25 декабря разрабатываются планы-графики исследования атмосферного воздуха на следующий календарный год, утверждаемые соответствующими территориальными главными государственными санитарными врачами.
Отбор проб атмосферного воздуха, порядок проведения анализа и оформление их результатов производятся согласно утвержденным методам и инструкциям по определению тех или иных показателей в атмосферном воздухе и регистрируются в соответствии с утвержденными формами учетно-отчетной документации.
Формирование банка данных санитарно-эпидемиологического мониторинга начинается на районном уровне.
Результаты мониторинга загрязнения атмосферного воздуха оформляются протоколом, оригинал которого хранится в соответствующей территориальной Санэпидкома.
В течение суток после получения результатов анализов их результаты вносятся в Единую геоинформационную базу данных системы мониторинга окружающей природной среды.
Обобщенные данные мониторинга загрязнения атмосферного воздуха на определенной территории ежемесячно до 5 числе месяца, следующего за отчетным, на бумажном носителе направляются в центральный аппарат Санэпидкома.
Центральный аппарат Санэпидкома ежеквартально до 10 числа месяца, следующего за отчетным, направляет обобщенные данные мониторинга загрязнения атмосферного воздуха в Центр.
62. Объектом санитарно-гигиенического мониторинга воды водоемов служат открытые водоемы, являющиеся источниками хозяйственно-питьевого водоснабжения и рекреационного использования.
63. Периодичность санитарно-гигиенического мониторинга воды водоемов определяется санитарно-эпидемиологической обстановкой и взаимосвязана с проводимыми в населенном пункте санитарными мероприятиями.
Ежегодно до 25 декабря разрабатываются планы-графики исследования воды водоемов на следующий календарный год, утверждаемые соответствующими территориальными главными государственными санитарными врачами.
При этом на апрель — октябрь отбор проб воды водоемов в местах массового водопользования на микробиологические показатели проводится с расчетом не реже одного раза в 7 — 10 дней и на краткий санитарно-гигиенический анализ — не менее четырех раз в месяц.
В водоемах предусматривается также ежедекадный отбор проб воды водоемов на патогенную микрофлору и энтеровирусы.
В остальной период отбор проб производится исходя из гидрологической ситуации (наличия воды) на соответствующем водоёме.
64. Отбор проб воды водоемов, порядок проведения анализа и оформление их результатов производятся согласно утвержденным методикам и инструкциям по определению тех или иных показателей в воде водоемов и регистрируются в соответствии с утвержденными формами учетно-отчетной документации.
Химические и бактериологические исследования на районном уровне проводятся по сокращенной схеме, после чего проводится анализ и оценка достоверности данных наблюдений за санитарно-эпидемиологическим состоянием водоемов, обобщение результатов санитарно-эпидемиологического мониторинга, оценка состояния объекта наблюдения и выявление причин ухудшения.
Формирование банка данных санитарно-эпидемиологического мониторинга начинается на районном уровне.
Химические и бактериологические исследования на областном и республиканском уровнях проводятся комплексно (полная программа).
65. Обобщенная оценка воды водоемов производится в соответствии с гигиенической классификацией водных объектов по степени загрязнения.
Санитарное состояние водного объекта, начиная с районного уровня, оценивается по четырем оценочным показателям: органолептическому, токсикологическому, общесанитарному и бактериологическому.
Для комплексной гигиенической оценки качества воды водоёмов используются все имеющиеся материалы по характеристике санитарного состояния и условий водопользования населения, составляются карты-схемы с указанием санитарной ситуации — расположения и характера пунктов водопользования, мест поступления сточных вод, видов загрязнения участков водоемов и т.д. На карту-схему наносятся также результаты классификации водных объектов по степени загрязнения.
66. Результаты санитарно-гигиенического мониторинга воды водоемов оформляются протоколом, оригинал которого хранится в соответствующем территориальном органе Санэпидкома.
В течение суток после получения результатов анализов их результаты вносятся территориальным органом Санэпидкома в Единую геоинформационную базу данных системы мониторинга окружающей природной среды.
Обобщенные данные санитарно-гигиенического мониторинга воды водоемов на определенной территории, а также соответствующие карты-схемы ежемесячно до 5 числа месяца, следующего за отчетным, на бумажном носителе направляются в центральный аппарат Санэпидкома.
Центральный аппарат Санэпидкома ежеквартально до 10 числа месяца, следующего за отчетным, направляет обобщенные данные санитарно-гигиенического мониторинга воды водоемов в Центр.
Глава 9. Производственный мониторинг окружающей природной среды
67. Хозяйствующими субъектами высокого и среднего риска воздействия на окружающую среду, деятельность которых приводит или может привести к ухудшению состояния окружающей природной среды, в обязательном порядке проводится производственный мониторинг окружающей природной среды.
Производственный мониторинг окружающей природной среды проводится на объектах (источниках), не охваченных государственным мониторингом окружающей природной среды и представляет собой регулярные наблюдения за объемами выбросов (сбросов) загрязняющих веществ на источниках загрязнения, а также в населенных пунктах, прилегающих к ним.
68. Информационно-аналитические подразделения (службы) хозяйствующих субъектов, указанных в пункте 67 данного Положения, осуществляют:
организацию информационного взаимодействия со всеми специально уполномоченными государственными органами в пределах административно-территориального образования;
сбор, обработку, анализ данных и подготовку информации о состоянии природной среды, природных ресурсов в пределах территории, выделенных для хозяйственной деятельности;
прогнозирование изменений компонентов природной среды и информационное обеспечение мероприятий по предупреждению возникновения зон экологического бедствия, чрезвычайных экологических ситуаций, а также негативных изменений природной среды в пределах территории, выделенных для хозяйственной деятельности;
разработку, утверждение и реализацию программ, предусматривающих установку автоматических станций по учету выбросов (сбросов) загрязняющих веществ на источниках загрязнения, а также в населенных пунктах, прилегающих к ним, по согласованию с Госкомэкологии и Узгидрометом.
69. Пробы (образцы), отобранные в рамках производственного мониторинга окружающей природной среды, подлежат испытанию в аккредитованных либо имеющих одобренную техническую квалификацию лабораториях.
Автоматические станции по учету выбросов (сбросов) загрязняющих веществ на источниках загрязнения, а также в населенных пунктах, прилегающих к источнику загрязнения, в обязательном порядке подключаются к Единой геоинформационной базе данных системы мониторинга окружающей природной среды.
70. Информационно-аналитические подразделения (службы) хозяйствующих субъектов, ведущих производственный мониторинг окружающей природной среды, ежегодно не позднее 1 марта года, следующего за отчетным, направляют в территориальные органы Госкомэкологии результаты производственного мониторинга.
Территориальные органы Госкомэкологии направляют в Центр обобщенные данные, доклады (отчеты) о состоянии природной среды в разрезе административно-территориальных образований.
При выявлении пятикратного превышения установленных норм хозяйствующие субъекты направляют оперативные (экстренные) сводки в территориальные органы Госкомэкологии, МЧС и Санэпидком, с одновременным обеспечением снижения или приостановки производственной деятельности хозяйствующих субъектов до выяснения причин превышения выбросов (сбросов) и их устранения.
Должностные лица хозяйствующих субъектов несут персональную ответственность за своевременное снижение или приостановку производственной деятельности хозяйствующих субъектов.
Глава 10. Результаты мониторинга окружающей природной среды
71. Обобщенные данные мониторинга окружающей природной среды ежегодно до 1 мая в бумажной форме представляются Центром в Госкомэкологии для последующего направления в Кабинет Министров Республики Узбекистан.
Данная информация может быть представлена Центром органам государственного и хозяйственного управления, органам государственной власти на местах, юридическим лицам в установленном порядке и должна учитываться при подготовке проектов государственных программ рационального использования природных ресурсов и охраны окружающей среды, прогнозов и программ социально-экономического развития, а также использоваться для информирования граждан о состоянии окружающей среды и мерах по ее охране, в других целях.
72. На основании данных мониторинга окружающей природной среды:
Госкомэкологии обеспечивает подготовку и издание национального доклада о состоянии окружающей природной среды и использовании природных ресурсов в Республике Узбекистан;
Центр ежегодно до 15 мая обеспечивает подготовку и издание бюллетеня о состоянии окружающей природной среды.
73. На основе данных, содержащихся в Единой геоинформационной базе данных системы мониторинга окружающей природной среды, создаётся электронная экологическая карта Республики Узбекистан, размещаемая в открытом доступе в сети Интернет на официальном сайте Госкомэкологии.
Глава 11. Заключительные положения
74. Работы по ведению системы государственного мониторинга окружающей природной среды осуществляются министерствами и ведомствами, финансируемыми из Государственного бюджета Республики Узбекистан, в пределах общих бюджетных ассигнований, выделенных им на календарный год.
Проведение производственного мониторинга финансируется за счет собственных средств хозяйствующих субъектов.
Финансирование межгосударственных и международных программ по мониторингу окружающей природной среды осуществляется в порядке и на условиях, определяемых соглашениями и договорами, заключаемыми Республикой Узбекистан с другими государственными и международными организациями.
ПРИЛОЖЕНИЕ к Положению о мониторинге окружающей природной среды в Республике Узбекистан
сбора и обобщения информации мониторинга окружающей природной среды в республике
Этапы Субъекты Мероприятия Сроки выполнения 1-й этап Территориальные органы Госкомэкологии 1. Отбор и анализ проб источников загрязнения атмосферного воздуха. 2. Отбор и анализ проб сточных, поверхностных (в районе расположения источников сбросов сточных вод) и подземных (в районе расположения выявленных или потенциальных источников их загрязнения) вод. 3. Отбор и анализ проб почв в районе расположения потенциальных источников их загрязнения. 4. Мониторинг на подведомственных территориях дикорастущих растений. 5. Мониторинг на подведомственных территориях диких животных и среды их обитания. ежемесячно ежеквартально два раза в год ежегодно ежегодно Узгидромет 1. Контроль качества атмосферного воздуха автоматическими станциями. 2. Отбор и анализ проб поверхностных вод на основных водотоках республики. 3. Отбор и анализ проб почв. 4. Отбор и анализ проб почв вокруг крупных городов на токсиканты промышленного происхождения. 5. Отбор и анализ проб при проведении фонового мониторинга: атмосферного воздуха; поверхностных вод; атмосферных осадков; почвы и растительности. в онлайн-режиме ежемесячно два раза в год ежегодно не менее 3 раза в сутки ежемесячно ежемесячно, по мере выпадения ежегодно Минводхоз Отбор проб вод и их анализ: на основных коллекторах республики; на мелиоративных скважинах. ежемесячно ежегодно Госкомземгеодезкадастр 1. Отбор и анализ проб почв на сельскохозяйственных угодьях. 2. Мониторинг растительности природных пастбищ. два раза в год ежегодно Госкомгеологии 1. Отбор и анализ проб подземных вод. 2. Проведение мониторинга опасных геологических процессов. согласно программе мониторинга Санэпидком 1. Отбор и анализ проб атмосферного воздуха на селитебной территории населенных пунктов, в санитарно-защитных зонах промышленных предприятий, на основных магистралях, перекрестках и районах с интенсивным движением транспорта, в жилых районах, примыкающих к автомагистралям. 2. Отбор и анализ проб воды водоемов, являющихся источниками хозяйственно-питьевого водоснабжения и рекреационного использования. согласно программы мониторинга согласно программе мониторинга Госкомлес Мониторинг растительного и животного мира на землях лесного фонда и подведомственных объектах. ежегодно Хозяйствующие субъекты Отбор и анализ проб на источниках загрязнения хозяйствующего субъекта. согласно программе мониторинга ООО «Айдар-Арнасайская система озер», ГУП «Муйнак аквасаноат» Мониторинг животного мира на находящихся в введении озерах. ежегодно 2-й этап Территориальные органы Госкомэкологии 1. Внесение данных полученных результатов в базу данных системы мониторинга источников загрязнения окружающей среды. 2. Внесение результатов мониторинга растительного и животного мира в базу данных системы мониторинга окружающей среды. в течение суток в течение 30 суток Узгидромет Внесение информации о состоянии атмосферного воздуха, поверхностных вод и фонового мониторинга в базу данных системы мониторинга окружающей природной среды. в течение суток Минводхоз Внесение данных полученных результатов по отобранным пробам вод в базу данных системы мониторинга окружающей природной среды. в течение суток Госкомземгеодезкадастр 1. Внесение данных полученных результатов по отобранным пробам почв в базу данных системы мониторинга источников загрязнения окружающей среды. 2. Внесение результатов мониторинга растительного мира в базу данных системы мониторинга окружающей природной среды. в течение суток в течение 30 суток Госкомгеологии Внесение данных полученных результатов по отобранным пробам вод и опасным геологическим процессам в базу данных системы мониторинга окружающей природной среды. в течение суток Санэпидком Внесение информации по результатам отобранных проб атмосферного воздуха и воды водоемов в базу данных системы мониторинга окружающей природной среды. в течение суток Госкомлес Внесение результатов мониторинга растительного и животного мира в базу данных системы мониторинга окружающей природной среды. в течение 30 суток Хозяйствующие субъекты Направление в территориальные органы Госкомэкологии информации о проводимых наблюдениях за состоянием окружающей среды. ежегодно до 1 марта ООО «Айдар-Арнасайская система озер», ГУП «Муйнак аквасаноат» Внесение результатов мониторинга животного мира в базу данных системы мониторинга окружающей природной среды. в течение 30 суток 3-й этап Территориальные органы Госкомэкологии 1. Направление в Центр обобщенной информации мониторинга источников загрязнения окружающей среды. 2. Направление в Центр обобщенной информации мониторинга растительного и животного мира для внесения в базу данных системы мониторинга окружающей природной среды. ежеквартально ежегодно до 10 февраля Узгидромет 1. Направление в Госкомэкологии обобщенной информации мониторинга загрязнения атмосферного воздуха, поверхностных вод и фонового мониторинга. 2. Направление в Госкомэкологии обобщенной информации о загрязнении почв. ежеквартально один раз в полугодие Минводхоз Направление в Госкомэкологии обобщенной информации мониторинга загрязнения коллекторно-дренажных вод на определенной территории и оценки состояния окружающей среды. ежеквартально Госкомземгеодезкадастр 1. Направление в Госкомэкологии обобщенных данных мониторинга загрязнения земель. 2. Направление в Центр обобщенных данных мониторинга растительного мира на вверенной территории. один раз в полугодие ежегодно до 10 февраля Госкомгеологии 1. Направление в Госкомэкологии обобщенных данных мониторинга загрязнения подземных вод. 2. Направление в Госкомэкологии обобщенных данных мониторинга опасных геологических процессов. ежеквартально ежеквартально Санэпидком Направление в Госкомэкологии обобщенных данных мониторинга загрязнения атмосферного воздуха и санитарно-гигиенического мониторинга воды водоемов. ежеквартально Госкомлес Направление в Госкомэко?огии обобщенных данных мониторинга растител?ного и животного мира. ежеквартально ООО «Айдар-Арнасайская система озер», ГУП «Муйнак аквасаноат» Направление в Центр обобщенных данных мониторинга животного мира на вверенной территории. ежегодно до 10 февраля 4-й этап Госкомэкологии Направление обобщенных данных мониторинга окружающей природной среды в Кабинет Министров Республики Узбекистан (в бумажной форме). ежегодно до 1 мая 5-й этап Госкомэкологии Подготовка и издание Национального доклада о состоянии окружающей природной среды и использовании природных ресурсов в Республике Узбекистан. ежегодно до 15 мая
ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к постановлению Кабинета Министров от 5 сентября 2019 года № 737
некоторых решений Правительства Республики Узбекистан, признаваемых утратившими силу
1. Постановление Кабинета Министров от 3 апреля 2002 г. № 111 «Об утверждении Положения о государственном мониторинге окружающей природной среды в Республике Узбекистан» (СП Республики Узбекистан, 2002 г., № 4, ст. 19).
2. Пункт 7 приложения № 7 к постановлению Кабинета Министров от 19 октября 2004 г. № 483 «Об организации деятельности Государственного комитета Республики Узбекистан по земельным ресурсам, геодезии, картографии и государственному кадастру» (СП Республики Узбекистан, 2004 г., № 10, ст. 97).
3. Пункт 14 приложения № 1 к постановлению Кабинета Министров от 14 ноября 2017 г. № 915 «О внесении изменений в некоторые решения Правительства Республики Узбекистан» (СП Республики Узбекистан, 2017 г., № 11, ст. 261).
4. Пункт 23 приложения № 1 к постановлению Кабинета Министров от 7 декабря 2018 г. № 995 «О внесении изменений и дополнений, а также признании утратившими силу некоторых решений Правительства Республики Узбекистан» (СП Республики Узбекистан, 2018 г., № 12, ст. 299).
Премьер-министр Республики Узбекистан А. АРИПОВ
г. Ташкент,
5 сентября 2019 г.,
№ 737