📅 2019-yil 12-sentabr · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019-yil 12-sentabr · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019 йил 12 сентябрь · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 12 сентября 2019 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 12 September 2019 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Психиатрия ёрдами кўрсатиш тизими такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида
Қонунчилик палатаси томонидан 2019 йил 17 августда қабул қилинган Сенат томонидан 2019 йил 24 августда маъқулланган
1-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1993 йил 3 сентябрда қабул қилинган «Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида»ги 938-ХII-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1993 йил, № 9, 338-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 12, 269-модда; 1997 йил, № 4-5, 126-модда; 1998 йил, № 9, 181-модда; 1999 йил, № 5, 112-модда; 2001 йил, № 5, 89-модда; 2002 йил, № 4-5, 74-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 5, 152-модда; 2007 йил, № 12, 590, 608-моддалар; 2008 йил, № 12, 640-модда; 2010 йил, № 5, 178-модда, № 9, 334-модда, № 12, 472-модда; 2012 йил, № 1, 4-модда; 2013 йил, № 10, 263-модда; 2014 йил, № 12, 341-модда; 2016 йил, № 4, 125-модда, № 12, 383, 384-моддалар; 2018 йил, № 1, 1-модда, № 10, 676-модда, № 12, 783-модда; 2019 йил, № 5, 265-модда) 60-моддаси матнининг иккинчи жумласи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Руҳий ҳолати бузилган шахслар учун интернат уйларида яшовчи пенсионерларга пенсия тўланмайди».
2-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 22 сентябрда қабул қилинган 2012-ХII-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 1, 3-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1996 йил, № 9, 144-модда; 1997 йил, № 2, 56-модда, № 9, 241-модда; 1998 йил, № 5-6, 102-модда, № 9, 181-модда; 1999 йил, № 1, 20-модда, № 5, 124-модда, № 9, 229-модда; 2000 йил, № 5-6, 153-модда; 2001 йил, № 1-2, 23-модда, № 9-10, 165-модда; 2002 йил, № 9, 165-модда; 2003 йил, № 1, 8-модда, № 9-10, 149-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда, № 9, 171-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 9, 314-модда, № 12, 417, 418-моддалар; 2006 йил, № 6, 261-модда, № 12, 656-модда; 2007 йил, № 4, 158, 166-моддалар, № 6, 248-модда, № 9, 416, 422-моддалар, № 12, 607-модда; 2008 йил, № 4, 187, 188, 189-моддалар, № 7, 352-модда, № 9, 485, 487, 488-моддалар, № 12, 640, 641-моддалар; 2009 йил, № 1, 1-модда, № 4, 128-модда, № 9, 329, 334, 335, 337-моддалар, № 12, 470-модда; 2010 йил, № 5, 176, 179-моддалар, № 9, 341-модда, № 12, 471, 477-моддалар; 2011 йил, № 1, 1-модда; 2012 йил, № 4, 108-модда, № 9/1, 242-модда, № 12, 336-модда; 2013 йил, № 4, 98-модда, № 10, 263-модда; 2014 йил, № 1, 2-модда, № 5, 130-модда, № 9, 244-модда, № 12, 343-модда; 2015 йил, № 6, 228-модда, № 8, 310, 312-моддалар, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 4, 125-модда, № 9, 276-модда, № 12, 383, 385-моддалар; 2017 йил, № 3, 47-модда, № 6, 300-модда, № 9, 506, 510-моддалар; 2018 йил, № 1, 4-модда, № 4, 218, 224-моддалар, № 7, 430-модда, № 10, 679-модда; 2019 йил, № 1, 3, 5-моддалар, № 3, 161-модда, № 5, 259, 267, 268-моддалар, № 7, 386-модда) қуйидаги ўзгартишлар ва қўшимча киритилсин:
1) 18-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Жиноят содир этиш вақтида ўз ҳаракатларининг (ҳаракатсизлигининг) ижтимоий хавфли хусусиятини англаган ва уларни бошқара олган шахс ақли расо шахсдир.
Ижтимоий хавфли қилмишни содир этиш вақтида ақли норасо ҳолатда бўлган, яъни руҳий ҳолати сурункали ёки вақтинча бузилганлиги, ақли заифлиги ёхуд руҳий ҳолати бошқача тарзда бузилганлиги сабабли ўз ҳаракатларининг (ҳаракатсизлигининг) аҳамиятини англай олмаган ёки уларни бошқара олмаган шахс жавобгарликка тортилмайди.
Ақли норасолик ҳолатида ижтимоий хавфли қилмиш содир этган шахсга нисбатан суд томонидан тиббий йўсиндаги мажбурлов чоралари тайинланиши мумкин»;
2) қуйидаги мазмундаги 18 1 -модда билан тўлдирилсин:
«18 1 -модда. Ақли расоликни истисно этмайдиган тарзда руҳий ҳолати бузилган шахснинг жавобгарлиги
Жиноят содир этиш вақтида руҳий ҳолати бузилганлиги туфайли ўз ҳаракатларининг (ҳаракатсизлигининг) аҳамиятини тўлиқ даражада англай олмаган ёки уларни бошқара олмаган ақли расо шахс жавобгарликка тортилади.
Ақли расоликни истисно этмайдиган тарзда руҳий ҳолати бузилган шахсга нисбатан суд томонидан жазо билан бирга тиббий йўсиндаги мажбурлов чоралари тайинланиши мумкин»;
3) 56-модда биринчи қисмининг «ж» бандидаги «руҳий касаллиги» деган сўзлар «руҳий ҳолатининг бузилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
4) 67-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Агар жиноят содир этган шахсда ҳукм чиқарилгунига қадар ўз ҳаракатларининг аҳамиятини англай олмайдиган ёки уларни бошқара олмайдиган тарзда руҳий ҳолатнинг бузилиши юзага келган бўлса, у жавобгарликдан озод қилинади»;
5) 75-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ҳукм чиқарилганидан кейин ўз ҳаракатларининг аҳамиятини англай олмайдиган ёки уларни бошқара олмайдиган тарзда руҳий ҳолатининг бузилиши юзага келган шахс, шунингдек жазони ўташга тўсқинлик қиладиган бошқа оғир касалликка чалинган шахс жазони ўташдан озод қилиниши лозим»;
6) 91-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Тиббий йўсиндаги мажбурлов чоралари руҳий ҳолати бузилган, ижтимоий хавфли қилмиш содир этган шахсларга нисбатан ушбу шахсларни даволаш ва уларнинг янги ижтимоий хавфли қилмишлар содир этишининг олдини олиш мақсадида тайинланиши мумкин.
Тиббий йўсиндаги мажбурлов чоралари алкоголизмга, гиёҳвандликка ёки заҳарвандликка йўлиққан ёхуд ақли расоликни истисно этмайдиган тарзда руҳий ҳолати бузилган шахсларга нисбатан жазолаш билан бир қаторда, даволаш учун ва жазолаш мақсадига эришишга кўмаклашувчи шароитлар яратиш учун суд томонидан тайинланиши мумкин»;
7) 92-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Ижтимоий хавфли қилмишни ақли норасолик ҳолатида содир этган ёки ҳукм чиқарилгунига қадар ёхуд жазони ўташ вақтида ўз ҳаракатларининг аҳамиятини англай олмайдиган ёки уларни бошқара олмайдиган тарзда руҳий ҳолатининг бузилиши юзага келган шахсга нисбатан, агар у ўзининг руҳий ҳолати ва содир этган қилмишининг хусусиятига кўра жамият учун хавф туғдирса, суд томонидан тиббий йўсиндаги мажбурлов чоралари тайинланиши мумкин»;
8) 93-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Тиббий йўсиндаги мажбурлов чоралари жумласига қуйидагилар киради:
а) яшаш жойи бўйича руҳий-асаб касалликлари диспансерида (туман (шаҳар) психиатрининг хонасида) мажбурий амбулатория кузатувида бўлиш ва даволаниш;
б) яшаш жойи бўйича умумий тартибли психиатрия муассасасининг умумий кузатиладиган бўлимида мажбурий даволаниш;
в) умумий тартибли психиатрия муассасасининг махсус реабилитация бўлимида мажбурий даволаниш;
г) кузатув кучайтирилган руҳий касалликлар шифохонасида мажбурий даволаниш;
д) жазони ижро этиш муассасаларининг даволаш-профилактика ёрдами кўрсатиш бўлимларида ҳамда маҳкумларга мўлжалланган ихтисослашган шифохонада мажбурий амбулатория кузатувида бўлиш ва даволаниш»;
9) 94-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Руҳий ҳолати бузилган, касаллигининг зўрайиши аломатлари бўлмаган шахсларга, шунингдек руҳий ҳолати вақтинча бузилган шахсларга нисбатан касаллик қайтарилишининг ва улар томонидан янги ижтимоий хавфли қилмишлар содир этилишининг олдини олиш учун яшаш жойи бўйича руҳий-асаб касалликлари диспансерида (туман (шаҳар) психиатрининг хонасида) мажбурий амбулатория кузатувида бўлиш ва даволаниш тайинланиши мумкин.
Яшаш жойи бўйича умумий тартибли психиатрия муассасасининг умумий кузатиладиган бўлимида мажбурий даволаниш ижтимоий хавфлилиги умумий асосларда амалга оширилиши мумкин бўлган даволашни талаб этадиган ҳолат билан боғлиқ бўлган, руҳий ҳолати бузилган шахсларга нисбатан тайинланиши мумкин.
Умумий тартибли психиатрия муассасасининг махсус реабилитация бўлимида мажбурий даволаниш ижтимоий хавфлилиги кўпроқ ихтиёрий тартибда амалга оширилиши мумкин бўлмаган реабилитация чоралари кўрилишини талаб этадиган ҳолат билан боғлиқ бўлган, руҳий ҳолати бузилган шахсларга нисбатан тайинланиши мумкин.
Кузатув кучайтирилган руҳий касалликлар шифохонасида мажбурий даволаниш ўта ижтимоий хавфли бўлган ёки ўз хулқ-атворида умумий тартибли психиатрия шифохонаси шароитларида зарур даволаш ва реабилитация чораларини амалга ошириш имконини бермайдиган қоидабузарликларга йўл қўядиган, руҳий ҳолати бузилган шахсларга нисбатан тайинланиши мумкин. Руҳий ҳолати бузилган шахслар кузатув кучайтирилган руҳий касалликлар шифохонасида батамом ажратилган ҳолда сақланади ва қўриқланади.
Жазони ижро этиш муассасаларининг даволаш-профилактика ёрдами кўрсатиш бўлимларида ҳамда маҳкумларга мўлжалланган ихтисослашган шифохонада мажбурий амбулатория кузатувида бўлиш ва даволаниш ақли расоликни истисно этмайдиган тарзда руҳий ҳолати бузилган, жиноят содир этиш вақтида руҳий ҳолати бузилганлиги туфайли ўз ҳаракатларининг (ҳаракатсизлигининг) аҳамиятини тўлиқ даражада англай олмаган ёки уларни бошқара олмаган шахсларга нисбатан тайинланиши мумкин»;
10) 95-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«95-модда. Тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллашни узайтириш, ўзгартириш ва тугатиш
Руҳий ҳолати бузилган шахсларга нисбатан тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллашни узайтириш, ўзгартириш ва тугатиш шифокор психиатрлар комиссиясининг хулосаси асосида, жазони ижро этиш муассасаларининг даволаш-профилактика ёрдами кўрсатиш бўлимларида ва маҳкумларга мўлжалланган ихтисослашган шифохонада эса, тиббий-маслаҳат комиссиясининг хулосаси асосида суд томонидан амалга оширилади.
Руҳий ҳолати бузилган шахс тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллашга муҳтож бўлмаган ҳолларда, шунингдек бу чораларни қўллаш тугатилганда суд бундай шахсни умумий асосларда даволаш ёки ижтимоий таъминот муассасасига юбориш тўғрисидаги масалани ҳал этиш учун соғлиқни сақлаш органларига топшириши мумкин.
Алкоголизмга, гиёҳвандликка ёки заҳарвандликка йўлиққан шахсларга нисбатан жазо билан бир қаторда тайинланган тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллашни тугатиш тиббий-маслаҳат комиссиясининг хулосаси асосида суд томонидан амалга оширилади»;
11) 96-модданинг номи ва биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«96-модда. Жазо билан бирга тайинланадиган тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллаш
Алкоголизмга, гиёҳвандликка ёки заҳарвандликка йўлиққан ёхуд ақли расоликни истисно этмайдиган тарзда руҳий ҳолати бузилган шахслар томонидан жиноят содир этилган тақдирда, агар тиббий хулоса мавжуд бўлса, суд жазо тайинлаш билан бирга уларга нисбатан тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини тайинлаши мумкин»;
12) 104-модданинг биринчи қисмидаги «руҳий касалга чалинишга ёки умуман соғлиғи бузилиб» деган сўзлар «руҳий ҳолатининг бузилишига ёки соғлиғининг бошқача тарзда бузилишига» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
13) 127 1 -модданинг иккинчи қисмидаги «руҳий касалликлари» деган сўзлар «руҳий ҳолати бузилган» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
3-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 22 сентябрда қабул қилинган 2013-XII-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 2, 5-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 12, 269-модда; 1997 йил, № 2, 56-модда, № 9, 241-модда; 1998 йил, № 5-6, 102-модда, № 9, 181-модда; 1999 йил, № 1, 20-модда, № 5, 124-модда, № 9, 229-модда; 2000 йил, № 5-6, 153-модда, № 7-8, 217-модда; 2001 йил, № 1-2, 11, 23-моддалар, № 9-10, 165, 182-моддалар; 2002 йил, № 9, 165-модда; 2003 йил, № 5, 67-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда, № 9, 171-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 12, 418-модда; 2006 йил, № 6, 261-модда; 2007 йил, № 4, 166-модда, № 6, 248, 249-моддалар, № 9, 422-модда, № 12, 594, 595, 607-моддалар; 2008 йил, № 4, 177, 187-моддалар, № 9, 482, 484, 487-моддалар, № 12, 636, 641-моддалар; 2009 йил, № 1, 1-модда, № 4, 136-модда, № 9, 335-модда, № 12, 469, 470-моддалар; 2010 йил, № 6, 231-модда, № 9, 334, 336, 337, 342-моддалар, № 12, 477-модда; 2011 йил, № 4, 103, 104-моддалар, № 9, 252-модда, № 12/2, 363-модда; 2012 йил, № 1, 3-модда, № 9/2, 244-модда, № 12, 336-модда; 2014 йил, № 9, 244-модда; 2015 йил, № 8, 310, 312-моддалар, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 4, 125-модда, № 9, 276-модда, № 12, 385-модда; 2017 йил, № 3, 47-модда, № 6, 300-модда, № 9, 506, 510-моддалар, № 10, 605-модда; 2018 йил, № 1, 1, 5-моддалар, № 4, 218, 224-моддалар, № 7, 430, 431-моддалар, № 10, 679-модда; 2019 йил, № 1, 3, 5-моддалар, № 3, 161-модда, № 5, 267-модда, № 7, 386-модда) қуйидаги ўзгартишлар ва қўшимча киритилсин:
1) 51-модда биринчи қисмининг 2-бандидаги «руҳий касаллиги» деган сўзлар «руҳий ҳолати бузилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
2) 84-модданинг учинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Жиноят содир этганидан кейин руҳий ҳолатининг ўз ҳаракатлари аҳамиятини англай олмайдиган ёки уларни бошқара олмайдиган даражада бузилиши юзага келган шахс тўғрисидаги жиноят иши ушбу Кодекснинг 61-бобида белгиланган тартибда айбдорлик ҳақидаги масала ҳал қилинмасдан тугатилади»;
3) 115-модданинг 3-бандидаги «руҳий ёки жисмоний нуқсони сабабли» деган сўзлар «руҳий ҳолати бузилганлиги ёки жисмоний нуқсони сабабли» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
4) 181-модданинг матнидаги «руҳий касал» деган сўзлар «руҳий ҳолати бузилган» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
5) 196-модданинг биринчи қисмидаги «руҳий касал» деган сўзлар «руҳий ҳолати бузилган» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
6) 236-модданинг учинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Экспертиза ўтказиш учун тиббий муассасага жойлаштирилишини кутаётган шахсларга, шунингдек ақли норасолик ҳолатида ижтимоий хавфли қилмиш содир этган ёки жиноят содир этганидан кейин руҳий ҳолатининг бузилиши юзага келган шахсларга нисбатан эҳтиёт чоралари уларнинг қочиб кетишининг ва бошқа ижтимоий хавфли қилмишлар содир этишининг олдини олиш, шунингдек тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллаш ҳақидаги суд ажримининг ижросини таъминлаш мақсадида қўлланилиши мумкин»;
7) 239-модданинг биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Эҳтиёт чораси фақат айбланувчиларга, судланувчиларга, маҳкумларга ва ақли норасолик ҳолатида ижтимоий хавфли қилмишлар содир этган ёки жиноят содир этганидан кейин руҳий ҳолатининг бузилиши юзага келган шахсларга нисбатан қўлланилиши мумкин»;
8) 244-модданинг иккинчи қисмидаги «руҳий касалликка чалинган» деган сўзлар «руҳий ҳолати бузилган» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
9) 420-модданинг биринчи қисмидаги «руҳий» деган сўз «руҳий ҳолати бузилган» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
10) 458-модданинг :
номидаги «руҳий касаллиги» деган сўзлар «руҳий ҳолати бузилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Суриштирув, дастлабки тергов ёки суд муҳокамаси вақтида судланувчининг руҳий ҳолати бузилганлиги ва ақли норасолиги ҳақидаги масала юзага келган ҳолларда суд ҳукм чиқариш чоғида бу масалани яна бир бор муҳокама қилиши шарт. Суд судланувчи ижтимоий хавфли қилмишни содир этиш вақтида ақли норасолик ҳолатда бўлган ёки уни содир этганидан кейин ўз ҳаракатларининг аҳамиятини англай олмайдиган ёки уларни бошқара олмайдиган даражада руҳий ҳолатининг бузилиши юзага келган деб топган тақдирда, ушбу Кодекснинг 577-моддасида назарда тутилган ажримни чиқаради»;
11) 534-модда :
номининг русча матнидаги «освобождение» деган сўз «освобождения» деган сўз билан алмаштирилсин;
биринчи ва иккинчи қисмлари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Маҳкум жазони ўтаётган вақтида жазони ўташга монелик қиладиган руҳий ҳолатининг сурункали бузилиши юзага келган ёки бошқа оғир касалликка дучор бўлган тақдирда судья жазонинг ижро қилинишига мутасадди органнинг тақдимномасига биноан, махсус тиббий комиссиянинг хулосасига асосан маҳкумни ўталмай қолган жазони ўташдан озод қилиш тўғрисида ажрим чиқаришга ҳақлидир.
Руҳий ҳолатининг сурункали бузилиши юзага келган маҳкумни ўталмай қолган жазодан озод қилишда судья унга нисбатан тиббий йўсиндаги мажбурлов чорасини тайинлашга ёхуд уни соғлиқни сақлаш органлари ёки қариндошлари васийлигига беришга ҳақлидир»;
тўртинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Руҳий ҳолатининг бузилиши юзага келган шахслардан ташқари, оғир касалликка дучор бўлган шахсларни ўталмай қолган жазодан озод қилиш масаласини ҳал этишда судья содир этилган жиноятнинг оғирлигини, маҳкумнинг шахсини ва бошқа ҳолатларни ҳисобга олади»;
12) 541-модда биринчи қисмидаги «руҳий касал шахсларга қўлланаётган тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини ўзгартириш ёки бекор қилиш тўғрисидаги» деган сўзлар «руҳий ҳолати бузилган шахсларга нисбатан қўлланилаётган тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини ўзгартириш, узайтириш ёки тугатиш тўғрисидаги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
13) 542-модданинг биринчи қисмидаги «жисмоний ёки руҳий нуқсонлари бўлган» деган сўзлар «жисмоний нуқсонлари бўлган ёки руҳий ҳолати бузилган» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
14) 566-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Жиноят содир этганидан кейин руҳий ҳолатининг бузилиши юзага келган шахснинг жинояти тўғрисидаги иш бўйича шахсда руҳий ҳолатининг жиноят содир этганидан кейин юзага келган ва жазонинг қўлланилишини истисно этадиган тарзда бузилганлиги исботланиши лозим.
Ақли норасолик ҳолатида ижтимоий хавфли қилмиш содир этганлик тўғрисидаги иш юзасидан қуйидагилар исботланиши лозим:
1) ушбу Кодекс 82-моддасининг 1, 2 ва 5-бандларида назарда тутилган ҳолатлар;
2) қилмишни содир этган пайтида шахснинг руҳий ҳолати сурункали ёки вақтинча бузилганлиги, ақли заифлиги ёки руҳий ҳолатининг бошқача тарзда бузилганлиги, буларнинг оқибатида у ақли норасолик ҳолатида бўлганлиги, яъни ўз ҳаракатларининг (ҳаракатсизлигининг) аҳамиятини англай олмаганлиги ёки уларни бошқара олмаганлиги»;
3) мазкур шахснинг суриштирув, дастлабки тергов ва суд муҳокамаси вақтидаги руҳий ҳолати.
Жиноят содир этганидан сўнг руҳий ҳолати бузилган шахснинг иши бўйича, худди шунингдек ижтимоий хавфли қилмишни ақли норасолик ҳолатида содир этган шахснинг иши бўйича шахснинг бундан буёнги хулқ-атвори унинг ўзи ва атрофдагилар учун хавф туғдириши мумкинлиги ёки мумкин эмаслиги, унинг даволанишга муҳтожлиги ёки муҳтож эмаслиги, унга нисбатан тиббий йўсиндаги мажбурлов чоралари қўлланилишига зарурат борлигини ёки йўқлигини ва айнан қандай чоралар қўллаш лозимлигини ҳал қилиш учун асос бўладиган ҳолатлар исботланиши лозим»;
15) 567-модданинг матнидаги «руҳий касаллиги» деган сўзлар «руҳий ҳолатининг бузилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
16) 568-модда биринчи қисмининг :
1 — 4-бандлари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«1) шахс ижтимоий хавфли қилмиш содир этган пайтда руҳий ҳолати ўз ҳаракатларининг (ҳаракатсизлигининг) аҳамиятини англай олмайдиган ёки уларни бошқара олмайдиган даражада сурункали ёки вақтинча бузилганлик, ақли заифлик ёки руҳий ҳолатининг бошқача тарзда бузилиши ҳолатида бўлганлиги;
2) ҳозирги вақтда шахснинг руҳий ҳолати бузилганлиги оқибатида ҳукм қилиш ва жазолашнинг унга ахлоқ тузатиш жиҳатидан таъсир кўрсата олиши ёки кўрсата олмаслиги;
3) ушбу руҳий ҳолатнинг бузилиши сурункалими ёки шахс муайян муддат мобайнида тузалиши мумкинми;
4) шахс дучор бўлган руҳий ҳолатнинг бузилиши янги ижтимоий хавфли қилмишни келтириб чиқариши ёки бунга сабаб бўлиши мумкинми»;
6-бандидаги «руҳий нуқсонлари борми» деган сўзлар «руҳий ҳолати бузилганми» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
17) 569-модданинг биринчи қисмидаги «Башарти гумон қилинувчи, айбланувчи, судланувчининг руҳий ёки бошқа оғир касаллиги» деган сўзлар «Башарти гумон қилинувчининг, айбланувчининг, судланувчининг руҳий ҳолати бузилганлиги ёки бошқа оғир касаллиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
18) 571-модданинг тўртинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Агар суд-психиатрия экспертизасининг хулосасига кўра, ҳимоя остидаги шахс руҳий ҳолатининг бузилиши жиноят содир этилгандан сўнг юзага келган ёки у ижтимоий хавфли қилмишни ақли норасолик ҳолатида содир этган бўлса ёхуд унинг ақли расолигини истисно этмайдиган, бироқ руҳий ҳолати ўзини ҳимоя қилиш ҳуқуқини мустақил амалга оширишини қийинлаштирадиган тарзда бузилган бўлса, ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган ҳимоячининг ишда иштирок этиши шартлиги ҳақидаги қоида амал қилишда давом этади»;
19) 576-модда биринчи қисмининг :
1-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«1) жиноят содир этилганми ёки ақли норасолик ҳолатида ижтимоий хавфли қилмиш содир этилганми»;
3-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«3) ҳозирги вақтда мазкур шахснинг руҳий ҳолати бузилганми»;
4-бандидаги «руҳий касалликка дучор бўлиб қолган» деган сўзлар «руҳий ҳолатининг бузилиши юзага келган» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
20) 577-модда :
биринчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Кейинчалик руҳий ҳолатининг бузилиши юзага келган шахс содир этган жиноят тўғрисидаги ёки ақли норасолик ҳолатида содир этилган ижтимоий хавфли қилмиш ҳақидаги иш бўйича суд мажлисида чиқарилган суд ажрими қуйидаги қоидалар асосида тузилади»;
тўртинчи қисмининг 1-банди қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«1) шахсни жиноят содир этган, кейинчалик унда руҳий ҳолатининг бузилиши юзага келган деб эътироф этиш ёхуд уни ижтимоий хавфли қилмишни ақли норасо ҳолатда содир этган деб топиш тўғрисида, шунингдек бу шахсга нисбатан тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллаш ёки қўлламаслик тўғрисида»;
бешинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Кейинчалик руҳий ҳолатининг бузилиши юзага келган шахс содир этган жиноят ёки ақли норасолик ҳолатида содир этилган ижтимоий хавфли қилмиш туфайли мулкий зиён етказилган бўлса, зиённинг ўрнини қоплаш тўғрисидаги масала фуқаровий суд ишларини юритиш тартибида ҳал этилади»;
21) 578-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«578-модда. Тиббий йўсиндаги мажбурлов чорасини тугатиш ёки ўзгартириш
Ўзига нисбатан тиббий йўсиндаги мажбурлов чораси қўлланилган шахс соғайган тақдирда ёхуд руҳий ҳолати бузилган шахс соғлиғининг ҳолати у суд томонидан дастлаб белгиланган тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларидан бошқа хилдаги тиббий чорага муҳтож бўладиган ёхуд бундай хилдаги чораларга муҳтож бўлмайдиган тарзда ўзгарган тақдирда, суд тиббий йўсиндаги мажбурлов чорасини тугатади ёки ўзгартиради»;
22) 579-модданинг матни қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Жиноят содир этганлиги ва бунинг оқибатида руҳий ҳолатининг бузилиши юзага келганлиги туфайли ўзига нисбатан тиббий йўсиндаги мажбурлов чоралари қўлланилган шахс соғайган тақдирда, суд иш юритишни шахснинг руҳий ҳолати бузилган босқичдан бошлаб умумий тартибда тиклаш тўғрисидаги масалани ҳал қилиши керак»;
23) 580-модда :
номи ва биринчи қисмининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«580-модда. Тиббий йўсиндаги мажбурлов чорасини узайтириш, ўзгартириш ёки тугатиш ва иш юритишни умумий тартибда тиклаш
Тиббий йўсиндаги мажбурлов чорасини узайтириш, ўзгартириш ёки тугатиш ва иш юритишни умумий тартибда тиклаш тўғрисидаги масалаларни суд томонидан кўриб чиқишга қуйидагилар сабаб бўлади»;
қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:
«Тиббий йўсиндаги мажбурлов чораси тайинланган, руҳий ҳолати бузилган шахсларни шифокорлар комиссиялари ёки тиббий-маслаҳат комиссиялари томонидан текширувдан ўтказиш олти ойда камида бир марта амалга оширилади»;
иккинчи — ўнинчи қисмлари тегишинча учинчи — ўн биринчи қисмлар деб ҳисоблансин;
учинчи қисмидаги «бекор қилиш ёки ўзгартириш» деган сўзлар «узайтириш, ўзгартириш ёки тугатиш» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
ўнинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Тиббий йўсиндаги мажбурлов чорасини узайтириш, ўзгартириш ёки тугатиш ҳақида, шунингдек уни узайтиришни, ўзгартиришни ёки тугатишни рад этиш тўғрисида суд ажрим чиқаради, бу ажрим суд мажлисида ўқиб эшиттирилади»;
ўн биринчи қисми чиқариб ташлансин.
4-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 22 сентябрда қабул қилинган 2015-XII-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 3, 6-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1995 йил, № 9, 193-модда, № 12, 269-модда; 1996 йил, № 5-6, 69-модда, № 9, 144-модда; 1997 йил, № 2, 56-модда, № 4-5, 126-модда, № 9, 241-модда; 1998 йил, № 3, 38-модда, № 5-6, 102-модда, № 9, 181-модда; 1999 йил, № 1, 20-модда, № 5, 124-модда, № 9, 229-модда; 2000 йил, № 5-6, 153-модда, № 7-8, 217-модда; 2001 йил, № 1-2, 23-модда, № 9-10, 165, 182-моддалар; 2002 йил, № 1, 20-модда, № 9, 165-модда; 2003 йил, № 1, 8-модда, № 5, 67-модда, № 9-10, 149-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда, № 5, 90-модда, № 9, 171-модда; 2005 йил, № 1, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 9, 312-модда, № 12, 413, 417, 418-моддалар; 2006 йил, № 6, 261-модда, № 9, 498-модда, № 10, 536-модда, № 12, 656, 659-моддалар; 2007 йил, № 4, 158, 159, 164, 165-моддалар, № 9, 416, 421-моддалар, № 12, 596, 604, 607-моддалар; 2008 йил, № 4, 181, 189, 192-моддалар, № 9, 486, 488-моддалар, № 12, 640, 641-моддалар; 2009 йил, № 1, 1-модда, № 9, 334, 335, 337-моддалар, № 10, 380-модда, № 12, 462, 468, 470, 472, 474-моддалар; 2010 йил, № 5, 175, 179-моддалар, № 6, 231-модда, № 9, 335, 339, 341-моддалар, № 10, 380-модда, № 12, 468, 473, 474-моддалар; 2011 йил, № 1, 1-модда, № 4, 104, 105-моддалар, № 9, 247, 252-моддалар, № 12/2, 365-модда; 2012 йил, № 4, 108-модда, № 9/1, 242-модда, № 12, 336-модда; 2013 йил, № 4, 98-модда, № 10, 263-модда; 2014 йил, № 1, 2-модда, № 5, 130-модда, № 9, 244-модда, № 12, 341, 343-моддалар; 2015 йил, № 6, 228-модда, № 8, 310, 312-моддалар, № 12, 452-модда; 2016 йил, № 1, 2-модда, № 4, 125-модда, № 9, 276-модда, № 12, 383, 385-моддалар; 2017 йил, № 4, 137-модда, № 6, 300-модда, № 9, 510-модда, № 10, 605-модда; 2018 йил, № 1, 1, 4, 5-моддалар, № 4, 224-модда, № 7, 430, 431, 432-моддалар, № 10, 673, 679-моддалар; 2019 йил, № 1, 1, 3, 5-моддалар, № 3, 156, 160, 161-моддалар, № 5, 259, 261, 267, 268-моддалар, № 7, 386-модда) қуйидаги ўзгартишлар киритилсин:
1) 20-модданинг матни қуйидаги таҳририда баён этилсин:
«Ғайриҳуқуқий ҳаракат ёки ҳаракатсизлик содир этган вақтида ақли норасолик ҳолатида бўлган шахс, яъни руҳий ҳолатининг сурункали ёки вақтинча бузилганлиги, ақли заифлиги ёхуд бошқа хил касаллик оқибатида ўз ҳаракатининг (ҳаракатсизлигининг) аҳамиятини идрок эта олмаган ёки бошқара олмаган шахс маъмурий жавобгарликка тортилиши мумкин эмас»;
2) 188 3 -модданинг иккинчи қисмидаги «руҳий касалликлари» деган сўзлар «руҳий ҳолати бузилган» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
3) 296-модданинг биринчи қисмидаги «руҳий касалликлари» деган сўзлар «руҳий ҳолатининг бузилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
5-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1996 йил 29 августда қабул қилинган «Фуқаролар соғлиғини сақлаш тўғрисида»ги 265-I-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1996 йил, № 9, 128-модда; 1999 йил, № 5, 124-модда; 2001 йил, № 5, 89-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 10, 536-модда; 2007 йил, № 10, 473-модда; 2010 йил, № 5, 177-модда; 2016 йил, № 12, 383-модда; 2017 йил, № 6, 300-модда; 2018 йил, № 1, 1-модда; 2019 йил, № 5, 265, 267-моддалар) 22-моддасининг иккинчи қисмидаги «руҳий касалликларга чалинган» деган сўзлар «руҳий ҳолати бузилган» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
6-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1997 йил 25 апрелда қабул қилинган 409-I-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-ижроия кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 6, 175-модда; 2003 йил, № 9-10, 149-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 6, 248-модда, № 9, 422-модда, № 12, 595-модда; 2008 йил, № 4, 187-модда, № 12, 636, 641-моддалар; 2009 йил, № 4, 136-модда, № 12, 470-модда; 2010 йил, № 9, 334-модда; 2012 йил, № 9/1, 238-модда; 2014 йил, № 9, 244-модда; 2015 йил, № 8, 310-модда; 2017 йил, № 3, 47-модда, № 10, 605-модда; 2019 йил, № 3, 165-модда, № 5, 267-модда) қуйидаги ўзгартишлар ва қўшимча киритилсин:
1) 15-модда иккинчи қисмининг :
иккинчи хатбошисидаги «руҳий касалларга» деган сўзлар «руҳий ҳолати бузилган шахсларга» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
учинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«алкоголизмга, гиёҳвандликка ёки заҳарвандликка йўлиққан ёхуд руҳий ҳолати ақли расоликни истисно этмайдиган тарзда бузилган маҳкумларга нисбатан — соғлиқни сақлаш органларининг тиббий муассасалари томонидан, озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинганда эса, жазони ижро этиш муассасаларининг даволаш-профилактика ёрдами кўрсатиш бўлимларида ҳамда маҳкумларга мўлжалланган ихтисослашган шифохонада»;
2) 181-модда қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«181-модда. Руҳий ҳолати бузилган шахсларга нисбатан тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллаш тартиби
Руҳий ҳолати бузилган шахсларга нисбатан тиббий йўсиндаги мажбурлов чоралари соғлиқни сақлаш органлари томонидан суд-психиатрия экспертизаси хулосасига мувофиқ қуйидаги тартибда қўлланилади:
мажбурий амбулатория кузатувида бўлиш ва даволаниш руҳий ҳолати бузилган шахснинг яшаш жойи бўйича руҳий-асаб касалликлари диспансерида (туман (шаҳар) психиатрининг хонасида) амалга оширилади;
руҳий ҳолати бузилган шахсни жамиятдан батамом ажратиб мажбурий даволаш, унинг руҳий ҳолатига қараб, умумий тартибли психиатрия муассасасининг умумий кузатиладиган бўлимида ёки умумий тартибли психиатрия муассасасининг махсус реабилитация бўлимида ёхуд кузатув кучайтирилган руҳий касалликлар шифохонасида амалга оширилади»;
3) 182-модда :
номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«182-модда. Жазо билан бирга тайинланган тиббий йўсиндаги мажбурлов чораларини қўллаш тартиби»;
қуйидаги мазмундаги иккинчи қисм билан тўлдирилсин:
«Руҳий ҳолати ақли расоликни истисно этмайдиган тарзда бузилган маҳкумларга нисбатан тиббий йўсиндаги мажбурлов чоралари қуйидагиларга нисбатан қўлланилади:
жамиятдан батамом ажратиб қўйиш билан боғлиқ бўлмаган жазо чораларига ҳукм қилинган шахсларга нисбатан — соғлиқни сақлаш органларининг тиббий муассасалари томонидан;
озодликдан маҳрум этиш тариқасидаги жазога ҳукм қилинган шахсларга нисбатан — жазони ўташ жойида, озод этилганидан кейин даволашни давом эттириш зарур бўлганда эса, соғлиқни сақлаш органларининг тиббий муассасалари томонидан умумий асосларда»;
4) 184-модданинг :
номи қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«184-модда. Руҳий ҳолати бузилган шахсларни кўчириш»;
матнидаги «Касалларни» деган сўз «Руҳий ҳолати бузилган шахсларни» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
5) 187-модданинг матнидаги «Руҳий касалларни» деган сўзлар «Руҳий ҳолати бузилган шахсларни» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
7-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1999 йил 19 августда қабул қилинган «Гиёҳвандлик воситалари ва психотроп моддалар тўғрисида»ги 813-I-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, № 9, 210-модда; 2001 йил, № 1-2, 23-модда; 2003 йил, № 1, 8-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 10, 536-модда; 2015 йил, № 8, 312-модда; 2017 йил, № 4, 138-модда, № 6, 300-модда; 2018 йил, № 10, 679-модда; 2019 йил, № 5, 267-модда) 8-моддаси биринчи қисмининг тўртинчи хатбошисидаги «руҳий касалликлар» деган сўзлар «руҳий ҳолатининг бузилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
9-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2010 йил 29 сентябрда қабул қилинган «Вояга етмаганлар ўртасида назоратсизлик ва ҳуқуқбузарликларнинг профилактикаси тўғрисида»ги ЎРҚ-263-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2010 йил, № 9, 343-модда; 2016 йил, № 12, 383-модда; 2017 йил, № 9, 510-модда; 2018 йил, № 7, 431-модда; 2019 йил, № 5, 267-модда) қуйидаги ўзгартишлар киритилсин:
1) 12-модда учинчи қисмининг бешинчи хатбошисидаги «руҳий касаллик» деган сўзлар «руҳий ҳолатининг бузилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
2) 14-модда иккинчи қисмининг иккинчи хатбошисидаги «руҳий касаллик» деган сўзлар «руҳий ҳолатининг бузилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
3) 20-модда биринчи қисмининг :
саккизинчи хатбошисидаги «руҳий касаллик» деган сўзлар «руҳий ҳолатининг бузилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин;
ўн бешинчи хатбошисидаги «руҳий касаллик» деган сўзлар «руҳий ҳолатининг бузилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
10-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2011 йил 29 сентябрда қабул қилинган «Жиноят ишини юритиш чоғида қамоқда сақлаш тўғрисида»ги ЎРҚ-298-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2011 йил, № 9, 251-модда; 2012 йил, № 9/1, 238-модда; 2019 йил, № 5, 267-модда) 40-моддасининг иккинчи қисмидаги «руҳий касалликка чалинган» деган сўзлар «руҳий ҳолати бузилган» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
11-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 22 январда қабул қилинган ЎРҚ-460-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, 1-сонга 1-илова, № 10, 672-модда; 2019 йил, № 3, 166-модда, № 5, 261-модда) 56-моддаси иккинчи қисмининг учинчи хатбошисидаги «жисмоний ёки руҳий нуқсонлари» деган сўзлар «жисмоний нуқсонлари ёки руҳий ҳолатининг бузилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
12-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 24 январда қабул қилинган ЎРҚ-461-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, 1-сонга 2-илова, № 7, 433-модда, № 10, 672-модда; 2019 йил, № 3, 166-модда, № 5, 261, 266-моддалар) 53-моддаси иккинчи қисмининг учинчи хатбошисидаги «жисмоний ёки руҳий нуқсонлари» деган сўзлар «жисмоний нуқсонлари ёки руҳий ҳолатининг бузилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
13-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2018 йил 25 январда қабул қилинган ЎРҚ-462-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, 1-сонга 3-илова, № 10, 672-модда; 2019 йил, № 5, 261-модда) 50-моддаси иккинчи қисмининг учинчи хатбошисидаги «жисмоний ёки руҳий нуқсонлари» деган сўзлар «жисмоний нуқсонлари ёки руҳий ҳолатининг бузилганлиги» деган сўзлар билан алмаштирилсин.
14-модда. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
15-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.
16-модда. Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2019 йил 12 сентябрь,
ЎРҚ-567-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Psixiatriya yordami koʻrsatish tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2019-yil 17-avgustda qabul qilingan Senat tomonidan 2019-yil 24-avgustda maʼqullangan
1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1993-yil 3-sentabrda qabul qilingan “Fuqarolarning davlat pensiya taʼminoti toʻgʻrisida”gi 938-XII-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, № 9, 338-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 12, 269-modda; 1997-yil, № 4-5, 126-modda; 1998-yil, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 5, 112-modda; 2001-yil, № 5, 89-modda; 2002-yil, № 4-5, 74-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 5, 152-modda; 2007-yil, № 12, 590, 608-moddalar; 2008-yil, № 12, 640-modda; 2010-yil, № 5, 178-modda, № 9, 334-modda, № 12, 472-modda; 2012-yil, № 1, 4-modda; 2013-yil, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 12, 341-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda, № 12, 383, 384-moddalar; 2018-yil, № 1, 1-modda, № 10, 676-modda, № 12, 783-modda; 2019-yil, № 5, 265-modda) 60-moddasi matnining ikkinchi jumlasi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ruhiy holati buzilgan shaxslar uchun internat uylarida yashovchi pensionyerlarga pensiya toʻlanmaydi”.
2-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2012-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 1, 3-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 9, 144-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda, № 9-10, 165-modda; 2002-yil, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 9, 171-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 314-modda, № 12, 417, 418-moddalar; 2006-yil, № 6, 261-modda, № 12, 656-modda; 2007-yil, № 4, 158, 166-moddalar, № 6, 248-modda, № 9, 416, 422-moddalar, № 12, 607-modda; 2008-yil, № 4, 187, 188, 189-moddalar, № 7, 352-modda, № 9, 485, 487, 488-moddalar, № 12, 640, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 4, 128-modda, № 9, 329, 334, 335, 337-moddalar, № 12, 470-modda; 2010-yil, № 5, 176, 179-moddalar, № 9, 341-modda, № 12, 471, 477-moddalar; 2011-yil, № 1, 1-modda; 2012-yil, № 4, 108-modda, № 9/1, 242-modda, № 12, 336-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda, № 5, 130-modda, № 9, 244-modda, № 12, 343-modda; 2015-yil, № 6, 228-modda, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 383, 385-moddalar; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 6, 300-modda, № 9, 506, 510-moddalar; 2018-yil, № 1, 4-modda, № 4, 218, 224-moddalar, № 7, 430-modda, № 10, 679-modda; 2019-yil, № 1, 3, 5-moddalar, № 3, 161-modda, № 5, 259, 267, 268-moddalar, № 7, 386-modda) quyidagi oʻzgartishlar va qoʻshimcha kiritilsin:
1) 18-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Jinoyat sodir etish vaqtida oʻz harakatlarining (harakatsizligining) ijtimoiy xavfli xususiyatini anglagan va ularni boshqara olgan shaxs aqli raso shaxsdir.
Ijtimoiy xavfli qilmishni sodir etish vaqtida aqli noraso holatda boʻlgan, yaʼni ruhiy holati surunkali yoki vaqtincha buzilganligi, aqli zaifligi yoxud ruhiy holati boshqacha tarzda buzilganligi sababli oʻz harakatlarining (harakatsizligining) ahamiyatini anglay olmagan yoki ularni boshqara olmagan shaxs javobgarlikka tortilmaydi.
Aqli norasolik holatida ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan shaxsga nisbatan sud tomonidan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari tayinlanishi mumkin”;
2) quyidagi mazmundagi 18 1 -modda bilan toʻldirilsin:
“18 1 -modda. Aqli rasolikni istisno etmaydigan tarzda ruhiy holati buzilgan shaxsning javobgarligi
Jinoyat sodir etish vaqtida ruhiy holati buzilganligi tufayli oʻz harakatlarining (harakatsizligining) ahamiyatini toʻliq darajada anglay olmagan yoki ularni boshqara olmagan aqli raso shaxs javobgarlikka tortiladi.
Aqli rasolikni istisno etmaydigan tarzda ruhiy holati buzilgan shaxsga nisbatan sud tomonidan jazo bilan birga tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari tayinlanishi mumkin”;
3) 56-modda birinchi qismining “j” bandidagi “ruhiy kasalligi” degan soʻzlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
4) 67-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Agar jinoyat sodir etgan shaxsda hukm chiqarilguniga qadar oʻz harakatlarining ahamiyatini anglay olmaydigan yoki ularni boshqara olmaydigan tarzda ruhiy holatning buzilishi yuzaga kelgan boʻlsa, u javobgarlikdan ozod qilinadi”;
5) 75-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Hukm chiqarilganidan keyin oʻz harakatlarining ahamiyatini anglay olmaydigan yoki ularni boshqara olmaydigan tarzda ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxs, shuningdek jazoni oʻtashga toʻsqinlik qiladigan boshqa ogʻir kasallikka chalingan shaxs jazoni oʻtashdan ozod qilinishi lozim”;
6) 91-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari ruhiy holati buzilgan, ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan shaxslarga nisbatan ushbu shaxslarni davolash va ularning yangi ijtimoiy xavfli qilmishlar sodir etishining oldini olish maqsadida tayinlanishi mumkin.
Tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari alkogolizmga, giyohvandlikka yoki zaharvandlikka yoʻliqqan yoxud aqli rasolikni istisno etmaydigan tarzda ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan jazolash bilan bir qatorda, davolash uchun va jazolash maqsadiga erishishga koʻmaklashuvchi sharoitlar yaratish uchun sud tomonidan tayinlanishi mumkin”;
7) 92-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ijtimoiy xavfli qilmishni aqli norasolik holatida sodir etgan yoki hukm chiqarilguniga qadar yoxud jazoni oʻtash vaqtida oʻz harakatlarining ahamiyatini anglay olmaydigan yoki ularni boshqara olmaydigan tarzda ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxsga nisbatan, agar u oʻzining ruhiy holati va sodir etgan qilmishining xususiyatiga koʻra jamiyat uchun xavf tugʻdirsa, sud tomonidan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari tayinlanishi mumkin”;
8) 93-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari jumlasiga quyidagilar kiradi:
a) yashash joyi boʻyicha ruhiy-asab kasalliklari dispanserida (tuman (shahar) psixiatrining xonasida) majburiy ambulatoriya kuzatuvida boʻlish va davolanish;
b) yashash joyi boʻyicha umumiy tartibli psixiatriya muassasasining umumiy kuzatiladigan boʻlimida majburiy davolanish;
v) umumiy tartibli psixiatriya muassasasining maxsus reabilitatsiya boʻlimida majburiy davolanish;
g) kuzatuv kuchaytirilgan ruhiy kasalliklar shifoxonasida majburiy davolanish;
d) jazoni ijro etish muassasalarining davolash-profilaktika yordami koʻrsatish boʻlimlarida hamda mahkumlarga moʻljallangan ixtisoslashgan shifoxonada majburiy ambulatoriya kuzatuvida boʻlish va davolanish”;
9) 94-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ruhiy holati buzilgan, kasalligining zoʻrayishi alomatlari boʻlmagan shaxslarga, shuningdek ruhiy holati vaqtincha buzilgan shaxslarga nisbatan kasallik qaytarilishining va ular tomonidan yangi ijtimoiy xavfli qilmishlar sodir etilishining oldini olish uchun yashash joyi boʻyicha ruhiy-asab kasalliklari dispanserida (tuman (shahar) psixiatrining xonasida) majburiy ambulatoriya kuzatuvida boʻlish va davolanish tayinlanishi mumkin.
Yashash joyi boʻyicha umumiy tartibli psixiatriya muassasasining umumiy kuzatiladigan boʻlimida majburiy davolanish ijtimoiy xavfliligi umumiy asoslarda amalga oshirilishi mumkin boʻlgan davolashni talab etadigan holat bilan bogʻliq boʻlgan, ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan tayinlanishi mumkin.
Umumiy tartibli psixiatriya muassasasining maxsus reabilitatsiya boʻlimida majburiy davolanish ijtimoiy xavfliligi koʻproq ixtiyoriy tartibda amalga oshirilishi mumkin boʻlmagan reabilitatsiya choralari koʻrilishini talab etadigan holat bilan bogʻliq boʻlgan, ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan tayinlanishi mumkin.
Kuzatuv kuchaytirilgan ruhiy kasalliklar shifoxonasida majburiy davolanish oʻta ijtimoiy xavfli boʻlgan yoki oʻz xulq-atvorida umumiy tartibli psixiatriya shifoxonasi sharoitlarida zarur davolash va reabilitatsiya choralarini amalga oshirish imkonini bermaydigan qoidabuzarliklarga yoʻl qoʻyadigan, ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan tayinlanishi mumkin. Ruhiy holati buzilgan shaxslar kuzatuv kuchaytirilgan ruhiy kasalliklar shifoxonasida batamom ajratilgan holda saqlanadi va qoʻriqlanadi.
Jazoni ijro etish muassasalarining davolash-profilaktika yordami koʻrsatish boʻlimlarida hamda mahkumlarga moʻljallangan ixtisoslashgan shifoxonada majburiy ambulatoriya kuzatuvida boʻlish va davolanish aqli rasolikni istisno etmaydigan tarzda ruhiy holati buzilgan, jinoyat sodir etish vaqtida ruhiy holati buzilganligi tufayli oʻz harakatlarining (harakatsizligining) ahamiyatini toʻliq darajada anglay olmagan yoki ularni boshqara olmagan shaxslarga nisbatan tayinlanishi mumkin”;
10) 95-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“95-modda. Tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllashni uzaytirish, oʻzgartirish va tugatish
Ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllashni uzaytirish, oʻzgartirish va tugatish shifokor psixiatrlar komissiyasining xulosasi asosida, jazoni ijro etish muassasalarining davolash-profilaktika yordami koʻrsatish boʻlimlarida va mahkumlarga moʻljallangan ixtisoslashgan shifoxonada esa, tibbiy-maslahat komissiyasining xulosasi asosida sud tomonidan amalga oshiriladi.
Ruhiy holati buzilgan shaxs tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllashga muhtoj boʻlmagan hollarda, shuningdek bu choralarni qoʻllash tugatilganda sud bunday shaxsni umumiy asoslarda davolash yoki ijtimoiy taʼminot muassasasiga yuborish toʻgʻrisidagi masalani hal etish uchun sogʻliqni saqlash organlariga topshirishi mumkin.
Alkogolizmga, giyohvandlikka yoki zaharvandlikka yoʻliqqan shaxslarga nisbatan jazo bilan bir qatorda tayinlangan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllashni tugatish tibbiy-maslahat komissiyasining xulosasi asosida sud tomonidan amalga oshiriladi”;
11) 96-moddaning nomi va birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“96-modda. Jazo bilan birga tayinlanadigan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllash
Alkogolizmga, giyohvandlikka yoki zaharvandlikka yoʻliqqan yoxud aqli rasolikni istisno etmaydigan tarzda ruhiy holati buzilgan shaxslar tomonidan jinoyat sodir etilgan taqdirda, agar tibbiy xulosa mavjud boʻlsa, sud jazo tayinlash bilan birga ularga nisbatan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini tayinlashi mumkin”;
12) 104-moddaning birinchi qismidagi “ruhiy kasalga chalinishga yoki umuman sogʻligʻi buzilib” degan soʻzlar “ruhiy holatining buzilishiga yoki sogʻligʻining boshqacha tarzda buzilishiga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
13) 127 1 -moddaning ikkinchi qismidagi “ruhiy kasalliklari” degan soʻzlar “ruhiy holati buzilgan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
3-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2013-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 2, 5-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 12, 269-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda, № 7-8, 217-modda; 2001-yil, № 1-2, 11, 23-moddalar, № 9-10, 165, 182-moddalar; 2002-yil, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 5, 67-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 9, 171-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 12, 418-modda; 2006-yil, № 6, 261-modda; 2007-yil, № 4, 166-modda, № 6, 248, 249-moddalar, № 9, 422-modda, № 12, 594, 595, 607-moddalar; 2008-yil, № 4, 177, 187-moddalar, № 9, 482, 484, 487-moddalar, № 12, 636, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 4, 136-modda, № 9, 335-modda, № 12, 469, 470-moddalar; 2010-yil, № 6, 231-modda, № 9, 334, 336, 337, 342-moddalar, № 12, 477-modda; 2011-yil, № 4, 103, 104-moddalar, № 9, 252-modda, № 12/2, 363-modda; 2012-yil, № 1, 3-modda, № 9/2, 244-modda, № 12, 336-modda; 2014-yil, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 385-modda; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 6, 300-modda, № 9, 506, 510-moddalar, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 5-moddalar, № 4, 218, 224-moddalar, № 7, 430, 431-moddalar, № 10, 679-modda; 2019-yil, № 1, 3, 5-moddalar, № 3, 161-modda, № 5, 267-modda, № 7, 386-modda) quyidagi oʻzgartishlar va qoʻshimcha kiritilsin:
1) 51-modda birinchi qismining 2-bandidagi “ruhiy kasalligi” degan soʻzlar “ruhiy holati buzilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
2) 84-moddaning uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Jinoyat sodir etganidan keyin ruhiy holatining oʻz harakatlari ahamiyatini anglay olmaydigan yoki ularni boshqara olmaydigan darajada buzilishi yuzaga kelgan shaxs toʻgʻrisidagi jinoyat ishi ushbu Kodeksning 61-bobida belgilangan tartibda aybdorlik haqidagi masala hal qilinmasdan tugatiladi”;
3) 115-moddaning 3-bandidagi “ruhiy yoki jismoniy nuqsoni sababli” degan soʻzlar “ruhiy holati buzilganligi yoki jismoniy nuqsoni sababli” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
4) 181-moddaning matnidagi “ruhiy kasal” degan soʻzlar “ruhiy holati buzilgan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
5) 196-moddaning birinchi qismidagi “ruhiy kasal” degan soʻzlar “ruhiy holati buzilgan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
6) 236-moddaning uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ekspertiza oʻtkazish uchun tibbiy muassasaga joylashtirilishini kutayotgan shaxslarga, shuningdek aqli norasolik holatida ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan yoki jinoyat sodir etganidan keyin ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxslarga nisbatan ehtiyot choralari ularning qochib ketishining va boshqa ijtimoiy xavfli qilmishlar sodir etishining oldini olish, shuningdek tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllash haqidagi sud ajrimining ijrosini taʼminlash maqsadida qoʻllanilishi mumkin”;
7) 239-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ehtiyot chorasi faqat ayblanuvchilarga, sudlanuvchilarga, mahkumlarga va aqli norasolik holatida ijtimoiy xavfli qilmishlar sodir etgan yoki jinoyat sodir etganidan keyin ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxslarga nisbatan qoʻllanilishi mumkin”;
8) 244-moddaning ikkinchi qismidagi “ruhiy kasallikka chalingan” degan soʻzlar “ruhiy holati buzilgan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
9) 420-moddaning birinchi qismidagi “ruhiy” degan soʻz “ruhiy holati buzilgan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
10) 458-moddaning :
nomidagi “ruhiy kasalligi” degan soʻzlar “ruhiy holati buzilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Surishtiruv, dastlabki tergov yoki sud muhokamasi vaqtida sudlanuvchining ruhiy holati buzilganligi va aqli norasoligi haqidagi masala yuzaga kelgan hollarda sud hukm chiqarish chogʻida bu masalani yana bir bor muhokama qilishi shart. Sud sudlanuvchi ijtimoiy xavfli qilmishni sodir etish vaqtida aqli norasolik holatda boʻlgan yoki uni sodir etganidan keyin oʻz harakatlarining ahamiyatini anglay olmaydigan yoki ularni boshqara olmaydigan darajada ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan deb topgan taqdirda, ushbu Kodeksning 577-moddasida nazarda tutilgan ajrimni chiqaradi”;
11) 534-modda :
nomining ruscha matnidagi “osvobojdeniye” degan soʻz “osvobojdeniya” degan soʻz bilan almashtirilsin;
birinchi va ikkinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Mahkum jazoni oʻtayotgan vaqtida jazoni oʻtashga monelik qiladigan ruhiy holatining surunkali buzilishi yuzaga kelgan yoki boshqa ogʻir kasallikka duchor boʻlgan taqdirda sudya jazoning ijro qilinishiga mutasaddi organning taqdimnomasiga binoan, maxsus tibbiy komissiyaning xulosasiga asosan mahkumni oʻtalmay qolgan jazoni oʻtashdan ozod qilish toʻgʻrisida ajrim chiqarishga haqlidir.
Ruhiy holatining surunkali buzilishi yuzaga kelgan mahkumni oʻtalmay qolgan jazodan ozod qilishda sudya unga nisbatan tibbiy yoʻsindagi majburlov chorasini tayinlashga yoxud uni sogʻliqni saqlash organlari yoki qarindoshlari vasiyligiga berishga haqlidir”;
toʻrtinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxslardan tashqari, ogʻir kasallikka duchor boʻlgan shaxslarni oʻtalmay qolgan jazodan ozod qilish masalasini hal etishda sudya sodir etilgan jinoyatning ogʻirligini, mahkumning shaxsini va boshqa holatlarni hisobga oladi”;
12) 541-modda birinchi qismidagi “ruhiy kasal shaxslarga qoʻllanayotgan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini oʻzgartirish yoki bekor qilish toʻgʻrisidagi” degan soʻzlar “ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan qoʻllanilayotgan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini oʻzgartirish, uzaytirish yoki tugatish toʻgʻrisidagi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
13) 542-moddaning birinchi qismidagi “jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan” degan soʻzlar “jismoniy nuqsonlari boʻlgan yoki ruhiy holati buzilgan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
14) 566-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Jinoyat sodir etganidan keyin ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxsning jinoyati toʻgʻrisidagi ish boʻyicha shaxsda ruhiy holatining jinoyat sodir etganidan keyin yuzaga kelgan va jazoning qoʻllanilishini istisno etadigan tarzda buzilganligi isbotlanishi lozim.
Aqli norasolik holatida ijtimoiy xavfli qilmish sodir etganlik toʻgʻrisidagi ish yuzasidan quyidagilar isbotlanishi lozim:
1) ushbu Kodeks 82-moddasining 1, 2 va 5-bandlarida nazarda tutilgan holatlar;
2) qilmishni sodir etgan paytida shaxsning ruhiy holati surunkali yoki vaqtincha buzilganligi, aqli zaifligi yoki ruhiy holatining boshqacha tarzda buzilganligi, bularning oqibatida u aqli norasolik holatida boʻlganligi, yaʼni oʻz harakatlarining (harakatsizligining) ahamiyatini anglay olmaganligi yoki ularni boshqara olmaganligi”;
3) mazkur shaxsning surishtiruv, dastlabki tergov va sud muhokamasi vaqtidagi ruhiy holati.
Jinoyat sodir etganidan soʻng ruhiy holati buzilgan shaxsning ishi boʻyicha, xuddi shuningdek ijtimoiy xavfli qilmishni aqli norasolik holatida sodir etgan shaxsning ishi boʻyicha shaxsning bundan buyongi xulq-atvori uning oʻzi va atrofdagilar uchun xavf tugʻdirishi mumkinligi yoki mumkin emasligi, uning davolanishga muhtojligi yoki muhtoj emasligi, unga nisbatan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari qoʻllanilishiga zarurat borligini yoki yoʻqligini va aynan qanday choralar qoʻllash lozimligini hal qilish uchun asos boʻladigan holatlar isbotlanishi lozim”;
15) 567-moddaning matnidagi “ruhiy kasalligi” degan soʻzlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
16) 568-modda birinchi qismining :
1 — 4-bandlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1) shaxs ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan paytda ruhiy holati oʻz harakatlarining (harakatsizligining) ahamiyatini anglay olmaydigan yoki ularni boshqara olmaydigan darajada surunkali yoki vaqtincha buzilganlik, aqli zaiflik yoki ruhiy holatining boshqacha tarzda buzilishi holatida boʻlganligi;
2) hozirgi vaqtda shaxsning ruhiy holati buzilganligi oqibatida hukm qilish va jazolashning unga axloq tuzatish jihatidan taʼsir koʻrsata olishi yoki koʻrsata olmasligi;
3) ushbu ruhiy holatning buzilishi surunkalimi yoki shaxs muayyan muddat mobaynida tuzalishi mumkinmi;
4) shaxs duchor boʻlgan ruhiy holatning buzilishi yangi ijtimoiy xavfli qilmishni keltirib chiqarishi yoki bunga sabab boʻlishi mumkinmi”;
6-bandidagi “ruhiy nuqsonlari bormi” degan soʻzlar “ruhiy holati buzilganmi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
17) 569-moddaning birinchi qismidagi “Basharti gumon qilinuvchi, ayblanuvchi, sudlanuvchining ruhiy yoki boshqa ogʻir kasalligi” degan soʻzlar “Basharti gumon qilinuvchining, ayblanuvchining, sudlanuvchining ruhiy holati buzilganligi yoki boshqa ogʻir kasalligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
18) 571-moddaning toʻrtinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Agar sud-psixiatriya ekspertizasining xulosasiga koʻra, himoya ostidagi shaxs ruhiy holatining buzilishi jinoyat sodir etilgandan soʻng yuzaga kelgan yoki u ijtimoiy xavfli qilmishni aqli norasolik holatida sodir etgan boʻlsa yoxud uning aqli rasoligini istisno etmaydigan, biroq ruhiy holati oʻzini himoya qilish huquqini mustaqil amalga oshirishini qiyinlashtiradigan tarzda buzilgan boʻlsa, ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan himoyachining ishda ishtirok etishi shartligi haqidagi qoida amal qilishda davom etadi”;
19) 576-modda birinchi qismining :
1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1) jinoyat sodir etilganmi yoki aqli norasolik holatida ijtimoiy xavfli qilmish sodir etilganmi”;
3-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“3) hozirgi vaqtda mazkur shaxsning ruhiy holati buzilganmi”;
4-bandidagi “ruhiy kasallikka duchor boʻlib qolgan” degan soʻzlar “ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
20) 577-modda :
birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Keyinchalik ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxs sodir etgan jinoyat toʻgʻrisidagi yoki aqli norasolik holatida sodir etilgan ijtimoiy xavfli qilmish haqidagi ish boʻyicha sud majlisida chiqarilgan sud ajrimi quyidagi qoidalar asosida tuziladi”;
toʻrtinchi qismining 1-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“1) shaxsni jinoyat sodir etgan, keyinchalik unda ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan deb eʼtirof etish yoxud uni ijtimoiy xavfli qilmishni aqli noraso holatda sodir etgan deb topish toʻgʻrisida, shuningdek bu shaxsga nisbatan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllash yoki qoʻllamaslik toʻgʻrisida”;
beshinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Keyinchalik ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelgan shaxs sodir etgan jinoyat yoki aqli norasolik holatida sodir etilgan ijtimoiy xavfli qilmish tufayli mulkiy ziyon yetkazilgan boʻlsa, ziyonning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi masala fuqaroviy sud ishlarini yuritish tartibida hal etiladi”;
21) 578-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“578-modda. Tibbiy yoʻsindagi majburlov chorasini tugatish yoki oʻzgartirish
Oʻziga nisbatan tibbiy yoʻsindagi majburlov chorasi qoʻllanilgan shaxs sogʻaygan taqdirda yoxud ruhiy holati buzilgan shaxs sogʻligʻining holati u sud tomonidan dastlab belgilangan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralaridan boshqa xildagi tibbiy choraga muhtoj boʻladigan yoxud bunday xildagi choralarga muhtoj boʻlmaydigan tarzda oʻzgargan taqdirda, sud tibbiy yoʻsindagi majburlov chorasini tugatadi yoki oʻzgartiradi”;
22) 579-moddaning matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Jinoyat sodir etganligi va buning oqibatida ruhiy holatining buzilishi yuzaga kelganligi tufayli oʻziga nisbatan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari qoʻllanilgan shaxs sogʻaygan taqdirda, sud ish yuritishni shaxsning ruhiy holati buzilgan bosqichdan boshlab umumiy tartibda tiklash toʻgʻrisidagi masalani hal qilishi kerak”;
23) 580-modda :
nomi va birinchi qismining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“580-modda. Tibbiy yoʻsindagi majburlov chorasini uzaytirish, oʻzgartirish yoki tugatish va ish yuritishni umumiy tartibda tiklash
Tibbiy yoʻsindagi majburlov chorasini uzaytirish, oʻzgartirish yoki tugatish va ish yuritishni umumiy tartibda tiklash toʻgʻrisidagi masalalarni sud tomonidan koʻrib chiqishga quyidagilar sabab boʻladi”;
quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Tibbiy yoʻsindagi majburlov chorasi tayinlangan, ruhiy holati buzilgan shaxslarni shifokorlar komissiyalari yoki tibbiy-maslahat komissiyalari tomonidan tekshiruvdan oʻtkazish olti oyda kamida bir marta amalga oshiriladi”;
ikkinchi — oʻninchi qismlari tegishincha uchinchi — oʻn birinchi qismlar deb hisoblansin;
uchinchi qismidagi “bekor qilish yoki oʻzgartirish” degan soʻzlar “uzaytirish, oʻzgartirish yoki tugatish” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
oʻninchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“Tibbiy yoʻsindagi majburlov chorasini uzaytirish, oʻzgartirish yoki tugatish haqida, shuningdek uni uzaytirishni, oʻzgartirishni yoki tugatishni rad etish toʻgʻrisida sud ajrim chiqaradi, bu ajrim sud majlisida oʻqib eshittiriladi”;
oʻn birinchi qismi chiqarib tashlansin.
4-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1994-yil 22-sentabrda qabul qilingan 2015-XII-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1995-yil, № 3, 6-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1995-yil, № 9, 193-modda, № 12, 269-modda; 1996-yil, № 5-6, 69-modda, № 9, 144-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 4-5, 126-modda, № 9, 241-modda; 1998-yil, № 3, 38-modda, № 5-6, 102-modda, № 9, 181-modda; 1999-yil, № 1, 20-modda, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; 2000-yil, № 5-6, 153-modda, № 7-8, 217-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda, № 9-10, 165, 182-moddalar; 2002-yil, № 1, 20-modda, № 9, 165-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda, № 5, 67-modda, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 5, 90-modda, № 9, 171-modda; 2005-yil, № 1, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2005-yil, № 9, 312-modda, № 12, 413, 417, 418-moddalar; 2006-yil, № 6, 261-modda, № 9, 498-modda, № 10, 536-modda, № 12, 656, 659-moddalar; 2007-yil, № 4, 158, 159, 164, 165-moddalar, № 9, 416, 421-moddalar, № 12, 596, 604, 607-moddalar; 2008-yil, № 4, 181, 189, 192-moddalar, № 9, 486, 488-moddalar, № 12, 640, 641-moddalar; 2009-yil, № 1, 1-modda, № 9, 334, 335, 337-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 462, 468, 470, 472, 474-moddalar; 2010-yil, № 5, 175, 179-moddalar, № 6, 231-modda, № 9, 335, 339, 341-moddalar, № 10, 380-modda, № 12, 468, 473, 474-moddalar; 2011-yil, № 1, 1-modda, № 4, 104, 105-moddalar, № 9, 247, 252-moddalar, № 12/2, 365-modda; 2012-yil, № 4, 108-modda, № 9/1, 242-modda, № 12, 336-modda; 2013-yil, № 4, 98-modda, № 10, 263-modda; 2014-yil, № 1, 2-modda, № 5, 130-modda, № 9, 244-modda, № 12, 341, 343-moddalar; 2015-yil, № 6, 228-modda, № 8, 310, 312-moddalar, № 12, 452-modda; 2016-yil, № 1, 2-modda, № 4, 125-modda, № 9, 276-modda, № 12, 383, 385-moddalar; 2017-yil, № 4, 137-modda, № 6, 300-modda, № 9, 510-modda, № 10, 605-modda; 2018-yil, № 1, 1, 4, 5-moddalar, № 4, 224-modda, № 7, 430, 431, 432-moddalar, № 10, 673, 679-moddalar; 2019-yil, № 1, 1, 3, 5-moddalar, № 3, 156, 160, 161-moddalar, № 5, 259, 261, 267, 268-moddalar, № 7, 386-modda) quyidagi oʻzgartishlar kiritilsin:
1) 20-moddaning matni quyidagi tahririda bayon etilsin:
“Gʻayrihuquqiy harakat yoki harakatsizlik sodir etgan vaqtida aqli norasolik holatida boʻlgan shaxs, yaʼni ruhiy holatining surunkali yoki vaqtincha buzilganligi, aqli zaifligi yoxud boshqa xil kasallik oqibatida oʻz harakatining (harakatsizligining) ahamiyatini idrok eta olmagan yoki boshqara olmagan shaxs maʼmuriy javobgarlikka tortilishi mumkin emas”;
2) 188 3 -moddaning ikkinchi qismidagi “ruhiy kasalliklari” degan soʻzlar “ruhiy holati buzilgan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
3) 296-moddaning birinchi qismidagi “ruhiy kasalliklari” degan soʻzlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
5-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 29-avgustda qabul qilingan “Fuqarolar sogʻligʻini saqlash toʻgʻrisida”gi 265-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 9, 128-modda; 1999-yil, № 5, 124-modda; 2001-yil, № 5, 89-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 10, 536-modda; 2007-yil, № 10, 473-modda; 2010-yil, № 5, 177-modda; 2016-yil, № 12, 383-modda; 2017-yil, № 6, 300-modda; 2018-yil, № 1, 1-modda; 2019-yil, № 5, 265, 267-moddalar) 22-moddasining ikkinchi qismidagi “ruhiy kasalliklarga chalingan” degan soʻzlar “ruhiy holati buzilgan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
6-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 25-aprelda qabul qilingan 409-I-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-ijroiya kodeksiga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 6, 175-modda; 2003-yil, № 9-10, 149-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 6, 248-modda, № 9, 422-modda, № 12, 595-modda; 2008-yil, № 4, 187-modda, № 12, 636, 641-moddalar; 2009-yil, № 4, 136-modda, № 12, 470-modda; 2010-yil, № 9, 334-modda; 2012-yil, № 9/1, 238-modda; 2014-yil, № 9, 244-modda; 2015-yil, № 8, 310-modda; 2017-yil, № 3, 47-modda, № 10, 605-modda; 2019-yil, № 3, 165-modda, № 5, 267-modda) quyidagi oʻzgartishlar va qoʻshimcha kiritilsin:
1) 15-modda ikkinchi qismining :
ikkinchi xatboshisidagi “ruhiy kasallarga” degan soʻzlar “ruhiy holati buzilgan shaxslarga” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
uchinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“alkogolizmga, giyohvandlikka yoki zaharvandlikka yoʻliqqan yoxud ruhiy holati aqli rasolikni istisno etmaydigan tarzda buzilgan mahkumlarga nisbatan — sogʻliqni saqlash organlarining tibbiy muassasalari tomonidan, ozodlikdan mahrum etishga hukm qilinganda esa, jazoni ijro etish muassasalarining davolash-profilaktika yordami koʻrsatish boʻlimlarida hamda mahkumlarga moʻljallangan ixtisoslashgan shifoxonada”;
2) 181-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“181-modda. Ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllash tartibi
Ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari sogʻliqni saqlash organlari tomonidan sud-psixiatriya ekspertizasi xulosasiga muvofiq quyidagi tartibda qoʻllaniladi:
majburiy ambulatoriya kuzatuvida boʻlish va davolanish ruhiy holati buzilgan shaxsning yashash joyi boʻyicha ruhiy-asab kasalliklari dispanserida (tuman (shahar) psixiatrining xonasida) amalga oshiriladi;
ruhiy holati buzilgan shaxsni jamiyatdan batamom ajratib majburiy davolash, uning ruhiy holatiga qarab, umumiy tartibli psixiatriya muassasasining umumiy kuzatiladigan boʻlimida yoki umumiy tartibli psixiatriya muassasasining maxsus reabilitatsiya boʻlimida yoxud kuzatuv kuchaytirilgan ruhiy kasalliklar shifoxonasida amalga oshiriladi”;
3) 182-modda :
nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“182-modda. Jazo bilan birga tayinlangan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllash tartibi”;
quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin:
“Ruhiy holati aqli rasolikni istisno etmaydigan tarzda buzilgan mahkumlarga nisbatan tibbiy yoʻsindagi majburlov choralari quyidagilarga nisbatan qoʻllaniladi:
jamiyatdan batamom ajratib qoʻyish bilan bogʻliq boʻlmagan jazo choralariga hukm qilingan shaxslarga nisbatan — sogʻliqni saqlash organlarining tibbiy muassasalari tomonidan;
ozodlikdan mahrum etish tariqasidagi jazoga hukm qilingan shaxslarga nisbatan — jazoni oʻtash joyida, ozod etilganidan keyin davolashni davom ettirish zarur boʻlganda esa, sogʻliqni saqlash organlarining tibbiy muassasalari tomonidan umumiy asoslarda”;
4) 184-moddaning :
nomi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“184-modda. Ruhiy holati buzilgan shaxslarni koʻchirish”;
matnidagi “Kasallarni” degan soʻz “Ruhiy holati buzilgan shaxslarni” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
5) 187-moddaning matnidagi “Ruhiy kasallarni” degan soʻzlar “Ruhiy holati buzilgan shaxslarni” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
7-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1999-yil 19-avgustda qabul qilingan “Giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalar toʻgʻrisida”gi 813-I-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1999-yil, № 9, 210-modda; 2001-yil, № 1-2, 23-modda; 2003-yil, № 1, 8-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 10, 536-modda; 2015-yil, № 8, 312-modda; 2017-yil, № 4, 138-modda, № 6, 300-modda; 2018-yil, № 10, 679-modda; 2019-yil, № 5, 267-modda) 8-moddasi birinchi qismining toʻrtinchi xatboshisidagi “ruhiy kasalliklar” degan soʻzlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
9-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2010-yil 29-sentabrda qabul qilingan “Voyaga yetmaganlar oʻrtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi toʻgʻrisida”gi OʻRQ-263-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2010-yil, № 9, 343-modda; 2016-yil, № 12, 383-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 7, 431-modda; 2019-yil, № 5, 267-modda) quyidagi oʻzgartishlar kiritilsin:
1) 12-modda uchinchi qismining beshinchi xatboshisidagi “ruhiy kasallik” degan soʻzlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
2) 14-modda ikkinchi qismining ikkinchi xatboshisidagi “ruhiy kasallik” degan soʻzlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
3) 20-modda birinchi qismining :
sakkizinchi xatboshisidagi “ruhiy kasallik” degan soʻzlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;
oʻn beshinchi xatboshisidagi “ruhiy kasallik” degan soʻzlar “ruhiy holatining buzilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
10-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2011-yil 29-sentabrda qabul qilingan “Jinoyat ishini yuritish chogʻida qamoqda saqlash toʻgʻrisida”gi OʻRQ-298-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2011-yil, № 9, 251-modda; 2012-yil, № 9/1, 238-modda; 2019-yil, № 5, 267-modda) 40-moddasining ikkinchi qismidagi “ruhiy kasallikka chalingan” degan soʻzlar “ruhiy holati buzilgan” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
11-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 22-yanvarda qabul qilingan OʻRQ-460-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 1-ilova, № 10, 672-modda; 2019-yil, № 3, 166-modda, № 5, 261-modda) 56-moddasi ikkinchi qismining uchinchi xatboshisidagi “jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari” degan soʻzlar “jismoniy nuqsonlari yoki ruhiy holatining buzilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
12-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 24-yanvarda qabul qilingan OʻRQ-461-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Iqtisodiy protsessual kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 2-ilova, № 7, 433-modda, № 10, 672-modda; 2019-yil, № 3, 166-modda, № 5, 261, 266-moddalar) 53-moddasi ikkinchi qismining uchinchi xatboshisidagi “jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari” degan soʻzlar “jismoniy nuqsonlari yoki ruhiy holatining buzilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
13-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 25-yanvarda qabul qilingan OʻRQ-462-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, 1-songa 3-ilova, № 10, 672-modda; 2019-yil, № 5, 261-modda) 50-moddasi ikkinchi qismining uchinchi xatboshisidagi “jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari” degan soʻzlar “jismoniy nuqsonlari yoki ruhiy holatining buzilganligi” degan soʻzlar bilan almashtirilsin.
14-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
15-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
16-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2019-yil 12-sentabr,
OʻRQ-567-son
Закон Республики Узбекистан
О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан в связи с совершенствованием системы оказания психиатрической помощи
Принят Законодательной палатой 17 августа 2019 года Одобрен Сенатом 24 августа 2019 года
Статья 1. Второе предложение текста статьи 60 Закона Республики Узбекистан от 3 сентября 1993 года № 938-ХII «О государственном пенсионном обеспечении граждан» (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1993 г., № 9, ст. 338; Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1995 г., № 12, ст. 269; 1997 г., № 4-5, ст. 126; 1998 г., № 9, ст. 181; 1999 г., № 5, ст. 112; 2001 г., № 5, ст. 89; 2002 г., № 4-5, ст. 74; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2005 г., № 5, ст. 152; 2007 г., № 12, ст.ст. 590, 608; 2008 г., № 12, ст. 640; 2010 г., № 5, ст. 178, № 9, ст. 334, № 12, ст. 472; 2012 г., № 1, ст. 4; 2013 г., № 10, ст. 263; 2014 г., № 12, ст. 341; 2016 г., № 4, ст. 125, № 12, ст.ст. 383, 384; 2018 г., № 1, ст. 1, № 10, ст. 676, № 12, ст. 783; 2019 г., № 5, ст. 265) изложить в следующей редакции:
«Пенсионерам, проживающим в домах-интернатах для лиц, страдающих психическими расстройствами, пенсия не выплачивается».
Статья 2. Внести в Уголовный кодекс Республики Узбекистан, утвержденный Законом Республики Узбекистан от 22 сентября 1994 года № 2012-ХII (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1995 г., № 1, ст. 3; Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1996 г., № 9, ст. 144; 1997 г., № 2, ст. 56, № 9, ст. 241; 1998 г., № 5-6, ст. 102, № 9, ст. 181; 1999 г., № 1, ст. 20, № 5, ст. 124, № 9, ст. 229; 2000 г., № 5-6, ст. 153; 2001 г., № 1-2, ст. 23, № 9-10, ст. 165; 2002 г., № 9, ст. 165; 2003 г., № 1, ст. 8, № 9-10, ст. 149; 2004 г., № 1-2, ст. 18, № 9, ст. 171; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2005 г., № 9, ст. 314, № 12, ст.ст. 417, 418; 2006 г., № 6, ст. 261, № 12, ст. 656; 2007 г., № 4, ст.ст. 158, 166, № 6, ст. 248, № 9, ст.ст. 416, 422, № 12, ст. 607; 2008 г., № 4, ст.ст. 187, 188, 189, № 7, ст. 352, № 9, ст.ст. 485, 487, 488, № 12, ст.ст. 640, 641; 2009 г., № 1, ст. 1, № 4, ст. 128, № 9, ст.ст. 329, 334, 335, 337, № 12, ст. 470; 2010 г., № 5, ст.ст. 176, 179, № 9, ст. 341, № 12, ст.ст. 471, 477; 2011 г., № 1, ст. 1; 2012 г., № 4, ст. 108, № 9/1, ст. 242, № 12, ст. 336; 2013 г., № 4, ст. 98, № 10, ст. 263; 2014 г., № 1, ст. 2, № 5, ст. 130, № 9, ст. 244, № 12, ст. 343; 2015 г., № 6, ст. 228, № 8, ст.ст. 310, 312, № 12, ст. 452; 2016 г., № 4, ст. 125, № 9, ст. 276, № 12, ст.ст. 383, 385; 2017 г., № 3, ст. 47, № 6, ст. 300, № 9, ст.ст. 506, 510; 2018 г., № 1, ст. 4, № 4, ст.ст. 218, 224, № 7, ст. 430, № 10, ст. 679; 2019 г., № 1, ст.ст. 3, 5, № 3, ст. 161, № 5, ст.ст. 259, 267, 268, № 7, ст. 386), следующие изменения и дополнение:
1) текст статьи 18 изложить в следующей редакции:
«Вменяемым является лицо, которое во время совершения преступления сознавало общественно опасный характер своих действий (бездействия) и руководило ими.
Не подлежит ответственности лицо, которое во время совершения общественно опасного деяния находилось в состоянии невменяемости, то есть не могло осознавать значение своих действий (бездействия) или руководить ими вследствие хронического или временного психического расстройства, слабоумия либо иного психического расстройства.
Лицу, совершившему общественно опасное деяние в состоянии невменяемости, судом могут быть назначены принудительные меры медицинского характера»;
2) дополнить статьей 18 1 следующего содержания:
«Статья 18 1 . Ответственность лица, страдающего психическим расстройством, не исключающим вменяемости
Вменяемое лицо, которое во время совершения преступления в силу психического расстройства не могло в полной мере осознавать значение своих действий (бездействия) либо руководить ими, подлежит ответственности.
Лицу, страдающему психическим расстройством, не исключающим вменяемости, судом наряду с наказанием могут быть назначены принудительные меры медицинского характера»;
3) в пункте «ж» части первой статьи 56 слова «психическим заболеванием» заменить словами «психическим расстройством»;
4) часть первую статьи 67 изложить в следующей редакции:
«Лицо, совершившее преступление, освобождается от ответственности, если до постановления приговора у него возникло психическое расстройство, лишающее его возможности осознавать значение своих действий или руководить ими»;
5) часть первую статьи 75 изложить в следующей редакции:
«Лицо, у которого после постановления приговора возникло психическое расстройство, лишающее его возможности осознавать значение своих действий или руководить ими, а также лицо, заболевшее иной тяжелой болезнью, препятствующей отбыванию наказания, подлежит освобождению от его отбывания»;
6) текст статьи 91 изложить в следующей редакции:
«Принудительные меры медицинского характера могут быть назначены лицам, страдающим психическими расстройствами, совершившим общественно опасные деяния, с целью лечения этих лиц и предупреждения совершения ими новых общественно опасных деяний.
Принудительные меры медицинского характера могут быть назначены судом наряду с наказанием лицам, страдающим алкоголизмом, наркоманией или токсикоманией либо психическим расстройством, не исключающим вменяемости, для лечения и создания условий, способствующих достижению целей наказания»;
7) текст статьи 92 изложить в следующей редакции:
«Лицу, совершившему общественно опасное деяние в состоянии невменяемости или у которого до постановления приговора или во время отбывания наказания возникло психическое расстройство, лишающее его способности осознавать значение своих действий или руководить ими, если оно по своему психическому состоянию и с учетом характера совершенного им деяния представляет опасность для общества, судом могут быть назначены принудительные меры медицинского характера»;
8) текст статьи 93 изложить в следующей редакции:
«К принудительным мерам медицинского характера относятся:
а) принудительное амбулаторное наблюдение и лечение в психоневрологическом диспансере (кабинете районного (городского) психиатра) по месту жительства;
б) принудительное лечение в отделении с общим наблюдением психиатрического учреждения общего типа по месту жительства;
в) принудительное лечение в специализированном реабилитационном отделении психиатрического учреждения общего типа;
г) принудительное лечение в психиатрической больнице с интенсивным наблюдением;
д) принудительное амбулаторное наблюдение и лечение в отделах оказания лечебно-профилактической помощи учреждений по исполнению наказания и специализированной больнице для осужденных»;
9) текст статьи 94 изложить в следующей редакции:
«Принудительное амбулаторное наблюдение и лечение в психоневрологическом диспансере (кабинете районного (городского) психиатра) по месту жительства может быть назначено в отношении лиц, страдающих психическими расстройствами без признаков обострения заболевания, а также лиц, перенесших временное болезненное психическое расстройство, для предупреждения рецидивов заболевания и совершения ими новых общественно опасных деяний.
Принудительное лечение в отделении с общим наблюдением психиатрического учреждения общего типа по месту жительства может быть назначено в отношении лиц, страдающих психическими расстройствами, общественная опасность которых связана с состоянием, требующим лечения, которое может быть проведено на общих основаниях.
Принудительное лечение в специализированном реабилитационном отделении психиатрического учреждения общего типа может быть назначено в отношении лиц, страдающих психическими расстройствами, общественная опасность которых связана с состоянием, требующим преимущественно реабилитационных мер, которые не могут быть проведены в добровольном порядке.
Принудительное лечение в психиатрической больнице с интенсивным наблюдением может быть назначено в отношении лиц, страдающих психическими расстройствами, представляющих особую общественную опасность или допускающих нарушения в поведении, которые делают невозможным проведение необходимых лечебных и реабилитационных мер в условиях психиатрической больницы общего типа. В психиатрической больнице с интенсивным наблюдением лица, страдающие психическими расстройствами, содержатся в условиях строгой изоляции и охраняются.
Принудительное амбулаторное наблюдение и лечение в отделах оказания лечебно-профилактической помощи учреждений по исполнению наказания и специализированной больнице для осужденных может быть назначено наряду с наказанием в отношении лиц, страдающих психическими расстройствами, не исключающими вменяемости, которые во время совершения преступления в силу психического расстройства не могли в полной мере осознавать значение своих действий (бездействия) либо руководить ими»;
10) статью 95 изложить в следующей редакции:
«Статья 95. Продление, изменение и прекращение применения принудительных мер медицинского характера
Продление, изменение и прекращение применения принудительных мер медицинского характера в отношении лиц, страдающих психическими расстройствами, осуществляется судом на основании заключения комиссии врачей-психиатров, а в отделах оказания лечебно-профилактической помощи учреждений по исполнению наказания и специализированной больнице для осужденных — на основании заключения врачебно-консультативной комиссии.
В случаях, когда лицо, страдающее психическим расстройством, не нуждается в применении принудительных мер медицинского характера, а также при их прекращении, суд может передать такое лицо органам здравоохранения для решения вопроса о лечении на общих основаниях или направлении в учреждение социального обеспечения.
Прекращение принудительных мер медицинского характера, назначенных наряду с наказанием в отношении лиц, страдающих алкоголизмом, наркоманией или токсикоманией, осуществляется судом на основании заключения врачебно-консультативной комиссии»;
11) наименование и часть первую статьи 96 изложить в следующей редакции:
«Статья 96. Применение принудительных мер медицинского характера, назначаемых наряду с наказанием
В случае совершения преступления лицами, страдающими алкоголизмом, наркоманией или токсикоманией либо психическими расстройствами, не исключающими вменяемости, суд при наличии медицинского заключения наряду с наказанием может назначить им принудительные меры медицинского характера»;
12) в части первой статьи 104 слова «психическую болезнь или иное расстройство здоровья» заменить словами «психическое или иное расстройство здоровья»;
13) в части второй статьи 127 1 слова «с психическими заболеваниями» заменить словами «страдающих психическими расстройствами».
Статья 3. Внести в Уголовно-процессуальный кодекс Республики Узбекистан, утвержденный Законом Республики Узбекистан от 22 сентября 1994 года № 2013-ХII (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1995 г., № 2, ст. 5; Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1995 г., № 12, ст. 269; 1997 г., № 2, ст. 56, № 9, ст. 241; 1998 г., № 5-6, ст. 102, № 9, ст. 181; 1999 г., № 1, ст. 20, № 5, ст. 124, № 9, ст. 229; 2000 г., № 5-6, ст. 153, № 7-8, ст. 217; 2001 г., № 1-2, ст.ст. 11, 23, № 9-10, ст.ст. 165, 182; 2002 г., № 9, ст. 165; 2003 г., № 5, ст. 67; 2004 г., № 1-2, ст. 18, № 9, ст. 171; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2005 г., № 12, ст. 418; 2006 г., № 6, ст. 261; 2007 г., № 4, ст. 166, № 6, ст.ст. 248, 249, № 9, ст. 422, № 12, ст.ст. 594, 595, 607; 2008 г., № 4, ст.ст. 177, 187, № 9, ст.ст. 482, 484, 487, № 12, ст.ст. 636, 641; 2009 г., № 1, ст. 1, № 4, ст. 136, № 9, ст. 335, № 12, ст.ст. 469, 470; 2010 г., № 6, ст. 231, № 9, ст.ст. 334, 336, 337, 342, № 12, ст. 477; 2011 г., № 4, ст.ст. 103, 104, № 9, ст. 252, № 12/2, ст. 363; 2012 г., № 1, ст. 3, № 9/2, ст. 244, № 12, ст. 336; 2014 г., № 9, ст. 244; 2015 г., № 8, ст.ст. 310, 312, № 12, ст. 452; 2016 г., № 4, ст. 125, № 9, ст. 276, № 12, ст. 385; 2017 г., № 3, ст. 47, № 6, ст. 300, № 9, ст.ст. 506, 510, № 10, ст. 605; 2018 г., № 1, ст.ст. 1, 5, № 4, ст.ст. 218, 224, № 7, ст.ст. 430, 431, № 10, ст. 679; 2019 г., № 1, ст.ст. 3, 5, № 3, ст. 161, № 5, ст. 267, № 7, ст. 386), следующие изменения и дополнение:
1) в пункте 2 части первой статьи 51 слова «психических заболеваний» заменить словами «психических расстройств»;
2) часть третью статьи 84 изложить в следующей редакции:
«Уголовное дело о лице, у которого после совершения преступления возникло психическое расстройство, лишающее его возможности осознавать значение своих действий или руководить ими, прекращается без решения вопроса о виновности в порядке, установленном главой 61 настоящего Кодекса»;
3) в пункте 3 статьи 115 слова «из-за психических или физических недостатков» заменить словами «из-за психического расстройства или физического недостатка»;
4) в тексте статьи 181 слова «психической болезнью» заменить словами «психическим расстройством»;
5) в части первой статьи 196 слова «психической болезнью» заменить словами «психическим расстройством»;
6) часть третью статьи 236 изложить в следующей редакции:
«В отношении лиц, ожидающих помещения в медицинское учреждение для производства экспертизы, а также лиц, совершивших общественно опасные деяния в состоянии невменяемости или у которых возникло психическое расстройство после совершения преступления, меры пресечения могут быть применены с целью предотвратить побег и совершение других общественно опасных деяний, а также обеспечить исполнение определения суда о применении принудительных мер медицинского характера»;
7) часть первую статьи 239 изложить в следующей редакции:
«Мера пресечения может быть применена лишь в отношении обвиняемых, подсудимых, осужденных и лиц, совершивших общественно опасные деяния в состоянии невменяемости или у которых возникло психическое расстройство после совершения преступления»;
8) в части второй статьи 244 слова «психическими заболеваниями» заменить словами «психическими расстройствами»;
9) в части первой статьи 420 слово «психического» заменить словами «психического расстройства»;
10) в статье 458 :
в наименовании слова «психической болезни» заменить словами «психическом расстройстве»;
текст статьи изложить в следующей редакции:
«В тех случаях, когда во время дознания, предварительного следствия или судебного разбирательства возникал вопрос о психическом расстройстве и невменяемости подсудимого, суд обязан при постановлении приговора еще раз обсудить этот вопрос. Признав, что подсудимый во время совершения общественно опасного деяния находился в состоянии невменяемости или после его совершения у него возникло психическое расстройство, лишающее подсудимого возможности осознавать значение своих действий или руководить ими, суд выносит определение, предусмотренное статьей 577 настоящего Кодекса»;
11) в статье 534 :
в наименовании текста на русском языке слово «освобождение» заменить словом «освобождения»;
части первую и вторую изложить в следующей редакции:
«В случае, когда у осужденного во время отбывания наказания возникло хроническое психическое расстройство или иная тяжелая болезнь, препятствующая отбыванию наказания, судья по представлению органа, ведающего исполнением наказания, на основании заключения специальной врачебной комиссии вправе вынести определение об освобождении осужденного от дальнейшего отбывания наказания.
При освобождении от дальнейшего отбывания наказания осужденного, у которого возникло хроническое психическое расстройство, судья вправе назначить ему принудительные меры медицинского характера либо передать его на попечение органов здравоохранения или родственников»;
часть четвертую изложить в следующей редакции:
«При решении вопроса об освобождении от дальнейшего отбывания наказания лиц, заболевших тяжелой болезнью, кроме лиц, у которых возникло психическое расстройство, судья учитывает тяжесть совершенного преступления, личность осужденного и другие обстоятельства»;
12) в части первой статьи 541 слова «об изменении или прекращении применения к лицам, страдающим психическим заболеванием, принудительных мер медицинского характера» заменить словами «об изменении, продлении или прекращении применения к лицам, страдающим психическим расстройством, принудительных мер медицинского характера»;
13) в части первой статьи 542 слова «страдающих физическими или психическими недостатками» заменить словами «имеющих физические недостатки или страдающих психическими расстройствами»;
14) текст статьи 566 изложить в следующей редакции:
«По делу о преступлении лица, у которого впоследствии возникло психическое расстройство, подлежит доказыванию наличие у лица психического расстройства, возникшего после совершения преступления и исключающего применение наказания.
По делу о совершении общественно опасного деяния в состоянии невменяемости доказыванию подлежат:
1) обстоятельства, предусмотренные в пунктах 1, 2 и 5 статьи 82 настоящего Кодекса;
2) наличие у лица в момент совершения деяния хронического или временного психического расстройства, слабоумия или иного психического расстройства, вследствие которого лицо находилось в состоянии невменяемости, то есть не могло осознавать значение своих действий (бездействия) или руководить ими;
3) состояние психики этого лица ко времени производства дознания, предварительного следствия и судебного разбирательства.
По делу лица, у которого возникло психическое расстройство после совершения преступления, а равно по делу лица, совершившего общественно опасное деяние в состоянии невменяемости подлежат доказыванию обстоятельства, дающие основания решить, представит ли дальнейшее поведение лица опасность для него самого и окружающих, нуждается ли оно в лечении, есть ли необходимость применить к нему принудительные меры медицинского характера и какие именно»;
15) в тексте статьи 567 слова «психической болезни» заменить словами «психического расстройства»;
16) в части первой статьи 568:
пункты 1 — 4 изложить в следующей редакции:
«1) находилось ли лицо в момент совершения общественно опасного деяния в состоянии хронического или временного психического расстройства, слабоумия или иного психического расстройства, вследствие чего не могло осознавать значение своих действий (бездействия) или руководить ими;
2) находится ли лицо в настоящее время в состоянии психического расстройства, вследствие которого осуждение и наказание не могут оказать на него исправительного воздействия;
3) является ли это психическое расстройство хроническим или лицо может быть излечено в течение определенного срока;
4) может ли психическое расстройство, которым страдает лицо, вызвать или обусловить вновь общественно опасные деяния»;
в пункте 6 слова «психические недостатки» заменить словами «психические расстройства»;
17) в части первой статьи 569 слова «Если факт психического или иного тяжелого заболевания подозреваемого, обвиняемого, подсудимого» заменить словами «Если факт психического расстройства или тяжелого заболевания подозреваемого, обвиняемого, подсудимого»;
18) часть четвертую статьи 571 изложить в следующей редакции:
«Правило об обязательном участии в деле защитника, предусмотренное частью первой настоящей статьи, продолжает действовать, если по заключению судебно-психиатрической экспертизы у подзащитного после совершения преступления возникло психическое расстройство или подзащитный совершил общественно опасное деяние в состоянии невменяемости либо страдает психическими расстройствами, которые не исключают вменяемости, но затрудняют ему самостоятельное осуществление права на защиту»;
19) в части первой статьи 576:
пункт 1 изложить в следующей редакции:
«1) имело ли место преступление или общественно опасное деяние, совершенное в состоянии невменяемости»;
пункт 3 изложить в следующей редакции:
«3) страдает ли в настоящее время данное лицо психическим расстройством»;
в пункте 4 слова «к лицу, заболевшему психической болезнью» заменить словами «к лицу, у которого возникло психическое расстройство»;
20) в статье 577 :
часть первую изложить в следующей редакции:
«Определение суда, вынесенное в судебном заседании по делу о преступлении, совершенном лицом, у которого впоследствии возникло психическое расстройство, или об общественно опасном деянии, совершенном в состоянии невменяемости, составляется по нижеследующим правилам»;
пункт 1 части четвертой изложить в следующей редакции:
«1) о признании лица совершившим преступление, у которого затем возникло психическое расстройство, либо о признании его совершившим общественное опасное деяние в состоянии невменяемости, а также о применении или неприменении к этому лицу принудительных мер медицинского характера»;
часть пятую изложить в следующей редакции:
«Если преступлением лица, у которого затем возникло психическое расстройство, или общественно опасным деянием, совершенным в состоянии невменяемости, причинен имущественный вред, вопрос о возмещении вреда разрешается в порядке гражданского судопроизводства»;
21) статью 578 изложить в следующей редакции:
«Статья 578. Прекращение или изменение принудительной меры медицинского характера
Суд прекращает или изменяет принудительную меру медицинского характера в случае выздоровления лица, к которому эта мера применена, либо в случае такого изменения состояния его здоровья, при котором лицо, страдающее психическим расстройством, нуждается в иной, чем первоначально назначенной судом, принудительной мере медицинского характера или не нуждается в такого рода мерах»;
22) текст статьи 579 изложить в следующей редакции:
«В случае выздоровления лица, к которому применена принудительная мера медицинского характера в связи с совершением им преступления и возникшим впоследствии психическим расстройством, суд должен решить вопрос о возобновлении производства по делу в общем порядке с той стадии, в которой наступило психическое расстройство»;
23) в статье 580 :
наименование и абзац первый части первой изложить в следующей редакции:
«Статья 580. Продление, изменение или прекращение принудительной меры медицинского характера и возобновление производства в общем порядке
Поводом к рассмотрению судом вопросов о продлении, изменении или прекращении принудительной меры медицинского характера и возобновлении производства в общем порядке служат»;
дополнить частью второй следующего содержания:
«Освидетельствования врачебными комиссиями или врачебно-консультативными комиссиями лиц, страдающих психическими расстройствами, подвергнутых принудительной мере медицинского характера, осуществляются не реже одного раза в шесть месяцев»;
части вторую — десятую считать соответственно частями третьей — одиннадцатой;
в части третьей слова «об отмене или изменении» заменить словами «о продлении, изменении или прекращении»;
часть десятую изложить в следующей редакции:
«О продлении, изменении или прекращении, а равно об отказе в продлении, изменении или прекращении принудительной меры медицинского характера суд выносит определение, которое оглашается на судебном заседании»;
часть одиннадцатую исключить.
Статья 4. Внести в Кодекс Республики Узбекистан об административной ответственности, утвержденный Законом Республики Узбекистан от 22 сентября 1994 года № 2015-ХII (Ведомости Верховного Совета Республики Узбекистан, 1995 г., № 3, ст. 6; Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1995 г., № 9, ст. 193, № 12, ст. 269; 1996 г., № 5-6, ст. 69, № 9, ст. 144; 1997 г., № 2, ст. 56, № 4-5, ст. 126, № 9, ст. 241; 1998 г., № 3, ст. 38, № 5-6, ст. 102, № 9, ст. 181; 1999 г., № 1, ст. 20, № 5, ст. 124, № 9, ст. 229; 2000 г., № 5-6, ст. 153, № 7-8, ст. 217; 2001 г., № 1-2, ст. 23, № 9-10, ст.ст. 165, 182; 2002 г., № 1, ст. 20, № 9, ст. 165; 2003 г., № 1, ст. 8, № 5, ст. 67, № 9-10, ст. 149; 2004 г., № 1-2, ст. 18, № 5, ст. 90, № 9, ст. 171; 2005 г., № 1, ст. 18; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2005 г., № 9, ст. 312, № 12, ст.ст. 413, 417, 418; 2006 г., № 6, ст. 261, № 9, ст. 498, № 10, ст. 536, № 12, ст.ст. 656, 659; 2007 г., № 4, ст.ст. 158, 159, 164, 165, № 9, ст.ст. 416, 421, № 12, ст.ст. 596, 604, 607; 2008 г., № 4, ст.ст. 181, 189, 192, № 9, ст.ст. 486, 488, № 12, ст.ст. 640, 641; 2009 г., № 1, ст. 1, № 9, ст.ст. 334, 335, 337, № 10, ст. 380, № 12, ст.ст. 462, 468, 470, 472, 474; 2010 г., № 5, ст.ст. 175, 179, № 6, ст. 231, № 9, ст.ст. 335, 339, 341, № 10, ст. 380, № 12, ст.ст. 468, 473, 474; 2011 г., № 1, ст. 1, № 4, ст.ст. 104, 105, № 9, ст.ст. 247, 252, № 12/2, ст. 365; 2012 г., № 4, ст. 108, № 9/1, ст. 242, № 12, ст. 336; 2013 г., № 4, ст. 98, № 10, ст. 263; 2014 г., № 1, ст. 2, № 5, ст. 130, № 9, ст. 244, № 12, ст.ст. 341, 343; 2015 г., № 6, ст. 228, № 8, ст.ст. 310, 312, № 12, ст. 452; 2016 г., № 1, ст. 2, № 4, ст. 125, № 9, ст. 276, № 12, ст.ст. 383, 385; 2017 г., № 4, ст. 137, № 6, ст. 300, № 9, ст. 510, № 10, ст. 605; 2018 г., № 1, ст.ст. 1, 4, 5, № 4, ст. 224, № 7, ст.ст. 430, 431, 432, № 10, ст.ст. 673, 679; 2019 г., № 1, ст.ст. 1, 3, 5, № 3, ст.ст. 156, 160, 161, № 5, ст.ст. 259, 261, 267, 268, № 7, ст. 386), следующие изменения:
1) текст статьи 20 изложить в следующей редакции:
«Не подлежит административной ответственности лицо, которое во время совершения противоправного действия либо бездействия находилось в состоянии невменяемости, то есть не могло осознавать значение своих действий (бездействия) или руководить ими вследствие хронического или временного психического расстройства, слабоумия либо иного болезненного состояния»;
2) в части второй статьи 188 3 слова «с психическими заболеваниями» заменить словами «страдающих психическими расстройствами»;
3) в части первой статьи 296 слова «психических заболеваний» заменить словами «психических расстройств».
Статья 5. В части второй статьи 22 Закона Республики Узбекистан от 29 августа 1996 года № 265-I «Об охране здоровья граждан» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1996 г., № 9, ст. 128; 1999 г., № 5, ст. 124; 2001 г., № 5, ст. 89; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 10, ст. 536; 2007 г., № 10, ст. 473; 2010 г., № 5, ст. 177; 2016 г., № 12, ст. 383; 2017 г., № 6, ст. 300; 2018 г., № 1, ст. 1; 2019 г., № 5, ст.ст. 265, 267) слова «психическими заболеваниями» заменить словами «психическими расстройствами».
Статья 6. Внести в Уголовно-исполнительный кодекс Республики Узбекистан, утвержденный Законом Республики Узбекистан от 25 апреля 1997 года № 409-I (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1997 г., № 6, ст. 175; 2003 г., № 9-10, ст. 149; 2004 г., № 1-2, ст. 18; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2007 г., № 6, ст. 248, № 9, ст. 422, № 12, ст. 595; 2008 г., № 4, ст. 187, № 12, ст.ст. 636, 641; 2009 г., № 4, ст. 136, № 12, ст. 470; 2010 г., № 9, ст. 334; 2012 г., № 9/1, ст. 238; 2014 г., № 9, ст. 244; 2015 г., № 8, ст. 310; 2017 г., № 3, ст. 47, № 10, ст. 605; 2019 г., № 3, ст. 165, № 5, ст. 267), следующие изменения и дополнение:
1) в части второй статьи 15:
в абзаце втором слова «психически больных» заменить словами «лиц, страдающих психическими расстройствами»;
абзац третий изложить в следующей редакции:
«в отношении осужденных, страдающих алкоголизмом, наркоманией или токсикоманией либо психическими расстройствами, не исключающими вменяемости, — медицинскими учреждениями органов здравоохранения, а при осуждении к лишению свободы — отделами оказания лечебно-профилактической помощи учреждений по исполнению наказания и специализированными больницами для осужденных»;
2) статью 181 изложить в следующей редакции:
«Статья 181. Порядок применения принудительных мер медицинского характера в отношении лиц, страдающих психическими расстройствами
Принудительные меры медицинского характера в отношении лиц, страдающих психическими расстройствами, применяются органами здравоохранения в соответствии с заключением судебно-психиатрической экспертизы в следующем порядке:
принудительное амбулаторное наблюдение и лечение осуществляется в психоневрологическом диспансере (кабинете районного (городского) психиатра) по месту жительства лица, страдающего психическим расстройством;
принудительное лечение с изоляцией лица, страдающего психическим расстройством, от общества, в зависимости от его психического состояния, осуществляется в отделении с общим наблюдением психиатрического учреждения общего типа или в специализированном реабилитационном отделении психиатрического учреждения общего типа либо в психиатрической больнице с интенсивным наблюдением»;
3) в статье 182 :
наименование изложить в следующей редакции:
«Статья 182. Порядок применения принудительных мер медицинского характера, назначенных наряду с наказанием»;
дополнить частью второй следующего содержания:
«Принудительные меры медицинского характера в отношении осужденных, страдающих психическими расстройствами, не исключающими вменяемости, применяются:
к осужденным к мерам наказания, не связанным с изоляцией от общества, — медицинскими учреждениями органов здравоохранения;
к осужденным к наказанию в виде лишения свободы — по месту отбывания наказания, а при необходимости продолжения лечения после освобождения — медицинскими учреждениями органов здравоохранения на общих основаниях»;
4) в статье 184 :
наименование изложить в следующей редакции:
«Статья 184. Перемещение лиц, страдающих психическими расстройствами»;
в тексте слово «больных» заменить словами «лиц, страдающих психическими расстройствами»;
5) в тексте статьи 187 слова «психических больных» заменить словами «лиц, страдающих психическими расстройствами».
Статья 7. В абзаце четвертом части первой статьи 8 Закона Республики Узбекистан от 19 августа 1999 года № 813-I «О наркотических средствах и психотропных веществах» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1999 г., № 9, ст. 210; 2001 г., № 1-2, ст. 23; 2003 г., № 1, ст. 8; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 10, ст. 536; 2015 г., № 8, ст. 312; 2017 г., № 4, ст. 138, № 6, ст. 300; 2018 г., № 10, ст. 679; 2019 г., № 5, ст. 267) слова «психических заболеваний» заменить словами «психических расстройств».
Статья 9. Внести в Закон Республики Узбекистан от 29 сентября 2010 года № ЗРУ-263 «О профилактике безнадзорности и правонарушений среди несовершеннолетних» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2010 г., № 9, ст. 343; 2016 г., № 12, ст. 383; 2017 г., № 9, ст. 510; 2018 г., № 7, ст. 431; 2019 г., № 5, ст. 267) следующие изменения:
1) в абзаце пятом части третьей статьи 12 слова «болезненным психическим расстройством» заменить словами «психическим расстройством»;
2) в абзаце втором части второй статьи 14 слова «болезненным психическим расстройством» заменить словами «психическим расстройством»;
3) в части первой статьи 20:
в абзаце восьмом слова «болезненным психическим расстройством» заменить словами «психическим расстройством»;
в абзаце пятнадцатом слова «психического заболевания» заменить словами «психического расстройства».
Статья 10. В части второй статьи 40 Закона Республики Узбекистан от 29 сентября 2011 года № ЗРУ-298 «О содержании под стражей при производстве по уголовному делу» (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2011 г., № 9, ст. 251; 2012 г., № 9/1, ст. 238; 2019 г., № 5, ст. 267) слова «психическими заболеваниями» заменить словами «психическими расстройствами».
Статья 11. В абзаце третьем части второй статьи 56 Гражданского процессуального кодекса Республики Узбекистан, утвержденного Законом Республики Узбекистан от 22 января 2018 года № ЗРУ-460 (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., приложение 1 к № 1, № 10, ст. 672; 2019 г., № 3, ст. 166, № 5, ст. 261), слова «физических или психических недостатков» заменить словами «физических недостатков или психических расстройств».
Статья 12. В абзаце третьем части второй статьи 53 Экономического процессуального кодекса Республики Узбекистан, утвержденного Законом Республики Узбекистан от 24 января 2018 года № ЗРУ-461 (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., приложение 2 к № 1, № 7, ст. 433, № 10, ст. 672; 2019 г., № 3, ст. 166, № 5, ст.ст. 261, 266), слова «физических или психических недостатков» заменить словами «физических недостатков или психических расстройств».
Статья 13. В абзаце третьем части второй статьи 50 Кодекса Республики Узбекистан об административном судопроизводстве, утвержденного Законом Республики Узбекистан от 25 января 2018 года № ЗРУ-462 (Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2018 г., приложение 3 к № 1, № 10, ст. 672; 2019 г., № 5, ст. 261), слова «физических или психических недостатков» заменить словами «физических недостатков или психических расстройств».
Статья 14. Министерству здравоохранения Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 15. Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 16. Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
12 сентября 2019 г.,
№ ЗРУ-567