UzbekAI

← Qonunlar

📅 2019-yil 8-oktabr · Prezident farmonlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2019 йил 8 октябрь · Президент фармонлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 8 октября 2019 г. · Указы Президента

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 8 October 2019 · Presidential decrees

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

Фармони

КОНЦЕПЦИЯСИ

мақсадли кўрсаткичлари

«ЙЎЛ ХАРИТАСИ»

Ўзбекистон Республикаси олий таълим тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида

Ўзбекистон Республикасида олий таълимни тизимли ислоҳ қилишнинг устувор йўналишларини белгилаш, замонавий билим ва юксак маънавий-ахлоқий фазилатларга эга, мустақил фикрлайдиган юқори малакали кадрлар тайёрлаш жараёнини сифат жиҳатидан янги босқичга кўтариш, олий таълимни модернизация қилиш, илғор таълим технологияларига асосланган ҳолда ижтимоий соҳа ва иқтисодиёт тармоқларини ривожлантириш мақсадида:

1. Қуйидагилар:

а) Ўзбекистон Республикаси олий таълим тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин ва унда қуйидагилар назарда тутилсин:

олий таълим соҳасида давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш, ҳудудларда давлат ва нодавлат олий таълим муассасалари фаолиятини ташкил этиш асосида олий таълим билан қамров даражасини 50 фоиздан ошириш, соҳада соғлом рақобат муҳитини яратиш;

Ўзбекистон Миллий университети ва Самарқанд давлат университетини мамлакатимиз олий таълим муассасаларининг флагманига айлантириш;

республикадаги камида 10 та олий таълим муассасасини халқаро эътироф этилган ташкилотлар (Quacquarelli Symonds World University Rankings, Times Нigher Education ёки Academic Ranking of World Universities) рейтингининг биринчи 1 000 та ўриндаги олий таълим муассасалари рўйхатига, шу жумладан Ўзбекистон Миллий университети ва Самарқанд давлат университетини биринчи 500 та ўриндаги олий таълим муассасалари рўйхатига киритиш;

олий таълим муассасаларида ўқув жараёнини босқичма-босқич кредит-модуль тизимига ўтказиш;

халқаро тажрибалардан келиб чиқиб, олий таълимнинг илғор стандартларини жорий этиш, жумладан ўқув дастурларида назарий билим олишга йўналтирилган таълимдан амалий кўникмаларни шакллантиришга йўналтирилган таълим тизимига босқичма-босқич ўтиш;

олий таълим мазмунини сифат жиҳатидан янги босқичга кўтариш, ижтимоий соҳа ва иқтисодиёт тармоқларининг барқарор ривожланишига муносиб ҳисса қўшадиган, меҳнат бозорида ўз ўрнини топа оладиган юқори малакали кадрлар тайёрлаш тизимини йўлга қўйиш;

олий таълим муассасаларининг академик мустақиллигини таъминлаш;

олий таълим муассасаларида таълим, фан, инновация ва илмий-тадқиқотлар натижаларини тижоратлаштириш фаолиятининг узвий боғлиқлигини назарда тутувчи «Университет 3.0» концепциясини босқичма-босқич жорий этиш;

хорижий инвестицияларни кенг жалб қилиш, пуллик хизматлар кўламини кенгайтириш ва бошқа бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобига олий таълим муассасаларида технопарк, форсайт, технологиялар трансфери, стартап, акселератор марказларини ташкил этиш ҳамда уларни тегишли тармоқ, соҳа ва ҳудудларнинг ижтимоий-иқтисодий ривожланишини тадқиқ қилувчи ва прогнозлаштирувчи илмий-амалий муассасалар даражасига олиб чиқиш;

олий таълим муассасалари профессор-ўқитувчилари, илмий изланувчилари, докторантлари, бакалавриат ва магистратура талабаларининг юқори импакт-факторга эга нуфузли халқаро илмий журналларда мақолалар чоп этиши, мақолаларга иқтибослик кўрсаткичлари ошиши, шунингдек республика илмий журналларини халқаро илмий-техник маълумотлар базасига босқичма-босқич киритилишини таъминлаш;

Ўзбекистон олий таълим тизимини Марказий Осиёда халқаро таълим дастурларини амалга оширувчи «хаб»га айлантириш;

олий таълимнинг инвестициявий жозибадорлигини ошириш, хорижий таълим ва илм-фан технологияларини жалб этиш;

талаба-ёшлар таълим-тарбияси учун қўшимча шароитлар яратишга қаратилган комплекс чора-тадбирларни ўз ичига олган бешта ташаббусни амалиётга татбиқ этиш;

олий таълим муассасаларининг инфратузилмаси ва моддий-техник базасини, шу жумладан халқаро молия институтларининг имтиёзли маблағларини кенг жалб қилиш ҳисобига яхшилаш, уларни босқичма-босқич ўзини ўзи молиялаштириш тизимига ўтказиш ва молиявий барқарорлигини таъминлаш;

таълимнинг ишлаб чиқариш корхоналари ва илмий-тадқиқот институтлари билан ўзаро манфаатли ҳамкорлигини йўлга қўйиш;

аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламлари, шу жумладан имконияти чекланган шахсларнинг олий таълим билан қамров даражасини ошириш, улар учун инфратузилмага оид шароитларни яхшилаш;

б) Ўзбекистон Республикаси олий таълим тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепциясини 2019 йилда амалга ошириш бўйича «Йўл харитаси» 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

Концепция тегишли даврга мўлжалланган мақсадли параметрлар ва асосий йўналишлардан келиб чиқиб, ҳар йили алоҳида тасдиқланадиган «Йўл харитаси» орқали босқичма-босқич амалга оширилиши белгилаб қўйилсин.

2. Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги ҳамда Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекциясининг Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги ҳузуридаги Жамоатчилик кенгаши ҳамда Ўзбекистон олий таълим муассасалари ректорлари кенгаши негизида нодавлат нотижорат ташкилот шаклидаги Республика олий таълим кенгашини (кейинги ўринларда — Кенгаш) ташкил этиш тўғрисидаги таклифига розилик берилсин.

3. Кенгашнинг асосий вазифалари этиб қуйидагилар белгилансин:

профессор-ўқитувчилар, талабалар ўртасида сўровлар ўтказиш, жамоатчилик ва иш берувчиларнинг фикрини ўрганиш ҳамда илғор хорижий тажрибаларни таҳлил қилиш орқали олий таълим сифатини ошириш, ўқув дастурларини такомиллаштириш ва замонавий педагогик технологияларни жорий этиш юзасидан тавсиялар ишлаб чиқиш;

олий таълимни давлат томонидан бошқариш тизими самарадорлигига ва профессор-ўқитувчилар учун яратилган шароитлар, улар томонидан таълим беришда қўлланилаётган таълим-тарбия усулларининг таъсирчанлигига холисона баҳо бериш;

таълим беришда юқори сифатни таъминлаш юзасидан таъсирчан жамоатчилик назоратини ўрнатиш, бу борада оммавий ахборот воситалари ва бошқа фуқаролик жамияти институтлари билан яқиндан ҳамкорлик қилиш;

олий таълим муассасаларида шаффофлик, холислик ва объективликни таъминлаш, коррупцияга шароит яратувчи омилларни бартараф этишга қаратилган комплекс чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ва амалга оширилиши бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш;

олий таълим тизимида кадрлар тайёрлаш, қайта тайёрлаш, малакасини ошириш ва педагогларнинг илмий-инновацион фаолиятини ривожлантириш бўйича ишларни мазмунли ва мақсадли ташкил этиш юзасидан таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқиш;

халқаро алоқалар натижадорлигини таҳлил қилиб бориш, қўшма дастурлар самарадорлигини баҳолаш, ҳамкорликнинг янги шаклларини ривожлантириш, чет эллик профессор-ўқитувчилар ва хориждаги ватандошларни олий таълим тизимига жалб этиш бўйича таклифлар тайёрлаш;

олий таълим муассасалари фаолияти самарадорлигини баҳолаш ва такомиллаштириш бўйича илғор хорижий тажрибаларни ўрганиш асосида уларни республика олий таълим муассасалари шароитида қўллаш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш.

4. Белгилаб қўйилсинки:

Кенгашнинг фаолияти натижалари, ишлаб чиқилган таклиф ва тавсиялар Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг ҳайъат мажлисида йилига камида икки марта Кенгаш аъзолари билан биргаликда кўриб чиқилади, натижаси юзасидан тегишли қарорлар қабул қилинади;

Кенгаш томонидан тайёрланган таклиф ва тавсиялар Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, таркибида олий таълим муассасалари бўлган вазирлик ва идоралар ҳамда олий таълим муассасалари томонидан мажбурий тартибда кўриб чиқилади, улар Кенгашга вазифаларини амалга оширишда ҳар томонлама кўмак берадилар, сўралган зарур маълумотларни тақдим этиб борадилар;

Кенгаш фаолияти натижалари, олий таълим тизимини ривожлантириш бўйича ишлаб чиқилган таклиф ва тавсиялар юзасидан ҳар чоракда Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ва Вазирлар Маҳкамасига ахборот киритиб боради.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси икки ҳафта муддатда Кенгаш фаолиятини ташкил этиш бўйича Ҳукумат қарорини қабул қилсин.

5. Таълим сифатини яхшилаш борасидаги илғор хорижий тажрибаларни ўрганиш ва амалиётга татбиқ этиш жараёнларини жадаллаштириш мақсадида давлат олий таълим муассасалари (Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизмати, Миллий гвардия, Ички ишлар вазирлиги, Мудофаа вазирлиги, Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси тизимидаги олий таълим муассасалари бундан мустасно) раҳбар ходимларининг хорижий мамлакатларга хизмат сафарига чиқишини бўйсунуви бўйича тегишли вазирлик ва идорани хабардор қилган ҳолда амалга ошириш тартиби жорий қилинсин.

Бунда олий таълим муассасаси раҳбар ходимлари томонидан хорижий мамлакатга хизмат сафари олдидан асосий маълумотлар, жумладан мамлакат номи, ташриф мақсади ва режаси, сафар натижалари юзасидан эса олий таълим муассасаси кенгашига амалга оширилган ишлар ва харажатлар тўғрисида тақдим этилган ҳисобот олий таълим муассасаси веб-сайтига жойлаштирилади.

6. Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги:

2019 йил 1 декабрь кунига қадар 2030 йилга қадар республикадаги камида 10 та олий таълим муассасасини халқаро эътироф этилган ташкилотлар (Quacquarelli Symonds World University Rankings, Times Нigher Education ёки Academic Ranking of World Universities) рейтингининг биринчи 1 000 та ўриндаги олий таълим муассасалари рўйхатига, шу жумладан Ўзбекистон Миллий университети ва Самарқанд давлат университетини биринчи 500 та ўриндаги олий таълим муассасалари рўйхатига киритишни, бунда мазкур олий таълим муассасаларини давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг замонавий механизмларини жорий этишни назарда тутувчи чора-тадбирлар режасини ишлаб чиқсин ва тасдиқлаш учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритсин;

ҳар йили 1 декабрга қадар ўтаётган йил бўйича тасдиқланган «Йўл харитаси» бажариши якунларини пухта ўрганиш асосида Концепцияни келгуси йилда амалга ошириш бўйича «Йўл харитаси» лойиҳасини ишлаб чиқиб, тасдиқлаш учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритсин;

«Йўл хариталари»нинг бажарилиши юзасидан доимий мониторинг юритсин ва унинг натижаларини ҳар чоракда Вазирлар Маҳкамасига тақдим этиб борсин.

7. Қуйидагилар мазкур Фармонда назарда тутилган чора-тадбирларни молиялаштириш манбалари этиб белгилансин:

Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари;

Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг Олий таълим муассасаларини ривожлантириш жамғармаси маблағлари;

олий таълим муассасаларининг бюджетдан ташқари маблағлари;

жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳомийлик хайриялари;

халқаро молия ташкилотлари, хорижий давлатлар ва бошқа донорлар кредитлари (қарзлар), грантлари маблағлари;

қонун ҳужжатлари билан тақиқланмаган бошқа манбалар.

8. Қуйидагиларга:

Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари А.А. Абдуҳакимовга — масъул вазирликлар ва идораларнинг Концепция ҳамда «Йўл хариталари»ни бажариш бўйича фаолияти ва ўзаро ҳамкорлигини самарали ташкил этиш, «Йўл хариталари» бажарилишини мониторинг қилиш давомида аниқланган камчиликларни ўз вақтида бартараф этиш;

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши Раиси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимлари, масъул вазирликлар, идоралар ва бошқа ташкилотлар раҳбарларига — Концепция ва «Йўл хариталари»да назарда тутилган тадбирларни ўз вақтида, сифатли ва тўлиқ бажариш;

Ўзбекистон Республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазири И.У. Маджидовга — Концепциянинг мақсадли кўрсаткичларига эришиш юзасидан шахсий жавобгарлик юклансин.

9. Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги ҳамда Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси оммавий ахборот воситаларида мазкур Фармоннинг мақсад ва вазифаларини кенг ёритиш бўйича чиқишлар ва тематик кўрсатувлар ташкил этсин.

10. Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда қонун ҳужжатларига ушбу Фармондан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.

11. Мазкур Фармоннинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Президентининг маслаҳатчиси А.А. Абдувахитов ва Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари А.А. Абдуҳакимов зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 8 октябрдаги ПФ-5847-сон Фармонига 1-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси олий таълим тизимини 2030 йилгача ривожлантириш

1-боб. Умумий қоидалар

Ўзбекистон Республикаси Олий таълим тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) олий таълим тизимини ижтимоий соҳа ва иқтисодиёт тармоқлари эҳтиёжларидан келиб чиққан ҳолда, фан, таълим ва ишлаб чиқаришнинг мустаҳкам интеграциясини таъминлаш асосида таълим сифатини яхшилаш, рақобатбардош кадрлар тайёрлаш, илмий ва инновацион фаолиятни самарали ташкил этиш, халқаро ҳамкорликни ривожлантириш мақсадида, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 11 июлдаги ПҚ-4391-сон «Олий ва ўрта махсус таълим тизимига бошқарувнинг янги тамойилларини жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори ижроси юзасидан ишлаб чиқилган.

Концепция Ўзбекистон Республикасида олий таълимни ривожлантиришнинг стратегик мақсадлари, устувор йўналишлари, вазифалари, ўрта ва узоқ муддатли истиқболдаги босқичларини белгилайди ҳамда соҳага оид дастурлар ва комплекс чора-тадбирларни ишлаб чиқиш учун асос бўлади.

2-боб. Олий таълим тизимининг жорий ҳолати ва мавжуд муаммолар

Бугунги кунда республикада 114 та олий таълим муассасаси мавжуд бўлиб, улардан 93 таси маҳаллий ҳамда 21 таси хорижий олий таълим муассасаси ва уларнинг филиаллари ҳисобланади. Жумладан, сўнгги 3 йилда янги 6 та олий таълим муассасаси, 17 та филиал ва 14 та хорижий олий таълим муассасаси филиали ташкил этилди.

Кадрлар буюртмачилари таклифлари асосида Олий таълим йўналишлари ва мутахассисликлари классификаторига 329 та таълим йўналиши ва 582 та магистратура мутахассислиги киритилди.

2019/2020 ўқув йилида 59 та олий таълим муассасасида сиртқи таълим, 10 та олий таълим муассасасида кечки таълим шакли жорий этилди.

Республика олий таълим муассасаларида таҳсил олаётган талабалар сони бакалавриат таълим йўналиши бўйича 410 минг, магистратура мутахассислиги бўйича эса 13 минг нафарни ташкил қилиб, сўнгги 3 йилда 1,7 бараварга ошди.

Талабаларнинг 54,8 фоизи гуманитар ва педагогик, 25,2 фоизи ишлаб чиқариш-техник, 5,2 фоизи ижтимоий соҳа, иқтисод ва ҳуқуқ, 5,9 фоизи қишлоқ ва сув хўжалиги, 4,4 фоизи соғлиқни сақлаш ва ижтимоий таъминот, 4,5 фоизи хизмат кўрсатиш билим соҳаларига оид таълим йўналишлари ва мутахассисликлари бўйича таҳсил олмоқдалар.

Магистратура талабаларининг 40,8 фоизи гуманитар ва педагогик, 23,3 фоизи ишлаб чиқариш-техник, 13,3 фоизи ижтимоий соҳа, иқтисод ва ҳуқуқ, 5,9 фоизи қишлоқ ва сув хўжалиги, 13,5 фоизи соғлиқни сақлаш ва ижтимоий таъминот, 3,2 фоизи хизмат кўрсатиш билим соҳаларига оид таълим йўналишлари бўйича таҳсил олмоқдалар.

2019/2020 ўқув йили учун қабул параметрлари 121 мингтани ташкил этди ва ўтган йилга нисбатан 18 фоизга, 2016 йилга нисбатан эса 92 фоизга ошди.

Республиканинг 16 та олий таълим муассасасида 2018/2019 ўқув йилидан бошлаб хорижий олий таълим муассасалари билан ҳамкорликда қўшма таълим дастурлари асосида кадрлар тайёрлаш фаолияти йўлга қўйилди.

Ўзбекистон Миллий университети ҳузурида Нанотехнологияларни ривожлантириш маркази, Яримўтказгичлар физикаси ва микроэлектроника илмий-тадқиқот институти, Биофизика ва биокимё институти, Интеллектуал дастурий тизимлар илмий-амалий маркази ташкил этилди.

Бугунги кунда олий таълим муассасаларидаги илмий даражалар берувчи илмий кенгашлар сони 84 тани ташкил қилмоқда (2017 йилда 48 та). Сўнгги 3 йилда 1 693 нафар профессор-ўқитувчи докторлик диссертациясини ҳимоя қилиши натижасида олий таълим муассасаларида илмий даражага эга педагог ходимлар сони 9 636 нафарга етди (шундан 2 130 нафари фан доктори (DSc), 7 506 нафари фан номзоди (PhD) ҳамда республика олий таълим муассасаларининг илмий салоҳияти 5,1 фоизга ошишига эришилди.

Сўнгги 3 йилда олий таълим муассасаларининг 1 611 нафар профессор-ўқитувчиси хорижий олий таълим муассасаларида стажировка ўташи ва малака ошириши таъминланди. Халқаро ҳамкорлик доирасида хорижий олий таълим ва илмий муассасалар магистратура мутахассислигига 112 нафар, докторантурасига 51 нафар ёшлар таълим олишга қабул қилинди.

«Эл-юрт умиди» жамғармаси орқали 46 нафар профессор-ўқитувчининг Канада, Буюк Британия ва Италия давлатларида стажировка ўташи таъминланди.

2017 — 2019 йилларда таълим жараёнига 1 154 нафар хорижлик юқори малакали педагог ходим ва олим жалб этилди (АҚШдан 94 нафар, Европа мамлакатларидан 445 нафар, Осиё мамлакатларидан 299 нафар, МДҲ мамлакатларидан 316 нафар).

Олий таълим муассасаларида фан доктори илмий даражасига эга профессорларнинг базавий лавозим маошлари 2016 йилга нисбатан 3,2 бараварга оширилди.

Юқори малакали кадрлар тайёрлаш борасида олий таълим тизими олдида бугунги кунда ўз ечимини кутаётган бир қатор долзарб муаммо ва камчиликлар сақланиб қолмоқда, шу жумладан:

а) олий таълим билан қамров ва таълим сифатини таъминлаш соҳасида:

олий таълим билан қамров даражаси пастлигича қолмоқда;

амалдаги малака талаблари, ўқув режа ва дастурлари мазмун жиҳатидан битирувчиларда амалий кўникмаларни шакллантиришга йўналтирилмаган, ўқув режаларида номутахассислик фанлари улуши юқорилигича қолмоқда;

олий таълим муассасалари ва кадрлар буюртмачилари билан ўзаро ҳамкорликда кадрлар тайёрлаш бўйича ишлар самарали йўлга қўйилмаган, иш берувчиларнинг олий таълим мазмунини шакллантиришдаги иштироки етарли эмас;

талабаларда танқидий фикрлаш, ахборотни мустақил излаш ва таҳлил қилиш кўникмалари шакллантирилмаган;

ишлаб чиқариш корхоналарида амалий машғулотлар самарали ташкил этилмаган, тайёрланаётган мутахассислар малакавий даражаси меҳнат бозорининг замонавий талабларига етарлича жавоб бермайди;

профессор-ўқитувчиларнинг хорижий тиллар ва ахборот-коммуникация технологияларини ўзлаштириш даражаси пастлиги сабабли уларнинг касбий маҳорати бугунги кун талабларидан ортда қолмоқда;

ўқув адабиётлари етишмовчилиги сақланиб қолиб, мавжудларининг аксарият қисми замон талабларига жавоб бермайди, ўқув адабиётлари сифатини яхшилаш, хорижий адабиётлардан қўшимча ёки муқобил ўқув адабиётлари сифатида фойдаланиш ишлари етарли даражада ташкил этилмаган;

олий таълим муассасаларида фан олимпиадаларини ўтказишнинг шаффоф механизмлари жорий этилмаган, олимпиадалар ғолиблари билан ишлаш тизимли равишда йўлга қўйилмаган;

иқтидорли ёшлар орасидан олий таълим муассасаларига талабаларни саралаб олиш механизмлари мавжуд эмас;

педагог ходимларнинг малака ошириш тизими самарали ташкил этилмаган, жумладан малака ошириш муассасаларида ўқув машғулотлари ўтказиш учун юқори малакали профессор-ўқитувчилар жалб қилинмаган, малака оширишга жалб этишда тингловчиларнинг салоҳияти инобатга олинмайди;

олий таълимда маънавий-ахлоқий мазмунни кучайтириш, ёшларни миллий қадриятларга ҳурмат, инсонпарварлик ва юксак маънавий ғоялар асосида ватанпарварлик руҳида тарбиялаш, уларда ёт ғоя ва мафкураларга қарши иммунитетни мустаҳкамлаш борасидаги ишларни янада ривожлантириш зарурати мавжуд;

б) илмий-тадқиқот ва инновацион фаолият соҳасида:

олий таълим муассасалари илмий фаолияти ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш истиқболларидан келиб чиқиб ташкил этилмаган, таҳлиллар асосида инновацион ривожланишни прогнозлаштириш фаолияти йўлга қўйилмаган;

инновацион фаолият, тадқиқот натижаларини амалиётга кенг жорий этиш, илмий ишланмаларни тижоратлаштириш, илмий-тадқиқот ишларига иқтидорли ёшларни жалб этиш натижадорлиги етарли эмас, таълим, фан ва ишлаб чиқаришнинг мустаҳкам интеграцияси таъминланмаган;

олий таълим муассасаларининг илмий салоҳияти атиги 36,4 фоизни ташкил этмоқда;

илмий даражага эга ходимларнинг ўртача ёши 49 бўлиб (фан докторлари — 56 ёш, фалсафа докторлари ва фан номзодлари — 43 ёш), юқорилигича қолмоқда, фан докторлари орасида нафақа ёшидагиларнинг улуши 45 фоизни ташкил этмоқда;

илмий-тадқиқот ишлари ижтимоий соҳа ва иқтисодиёт тармоқларидаги мавжуд муаммолар ечимига қаратилмаган;

сўнгги йилларда нуфузли халқаро илмий журналларда чоп этилган мақолаларга иқтибослар сони камаймоқда;

илмий-тадқиқот ишлари билан шуғулланаётган профессор-ўқитувчилар, илмий ходимлар ва ёш олимлар фаолиятини рағбатлантиришнинг таъсирчан механизмлари яратилмаган;

в) олий таълим муассасаларининг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш соҳасида:

талабалар турар жойлари, кутубхона, ўқув устахоналари, лабораториялар, спорт соғломлаштириш ва ижтимоий инфратузилма объектлари қувватлари мавжуд эҳтиёжни қаноатлантирмайди, уларнинг аксарият қисмида бугунги кун талабларига жавоб берадиган моддий-техник база шакллантирилмаган;

олий таълим муассасаларининг замонавий ўқув ва илмий лабораториялар билан жиҳозланиш даражаси етарли эмас, халқаро стандартларга жавоб берадиган ўқув лаборатория ускуналарининг салмоғи атиги 10 фоизни ташкил этади, шу билан бирга ўқув жараёни лаборатория материаллари (реактивлар, кимёвий идиш, бутловчи, биологик материаллар ва бошқа объектлар) билан етарлича таъминланмайди;

олий таълим муассасалари молиявий харажатларининг асосий қисми иш ҳақига сарфланиб, ўқув ва илмий лабораторияларни янгилашга, бино ва иншоотларни таъмирлашга етарлича маблағ йўналтирилмаяпти;

г) олий таълимнинг жозибадорлигини ошириш, халқаро миқёсда рақобатбардошликни таъминлаш соҳасида:

республика олий таълим муассасалари халқаро эътироф этилган ташкилотлар рейтингининг биринчи 1 000 та ўриндаги олий таълим муассасалари рўйхатига, уларнинг расмий веб-сайтлари Webometrics халқаро рейтингининг 1 000 талик рўйхатига кирмаган;

таълим дастурлари ва талабалар билимини баҳолаш тизими халқаро стандартларга мослаштирилмаган;

мавжуд талабалар турар жойлари ҳамда ижтимоий инфратузилма объектлари хорижий талабалар эҳтиёжларига мослаштирилмаган;

хорижий фуқароларни мамлакатимизда таълим олишга кенг жалб қилиш борасидаги тарғибот ишлари, жумладан PR-лойиҳалар (Ўзбекистон олий таълим муассасалари кунларини ташкил қилиш, тақдимотлар ўтказиш ва бошқалар) етарли даражада ташкил қилинмаган, бу борада интерактив виртуал платформа мавжуд эмас.

3-боб. Олий таълим тизимини ривожлантиришнинг стратегик мақсадлари ва устувор йўналишлари

Олий таълим тизимининг ривожланиши мазкур Концепция иловасида белгиланган мақсадли кўрсаткичларга эришишга асосланади.

Қуйидагилар олий таълим тизимини ривожлантиришнинг стратегик мақсадлари ҳисобланади:

мамлакатни модернизация қилиш, ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан барқарор ривожлантириш учун юқори малакали кадрлар тайёрлаш сифатини ошириш, инсон капиталини меҳнат бозори талаблари асосида ривожлантириш;

олий таълим билан қамров даражасини ошириш, халқаро стандартлар асосида юқори малакали, креатив ва тизимли фикрлайдиган, мустақил қарор қабул қила оладиган кадрлар тайёрлаш, уларнинг интеллектуал қобилиятларини намоён этиши ва маънавий баркамол шахс сифатида шаклланиши учун зарур шарт-шароит яратиш;

соҳада соғлом рақобат муҳитини шакллантириш, унинг жозибадорлигини ошириш, жаҳон миқёсидаги рақобатбардошлигини таъминлаш.

Узоқ истиқболдаги мақсадли вазифалардан келиб чиқиб, олий таълим тизимини ривожлантириш қуйидаги устувор йўналишлар асосида амалга оширилади:

олий таълим билан қамровни кенгайтириш, олий маълумотли мутахассислар тайёрлаш сифатини ошириш;

таълим жараёнига рақамли технологиялар ва замонавий усулларни жорий этиш;

олий таълим муассасаларида илмий-тадқиқот ишлари натижадорлигини ошириш, ёшларни илмий фаолиятга кенг жалб этиш, илм-фаннинг инновацион инфратузилмасини шакллантириш;

маънавий-маърифий ва тарбиявий ишлар таъсирчанлигини ошириш;

юқори малакали мутахассислар тайёрлаш жараёнига кадрлар буюртмачиларини фаол жалб этиш;

олий таълим муассасаларининг молиявий мустақиллиги ва барқарорлигини таъминлаш, моддий-техник таъминотини мустаҳкамлаш;

олий таълим муассасаларини тизимли ривожлантириш ва бошқарув фаолиятини такомиллаштириш;

коррупцияга қарши курашиш, шаффофликни таъминлашнинг таъсирчан механизмларини жорий этиш;

олий таълим тизимининг инвестициявий жозибадорлигини ошириш, халқаро миқёсда танилиши ва рақобатбардошлигини таъминлаш.

1-§. Олий таълим билан қамровни кенгайтириш, олий маълумотли мутахассислар тайёрлаш сифатини ошириш

Олий таълим билан қамровни кенгайтириш, олий маълумотли мутахассислар тайёрлаш сифатини ошириш бўйича қуйидаги тадбирлар амалга оширилади:

олий таълим соҳасида давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш, ҳудудларда давлат ва нодавлат олий таълим муассасалари, шунингдек инвестицияларни жалб қилган ҳолда нуфузли хорижий олий таълим муассасалари филиаллари фаолиятини ташкил этиш орқали олий таълимда рақобат муҳитини яратиш;

халқаро стандартлар ва миллий анъаналар уйғунлигида юқори малакали, замонавий билим ва кўникмаларга эга, мустақил фикрлайдиган, ватанпарвар, профессионал кадрларни тайёрловчи, етакчи таълим ва илм-фан маркази — Президент университетини ташкил этиш;

олий маълумотли мутахассислар тайёрлашнинг мақсадли параметрларини Инвестиция дастурлари, ҳудудий ва тармоқ дастурлари, васийлик кенгашлари талаблари, жаҳон миқёсидаги технологик ўзгаришларни инобатга олган ҳолда шакллантириш, таълим йўналишлари ва мутахассисликларини оптималлаштириш, бунда STEAM йўналишларини (аниқ фанлар, технология, инжиниринг, ижодий санъат ва математика) ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратиш;

олий таълим муассасаларининг қуввати, илмий салоҳияти ва бошқа асосий кўрсаткичларидан келиб чиққан ҳолда тўлов-контракт асосидаги қабул параметрларини олий таълим муассасаси томонидан мустақил белгилаш тизимини босқичма-босқич жорий этиш;

давлат гранти асосида кадрлар тайёрлаш параметрларини босқичма-босқич олий таълим муассасалари ўртасида танлов ўтказиш йўли билан тақсимлаш механизмларини жорий этиш;

хотин-қизларнинг олий таълим олишга бўлган ҳуқуқлари кафолатларини янада кучайтириш, таълим олишда гендер тенглиги тамойиллари устуворлигини таъминлаш, маҳаллалар, умумтаълим мактаблари, академик лицей ва касб-ҳунар коллежларида мунтазам равишда хотин-қизларни олий таълимга кенг жалб қилишга йўналтирилган кенг тарғибот ишларини олиб бориш;

таълимнинг узлуксизлигига эришиш мақсадида умумий ўрта, ўрта махсус ва олий таълим дастурларининг уйғунлиги ва изчиллигини таъминлаш;

олий таълим муассасаларининг ўқув режаларини кредит-модуль тизимига ўтказиш механизмларини ишлаб чиқиш ва уларни босқичма-босқич мазкур тизимга ўтказиш;

индивидуал таълим траекторияларига асосланган, талабаларда креатив фикрлаш, амалий кўникмаларни шакллантиришга қаратилган ўқув режалар ишлаб чиқиш орқали талабалар қизиқишлари ҳамда кадрлар буюртмачилари эҳтиёжларига мувофиқ таълим дастурларини шакллантириш, уларни тасдиқлаш бўйича олий таълим муассасаларига босқичма-босқич академик мустақиллик бериш;

мустақил таълим соатлари улушини ошириш, талабаларда мустақил таълим олиш, танқидий ва ижодий фикрлаш, тизимли таҳлил қилиш, тадбиркорлик кўникмаларини шакллантириш, ўқув жараёнида компетенцияларни кучайтиришга қаратилган методика ва технологияларни жорий этиш, ўқув жараёнини амалий кўникмаларни шакллантиришга йўналтириш, бу борада ўқув жараёнига халқаро таълим стандартларига асосланган илғор педагогик технологиялар, ўқув дастурлари ва ўқув-услубий материалларни кенг жорий этиш;

талабалар билимини баҳолаш тизими технологияларини такомиллаштириб бориш ва холисоналигини таъминлаш, жумладан баҳолашнинг талабалар билан бевосита алоқасиз шаклларини ривожлантириб бориш;

фанларни ўзлаштиришда талабалар орасида соғлом рақобатни ривожлантириш механизмларини ишлаб чиқиш;

ўқув режаларида фанлар сонини номутахассислик фанлари ҳисобига босқичма-босқич камайтириш ҳамда туташликдаги фанларни танлов фанлари рўйхатига киритиш;

гуманитар ва педагогик йўналишларда кадрлар тайёрлаш сифатига эътиборни кучайтириш, педагогик таълим йўналишлари ва мутахассисликлари бўйича ўқув режа ва дастурларини илғор хорижий тажриба асосида қайта кўриб чиқиш ва такомиллаштириш, мазкур йўналишда таҳсил олаётган талабаларда таълим жараёнида замонавий педагогик технологияларни қўллаш кўникмаларини шакллантириш, педагогик таълим инфратузилмасини яхшилаш, ҳудудлардаги барча умумтаълим мактабларига хорижий тилларни ўзлаштирган, юқори малакали профессионал педагог кадрларни етказиб бериш;

илғор хорижий тажрибалар асосида олий таълим муассасаларига юқори малакали педагог кадрларни мақсадли тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш тизимини такомиллаштириб бориш;

олий таълим муассасаларида ўқув-услубий фаолият учун масъул бўлган мутахассислар малакасини мунтазам ошириб бориш;

таълим йўналишлари ва мутахассисликлари бўйича хорижий тилларда ўқитиладиган мутахассислик фанлари салмоғини ошириб бориш;

магистратура талабаларининг юқори савияда илмий изланишлар олиб бориш, педагогик фаолият юритиш, бошқарув, танқидий фикрлаш ва тизимли таҳлил қилиш қобилиятига эга бўлиши учун мазкур таълим босқичи ўқув режа ва дастурларини мунтазам такомиллаштириб бориш;

ўқув адабиётлари сифатини яхшилаш, замонавий ўқув адабиётларини яратиш тартибини соддалаштириш, энг янги хорижий адабиётларни харид қилиш ва таржима қилиш ишларини жадаллаштириш, хорижий адабиётлардан қўшимча ёки муқобил ўқув адабиётлари сифатида фойдаланишни кенгайтириш, кутубхоналар фондларини мунтазам равишда янгилаб бориш;

танлов асосида аниқланган ва ўқув адабиётларига муаллифлик қилаётган профессор-ўқитувчиларнинг йиллик ўқув юкламасини тақсимлаш механизмини такомиллаштириш, бунда уларнинг умумий йиллик юкламаларида ўқув адабиётларини яратиш учун ажратилган вақтни дарс ўтиш юкламаси вақти ҳисобидан оширишни назарда тутиш;

имконияти чекланган талабаларга кўрсатиладиган таълим хизматлари турларини кўпайтириш ва уларнинг сифатини яхшилаш, таълимда инклюзив жараёнларни ривожлантириш, адаптив технологияларни жорий этиш;

барча олий таълим муассасаларида дарс машғулотлари бўйича талабалар фикрини ўрганиш (feedback) ҳамда ўзаро ташриф (peer review) тизимини ривожлантириш асосида талабаларга таълим хизматлари кўрсатиш сифатини яхшилаб бориш;

фан соҳалари бўйича профессор-ўқитувчиларнинг касбий мулоқот майдончаларини яратиш, таълим сифатини таъминлаш жараёнига талабаларни кенг жалб этиш ҳамда «тьюторлик» ташкилий-методик ёрдам тизимини жорий этиш орқали талабаларнинг мустақил таълим олиш фаолиятини ривожлантириш;

хорижий мамлакатлар тажрибасидан келиб чиқиб, талаба-ёшларнинг академик фаолияти, муаммолари ва турмуш тарзи, ўқув жараёни ҳамда яратилган шароитлар бўйича талабалар фикр-мулоҳазаларини ўрганиш мақсадида улар ўртасида ҳар йили республика миқёсида миллий сўров ўтказиш;

олий таълим муассасалари, қайта тайёрлаш ва малака ошириш курсларида ўқув-педагогик ва илмий фаолият юритиш учун хорижлик юқори малакали профессор-ўқитувчилар ва мутахассислар, таълим ва илм-фан соҳасида фаолият юритиб, салмоқли ютуқларга эришган, юрт ривожига ҳисса қўшиш истагида бўлган хориждаги ватандошларни жалб этиш, бу борада уларга академик ва инфратузилмага оид қулайликлар яратиб бериш;

юқори малакали профессор-ўқитувчилар, олимларни таълим жараёнига жалб қилишнинг самарали механизмларини яратиш, муайян кўрсаткичлар асосида уларнинг фаолиятини баҳолаш тизимини ривожлантириш;

олий таълим муассасаларида миллий ҳамда халқаро баҳолаш тизимлари сертификатларига эга бўлган, хорижий тилларни мукаммал ўзлаштирган профессор-ўқитувчилар ва талабалар улушини тизимли равишда ошириб бориш;

«Эл-юрт умиди» жамғармаси кўмагида профессор-ўқитувчиларни хорижий мамлакатларда малака ошириш, стажировка ўташ, магистратура ва докторантурада ўқитиш орқали уларнинг касбий маҳоратини ошириб бориш;

кўп йиллик меҳнат стажига эга бўлган амалиётчи мутахассисларни таълим жараёнига кенг жалб қилиш, профессор-ўқитувчиларнинг тегишли соҳа корхона ва ташкилотларида стажировка ўташини тизимли ташкил этиш;

ижтимоий соҳа ва иқтисодиётнинг барча тармоқлари мутахассислари учун узлуксиз малака ошириш ва қайта тайёрлаш тизимларини жорий этишнинг меъёрий-ҳуқуқий ва ўқув-методик асосларини такомиллаштириб бориш, бу борада масофавий таълим имкониятларидан кенг фойдаланиш;

олий таълим муассасаларида талабаларнинг ишдан ажралмаган ҳолда ўқишини таъминлаш мақсадида сиртқи ва кечки таълим шаклларида кадрлар тайёрлашни ривожлантириш, бунда рақамли технологияларга асосланган замонавий таълим технологияларини жорий этиш;

иқтисодиётнинг замонавий талабларига мувофиқликни таъминлаш мақсадида давлат таълим стандартларини такомиллаштириб бориш;

талабаларнинг ишлаб чиқариш, малакавий ва бошқа турдаги амалиётларини мазмунли ташкил этиш учун услубий базани ишлаб чиқиш ва ривожлантириб бориш;

республика олий таълим муассасалариаро ички академик мобиллик дастурларини, ўзаро тажриба алмашиш механизмларини амалиётга татбиқ этиш;

хорижий олий таълим муассасалари билан ҳамкорлик доирасида профессор-ўқитувчилар ва докторантлар академик мобиллиги дастурларини ривожлантириш;

олий таълим муассасаларида таълим сифатини оширишда ички назорат ва ҳисобдорлик механизмларини такомиллаштириш;

олий таълим муассасаларига қабул жараёнларида битирувчиларнинг аттестатидаги ўртача баҳони инобатга олган ҳолда, таълим йўналишларига мос бўлган фанлардан миллий ва халқаро баҳолаш тизимлари сертификатларига эга бўлган абитуриентларни олий таълим муассасаларига ўқишга қабул қилиш тажрибасини босқичма-босқич амалиётга жорий этиш;

миллий баҳолаш тизими сертификатлари тақдим этиладиган фанлар рўйхатини кенгайтириш, бундай хизматлар кўрсатадиган давлат ва нодавлат муассасалар фаолиятини қўллаб-қувватлаш;

олий таълим муассасалари фан олимпиадаларини ўтказиш тартибини такомиллаштириш, шаффофликни таъминлаш, баҳолаш механизмларини халқаро олимпиада ва танловлар мезонларига мослаштириш.

2-§. Таълим жараёнига рақамли технологиялар ва замонавий усулларни жорий этиш

Таълим жараёнига рақамли технологиялар ва замонавий усулларни жорий этиш бўйича қуйидаги тадбирлар амалга оширилади:

рақамли иқтисодиёт учун юқори малакали муҳандис-техник кадрлар тайёрлаш тизимини ташкил этиш;

замонавий ахборот-коммуникация технологиялари ва таълим технологияларининг мустаҳкам интеграциясини таъминлаш, бу борада педагог кадрларнинг касбий маҳоратини узлуксиз ривожлантириб бориш учун қўшимча шароитлар яратиш;

таълим жараёнларини рақамли технологиялар асосида индивидуаллаштириш, масофавий таълим хизматларини ривожлантириш, вебинар, онлайн, «blended learning», «flipped classroom» технологияларини амалиётга кенг жорий этиш;

замонавий ахборот-коммуникация технологиялари асосида масофавий таълим дастурларини ташкил этиш;

таълим жараёнларида «булутли технологиялар»дан фойдаланиш;

масофадан туриб фойдаланиш имконини берувчи электрон кутубхона тизимини кенг жорий этиш, талабаларнинг олий таълим муассасасида ўқишни тамомлаганларидан сўнг кутубхона фонди, ахборот базаларидан фойдаланишини йўлга қўйиш орқали уларнинг касбий малакасини узлуксиз ошириб бориш имкониятларини кенгайтириш;

миллий электрон таълим ресурслари яратилишини жадаллаштириш, хорижий электрон таълим ресурсларини таржима қилиш ишларини ташкил этиш, таълим жараёнида электрон ресурслар салмоғини босқичма-босқич ошириб бориш, электрон ўқув адабиётлар яратиш, уларни мобил қурилмаларга юклаб олиш мақсадида кутубхоналарда QR-код ёрдамида электрон ресурслар ҳақидаги ахборотларни жойлаштириш тизимини яратиш;

олий таълим муассасасининг конференция материаллари, битирув-малакавий ишлар, магистрлик ва докторлик диссертацияларидан иборат илмий-техник маълумотлар электрон базасини яратиш, келгусидаги илмий-техник маълумотлар янгилигини таъминлаш мақсадида антиплагиат тизимидан фойдаланишни кенг жорий этиш;

таълим йўналишлари ва мутахассисликларининг ўзига хослигидан келиб чиқиб, таълим жараёнида халқаро миқёсда кенг қўлланиладиган замонавий дастурий маҳсулотлардан фойдаланишни ривожлантириш;

олий таълим муассасаларидан олинадиган турли ҳисобот ва маълумотлар сонини кескин камайтириш, уларни тайёрлашнинг қоғоз шаклидан воз кечиш, бошқарув тизими ва ўқув жараёнлари, кутубхона ва ҳужжатлар айланмасини электронлаштиришни таъминловчи «Электрон университет» платформасига босқичма-босқич ўтиш, таълим жараёни иштирокчилари фаолияти самарадорлигини мониторинг қилишнинг электрон тизимини жорий этиш;

олий таълим муассасалари педагог ходимлари, бакалавриат, магистратура талабалари ва докторантларига оид маълумотларни ўзида акс эттирувчи ва мунтазам янгиланиб борувчи электрон база (Student Record System) юритилишини йўлга қўйиш асосида унинг миллий тизимини яратиш;

халқаро молия ташкилотлари кўмагида олий таълим соҳасидаги ўқув-услубий, меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар, статистик маълумотлар, шунингдек давлат интерактив хизматлари кўрсатишга доир маълумотларни ўзида мужассам этган ва мунтазам янгиланиб турадиган олий таълимнинг ягона ахборот платформаси — «Олий таълим бошқаруви ахборот тизими»ни ишга тушириш, унда вакант ўринларга ўтказилаётган танловларга оид эълонларни ҳамда аризаларни онлайн қабул қилиш имкониятларини назарда тутиш.

3-§. Олий таълим муассасаларида илмий-тадқиқот ишлари натижадорлигини ошириш, ёшларни илмий фаолиятга кенг жалб этиш, илм-фаннинг инновацион инфратузилмасини шакллантириш

Олий таълим муассасаларида илмий-тадқиқот ишлари натижадорлигини ошириш, ёшларни илмий фаолиятга кенг жалб этиш, илм-фаннинг инновацион инфратузилмасини шакллантириш бўйича қуйидаги тадбирлар амалга оширилади:

олий таълим муассасаларида таълим, фан, инновация ва илмий тадқиқотлар натижаларини тижоратлаштириш узвий боғлиқлигини назарда тутувчи «Университет 3.0» концепциясини босқичма-босқич жорий этиш;

хорижий инвестицияларни кенг жалб қилиш, пуллик хизматлар кўламини кенгайтириш ва бошқа бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобига олий таълим муассасалари таркибида технопарк, форсайт, технологиялар трансфери, стартап, акселератор марказларни ташкил этиш ҳамда уларни тегишли тармоқ, соҳа ва ҳудудларнинг ижтимоий-иқтисодий ривожланишини тадқиқ қилиш ва прогнозлаштириш бўйича фаолият олиб боришларини таъминлаш;

профессор-ўқитувчилар, илмий изланувчилар, докторантлар, магистратура ва бакалавриат талабаларини ташкил этиладиган технопаркларда илмий ва инновацион фаолият олиб боришларига эришиш;

бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобига стартап лойиҳалари асосида тижоратлаштириш салоҳияти юқори бўлган янги маҳсулотлар ва техника-технологияларни яратиш орқали олий таълим муассасалари ҳузурида илмий-тадқиқот натижаларини амалиётга жорий этиш билан шуғулланувчи «spin-off» ва «spin-out» корхоналарини ташкил этиш, академик тадбиркорликни ривожлантириш;

халқаро SсiVal ахборот-таҳлил тизими ёрдамида жаҳондаги илмий-тадқиқот натижаларини таҳлил қилиб бориш асосида илм-фаннинг илғор ютуқлари билан уйғун ривожланишини таъминлаш;

нуфузли халқаро илмий журналларда мақолалар чоп этиш фаолиятини қўллаб-қувватлаш механизмларини жорий этиш;

олий таълим муассасалари илмий журналларининг Scopus, ScienceDirect ва бошқа халқаро илмий-техник маълумотлар базаларига босқичма-босқич киритилишини таъминлаш;

фундаментал, амалий ва инновацион илмий тадқиқотларни ривожлантириш, мавжуд илмий мактабларни сақлаб қолиш ва янгиларини яратиш, уларнинг кадрлар салоҳиятини мустаҳкамлаш, бунда иқтидорли ёшларнинг илм-фанга кенг жалб этилишини рағбатлантириш;

халқаро илмий-техник маълумотлар базасига кирувчи нуфузли илмий нашрларда мақолалар эълон қилиш орқали фаолиятининг илмий натижалари халқаро даражада тан олинишини белгиловчи кўрсаткич «Хирш» индекси (h-индекс) юқори бўлган олимлар, профессор-ўқитувчилар ҳамда ёш илмий изланувчиларни бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобидан моддий рағбатлантириб бориш тизимини жорий этиш;

олий таълим муассасаларида олиб борилаётган илмий тадқиқотлар сифатини кўтариш, уларни статистик, техник ва бошқа маълумотлар билан таъминлаш механизмларини яратиш, бу борада тегишли меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларни қабул қилиш;

профессор-ўқитувчилар таркибининг илмий даража ва унвонларга эга ходимлар ёши нуқтаи назаридан оптимал нисбатига эришиш;

илмий-тадқиқот муассасалари олимларини таълим жараёни ва илмий раҳбарликка жалб қилиш, магистратура ва докторантура босқичларидаги илмий ишларни мазкур илмий-тадқиқот муассасаларида олиб борилиши ҳамда ҳимоя қилинишини таъминлаш;

жаҳон илмий тадқиқотлар бозори тенденцияларидан келиб чиқиб, ҳар бир олий таълим муассасасида (факультет, кафедра ва лабораториялар кесимида) илмий тадқиқотларни тор ва фанлар туташлигидаги соҳаларга ихтисослаштириш, уларни ишлаб чиқариш ва ҳудудий ривожланиш эҳтиёжларига мослаштириш, қиёсий устунликка эга бўлган истиқболли илмий йўналишларни белгилаш, ушбу йўналишларда юқори малакали профессор-ўқитувчилар ва талабалар салмоғини ошириш;

Тошкент давлат техника университети ҳузуридаги Ўзбекистон-Япония ёшлар инновация маркази, Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти ҳузуридаги Ўқув-амалий тўқимачилик технопарки ҳамда Урганч давлат университети ҳузуридаги «Хоразм» инновацион технопаркининг фаолияти самарадорлигини ошириш;

халқаро молия институтларининг имтиёзли маблағларини кенг жалб қилиш орқали инновацион фаолият инфратузилмасини такомиллаштириш мақсадида «Ҳужайра ва молекуляр биотехнология», «Тиббий генетика», «Экофизиология», «Материалшунослик», «Энергия тежовчи технологиялар, назорат-ўлчов ва автоматлаштирилган тизимлар», «Қурилиш материаллари» ҳамда «Озиқ-овқат маҳсулотлари ва технологияси» йўналишлари бўйича 7 та олий таълим муассасалариаро илмий-тадқиқот лабораториясини ташкил этиш;

Ўзбекистон Миллий университети ҳузурида Нанотехнологияларни ривожлантириш маркази, Яримўтказгичлар физикаси ва микроэлектроника илмий-тадқиқот институти, Биофизика ва биокимё институти, Интеллектуал дастурий тизимлар илмий-амалий марказида замонавий илмий-тадқиқотлар амалга оширилишини таъминлаш ва ривожлантириб бориш;

илм-фан соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантириш, Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг тегишли институтлари ҳамда нуфузли хорижий олий таълим ва илмий тадқиқот муассасалари билан етакчи маҳаллий олий таълим муассасаларининг фаол ҳамкорлигини йўлга қўйиш, бунда менторлик моделидан кенг фойдаланиш;

профессор-ўқитувчилар томонидан юритилиши лозим бўлган турли журнал ва ўқув-услубий ҳужжатлар сонини қатъий қисқартириш орқали уларнинг илмий фаолиятини жадаллаштириш;

илмий-тадқиқот ишларини ижтимоий соҳа ва иқтисодиёт тармоқларидаги, шу жумладан ҳудудий миқёсдаги мавжуд муаммоларнинг инновацион ечимига қаратиш, фанлар туташлигидаги муаммоларни кенг тадқиқ этиш;

иқтидорли ёшларни аниқлаш, академик лицейларга жалб қилиш, олий таълим муассасаларига саралаб олиш, чуқурлаштирилган таълим дастурлари асосида ўқитиш, уларнинг фан олимпиадаларидаги иштирокини кенгайтириш, илмий фаолиятга бўлган қизиқишини ошириш, «устоз-шогирд» тизими асосида тегишли соҳада юқори натижаларга эришган малакали мутахассисларга бириктириш, бу борадаги маълумотлар электрон базасини яратиш;

олий таълим муассасаларининг Ёшлар академияси ҳамда Фан ва технологиялар бўйича республика кенгаши билан ҳамкорлигини йўлга қўйиш ва ривожлантириб бориш;

олий таълим муассасалари илмий салоҳиятини ошириш, мақсадли докторантура орқали илмий ва илмий-педагог кадрлар тайёрлаш тизимини ривожлантириш;

хорижий олий таълим муассасалари билан ҳамкорликда қўшма илмий даража дастурларини ишлаб чиқиш;

олий таълимдан кейинги таълим институтлари фаолиятини хорижий тажриба асосида такомиллаштириш, илмий кенгашлар ва ҳимоялар тизимини халқаро тажрибага мувофиқлаштириш;

илмий даражалар ва унвонлар бериш ваколатини босқичма-босқич олий таълим муассасаларига бериш;

докторантурага қабул қилиш шартларини белгилашда олий таълим муассасаларига эркинлик бериш, талабгорларни саралаб олишда уларнинг илмий ютуқларига алоҳида эътибор қаратиш;

илмий даражалар берувчи илмий кенгашлар мажлисларини ҳудудлардаги олий таълим муассасаларидан туриб онлайн кузатиш платформасини яратиш.

4-§. Маънавий-маърифий ва тарбиявий ишлар таъсирчанлигини ошириш

Маънавий-маърифий ва тарбиявий ишлар таъсирчанлигини ошириш бўйича қуйидаги тадбирлар амалга оширилади:

талаба-ёшлар таълим-тарбияси учун қўшимча шароитлар яратишга қаратилган комплекс чора-тадбирларни ўз ичига олган бешта ташаббусни амалиётга татбиқ этиш, жумладан талаба-ёшларни маданият ва санъат, жисмоний тарбия ва спортга жалб қилиш, уларнинг компьютер ва интернет технологияларидан фойдаланиш саводхонлигини ошириш, китобхонликни кенг тарғиб қилиш, талаба-қизларнинг касбий кўникмаларини ривожлантириш;

олий таълим муассасаларида маънавий-маърифий ишларни тизимли ташкил этиш, бу борада амалга оширилаётган чора-тадбирларнинг самарадорлигини ошириш, ёшларнинг интеллектуал салоҳияти, тафаккури ва дунёқарашини юксалтириш, мафкуравий иммунитетини мустаҳкамлаш, ватанпарварлик, халқ манфаатлари учун хизмат қилиш туйғуси билан яшайдиган баркамол авлод сифатида тарбиялашга қаратилган талаба-ёшларнинг маънавий-ахлоқий онгини ривожлантириш концепциясини ишлаб чиқиш ва амалиётга татбиқ этиш;

давлат ва жамият олдида турган муҳим вазифаларни ҳал этишда масъулиятни ўз зиммасига олишга қодир, юртпарвар, ташаббускор, замонавий билим ва кўникмаларни ўзлаштирган, инсоний фазилатларга эга ёшларни профессионал касб эгаси сифатида тайёрлаш, бу борада янгича ёндашувларни талаб этадиган таълим-тарбия усулларидан фойдаланиш;

олий таълим муассасаларида спортни қадрият сифатида ривожлантириш, талабалар ўртасида соғлом турмуш тарзини оммалаштириш бўйича чора-тадбирлар ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;

ёшларнинг қонун ҳужжатлари мазмун-моҳиятидан хабардорлиги, ҳуқуқий онги ва маданиятини ривожлантириш, уларда соғлом турмуш тарзига риоя этиш, инсон ҳуқуқлари, гендер тенглиги, тинчликпарварлик ва миллатлараро тотувлик, виждон эркинлиги, барча миллат ва элатларнинг тиллари, урф-одатлари ва анъаналарини ҳурмат қилиш каби умуминсоний қадриятлар билан бирга миллий-ахлоқий қадриятларни камол топтириш, ижтимоий-сиёсий ва иқтисодий фаоллик, мустаҳкам фуқаролик позициясини шакллантириш;

имконияти чекланган талабаларнинг ижтимоий мослашуви учун кенг шароитлар яратиш, инклюзивлик ғояларини тарғиб қилиш;

ёшлар тарбиясида ота-оналар, маҳаллалар ва олий таълим муассасалари ҳамкорлигини тизимли ташкил этиш;

олий таълим муассасаларида социологик ва педагогик-психологик хизмат гуруҳлари ишини такомиллаштириб бориш, талаба-ёшларни оилавий ҳаётга тайёрлаш, оилани мустаҳкамлаш борасидаги тарғибот ишларини кучайтириш;

талаба-ёшларни ҳунар ўрганиш, янги билим эгаллаш, ўз устида ишлаш, замонавий технология ютуқларидан мақсадли фойдаланиш, тадбиркорлик кўникмаларини шакллантиришга ундаш орқали уларнинг бўш вақтларини мазмунли ўтказиш учун таълим муассасаларида шарт-шароитлар яратиш;

талаба-ёшларни турли ахборот хуружлари, ёт ғоялар таъсирига тушиб қолиши, улар томонидан ижтимоий хавфли қилмишлар содир этилиши ҳолатларининг олдини олиш, Ватанимиз истиқболи йўлида бирлаштириш мақсадида таълим-тарбиянинг таъсирчан усуллари, замонавий ахборот-коммуникация технологияларидан кенг фойдаланиш, маънавий-маърифий тадбирларни ташкил этишда уларнинг қизиқишини эътиборга олиш ва ташаббусларини қўллаб-қувватлаш;

«Мактаб — маънавият ва маърифат ўчоғи» концепцияси доирасида олий таълим муассасаларининг умумтаълим мактаблари билан ўқувчи-ёшларни маънавий-маърифий дунёқарашини шакллантириш, ҳуқуқий саводхонлигини ошириш, касбга йўналтириш ва мустақил ҳаётга тайёрлаш каби масалаларда менторлик модели асосида ҳамкорлигини ривожлантириш.

5-§. Юқори малакали мутахассислар тайёрлаш жараёнига кадрлар буюртмачиларини фаол жалб этиш

Юқори малакали мутахассислар тайёрлаш жараёнига кадрлар буюртмачиларини фаол жалб этиш борасида қуйидаги тадбирлар амалга оширилади:

таълим йўналишлари ва мутахассисликларининг ўзига хослигидан келиб чиқиб, ўқув режалари ва дастурлари мазмуни ҳамда мутахассислик фанлари бўйича соатлар тақсимотини кадрлар буюртмачилари билан ҳамкорликда фан ва технологияларнинг сўнгги ютуқлари асосида шакллантириш;

битирув-малакавий ишлар, магистрлик ва докторлик диссертациялари мавзуларини иқтисодиётнинг реал сектори, шунингдек ҳудудий (вилоят, туман, шаҳар, маҳалла, ҳудудий объект) муаммолардан келиб чиқиб шакллантириш ҳамда мавзуларни тор қамровда чуқур тадқиқ қилишга ўтиш;

олий таълим муассасалари ва ишлаб чиқариш корхоналари алоқаларини мустаҳкамлаш ҳамда кластер усулида фаолият юритишини ташкил этиш;

ишлаб чиқариш ривожланган ҳудудлар ва иқтисодий зоналарда олий таълим муассасалари фаолиятини йўлга қўйиш;

талабаларнинг тегишли соҳа бўйича ишлаб чиқариш корхоналари ва ташкилотларда таълим жараёнидан ташқари вақтда меҳнат фаолияти олиб боришларига шарт-шароит яратиш;

илмий-техник буюртма ва грантларни амалга ошириш, ишлаб чиқаришда мавжуд муаммоларга янгича ечим топиш, тажрибали амалиётчиларни ўқув жараёнига фаол жалб қилиш, таълимда ишлаб чиқариш инфратузилмаси ва амалий мисоллардан кенг фойдаланиш каби йўналишларда олий таълим муассасаларининг ишлаб чиқариш корхоналари, ташкилотлар, илмий-тадқиқот муассасалари билан ўзаро манфаатли ҳамкорлигини таъминлаш;

ишлаб чиқариш корхоналарида мутахассислик кафедралари филиаллари, олий таълим муассасалари ҳузурида ишлаб чиқариш корхоналари таркибий бўлинмаларини, технопарклар, бизнес инкубаторлар, коворкинг марказлари фаолиятини ташкил этиш, технологиялар трансферини амалга ошириш орқали таълимнинг ишлаб чиқариш билан самарали ҳамкорлигини рағбатлантириш;

педагог ходимларнинг ишлаб чиқариш жараёнида малака ошириш тизимини жорий этиш, шунингдек ишлаб чиқаришда катта тажрибага эга, бироқ илмий даражаси бўлмаган мутахассисларни таълим жараёнига, жумладан таклиф этилган ва фахрий ўқитувчи сифатида жалб этишнинг таъсирчан механизмларини амалиётга татбиқ этиш, бунда ушбу мутахассисларни муайян соҳадаги стажига мувофиқ тегишли лавозимларга ишга қабул қилиш;

ишлаб чиқариш корхоналарида дарс машғулотлари ва талабалар амалиётини самарали ташкил этиш тартибини такомиллаштириш, бунда амалий кўникмаларни тасдиқловчи сертификатлар бериш тизимини жорий этиш;

кадрлар буюртмачилари мурожаати асосида олий таълим муассасалари базасида ишлаб чиқаришдан тажрибали амалиётчиларни жалб этиш йўли билан мақсадли таълим дастурлари, профессионал малака ошириш ва қайта тайёрлаш курслари, тренинглар ташкил этиш механизмларини яратиш;

олий таълим муассасалари тузилмасини ислоҳ қилиш асосида фаолияти талабалар амалиёти ва ишга жойлашишига ҳар томонлама кўмаклашиш, потенциал иш берувчилар рўйхатини шакллантириб бориш ва ҳамкорлик қилиш, шунингдек аввалги битирувчилар салоҳиятидан унумли фойдаланишга қаратилган «Карьера марказлари»ни ташкил этиш;

олий таълим муассасалари битирувчиларининг билим ҳамда кўникмаларини баҳоловчи марказлар фаолиятини қўллаб-қувватлаш;

илмий тадқиқотлар олиб бориш, уларнинг натижаларини тижоратлаштириш каби масалаларда кадрлар буюртмачилари, илмий-тадқиқот муассасалари ва олий таълим муассасалари ўртасида ўзаро манфаатли ҳамкорликни йўлга қўйиш, бизнес инкубаторлар ва венчур молиялаштириш фаолиятини ривожлантириш, мазкур масалаларда тегишли меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларни такомиллаштириб бориш;

докторлик диссертациялари илмий натижаларининг амалиётга тезкор жорий этилишини таъминлаш, ёшларнинг илмий фаолиятга қизиқишларини ошириш ва рағбатлантириш, илмий фаолият нуфузини кўтариш мақсадида докторлик (таянч докторлик) илмий даражасини берадиган бинар (иккиталик) ҳимоялар тизимини жорий этиш;

фундаментал, амалий ва инновацион тадқиқотлар танловларида илмий натижаларнинг тижоратлаштирилиши, уларнинг амалиётга жорий этилиши муддатидан келиб чиққан ҳолда грантлар миқдори ва давомийлигини белгилаш;

васийлик кенгашлари таркибини кадрлар буюртмачилари, йирик иш берувчилар, жамоат арбоблари ва тегишли соҳада катта ютуқларга эришган тадбиркорлар ҳисобидан шакллантириш;

битирувчилар малакасининг ишлаб чиқариш талабларига мос келишини аниқлаш, кадрлар тайёрлашда йўл қўйилаётган камчиликлар ва уларни бартараф қилиш мақсадида ҳар йили республика миқёсида кадрлар буюртмачилари ўртасида миллий сўровлар ўтказиш анъанасини йўлга қўйиш.

6-§. Олий таълим муассасаларининг молиявий мустақиллиги ва барқарорлигини таъминлаш, моддий-техник таъминотини мустаҳкамлаш

Олий таълим муассасаларининг молиявий мустақиллиги ва барқарорлигини таъминлаш, моддий-техник таъминотини мустаҳкамлаш бўйича қуйидаги тадбирлар амалга оширилади:

олий таълим муассасаларини босқичма-босқич ўзини ўзи молиялаштириш тизимига ўтказиш, молиявий барқарорликни таъминлаш, меҳнатга ҳақ тўлаш тизимини такомиллаштириш, молиялаштиришнинг самарали ва шаффоф механизмларини жорий этиш;

иқтисодиёт тармоқларининг кадрларга бўлган эҳтиёжларини инобатга олган ҳолда, шунингдек истиқболда олий таълим муассасаларининг рейтинги ва ўз харажатларини қоплаш даражасидан келиб чиқиб бакалавриат таълим йўналишлари (магистратура мутахассисликлари) бўйича тўлов-контракт миқдорларини мустақил белгилаш тизимига босқичма-босқич ўтиш;

олий таълим муассасаларининг таълим хизматлари экспорти ва қўшимча хизматлар кўрсатишга доир фаолиятини ривожлантириш;

қурилиш, реконструкция қилиш ва капитал таъмирлаш ишларини замон талаблари асосида ташкил этиш, ушбу жараёнда инновацион технологияларга асосланган, ресурстежамкор ва тез барпо этиладиган конструкция ва материаллардан фойдаланиш бўйича илғор технологиялар ва муҳандислик ечимларини қўллаш;

олий таълим муассасаларини замонавий дастурий маҳсулотлар билан таъминлаш, ўқув ва илмий жараёнларни ўқув ва лаборатория ускуналари, шунингдек лаборатория материаллари (реактивлар, кимёвий идиш, бутловчи, биологик материаллар ва бошқа объектлар) билан мунтазам равишда зарур миқдорларда таъминлаб боришнинг самарали механизмларини яратиш;

талабалар турар жойлари, кутубхона, ўқув устахоналари, лабораториялар, спорт соғломлаштириш ва ижтимоий инфратузилма объектларига нисбатан ўсиб бораётган эҳтиёжни ўз вақтида таъминлаш ва замон талаблари асосида уларнинг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш;

имконияти чекланган талабаларга олий таълим муассасалари ва талабалар турар жойлари биноларида қўшимча шароитлар яратиш, улар учун таълим муассасаларини зарур адабиётлар, методик қўлланмалар билан таъминлаш чораларини кўриш;

олий таълим муассасаларида хорижий фуқароларнинг истиқомат қилиши ва таълим олиши бўйича қулай шарт-шароитлар яратиш;

инновацион кутубхоналарни ташкил этиш, улардаги китоб фондини янги авлод ўқув адабиётлари билан мунтазам бойитиш;

олий таълим муассасаларини юқори тезликдаги интернет билан узлуксиз таъминлаш, талабаларнинг мустақил таълим олиши учун инфратузилма имкониятларини кенгайтириш;

талабалар, ўқитувчилар ва ёш тадқиқотчиларнинг электрон таълим ресурслари, замонавий илмий адабиётларнинг электрон каталоглари ва маълумотлар базаларидан бепул фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш;

аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламларидан бўлган талабаларни моддий рағбатлантириш ва қўллаб-қувватлаш;

олий таълим муассасаларида ҳомийлик ва илмий-тадқиқот натижаларини тижоратлаштиришдан тушган, мақсадли капитал ва бошқа маблағлар ҳисобига молиялаштириладиган эндаумент жамғармаларини (endowment fund) ташкил этиш.

7-§. Олий таълим муассасаларини тизимли ривожлантириш ва бошқарув фаолиятини такомиллаштириш

Олий таълим муассасаларини тизимли ривожлантириш ва бошқарув фаолиятини такомиллаштириш бўйича қуйидаги тадбирлар амалга оширилади:

а) кадрлар тайёрлаш сифати ва кўламини инобатга олган ҳолда олий таълим муассасаларини қуйидаги тоифаларга ажратиш ва уларни ривожлантириш стратегияларини белгилаш:

биринчи тоифа — флагман университетлар (Ўзбекистон Миллий университети ва Самарқанд давлат университети);

иккинчи тоифа — илм-фан ва инновацион марказ функциясини бажарувчи ҳудудий олий таълим муассасалари;

учинчи тоифа — соҳалар учун таълим ва илмий тадқиқотлар бўйича таянч муассасалар ролини бажарувчи тармоқ олий таълим муассасалари;

б) институт мақомидаги олий таълим муассасалари фаолияти кўламини кенгайтириш ва институционал салоҳиятини кучайтириш орқали уларни университетга айлантириш бўйича чора-тадбирлар кўриш;

в) олий таълим муассасаларини уларнинг қуввати, илмий салоҳияти ва бошқа асосий кўрсаткичларидан келиб чиқиб босқичма-босқич йириклаштириб бориш;

г) тажриба тариқасида давлат улушининг 51 фоиздан кам бўлмаган қисмини сақлаб қолган ҳолда айрим давлат олий таълим муассасаларини (олий ҳарбий таълим муассасалари бундан мустасно) давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш, уларда корпоратив бошқарув тамойилларини жорий этиш;

д) олий таълим соҳасини ривожлантириш бўйича ҳужжат лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва муҳокама этишда Республика олий таълим кенгаши нуфузи ва фаоллигини ошириш, масъулиятини кучайтириш, олий таълим муассасаларида жамоатчилик назоратининг замонавий механизмларини жорий этиш;

е) олий таълим тизимида бошқарув жараёнларини ахборот-коммуникация технологиялари асосида оптималлаштириш, давлат интерактив хизматлари кўламини кенгайтириш;

ж) олий таълим муассасаларини ривожлантиришда стратегик режалаштириш тамойилларини жорий этиш, бунда васийлик кенгашлари масъулияти ва ролини ошириш;

з) Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси функцияларини хорижий тажриба асосида такомиллаштириш, бунда таълим сифатини баҳолашнинг янги механизмларини жорий этиш, кадрлар буюртмачилари ва талабалар ўртасида ўтказилган миллий сўров натижаларини чуқур тадқиқ қилиш орқали муаммоларни бартараф этиш, давлат ва нодавлат таълим муассасаларида таълим сифатини таъсирчан инструментлар ёрдамида назорат қилиб бориш, битирувчилар сифати ва уларнинг ихтисослиги бўйича ишга жойлашиш масалаларига эътибор қаратиш;

и) таълим сифатини назорат қилиш ва олий таълим муассасалари рейтингини юритишнинг нодавлат тизимини яратиш бўйича зарур чора-тадбирлар белгилаш;

й) олий таълим муассасаларида ишга қабул қилиш ва юқори лавозимларга тайинлашда олий таълим тизими ривожи учун ўзининг муносиб ҳиссасини қўшувчи кадрларни танлаш, уларнинг фаолияти, профессионал хусусиятлари, соҳа олдидаги алоҳида хизматларини адолатли ва холисона баҳолашни назарда тутувчи меритократия тамойилларини қўллаш, раҳбарлик лавозимларига тайинлашда гендер тенглиги тамойилларига қатъий риоя қилиш;

к) олий таълим муассасалари раҳбарлик лавозимларига захира кадрларни шакллантириш, мақсадли ўқитиш ва тайёрлаш самарадорлигини ошириш;

л) олий таълим муассасалари раҳбар ходимларини ротация қилиш механизмини жорий қилиш.

8-§. Коррупцияга қарши курашиш ва шаффофликни таъминлашнинг таъсирчан механизмларини жорий этиш

Коррупцияга қарши курашиш ва шаффофликни таъминлашнинг таъсирчан механизмларини жорий этиш бўйича қуйидаги тадбирлар амалга оширилади:

олий таълим соҳасида «Коррупциясиз соҳа» лойиҳасини изчил давом эттириш, коррупциянинг ҳар қандай кўринишига барҳам бериш;

олий таълим муассасаларини тажрибали, ҳалол, пок виждонли, масъулиятли профессор-ўқитувчи ва ходимлардан шакллантириб, уларнинг вазифаларини аниқ белгилаб бериш;

олий таълим муассасаларининг жамият олдидаги ҳисобдорлиги ва таълим сифатини таъминлашдаги масъулиятини ошириш, кенг жамоатчиликни шаффофлик ва холислик тамойиллари асосида таълим хизматлари сифати тўғрисидаги маълумотлар билан хабардор қилиб бориш;

профессор-ўқитувчилар билан талабалар ўртасидаги бюрократик омилларни бартараф этиш, баҳолаш мезонларидаги шаффофликни кучайтириш, талабалар билимини баҳолашда адолатни таъминлаш;

абитуриентлар ва магистратурада таълим олиш учун талабгорлар ҳужжатларини қабул қилиш, барча касбий (ижодий) имтиҳонларни ўтказиш, уларнинг билимини баҳолаш, ўқишни кўчириш ёки қайта тиклаш жараёнларида суиистеъмолчилик ҳолатларининг олдини олиш, бу борада жамоатчилик кенгашларининг ролини ошириш, шаффофликни таъминлаш;

профессор-ўқитувчиларнинг жамиятдаги мавқеини мустаҳкамлаш, ушбу касб жозибадорлигини таъминлаш бўйича чора-тадбирлар кўриш;

Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги ҳамда олий таълим муассасалари фаолиятининг очиқлигини таъминлаш, фуқаролик жамияти институтлари билан алоқаларини мустаҳкамлаш, жамоатчиликка ахборот тақдим этишнинг тезкор ва замонавий шаклларини жорий этиш;

малака ошириш, илмий-тадқиқот ишларини тайёрлаш ва амалиётга татбиқ этиш, назорат-мониторинг, ходимларни ишга қабул қилиш ва лавозимга тайинлаш, олий таълим муассасалари фаолиятини ўрганиш ва тизимдаги бошқа жараёнларда шаффофликни таъминлаш;

профессор-ўқитувчиларнинг ўқув юкламаларини оптималлаштириш, касбий фаолиятга замонавий ахборот-коммуникация технологияларини кенг жорий этиш асосида олий таълим тизими ходимларининг меҳнат унумдорлигини ошириш;

олий таълим тизимида педагог кадрларни ишга қабул қилиш, лавозимларга танлов ўтказишда адолат ва очиқликни таъминлаш, ўқув йили якунлари бўйича педагог кадрлар фаолиятига баҳо бериш, бу борада жамоатчилик назоратининг янги ва самарали механизмларини амалиётга жорий этиш;

олий таълим муассасаларини молиялаштиришнинг амалдаги меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларига риоя қилиниши, харажатлар сметаларини шакллантириш тартибига амал қилиш ва ички молиявий тафтиш ишларини такомиллаштириш, ушбу жараёнда коррупцияга оид ҳолатларни ўз вақтида аниқлаш ва бартараф этилишини таъминлаш;

олий таълим тизимида кадрлар захирасини шакллантириш, одоб-ахлоқ нормаларига риоя этилишини таъминлаш масалаларини тартибга солувчи меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва жорий этиш.

9-§. Олий таълим тизимининг инвестициявий жозибадорлигини ошириш, халқаро миқёсда танилиши ва рақобатбардошлигини таъминлаш

Олий таълим тизимининг инвестициявий жозибадорлигини ошириш, халқаро миқёсда танилиши ва рақобатбардошлигини таъминлаш бўйича қўйидаги тадбирлар амалга оширилади:

республикадаги камида 10 та олий таълим муассасасини халқаро эътироф этилган ташкилотлар (Quacquarelli Symonds World University Rankings, Times Нigher Education ёки Academic Ranking of World Universities) рейтингининг биринчи 1 000 та ўриндаги олий таълим муассасалари рўйхатига, шу жумладан Ўзбекистон Миллий университети ва Самарқанд давлат университетини биринчи 500 та ўриндаги олий таълим муассасалари рўйхатига киритиш бўйича тизимли ишларни амалга ошириш, бунда мазкур олий таълим муассасаларини давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг замонавий механизмларини жорий этиш;

олий таълим муассасаларининг Ўзбекистон ялпи ички маҳсулоти ошишидаги иштирокини ва мамлакат ижобий халқаро имиджини шакллантиришдаги ролини ошириш;

республика олий таълим тизимини халқаро таълим стандартлари билан уйғунлаштириш, илғор хорижий тажрибани чуқур ўрганиш ва таҳлил қилиш асосида таълим дастурларини жаҳонда тан олинган халқаро стандартлар талабларига мослаштириш бўйича асосланган таклифлар ишлаб чиқиш;

таълим тўлиқ хорижий тилларда олиб бориладиган таълим йўналишлари ва мутахассисликлари, факультетлар салмоғини ошириб бориш;

хорижий фуқароларни олий таълим муассасаси томонидан белгиланадиган тартибда ўтказиладиган суҳбат асосида магистратура ва докторантурага қабул қилиш бўйича тегишли меъёрий-ҳуқуқий ҳужжат қабул қилиш;

таълим хизматлари экспортини ривожлантириш бўйича хорижий мамлакатлар билан таълим соҳасида ҳамкорликни кенгайтириш ва уларнинг меъёрий-ҳуқуқий базасини такомиллаштириб бориш;

«Study in Uzbekistan» («Ўзбекистонда таҳсил ол») лойиҳасини амалга ошириш, мамлакат таълим жозибадорлигини тарғиб қилувчи махсус веб-портал яратиш ва уни барча олий таълим муассасалари бўйича батафсил ва ишончли маълумотлар билан тўлдириб бориш;

таълимда брендлар, илмий анъаналар тизимини яратиш асосида олий таълим ва олий таълим муассасалари имижини шакллантириш стратегияси бўйича дастур қабул қилиш;

олий таълим муассасалариаро халқаро фан олимпиадаларини ташкил этиш;

хорижий олий таълим муассасалари билан ҳамкорликда қўшма таълим дастурлари асосида кадрлар тайёрлаш фаолиятини кенгайтириш, ҳамкорликда ўтказиладиган илмий конференциялар ва семинарлар сонини кўпайтириш, халқаро илмий ва таълим лойиҳаларини амалга ошириш;

ривожланган хорижий давлатлар олий таълим муассасалари ҳамда илмий-тадқиқот марказлари билан ҳамкорликда халқаро қўшма илмий журналлар, шунингдек таълим форумлари, ректорлар конференциялари ва бошқа анжуманлар ташкил этиш;

олий таълим муассасалари расмий веб-сайтларини Webometrics ташкилоти рейтинг тизимида эгаллаган ўринларини яхшилаб бориш, шу жумладан олий таълим муассасалари томонидан етакчи ташкилотлар ва корхоналарда битирувчиларнинг ишга жойлашиши ҳақидаги маълумотлар, таълим йўналишлари, магистратура мутахассисликлари, илмий-техник салоҳияти, профессор-ўқитувчилар, инфратузилмаси, эришган ютуқлари каби асосий маълумотларни веб-сайтларда мунтазам равишда эълон қилиб бориш;

хорижий мамлакатларда маҳаллий олий таълим муассасалари филиалларини ташкил этиш, қўшма таълим дастурларини амалга ошириш;

Ўзбекистон Республикасида таълим олиш учун хорижий фуқароларни жалб этиш бўйича маҳаллий ва хорижий агентликлар томонидан консалтинг хизматлари кўрсатилишининг меъёрий-ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш;

республика олий таълим тизимининг халқаро имижини яратишда Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, хорижий мамлакатлардаги элчихоналар ва халқаро ташкилотлар билан ҳамкорликни кучайтириш, замонавий PR-лойиҳаларни амалга ошириш;

олий таълим соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантириш мақсадида халқаро молия институтлари, етакчи халқаро ташкилотлар билан алоқаларни мустаҳкамлаш, бу борада мамлакат таълим тизими манфаатларига мос келувчи инновацион ташаббусларни қўллаб-қувватлаш.

4-боб. Концепцияни амалга оширишдан кутилаётган натижалар

Концепция доирасида белгиланган вазифаларни бажариш орқали Ўзбекистон Республикаси олий таълим тизимини 2030 йилгача ривожлантиришда қуйидаги натижаларга эришиш назарда тутилмоқда:

олий таълим соҳасида давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш, ҳудудларда давлат ва нодавлат олий таълим муассасасалари, шу жумладан нуфузли хорижий олий таълим муассасалари филиаллари фаолиятини ташкил этиш асосида олий таълим билан қамров даражасининг 50 фоиздан юқори бўлиши таъминланади, соҳада рақобат муҳити яратилади;

Ўзбекистон Миллий университети ва Самарқанд давлат университетини мамлакатимиз олий таълим муассасаларининг флагманига айлантирилади;

республикадаги камида 10 та олий таълим муассасаси халқаро эътироф этилган ташкилотлар (Quacquarelli Symonds World University Rankings, Times Нigher Education ёки Academic Ranking of World Universities) рейтингининг биринчи 1 000 та ўриндаги олий таълим муассасалари рўйхатига, шу жумладан Ўзбекистон Миллий университети ва Самарқанд давлат университетининг биринчи 500 та ўриндаги олий таълим муассасалари рўйхатига киришига эришилади;

олий таълим муассасаларида ўқув жараёни босқичма-босқич кредит-модуль тизимига ўтказилади;

халқаро тажрибалардан келиб чиқиб, олий таълимнинг илғор стандартлари жорий этилади, жумладан ўқув дастурларида назарий билим олишга йўналтирилган таълимдан амалий кўникмаларни шакллантиришга йўналтирилган таълим тизимига босқичма-босқич ўтилади;

олий таълим мазмуни сифат жиҳатидан янги босқичга кўтарилади, ижтимоий соҳа ва иқтисодиёт тармоқларининг барқарор ривожланишига муносиб ҳисса қўшадиган, меҳнат бозорида ўз ўрнини топа оладиган юқори малакали кадрлар тайёрлаш тизими йўлга қўйилади;

олий таълим муассасаларининг академик мустақиллиги таъминланади;

олий таълим муассасаларида таълим, фан, инновация ва илмий тадқиқотлар натижаларини тижоратлаштириш фаолиятининг узвий боғлиқлигини назарда тутувчи «Университет 3.0» концепцияси босқичма-босқич жорий этилади;

хорижий инвестицияларни кенг жалб қилиш, пуллик хизматлар кўламини кенгайтириш ва бошқа бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобига олий таълим муассасаларида технопарк, форсайт, технологиялар трансфери, стартап, акселератор марказлари ташкил этилади ҳамда улар тегишли тармоқ, соҳа ва ҳудудларнинг ижтимоий-иқтисодий ривожланишини тадқиқ этувчи ва прогнозлаштирувчи илмий-амалий муассасалар даражасига олиб чиқилади;

олий таълим муассасалари профессор-ўқитувчилари, илмий изланувчилари, докторантлари, бакалавриат ва магистратура талабаларининг юқори импакт-факторга эга нуфузли халқаро илмий журналларда мақолалар чоп этиши, мақолаларга иқтибослик кўрсаткичлари ошиши, шунингдек республика илмий журналлари халқаро илмий-техник маълумотлар базасига босқичма-босқич киритилиши таъминланади;

Ўзбекистон олий таълим тизими Марказий Осиёда халқаро таълим дастурларини амалга оширувчи «хаб»га айлантирилади;

олий таълимнинг инвестициявий жозибадорлиги оширилади, хорижий таълим ва илм-фан технологиялари жалб этилади;

талаба-ёшлар таълим-тарбияси учун қўшимча шароитлар яратишга қаратилган комплекс чора-тадбирларни ўз ичига олган бешта ташаббус асосида ривожлантирилади;

олий таълим муассасалари инфратузилмаси ва моддий-техник базаси, шу жумладан халқаро молия институтларининг имтиёзли маблағларини кенг жалб қилиш ҳисобига яхшиланади, уларни босқичма-босқич ўзини ўзи молиялаштириш тизимига ўтказилади ва молиявий барқарорлиги таъминланади;

таълимнинг ишлаб чиқариш корхоналари ва илмий-тадқиқот институтлари билан ўзаро манфаатли ҳамкорлиги йўлга қўйилади;

аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламлари, шу жумладан имконияти чекланган шахсларнинг олий таълим билан қамров даражаси оширилади, улар учун инфратузилмага оид шароитлар яхшиланади.

Ўзбекистон Республикаси олий таълим тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепциясига ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси олий таълими тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепциясининг

Т/р Кўрсаткичлар номи Ўлчов бирлиги Йиллар кесимида Масъул ижрочилар 2019 2020 2023 2025 2030 1. Олий таълим билан қамраб олиш даражаси фоизда (жами битирувчилар сонига нисбатан) 20 25 30 35 50 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги, Молия вазирлиги 2. Нодавлат олий таълим муассасалари, шу жумладан давлат-хусусий шериклик шартлари асосида нодавлат олий таълим муассасалари сони 5 10 20 28 35 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси, Давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш агентлиги 3. Хорижий олий таълим муассасалари дастурлари асосида ўқитишни ташкил қилиш (қўшма таълим дастурлари бундан мустасно) хорижий дастурлар асосида ташкил этилган олий таълим муассасалари сони 23 26 31 36 45 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси 6. Хорижда малака оширган ёки стажировка ўтаган профессор-ўқитувчилар улуши фоизда (профессор-ўқитувчилар сонига нисбатан) 2 4 10 15 20 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, «Эл-юрт умиди» жамғармаси 7. Республика олий таълим муассасаларига жалб қилинган хорижий профессор-ўқитувчилар улуши (хорижий олий таълим муассасалари бундан мустасно) фоизда (профессор-ўқитувчилар сонига нисбатан) 1 2 5 8 12 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, «Эл-юрт умиди» жамғармаси 8. Малака ошириш курсларида дарс берувчи хорижда малака оширган профессор-ўқитувчилар улуши фоизда (малака ошириш курслари профессор-ўқитувчилари сонига нисбатан) 5 15 40 60 80 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги, «Эл-юрт умиди» жамғармаси 11. Ўқув ва илмий адабиётларнинг электрон шаклда мавжудлиги фоизда (ўқув ва илмий адабиётлар сонига нисбатан) 20 30 50 70 90 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларни ривожлантириш вазирлиги 12. Олий таълим муассасаларида таълим жараёнларини бошқариш ахборот тизимининг жорий этилиши фоизда (олий таълим муассасалари сонига нисбатан) 20 30 80 100 100 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларни ривожлантириш вазирлиги 13. Таълим сифатини таъминлаш жараёнларини электрон таълим бошқарув тизими орқали назорат қилиш фоизда (олий таълим муассасалари сонига нисбатан) мавжуд эмас 20 50 100 100 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси 15. Олий таълим муассасаларининг илмий салоҳияти (илмий даражага эга бўлган профессор-ўқитувчилар улуши) фоизда (профессор-ўқитувчилар сонига нисбатан) 36 38 40 60 70 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Олий аттестация комиссияси 16. Магистратура мутахассислиги битирувчиларини илмий фаолиятга йўналтириш фоизда (магистратура мутахассислиги битирувчилари сонига нисбатан) 15 29 32 38 45 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Фанлар академияси, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Молия вазирлиги 17. «Scopus», «ScienceDirect», «Web of Science» ва бошқа халқаро илмий-техник маълумотлар базасида индексланувчи журналлардаги мақолалар индексланувчи журналлардаги мақолалар сони 750 1 200 2 500 4 000 7 000 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Фанлар академияси 18. «Scopus», «ScienceDirect», «Web of Science» ва бошқа халқаро илмий-техник маълумотлар базасига киритилган олий таълим муассасалари илмий журналлари илмий журналлар сони мавжуд эмас 2 10 25 35 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги 19. Олий таълим муассасаларида фаолият олиб бораётган «Хирш» индекси (h-индекс) 5 ва ундан юқори бўлган профессор-ўқитувчилар профессор-ўқитувчилар сони 142 171 295 460 900 Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 8 октябрдаги ПФ-5847-сон Фармонига 2-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси олий таълим тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепциясини 2019 йилда амалга ошириш бўйича

Т/р Тадбирлар номи Амалга ошириш механизми Муддати Масъул ижрочилар 1. Хорижий олий таълим муассасалари билан қўшма таълим дастурларини ташкил этиш тартибини такомиллаштириш. 1. Хорижий олий таълим муассасалари билан қўшма таълим дастурларини ташкил этиш тартибини белгиловчи Ҳукумат қарори лойиҳасини ишлаб чиқиш. 2. Ҳукумат қарори лойиҳасини белгиланган тартибда Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2019 йил ноябрь 2019 йил декабрь Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , таркибида олий таълим муассасалари бўлган вазирлик ва идоралар 2. Нодавлат олий таълим муассасалари томонидан, шу жумладан давлат-хусусий шериклик шартлари асосида таълим хизматлари кўрсатиш фаолиятини кенгайтириш. 1. Нодавлат, шу жумладан давлат-хусусий шериклик шартлари асосида олий таълим муассасалари фаолиятини ташкил этиш истагида бўлган шахсларга ҳуқуқий ва услубий ёрдам кўрсатиш. 2. Нодавлат олий таълим муассасалари фаолиятини ташкил қилиш учун тўғридан-тўғри хорижий инвестицияларни жалб қилиш. 2019 йил давомида Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , таркибида олий таълим муассасалари бўлган вазирлик ва идоралар 3. Ўзгарувчан ўқув режалари ва дастурларини жорий этиш, ўқувчиларнинг қизиқишлари инобатга олган ҳолда махсус таълим дастурларини ишлаб чиқиш. 1. Ўзгарувчан ўқув режалари ва дастурлари, махсус таълим дастурлари бўйича илғор халқаро тажрибаларни ўрганиш. 2. Хорижий тажрибалар асосида ўзгарувчан ўқув режалари ва таълим дастурлари, махсус таълим дастурларини ишлаб чиқиш. 3. Ишлаб чиқилган ўқув режалари ва дастурларини синовдан ўтказиш учун олий таълим муассасалари ва таълим йўналишларини белгилаш. 2019 йил октябрь 2019 йил ноябрь 2019 йил декабрь Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , таркибида олий таълим муассасалари бўлган вазирлик ва идоралар 4. Табиий ва муҳандис-техник соҳаларда кадрлар тайёрлашни кенгайтириш. 1. Табиий ва муҳандис-техник соҳалари бўйича кадрларга бўлган эҳтиёжни аниқлаш. 2. Табиий ва муҳандис-техник соҳалар бўйича 2020/2021 ўқув йили учун олий таълим муассасаларига ўқишга қабул қилишнинг давлат буюртмаси параметрларини шакллантириш. 2019 йил декабрь Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Б. Ходжаев), Фанлар академияси (Б. Юлдашев) 5. Кундузги ўқиш шакли бўйича бир ўқитувчига тўғри келадиган талабалар сони нисбатининг чекланган нормативларини қайта кўриб чиқиш. 1. Ўқув режалари ва таълим дастурларини хорижий тажриба асосида қайта кўриб чиқиш орқали кундузги ўқиш шакли бўйича олий таълим йўналишлари ва мутахассисликлари хусусиятидан келиб чиқиб 2019/2020 ўқув йилидан бошлаб бир ўқитувчига тўғри келадиган талабалар сони нисбатининг чекланган нормативларини 1:12 нисбатда белгилаш ва келгусида 1:16 нисбатга босқичма-босқич ошириб бориш ҳамда олий таълим муассасаси кенгашларига зарур ҳолатда мазкур нисбатни 50 фоизгача ўзгартириш ҳуқуқини берувчи Ҳукумат қарори лойиҳасини ишлаб чиқиш. 2. Ҳукумат қарори лойиҳасини белгиланган тартибда Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2019 йил октябрь Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , Молия вазирлиги (Т. Ишметов), Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Б. Ходжаев) 7. Республика олий таълим муассасаларида васийлик кенгашлари фаолиятини ташкил этиш ва уларнинг ролини ошириш. 1. Республика олий таълим муассасалари васийлик кенгашларини хатловдан ўтказиш. 2. Хатлов натижасига кўра, олий таълим муассасалари васийлик кенгашлари бўйича таклифларни тасдиқлаш учун Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2019 йил октябрь 2019 йил ноябрь Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , таркибида олий таълим муассасалари бўлган вазирлик ва идоралар 8. Олий таълим муассасаларининг замонавий бошқарув кадрлари захирасини шакллантириш, раҳбарлик лавозимларига муносиб номзодларни тайёрлаш ҳамда уларнинг билим ва кўникмаларини ривожлантириб бориш тизимини такомиллаштириш. Қуйидагиларни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини ишлаб чиқиш ва Вазирлар Маҳкамасига киритиш: олий таълим муассасалари бошқарув кадрлари захирасига киритиладиган номзодларга қўйиладиган профессионал компетенцияларга оид талаблар; номзодларнинг интеллектуал, психологик барқарорлик, ташкилотчилик маҳорати ва бошқарув салоҳияти даражасини аниқлаш, уларни социометрик сўров элементларидан фойдаланган ҳолда баҳолаш тартиби; раҳбарлик лавозимларига тавсия этиладиган номзодларни мақсадли ўқитиш, уларнинг профессионал компетенцияларини ривожлантириш ва тегишли соҳалардаги билимларини ошириш механизмлари. 2019 йил декабрь Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , Давлат бошқарув академияси (Х. Азизов), таркибида олий таълим муассасалари бўлган вазирлик ва идоралар 9. Самарадорликнинг энг муҳим кўрсаткичлари — KPI асосида олий таълим муассасалари раҳбар ходимлари фаолиятини баҳолаш тизимини ишлаб чиқиш ва амалиётга татбиқ қилиш. 1. Самарадорликнинг энг муҳим кўрсаткичлари — KPI асосида олий таълим муассасалари раҳбар ходимлари фаолиятини баҳолаш бўйича илғор халқаро тажрибаларни ўрганиш. 2. Республика олий таълим муассасалари раҳбар ходимлари фаолияти самарадорлигининг энг муҳим кўрсаткчилари ва уларни аниқлаш тартибини ишлаб чиқиш. 2019 йил октябрь 2019 йил ноябрь Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , таркибида олий таълим муассасалари бўлган вазирлик ва идоралар 10. Нуфузли халқаро илмий-техник маълумотлар базаларида олий таълим муассасаларининг илмий салоҳиятини ошириш чораларини кўриш. 1. Нуфузли халқаро илмий-техник маълумотлар базаларига киришга салоҳияти юқори бўлган олий таълим муассасалари илмий журналларини аниқлаш ва уларни мазкур базаларга киритиш бўйича ташкилий ишларни амалга ошириш. 2. Нуфузли халқаро илмий-техник маълумотлар базаларида олий таълим муассасалари ва профессор-ўқитувчилар тўғрисидаги маълумотларни хатловдан ўтказиш, рўйхатдан ўтмаган республика олий таълим муассасалари ҳақида маълумотлар киритиш, уларнинг ресурсларини шакллантириш. 3. Олимлар томонидан чоп этиладиган мақолаларнинг соҳаларга тақсимланишидан келиб чиққан ҳолда олий таълим муассасалари илмий журналларини нуфузли халқаро илмий-техник маълумотлар базаларига киритиш учун мақсадли йўналтириш. 2019 йил давомида Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , таркибида олий таълим муассасалари бўлган вазирлик ва идоралар 11. Олий таълим муассасалари талабалари амалиётини самарали ташкил этиш. 1. Талабалар амалиётини кадрлар буюртмачилари бўлган корхона ва ташкилотларда самарали ташкил этиш, амалиёт ўташ учун шарт-шароитлар яратиш ва ушбу жараённи такомиллаштиришни назарда тутувчи Ҳукумат қарори лойиҳасини ишлаб чиқиш. 2. Ҳукумат қарори лойиҳасини белгиланган тартибда Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2019 йил ноябрь Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , таркибида олий таълим муассасалари бўлган вазирлик ва идоралар 12. Олий таълим муассасалари фаолияти тўғрисида фуқаролар хабардорлигини ошириш, жумладан ёшларни қизиқишлари бўйича олий таълим муассасаларида таълим олишга жалб қилиш. 1. Олий таълим муассасалари таълим йўналишлари, магистратура мутахассисликлари, илмий-техник салоҳияти, профессор-ўқитувчилар, инфратузилмаси, эришган ютуқлари каби доимий равишда янгиланиб бориладиган маълумотларни мужассам этган веб-портал яратиш. 2. Олий таълим муассасалари томонидан умумтаълим мактаблари, касб-ҳунар коллежлари ва академик лицей ўқувчилари ўртасида таълим йўналишлари, ўқув-лаборатория базалари ва бошқа шароитлар тўғрисида тарғибот ишларини олиб бориш, олий таълим муассасалари ҳузурида «Ёзги мактаб»лар фаолиятини ташкил қилиш чора-тадбирларини тасдиқлаш. 2019 йил ноябрь Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , таркибида олий таълим муассасалари бўлган вазирлик ва идоралар 13. Олий таълим муассасалари битирувчиларини мутахассислиги бўйича ишга йўналтириш. 1. Олий таълим муассасалари битирувчиларининг мутахассислиги бўйича ишга жойлашиши ҳолатини таҳлил қилиш. 2. Кадрлар буюртмачилари билан ҳамкорликда битирувчиларни мутахассислиги бўйича ишга йўналтиришга қаратилган чора-тадбирлар режасини ишлаб чиқиш. 2019 йил октябрь 2019 йил декабрь Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , таркибида олий таълим муассасалари бўлган вазирлик ва идоралар 14. Олий таълим тизимида маънавий-маърифий ва тарбиявий ишларни ташкил этиш фаолиятини такомиллаштириш. 1. Талабаларни адабиёт, санъат ва спортга, соғлом турмуш тарзига жалб этиш, уларда эстетик дид ва касбий этика, ахборот таҳлили маданиятини шакллантириш, ватанга муҳаббат ва унинг тақдирига дахлдорлик, фидойилик ҳиссини қарор топтириш бўйича маънавий-маърифий тадбирлар режасини ишлаб чиқиш ва барча олий таълим муассасаларида мазкур чора-тадбирлар режаси ижросини таъминлаш. 2. Талаба-қизларнинг ижтимоий фаоллигини ошириш, уларни амалий касб эгаси сифатида тайёрлаш ишларини ташкил қилиш ва тизимли равишда олиб бориш. 2019 йил давомида Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) , таркибида олий таълим муассасалари бўлган вазирлик ва идоралар

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2019 йил 8 октябрь,

ПФ-5847-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 09.10.2019 й., 06/19/5847/3887-сон; 30.04.2020 й., 06/20/5987/0521-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 09.11.2021 й., 06/21/3/1037-сон, 18.03.2022 й., 06/22/89/0227-сон; 04.07.2023 й., 06/23/107/0441-сон; 13.04.2026 й., 06/26/58/0342-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Farmoni

KONSEPSIYASI

maqsadli koʻrsatkichlari

“YOʻL XARITASI”

Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasida oliy taʼlimni tizimli isloh qilishning ustuvor yoʻnalishlarini belgilash, zamonaviy bilim va yuksak maʼnaviy-axloqiy fazilatlarga ega, mustaqil fikrlaydigan yuqori malakali kadrlar tayyorlash jarayonini sifat jihatidan yangi bosqichga koʻtarish, oliy taʼlimni modernizatsiya qilish, ilgʻor taʼlim texnologiyalariga asoslangan holda ijtimoiy soha va iqtisodiyot tarmoqlarini rivojlantirish maqsadida:

1. Quyidagilar:

a) Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin va unda quyidagilar nazarda tutilsin:

oliy taʼlim sohasida davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish, hududlarda davlat va nodavlat oliy taʼlim muassasalari faoliyatini tashkil etish asosida oliy taʼlim bilan qamrov darajasini 50 foizdan oshirish, sohada sogʻlom raqobat muhitini yaratish;

Oʻzbekiston Milliy universiteti va Samarqand davlat universitetini mamlakatimiz oliy taʼlim muassasalarining flagmaniga aylantirish;

respublikadagi kamida 10 ta oliy taʼlim muassasasini xalqaro eʼtirof etilgan tashkilotlar (Quacquarelli Symonds World University Rankings, Times Nigher Education yoki Academic Ranking of World Universities) reytingining birinchi 1 000 ta oʻrindagi oliy taʼlim muassasalari roʻyxatiga, shu jumladan Oʻzbekiston Milliy universiteti va Samarqand davlat universitetini birinchi 500 ta oʻrindagi oliy taʼlim muassasalari roʻyxatiga kiritish;

oliy taʼlim muassasalarida oʻquv jarayonini bosqichma-bosqich kredit-modul tizimiga oʻtkazish;

xalqaro tajribalardan kelib chiqib, oliy taʼlimning ilgʻor standartlarini joriy etish, jumladan oʻquv dasturlarida nazariy bilim olishga yoʻnaltirilgan taʼlimdan amaliy koʻnikmalarni shakllantirishga yoʻnaltirilgan taʼlim tizimiga bosqichma-bosqich oʻtish;

oliy taʼlim mazmunini sifat jihatidan yangi bosqichga koʻtarish, ijtimoiy soha va iqtisodiyot tarmoqlarining barqaror rivojlanishiga munosib hissa qoʻshadigan, mehnat bozorida oʻz oʻrnini topa oladigan yuqori malakali kadrlar tayyorlash tizimini yoʻlga qoʻyish;

oliy taʼlim muassasalarining akademik mustaqilligini taʼminlash;

oliy taʼlim muassasalarida taʼlim, fan, innovatsiya va ilmiy-tadqiqotlar natijalarini tijoratlashtirish faoliyatining uzviy bogʻliqligini nazarda tutuvchi “Universitet 3.0” konsepsiyasini bosqichma-bosqich joriy etish;

xorijiy investitsiyalarni keng jalb qilish, pullik xizmatlar koʻlamini kengaytirish va boshqa budjetdan tashqari mablagʻlar hisobiga oliy taʼlim muassasalarida texnopark, forsayt, texnologiyalar transferi, startap, akselerator markazlarini tashkil etish hamda ularni tegishli tarmoq, soha va hududlarning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini tadqiq qiluvchi va prognozlashtiruvchi ilmiy-amaliy muassasalar darajasiga olib chiqish;

oliy taʼlim muassasalari professor-oʻqituvchilari, ilmiy izlanuvchilari, doktorantlari, bakalavriat va magistratura talabalarining yuqori impakt-faktorga ega nufuzli xalqaro ilmiy jurnallarda maqolalar chop etishi, maqolalarga iqtiboslik koʻrsatkichlari oshishi, shuningdek respublika ilmiy jurnallarini xalqaro ilmiy-texnik maʼlumotlar bazasiga bosqichma-bosqich kiritilishini taʼminlash;

Oʻzbekiston oliy taʼlim tizimini Markaziy Osiyoda xalqaro taʼlim dasturlarini amalga oshiruvchi “xab”ga aylantirish;

oliy taʼlimning investitsiyaviy jozibadorligini oshirish, xorijiy taʼlim va ilm-fan texnologiyalarini jalb etish;

talaba-yoshlar taʼlim-tarbiyasi uchun qoʻshimcha sharoitlar yaratishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni oʻz ichiga olgan beshta tashabbusni amaliyotga tatbiq etish;

oliy taʼlim muassasalarining infratuzilmasi va moddiy-texnik bazasini, shu jumladan xalqaro moliya institutlarining imtiyozli mablagʻlarini keng jalb qilish hisobiga yaxshilash, ularni bosqichma-bosqich oʻzini oʻzi moliyalashtirish tizimiga oʻtkazish va moliyaviy barqarorligini taʼminlash;

taʼlimning ishlab chiqarish korxonalari va ilmiy-tadqiqot institutlari bilan oʻzaro manfaatli hamkorligini yoʻlga qoʻyish;

aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlari, shu jumladan imkoniyati cheklangan shaxslarning oliy taʼlim bilan qamrov darajasini oshirish, ular uchun infratuzilmaga oid sharoitlarni yaxshilash;

b) Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini 2019-yilda amalga oshirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi” 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

Konsepsiya tegishli davrga moʻljallangan maqsadli parametrlar va asosiy yoʻnalishlardan kelib chiqib, har yili alohida tasdiqlanadigan “Yoʻl xaritasi” orqali bosqichma-bosqich amalga oshirilishi belgilab qoʻyilsin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi hamda Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasining Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi huzuridagi Jamoatchilik kengashi hamda Oʻzbekiston oliy taʼlim muassasalari rektorlari kengashi negizida nodavlat notijorat tashkilot shaklidagi Respublika oliy taʼlim kengashini (keyingi oʻrinlarda — Kengash) tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin.

3. Kengashning asosiy vazifalari etib quyidagilar belgilansin:

professor-oʻqituvchilar, talabalar oʻrtasida soʻrovlar oʻtkazish, jamoatchilik va ish beruvchilarning fikrini oʻrganish hamda ilgʻor xorijiy tajribalarni tahlil qilish orqali oliy taʼlim sifatini oshirish, oʻquv dasturlarini takomillashtirish va zamonaviy pedagogik texnologiyalarni joriy etish yuzasidan tavsiyalar ishlab chiqish;

oliy taʼlimni davlat tomonidan boshqarish tizimi samaradorligiga va professor-oʻqituvchilar uchun yaratilgan sharoitlar, ular tomonidan taʼlim berishda qoʻllanilayotgan taʼlim-tarbiya usullarining taʼsirchanligiga xolisona baho berish;

taʼlim berishda yuqori sifatni taʼminlash yuzasidan taʼsirchan jamoatchilik nazoratini oʻrnatish, bu borada ommaviy axborot vositalari va boshqa fuqarolik jamiyati institutlari bilan yaqindan hamkorlik qilish;

oliy taʼlim muassasalarida shaffoflik, xolislik va obyektivlikni taʼminlash, korrupsiyaga sharoit yaratuvchi omillarni bartaraf etishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirilishi boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish;

oliy taʼlim tizimida kadrlar tayyorlash, qayta tayyorlash, malakasini oshirish va pedagoglarning ilmiy-innovatsion faoliyatini rivojlantirish boʻyicha ishlarni mazmunli va maqsadli tashkil etish yuzasidan taklif va tavsiyalar ishlab chiqish;

xalqaro aloqalar natijadorligini tahlil qilib borish, qoʻshma dasturlar samaradorligini baholash, hamkorlikning yangi shakllarini rivojlantirish, chet ellik professor-oʻqituvchilar va xorijdagi vatandoshlarni oliy taʼlim tizimiga jalb etish boʻyicha takliflar tayyorlash;

oliy taʼlim muassasalari faoliyati samaradorligini baholash va takomillashtirish boʻyicha ilgʻor xorijiy tajribalarni oʻrganish asosida ularni respublika oliy taʼlim muassasalari sharoitida qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish.

4. Belgilab qoʻyilsinki:

Kengashning faoliyati natijalari, ishlab chiqilgan taklif va tavsiyalar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining hayʼat majlisida yiliga kamida ikki marta Kengash aʼzolari bilan birgalikda koʻrib chiqiladi, natijasi yuzasidan tegishli qarorlar qabul qilinadi;

Kengash tomonidan tayyorlangan taklif va tavsiyalar Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, tarkibida oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar hamda oliy taʼlim muassasalari tomonidan majburiy tartibda koʻrib chiqiladi, ular Kengashga vazifalarini amalga oshirishda har tomonlama koʻmak beradilar, soʻralgan zarur maʼlumotlarni taqdim etib boradilar;

Kengash faoliyati natijalari, oliy taʼlim tizimini rivojlantirish boʻyicha ishlab chiqilgan taklif va tavsiyalar yuzasidan har chorakda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi va Vazirlar Mahkamasiga axborot kiritib boradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi ikki hafta muddatda Kengash faoliyatini tashkil etish boʻyicha Hukumat qarorini qabul qilsin.

5. Taʼlim sifatini yaxshilash borasidagi ilgʻor xorijiy tajribalarni oʻrganish va amaliyotga tatbiq etish jarayonlarini jadallashtirish maqsadida davlat oliy taʼlim muassasalari (Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati, Milliy gvardiya, Ichki ishlar vazirligi, Mudofaa vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Bojxona qoʻmitasi tizimidagi oliy taʼlim muassasalari bundan mustasno) rahbar xodimlarining xorijiy mamlakatlarga xizmat safariga chiqishini boʻysunuvi boʻyicha tegishli vazirlik va idorani xabardor qilgan holda amalga oshirish tartibi joriy qilinsin.

Bunda oliy taʼlim muassasasi rahbar xodimlari tomonidan xorijiy mamlakatga xizmat safari oldidan asosiy maʼlumotlar, jumladan mamlakat nomi, tashrif maqsadi va rejasi, safar natijalari yuzasidan esa oliy taʼlim muassasasi kengashiga amalga oshirilgan ishlar va xarajatlar toʻgʻrisida taqdim etilgan hisobot oliy taʼlim muassasasi veb-saytiga joylashtiriladi.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi:

2019-yil 1-dekabr kuniga qadar 2030-yilga qadar respublikadagi kamida 10 ta oliy taʼlim muassasasini xalqaro eʼtirof etilgan tashkilotlar (Quacquarelli Symonds World University Rankings, Times Nigher Education yoki Academic Ranking of World Universities) reytingining birinchi 1 000 ta oʻrindagi oliy taʼlim muassasalari roʻyxatiga, shu jumladan Oʻzbekiston Milliy universiteti va Samarqand davlat universitetini birinchi 500 ta oʻrindagi oliy taʼlim muassasalari roʻyxatiga kiritishni, bunda mazkur oliy taʼlim muassasalarini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlashning zamonaviy mexanizmlarini joriy etishni nazarda tutuvchi chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqsin va tasdiqlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

har yili 1-dekabrga qadar oʻtayotgan yil boʻyicha tasdiqlangan “Yoʻl xaritasi” bajarishi yakunlarini puxta oʻrganish asosida Konsepsiyani kelgusi yilda amalga oshirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi” loyihasini ishlab chiqib, tasdiqlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

“Yoʻl xaritalari”ning bajarilishi yuzasidan doimiy monitoring yuritsin va uning natijalarini har chorakda Vazirlar Mahkamasiga taqdim etib borsin.

7. Quyidagilar mazkur Farmonda nazarda tutilgan chora-tadbirlarni moliyalashtirish manbalari etib belgilansin:

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari;

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining Oliy taʼlim muassasalarini rivojlantirish jamgʻarmasi mablagʻlari;

oliy taʼlim muassasalarining budjetdan tashqari mablagʻlari;

jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari;

xalqaro moliya tashkilotlari, xorijiy davlatlar va boshqa donorlar kreditlari (qarzlar), grantlari mablagʻlari;

qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar.

8. Quyidagilarga:

Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.A. Abduhakimovga — masʼul vazirliklar va idoralarning Konsepsiya hamda “Yoʻl xaritalari”ni bajarish boʻyicha faoliyati va oʻzaro hamkorligini samarali tashkil etish, “Yoʻl xaritalari” bajarilishini monitoring qilish davomida aniqlangan kamchiliklarni oʻz vaqtida bartaraf etish;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari, masʼul vazirliklar, idoralar va boshqa tashkilotlar rahbarlariga — Konsepsiya va “Yoʻl xaritalari”da nazarda tutilgan tadbirlarni oʻz vaqtida, sifatli va toʻliq bajarish;

Oʻzbekiston Respublikasi oliy va oʻrta maxsus taʼlim vaziri I.U. Madjidovga — Konsepsiyaning maqsadli koʻrsatkichlariga erishish yuzasidan shaxsiy javobgarlik yuklansin.

9. Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi hamda Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi ommaviy axborot vositalarida mazkur Farmonning maqsad va vazifalarini keng yoritish boʻyicha chiqishlar va tematik koʻrsatuvlar tashkil etsin.

10. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

11. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi A.A. Abduvaxitov va Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.A. Abduhakimov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi PF-5847-son Farmoniga 1-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish

1-bob. Umumiy qoidalar

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) oliy taʼlim tizimini ijtimoiy soha va iqtisodiyot tarmoqlari ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda, fan, taʼlim va ishlab chiqarishning mustahkam integratsiyasini taʼminlash asosida taʼlim sifatini yaxshilash, raqobatbardosh kadrlar tayyorlash, ilmiy va innovatsion faoliyatni samarali tashkil etish, xalqaro hamkorlikni rivojlantirish maqsadida, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 11-iyuldagi PQ-4391-son “Oliy va oʻrta maxsus taʼlim tizimiga boshqaruvning yangi tamoyillarini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori ijrosi yuzasidan ishlab chiqilgan.

Konsepsiya Oʻzbekiston Respublikasida oliy taʼlimni rivojlantirishning strategik maqsadlari, ustuvor yoʻnalishlari, vazifalari, oʻrta va uzoq muddatli istiqboldagi bosqichlarini belgilaydi hamda sohaga oid dasturlar va kompleks chora-tadbirlarni ishlab chiqish uchun asos boʻladi.

2-bob. Oliy taʼlim tizimining joriy holati va mavjud muammolar

Bugungi kunda respublikada 114 ta oliy taʼlim muassasasi mavjud boʻlib, ulardan 93 tasi mahalliy hamda 21 tasi xorijiy oliy taʼlim muassasasi va ularning filiallari hisoblanadi. Jumladan, soʻnggi 3 yilda yangi 6 ta oliy taʼlim muassasasi, 17 ta filial va 14 ta xorijiy oliy taʼlim muassasasi filiali tashkil etildi.

Kadrlar buyurtmachilari takliflari asosida Oliy taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklari klassifikatoriga 329 ta taʼlim yoʻnalishi va 582 ta magistratura mutaxassisligi kiritildi.

2019/2020 oʻquv yilida 59 ta oliy taʼlim muassasasida sirtqi taʼlim, 10 ta oliy taʼlim muassasasida kechki taʼlim shakli joriy etildi.

Respublika oliy taʼlim muassasalarida tahsil olayotgan talabalar soni bakalavriat taʼlim yoʻnalishi boʻyicha 410 ming, magistratura mutaxassisligi boʻyicha esa 13 ming nafarni tashkil qilib, soʻnggi 3 yilda 1,7 baravarga oshdi.

Talabalarning 54,8 foizi gumanitar va pedagogik, 25,2 foizi ishlab chiqarish-texnik, 5,2 foizi ijtimoiy soha, iqtisod va huquq, 5,9 foizi qishloq va suv xoʻjaligi, 4,4 foizi sogʻliqni saqlash va ijtimoiy taʼminot, 4,5 foizi xizmat koʻrsatish bilim sohalariga oid taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklari boʻyicha tahsil olmoqdalar.

Magistratura talabalarining 40,8 foizi gumanitar va pedagogik, 23,3 foizi ishlab chiqarish-texnik, 13,3 foizi ijtimoiy soha, iqtisod va huquq, 5,9 foizi qishloq va suv xoʻjaligi, 13,5 foizi sogʻliqni saqlash va ijtimoiy taʼminot, 3,2 foizi xizmat koʻrsatish bilim sohalariga oid taʼlim yoʻnalishlari boʻyicha tahsil olmoqdalar.

2019/2020 oʻquv yili uchun qabul parametrlari 121 mingtani tashkil etdi va oʻtgan yilga nisbatan 18 foizga, 2016-yilga nisbatan esa 92 foizga oshdi.

Respublikaning 16 ta oliy taʼlim muassasasida 2018/2019 oʻquv yilidan boshlab xorijiy oliy taʼlim muassasalari bilan hamkorlikda qoʻshma taʼlim dasturlari asosida kadrlar tayyorlash faoliyati yoʻlga qoʻyildi.

Oʻzbekiston Milliy universiteti huzurida Nanotexnologiyalarni rivojlantirish markazi, Yarimoʻtkazgichlar fizikasi va mikroelektronika ilmiy-tadqiqot instituti, Biofizika va biokimyo instituti, Intellektual dasturiy tizimlar ilmiy-amaliy markazi tashkil etildi.

Bugungi kunda oliy taʼlim muassasalaridagi ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengashlar soni 84 tani tashkil qilmoqda (2017-yilda 48 ta). Soʻnggi 3 yilda 1 693 nafar professor-oʻqituvchi doktorlik dissertatsiyasini himoya qilishi natijasida oliy taʼlim muassasalarida ilmiy darajaga ega pedagog xodimlar soni 9 636 nafarga yetdi (shundan 2 130 nafari fan doktori (DSc), 7 506 nafari fan nomzodi (PhD) hamda respublika oliy taʼlim muassasalarining ilmiy salohiyati 5,1 foizga oshishiga erishildi.

Soʻnggi 3 yilda oliy taʼlim muassasalarining 1 611 nafar professor-oʻqituvchisi xorijiy oliy taʼlim muassasalarida stajirovka oʻtashi va malaka oshirishi taʼminlandi. Xalqaro hamkorlik doirasida xorijiy oliy taʼlim va ilmiy muassasalar magistratura mutaxassisligiga 112 nafar, doktoranturasiga 51 nafar yoshlar taʼlim olishga qabul qilindi.

“El-yurt umidi” jamgʻarmasi orqali 46 nafar professor-oʻqituvchining Kanada, Buyuk Britaniya va Italiya davlatlarida stajirovka oʻtashi taʼminlandi.

2017 — 2019-yillarda taʼlim jarayoniga 1 154 nafar xorijlik yuqori malakali pedagog xodim va olim jalb etildi (AQSHdan 94 nafar, Yevropa mamlakatlaridan 445 nafar, Osiyo mamlakatlaridan 299 nafar, MDH mamlakatlaridan 316 nafar).

Oliy taʼlim muassasalarida fan doktori ilmiy darajasiga ega professorlarning bazaviy lavozim maoshlari 2016-yilga nisbatan 3,2 baravarga oshirildi.

Yuqori malakali kadrlar tayyorlash borasida oliy taʼlim tizimi oldida bugungi kunda oʻz yechimini kutayotgan bir qator dolzarb muammo va kamchiliklar saqlanib qolmoqda, shu jumladan:

a) oliy taʼlim bilan qamrov va taʼlim sifatini taʼminlash sohasida:

oliy taʼlim bilan qamrov darajasi pastligicha qolmoqda;

amaldagi malaka talablari, oʻquv reja va dasturlari mazmun jihatidan bitiruvchilarda amaliy koʻnikmalarni shakllantirishga yoʻnaltirilmagan, oʻquv rejalarida nomutaxassislik fanlari ulushi yuqoriligicha qolmoqda;

oliy taʼlim muassasalari va kadrlar buyurtmachilari bilan oʻzaro hamkorlikda kadrlar tayyorlash boʻyicha ishlar samarali yoʻlga qoʻyilmagan, ish beruvchilarning oliy taʼlim mazmunini shakllantirishdagi ishtiroki yetarli emas;

talabalarda tanqidiy fikrlash, axborotni mustaqil izlash va tahlil qilish koʻnikmalari shakllantirilmagan;

ishlab chiqarish korxonalarida amaliy mashgʻulotlar samarali tashkil etilmagan, tayyorlanayotgan mutaxassislar malakaviy darajasi mehnat bozorining zamonaviy talablariga yetarlicha javob bermaydi;

professor-oʻqituvchilarning xorijiy tillar va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini oʻzlashtirish darajasi pastligi sababli ularning kasbiy mahorati bugungi kun talablaridan ortda qolmoqda;

oʻquv adabiyotlari yetishmovchiligi saqlanib qolib, mavjudlarining aksariyat qismi zamon talablariga javob bermaydi, oʻquv adabiyotlari sifatini yaxshilash, xorijiy adabiyotlardan qoʻshimcha yoki muqobil oʻquv adabiyotlari sifatida foydalanish ishlari yetarli darajada tashkil etilmagan;

oliy taʼlim muassasalarida fan olimpiadalarini oʻtkazishning shaffof mexanizmlari joriy etilmagan, olimpiadalar gʻoliblari bilan ishlash tizimli ravishda yoʻlga qoʻyilmagan;

iqtidorli yoshlar orasidan oliy taʼlim muassasalariga talabalarni saralab olish mexanizmlari mavjud emas;

pedagog xodimlarning malaka oshirish tizimi samarali tashkil etilmagan, jumladan malaka oshirish muassasalarida oʻquv mashgʻulotlari oʻtkazish uchun yuqori malakali professor-oʻqituvchilar jalb qilinmagan, malaka oshirishga jalb etishda tinglovchilarning salohiyati inobatga olinmaydi;

oliy taʼlimda maʼnaviy-axloqiy mazmunni kuchaytirish, yoshlarni milliy qadriyatlarga hurmat, insonparvarlik va yuksak maʼnaviy gʻoyalar asosida vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, ularda yot gʻoya va mafkuralarga qarshi immunitetni mustahkamlash borasidagi ishlarni yanada rivojlantirish zarurati mavjud;

b) ilmiy-tadqiqot va innovatsion faoliyat sohasida:

oliy taʼlim muassasalari ilmiy faoliyati hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish istiqbollaridan kelib chiqib tashkil etilmagan, tahlillar asosida innovatsion rivojlanishni prognozlashtirish faoliyati yoʻlga qoʻyilmagan;

innovatsion faoliyat, tadqiqot natijalarini amaliyotga keng joriy etish, ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirish, ilmiy-tadqiqot ishlariga iqtidorli yoshlarni jalb etish natijadorligi yetarli emas, taʼlim, fan va ishlab chiqarishning mustahkam integratsiyasi taʼminlanmagan;

oliy taʼlim muassasalarining ilmiy salohiyati atigi 36,4 foizni tashkil etmoqda;

ilmiy darajaga ega xodimlarning oʻrtacha yoshi 49 boʻlib (fan doktorlari — 56 yosh, falsafa doktorlari va fan nomzodlari — 43 yosh), yuqoriligicha qolmoqda, fan doktorlari orasida nafaqa yoshidagilarning ulushi 45 foizni tashkil etmoqda;

ilmiy-tadqiqot ishlari ijtimoiy soha va iqtisodiyot tarmoqlaridagi mavjud muammolar yechimiga qaratilmagan;

soʻnggi yillarda nufuzli xalqaro ilmiy jurnallarda chop etilgan maqolalarga iqtiboslar soni kamaymoqda;

ilmiy-tadqiqot ishlari bilan shugʻullanayotgan professor-oʻqituvchilar, ilmiy xodimlar va yosh olimlar faoliyatini ragʻbatlantirishning taʼsirchan mexanizmlari yaratilmagan;

v) oliy taʼlim muassasalarining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash sohasida:

talabalar turar joylari, kutubxona, oʻquv ustaxonalari, laboratoriyalar, sport sogʻlomlashtirish va ijtimoiy infratuzilma obyektlari quvvatlari mavjud ehtiyojni qanoatlantirmaydi, ularning aksariyat qismida bugungi kun talablariga javob beradigan moddiy-texnik baza shakllantirilmagan;

oliy taʼlim muassasalarining zamonaviy oʻquv va ilmiy laboratoriyalar bilan jihozlanish darajasi yetarli emas, xalqaro standartlarga javob beradigan oʻquv laboratoriya uskunalarining salmogʻi atigi 10 foizni tashkil etadi, shu bilan birga oʻquv jarayoni laboratoriya materiallari (reaktivlar, kimyoviy idish, butlovchi, biologik materiallar va boshqa obyektlar) bilan yetarlicha taʼminlanmaydi;

oliy taʼlim muassasalari moliyaviy xarajatlarining asosiy qismi ish haqiga sarflanib, oʻquv va ilmiy laboratoriyalarni yangilashga, bino va inshootlarni taʼmirlashga yetarlicha mablagʻ yoʻnaltirilmayapti;

g) oliy taʼlimning jozibadorligini oshirish, xalqaro miqyosda raqobatbardoshlikni taʼminlash sohasida:

respublika oliy taʼlim muassasalari xalqaro eʼtirof etilgan tashkilotlar reytingining birinchi 1 000 ta oʻrindagi oliy taʼlim muassasalari roʻyxatiga, ularning rasmiy veb-saytlari Webometrics xalqaro reytingining 1 000 talik roʻyxatiga kirmagan;

taʼlim dasturlari va talabalar bilimini baholash tizimi xalqaro standartlarga moslashtirilmagan;

mavjud talabalar turar joylari hamda ijtimoiy infratuzilma obyektlari xorijiy talabalar ehtiyojlariga moslashtirilmagan;

xorijiy fuqarolarni mamlakatimizda taʼlim olishga keng jalb qilish borasidagi targʻibot ishlari, jumladan PR-loyihalar (Oʻzbekiston oliy taʼlim muassasalari kunlarini tashkil qilish, taqdimotlar oʻtkazish va boshqalar) yetarli darajada tashkil qilinmagan, bu borada interaktiv virtual platforma mavjud emas.

3-bob. Oliy taʼlim tizimini rivojlantirishning strategik maqsadlari va ustuvor yoʻnalishlari

Oliy taʼlim tizimining rivojlanishi mazkur Konsepsiya ilovasida belgilangan maqsadli koʻrsatkichlarga erishishga asoslanadi.

Quyidagilar oliy taʼlim tizimini rivojlantirishning strategik maqsadlari hisoblanadi:

mamlakatni modernizatsiya qilish, ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan barqaror rivojlantirish uchun yuqori malakali kadrlar tayyorlash sifatini oshirish, inson kapitalini mehnat bozori talablari asosida rivojlantirish;

oliy taʼlim bilan qamrov darajasini oshirish, xalqaro standartlar asosida yuqori malakali, kreativ va tizimli fikrlaydigan, mustaqil qaror qabul qila oladigan kadrlar tayyorlash, ularning intellektual qobiliyatlarini namoyon etishi va maʼnaviy barkamol shaxs sifatida shakllanishi uchun zarur shart-sharoit yaratish;

sohada sogʻlom raqobat muhitini shakllantirish, uning jozibadorligini oshirish, jahon miqyosidagi raqobatbardoshligini taʼminlash.

Uzoq istiqboldagi maqsadli vazifalardan kelib chiqib, oliy taʼlim tizimini rivojlantirish quyidagi ustuvor yoʻnalishlar asosida amalga oshiriladi:

oliy taʼlim bilan qamrovni kengaytirish, oliy maʼlumotli mutaxassislar tayyorlash sifatini oshirish;

taʼlim jarayoniga raqamli texnologiyalar va zamonaviy usullarni joriy etish;

oliy taʼlim muassasalarida ilmiy-tadqiqot ishlari natijadorligini oshirish, yoshlarni ilmiy faoliyatga keng jalb etish, ilm-fanning innovatsion infratuzilmasini shakllantirish;

maʼnaviy-maʼrifiy va tarbiyaviy ishlar taʼsirchanligini oshirish;

yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash jarayoniga kadrlar buyurtmachilarini faol jalb etish;

oliy taʼlim muassasalarining moliyaviy mustaqilligi va barqarorligini taʼminlash, moddiy-texnik taʼminotini mustahkamlash;

oliy taʼlim muassasalarini tizimli rivojlantirish va boshqaruv faoliyatini takomillashtirish;

korrupsiyaga qarshi kurashish, shaffoflikni taʼminlashning taʼsirchan mexanizmlarini joriy etish;

oliy taʼlim tizimining investitsiyaviy jozibadorligini oshirish, xalqaro miqyosda tanilishi va raqobatbardoshligini taʼminlash.

1-§. Oliy taʼlim bilan qamrovni kengaytirish, oliy maʼlumotli mutaxassislar tayyorlash sifatini oshirish

Oliy taʼlim bilan qamrovni kengaytirish, oliy maʼlumotli mutaxassislar tayyorlash sifatini oshirish boʻyicha quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi:

oliy taʼlim sohasida davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish, hududlarda davlat va nodavlat oliy taʼlim muassasalari, shuningdek investitsiyalarni jalb qilgan holda nufuzli xorijiy oliy taʼlim muassasalari filiallari faoliyatini tashkil etish orqali oliy taʼlimda raqobat muhitini yaratish;

xalqaro standartlar va milliy anʼanalar uygʻunligida yuqori malakali, zamonaviy bilim va koʻnikmalarga ega, mustaqil fikrlaydigan, vatanparvar, professional kadrlarni tayyorlovchi, yetakchi taʼlim va ilm-fan markazi — Prezident universitetini tashkil etish;

oliy maʼlumotli mutaxassislar tayyorlashning maqsadli parametrlarini Investitsiya dasturlari, hududiy va tarmoq dasturlari, vasiylik kengashlari talablari, jahon miqyosidagi texnologik oʻzgarishlarni inobatga olgan holda shakllantirish, taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklarini optimallashtirish, bunda STEAM yoʻnalishlarini (aniq fanlar, texnologiya, injiniring, ijodiy sanʼat va matematika) rivojlantirishga alohida eʼtibor qaratish;

oliy taʼlim muassasalarining quvvati, ilmiy salohiyati va boshqa asosiy koʻrsatkichlaridan kelib chiqqan holda toʻlov-kontrakt asosidagi qabul parametrlarini oliy taʼlim muassasasi tomonidan mustaqil belgilash tizimini bosqichma-bosqich joriy etish;

davlat granti asosida kadrlar tayyorlash parametrlarini bosqichma-bosqich oliy taʼlim muassasalari oʻrtasida tanlov oʻtkazish yoʻli bilan taqsimlash mexanizmlarini joriy etish;

xotin-qizlarning oliy taʼlim olishga boʻlgan huquqlari kafolatlarini yanada kuchaytirish, taʼlim olishda gender tengligi tamoyillari ustuvorligini taʼminlash, mahallalar, umumtaʼlim maktablari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida muntazam ravishda xotin-qizlarni oliy taʼlimga keng jalb qilishga yoʻnaltirilgan keng targʻibot ishlarini olib borish;

taʼlimning uzluksizligiga erishish maqsadida umumiy oʻrta, oʻrta maxsus va oliy taʼlim dasturlarining uygʻunligi va izchilligini taʼminlash;

oliy taʼlim muassasalarining oʻquv rejalarini kredit-modul tizimiga oʻtkazish mexanizmlarini ishlab chiqish va ularni bosqichma-bosqich mazkur tizimga oʻtkazish;

individual taʼlim trayektoriyalariga asoslangan, talabalarda kreativ fikrlash, amaliy koʻnikmalarni shakllantirishga qaratilgan oʻquv rejalar ishlab chiqish orqali talabalar qiziqishlari hamda kadrlar buyurtmachilari ehtiyojlariga muvofiq taʼlim dasturlarini shakllantirish, ularni tasdiqlash boʻyicha oliy taʼlim muassasalariga bosqichma-bosqich akademik mustaqillik berish;

mustaqil taʼlim soatlari ulushini oshirish, talabalarda mustaqil taʼlim olish, tanqidiy va ijodiy fikrlash, tizimli tahlil qilish, tadbirkorlik koʻnikmalarini shakllantirish, oʻquv jarayonida kompetensiyalarni kuchaytirishga qaratilgan metodika va texnologiyalarni joriy etish, oʻquv jarayonini amaliy koʻnikmalarni shakllantirishga yoʻnaltirish, bu borada oʻquv jarayoniga xalqaro taʼlim standartlariga asoslangan ilgʻor pedagogik texnologiyalar, oʻquv dasturlari va oʻquv-uslubiy materiallarni keng joriy etish;

talabalar bilimini baholash tizimi texnologiyalarini takomillashtirib borish va xolisonaligini taʼminlash, jumladan baholashning talabalar bilan bevosita aloqasiz shakllarini rivojlantirib borish;

fanlarni oʻzlashtirishda talabalar orasida sogʻlom raqobatni rivojlantirish mexanizmlarini ishlab chiqish;

oʻquv rejalarida fanlar sonini nomutaxassislik fanlari hisobiga bosqichma-bosqich kamaytirish hamda tutashlikdagi fanlarni tanlov fanlari roʻyxatiga kiritish;

gumanitar va pedagogik yoʻnalishlarda kadrlar tayyorlash sifatiga eʼtiborni kuchaytirish, pedagogik taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklari boʻyicha oʻquv reja va dasturlarini ilgʻor xorijiy tajriba asosida qayta koʻrib chiqish va takomillashtirish, mazkur yoʻnalishda tahsil olayotgan talabalarda taʼlim jarayonida zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qoʻllash koʻnikmalarini shakllantirish, pedagogik taʼlim infratuzilmasini yaxshilash, hududlardagi barcha umumtaʼlim maktablariga xorijiy tillarni oʻzlashtirgan, yuqori malakali professional pedagog kadrlarni yetkazib berish;

ilgʻor xorijiy tajribalar asosida oliy taʼlim muassasalariga yuqori malakali pedagog kadrlarni maqsadli tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimini takomillashtirib borish;

oliy taʼlim muassasalarida oʻquv-uslubiy faoliyat uchun masʼul boʻlgan mutaxassislar malakasini muntazam oshirib borish;

taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklari boʻyicha xorijiy tillarda oʻqitiladigan mutaxassislik fanlari salmogʻini oshirib borish;

magistratura talabalarining yuqori saviyada ilmiy izlanishlar olib borish, pedagogik faoliyat yuritish, boshqaruv, tanqidiy fikrlash va tizimli tahlil qilish qobiliyatiga ega boʻlishi uchun mazkur taʼlim bosqichi oʻquv reja va dasturlarini muntazam takomillashtirib borish;

oʻquv adabiyotlari sifatini yaxshilash, zamonaviy oʻquv adabiyotlarini yaratish tartibini soddalashtirish, eng yangi xorijiy adabiyotlarni xarid qilish va tarjima qilish ishlarini jadallashtirish, xorijiy adabiyotlardan qoʻshimcha yoki muqobil oʻquv adabiyotlari sifatida foydalanishni kengaytirish, kutubxonalar fondlarini muntazam ravishda yangilab borish;

tanlov asosida aniqlangan va oʻquv adabiyotlariga mualliflik qilayotgan professor-oʻqituvchilarning yillik oʻquv yuklamasini taqsimlash mexanizmini takomillashtirish, bunda ularning umumiy yillik yuklamalarida oʻquv adabiyotlarini yaratish uchun ajratilgan vaqtni dars oʻtish yuklamasi vaqti hisobidan oshirishni nazarda tutish;

imkoniyati cheklangan talabalarga koʻrsatiladigan taʼlim xizmatlari turlarini koʻpaytirish va ularning sifatini yaxshilash, taʼlimda inklyuziv jarayonlarni rivojlantirish, adaptiv texnologiyalarni joriy etish;

barcha oliy taʼlim muassasalarida dars mashgʻulotlari boʻyicha talabalar fikrini oʻrganish (feedback) hamda oʻzaro tashrif (peer review) tizimini rivojlantirish asosida talabalarga taʼlim xizmatlari koʻrsatish sifatini yaxshilab borish;

fan sohalari boʻyicha professor-oʻqituvchilarning kasbiy muloqot maydonchalarini yaratish, taʼlim sifatini taʼminlash jarayoniga talabalarni keng jalb etish hamda “tyutorlik” tashkiliy-metodik yordam tizimini joriy etish orqali talabalarning mustaqil taʼlim olish faoliyatini rivojlantirish;

xorijiy mamlakatlar tajribasidan kelib chiqib, talaba-yoshlarning akademik faoliyati, muammolari va turmush tarzi, oʻquv jarayoni hamda yaratilgan sharoitlar boʻyicha talabalar fikr-mulohazalarini oʻrganish maqsadida ular oʻrtasida har yili respublika miqyosida milliy soʻrov oʻtkazish;

oliy taʼlim muassasalari, qayta tayyorlash va malaka oshirish kurslarida oʻquv-pedagogik va ilmiy faoliyat yuritish uchun xorijlik yuqori malakali professor-oʻqituvchilar va mutaxassislar, taʼlim va ilm-fan sohasida faoliyat yuritib, salmoqli yutuqlarga erishgan, yurt rivojiga hissa qoʻshish istagida boʻlgan xorijdagi vatandoshlarni jalb etish, bu borada ularga akademik va infratuzilmaga oid qulayliklar yaratib berish;

yuqori malakali professor-oʻqituvchilar, olimlarni taʼlim jarayoniga jalb qilishning samarali mexanizmlarini yaratish, muayyan koʻrsatkichlar asosida ularning faoliyatini baholash tizimini rivojlantirish;

oliy taʼlim muassasalarida milliy hamda xalqaro baholash tizimlari sertifikatlariga ega boʻlgan, xorijiy tillarni mukammal oʻzlashtirgan professor-oʻqituvchilar va talabalar ulushini tizimli ravishda oshirib borish;

“El-yurt umidi” jamgʻarmasi koʻmagida professor-oʻqituvchilarni xorijiy mamlakatlarda malaka oshirish, stajirovka oʻtash, magistratura va doktoranturada oʻqitish orqali ularning kasbiy mahoratini oshirib borish;

koʻp yillik mehnat stajiga ega boʻlgan amaliyotchi mutaxassislarni taʼlim jarayoniga keng jalb qilish, professor-oʻqituvchilarning tegishli soha korxona va tashkilotlarida stajirovka oʻtashini tizimli tashkil etish;

ijtimoiy soha va iqtisodiyotning barcha tarmoqlari mutaxassislari uchun uzluksiz malaka oshirish va qayta tayyorlash tizimlarini joriy etishning meʼyoriy-huquqiy va oʻquv-metodik asoslarini takomillashtirib borish, bu borada masofaviy taʼlim imkoniyatlaridan keng foydalanish;

oliy taʼlim muassasalarida talabalarning ishdan ajralmagan holda oʻqishini taʼminlash maqsadida sirtqi va kechki taʼlim shakllarida kadrlar tayyorlashni rivojlantirish, bunda raqamli texnologiyalarga asoslangan zamonaviy taʼlim texnologiyalarini joriy etish;

iqtisodiyotning zamonaviy talablariga muvofiqlikni taʼminlash maqsadida davlat taʼlim standartlarini takomillashtirib borish;

talabalarning ishlab chiqarish, malakaviy va boshqa turdagi amaliyotlarini mazmunli tashkil etish uchun uslubiy bazani ishlab chiqish va rivojlantirib borish;

respublika oliy taʼlim muassasalariaro ichki akademik mobillik dasturlarini, oʻzaro tajriba almashish mexanizmlarini amaliyotga tatbiq etish;

xorijiy oliy taʼlim muassasalari bilan hamkorlik doirasida professor-oʻqituvchilar va doktorantlar akademik mobilligi dasturlarini rivojlantirish;

oliy taʼlim muassasalarida taʼlim sifatini oshirishda ichki nazorat va hisobdorlik mexanizmlarini takomillashtirish;

oliy taʼlim muassasalariga qabul jarayonlarida bitiruvchilarning attestatidagi oʻrtacha bahoni inobatga olgan holda, taʼlim yoʻnalishlariga mos boʻlgan fanlardan milliy va xalqaro baholash tizimlari sertifikatlariga ega boʻlgan abituriyentlarni oliy taʼlim muassasalariga oʻqishga qabul qilish tajribasini bosqichma-bosqich amaliyotga joriy etish;

milliy baholash tizimi sertifikatlari taqdim etiladigan fanlar roʻyxatini kengaytirish, bunday xizmatlar koʻrsatadigan davlat va nodavlat muassasalar faoliyatini qoʻllab-quvvatlash;

oliy taʼlim muassasalari fan olimpiadalarini oʻtkazish tartibini takomillashtirish, shaffoflikni taʼminlash, baholash mexanizmlarini xalqaro olimpiada va tanlovlar mezonlariga moslashtirish.

2-§. Taʼlim jarayoniga raqamli texnologiyalar va zamonaviy usullarni joriy etish

Taʼlim jarayoniga raqamli texnologiyalar va zamonaviy usullarni joriy etish boʻyicha quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi:

raqamli iqtisodiyot uchun yuqori malakali muhandis-texnik kadrlar tayyorlash tizimini tashkil etish;

zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va taʼlim texnologiyalarining mustahkam integratsiyasini taʼminlash, bu borada pedagog kadrlarning kasbiy mahoratini uzluksiz rivojlantirib borish uchun qoʻshimcha sharoitlar yaratish;

taʼlim jarayonlarini raqamli texnologiyalar asosida individuallashtirish, masofaviy taʼlim xizmatlarini rivojlantirish, vebinar, onlayn, “blended learning”, “flipped classroom” texnologiyalarini amaliyotga keng joriy etish;

zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari asosida masofaviy taʼlim dasturlarini tashkil etish;

taʼlim jarayonlarida “bulutli texnologiyalar”dan foydalanish;

masofadan turib foydalanish imkonini beruvchi elektron kutubxona tizimini keng joriy etish, talabalarning oliy taʼlim muassasasida oʻqishni tamomlaganlaridan soʻng kutubxona fondi, axborot bazalaridan foydalanishini yoʻlga qoʻyish orqali ularning kasbiy malakasini uzluksiz oshirib borish imkoniyatlarini kengaytirish;

milliy elektron taʼlim resurslari yaratilishini jadallashtirish, xorijiy elektron taʼlim resurslarini tarjima qilish ishlarini tashkil etish, taʼlim jarayonida elektron resurslar salmogʻini bosqichma-bosqich oshirib borish, elektron oʻquv adabiyotlar yaratish, ularni mobil qurilmalarga yuklab olish maqsadida kutubxonalarda QR-kod yordamida elektron resurslar haqidagi axborotlarni joylashtirish tizimini yaratish;

oliy taʼlim muassasasining konferensiya materiallari, bitiruv-malakaviy ishlar, magistrlik va doktorlik dissertatsiyalaridan iborat ilmiy-texnik maʼlumotlar elektron bazasini yaratish, kelgusidagi ilmiy-texnik maʼlumotlar yangiligini taʼminlash maqsadida antiplagiat tizimidan foydalanishni keng joriy etish;

taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklarining oʻziga xosligidan kelib chiqib, taʼlim jarayonida xalqaro miqyosda keng qoʻllaniladigan zamonaviy dasturiy mahsulotlardan foydalanishni rivojlantirish;

oliy taʼlim muassasalaridan olinadigan turli hisobot va maʼlumotlar sonini keskin kamaytirish, ularni tayyorlashning qogʻoz shaklidan voz kechish, boshqaruv tizimi va oʻquv jarayonlari, kutubxona va hujjatlar aylanmasini elektronlashtirishni taʼminlovchi “Elektron universitet” platformasiga bosqichma-bosqich oʻtish, taʼlim jarayoni ishtirokchilari faoliyati samaradorligini monitoring qilishning elektron tizimini joriy etish;

oliy taʼlim muassasalari pedagog xodimlari, bakalavriat, magistratura talabalari va doktorantlariga oid maʼlumotlarni oʻzida aks ettiruvchi va muntazam yangilanib boruvchi elektron baza (Student Record System) yuritilishini yoʻlga qoʻyish asosida uning milliy tizimini yaratish;

xalqaro moliya tashkilotlari koʻmagida oliy taʼlim sohasidagi oʻquv-uslubiy, meʼyoriy-huquqiy hujjatlar, statistik maʼlumotlar, shuningdek davlat interaktiv xizmatlari koʻrsatishga doir maʼlumotlarni oʻzida mujassam etgan va muntazam yangilanib turadigan oliy taʼlimning yagona axborot platformasi — “Oliy taʼlim boshqaruvi axborot tizimi”ni ishga tushirish, unda vakant oʻrinlarga oʻtkazilayotgan tanlovlarga oid eʼlonlarni hamda arizalarni onlayn qabul qilish imkoniyatlarini nazarda tutish.

3-§. Oliy taʼlim muassasalarida ilmiy-tadqiqot ishlari natijadorligini oshirish, yoshlarni ilmiy faoliyatga keng jalb etish, ilm-fanning innovatsion infratuzilmasini shakllantirish

Oliy taʼlim muassasalarida ilmiy-tadqiqot ishlari natijadorligini oshirish, yoshlarni ilmiy faoliyatga keng jalb etish, ilm-fanning innovatsion infratuzilmasini shakllantirish boʻyicha quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi:

oliy taʼlim muassasalarida taʼlim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlar natijalarini tijoratlashtirish uzviy bogʻliqligini nazarda tutuvchi “Universitet 3.0” konsepsiyasini bosqichma-bosqich joriy etish;

xorijiy investitsiyalarni keng jalb qilish, pullik xizmatlar koʻlamini kengaytirish va boshqa budjetdan tashqari mablagʻlar hisobiga oliy taʼlim muassasalari tarkibida texnopark, forsayt, texnologiyalar transferi, startap, akselerator markazlarni tashkil etish hamda ularni tegishli tarmoq, soha va hududlarning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini tadqiq qilish va prognozlashtirish boʻyicha faoliyat olib borishlarini taʼminlash;

professor-oʻqituvchilar, ilmiy izlanuvchilar, doktorantlar, magistratura va bakalavriat talabalarini tashkil etiladigan texnoparklarda ilmiy va innovatsion faoliyat olib borishlariga erishish;

budjetdan tashqari mablagʻlar hisobiga startap loyihalari asosida tijoratlashtirish salohiyati yuqori boʻlgan yangi mahsulotlar va texnika-texnologiyalarni yaratish orqali oliy taʼlim muassasalari huzurida ilmiy-tadqiqot natijalarini amaliyotga joriy etish bilan shugʻullanuvchi “spin-off” va “spin-out” korxonalarini tashkil etish, akademik tadbirkorlikni rivojlantirish;

xalqaro SsiVal axborot-tahlil tizimi yordamida jahondagi ilmiy-tadqiqot natijalarini tahlil qilib borish asosida ilm-fanning ilgʻor yutuqlari bilan uygʻun rivojlanishini taʼminlash;

nufuzli xalqaro ilmiy jurnallarda maqolalar chop etish faoliyatini qoʻllab-quvvatlash mexanizmlarini joriy etish;

oliy taʼlim muassasalari ilmiy jurnallarining Scopus, ScienceDirect va boshqa xalqaro ilmiy-texnik maʼlumotlar bazalariga bosqichma-bosqich kiritilishini taʼminlash;

fundamental, amaliy va innovatsion ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirish, mavjud ilmiy maktablarni saqlab qolish va yangilarini yaratish, ularning kadrlar salohiyatini mustahkamlash, bunda iqtidorli yoshlarning ilm-fanga keng jalb etilishini ragʻbatlantirish;

xalqaro ilmiy-texnik maʼlumotlar bazasiga kiruvchi nufuzli ilmiy nashrlarda maqolalar eʼlon qilish orqali faoliyatining ilmiy natijalari xalqaro darajada tan olinishini belgilovchi koʻrsatkich “Xirsh” indeksi (h-indeks) yuqori boʻlgan olimlar, professor-oʻqituvchilar hamda yosh ilmiy izlanuvchilarni budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan moddiy ragʻbatlantirib borish tizimini joriy etish;

oliy taʼlim muassasalarida olib borilayotgan ilmiy tadqiqotlar sifatini koʻtarish, ularni statistik, texnik va boshqa maʼlumotlar bilan taʼminlash mexanizmlarini yaratish, bu borada tegishli meʼyoriy-huquqiy hujjatlarni qabul qilish;

professor-oʻqituvchilar tarkibining ilmiy daraja va unvonlarga ega xodimlar yoshi nuqtai nazaridan optimal nisbatiga erishish;

ilmiy-tadqiqot muassasalari olimlarini taʼlim jarayoni va ilmiy rahbarlikka jalb qilish, magistratura va doktorantura bosqichlaridagi ilmiy ishlarni mazkur ilmiy-tadqiqot muassasalarida olib borilishi hamda himoya qilinishini taʼminlash;

jahon ilmiy tadqiqotlar bozori tendensiyalaridan kelib chiqib, har bir oliy taʼlim muassasasida (fakultet, kafedra va laboratoriyalar kesimida) ilmiy tadqiqotlarni tor va fanlar tutashligidagi sohalarga ixtisoslashtirish, ularni ishlab chiqarish va hududiy rivojlanish ehtiyojlariga moslashtirish, qiyosiy ustunlikka ega boʻlgan istiqbolli ilmiy yoʻnalishlarni belgilash, ushbu yoʻnalishlarda yuqori malakali professor-oʻqituvchilar va talabalar salmogʻini oshirish;

Toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi Oʻzbekiston-Yaponiya yoshlar innovatsiya markazi, Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat instituti huzuridagi Oʻquv-amaliy toʻqimachilik texnoparki hamda Urganch davlat universiteti huzuridagi “Xorazm” innovatsion texnoparkining faoliyati samaradorligini oshirish;

xalqaro moliya institutlarining imtiyozli mablagʻlarini keng jalb qilish orqali innovatsion faoliyat infratuzilmasini takomillashtirish maqsadida “Hujayra va molekulyar biotexnologiya”, “Tibbiy genetika”, “Ekofiziologiya”, “Materialshunoslik”, “Energiya tejovchi texnologiyalar, nazorat-oʻlchov va avtomatlashtirilgan tizimlar”, “Qurilish materiallari” hamda “Oziq-ovqat mahsulotlari va texnologiyasi” yoʻnalishlari boʻyicha 7 ta oliy taʼlim muassasalariaro ilmiy-tadqiqot laboratoriyasini tashkil etish;

Oʻzbekiston Milliy universiteti huzurida Nanotexnologiyalarni rivojlantirish markazi, Yarimoʻtkazgichlar fizikasi va mikroelektronika ilmiy-tadqiqot instituti, Biofizika va biokimyo instituti, Intellektual dasturiy tizimlar ilmiy-amaliy markazida zamonaviy ilmiy-tadqiqotlar amalga oshirilishini taʼminlash va rivojlantirib borish;

ilm-fan sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirish, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining tegishli institutlari hamda nufuzli xorijiy oliy taʼlim va ilmiy tadqiqot muassasalari bilan yetakchi mahalliy oliy taʼlim muassasalarining faol hamkorligini yoʻlga qoʻyish, bunda mentorlik modelidan keng foydalanish;

professor-oʻqituvchilar tomonidan yuritilishi lozim boʻlgan turli jurnal va oʻquv-uslubiy hujjatlar sonini qatʼiy qisqartirish orqali ularning ilmiy faoliyatini jadallashtirish;

ilmiy-tadqiqot ishlarini ijtimoiy soha va iqtisodiyot tarmoqlaridagi, shu jumladan hududiy miqyosdagi mavjud muammolarning innovatsion yechimiga qaratish, fanlar tutashligidagi muammolarni keng tadqiq etish;

iqtidorli yoshlarni aniqlash, akademik litseylarga jalb qilish, oliy taʼlim muassasalariga saralab olish, chuqurlashtirilgan taʼlim dasturlari asosida oʻqitish, ularning fan olimpiadalaridagi ishtirokini kengaytirish, ilmiy faoliyatga boʻlgan qiziqishini oshirish, “ustoz-shogird” tizimi asosida tegishli sohada yuqori natijalarga erishgan malakali mutaxassislarga biriktirish, bu boradagi maʼlumotlar elektron bazasini yaratish;

oliy taʼlim muassasalarining Yoshlar akademiyasi hamda Fan va texnologiyalar boʻyicha respublika kengashi bilan hamkorligini yoʻlga qoʻyish va rivojlantirib borish;

oliy taʼlim muassasalari ilmiy salohiyatini oshirish, maqsadli doktorantura orqali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar tayyorlash tizimini rivojlantirish;

xorijiy oliy taʼlim muassasalari bilan hamkorlikda qoʻshma ilmiy daraja dasturlarini ishlab chiqish;

oliy taʼlimdan keyingi taʼlim institutlari faoliyatini xorijiy tajriba asosida takomillashtirish, ilmiy kengashlar va himoyalar tizimini xalqaro tajribaga muvofiqlashtirish;

ilmiy darajalar va unvonlar berish vakolatini bosqichma-bosqich oliy taʼlim muassasalariga berish;

doktoranturaga qabul qilish shartlarini belgilashda oliy taʼlim muassasalariga erkinlik berish, talabgorlarni saralab olishda ularning ilmiy yutuqlariga alohida eʼtibor qaratish;

ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengashlar majlislarini hududlardagi oliy taʼlim muassasalaridan turib onlayn kuzatish platformasini yaratish.

4-§. Maʼnaviy-maʼrifiy va tarbiyaviy ishlar taʼsirchanligini oshirish

Maʼnaviy-maʼrifiy va tarbiyaviy ishlar taʼsirchanligini oshirish boʻyicha quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi:

talaba-yoshlar taʼlim-tarbiyasi uchun qoʻshimcha sharoitlar yaratishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni oʻz ichiga olgan beshta tashabbusni amaliyotga tatbiq etish, jumladan talaba-yoshlarni madaniyat va sanʼat, jismoniy tarbiya va sportga jalb qilish, ularning kompyuter va internet texnologiyalaridan foydalanish savodxonligini oshirish, kitobxonlikni keng targʻib qilish, talaba-qizlarning kasbiy koʻnikmalarini rivojlantirish;

oliy taʼlim muassasalarida maʼnaviy-maʼrifiy ishlarni tizimli tashkil etish, bu borada amalga oshirilayotgan chora-tadbirlarning samaradorligini oshirish, yoshlarning intellektual salohiyati, tafakkuri va dunyoqarashini yuksaltirish, mafkuraviy immunitetini mustahkamlash, vatanparvarlik, xalq manfaatlari uchun xizmat qilish tuygʻusi bilan yashaydigan barkamol avlod sifatida tarbiyalashga qaratilgan talaba-yoshlarning maʼnaviy-axloqiy ongini rivojlantirish konsepsiyasini ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etish;

davlat va jamiyat oldida turgan muhim vazifalarni hal etishda masʼuliyatni oʻz zimmasiga olishga qodir, yurtparvar, tashabbuskor, zamonaviy bilim va koʻnikmalarni oʻzlashtirgan, insoniy fazilatlarga ega yoshlarni professional kasb egasi sifatida tayyorlash, bu borada yangicha yondashuvlarni talab etadigan taʼlim-tarbiya usullaridan foydalanish;

oliy taʼlim muassasalarida sportni qadriyat sifatida rivojlantirish, talabalar oʻrtasida sogʻlom turmush tarzini ommalashtirish boʻyicha chora-tadbirlar ishlab chiqish va amalga oshirish;

yoshlarning qonun hujjatlari mazmun-mohiyatidan xabardorligi, huquqiy ongi va madaniyatini rivojlantirish, ularda sogʻlom turmush tarziga rioya etish, inson huquqlari, gender tengligi, tinchlikparvarlik va millatlararo totuvlik, vijdon erkinligi, barcha millat va elatlarning tillari, urf-odatlari va anʼanalarini hurmat qilish kabi umuminsoniy qadriyatlar bilan birga milliy-axloqiy qadriyatlarni kamol toptirish, ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy faollik, mustahkam fuqarolik pozitsiyasini shakllantirish;

imkoniyati cheklangan talabalarning ijtimoiy moslashuvi uchun keng sharoitlar yaratish, inklyuzivlik gʻoyalarini targʻib qilish;

yoshlar tarbiyasida ota-onalar, mahallalar va oliy taʼlim muassasalari hamkorligini tizimli tashkil etish;

oliy taʼlim muassasalarida sotsiologik va pedagogik-psixologik xizmat guruhlari ishini takomillashtirib borish, talaba-yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash, oilani mustahkamlash borasidagi targʻibot ishlarini kuchaytirish;

talaba-yoshlarni hunar oʻrganish, yangi bilim egallash, oʻz ustida ishlash, zamonaviy texnologiya yutuqlaridan maqsadli foydalanish, tadbirkorlik koʻnikmalarini shakllantirishga undash orqali ularning boʻsh vaqtlarini mazmunli oʻtkazish uchun taʼlim muassasalarida shart-sharoitlar yaratish;

talaba-yoshlarni turli axborot xurujlari, yot gʻoyalar taʼsiriga tushib qolishi, ular tomonidan ijtimoiy xavfli qilmishlar sodir etilishi holatlarining oldini olish, Vatanimiz istiqboli yoʻlida birlashtirish maqsadida taʼlim-tarbiyaning taʼsirchan usullari, zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan keng foydalanish, maʼnaviy-maʼrifiy tadbirlarni tashkil etishda ularning qiziqishini eʼtiborga olish va tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash;

“Maktab — maʼnaviyat va maʼrifat oʻchogʻi” konsepsiyasi doirasida oliy taʼlim muassasalarining umumtaʼlim maktablari bilan oʻquvchi-yoshlarni maʼnaviy-maʼrifiy dunyoqarashini shakllantirish, huquqiy savodxonligini oshirish, kasbga yoʻnaltirish va mustaqil hayotga tayyorlash kabi masalalarda mentorlik modeli asosida hamkorligini rivojlantirish.

5-§. Yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash jarayoniga kadrlar buyurtmachilarini faol jalb etish

Yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash jarayoniga kadrlar buyurtmachilarini faol jalb etish borasida quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi:

taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklarining oʻziga xosligidan kelib chiqib, oʻquv rejalari va dasturlari mazmuni hamda mutaxassislik fanlari boʻyicha soatlar taqsimotini kadrlar buyurtmachilari bilan hamkorlikda fan va texnologiyalarning soʻnggi yutuqlari asosida shakllantirish;

bitiruv-malakaviy ishlar, magistrlik va doktorlik dissertatsiyalari mavzularini iqtisodiyotning real sektori, shuningdek hududiy (viloyat, tuman, shahar, mahalla, hududiy obyekt) muammolardan kelib chiqib shakllantirish hamda mavzularni tor qamrovda chuqur tadqiq qilishga oʻtish;

oliy taʼlim muassasalari va ishlab chiqarish korxonalari aloqalarini mustahkamlash hamda klaster usulida faoliyat yuritishini tashkil etish;

ishlab chiqarish rivojlangan hududlar va iqtisodiy zonalarda oliy taʼlim muassasalari faoliyatini yoʻlga qoʻyish;

talabalarning tegishli soha boʻyicha ishlab chiqarish korxonalari va tashkilotlarda taʼlim jarayonidan tashqari vaqtda mehnat faoliyati olib borishlariga shart-sharoit yaratish;

ilmiy-texnik buyurtma va grantlarni amalga oshirish, ishlab chiqarishda mavjud muammolarga yangicha yechim topish, tajribali amaliyotchilarni oʻquv jarayoniga faol jalb qilish, taʼlimda ishlab chiqarish infratuzilmasi va amaliy misollardan keng foydalanish kabi yoʻnalishlarda oliy taʼlim muassasalarining ishlab chiqarish korxonalari, tashkilotlar, ilmiy-tadqiqot muassasalari bilan oʻzaro manfaatli hamkorligini taʼminlash;

ishlab chiqarish korxonalarida mutaxassislik kafedralari filiallari, oliy taʼlim muassasalari huzurida ishlab chiqarish korxonalari tarkibiy boʻlinmalarini, texnoparklar, biznes inkubatorlar, kovorking markazlari faoliyatini tashkil etish, texnologiyalar transferini amalga oshirish orqali taʼlimning ishlab chiqarish bilan samarali hamkorligini ragʻbatlantirish;

pedagog xodimlarning ishlab chiqarish jarayonida malaka oshirish tizimini joriy etish, shuningdek ishlab chiqarishda katta tajribaga ega, biroq ilmiy darajasi boʻlmagan mutaxassislarni taʼlim jarayoniga, jumladan taklif etilgan va faxriy oʻqituvchi sifatida jalb etishning taʼsirchan mexanizmlarini amaliyotga tatbiq etish, bunda ushbu mutaxassislarni muayyan sohadagi stajiga muvofiq tegishli lavozimlarga ishga qabul qilish;

ishlab chiqarish korxonalarida dars mashgʻulotlari va talabalar amaliyotini samarali tashkil etish tartibini takomillashtirish, bunda amaliy koʻnikmalarni tasdiqlovchi sertifikatlar berish tizimini joriy etish;

kadrlar buyurtmachilari murojaati asosida oliy taʼlim muassasalari bazasida ishlab chiqarishdan tajribali amaliyotchilarni jalb etish yoʻli bilan maqsadli taʼlim dasturlari, professional malaka oshirish va qayta tayyorlash kurslari, treninglar tashkil etish mexanizmlarini yaratish;

oliy taʼlim muassasalari tuzilmasini isloh qilish asosida faoliyati talabalar amaliyoti va ishga joylashishiga har tomonlama koʻmaklashish, potensial ish beruvchilar roʻyxatini shakllantirib borish va hamkorlik qilish, shuningdek avvalgi bitiruvchilar salohiyatidan unumli foydalanishga qaratilgan “Karyera markazlari”ni tashkil etish;

oliy taʼlim muassasalari bitiruvchilarining bilim hamda koʻnikmalarini baholovchi markazlar faoliyatini qoʻllab-quvvatlash;

ilmiy tadqiqotlar olib borish, ularning natijalarini tijoratlashtirish kabi masalalarda kadrlar buyurtmachilari, ilmiy-tadqiqot muassasalari va oliy taʼlim muassasalari oʻrtasida oʻzaro manfaatli hamkorlikni yoʻlga qoʻyish, biznes inkubatorlar va venchur moliyalashtirish faoliyatini rivojlantirish, mazkur masalalarda tegishli meʼyoriy-huquqiy hujjatlarni takomillashtirib borish;

doktorlik dissertatsiyalari ilmiy natijalarining amaliyotga tezkor joriy etilishini taʼminlash, yoshlarning ilmiy faoliyatga qiziqishlarini oshirish va ragʻbatlantirish, ilmiy faoliyat nufuzini koʻtarish maqsadida doktorlik (tayanch doktorlik) ilmiy darajasini beradigan binar (ikkitalik) himoyalar tizimini joriy etish;

fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqotlar tanlovlarida ilmiy natijalarning tijoratlashtirilishi, ularning amaliyotga joriy etilishi muddatidan kelib chiqqan holda grantlar miqdori va davomiyligini belgilash;

vasiylik kengashlari tarkibini kadrlar buyurtmachilari, yirik ish beruvchilar, jamoat arboblari va tegishli sohada katta yutuqlarga erishgan tadbirkorlar hisobidan shakllantirish;

bitiruvchilar malakasining ishlab chiqarish talablariga mos kelishini aniqlash, kadrlar tayyorlashda yoʻl qoʻyilayotgan kamchiliklar va ularni bartaraf qilish maqsadida har yili respublika miqyosida kadrlar buyurtmachilari oʻrtasida milliy soʻrovlar oʻtkazish anʼanasini yoʻlga qoʻyish.

6-§. Oliy taʼlim muassasalarining moliyaviy mustaqilligi va barqarorligini taʼminlash, moddiy-texnik taʼminotini mustahkamlash

Oliy taʼlim muassasalarining moliyaviy mustaqilligi va barqarorligini taʼminlash, moddiy-texnik taʼminotini mustahkamlash boʻyicha quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi:

oliy taʼlim muassasalarini bosqichma-bosqich oʻzini oʻzi moliyalashtirish tizimiga oʻtkazish, moliyaviy barqarorlikni taʼminlash, mehnatga haq toʻlash tizimini takomillashtirish, moliyalashtirishning samarali va shaffof mexanizmlarini joriy etish;

iqtisodiyot tarmoqlarining kadrlarga boʻlgan ehtiyojlarini inobatga olgan holda, shuningdek istiqbolda oliy taʼlim muassasalarining reytingi va oʻz xarajatlarini qoplash darajasidan kelib chiqib bakalavriat taʼlim yoʻnalishlari (magistratura mutaxassisliklari) boʻyicha toʻlov-kontrakt miqdorlarini mustaqil belgilash tizimiga bosqichma-bosqich oʻtish;

oliy taʼlim muassasalarining taʼlim xizmatlari eksporti va qoʻshimcha xizmatlar koʻrsatishga doir faoliyatini rivojlantirish;

qurilish, rekonstruksiya qilish va kapital taʼmirlash ishlarini zamon talablari asosida tashkil etish, ushbu jarayonda innovatsion texnologiyalarga asoslangan, resurstejamkor va tez barpo etiladigan konstruksiya va materiallardan foydalanish boʻyicha ilgʻor texnologiyalar va muhandislik yechimlarini qoʻllash;

oliy taʼlim muassasalarini zamonaviy dasturiy mahsulotlar bilan taʼminlash, oʻquv va ilmiy jarayonlarni oʻquv va laboratoriya uskunalari, shuningdek laboratoriya materiallari (reaktivlar, kimyoviy idish, butlovchi, biologik materiallar va boshqa obyektlar) bilan muntazam ravishda zarur miqdorlarda taʼminlab borishning samarali mexanizmlarini yaratish;

talabalar turar joylari, kutubxona, oʻquv ustaxonalari, laboratoriyalar, sport sogʻlomlashtirish va ijtimoiy infratuzilma obyektlariga nisbatan oʻsib borayotgan ehtiyojni oʻz vaqtida taʼminlash va zamon talablari asosida ularning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash;

imkoniyati cheklangan talabalarga oliy taʼlim muassasalari va talabalar turar joylari binolarida qoʻshimcha sharoitlar yaratish, ular uchun taʼlim muassasalarini zarur adabiyotlar, metodik qoʻllanmalar bilan taʼminlash choralarini koʻrish;

oliy taʼlim muassasalarida xorijiy fuqarolarning istiqomat qilishi va taʼlim olishi boʻyicha qulay shart-sharoitlar yaratish;

innovatsion kutubxonalarni tashkil etish, ulardagi kitob fondini yangi avlod oʻquv adabiyotlari bilan muntazam boyitish;

oliy taʼlim muassasalarini yuqori tezlikdagi internet bilan uzluksiz taʼminlash, talabalarning mustaqil taʼlim olishi uchun infratuzilma imkoniyatlarini kengaytirish;

talabalar, oʻqituvchilar va yosh tadqiqotchilarning elektron taʼlim resurslari, zamonaviy ilmiy adabiyotlarning elektron kataloglari va maʼlumotlar bazalaridan bepul foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish;

aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlaridan boʻlgan talabalarni moddiy ragʻbatlantirish va qoʻllab-quvvatlash;

oliy taʼlim muassasalarida homiylik va ilmiy-tadqiqot natijalarini tijoratlashtirishdan tushgan, maqsadli kapital va boshqa mablagʻlar hisobiga moliyalashtiriladigan endaument jamgʻarmalarini (endowment fund) tashkil etish.

7-§. Oliy taʼlim muassasalarini tizimli rivojlantirish va boshqaruv faoliyatini takomillashtirish

Oliy taʼlim muassasalarini tizimli rivojlantirish va boshqaruv faoliyatini takomillashtirish boʻyicha quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi:

a) kadrlar tayyorlash sifati va koʻlamini inobatga olgan holda oliy taʼlim muassasalarini quyidagi toifalarga ajratish va ularni rivojlantirish strategiyalarini belgilash:

birinchi toifa — flagman universitetlar (Oʻzbekiston Milliy universiteti va Samarqand davlat universiteti);

ikkinchi toifa — ilm-fan va innovatsion markaz funksiyasini bajaruvchi hududiy oliy taʼlim muassasalari;

uchinchi toifa — sohalar uchun taʼlim va ilmiy tadqiqotlar boʻyicha tayanch muassasalar rolini bajaruvchi tarmoq oliy taʼlim muassasalari;

b) institut maqomidagi oliy taʼlim muassasalari faoliyati koʻlamini kengaytirish va institutsional salohiyatini kuchaytirish orqali ularni universitetga aylantirish boʻyicha chora-tadbirlar koʻrish;

v) oliy taʼlim muassasalarini ularning quvvati, ilmiy salohiyati va boshqa asosiy koʻrsatkichlaridan kelib chiqib bosqichma-bosqich yiriklashtirib borish;

g) tajriba tariqasida davlat ulushining 51 foizdan kam boʻlmagan qismini saqlab qolgan holda ayrim davlat oliy taʼlim muassasalarini (oliy harbiy taʼlim muassasalari bundan mustasno) davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish, ularda korporativ boshqaruv tamoyillarini joriy etish;

d) oliy taʼlim sohasini rivojlantirish boʻyicha hujjat loyihalarini ishlab chiqish va muhokama etishda Respublika oliy taʼlim kengashi nufuzi va faolligini oshirish, masʼuliyatini kuchaytirish, oliy taʼlim muassasalarida jamoatchilik nazoratining zamonaviy mexanizmlarini joriy etish;

e) oliy taʼlim tizimida boshqaruv jarayonlarini axborot-kommunikatsiya texnologiyalari asosida optimallashtirish, davlat interaktiv xizmatlari koʻlamini kengaytirish;

j) oliy taʼlim muassasalarini rivojlantirishda strategik rejalashtirish tamoyillarini joriy etish, bunda vasiylik kengashlari masʼuliyati va rolini oshirish;

z) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi funksiyalarini xorijiy tajriba asosida takomillashtirish, bunda taʼlim sifatini baholashning yangi mexanizmlarini joriy etish, kadrlar buyurtmachilari va talabalar oʻrtasida oʻtkazilgan milliy soʻrov natijalarini chuqur tadqiq qilish orqali muammolarni bartaraf etish, davlat va nodavlat taʼlim muassasalarida taʼlim sifatini taʼsirchan instrumentlar yordamida nazorat qilib borish, bitiruvchilar sifati va ularning ixtisosligi boʻyicha ishga joylashish masalalariga eʼtibor qaratish;

i) taʼlim sifatini nazorat qilish va oliy taʼlim muassasalari reytingini yuritishning nodavlat tizimini yaratish boʻyicha zarur chora-tadbirlar belgilash;

y) oliy taʼlim muassasalarida ishga qabul qilish va yuqori lavozimlarga tayinlashda oliy taʼlim tizimi rivoji uchun oʻzining munosib hissasini qoʻshuvchi kadrlarni tanlash, ularning faoliyati, professional xususiyatlari, soha oldidagi alohida xizmatlarini adolatli va xolisona baholashni nazarda tutuvchi meritokratiya tamoyillarini qoʻllash, rahbarlik lavozimlariga tayinlashda gender tengligi tamoyillariga qatʼiy rioya qilish;

k) oliy taʼlim muassasalari rahbarlik lavozimlariga zaxira kadrlarni shakllantirish, maqsadli oʻqitish va tayyorlash samaradorligini oshirish;

l) oliy taʼlim muassasalari rahbar xodimlarini rotatsiya qilish mexanizmini joriy qilish.

8-§. Korrupsiyaga qarshi kurashish va shaffoflikni taʼminlashning taʼsirchan mexanizmlarini joriy etish

Korrupsiyaga qarshi kurashish va shaffoflikni taʼminlashning taʼsirchan mexanizmlarini joriy etish boʻyicha quyidagi tadbirlar amalga oshiriladi:

oliy taʼlim sohasida “Korrupsiyasiz soha” loyihasini izchil davom ettirish, korrupsiyaning har qanday koʻrinishiga barham berish;

oliy taʼlim muassasalarini tajribali, halol, pok vijdonli, masʼuliyatli professor-oʻqituvchi va xodimlardan shakllantirib, ularning vazifalarini aniq belgilab berish;

oliy taʼlim muassasalarining jamiyat oldidagi hisobdorligi va taʼlim sifatini taʼminlashdagi masʼuliyatini oshirish, keng jamoatchilikni shaffoflik va xolislik tamoyillari asosida taʼlim xizmatlari sifati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bilan xabardor qilib borish;

professor-oʻqituvchilar bilan talabalar oʻrtasidagi byurokratik omillarni bartaraf etish, baholash mezonlaridagi shaffoflikni kuchaytirish, talabalar bilimini baholashda adolatni taʼminlash;

abituriyentlar va magistraturada taʼlim olish uchun talabgorlar hujjatlarini qabul qilish, barcha kasbiy (ijodiy) imtihonlarni oʻtkazish, ularning bilimini baholash, oʻqishni koʻchirish yoki qayta tiklash jarayonlarida suiisteʼmolchilik holatlarining oldini olish, bu borada jamoatchilik kengashlarining rolini oshirish, shaffoflikni taʼminlash;

professor-oʻqituvchilarning jamiyatdagi mavqeyini mustahkamlash, ushbu kasb jozibadorligini taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlar koʻrish;

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi hamda oliy taʼlim muassasalari faoliyatining ochiqligini taʼminlash, fuqarolik jamiyati institutlari bilan aloqalarini mustahkamlash, jamoatchilikka axborot taqdim etishning tezkor va zamonaviy shakllarini joriy etish;

malaka oshirish, ilmiy-tadqiqot ishlarini tayyorlash va amaliyotga tatbiq etish, nazorat-monitoring, xodimlarni ishga qabul qilish va lavozimga tayinlash, oliy taʼlim muassasalari faoliyatini oʻrganish va tizimdagi boshqa jarayonlarda shaffoflikni taʼminlash;

professor-oʻqituvchilarning oʻquv yuklamalarini optimallashtirish, kasbiy faoliyatga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish asosida oliy taʼlim tizimi xodimlarining mehnat unumdorligini oshirish;

oliy taʼlim tizimida pedagog kadrlarni ishga qabul qilish, lavozimlarga tanlov oʻtkazishda adolat va ochiqlikni taʼminlash, oʻquv yili yakunlari boʻyicha pedagog kadrlar faoliyatiga baho berish, bu borada jamoatchilik nazoratining yangi va samarali mexanizmlarini amaliyotga joriy etish;

oliy taʼlim muassasalarini moliyalashtirishning amaldagi meʼyoriy-huquqiy hujjatlariga rioya qilinishi, xarajatlar smetalarini shakllantirish tartibiga amal qilish va ichki moliyaviy taftish ishlarini takomillashtirish, ushbu jarayonda korrupsiyaga oid holatlarni oʻz vaqtida aniqlash va bartaraf etilishini taʼminlash;

oliy taʼlim tizimida kadrlar zaxirasini shakllantirish, odob-axloq normalariga rioya etilishini taʼminlash masalalarini tartibga soluvchi meʼyoriy-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish va joriy etish.

9-§. Oliy taʼlim tizimining investitsiyaviy jozibadorligini oshirish, xalqaro miqyosda tanilishi va raqobatbardoshligini taʼminlash

Oliy taʼlim tizimining investitsiyaviy jozibadorligini oshirish, xalqaro miqyosda tanilishi va raqobatbardoshligini taʼminlash boʻyicha qoʻyidagi tadbirlar amalga oshiriladi:

respublikadagi kamida 10 ta oliy taʼlim muassasasini xalqaro eʼtirof etilgan tashkilotlar (Quacquarelli Symonds World University Rankings, Times Nigher Education yoki Academic Ranking of World Universities) reytingining birinchi 1 000 ta oʻrindagi oliy taʼlim muassasalari roʻyxatiga, shu jumladan Oʻzbekiston Milliy universiteti va Samarqand davlat universitetini birinchi 500 ta oʻrindagi oliy taʼlim muassasalari roʻyxatiga kiritish boʻyicha tizimli ishlarni amalga oshirish, bunda mazkur oliy taʼlim muassasalarini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlashning zamonaviy mexanizmlarini joriy etish;

oliy taʼlim muassasalarining Oʻzbekiston yalpi ichki mahsuloti oshishidagi ishtirokini va mamlakat ijobiy xalqaro imidjini shakllantirishdagi rolini oshirish;

respublika oliy taʼlim tizimini xalqaro taʼlim standartlari bilan uygʻunlashtirish, ilgʻor xorijiy tajribani chuqur oʻrganish va tahlil qilish asosida taʼlim dasturlarini jahonda tan olingan xalqaro standartlar talablariga moslashtirish boʻyicha asoslangan takliflar ishlab chiqish;

taʼlim toʻliq xorijiy tillarda olib boriladigan taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklari, fakultetlar salmogʻini oshirib borish;

xorijiy fuqarolarni oliy taʼlim muassasasi tomonidan belgilanadigan tartibda oʻtkaziladigan suhbat asosida magistratura va doktoranturaga qabul qilish boʻyicha tegishli meʼyoriy-huquqiy hujjat qabul qilish;

taʼlim xizmatlari eksportini rivojlantirish boʻyicha xorijiy mamlakatlar bilan taʼlim sohasida hamkorlikni kengaytirish va ularning meʼyoriy-huquqiy bazasini takomillashtirib borish;

“Study in Uzbekistan” (“Oʻzbekistonda tahsil ol”) loyihasini amalga oshirish, mamlakat taʼlim jozibadorligini targʻib qiluvchi maxsus veb-portal yaratish va uni barcha oliy taʼlim muassasalari boʻyicha batafsil va ishonchli maʼlumotlar bilan toʻldirib borish;

taʼlimda brendlar, ilmiy anʼanalar tizimini yaratish asosida oliy taʼlim va oliy taʼlim muassasalari imijini shakllantirish strategiyasi boʻyicha dastur qabul qilish;

oliy taʼlim muassasalariaro xalqaro fan olimpiadalarini tashkil etish;

xorijiy oliy taʼlim muassasalari bilan hamkorlikda qoʻshma taʼlim dasturlari asosida kadrlar tayyorlash faoliyatini kengaytirish, hamkorlikda oʻtkaziladigan ilmiy konferensiyalar va seminarlar sonini koʻpaytirish, xalqaro ilmiy va taʼlim loyihalarini amalga oshirish;

rivojlangan xorijiy davlatlar oliy taʼlim muassasalari hamda ilmiy-tadqiqot markazlari bilan hamkorlikda xalqaro qoʻshma ilmiy jurnallar, shuningdek taʼlim forumlari, rektorlar konferensiyalari va boshqa anjumanlar tashkil etish;

oliy taʼlim muassasalari rasmiy veb-saytlarini Webometrics tashkiloti reyting tizimida egallagan oʻrinlarini yaxshilab borish, shu jumladan oliy taʼlim muassasalari tomonidan yetakchi tashkilotlar va korxonalarda bitiruvchilarning ishga joylashishi haqidagi maʼlumotlar, taʼlim yoʻnalishlari, magistratura mutaxassisliklari, ilmiy-texnik salohiyati, professor-oʻqituvchilar, infratuzilmasi, erishgan yutuqlari kabi asosiy maʼlumotlarni veb-saytlarda muntazam ravishda eʼlon qilib borish;

xorijiy mamlakatlarda mahalliy oliy taʼlim muassasalari filiallarini tashkil etish, qoʻshma taʼlim dasturlarini amalga oshirish;

Oʻzbekiston Respublikasida taʼlim olish uchun xorijiy fuqarolarni jalb etish boʻyicha mahalliy va xorijiy agentliklar tomonidan konsalting xizmatlari koʻrsatilishining meʼyoriy-huquqiy asoslarini takomillashtirish;

respublika oliy taʼlim tizimining xalqaro imijini yaratishda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, xorijiy mamlakatlardagi elchixonalar va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni kuchaytirish, zamonaviy PR-loyihalarni amalga oshirish;

oliy taʼlim sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirish maqsadida xalqaro moliya institutlari, yetakchi xalqaro tashkilotlar bilan aloqalarni mustahkamlash, bu borada mamlakat taʼlim tizimi manfaatlariga mos keluvchi innovatsion tashabbuslarni qoʻllab-quvvatlash.

4-bob. Konsepsiyani amalga oshirishdan kutilayotgan natijalar

Konsepsiya doirasida belgilangan vazifalarni bajarish orqali Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirishda quyidagi natijalarga erishish nazarda tutilmoqda:

oliy taʼlim sohasida davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish, hududlarda davlat va nodavlat oliy taʼlim muassasasalari, shu jumladan nufuzli xorijiy oliy taʼlim muassasalari filiallari faoliyatini tashkil etish asosida oliy taʼlim bilan qamrov darajasining 50 foizdan yuqori boʻlishi taʼminlanadi, sohada raqobat muhiti yaratiladi;

Oʻzbekiston Milliy universiteti va Samarqand davlat universitetini mamlakatimiz oliy taʼlim muassasalarining flagmaniga aylantiriladi;

respublikadagi kamida 10 ta oliy taʼlim muassasasi xalqaro eʼtirof etilgan tashkilotlar (Quacquarelli Symonds World University Rankings, Times Nigher Education yoki Academic Ranking of World Universities) reytingining birinchi 1 000 ta oʻrindagi oliy taʼlim muassasalari roʻyxatiga, shu jumladan Oʻzbekiston Milliy universiteti va Samarqand davlat universitetining birinchi 500 ta oʻrindagi oliy taʼlim muassasalari roʻyxatiga kirishiga erishiladi;

oliy taʼlim muassasalarida oʻquv jarayoni bosqichma-bosqich kredit-modul tizimiga oʻtkaziladi;

xalqaro tajribalardan kelib chiqib, oliy taʼlimning ilgʻor standartlari joriy etiladi, jumladan oʻquv dasturlarida nazariy bilim olishga yoʻnaltirilgan taʼlimdan amaliy koʻnikmalarni shakllantirishga yoʻnaltirilgan taʼlim tizimiga bosqichma-bosqich oʻtiladi;

oliy taʼlim mazmuni sifat jihatidan yangi bosqichga koʻtariladi, ijtimoiy soha va iqtisodiyot tarmoqlarining barqaror rivojlanishiga munosib hissa qoʻshadigan, mehnat bozorida oʻz oʻrnini topa oladigan yuqori malakali kadrlar tayyorlash tizimi yoʻlga qoʻyiladi;

oliy taʼlim muassasalarining akademik mustaqilligi taʼminlanadi;

oliy taʼlim muassasalarida taʼlim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlar natijalarini tijoratlashtirish faoliyatining uzviy bogʻliqligini nazarda tutuvchi “Universitet 3.0” konsepsiyasi bosqichma-bosqich joriy etiladi;

xorijiy investitsiyalarni keng jalb qilish, pullik xizmatlar koʻlamini kengaytirish va boshqa budjetdan tashqari mablagʻlar hisobiga oliy taʼlim muassasalarida texnopark, forsayt, texnologiyalar transferi, startap, akselerator markazlari tashkil etiladi hamda ular tegishli tarmoq, soha va hududlarning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini tadqiq etuvchi va prognozlashtiruvchi ilmiy-amaliy muassasalar darajasiga olib chiqiladi;

oliy taʼlim muassasalari professor-oʻqituvchilari, ilmiy izlanuvchilari, doktorantlari, bakalavriat va magistratura talabalarining yuqori impakt-faktorga ega nufuzli xalqaro ilmiy jurnallarda maqolalar chop etishi, maqolalarga iqtiboslik koʻrsatkichlari oshishi, shuningdek respublika ilmiy jurnallari xalqaro ilmiy-texnik maʼlumotlar bazasiga bosqichma-bosqich kiritilishi taʼminlanadi;

Oʻzbekiston oliy taʼlim tizimi Markaziy Osiyoda xalqaro taʼlim dasturlarini amalga oshiruvchi “xab”ga aylantiriladi;

oliy taʼlimning investitsiyaviy jozibadorligi oshiriladi, xorijiy taʼlim va ilm-fan texnologiyalari jalb etiladi;

talaba-yoshlar taʼlim-tarbiyasi uchun qoʻshimcha sharoitlar yaratishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni oʻz ichiga olgan beshta tashabbus asosida rivojlantiriladi;

oliy taʼlim muassasalari infratuzilmasi va moddiy-texnik bazasi, shu jumladan xalqaro moliya institutlarining imtiyozli mablagʻlarini keng jalb qilish hisobiga yaxshilanadi, ularni bosqichma-bosqich oʻzini oʻzi moliyalashtirish tizimiga oʻtkaziladi va moliyaviy barqarorligi taʼminlanadi;

taʼlimning ishlab chiqarish korxonalari va ilmiy-tadqiqot institutlari bilan oʻzaro manfaatli hamkorligi yoʻlga qoʻyiladi;

aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlari, shu jumladan imkoniyati cheklangan shaxslarning oliy taʼlim bilan qamrov darajasi oshiriladi, ular uchun infratuzilmaga oid sharoitlar yaxshilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasiga ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlimi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasining

T/r Koʻrsatkichlar nomi Oʻlchov birligi Yillar kesimida Masʼul ijrochilar 2019 2020 2023 2025 2030 1. Oliy taʼlim bilan qamrab olish darajasi foizda (jami bitiruvchilar soniga nisbatan) 20 25 30 35 50 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Iqtisodiyot va sanoat vazirligi, Moliya vazirligi 2. Nodavlat oliy taʼlim muassasalari, shu jumladan davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida nodavlat oliy taʼlim muassasalari soni 5 10 20 28 35 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi, Davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish agentligi 3. Xorijiy oliy taʼlim muassasalari dasturlari asosida oʻqitishni tashkil qilish (qoʻshma taʼlim dasturlari bundan mustasno) xorijiy dasturlar asosida tashkil etilgan oliy taʼlim muassasalari soni 23 26 31 36 45 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi 6. Xorijda malaka oshirgan yoki stajirovka oʻtagan professor-oʻqituvchilar ulushi foizda (professor-oʻqituvchilar soniga nisbatan) 2 4 10 15 20 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, “El-yurt umidi” jamgʻarmasi 7. Respublika oliy taʼlim muassasalariga jalb qilingan xorijiy professor-oʻqituvchilar ulushi (xorijiy oliy taʼlim muassasalari bundan mustasno) foizda (professor-oʻqituvchilar soniga nisbatan) 1 2 5 8 12 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, “El-yurt umidi” jamgʻarmasi 8. Malaka oshirish kurslarida dars beruvchi xorijda malaka oshirgan professor-oʻqituvchilar ulushi foizda (malaka oshirish kurslari professor-oʻqituvchilari soniga nisbatan) 5 15 40 60 80 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Tashqi ishlar vazirligi, “El-yurt umidi” jamgʻarmasi 11. Oʻquv va ilmiy adabiyotlarning elektron shaklda mavjudligi foizda (oʻquv va ilmiy adabiyotlar soniga nisbatan) 20 30 50 70 90 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarni rivojlantirish vazirligi 12. Oliy taʼlim muassasalarida taʼlim jarayonlarini boshqarish axborot tizimining joriy etilishi foizda (oliy taʼlim muassasalari soniga nisbatan) 20 30 80 100 100 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarni rivojlantirish vazirligi 13. Taʼlim sifatini taʼminlash jarayonlarini elektron taʼlim boshqaruv tizimi orqali nazorat qilish foizda (oliy taʼlim muassasalari soniga nisbatan) mavjud emas 20 50 100 100 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Taʼlim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi 15. Oliy taʼlim muassasalarining ilmiy salohiyati (ilmiy darajaga ega boʻlgan professor-oʻqituvchilar ulushi) foizda (professor-oʻqituvchilar soniga nisbatan) 36 38 40 60 70 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Oliy attestatsiya komissiyasi 16. Magistratura mutaxassisligi bitiruvchilarini ilmiy faoliyatga yoʻnaltirish foizda (magistratura mutaxassisligi bitiruvchilari soniga nisbatan) 15 29 32 38 45 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Fanlar akademiyasi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Moliya vazirligi 17. “Scopus”, “ScienceDirect”, “Web of Science” va boshqa xalqaro ilmiy-texnik maʼlumotlar bazasida indekslanuvchi jurnallardagi maqolalar indekslanuvchi jurnallardagi maqolalar soni 750 1 200 2 500 4 000 7 000 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Fanlar akademiyasi 18. “Scopus”, “ScienceDirect”, “Web of Science” va boshqa xalqaro ilmiy-texnik maʼlumotlar bazasiga kiritilgan oliy taʼlim muassasalari ilmiy jurnallari ilmiy jurnallar soni mavjud emas 2 10 25 35 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi 19. Oliy taʼlim muassasalarida faoliyat olib borayotgan “Xirsh” indeksi (h-indeks) 5 va undan yuqori boʻlgan professor-oʻqituvchilar professor-oʻqituvchilar soni 142 171 295 460 900 Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi PF-5847-son Farmoniga 2-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini 2019-yilda amalga oshirish boʻyicha

T/r Tadbirlar nomi Amalga oshirish mexanizmi Muddati Masʼul ijrochilar 1. Xorijiy oliy taʼlim muassasalari bilan qoʻshma taʼlim dasturlarini tashkil etish tartibini takomillashtirish. 1. Xorijiy oliy taʼlim muassasalari bilan qoʻshma taʼlim dasturlarini tashkil etish tartibini belgilovchi Hukumat qarori loyihasini ishlab chiqish. 2. Hukumat qarori loyihasini belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2019-yil noyabr 2019-yil dekabr Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , tarkibida oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar 2. Nodavlat oliy taʼlim muassasalari tomonidan, shu jumladan davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida taʼlim xizmatlari koʻrsatish faoliyatini kengaytirish. 1. Nodavlat, shu jumladan davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida oliy taʼlim muassasalari faoliyatini tashkil etish istagida boʻlgan shaxslarga huquqiy va uslubiy yordam koʻrsatish. 2. Nodavlat oliy taʼlim muassasalari faoliyatini tashkil qilish uchun toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalarni jalb qilish. 2019-yil davomida Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , tarkibida oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar 3. Oʻzgaruvchan oʻquv rejalari va dasturlarini joriy etish, oʻquvchilarning qiziqishlari inobatga olgan holda maxsus taʼlim dasturlarini ishlab chiqish. 1. Oʻzgaruvchan oʻquv rejalari va dasturlari, maxsus taʼlim dasturlari boʻyicha ilgʻor xalqaro tajribalarni oʻrganish. 2. Xorijiy tajribalar asosida oʻzgaruvchan oʻquv rejalari va taʼlim dasturlari, maxsus taʼlim dasturlarini ishlab chiqish. 3. Ishlab chiqilgan oʻquv rejalari va dasturlarini sinovdan oʻtkazish uchun oliy taʼlim muassasalari va taʼlim yoʻnalishlarini belgilash. 2019-yil oktabr 2019-yil noyabr 2019-yil dekabr Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , tarkibida oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar 4. Tabiiy va muhandis-texnik sohalarda kadrlar tayyorlashni kengaytirish. 1. Tabiiy va muhandis-texnik sohalari boʻyicha kadrlarga boʻlgan ehtiyojni aniqlash. 2. Tabiiy va muhandis-texnik sohalar boʻyicha 2020/2021 oʻquv yili uchun oliy taʼlim muassasalariga oʻqishga qabul qilishning davlat buyurtmasi parametrlarini shakllantirish. 2019-yil dekabr Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , Iqtisodiyot va sanoat vazirligi (B. Xodjayev), Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) 5. Kunduzgi oʻqish shakli boʻyicha bir oʻqituvchiga toʻgʻri keladigan talabalar soni nisbatining cheklangan normativlarini qayta koʻrib chiqish. 1. Oʻquv rejalari va taʼlim dasturlarini xorijiy tajriba asosida qayta koʻrib chiqish orqali kunduzgi oʻqish shakli boʻyicha oliy taʼlim yoʻnalishlari va mutaxassisliklari xususiyatidan kelib chiqib 2019/2020 oʻquv yilidan boshlab bir oʻqituvchiga toʻgʻri keladigan talabalar soni nisbatining cheklangan normativlarini 1:12 nisbatda belgilash va kelgusida 1:16 nisbatga bosqichma-bosqich oshirib borish hamda oliy taʼlim muassasasi kengashlariga zarur holatda mazkur nisbatni 50 foizgacha oʻzgartirish huquqini beruvchi Hukumat qarori loyihasini ishlab chiqish. 2. Hukumat qarori loyihasini belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2019-yil oktabr Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , Moliya vazirligi (T. Ishmetov), Iqtisodiyot va sanoat vazirligi (B. Xodjayev) 7. Respublika oliy taʼlim muassasalarida vasiylik kengashlari faoliyatini tashkil etish va ularning rolini oshirish. 1. Respublika oliy taʼlim muassasalari vasiylik kengashlarini xatlovdan oʻtkazish. 2. Xatlov natijasiga koʻra, oliy taʼlim muassasalari vasiylik kengashlari boʻyicha takliflarni tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2019-yil oktabr 2019-yil noyabr Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , tarkibida oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar 8. Oliy taʼlim muassasalarining zamonaviy boshqaruv kadrlari zaxirasini shakllantirish, rahbarlik lavozimlariga munosib nomzodlarni tayyorlash hamda ularning bilim va koʻnikmalarini rivojlantirib borish tizimini takomillashtirish. Quyidagilarni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish va Vazirlar Mahkamasiga kiritish: oliy taʼlim muassasalari boshqaruv kadrlari zaxirasiga kiritiladigan nomzodlarga qoʻyiladigan professional kompetensiyalarga oid talablar; nomzodlarning intellektual, psixologik barqarorlik, tashkilotchilik mahorati va boshqaruv salohiyati darajasini aniqlash, ularni sotsiometrik soʻrov elementlaridan foydalangan holda baholash tartibi; rahbarlik lavozimlariga tavsiya etiladigan nomzodlarni maqsadli oʻqitish, ularning professional kompetensiyalarini rivojlantirish va tegishli sohalardagi bilimlarini oshirish mexanizmlari. 2019-yil dekabr Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , Davlat boshqaruv akademiyasi (X. Azizov), tarkibida oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar 9. Samaradorlikning eng muhim koʻrsatkichlari — KPI asosida oliy taʼlim muassasalari rahbar xodimlari faoliyatini baholash tizimini ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq qilish. 1. Samaradorlikning eng muhim koʻrsatkichlari — KPI asosida oliy taʼlim muassasalari rahbar xodimlari faoliyatini baholash boʻyicha ilgʻor xalqaro tajribalarni oʻrganish. 2. Respublika oliy taʼlim muassasalari rahbar xodimlari faoliyati samaradorligining eng muhim koʻrsatkchilari va ularni aniqlash tartibini ishlab chiqish. 2019-yil oktabr 2019-yil noyabr Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , tarkibida oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar 10. Nufuzli xalqaro ilmiy-texnik maʼlumotlar bazalarida oliy taʼlim muassasalarining ilmiy salohiyatini oshirish choralarini koʻrish. 1. Nufuzli xalqaro ilmiy-texnik maʼlumotlar bazalariga kirishga salohiyati yuqori boʻlgan oliy taʼlim muassasalari ilmiy jurnallarini aniqlash va ularni mazkur bazalarga kiritish boʻyicha tashkiliy ishlarni amalga oshirish. 2. Nufuzli xalqaro ilmiy-texnik maʼlumotlar bazalarida oliy taʼlim muassasalari va professor-oʻqituvchilar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni xatlovdan oʻtkazish, roʻyxatdan oʻtmagan respublika oliy taʼlim muassasalari haqida maʼlumotlar kiritish, ularning resurslarini shakllantirish. 3. Olimlar tomonidan chop etiladigan maqolalarning sohalarga taqsimlanishidan kelib chiqqan holda oliy taʼlim muassasalari ilmiy jurnallarini nufuzli xalqaro ilmiy-texnik maʼlumotlar bazalariga kiritish uchun maqsadli yoʻnaltirish. 2019-yil davomida Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , tarkibida oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar 11. Oliy taʼlim muassasalari talabalari amaliyotini samarali tashkil etish. 1. Talabalar amaliyotini kadrlar buyurtmachilari boʻlgan korxona va tashkilotlarda samarali tashkil etish, amaliyot oʻtash uchun shart-sharoitlar yaratish va ushbu jarayonni takomillashtirishni nazarda tutuvchi Hukumat qarori loyihasini ishlab chiqish. 2. Hukumat qarori loyihasini belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2019-yil noyabr Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , tarkibida oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar 12. Oliy taʼlim muassasalari faoliyati toʻgʻrisida fuqarolar xabardorligini oshirish, jumladan yoshlarni qiziqishlari boʻyicha oliy taʼlim muassasalarida taʼlim olishga jalb qilish. 1. Oliy taʼlim muassasalari taʼlim yoʻnalishlari, magistratura mutaxassisliklari, ilmiy-texnik salohiyati, professor-oʻqituvchilar, infratuzilmasi, erishgan yutuqlari kabi doimiy ravishda yangilanib boriladigan maʼlumotlarni mujassam etgan veb-portal yaratish. 2. Oliy taʼlim muassasalari tomonidan umumtaʼlim maktablari, kasb-hunar kollejlari va akademik litsey oʻquvchilari oʻrtasida taʼlim yoʻnalishlari, oʻquv-laboratoriya bazalari va boshqa sharoitlar toʻgʻrisida targʻibot ishlarini olib borish, oliy taʼlim muassasalari huzurida “Yozgi maktab”lar faoliyatini tashkil qilish chora-tadbirlarini tasdiqlash. 2019-yil noyabr Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , tarkibida oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar 13. Oliy taʼlim muassasalari bitiruvchilarini mutaxassisligi boʻyicha ishga yoʻnaltirish. 1. Oliy taʼlim muassasalari bitiruvchilarining mutaxassisligi boʻyicha ishga joylashishi holatini tahlil qilish. 2. Kadrlar buyurtmachilari bilan hamkorlikda bitiruvchilarni mutaxassisligi boʻyicha ishga yoʻnaltirishga qaratilgan chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish. 2019-yil oktabr 2019-yil dekabr Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , tarkibida oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar 14. Oliy taʼlim tizimida maʼnaviy-maʼrifiy va tarbiyaviy ishlarni tashkil etish faoliyatini takomillashtirish. 1. Talabalarni adabiyot, sanʼat va sportga, sogʻlom turmush tarziga jalb etish, ularda estetik did va kasbiy etika, axborot tahlili madaniyatini shakllantirish, vatanga muhabbat va uning taqdiriga daxldorlik, fidoyilik hissini qaror toptirish boʻyicha maʼnaviy-maʼrifiy tadbirlar rejasini ishlab chiqish va barcha oliy taʼlim muassasalarida mazkur chora-tadbirlar rejasi ijrosini taʼminlash. 2. Talaba-qizlarning ijtimoiy faolligini oshirish, ularni amaliy kasb egasi sifatida tayyorlash ishlarini tashkil qilish va tizimli ravishda olib borish. 2019-yil davomida Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) , tarkibida oliy taʼlim muassasalari boʻlgan vazirlik va idoralar

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2019-yil 8-oktabr,

PF-5847-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 09.10.2019-y., 06/19/5847/3887-son; 30.04.2020-y., 06/20/5987/0521-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 09.11.2021-y., 06/21/3/1037-son, 18.03.2022-y., 06/22/89/0227-son; 04.07.2023-y., 06/23/107/0441-son; 13.04.2026-y., 06/26/58/0342-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Указ

Концепция

Целевые показатели

«ДОРОЖНАЯ КАРТА»

Об утверждении Концепции развития системы высшего образования Республики Узбекистан до 2030 года

В целях определения приоритетных направлений системного реформирования высшего образования в Республике Узбекистан, поднятия на качественно новый уровень процесса подготовки самостоятельно мыслящих высококвалифицированных кадров с современными знаниями и высокими духовно-нравственными качествами, модернизации высшего образования, развития социальной сферы и отраслей экономики на основе передовых образовательных технологий:

1. Утвердить:

а) Концепцию развития системы высшего образования Республики Узбекистан до 2030 года (далее — Концепция) согласно приложению № 1 , предусмотрев в ней:

развитие государственно-частного партнерства в сфере высшего образования, повышение уровня охвата высшим образованием более 50 процентов на основе организации в регионах деятельности государственных и негосударственных высших образовательных учреждений, создания в сфере здоровой конкурентной среды;

обеспечение становления Национального университета Узбекистана и Самаркандского государственного университета в качестве флагманов высших образовательных учреждений страны;

включение не менее 10 высших образовательных учреждений республики в первые 1 000 позиций перечня высших образовательных учреждений в рейтинге международно признанных организаций (Quacquarelli Symonds World University Rankings, Times Нigher Education или Academic Ranking of World Universities), в том числе Национального университета Узбекистана и Самаркандского государственного университета — в первые 500 позиций данного перечня;

поэтапный перевод учебного процесса высших образовательных учреждений на кредитно-модульную систему;

внедрение передовых стандартов высшего образования, в частности поэтапный переход от образования, учебные программы которого направлены на получение теоретических знаний, к системе образования, направленной на формирование практических навыков, исходя из международного опыта;

поднятие содержания высшего образования на качественно новый уровень, налаживание системы подготовки высококвалифицированных кадров, способных найти свое место на рынке труда, внести достойный вклад в стабильное развитие социальной сферы и отраслей экономики;

обеспечение академической самостоятельности высших образовательных учреждений;

поэтапное внедрение концепции «Университет 3.0», предусматривающей тесную связь образования, науки, инноваций и деятельности по коммерциализации результатов научных исследований в высших образовательных учреждениях;

создание в высших образовательных учреждениях технопарков, форсайт-центров, центров трансферных технологий, стартапов и акселераторов за счет широкого привлечения зарубежных инвестиций, расширения масштаба платных услуг и других внебюджетных средств, выведение их на уровень научно-практических учреждений по прогнозированию и исследованию социально-экономического развития соответствующих отраслей, сфер и регионов;

обеспечение опубликования статей профессоров-преподавателей, научных соискателей, докторантов, студентов бакалавриата и магистратуры высших образовательных учреждений в авторитетных международных научных журналах с высоким импакт-фактором, увеличения показателей цитируемости статей, а также поэтапного включения республиканских научных журналов в международную базу научно-технических данных;

преобразование системы высшего образования Республики Узбекистан в хаб по реализации международных образовательных программ в Центральной Азии;

повышение инвестиционной привлекательности высшего образования, привлечение зарубежных образовательных и научных технологий;

внедрение в практику пяти инициатив, включающих комплекс мер, направленных на создание дополнительных условий для обучения и воспитания студенческой молодежи;

улучшение инфраструктуры и материально-технической базы высших образовательных учреждений, в том числе за счет широкого привлечения льготных средств международных финансовых институтов, поэтапный перевод высших образовательных учреждений на систему самофинансирования и обеспечение их финансовой стабильности;

налаживание взаимовыгодного сотрудничества образования с производственными предприятиями и научно-исследовательскими институтами;

повышение уровня охвата высшим образованием нуждающихся в социальной защите слоев населения, в том числе лиц с ограниченными возможностями, с улучшением инфраструктурных условий для них;

б) «Дорожную карту» по реализации в 2019 году Концепции развития системы высшего образования Республики Узбекистан до 2030 года согласно приложению № 2 .

Определить, что поэтапная реализация Концепции осуществляется путем ежегодно отдельно утверждаемой «Дорожной карты» исходя из целевых параметров и основных направлений на соответствующий период.

2. Согласиться с предложением Министерства высшего и среднего специального образования и Государственной инспекции по надзору за качеством образования при Кабинете Министров Республики Узбекистан об образовании Республиканского совета высшего образования в форме негосударственной некоммерческой организации (далее — Совет) на базе Общественного совета при Министерстве высшего и среднего специального образования и Совета ректоров высших образовательных учреждений Узбекистана.

3. Определить основными задачами Совета:

разработку предложений по повышению качества высшего образования, совершенствованию учебных программ и внедрению современных педагогических технологий путем проведения опросов среди профессоров-преподавателей и студентов, изучения мнения общественности и работодателей, а также анализа передового зарубежного опыта;

объективную оценку эффективности системы государственного управления высшим образованием и условий, созданных для профессоров-преподавателей, действенности применяемых ими методов обучения и воспитания в образовательном процессе;

установление действенного общественного контроля за обеспечением высокого качества образования, тесного сотрудничества средств массовой информации и других институтов гражданского общества в данном направлении;

подготовку предложений по разработке и реализации комплекса мер, направленного на обеспечение открытости, прозрачности и беспристрастности, устранение причин и условий коррупционных проявлений в деятельности высших образовательных учреждений;

разработку предложений и рекомендаций о содержательной и целевой организации деятельности по подготовке, переподготовке и повышению квалификации кадров в системе высшего образования, а также развитию научно-инновационной деятельности педагогов;

подготовку предложений по проведению анализа результативности международных связей, оценке эффективности совместных программ, развитию новых форм сотрудничества, привлечению зарубежных профессоров-преподавателей и соотечественников за рубежом;

разработку рекомендаций по применению в условиях высших образовательных учреждений передового зарубежного опыта оценки эффективности и совершенствования деятельности высших образовательных учреждений на основе его изучения.

4. Установить, что:

итоги деятельности Совета, а также разработанные предложения и рекомендации рассматриваются на заседаниях коллегии Министерства высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан совместно с членами Совета как минимум два раза в течение года и по результатам рассмотрения принимаются соответствующие решения;

предложения и рекомендации, подготовленные Советом, рассматриваются в обязательном порядке Министерством высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан, министерствами и ведомствами, имеющими в своем составе высшие образовательные учреждения, а также высшими образовательными учреждениями, которые оказывают всестороннее содействие Совету в выполнении возложенных на него задач и предоставляют ему требуемые необходимые сведения;

Совет ежеквартально вносит информацию в Администрацию Президента Республики Узбекистан и Кабинет Министров о разработанных предложениях и рекомендациях по итогам своей деятельности, развитию системы высшего образования.

Кабинету Министров Республики Узбекистан в двухнедельный срок принять Правительственное решение по организации деятельности Совета.

5. В целях ускорения процессов изучения и внедрения в практику передового зарубежного опыта, направленного на улучшение образовательного процесса, внедрить порядок выезда в служебные командировки руководящих работников государственных высших образовательных учреждений (за исключением высших образовательных учреждений системы Службы государственной безопасности, Национальной гвардии, Министерства внутренних дел, Министерства обороны, Таможенного комитета при Министерстве экономики и финансов) в зарубежные страны с уведомлением соответствующего министерства и ведомства по подчиненности.

При этом руководящие работники высших образовательных учреждений перед выездом в служебные командировки в зарубежные страны размещают на веб-сайте высшего образовательного учреждения основные данные, в частности, наименование страны, цель и план ее посещения, а по результатам служебной командировки — отчет о проделанной работе и расходах, внесенный в Совет высшего образовательного учреждения.

6. Министерству высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан:

до 1 декабря 2019 года разработать и внести на утверждение в Кабинет Министров Республики Узбекистан план мероприятий, предусматривающий включение до 2030 года не менее 10 высших образовательных учреждений республики в первые 1 000 позиций перечня высших образовательных учреждений в рейтинге международно признанных организаций (Quacquarelli Symonds World University Rankings, Times Нigher Education или Academic Ranking of World Universities), в том числе Национального университета Узбекистана и Самаркандского государственного университета — в первые 500 позиций настоящего рейтинга, с внедрением при этом современных механизмов государственной поддержки данных высших образовательных учреждений;

ежегодно до 1 декабря на основе тщательного изучения итогов выполнения утвержденной «Дорожной карты» уходящего года разрабатывать и вносить на утверждение в Кабинет Министров Республики Узбекистан проект «Дорожной карты» по реализации Концепции в следующем году;

вести постоянный мониторинг за исполнением «дорожных карт» с ежеквартальным внесением его результатов в Кабинет Министров Республики Узбекистан.

7. Определить источниками финансирования мероприятий, предусмотренных настоящим Указом:

средства Государственного бюджета Республики Узбекистан;

средства Фонда развития высших образовательных учреждений при Министерстве высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан;

внебюджетные средства высших образовательных учреждений;

благотворительные пожертвования физических и юридических лиц;

кредиты (займы), грантовые средства международных финансовых организаций, зарубежных государств и других доноров;

иные источники, не запрещенные законодательством.

8. Возложить персональную ответственность на:

заместителя Премьер-министра Республики Узбекистан А.А. Абдухакимова — за эффективную организацию деятельности и взаимодействие ответственных министерств и ведомств по исполнению Концепции и «Дорожных карт», своевременное устранение недостатков, выявленных в ходе мониторинга исполнения «Дорожных карт»;

Председателя Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимов областей и города Ташкента, руководителей ответственных министерств, ведомств и других организаций — за своевременное, качественное и полноценное исполнение мероприятий, предусмотренных в Концепции и «Дорожных картах»;

министра высшего и среднего специального образования Республики Узбекистан И.У. Маджидова — за достижение целевых показателей Концепции.

9. Национальному информационному агентству Узбекистана и Национальной телерадиокомпании Узбекистана организовать в средствах массовой информации выступления и тематические передачи по широкому освещению целей и задач настоящего Указа.

10. Министерству высшего и среднего специального образования Республики Узбекистан совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров предложения об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего Указа.

11. Контроль за исполнением настоящего Указа возложить на советника Президента Республики Узбекистан А.А. Абдувахитова и заместителя Премьер-министра Республики Узбекистан А.А. Абдухакимова.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к Указу Президента Республики Узбекистан от 8 октября 2019 года № УП-5847

развития системы высшего образования Республики Узбекистан до 2030 года

Глава 1. Общие положения

Концепция развития системы высшего образования Республики Узбекистан до 2030 года (далее — Концепция) разработана исходя из потребностей социальной сферы и отраслей экономики на основе обеспечения прочной интеграции науки, образования и производства в целях улучшения качества образования, подготовки конкурентоспособных кадров, эффективной организации научной и инновационной деятельности, развития международного сотрудничества, а также во исполнение постановления Президента Республики Узбекистан от 11 июля 2019 года № ПП-4391 «О мерах по внедрению новых принципов управления в систему высшего и среднего специального образования».

Концепция определяет стратегические цели, приоритетные направления, задачи, этапы развития высшего образования в Республике Узбекистан на среднесрочную и долгосрочную перспективу и является основанием для разработки отраслевых программ и комплекса мер в данной сфере.

Глава 2. Текущее состояние системы высшего образования и имеющиеся проблемы

На сегодняшний день в республике функционирует 114 высших образовательных учреждений, из них 93 являются отечественными, 21 — зарубежными высшими образовательными учреждениями и их филиалами. В частности, за последние 3 года создано 6 высших образовательных учреждений и 17 филиалов, а также 14 филиалов зарубежных высших образовательных учреждений.

На основе предложений заказчиков кадров в Классификатор направлений и специальностей высшего образования включено 329 направлений образования и 582 специальности магистратуры.

В 2019/2020 учебном году в 59 высших образовательных учреждениях внедрена заочная, в 10 высших образовательных учреждениях — вечерняя форма обучения.

Количество студентов, обучающихся по направлениям образования бакалавриата высших образовательных учреждений республики составляет 410 тысяч человек, по специальностям магистратуры — 13 тысяч и за последние 3 года выросло в 1,7 раза.

54,8 процента студентов обучается по направлениям образования и специальностям гуманитарно-педагогической сферы знаний, 25,2 процента — производственно-технической, 5,2 процента — социальной сферы, экономики и права, 5,9 процента — сельского и водного хозяйства, 4,4 процента — здравоохранения и социального обеспечения, 4,5 процента — сферы услуг.

40,8 процента студентов магистратуры обучаются по направлениям образования гуманитарно-педагогической сферы знаний, 23,3 процента — производственно-технической, 13,3 процента — социальной сферы, экономики и права, 5,9 процента — сельского и водного хозяйства, 13,5 процента — здравоохранения и социального обеспечения, 3,2 процента — сферы услуг.

Параметры приема на 2019/2020 учебный год составили 121 тысячу и возросли на 18 процентов по сравнению с прошлым годом, на 92 процента — с 2016 годом.

Начиная с 2018/2019 учебного года в 16 высших образовательных учреждениях республики налажена деятельность по подготовке кадров на основе совместных программ образования в сотрудничестве с зарубежными высшими образовательными учреждениями.

При Национальном университете Узбекистана созданы Центр развития нанотехнологий, Научно-исследовательский институт физики полупроводников и микроэлектроники, Институт биофизики и биохимии, Научно-практический центр интеллектуально-программных систем.

На сегодняшний день количество ученых советов в высших образовательных учреждениях по присуждению ученой степени составляет 84 (в 2017 году — 48). За последние 3 года в результате защиты 1 693 профессорами-преподавателями докторских диссертаций количество педагогических работников высших образовательных учреждений, имеющих научную степень, достигло 9 636 человек (из них 2 130 — доктора наук (DSc), 7 506 — кандидаты наук (PhD), а также достигнут рост научного потенциала высших образовательных учреждений республики на 5,1 процента.

За последние 3 года обеспечено прохождение 1 611 профессорами-преподавателями высших образовательных учреждений стажировок и повышения квалификации в зарубежных высших образовательных учреждениях. В рамках международного сотрудничества 112 молодых людей приняты на обучение по специальностям магистратуры и 51 — в докторантуру зарубежных высших образовательных и научных учреждений.

Через фонд «Эл-юрт умиди» 46 профессорам-преподавателям обеспечено прохождение стажировок в Канаде, Великобритании и Италии.

В 2017 — 2019 годах к образовательному процессу привлечено 1 154 зарубежных высококвалифицированных педагогических работника и ученых (94 — из США, 445 — из стран Европы, 299 — из стран Азии, 316 — из государств СНГ).

Базовые должностные оклады профессоров, имеющих ученую степень доктора наук в высших образовательных учреждениях, повысились в 3,2 раза по сравнению с 2016 годом.

На сегодняшний день перед системой высшего образования в направлении подготовки высококвалифицированных кадров сохраняется ряд актуальных проблем и недостатков, требующих своего решения, в том числе:

а) в области охвата высшим образованием и обеспечения качества образования:

остается низким уровень охвата высшим образованием;

содержание действующих квалификационных требований, учебных планов и программ не направлено на формирование практических навыков у выпускников, остается высокой доля непрофильных предметов в учебных планах;

неэффективно налажена работа по подготовке кадров в сотрудничестве между высшими образовательными учреждениями и заказчиками кадров, недостаточно участие работодателей в формировании содержания высшего образования;

не сформированы навыки критического мышления, самостоятельного поиска информации и анализа у студентов;

неэффективно организованы практические занятия на производственных предприятиях, квалификационный уровень подготавливаемых специалистов не достаточно соответствует современным требованиям рынка труда;

вследствие низкого уровня освоения профессорами-преподавателями иностранных языков и информационно-коммуникационных технологий их профессиональное мастерство отстает от требований сегодняшнего дня;

сохраняется нехватка учебной литературы, имеющаяся ее значительная часть не отвечает современным требованиям, на недостаточном уровне организована работа по улучшению качества учебной литературы, использованию зарубежной литературы в качестве дополнительной либо альтернативной;

не внедрены прозрачные механизмы проведения предметных олимпиад в высших образовательных учреждениях, не налажена системная работа с победителями олимпиад;

отсутствуют механизмы отбора студентов в высшие образовательные учреждения среди талантливой молодежи;

неэффективно организована система повышения квалификации педагогических работников, в частности, к проведению учебных занятий в учреждениях повышения квалификации не привлечены высококвалифицированные профессора-преподаватели, при привлечении к повышению квалификации не принимается во внимание потенциал слушателей;

существует необходимость дальнейшего развития деятельности по укреплению духовно-нравственного содержания, патриотического воспитания молодежи на основе уважения национальных ценностей, гуманизма и высоких духовных идей, иммунитета молодежи к чуждым идеям и идеологиям в высшем образовании;

б) в области научно-исследовательской и инновационной деятельности:

научная деятельность высших образовательных учреждений организована без учета перспектив социально-экономического развития регионов, не налажена деятельность по прогнозированию инновационого развития на основе анализа;

недостаточна результативность широкого внедрения в практику результатов инновационной деятельности и исследований, коммерциализации научных разработок, привлечения одаренной молодежи к научно-исследовательским работам, не обеспечена прочная интеграция образования, науки и производства;

научный потенциал высших образовательных учреждений составляет всего 36,4 процента;

средний возраст работников с научной степенью составляет 49 лет (докторов наук — 56 лет, докторов философии и кандидатов наук — 43 года) и остается высоким, доля пенсионеров среди докторов наук составляет 45 процентов;

научно-исследовательские работы не направлены на решение имеющихся проблем в социальной сфере и отраслях экономики;

в последние годы уменьшается цитируемость статей, опубликованных в авторитетных международных научных журналах;

не созданы действенные механизмы стимулирования деятельности профессоров-преподавателей, научных работников и молодых ученых, занимающихся научно-исследовательской деятельностью;

в) в области укрепления материально-технической базы высших образовательных учреждений:

мощности студенческих общежитий, библиотек, учебных мастерских, лабораторий, спортивно-оздоровительных объектов и объектов социальной инфраструктуры не удовлетворяют имеющихся потребностей, в значительной их части не сформирована материально-техническая база, соответствующая требованиям сегодняшнего дня;

недостаточен уровень оснащенности высших образовательных учреждений современными учебными и научными лабораториями, удельный вес учебно-лабораторного оборудования, соответствующего международным стандартам, составляет всего 10 процентов, вместе с тем учебный процесс недостаточно обеспечивается лабораторными материалами (реактивами, химической посудой, комплектующими, биологическим материалом и другими объектами);

основная часть финансовых затрат высших образовательных учреждений расходуется на заработную плату, недостаточно средств направляется на обновление учебных и научных лабораторий, ремонт зданий и сооружений;

г) в области повышения привлекательности и обеспечения конкурентоспособности высшего образования на международном уровне:

высшие образовательные учреждения республики не включены в первые 1 000 позиций перечня высших образовательных учреждений в рейтинге международно признанных организаций, их официальные сайты не включены 1 000 позиций в перечне международного рейтинга Webometrics;

образовательные программы и система оценки знаний студентов не приспособлены к международным стандартам;

действующие места проживания студентов и объекты социальной инфраструктуры не приспособлены к потребностям иностранных студентов;

пропагандистская работа по привлечению иностранных граждан к обучению в нашей стране, в том числе PR-проекты (организация дней высших образовательных учреждений Узбекистана, проведение презентаций и другие) не организованы на необходимом уровне, отсутствует интерактивная виртуальная платформа в данном направлении;

Глава 3. Стратегические цели и приоритетные направления развития системы высшего образования

Развитие системы высшего образования основывается на достижении целевых показателей, указанных в приложении к данной Концепции.

Стратегическими целями развития системы высшего образования являются:

повышение качества подготовки высококвалифицированных кадров, развитие человеческого капитала на основе требований рынка труда для модернизации и стабильного социально-экономического развития страны;

создание необходимых условий для повышения уровня охвата высшим образованием, подготовки высококвалифицированных, креативно и системно мыслящих кадров на основе международных стандартов, способных самостоятельно принимать решения для реализации их интеллектуальных способностей и формирования в качестве духовно развитой личности;

формирование здоровой конкурентной среды, повышение привлекательности и обеспечение конкурентоспособности сферы на международном уровне.

Развитие системы высшего образования осуществляется на основе следующих приоритетных направлений исходя из долгосрочных целевых перспективных задач:

расширение охвата высшим образованием, повышение качества подготовки специалистов с высшим образованием;

внедрение цифровых технологий и современных методов в учебный процесс;

повышение результативности научно-исследовательской деятельности в высших образовательных учреждениях, широкое привлечение молодежи к научной деятельности, формирование инновационной инфраструктуры науки;

повышение действенности духовно-просветительской и воспитательной работы;

активное привлечение заказчиков кадров к процессу подготовки высококвалифицированных специалистов;

обеспечение финансовой независимости и стабильности высших образовательных учреждений, укрепление материально-технического обеспечения;

системное развитие высших образовательных учреждений и совершенствование их управленческой деятельности;

борьба с коррупцией, внедрение действенных механизмов обеспечения прозрачности;

повышение инвестиционной привлекательности системы высшего образования, обеспечение ее признания на международном уровне и конкурентоспособности.

§ 1. Расширение охвата высшим образованием, повышение качества подготовки специалистов с высшим образованием

В целях расширения охвата высшим образованием, повышения качества подготовки специалистов с высшим образованием проводятся следующие мероприятия:

создание конкурентной среды в высшем образовании путем развития государственно-частного партнерства в сфере высшего образования, организации в регионах деятельности государственных и негосударственных высших образовательных учреждений, а также филиалов авторитетных зарубежных высших образовательных учреждений с привлечением инвестиций;

создание Президентского университета как ведущего центра образования и науки, подготавливающего высокопрофессиональные кадры самостоятельно мыслящих патриотов, обладающих современными знаниями и навыками в сочетании с международными стандартами и национальными традициями;

формирование целевых параметров подготовки специалистов с высшим образованием с учетом инвестиционных, региональных и отраслевых программ, требований попечительских советов и технологических изменений на международном уровне, оптимизация направлений и специальностей образования, уделив при этом особое внимание развитию STEAM-направлений (точные науки, технологии, инжиниринг, творческое искусство и математика);

поэтапное внедрение самостоятельного установления высшими образовательными учреждениями параметров приема на основе платного контракта исходя из мощности, научного потенциала и других основных показателей высших образовательных учреждений;

внедрение механизмов поэтапного распределения параметров подготовки кадров на основе государственного гранта путем проведения конкурсного отбора среди высших образовательных учреждений;

дальнейшее усиление гарантий прав женщин на получение высшего образования, обеспечение приоритета принципов гендерного равенства при получении образования, проведение широкой регулярной пропагандистской работы в махаллях, общеобразовательных школах, академических лицеях и профессиональных колледжах, направленной на широкое привлечение женщин к высшему образованию;

обеспечение гармоничности и преемственности программ общего среднего, среднего специального и высшего образования с целью достижения непрерывности образования;

разработка механизмов и поэтапный перевод учебных планов высших образовательных учреждений на кредитно-модульную систему;

формирование образовательных программ, исходя из интересов студентов, в соответствии с потребностями заказчиков кадров путем разработки учебных планов, направленных на формирование у студентов креативного мышления и практических навыков, основанных на индивидуальных образовательных траекториях, поэтапное предоставление академической самостоятельности высшим образовательным учреждениям по их утверждению;

повышение доли часов, отведенных на самообразование, внедрение методик и технологий, направленных на формирование у студентов навыков самостоятельного образования, критического и творческого мышления, системного анализа, предпринимательских навыков, внедрение методики и технологий, направленных на усиление компетенций в учебном процессе, ориентация учебного процесса на формирование практических навыков, широкое внедрение в учебный процесс передовых педагогических технологий, учебных планов и учебно-методических материалов на основе международных образовательных стандартов в данном направлении;

совершенствование и обеспечение объективности технологий системы оценки знаний студентов, в том числе развитие методов бесконтактной оценки знаний студентов;

разработка механизмов развития здоровой конкуренции среди студентов в освоении предметов;

поэтапное уменьшение количества предметов в учебных планах за счет непрофильных дисциплин, а также включение сопряженных предметов в перечень предметов по выбору;

усиление внимания к качеству подготовки кадров в гуманитарных и педагогических направлениях, пересмотр и усовершенствование учебных планов и программ по направлениям и специальностям педагогического образования на основе передового зарубежного опыта, формирование навыков применения современных педагогических технологий в образовательном процессе у студентов, обучающихся в данном направлении, улучшение инфраструктуры педагогического образования, обеспечение всех общеобразовательных школ в регионах высококвалифицированными профессиональными педагогическими кадрами, освоившими иностранные языки;

совершенствование системы целевой подготовки, переподготовки и повышения квалификации высококвалифицированных педагогических кадров для высших образовательных учреждений на основе передового зарубежного опыта;

регулярное повышение квалификации специалистов, ответственных за учебно-методическую деятельность в высших образовательных учреждениях;

увеличение удельного веса предметов специальности, преподаваемых на иностранных языках по направлениям и специальностям образования;

постоянное совершенствование учебных планов и программ магистратуры для выработки у студентов магистратуры способностей к проведению научных исследований на высоком уровне, ведению педагогической деятельности, управления, критического мышления и системного анализа;

улучшение качества учебной литературы, упрощение порядка создания современной учебной литературы, ускорение приобретения и перевода новейшей зарубежной литературы, расширение использования зарубежной литературы в качестве дополнительной либо альтернативной учебной литературы, обновление библиотечных фондов на регулярной основе;

совершенствование механизмов распределения годовой учебной нагрузки профессоров-преподавателей, отобранных на конкурсной основе и обладающих авторскими правами на учебную литературу, предусмотрев при этом в их общей годовой нагрузке увеличение времени, отведенного на создание учебной литературы, за счет часов, отведенных на проведение учебных занятий;

увеличение видов образовательных услуг, оказываемых студентам с ограниченными возможностями и улучшение их качества, развитие инклюзивных процессов в образовании, внедрение адаптивных технологий;

улучшение качества оказания студентам образовательных услуг на основе изучения мнения студентов об учебных занятиях (feedback), а также развития системы взаимных посещений (peer review);

развитие у студентов деятельности по самообразованию путем создания площадок для профессионального общения профессоров-преподавателей по отраслям науки, широкого привлечения студентов к процессу обеспечения качества образования и внедрения «тьюторской» системы организационно-методической помощи;

ежегодное проведение среди студентов национального опроса в республиканском масштабе в целях изучения мнения студенческой молодежи о ее академической деятельности, проблемах, образе жизни, учебном процессе и созданных условиях исходя из опыта зарубежных стран;

привлечение в высшие образовательные учреждения, на курсы переподготовки и повышения квалификации высококвалифицированных зарубежных профессоров-преподавателей и специалистов для ведения учебно-педагогической и научной работы, а также соотечественников за рубежом, ведущих деятельность и достигших значительных успехов в сфере образования и науки, изъявивших желание внести свой вклад в развитие страны, с созданием в этом направлении академических и инфраструктурных удобств для них;

создание эффективных механизмов привлечения высококвалифицированных профессоров-преподавателей, ученых к образовательному процессу, развитие системы оценки их деятельности на основе определенных показателей;

увеличение на системной основе доли профессоров-преподавателей и студентов в высших образовательных учреждениях, обладающих сертификатами национальной и международной систем оценки, в совершенстве освоивших иностранные языки;

повышение профессионального мастерства профессоров-преподавателей путем их обучения в магистратуре и докторантуре, прохождения стажировок, повышения квалификации в зарубежных странах при содействии Фонда «Эл-юрт умиди»;

широкое привлечение к образовательному процессу специалистов-практиков, имеющих многолетний трудовой стаж, системная организация стажировок профессоров-преподавателей на предприятиях и в организациях соответствующей отрасли;

совершенствование нормативно-правовых и учебно-методических основ внедрения систем непрерывного повышения квалификации и переподготовки для специалистов социальной сферы и всех отраслей экономики, широкое использование возможностей дистанционного обучения в данном направлении;

развитие подготовки кадров по заочной и вечерней формам обучения в высших образовательных учреждениях с целью обеспечения обучения студентов без отрыва от производства, внедрение при этом современных образовательных технологий на основе цифровых технологий;

совершенствование государственных образовательных стандартов с целью обеспечения соответствия экономики современным требованиям;

разработка и развитие методической базы для организации содержательной производственной, квалификационной и иных видов практики студентов;

внедрение в практику программ внутренней академической мобильности, механизмов взаимного обмена опытом между высшими образовательными учреждениями республики;

развитие программ академической мобильности профессоров-преподавателей и докторантов в рамках сотрудничества с зарубежными высшими образовательными учреждениями;

совершенствование механизмов внутреннего контроля и подотчетности в повышении качества образования в высших образовательных учреждениях;

поэтапное внедрение в практику опыта приема на учебу в высшие образовательные учреждения абитуриентов, имеющих сертификаты национальной и международной систем оценки по предметам, соответствующим направлениям образования, принимая во внимание среднюю оценку в аттестате выпускников в процессе приема в высшие образовательные учреждения;

расширение перечня предметов, по которым предоставляются сертификаты национальной системы оценки, поддержка деятельности государственных и негосударственных учреждений, оказывающих данные услуги;

совершенствование порядка проведения предметных олимпиад в высших образовательных учреждениях, обеспечение соответствия прозрачности и механизмов оценки с критериями международных олимпиад и конкурсов.

§ 2. Внедрение цифровых технологий и современных методов в образовательный процесс

В целях внедрения в образовательный процесс цифровых технологий и современных методов проводятся следующие мероприятия:

организация системы подготовки высококвалифицированных инженерно-технических кадров для цифровой экономики;

создание дополнительных условий для обеспечения прочной интеграции современных информационно-коммуникационных и образовательных технологий, непрерывного развития профессионального мастерства педагогических кадров;

индивидуализация образовательных процессов на основе цифровых технологий, развитие дистанционных образовательных услуг, широкое внедрение в практику технологий вебинара, онлайн, «blended learning», «flipped classroom»;

организация дистанционных образовательных программ на основе современных информационно-коммуникационных технологий;

использование «облачных технологий» в образовательном процессе;

широкое внедрение системы электронных библиотек с возможностью дистанционного пользования ими, расширение возможностей непрерывного повышения профессиональной квалификации студентов путем организации пользования ими библиотечным фондом и базами данных после завершения обучения в высших образовательных учреждениях;

ускорение создания национальных электронных образовательных ресурсов, организация работ по переводу зарубежных электронных образовательных ресурсов, поэтапное увеличение удельного веса электронных ресурсов в образовательном процессе, создание электронной учебной литературы, а также системы размещения в библиотеках информации по электронным ресурсам с помощью QR-кода с целью загрузки электронной учебной литературы на мобильные устройства;

создание электронной базы научно-технической информации, состоящей из материалов конференций, выпускных квалификационных работ, магистерских и докторских диссертаций высшего образовательного учреждения, широкое внедрение пользования системой антиплагиата с целью сохранения новизны научно-технической информации в будущем;

развитие использования современных программных продуктов в образовательном процессе, широко применяемых на международном уровне, исходя из специфики направлений и специальностей образования;

резкое сокращение количества разных отчетов и информации, получаемых из высших образовательных учреждений, отказ от использования бумажной формы их составления, поэтапный переход на платформу «Электронный университет», обеспечивающую перевод системы управления, учебного процесса, библиотек и документооборота в электронный формат, внедрение электронной системы мониторинга эффективности деятельности участников образовательного процесса;

налаживание ведения постоянно обновляемой электронной базы (Student Record System), отражающей в себе сведения о педагогических работниках, студентах бакалавриата и магистратуры, докторантах высших образовательных учреждений с созданием на ее основе национальной системы;

введение в действие единой информационной регулярно обновляемой платформы высшего образования — «Информационная система управления высшим образованием» при содействии международных финансовых организаций, отражающей в себе учебно-методические, нормативно-правовые и статистические данные в сфере высшего образования, а также сведения по оказанию государственных интерактивных услуг, предусмотрев в ней возможность приема в режиме онлайн объявлений и заявлений на конкурсы, проводимые на замещение вакантных должностей.

§ 3. Повышение результативности научно-исследовательских работ, широкое привлечение молодежи к научной деятельности, формирование инновационной инфраструктуры науки в высших образовательных учреждениях

В целях повышения результативности научно-исследовательских работ, широкого привлечения молодежи к научной деятельности, формирования инновационной инфраструктуры науки в высших образовательных учреждениях проводятся следующие мероприятия:

поэтапное внедрение концепции «Университет 3.0», предусматривающей тесную связь образования, науки, инноваций и деятельности по коммерциализации результатов научных исследований в высших образовательных учреждениях;

создание в составе высших образовательных учреждений технопарков, форсайт-центров, центров трансферных технологий, стартапов и акселераторов за счет широкого привлечения зарубежных инвестиций, расширения масштаба платных услуг и других внебюджетных средств, обеспечение их деятельности по исследованию и прогнозированию социально-экономического развития соответствующих отраслей, сфер и регионов;

достижение ведения профессорами-преподавателями, научными соискателями, докторантами, студентами магистратуры и бакалавриата научной и инновационной деятельности в создаваемых технопарках;

создание предприятий «spin-off» и «spin-out» на базе высших образовательных учреждений, занимающихся внедрением в практику результатов научных исследований путем создания новой продукции, техники и технологий с высоким потенциалом коммерциализации на основе стартап-проектов за счет внебюджетных средств, развитие академического предпринимательства;

обеспечение развития науки в сочетании с передовыми достижениями на основе проведения анализа результатов международных научных исследований с помощью международной информационно-аналитической системы «SсiVal»;

внедрение механизмов поддержки деятельности по опубликованию статей в авторитетных международных научных журналах;

обеспечение поэтапного включения научных журналов высших образовательных учреждений в Scopus, ScienceDirect и другие международные научно-технические базы данных;

развитие фундаментальных, прикладных и инновационных научных исследований, сохранение действующих и создание новых научных школ, укрепление их кадрового потенциала, при этом стимулирование широкого привлечения одаренной молодежи к науке;

внедрение системы материального поощрения за счет внебюджетных средств ученых, профессоров-преподавателей и молодых научных соискателей с высоким индексом Хирш (h-индексом) — показателя, свидетельствующего о признании на международном уровне результатов научной деятельности путем публикации статей в престижных научных изданиях, включенных в международную базу данных научно-технической информации;

повышение качества научных исследований, проводимых в высших образовательных учреждениях, создание механизмов их обеспечения статистической, технической и иной информацией, принятие соответствующих нормативно-правовых актов в данном направлении;

достижение оптимального соотношения профессорско-преподавательского состава высших образовательных учреждений с точки зрения возраста работников, имеющих ученую степень и звания;

привлечение ученых научно-исследовательских учреждений к образовательному процессу и научному руководству, обеспечение проведения и защиты научных работ этапов магистратуры и докторантуры в данных научно-исследовательских учреждениях;

специализация научных исследований в каждом высшем образовательном учреждении на сферы узких и сопряженных предметов (в разрезе факультетов, кафедр и лабораторий), приспособление их к потребностям производства и регионального развития, определение перспективных научных направлений, имеющих сравнительное преимущество, увеличение удельного веса высококвалифицированных профессоров-преподавателей и студентов в данных направлениях;

повышение эффективности деятельности Узбекско-Японского молодежного инновационного центра при Ташкентском государственном техническом университете, Учебно-практического текстильного технопарка при Ташкентском институте текстильной и легкой промышленности, а также инновационного технопарка «Хоразм» при Ургенчском государственном университете;

создание 7 межвузовских научно-исследовательских лабораторий по направлениям «Клеточная и молекулярная биотехнология», «Медицинская генетика», «Экофизиология», «Материаловедение», «Энергосберегающие технологии, контрольно-измерительные и автоматизированные системы», «Строительные материалы», а также «Пищевые продукты и технологии» с целью совершенствования инфраструктуры инновационной деятельности путем широкого привлечения льготных средств международных финансовых институтов;

обеспечение проведения, развитие современных научных исследований в Центре развития нанотехнологий при Национальном университете Узбекистана, Научно-исследовательском институте физики полупроводников и микроэлектроники, Институте биофизики и биохимии, Научно-практическом центре интеллектуально-программных систем;

развитие международного сотрудничества в сфере науки, налаживание активного сотрудничества соответствующих институтов Академии наук Республики Узбекистана с авторитетными зарубежными высшими образовательными и научно-исследовательскими учреждениями, а также отечественными высшими образовательными учреждениями с широким применением при этом модели менторство;

ускорение научной деятельности профессоров-преподавателей путем сокращения количества подлежащих ведению ими различных журналов и учебно-методических документов;

направление научно-исследовательских работ на инновационное решение имеющихся проблем в социальной сфере и отраслях экономики, в том числе регионального уровня, широкое исследование проблем сопряженных наук;

выявление, привлечение в академические лицеи, отбор в высшие образовательные учреждения, обучение на основе углубленных образовательных программ, а также расширение участия одаренной молодежи в предметных олимпиадах, повышение ее интереса к научной деятельности, закрепление за квалифицированными специалистами достигших высоких результатов в соответствующей сфере на основе системы «наставник — ученик», создание в данном направлении электронной базы данных;

налаживание и развитие сотрудничества высших образовательных учреждений с Академией молодежи и Республиканским советом по науке и технологиям;

повышение научного потенциала высших образовательных учреждений, развитие системы подготовки научных и научно-педагогических кадров через целевую докторантуру;

разработка в сотрудничестве с зарубежными высшими образовательными учреждениями совместных программ по присвоению двусторонней ученой степени;

совершенствование деятельности институтов послевузовского образования на основе зарубежного опыта, приведение ученых советов и системы защит в соответствие с международной практикой;

поэтапная передача высшим образовательным учреждениям полномочий по присуждению ученой степени и званий;

предоставление самостоятельности высшим образовательным учреждениям при определении условий приема в докторантуру, уделять особое внимание научным достижениям при отборе претендентов;

создание платформы дистанционного онлайн-наблюдения за заседаниями ученых советов по присуждению ученой степени, находясь при этом в высших учебных заведениях в регионах.

§ 4. Повышение действенности духовно-просветительской и воспитательной работы

В целях повышения действенности духовно-просветительской и воспитательной работы проводятся следующие мероприятия:

внедрение в практику пяти инициатив, включающих комплекс мер, направленных на создание дополнительных условий для обучения и воспитания студенческой молодежи, в том числе привлечение студенческой молодежи к культуре и искусству, физической культуре и спорту, повышение ее грамотности в пользовании компьютерными и интернет-технологиями, широкая пропаганда чтения, развитие профессиональных навыков девушек-студенток;

системная организация духовно-просветительской работы в высших образовательных учреждениях, повышение эффективности реализуемых мер в данном направлении, разработка и реализация на практике Концепции развития духовно-нравственного сознания студенческой молодежи, направленной на развитие интеллектуального потенциала, мышления и мировоззрения, укрепление идеологического иммунитета молодежи в качестве гармонично развитого поколения, живущего с чувством патриотизма, служения интересам народа;

подготовка патриотичной, инициативной молодежи в качестве профессионалов своего дела, освоившей современные знания и навыки, обладающей человеческими качествами, способной взять на себя ответственность за решение важных задач, стоящих перед государством и обществом, использование в данном направлении методов обучения и воспитания, требующих новых подходов;

развитие спорта в высших образовательных учреждениях в качестве ценности, разработка и реализация мер по популяризации здорового образа жизни среди студентов;

развитие правового сознания и культуры, осведомленности молодежи о сути и содержании законодательных актов, формирование у них национально-нравственных ценностей наряду с такими общечеловеческими ценностями как соблюдение здорового образа жизни, прав человека, гендерного равенства, миротворчества, межнационального согласия, свободы совести, уважения к языку, национальным обычаям и традициям всех наций и народностей, утверждение социально-политической, экономической активности и прочной гражданской позиции;

создание широких условий для социальной адаптации студентов с ограниченными возможностями, пропаганда идей инклюзивности;

системная организация взаимодействия родителей, махалли и высших образовательных учреждений в воспитании молодежи;

совершенствование деятельности групп социологической и педагогическо-психологической службы в высших образовательных учреждениях, подготовка студенческой молодежи к семейной жизни, усиление пропагандистской работы по укреплению семьи;

создание условий в образовательных учреждениях для содержательного досуга студенческой молодежи путем мотивации к овладению профессиями, приобретению новых знаний, работе над собой, целенаправленного использования достижений современных технологий, формирования предпринимательских навыков;

предупреждение случаев попадания студенческой молодежи под негативное влияние различных информационных воздействий и чуждых идей, а также фактов совершения ею социально опасных деяний, широкое использование действенных методов обучения и воспитания, современных информационно-коммуникационных технологий с целью сплочения молодежи во имя будущего нашей Родины, организация духовно-просветительских мероприятий с учетом интересов студенческой молодежи и поддержка ее инициатив;

развитие сотрудничества высших образовательных учреждений с общеобразовательными школами в рамках концепции «Школа — очаг духовности и просветительства» по таким вопросам, как формирование духовно-просветительского мировоззрения, повышение правовой грамотности, профессиональной ориентации и подготовки учащейся молодежи к самостоятельной жизни на основе модели менторство.

§ 5. Активное привлечение заказчиков кадров к процессу подготовки высококвалифицированных специалистов

В целях активного привлечения заказчиков кадров к процессу подготовки высококвалифицированных специалистов проводятся следующие мероприятия:

формирование содержания учебных планов и программ, а также распределение часов по предметам специальности в сотрудничестве с заказчиками кадров исходя из специфики направлений и специальностей образования на основе последних достижений науки и техники;

формирование тем выпускных квалификационных работ, магистерских и докторских диссертаций исходя из проблем реального сектора экономики и регионов (областей, районов, городов, махалли, региональных объектов), а также переход к углубленному изучению тем в узком охвате;

укрепление связей высших образовательных учреждений с производственными предприятиями, а также организация их деятельности в форме кластера;

налаживание деятельности высших образовательных учреждений в регионах с развитым производством и экономических зонах;

создание условий для трудовой деятельности студентов на производственных предприятиях и в организациях соответствующей отрасли в свободное от образовательного процесса время;

обеспечение взаимовыгодного сотрудничества высших образовательных учреждений с производственными предприятиями, организациями, научно-исследовательскими учреждениями в направлении реализации научно-технических заказов и грантов, поиска новых решений имеющихся проблем в производстве, активного привлечения опытных практиков к учебному процессу, широкого использования производственной инфраструктуры и практических примеров в образовании;

организация на производственных предприятиях деятельности филиалов кафедр предметов специальности, организация деятельности структурных подразделений производственных предприятий, технопарков, бизнес-инкубаторов и коворкинг-центров при высших образовательных учреждениях, стимулирование эффективного сотрудничества образования с производством путем осуществления трансфера технологий;

внедрение системы повышения квалификации педагогических работников в процессе производства, а также внедрение в практику действенных механизмов привлечения к образовательному процессу специалистов с большим опытом в производстве, но не имеющих ученой степени, в частности в качестве приглашенных и почетных преподавателей, при этом прием на работу данных специалистов на соответствующие должности осуществлять в соответствии с их стажем в определенной сфере;

совершенствование порядка эффективной организации учебных занятий и практики студентов на производственных предприятиях с внедрением при этом системы выдачи сертификатов, подтверждающих практические навыки;

создание механизмов целевых образовательных программ, профессиональных курсов повышения квалификации и переподготовки, тренингов на базе высших образовательных учреждений путем привлечения опытных практиков от производства на основе обращений заказчиков кадров;

создание «центров карьеры», деятельность которых направлена на всестороннее содействие прохождению практики и трудоустройству студентов, формирование перечня потенциальных работодателей и сотрудничество, а также продуктивное использование потенциала бывших выпускников на основе реформирования структуры высших образовательных учреждений;

поддержка деятельности центров по оценке знаний и навыков выпускников высших образовательных учреждений;

налаживание взаимовыгодного сотрудничества заказчиков кадров, научно-исследовательских и высших образовательных учреждений по таким вопросам, как проведение научных работ и коммерциализация их результатов, развитие деятельности бизнес-инкубаторов и венчурного финансирования, совершенствование соответствующих нормативно-правовых актов по данным вопросам;

внедрение системы бинарных (двойных) защит по присвоению ученой степени доктора (базовой докторской) в целях обеспечения оперативного внедрения в практику научных результатов докторских диссертаций, повышения и стимулирования заинтересованности молодежи в научной деятельности, повышения престижа научной работы;

определение размеров и продолжительности грантов исходя из коммерциализации и сроков внедрения в практику научных результатов в конкурсах фундаментальных, прикладных и инновационных исследований;

формирование состава попечительских советов за счет заказчиков кадров, крупных работодателей, общественных деятелей и предпринимателей, достигших значительных успехов в соответствующей отрасли;

введение традиции ежегодного проведения национального опроса среди заказчиков кадров на республиканском уровне в целях определения соответствия квалификации выпускников требованиям производства, выявления и устранения допущенных недостатков при подготовке кадров.

§ 6. Обеспечение финансовой самостоятельности и стабильности, укрепление материально-технического обеспечения высших образовательных учреждений

В целях обеспечения финансовой самостоятельности и стабильности, укрепления материально-технического обеспечения высших образовательных учреждений проводятся следующие мероприятия:

поэтапный перевод высших образовательных учреждений на систему самофинансирования, обеспечение финансовой стабильности, совершенствование системы оплаты труда, внедрение эффективных и прозрачных механизмов финансирования;

поэтапный переход на систему самостоятельного установления размеров платного контракта по направлениям образования бакалавриата (специальностям магистратуры), принимая во внимание потребность отраслей экономики в кадрах, а также исходя из рейтинга и уровня окупаемости расходов высших образовательных учреждений в перспективе;

развитие деятельности высших образовательных учреждений по экспорту образовательных и оказанию дополнительных услуг;

организация работ по строительству, реконструкции и капитальному ремонту на основе современных требований, применение передовых технологий и инженерных решений в организации работ по применению в этом процессе ресурсосберегающих и быстровозводимых конструкций и материалов на основе инновационных технологий;

обеспечение высших образовательных учреждений современными программными продуктами, создание эффективных механизмов непрерывного обеспечения учебных и научных процессов учебным и лабораторным оборудованием, а также лабораторными материалами (реактивами, химической посудой, компонентами, биологическим материалом и другими объектами) в необходимых количествах;

своевременное обеспечение растущих потребностей в отношении мест проживания студентов, библиотек, учебных мастерских, лабораторий, спортивно-оздоровительных объектов и объектов социальной инфраструктуры, укрепление их материально-технической базы на основе современных требований;

создание дополнительных условий для студентов с ограниченными возможностями в зданиях студенческих общежитий и высших образовательных учреждений, принятие мер по обеспечению образовательных учреждений необходимой литературой и методическими пособиями для данной категории студентов;

создание благоприятных условий для проживания и обучения иностранных граждан в высших образовательных учреждениях;

создание инновационных библиотек, регулярное обогащение их книжного фонда учебной литературой нового поколения;

бесперебойное обеспечение высших образовательных учреждений высокоскоростным интернетом, расширение инфраструктурных возможностей для самостоятельного обучения студентов;

расширение возможностей для безвозмездного пользования студентами, преподавателями и молодыми исследователями электронными образовательными ресурсами, электронными каталогами и базами данных современной научной литературы;

материальное стимулирование и поддержка студентов из слоев населения, нуждающихся в социальной защите;

создание в высших образовательных учреждениях эндаумент-фондов (endowment fund), финансируемых за счет средств, поступивших от коммерциализации результатов спонсорских и научно-исследовательских работ, целевых капиталов и иных средств.

§ 7. Системное развитие и совершенствование управленческой деятельности высших образовательных учреждений

В целях системного развития и совершенствования управленческой деятельности высших образовательных учреждений проводятся следующие мероприятия:

а) разделение высших образовательных учреждений на следующие категории и определение стратегии их развития, принимая во внимание качество и масштаб подготовки кадров:

первая категория — университеты-флагманы (Национальный университет Узбекистана и Самаркандский государственный университет);

вторая категория — региональные высшие образовательные учреждения, выполняющие функции центра науки и инноваций;

третья категория — отраслевые высшие образовательные учреждения, выполняющие роль опорных учреждений по образованию и проведению научных исследований в своей отрасли;

б) принятие мер по преобразованию высших образовательных учреждений со статусом института в университеты путем расширения масштабов деятельности и усиления их институционального потенциала;

в) поэтапное укрупнение высших образовательных учреждений исходя из их мощности, научного потенциала и других основных показателей;

г) разгосударствление, приватизация, внедрение принципов корпоративного управления в отдельных высших образовательных учреждениях (за исключением высших военных образовательных учреждений) в порядке эксперимента с сохранением не менее 51 процента части государственной доли;

д) повышение престижа и активности, усиление ответственности Республиканского совета по высшему образованию в разработке и обсуждении проектов документов по развитию сферы высшего образования, внедрение современных механизмов общественного контроля в высших образовательных учреждениях;

е) оптимизация процессов управления в системе высшего образования на основе информационно-коммуникационных технологий, расширение масштаба государственных интерактивных услуг;

ж) внедрение принципов стратегического планирования в развитии высших образовательных учреждений, повышение при этом ответственности и роли попечительских советов;

з) совершенствование функций Государственной инспекции по надзору за качеством образования при Кабинете Министров Республики Узбекистан на основе зарубежного опыта с внедрением при этом новых механизмов оценки качества образования, решение проблем путем глубокого изучения результатов национального опроса, проведенного среди заказчиков кадров и студентов, осуществление контроля за качеством образования в государственных и негосударственных образовательных учреждениях с помощью действенных инструментов, обращение внимания на вопросы качества подготовки выпускников и их трудоустройство по специальности;

и) определение необходимых мер по созданию негосударственной системы контроля за качеством образования и ведения рейтинга высших образовательных учреждений;

й) проведение отбора при приеме на работу и назначении на вышестоящие должности в высших образовательных учреждениях из числа кадров, вносящих достойный вклад в развитие системы высшего образования, применение принципов меритократии, предусматривающих справедливую и объективную оценку их деятельности, профессиональных качеств и особых заслуг перед отраслью, строгое соблюдение принципов гендерного равенства при назначении на руководящие должности;

к) повышение эффективности формирования, целевого обучения и подготовки резерва кадров на руководящие должности в высших образовательных учреждениях;

л) внедрение механизма ротации руководящих работников высших образовательных учреждений.

§ 8. Внедрение действенных механизмов борьбы с коррупцией и обеспечения прозрачности

В целях внедрения действенных механизмов борьбы с коррупцией и обеспечения прозрачности проводятся следующие мероприятия:

последовательное продолжение проекта «Сфера без коррупции» в области высшего образования, искоренение любых проявлений коррупции;

формирование высших образовательных учреждений из числа опытных, честных, добросовестных, ответственных профессоров-преподавателей и сотрудников с конкретным определением их задач;

повышение ответственности высших образовательных учреждений за обеспечение качества образования и подотчетности перед обществом, регулярное информирование широкой общественности о качестве образовательных услуг на основе принципов прозрачности и объективности;

искоренение бюрократических факторов между профессорами-преподавателями и студентами, усиление прозрачности механизмов оценки, обеспечение справедливости в оценке знаний студентов;

предотвращение фактов злоупотреблений при приеме документов от абитуриентов и желающих обучаться в магистратуре, проведении всех профессиональных (творческих) экзаменов, оценке знаний, в процессах перевода либо восстановления на учебе, повышение роли общественных советов и обеспечение прозрачности в данном направлении;

укрепление авторитета профессоров-преподавателей в обществе, принятие мер по обеспечению привлекательности данной профессии;

обеспечение открытости деятельности Министерства высшего и среднего специального образования Республики Узбекистан и высших образовательных учреждений, укрепление связей с институтами гражданского общества, внедрение оперативных и современных способов предоставления общественности информации;

обеспечение прозрачности процессов повышения квалификации, подготовки и внедрения в практику научно-исследовательских работ, мониторинга и контроля, приема на работу и назначения на должность работников, изучения деятельности высших образовательных учреждений и других процессов в системе;

повышение производительности труда работников системы высшего образования на основе оптимизации учебных нагрузок профессоров-преподавателей, широкого внедрения современных информационно-коммуникационных технологий в их профессиональную деятельность;

обеспечение справедливости и открытости при приеме на работу педагогических кадров, проведении конкурсов на должности в системе высшего образования, оценке деятельности педагогических кадров по итогам учебного года, внедрение в практику новых и эффективных механизмов общественного контроля в данном направлении;

совершенствование деятельности по соблюдению действующих нормативно-правовых актов в области финансирования высших образовательных учреждений, порядку формирования смет расходов, проведению внутренней финансовой ревизии, обеспечение своевременного выявления и устранения фактов коррупции в данном процессе;

разработка и внедрение проектов нормативно-правовых актов, упорядочивающих вопросы формирования резерва кадров, обеспечения соблюдения норм этики в системе высшего образования.

§ 9. Повышение инвестиционной привлекательности, обеспечение международного признания и конкурентоспособности системы высшего образования

В целях повышения инвестиционной привлекательности, обеспечения международного признания и конкурентоспособности системы высшего образования проводятся следующие мероприятия:

проведение системной работы по включению не менее 10 высших образовательных учреждений страны в первые 1 000 позиций перечня высших образовательных учреждений в рейтинге международно признанных организаций (Quacquarelli Symonds World University Rankings, Times Нigher Education или Academic Ranking of World Universities), в том числе Национального университета Узбекистана и Самаркандского государственного университета — в первые 500 позиций данного перечня с внедрением при этом современных механизмов государственной целевой финансовой поддержки указанных высших образовательных учреждений;

повышение участия высших образовательных учреждений в увеличении валового внутренного продукта Узбекистана и роли в формировании положительного международного имиджа страны;

разработка обоснованных предложений по гармонизации системы высшего образования республики с международными образовательными стандартами, приспособлению образовательных программ к требованиям признанных в мире международных стандартов на основе глубокого изучения и анализа передового зарубежного опыта;

увеличение удельного веса направлений и специальностей образования, факультетов, где обучение полностью ведется на иностранных языках;

принятие соответствующего нормативно-правового акта о приеме иностранных граждан в магистратуру и докторантуру на основе беседы, проводимой в порядке, устанавливаемом высшим образовательным учреждением;

расширение сотрудничества с зарубежными странами в развитии экспорта образовательных услуг и совершенствование их нормативно-правовой базы;

реализация проекта «Study in Uzbekistan» («Учись в Узбекистане»), создание специального веб-портала, пропагандирующего образовательную привлекательность страны, с его регулярным пополнением подробной и достоверной информацией по всем высшим образовательным учреждениям;

принятие программы о стратегии формирования имиджа высшего образования и высших образовательных учреждений на основе создания системы брендов и научных традиций в образовании;

организация международных предметных олимпиад между высшими образовательными учреждениями;

расширение деятельности по подготовке кадров на основе совместных образовательных программ в сотрудничестве с зарубежными высшими образовательными учреждениями, увеличение количества совместно проводимых научных конференций и семинаров, реализация международных научных и образовательных проектов;

организация совместно с высшими образовательными учреждениями и научно-исследовательскими центрами развитых зарубежных государств международных совместных научных журналов, образовательных форумов, конференций ректоров и других мероприятий;

улучшение позиций, занимаемых официальными веб-сайтами высших образовательных учреждений в рейтинговой системе организации Webometrics, с регулярным опубликованием сведений о трудоустройстве выпускников высших образовательных учреждений на ведущих предприятиях и в организациях, основных данных по направлениям образования и специальностям магистратуры, научно-техническом потенциале, профессорах-преподавателях, инфраструктуре и результатах, достигнутых высшими образовательными учреждениями;

создание филиалов отечественных высших образовательных учреждений в зарубежных странах, реализация совместных образовательных программ;

совершенствование нормативно-правовых основ оказания консалтинговых услуг отечественными и зарубежными агентствами по привлечению иностранных граждан к обучению в Республике Узбекистан;

укрепление сотрудничества с Агентством информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан, посольствами в зарубежных странах и международными организациями, реализация современных PR-проектов по созданию международного имиджа системы высшего образования республики;

укрепление связей с международными финансовыми институтами, ведущими международными организациями в целях развития международного сотрудничества в сфере высшего образования, поддержка инновационных инициатив, соответствующих интересам системы образования нашей страны.

Глава 4. Результаты, ожидаемые от реализации Концепции

В развитии системы высшего образования Республики Узбекистан до 2030 года предусматривается достижение следующих результатов путем выполнения задач, установленных в рамках Концепции:

обеспечение уровня охвата высшим образованием более 50 процентов на основе развития государственно-частного партнерства в сфере высшего образования и организации деятельности филиалов государственных и негосударственных, в частности престижных зарубежных, высших образовательных учреждений в регионах, создание в сфере конкурентной среды;

преобразование Национального университета Узбекистана и Самаркандского государственного университета во флагманы высших образовательных учреждений страны;

достижение включения не менее 10 высших образовательных учреждений страны в первые 1 000 позиций перечня высших образовательных учреждений в рейтинге международно признанных организаций (Quacquarelli Symonds World University Rankings, Times Нigher Education или Academic Ranking of World Universities), в том числе Национального университета Узбекистана и Самаркандского государственного университета в первые 500 позиций данного перечня;

поэтапный перевод учебного процесса в высших образовательных учреждениях на кредитно-модульную систему;

внедрение передовых стандартов высшего образования, в частности поэтапный переход от образования, учебные программы которого направлены на получение теоретических знаний, к системе образования, направленной на формирование практических навыков, исходя из международного опыта;

поднятие содержания высшего образования на качественно новый уровень, налаживание системы подготовки высококвалифицированных кадров, способных занять свое место на рынке труда, внести достойный вклад в стабильное развитие социальной сферы и отраслей экономики страны;

обеспечение академической самостоятельности высших образовательных учреждений;

поэтапное внедрение концепции «Университет 3.0», предусматривающей тесную связь образования, науки, инноваций и деятельности по коммерциализации результатов научных исследований в высших образовательных учреждениях;

создание в высших образовательных учреждениях технопарков, форсайт-центров, центров трансферных технологий, стартапов и акселераторов за счет широкого привлечения зарубежных инвестиций, расширения масштаба платных услуг и других внебюджетных средств, выведение их на уровень научно-практических учреждений по изучению и прогнозированию социально-экономического развития соответствующих отраслей, сфер и регионов;

обеспечение опубликования статей профессоров-преподавателей, научных соискателей, докторантов, студентов бакалавриата и магистратуры высших образовательных учреждений в авторитетных международных научных журналах с высоким импакт-фактором, увеличения показателей цитируемости статей, а также поэтапного включения республиканских научных журналов в международную базу научно-технических данных;

превращение системы высшего образования Узбекистана в хаб по реализации международных образовательных программ в Центральной Азии;

повышение инвестиционной привлекательности высшего образования, привлечение зарубежных образовательных и научных технологий;

развитие на основе пяти инициатив, включающих в себя комплекс мер, направленных на создание дополнительных условий для образования и воспитания студенческой молодежи;

улучшение инфраструктуры и материально-технической базы высших образовательных учреждений, в том числе за счет широкого привлечения льготных средств международных финансовых институтов, поэтапный перевод высших образовательных учреждений на систему самофинансирования и обеспечение их финансовой стабильности;

налаживание взаимовыгодного сотрудничества образования с производственными предприятиями и научно-исследовательскими институтами;

повышение уровня охвата высшим образованием нуждающихся в социальной защите слоев населения, в том числе лиц с ограниченными возможностями, улучшение инфраструктурных условий для них.

ПРИЛОЖЕНИЕ к Концепции развития системы высшего образования Республики Узбекистан до 2030 года

Концепции развития системы высшего образования Республики Узбекистан до 2030 года

№ Наименование показателей Единица измерения По годам Ответственные исполнители 2019 2020 2023 2025 2030 1. Уровень охвата высшим образованием в процентах (по отношению к количеству выпускников) 20 25 30 35 50 Министерство высшего и среднего специального образования, Министерство экономики и промышленности, Министерство финансов 2. Негосударственные образовательные учреждения, в том числе на основе условий государственно-частного партнерства количество негосударственных образовательных учреждений 5 10 20 28 35 Министерство высшего и среднего специального образования, Министерство инвестиций и внешней торговли, Министерство иностранных дел, Государственная инспекция по контролю за качеством образования, Агентство по развитию государственно-частного партнерства 3. Организация обучения на основе программ зарубежных высших образовательных учреждений (за исключением совместных образовательных программ) количество высших образовательных учреждений, образованных на основе зарубежных программ 23 26 31 36 45 Министерство высшего и среднего специаль�ого образования, Министерство иностранных дел, Государственная инспекция по контролю за качеством образования 6. Доля профессоров-преподавателей, повысивших квалификацию либо прошедших стажировку в зарубежных странах в процентах (по отношению к количеству профессоров-преподавателей) 2 4 10 15 20 Министерство высшего и среднего специального образования, Министерство иностранных дел, Фонд «Эл-юрт умиди» 7. Доля зарубежных профессоров-преподавателей, привлеченных в высшие образовательные учреждения республики (за исключением зарубежных высших образовательных учреждений) в процентах (по отношению к количеству профессоров-преподавателей) 1 2 5 8 12 Министерство высшего и среднего специального образования, Министерство иностранных дел, Фонд «Эл-юрт умиди» 8. Доля профессоров-преподавателей, преподающих на курсах повышения квалификации, повысивших свою квалификацию за рубежом в процентах (по отношению к количеству профессоров-преподавателей, преподающих на курсах повышения квалификации) 5 15 40 60 80 Министерство высшего и среднего специального образования, Министерство иностранных дел, Фонд «Эл-юрт умиди» 11. Наличие учебной и научной литературы в электронной форме в процентах (по отношению к количеству учебной и научной литературы) 20 30 50 70 90 Министерство высшего и среднего специального образования, Министерство по развитию информационных технологий и коммуникаций 12. Внедрение информационной системы управления образовательными процессами в высших образовательных учреждениях в процентах (по отношению к количеству высших образовательных учреждений) 20 30 80 100 100 Министерство высшего и среднего специального образования, Министерство по развитию информационных технологий и коммуникаций 13. Контроль за процессами обеспечения качества образования через систему управления электронным образованием в процентах (по отношению к количеству высших образовательных учреждений) отсутст-вует 20 50 100 100 Министерство высшего и среднего специального образования, Государственная инспекция по контролю за качеством образования 15. Научный потенциал высших образовательных учреждений (доля профессоров-преподавателей, имеющих научную степень) в процентах (по отношению к количеству профессоров-преподавателей) 36 38 40 60 70 Министерство высшего и среднего специального образования, Министерство инновационного развития, Высшая аттестационная комиссия 16. Ориентация выпускников специальностей магистратуры на научную деятельность в процентах (по отношению к количеству выпускников специальностей магистратуры) 15 29 32 38 45 Министерство высшего и среднего специального образования, Академия наук, Министерство инновационного развития, Министерство финансов 17. Статьи в журналах, индексируемые в «Scopus», «ScienceDirect», «Web of Science» и других международных научно-технических базах данных количество статей в индексируемых журналах 750 1 200 2 500 4 000 7 000 Министерство высшего и среднего специального образования, Министерство инновационного развития, Академия наук 18. Научные журналы высших образовательных учреждений, включенные в «Scopus», «ScienceDirect», «Web of Science» и другие международные научно-технические базы данных количество научных журналов отсутст-вуют 2 10 30 45 Министерство высшего и среднего специального образования, Министерство инновационного развития 19. Профессора-преподаватели с индексом «Хирш» (h-индексом) 5 и более, работающие в высших образовательных учреждениях количество профессоров-преподавателей 142 171 295 460 900 Министерство высшего и среднего специального образования, Министерство инновационного развития

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к Указу Президента Республики Узбекистан от 8 октября 2019 года № УП-5847

по реализации в 2019 году Концепции развития системы высшего образования Республики Узбекистан до 2030 года

№ Наименование мероприятий Механизм реализации Сроки Ответственные исполнители 1. Совершенствование порядка организации совместных образовательных программ с зарубежными высшими образовательными учреждениями. 1. Разработка проекта решения Правительства, определяющего порядок организации совместных образовательных программ с зарубежными высшими образовательными учреждениями. 2. Внесение в Кабинет Министров проекта решения Правительства в установленном порядке. Ноябрь 2019 года Декабрь 2019 года Министерство высшего и среднего специального образования (Маджидов И.) , министерства и ведомства, в структуре которых имеются высшие образовательные учреждения 2. Расширение деятельности по оказанию образовательных услуг негосударственными высшими образовательными учреждениями, в том числе на основе условий государственно-частного партнерства. 1. Оказание правовой и методической помощи лицам, выразившим желание организовать деятельность негосударственных высших образовательных учреждений, в том числе на основе условий государственно-частного партнерства. 2. Привлечение прямых зарубежных инвестиций для организации деятельности негосударственных высших образовательных учреждений. В течение 2019 года Министерство высшего и среднего специального образования ( Маджидов И. ), министерства и ведомства, в структуре которых имеются высшие образовательные учреждения 3. Внедрение вариативных учебных планов и программ, разработка специальных образовательных программ, принимая во внимание интересы учащихся. 1. Изучение передового зарубежного опыта по вариативным учебным планам и программам, специальным образовательным программам. 2. Разработка на основе зарубежного опыта вариативных учебных планов и образовательных программ, специальных образовательных программ. 3. Определение высших образовательных учреждений и образовательных направлений для апробации разработанных учебных планов и программ. Октябрь 2019 года Ноябрь 2019 года Декабрь 2019 года Министерство высшего и среднего специального образования ( Маджидов И. ), министерства и ведомства, в структуре которых имеются высшие образовательные учреждения 4. Расширение подготовки кадров по естественным и инженерно-техническим сферам. 1. Выявление потребности в кадрах по естественным и инженерно-техническим сферам. 2. Формирование параметров государственного заказа по приему в высшие образовательные учреждения на 2020/2021 учебный год по естественным и инженерно-техническим сферам. Декабрь 2019 года Министерство высшего и среднего специального образования ( Маджидов И. ), Министерство экономики и промышленности ( Ходжаев Б. ), Академия наук ( Юлдашев Б. ) 5. Пересмотр нормативов соотношения предельного количества студентов по отношению к одному преподавателю на дневной (очной) форме обучения. 1. Разработка проекта решения Правительства, предусматривающего, начиная с 2019/2020 учебного года, предельное количество студентов к одному преподавателю в соотношении 1:12 путем пересмотра учебных планов и образовательных программ на основе зарубежного опыта исходя из особенностей дневной формы обучения направлений и специальностей высшего образования с дальнейшим поэтапным повышением соотношения до 1:16, а также предоставляющего право советам высших образовательных учреждений изменять в необходимых случаях данное соотношение до 50 процентов. 2. Внесение проекта решения Правительства в Кабинет Министров в установленном порядке. Октябрь 2019 года Министерство высшего и среднего специального образования ( Маджидов И. ), Министерство финансов ( Ишметов Т. ), Министерство экономики и промышленности ( Ходжаев Б .) 7. Организация деятельности и повышение роли попечительских советов в высших образовательных учреждениях республики. 1. Проведение инвентаризации попечительских советов высших образовательных учреждений республики. 2. По результатам инвентаризации внести на утверждение в Кабинет Министров предложения по попечительским советам высших образовательных учреждений. Ноябрь 2019 года Декабрь 2019 года Министерство высшего и среднего специального образования ( Маджидов И. ), министерства и ведомства, в структуре которых имеются высшие образовательные учреждения 8. Совершенствование системы формирования резерва современных управленческих кадров высших образовательных учреждений, подготовки достойных кандидатов на руководящие должности, развитие их знаний и навыков. Разработка и внесение в Кабинет Министров проекта нормативно-правового акта, предусматривающего: требования к кандидатурам, вносимым в резерв управленческих кадров высших образовательных учреждений по их профессиональным компетенциям; выявление уровня интеллектуальных, психологических, организаторских и управленческих способностей кандидатов, порядок их оценки путем применения элементов социометрического опроса; целевое обучение кандидатов, рекомендованных на руководящие должности, развитие их профессиональных компетенций и механизмы повышения их знаний в соответствующих сферах. Декабрь 2019 года Министерство высшего и среднего специального об�азования ( Маджидов И. ), Академия государственного управления ( Азизов Х. ), министерства и ведомства, в структуре которых имеются высшие образовательные учреждения 9. Разработка и внедрение в практику системы оценки деятельности руководящих кадров высших образовательных учреждений на основе ключевых показателей результативности — KPI. 1. Изучение передового международного опыта оценки деятельности руководящих кадров высших образовательных учреждений на основе ключевых показателей результативности — KPI. 2. Разработка ключевых показателей результативности руководящих кадров высших образовательных учреждений республики и порядка их определения. Октябрь 2019 года Декабрь 2019 года Министерство высшего и среднего специального образования ( Маджидов И. ), министерства и ведомства, в структуре которых имеются высшие образовательные учреждения 10. Принятие мер по повышению научного потенциала высших образовательных учреждений в престижных международных научно-технических базах данных. 1. Определение научных журналов высших образовательных учреждений с высоким потенциалом, проведение организационных работ для включения их в престижные международные научно-технические базы данных. 2. Проведение инвентаризации данных о высших образовательных учреждениях и профессорах-преподавателях, имеющихся в престижных международных научно-технических базах данных, введение данных о незарегистрированных высших образовательных учреждениях республики, формирование их ресурсов. 3. Целевое направление научных журналов высших образовательных учреждений для включения в престижные международные научно-технические базы данных исходя из распределения по отраслям статей, публикуемых учеными. В течение 2019 года Министерство высшего и среднего специального образования ( Маджидов И. ), министерства и ведомства, в структуре которых имеются высшие образовательные учреждения 11. Эффективная организация практики студентов высших образовательных учреждений. 1. Эффективная организация практики студентов в организациях и на предприятиях заказчиков кадров, создание условий для прохождения практики и разработка проекта решения Правительства, предусматривающего усовершенствование данного процесса. 2. Внесение в установленном порядке в Кабинет Министров проекта решения Правительства. Декабрь 2019 года Министерство высшего и среднего специального образования ( Маджидов И. ), министерства и ведомства, в структуре которых имеются высшие образовательные учреждения 12. Повышение осведомленности граждан о деятельности высших образовательных учреждений, в том числе привлечение молодежи для обучения в высшие образовательные учреждения, исходя из их интересов. 1. Создание веб-портала с систематическим обновлением информации о направлениях образования и специальностях магистратуры высших образовательных учреждений, их научном потенциале, профессорах-преподавателях, инфраструктуре и достижениях. 2. Проведение высшими образовательными учреждениями пропагандистской работы среди учащихся школ, профессиональных колледжей и академических лицеев о направлениях образования, учебно-лабораторных базах и других условиях, утверждение мер по организации деятельности «летних школ» при высших образовательных учреждениях. Декабрь 2019 года Министерство высшего и среднего специального образования ( Маджидов И. ), министерства и ведомства, в структуре которых имеются высшие образовательные учреждения 13. Направление выпускников высших образовательных учреждений на работу по специальности. 1. Анализ трудоустройства по специальности выпускников высших образовательных учреждений. 2. Разработка плана мероприятий по направлению выпускников на работу по специальности в сотрудничестве с заказчиками кадров. Октябрь 2019 года Декабрь 2019 года Министерство высшего и среднего специального образования ( Маджидов И. ), министерства и ведомства, в структуре которых имеются высшие образовательные учреждения 14. Совершенствование деятельности по организации духовно-просветительской и воспитательной работы в системе высшего образования. 1. Привлечение студентов к литературе, искусству и спорту, здоровому образу жизни, формирование у них эстетического вкуса и профессиональной этики, культуры информационного анализа, разработка плана духовно-просветительских мероприятий и обеспечение его исполнения во всех высших образовательных учреждениях по формированию у студентов чувства самоотверженности, любви и сопричастности с судьбой Родины. 2. Повышение социальной активности девушек-студенток, организация и ведение систематической работы по их подготовке как специалистов практичной профессии. В течение 2019 года Министерство высшего и среднего специального образования ( Маджидов И. ), министерства и ведомства, в структуре которых имеются высшие образовательные учреждения

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

8 октября 2019 г.,

№ УП-5847

(Национальная база данных законодательства, 09.10.2019 г., № 06/19/5847/3887; 30.04.2020 г., № 06/20/5987/0521; 18.03.2022 г., № 06/22/89/0227; 04.07.2023 г., № 06/23/107/0441; 13.04.2026 г., № 06/26/58/0342)

lex.uz