UzbekAI

← Qonunlar

📅 2019-yil 15-oktabr · Vazirlar Mahkamasi qarorlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2019 йил 15 октябрь · Вазирлар Маҳкамаси қарорлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 15 октября 2019 г. · Постановления Кабинета Министров

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 15 October 2019 · Cabinet of Ministers resolutions

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

қарори

НИЗОМ

ТАШКИЛИЙ ТУЗИЛМАСИ

СХЕМАСИ

ТАРТИБИ

СХЕМАСИ

РЎЙХАТИ

Радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш ягона давлат тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясини «Фаол инвестициялар ва ижтимоий ривожланиш йили»да амалга оширишга оид Давлат дастури тўғрисида» 2019 йил 17 январдаги ПФ-5635-сон Фармонига мувофиқ, радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш тизимини янада такомиллаштириш, шунингдек, радиациявий вазият мониторингининг автоматлаштирилган тизимини ташкил этиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Қуйидагилар:

Ўзбекистон Республикасида радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш ҳамда радиациявий вазиятни мониторинг қилиш ягона давлат тизими тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ;

Санкцияланмаган (эгасиз) ионлаштирувчи нурланишнинг манбалари аниқланганда назорат қилувчи органлар ва ҳарбийлашган тузилмаларнинг ўзаро ҳамкорлик қилиш тартиби 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси Энергетика вазирлиги ҳузуридаги Атом энергетикасини ривожлантириш агентлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Саноат хавфсизилиги давлат қўмитаси, Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси, Давлат геология ва минерал ресурслар қўмитаси, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Гидрометеорология хизмати маркази ва бошқа манфаатдор вазирликлар ҳамда идоралар билан биргаликда уч ой муддатда 2020 — 2024 йилларда Ўзбекистон Республикасида радиациявий вазиятни мониторинг қилиш бўйича автоматлаштирилган ягона давлат тизимини ташкил этиш ва унинг фаолиятини йўлга қўйишга доир комплекс дастур лойиҳасини ишлаб чиқсин ҳамда тасдиқлаш учун Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

3. Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда ҳар йили жойларда Ўзбекистон Республикасида радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш ҳамда радиациявий вазиятни мониторинг қилиш ягона давлат тизими кучлари ва воситаларининг ўзаро ҳамкорлик масалаларини пухта ишлаб чиқиш бўйича ўқув машғулотлари ва мавзуга оид махсус-тактик ўқув машқларини ўтказиб борсин.

4. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, тегишли вазирликлар ва идоралар мазкур қарор талабларидан келиб чиқиб, Ўзбекистон Республикасида радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш ҳамда радиациявий вазиятни мониторинг қилиш ягона давлат тизимининг ҳудудий ва функционал қуйи тизимлари тўғрисидаги низомни уч ой муддатда ишлаб чиқсин ва тасдиқласин.

5. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 3-иловага мувофиқ айрим қарорлари ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.

6. Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни бир ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.

7. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг биринчи ўринбосари — транспорт вазири А.Ж. Раматов ва Ўзбекистон Республикаси энергетика вазири А.С. Султанов зиммасига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 15 октябрдаги 869-сон қарорига 1-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикасида радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш ҳамда радиациявий вазиятни мониторинг қилиш бўйича ягона давлат тизими тўғрисидаги

1-боб. Умумий қоидалар

1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасида радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш ҳамда радиациявий вазиятни мониторинг қилиш ягона давлат тизимининг (кейинги ўринларда Ягона давлат тизими деб аталади) мақсади ва асосий вазифалари, таркиби ва фаолиятини ташкил этиш тартибини белгилайди.

2. Ягона давлат тизими ўзида аҳолини ва атроф-муҳитни радиациявий авариялардан муҳофаза қилиш, шунингдек, радиациявий вазиятни мониторинг қилиш ваколатига эга бўлган давлат бошқаруви органлари ва бошқа ташкилотларнинг кучлари ва воситаларини бирлаштирган ташкилий-техник тизимни ифода этади.

3. Ягона давлат тизими Ўзбекистон Республикасида Фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва уларда ҳаракат қилиш давлат тизимининг ажралмас қисми ҳисобланади ҳамда Ўзбекистан Республикасида атроф табиий муҳит мониторинги тизими билан ҳамкорлик қилади.

4. Ягона давлат тизими ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикасининг норматив-ҳуқуқий ва норматив-техник ҳужжатларига амал қилади.

5. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

радиациявий авария — ускуна носозлиги, ходимлар (персонал)нинг хатти-ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги), табиий ва техноген хусусиятли фавқулодда вазиятлар туфайли келиб чиққан, фуқароларнинг белгиланган нормалардан кўпроқ нурланиш олишига ёки атроф-муҳитнинг радиоактив ифлосланишига олиб келиши мумкин бўлган ёхуд олиб келган ионлаштирувчи нурланиш манбаи устидан бошқарувнинг издан чиқиши;

ваколатли ташкилотлар — аҳолини ва атроф-муҳитни радиациявий авариялардан муҳофаза қилиш ҳамда радиациявий вазиятни мониторинг қилиш ваколатига эга бўлган давлат бошқаруви органлари ва бошқа ташкилотлар;

радиациявий хавфли объект — радиоактив моддалар сақланадиган, қайта ишланадиган, фойдаланиладиган ёки транспортда ташиладиган объект бўлиб, унда ҳалокат юз берганда ёки вайрон бўлганда одамлар, ҳайвонлар ва ўсимликлар радиациядан оммавий зарарланиши ҳамда атроф-муҳит радиоактив моддалар билан ифлосланиши мумкин.

радиациявий вазият мониторинги — атроф-муҳит объектларининг радионуклидлар билан ифлосланиш ҳолатини ускуналар ёрдамида дискрет ёки узлуксиз равишда назорат қилиш, ундаги ўзгаришларни ўз вақтида аниқлаш, шунингдек, радиациявий таъсирнинг аҳоли ва атроф-муҳитга кўрсатиши мумкин бўлган салбий оқибатларини баҳолаш, прогноз қилиш ва уларнинг олдини олиш.

2-боб. Ягона давлат тизимининг мақсади ва вазифалари

6. Ягона давлат тизимининг мақсади радиациявий вазиятни мониторинг қилиш, радиациявий аварияларни прогноз қилиш ва уларнинг олдини олиш, шунингдек, уларнинг оқибатларини камайтириш ҳамда бартараф этиш тадбирларини ташкил этиш ва ўз вақтида амалга ошириш орқали аҳолининг ҳаётини ва саломатлигини ҳамда атроф-муҳитни радиациявий авариялар туфайли юзага келган радиациявий таъсирдан ҳимоя қилишдан иборат.

7. Қуйидагилар Ягона давлат тизимининг асосий вазифалари ҳисобланади:

радиациявий аварияларнинг олдини олиш ва оқибатларини бартараф этишда радиациявий хавфсизликни таъминлаш соҳасида ягона давлат сиёсати ишлаб чиқилиши ва амалга оширилишини таъминлаш;

радиациявий аварияларни, шунингдек, уларга олиб келадиган ташқи ва ички таҳдидларни прогноз қилиш, уларнинг олдини олиш, уларни барвақт аниқлаш, уларнинг кенгайишига йўл қўймаслик ва бартараф этиш чора-тадбирларини режалаштириш ва уларнинг амалга оширилишини таъминлаш;

радиациявий вазиятни мониторингини ташкил этиш ва амалга ошириш;

Ягона давлат тизимининг норматив-ҳуқуқий базасини яратиш ва такомиллаштиш;

радиациявий хавфсизлик масалалари ва радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш соҳасидаги илғор хорижий тажрибани жорий этиш бўйича халқаро ҳамкорликни амалга ошириш.

3-боб. Ягона давлат тизимининг таркиби

8. Ягона давлат тизими ваколатли ташкилотларнинг атом энергиясидан фойдаланиш объектларида, радиациявий хавфли объектларда, уларга яқин ҳудудларда ва умуман республика ҳудудида радиациявий вазиятнинг доимий мониторингини олиб бориш, шунингдек, радиациявий вазиятнинг барқарорлигига таҳдид солувчи манбалар ва жараёнларни барвақт аниқлаш, уларни баҳолаш ва таҳлил қилиш асосида (зарур ҳолларда) ушбу манба ва жараёнларни тезкор равишда бартараф этишга қаратилган куч ва воситаларини бирлаштиради.

Ягона давлат тизимининг ташкилий тузилмаси мазкур Низомга 1-иловада келтирилган.

9. Ягона давлат тизими ҳудудий ва функционал қуйи тизимлардан ҳамда Ўзбекистон Республикасида радиациявий вазиятни мониторинг қилиш бўйича автоматлаштирилган ягона давлат тизимидан иборат.

Ҳудудий қуйи тизимлар Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳрида ташкил этилади ва маҳаллий ижроия ҳокимияти органлари, шунингдек, ваколатига радиациявий аварияларни прогноз қилиш, уларнинг олдини олиш, кенгайишига йўл қўймаслик ва уларни бартараф этиш, радиациявий вазиятни мониторинг қилиш кирадиган ваколатли ташкилотларнинг ҳудудий тузилмалари куч ва воситаларини бирлаштиради.

Функционал қуйи тизимлар мазкур Низомнинг 16 — 25-бандларида қайд этилган ваколатли ташкилотларда, шунингдек, уларнинг ҳудудий тузилмаларида уларга юкланган функцияларни бажаришга мўлжалланган куч ва воситаларининг шайлигини таъминлаш мақсадида тузилади.

10. Ягона давлат тизими учта — республика, маҳаллий ва объект — даражасига эга бўлиб, уларнинг ҳар бири:

раҳбарлик қилувчи орган;

кундалик бошқарув органи;

радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш, олдини олиш, уларнинг кенгайишига йўл қўймаслик ва бартараф этиш, шунингдек, радиациявий вазиятни мониторинг қилиш куч ва воситалари;

моддий ва молиявий ресурслар заҳирларидан иборат бўлади.

11. Раҳбарлик қилувчи органлар — ваколатига аҳоли ва ҳудудларни радиациявий тусдаги хавфлардан ҳимоя қилиш масалаларини ҳал этиш кирадиган органлар. Улар:

республика даражасида — Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси;

маҳаллий даражада — Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари;

объект даражасида — атом энергиясидан фойдаланиш объекти ёки радиациявий хавфли объект раҳбариятидир (маъмуриятидир).

12. Кундалик бошқарув органлари — ваколатига радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш, уларнинг кенгайишига йўл қўймаслик ва бартараф этиш, шунингдек, радиациявий вазиятни мониторинг қилиш куч ва воситаларига бевосита раҳбарликни амалга ошириш кирадиган ваколатли ташкилотлар ҳамда уларнинг ҳудудий бўлинмалари:

республика даражасида — Фавқулодда вазиятлар вазирлиги (ФВВ), Соғлиқни сақлаш вазирлиги (ССВ), Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси, Энергетика вазирлиги ҳузуридаги Атом энергетикасини ривожлантириш агентлиги («Ўзатом» агентлиги), Гидрометеорология хизмати маркази («Ўзгидромет»), Давлат божхона қўмитаси (ДБҚ), Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси (Давлат экология қўмитаси), Геология ва минерал ресурслар давлат қўмитаси (Давлат геология қўмитаси), Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси (Давлат ветеринария қўмитаси);

маҳаллий даражада — Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси, Давлат ветеринария қўмитаси, Давлат экология қўмитаси, Давлат божхона қўмитаси ва «Ўзгидромет»нинг ҳудудий бўлинмалари;

объект даражасида — атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектларнинг фавқулодда вазиятлар бўйича бўлимлари (мутахассислари).

13. Ваколатли ташкилотларнинг радиациявий вазиятни мониторинг қилиш, шунингдек, аҳоли ҳаёти ва саломатлиги ҳамда атроф-муҳитни радиациявий авариялар таъсиридан ҳимоя қилиш тадбирларини амалга оширадиган ихтисослаштирилган бўлинмалари ва тузилмалари Ягона давлат тизимининг куч ва воситалари ҳисобланади.

Ихтисослаштирилган бўлинмалар ва тузилмалар идоравий ва объектлар бўлинмалари ҳамда тузилмаларига бўлинади:

ваколатли ташкилотларнинг радиациявий вазиятни мониторинг қилиш, шунингдек, аҳоли ҳаёти ва саломатлиги ҳамда атроф-муҳитни радиациявий авариялар таъсиридан ҳимоя қилиш мақсадида ташкил этилган ихтисослаштирилган бўлинмалари ва тузилмалари идоравий бўлинмалар ва тузилмаларга киради. Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Давлат ветеринария қўмитаси, Давлат божхона қўмитаси, Давлат экология қўмитаси, Давлат геология қўмитаси, «Ўзгидромет» ва Фанлар академиясининг Ядро физикаси институтининг бўлинмалари ҳамда тузилмалари идоравий ихтисослаштирилган бўлинмалар ва тузилмаларнинг асосини ташкил этади;

объектлар ихтисослаштирилган бўлинмалари ва тузилмалари атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектларда ташкил этиладиган авария-техник командалар (гуруҳлар), радиациявий разведка, махсус ишлов бериш гуруҳларидан ва бошқа тузилмалардан иборат бўлади.

Радиациявий авариялар хавфи юзага келганда ёки содир бўлганда ўз вақтида ва самарали ҳаракат қилиш, уларнинг оқибатларини камайтириш ва бартараф этиш мақсадида маҳаллий ва объект даражаларида радиациявий аварияларда ҳаракат қилишнинг ташқи ва ички режалари ишлаб чиқилади.

Ҳар бир даражадаги радиациявий аварияларда ҳаракат қилиш режаларининг ўз вақтида ишлаб чиқилиши учун тегишли даражадаги раҳбар органлари масъулдир.

Тасарруфида атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектлар бўлган ташкилотлар уларда радиациявий аварияларда ҳаракат қилиш ички режасининг ишлаб чиқилишини назорат қилади ва мувофиқлаштиради.

Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ва Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси, шунингдек, уларнинг ҳудудий тузилмалари радиациявий аварияларда ҳаракат қилишнинг ташқи ва ички режалари ишлаб чиқилиши юзасидан давлат назоратини амалга оширади.

14. Радиациявий аварияларнинг кенгайишига йўл қўймаслик ва оқибатларини бартараф этиш тадбирларига, зарур ҳолларда, Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарорига кўра Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлигининг қўшилмалари, қисмлари ва муассасалари жалб этилиши мумкин.

4-боб. Давлат органларининг Ягона давлат тизими фаолиятини таъминлаш борасидаги функциялари

15. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

Ягона давлат тизими ташкил этилиши, фаолият кўрсатиши ҳамда фаолияти такомиллаштирилишига умумий раҳбарлик қилади;

Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, ваколатли ташкилотлар ва уларнинг ҳудудий бўлинмаларининг радиациявий аварияларнинг олдини олиш ҳамда бартараф этиш, шунингдек, радиациявий вазиятни мониторинг қилиш бўйича фаолиятини махсус орган — Радиациявий ва ядровий хавфсизлик бўйича комиссия орқали мувофиқлаштиради ва уларнинг самарали ўзаро ҳамкорлигини ташкил этади;

Ягона давлат тизимининг куч ва воситаларини молиявий ва ресурслар билан таъминлайди.

16. Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси:

радиациявий ва ядровий хавфсизликни таъминлаш соҳасида ягона давлат сиёсатининг ишлаб чиқилиши ва амалга оширилишини таъминлайди;

радиациявий аварияларни ҳамда уларни келтириб чиқарувчи ички ва ташқи таҳдидларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш, уларнинг олдини олиш ва бартараф этиш тадбирларини режалаштириш ҳамда амалга оширилишини таъминлашда иштирок этади;

Ягона давлат тизимининг норматив-ҳуқуқий базасини ишлаб чиқиш ва такомиллаштиришни ташкил этади;

атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектларда радиациявий, ядровий ва саноат хавфсизлиги талабларига риоя этилиши юзасидан давлат назоратини амалга оширади;

радиациявий ва ядровий хавфсизлик, радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш, шунингдек, радиациявий вазиятни мониторинг қилиш соҳасида илғор хорижий тажрибани жорий қилиш масалалари бўйича халқаро ҳамкорликни ташкил этади ва амалга оширади.

17. Фавқулодда вазиятлар вазирлиги:

Ягона давлат тизимининг кундалик бошқарув органлари, куч ва воситалари фаолиятини мувофиқлаштиради;

ваколатли ташкилотларни радиациявий авариялар хавфи туғилганлиги ёки содир бўлганлиги ҳақида ўрнатилган тартибда хабардор қилади, шунингдек, ушбу ҳолатларга биринчи бўлиб муносабат билдириш ташаббуси билан чиқади;

радиациявий авария кенгайишига йўл қўймаслик ва оқибатларини бартараф этиш тадбирларини ташкил этади ва амалга оширади;

аҳолининг барча қатламларини радиациявий авариялар шароитларида ҳаракат қилишга ўргатишни ташкил этади ва назорат қилади;

идоравий ихтисослаштирилган тузилмаларнинг ионлаштирувчи нурланиш манбаларини аниқлаш, бирламчи идентификациядан ўтказиш, зарарсизлантириш ҳамда радиациявий авария ўчоғи чегараларини белгилаш, шунингдек, шахсий таркиб (ходимлар) ва жойга махсус ишлов бериш бўйича ҳаракат қилишга доимий тайёр туришини таъминлайди;

радиациявий авариялар ҳолатлари учун захирага қўйиладиган моддий-техник ресурсларнинг миқдори ва таркиби бўйича тавсиялар ишлаб чиқади;

авария ҳолатида ҳаракат қилиш ташқи режаларининг ишлаб чиқилиши, келишилиши ва тасдиқланишини ташкил этади;

ваколатли ташкилотлар бошқарув органлари, куч ва воситаларининг радиациявий авариялар кенгайишига йўл қўймаслик ва оқибатларини бартараф этиш бўйича ҳаракат қилишга тайёрлигини назорат қилади;

радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш, уларнинг олдини олиш, кенгайишига йўл қўймаслик ва бартараф этиш, шунингдек, радиациявий вазиятни мониторинг қилиш бўйича норматив-ҳуқуқий ва норматив-техник ҳужжатларни ишлаб чиқишда иштирок этади;

радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш, шунингдек, радиациявий вазиятни мониторинг қилиш соҳасида хорижий давлатларнинг илғор тажрибасини ўрганади ва амалиётга татбиқ этади.

18. «Ўзатом» агентлиги:

идоравий мансуб ташкилотларга тегишли бўлган энергетик атом реакторлари, ядро-физик қурилмалар, ядровий материаллар ва радиациявий манбаларни сақлаш пунктлари, шунингдек, радиоактив чиқиндиларни кўмиш пунктларини ривожлантириш ва хавфсиз фаолият кўрсатишини таъминлайди;

идоравий мансуб атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектларнинг объект даражасидаги ўлчов воситалари ва тармоқлари самарали фаолият юритишини, шунингдек, уларни маҳаллий ва республика даражасидаги радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизими билан уйғунлашувини ташкил этади ва таъминлайди;

идоравий мансуб атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектларда авария ҳолатида ҳаракат қилиш ички режасининг ишлаб чиқилишига раҳбарлик ва назорат қилади;

идоравий мансуб объектларда куч ва воситаларни радиациявий авария ҳолатларида ҳаракат қилишга тайёрлаш ташкил этилишини, шунингдек, уларнинг олдини олиш бўйича тадбирлар бажарилиши юзасидан идоравий назоратни таъминлайди;

атом энергиясидан фойдаланиш объектларини хавфсиз эксплуатация қилиш, шу жумладан, авария ҳолатига тайёрлик ва ҳаракат қилиш соҳасида мутахассисларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш тизимини ташкил этади;

радиациявий авариянинг кенгайишига йўл қўймаслик, оқибатларини камайтириш ва бартараф этиш тадбирларини амалга оширишда иштирок этади;

идоравий мансуб объектлардаги ядровий материаллар, ишлатиб бўлинган ядровий ёқилғи, фаолият юритиш жараёнида ҳосил бўлган радиоактив чиқиндиларнинг ҳисоб-китобини, шунингдек, ядровий материаллар ва технологиялар, радиоактив материаллар тарқалмаслигини таъминлайди;

радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш, уларнинг кенгайишига йўл қўймаслик ва бартараф этиш, шунингдек, радиациявий вазиятни мониторинг қилиш бўйича норматив-ҳуқуқий ва норматив-техник ҳужжатларни ишлаб чиқишда иштирок этади;

атом энергиясидан фойдаланиш объектларини хавфсиз эксплуатация қилишни таъминлаш соҳасида хорижий ва халқаро ташкилотлар билан ҳамкорлик қилади.

19. Соғлиқни сақлаш вазирлиги:

бевосита радиациявий хавфли объектларда ҳамда уларга яқин ҳудудлардаги радиациявий фон кўрсаткичларининг ўлчовларини мунтазам равишда амалга оширади;

озиқ-овқат маҳсулотлари, қурилиш материаллари, сувнинг (очиқ ва ёпиқ манбаларда) радионуклидлар билан ифлосланиш ҳолатини назорат қилади;

радиациявий вазиятни мониторинг қилишга жалб этилган идоравий мансуб бўлинмаларнинг самарали фаолиятини, шунингдек, уларни маҳаллий ва республика даражасидаги радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизими билан уйғунлашувини ташкил қилади ва таъминлайди;

Фавқулодда вазиятлар вазирлиги билан биргаликда ионлаштирувчи нурланиш манбаларини дозиметрик ўлчаш ва бирламчи идентификациялаш орқали радиациявий зарарланган зонанинг чегараларини аниқлайди;

ионлаштирувчи нурланиш манбалари (кейинги ўринларда ИНМ деб аталади), радиациявий хавфли материалларни (уларни узоқ муддатли сақлашга топширгунга қадар) вақтинча сақлаш тартибини белгилайди;

радиациявий аварияларда биринчи бўлиб ҳаракат қилувчи тузилмалар ходимларини ҳимоя қилиш усулларини ишлаб чиқиш ва амалиётга татбиқ этишни ташкил этади;

радиациявий авариянинг кенгайишига йўл қўймаслик ва оқибатларини бартараф этиш ишларига жалб қилинадиган ходимлар (шахсий таркиб) учун радиациявий хавфсизлик режимини белгилайди;

идоравий мансуб ихтисослаштирилган тузилмаларнинг радиоактив ифлосланиш зоналари чегараларини аниқлаш, жойнинг радиометриясини ўтказиш ҳамда ИНМни бирламчи идентификациялаш бўйича ишларни бажаришга доимий тайёргарлигини таъминлайди;

якка тартибдаги ва жамоавий дозиметрик назоратни, шунингдек, радиациявий аварияларнинг кенгайишига йўл қўймаслик ва оқибатларини бартараф этиш ишларини бажаришга жалб этилган ходимларнинг (шахсий таркибнинг) тиббий ҳимоя қилинишини ташкил этади ва амалга оширади;

радиациявий аварияларнинг кенгайишига йўл қўймаслик ва оқибатларини бартараф этиш ишларини амалга оширган ҳамда йўл қўйиладиган чекланган миқдорлардан ортиқча нурланган шахсларни ижтимоий муҳофаза қилиш чора-тадбирларини амалга оширишда, шунингдек, уларга имтиёзлар берилиши ва уларни тиббий-психологик реабилитация қилишда иштирок этади;

радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш, уларнинг кенгайишига йўл қўймаслик ва бартараф этиш, шунингдек, радиациявий вазиятни мониторинг қилиш бўйича норматив-ҳуқуқий ва норматив-техник ҳужжатларни ишлаб чиқишда иштирок этади;

ваколатли ташкилотлар ходимларини радиациявий авариялар юз берган шароитларда ҳаракат қилишга ўқитади;

радиациявий хавфсизликни таъминлаш ва радиациявий вазиятни мониторинг қилиш соҳасида хорижий давлатларнинг илғор тажрибасини ўрганади ва амалиётга татбиқ этади.

20. Давлат божхона қўмитаси:

радиоактив материалларни республика ҳудудига олиб кириш, ҳудудидан олиб чиқиш ва ҳудуди орқали транзит қилиш бўйича радиациявий назоратни амалга оширади;

Ягона давлат тизимининг кундалик бошқарув органларини таркибида белгиланган нормалардан ортиқ радионуклидлар бўлган материалларни республика ҳудудига рухсатсиз олиб кириш/олиб чиқишга уриниш ҳолатлари аниқланганлиги ҳақида хабардор қилади ҳамда уларнинг олиб кирилиши/ олиб чиқилишига йўл қўймаслик, шунингдек, уларни жўнатувчига қайтариш тартиботларини белгиланган тартибда амалга оширилиши бўйича ташаббус кўрсатади;

аниқланган рухсатсиз ИНМларни дастлабки радиометриясини ва идентификациясини ўтказади;

аниқланган рухсатсиз ИНМларни бирламчи идентификациядан ўтказиш ва олиб чиқиш ишлари якунлангунига қадар уларнинг сақланишини таъминлайди;

идоравий мансуб объектларда аниқланган рухсатсиз ИНМларни идентификациядан ўтказиш ва зарарсизлантириш тадбирларига ҳар томонлама кўмаклашади;

хорижий давлатларнинг радиациявий ва ядровий материалларни ноқонуний айланмасини ҳамда у билан боғлиқ турли радиациявий авариялар ва инцидентларнинг олдини олиш соҳасидаги илғор тажрибаларини ўрганади ва амалиётга татбиқ этади.

21. Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш давлат қўмитаси:

ўсимликчилик ва чорвачилик маҳсулотлари, озуқа, ўтлоқлар ва яйловлар тупроғи ва ўсимликлари радионуклидлар билан ифлосланиши ҳолатини назорат қилади;

радиациявий вазиятни мониторинг қилишга жалб этилган идоравий мансуб бўлинмаларнинг самарали фаолиятини, шунингдек, уларни маҳаллий ва республика даражасидаги радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизими билан уйғунлашувини ташкил қилади ва таъминлайди;

радиациявий фон белгиланган нормалардан ортиқча эканлиги аниқланган тақдирда, қишлоқ хўжалиги ерлари, экинзорлари ва маҳсулотлари, назорат остидаги объектлар радионуклидлар билан ифлосланишининг олдини олиш ҳамда радионуклидлар билан ифлосланиш даражасини пасайтириш чора-тадбирларини ташкил этади ва амалга оширади;

идоравий мансуб ихтисослаштирилган бўлинмалар ва тузилмаларнинг назорат остидаги объектларда радиациявий аварияларни барвақт аниқлашга ва улар содир бўлганда ҳаракат қилишга доимий тайёрлигини таъминлайди;

назорат остидаги объектлар ва ҳудудларнинг радиоактив ифлосланиш билан кечадиган радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш, уларнинг кегайишига йўл қўймаслик ва бартараф этишга оид норматив-ҳуқуқий ҳамда услубий ҳужжатларни ишлаб чиқишда иштирок этади;

қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини, озуқаларни, қишлоқ хўжалиги экинзорлари ва далаларни радионуклидлар билан рухсат этилган нормалардан ошиқ миқдорда ифлосланишининг олдини олиш, барвақт аниқлаш ва бартараф этиш соҳасида хорижий давлатларнинг илғор тажрибасини ўрганади ва амалиётга татбиқ этади.

22. Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси:

назорат остидаги объектлар томонидан атроф-муҳитни радионуклидлар билан ифлосланишининг олдини олиш ва камайтириш тадбирлари амалга оширилишини мувофиқлаштиради;

атроф-муҳитнинг антропоген манбалардан радионуклидлар билан ифлосланиши ҳамда ушбу манбалар таъсирига тушадиган объектлар ҳолати бўйича мониторингни ташкил этади ва амалга оширади;

атроф-муҳитнинг радиациявий ифлосланиши ҳолати ҳақидаги маълумотларни тўплайди, таҳлил қилади ва умумлаштиради, радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизимининг давлат ахборот-таҳлил марказини ташкил этиш ҳамда унинг фаолиятини юритиш орқали Ягона давлат тизимининг раҳбар органлари ва кундалик бошқарув органларини ушбу маълумотлар билан таъминлайди;

радиациявий вазиятни мониторинг қилишга жалб этилган идоравий мансуб бўлинмаларнинг самарали фаолиятини, шунингдек, уларни маҳаллий ва республика даражасидаги радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизими билан уйғунлашувини ташкил қилади ва таъминлайди;

атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектларнинг атроф-муҳитга таъсирини мустақил баҳолайди;

идоравий мансуб ихтисослаштирилган бўлинмалар ва тузилмаларнинг радиациявий авариялар ўчоқларидан олинган сув, ҳаво, ўсимликлар ва тупроқ намуналарини радионуклидлар мавжудлиги бўйича таҳлил қилиш ишларини амалга оширишга доимий тайёрлигини таъминлайди;

радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш, уларнинг кенгайишига йўл қўймаслик ва бартараф этиш, шунингдек, радиациявий вазиятни мониторинг қилиш бўйича норматив-ҳуқуқий ва норматив-техник ҳужжатларни ишлаб чиқишда иштирок этади;

ионлаштирувчи нурланишнинг атроф-муҳитга салбий таъсирини олдини олиш борасида хорижий давлатларнинг илғор тажрибасини ўрганади ва амалиётга татбиқ этади.

23. Геология ва минерал ресурслар давлат қўмитаси:

аҳоли пунктларида ўтказиладиган радиоэкологик мониторингда, шунингдек, ишлатиб бўлинган уран конлари ҳудудларидаги сув ва тупроқларда табиий радионуклидлар тақсимланишининг мониторингида иштирок этади;

радиациявий вазиятни мониторинг қилиш натижалари бўйича маълумотларни тўплайди, таҳлил қилади ва умумлаштириб, давлат ахборот-таҳлил марказига тақдим этади;

радиациявий вазиятни мониторинг қилишга жалб этилган идоравий мансуб бўлинмаларнинг самарали фаолиятини, шунингдек, уларни маҳаллий ва республика даражасидаги радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизими билан уйғунлашувини ташкил қилади ва таъминлайди;

умумий фойдаланишда бўлган жойлар ва ҳудудларда радиоактив моддалар билан ифлосланган ўчоқларни аниқлаш ва бартараф этишда иштирок этади;

радиациявий авариялар ва рухсатсиз ИНМ ўчоғи аниқланганда, ваколатли ташкилотларни тезкор равишда хабардор қилади;

аҳоли пунктларида ва ишлатиб бўлинган уран конлари, шунингдек, чиқиндихоналар ва балансдан ташқари рудалар ҳудудларида радиоэкологик мониторингни амалга ошириш борасида хорижий давлатларнинг илғор тажрибасини ўрганади ва амалиётга татбиқ этади.

24. Гидрометеорология хизмати маркази:

атроф-муҳит объектларининг радионуклидлар билан ифлосланишини мониторинг қилишга жалб этилган идоравий мансуб бўлинмаларнинг самарали фаолиятини, шунингдек, уларни маҳаллий ва республика даражасидаги радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизими билан уйғунлашувини ташкил қилади ва таъминлайди;

республика ҳудудидаги табиий гамма-фон мониторингини амалга оширади ҳамда унинг натижалари бўйича маълумотларни давлат ахборот-таҳлил марказига тақдим этади;

идоравий мансуб ихтисослаштирилган бўлинмалар ва тузилмаларни ташкил этади ҳамда уларнинг радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш, уларнинг кенгайишига қўл қўймаслик ва бартараф этишга доимий тайёрлигини таъминлайди;

жойнинг радиоактив ифлосланиши билан боғлиқ жараёнларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва бартараф этишга оид норматив-ҳуқуқий ва норматив-техник ҳужжатларни ишлаб чиқишда иштирок этади;

атмосфера ҳавоси, тупроқ ва сув радионуклидлар билан белгиланган нормалардан ортиқча ифлосланиши ҳолатларини прогноз қилиш ва барвақт аниқлаш соҳасида хорижий давлатларнинг илғор тажрибасини ўрганади ва амалиётга татбиқ этади.

25. Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси:

идоравий мансуб атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектларнинг объект даражасидаги ўлчов воситалари ва тармоқлари самарали фаолият юритишини, шунингдек, уларни маҳаллий ва республика даражасидаги радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизими билан уйғунлашувини ташкил этади ва таъминлайди;

Ягона давлат тизимининг радиациявий авария оқибатида юзага келадиган радиациявий вазиятни прогноз қилиш ҳамда радиациявий авария оқибатларининг кенгайишига йўл қўймаслик ва уларни бартараф этиш қарорларини қабул қилиш бўйича фаолиятини илмий ва эксперт жиҳатдан қўллаб-қувватлайди;

радиоактив ва ядровий материалларнинг тури, таркиби ва фаоллигини якуний идентификациядан ўтказиш ишларини ташкил этади ва амалга оширади;

ИНМларни вақтинча ва узоқ муддатга сақлаш ишларини амалга оширади;

идоравий мансуб ядровий тадқиқот реакторлари, ядро-физик қурилмалар, ядровий ва радиациявий материалларни сақлаш пунктлари фаолиятининг хавфсизлигини таъминлайди;

радиациявий авариялар содир бўлиши таҳдидларини прогноз қилиш ва барвақт аниқлашнинг замонавий услубларини ишлаб чиқади ва амалиётга татбиқ этади;

портал мониторинг тизими талаб даражасида фаолият юритишини қўллаб-қувватлаш учун илмий ва техник жиҳатдан кўмаклашади;

радиациявий аварияларда биринчи бўлиб ҳаракат қилувчи тузилмалар шахсий таркибини ҳимоя қилиш усулларини ишлаб чиқиш ва амалиётга татбиқ этишда қатнашади;

идоравий мансуб ихтисослаштирилган бўлинмалар ва тузилмаларнинг радиациявий аварияларнинг олдини олиш, кенгайишига қўл қўймаслик ва бартараф этишга доимий тайёрлигини таъминлайди;

радиациявий аварияларнинг оқибатларини бартараф этиш ишларини амалга оширишда ўз ходимларнинг якка тартибдаги ва жамоавий дозиметрик назоратини ташкил этади ва амалга оширади;

радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш, уларнинг кенгайишига йўл қўймаслик ва бартараф этиш, шунингдек, радиациявий вазиятни мониторинг қилиш бўйича норматив-ҳуқуқий ва норматив-техник ҳужжатларни ишлаб чиқишда иштирок этади;

хорижий давлатларнинг радиациявий ва ядровий хавфсизлик соҳасида ваколатли ташкилотларини илмий ва эксперт жиҳатдан қўллаб-қувватлашга оид илғор тажрибасини ўрганади ва амалиётга татбиқ этади.

26. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Тошкент шаҳри ва вилоятлар ҳокимликлари:

маҳаллий даражадаги Ягона давлат тизимига радиациявий ва ядровий хавфсизлик бўйича ўз ҳузурида ташкил этиладиган ҳудудий комиссиялар орқали раҳбарлик қилади;

идоравий мансуб ҳудудларда барқарор радиациявий вазиятни сақлаш ва мустаҳкамлаш бўйича тадбирларнинг амалга оширилишини назорат қилади;

барқарор радиациявий вазиятни сақлаш ва мустаҳкамлашга йўналтирилган комплекс тадбирлар самарадорлигини оширишга доир таклифларни ишлаб чиқади ва кўриб чиқиш учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритади;

ваколатли ташкилотлар ҳудудий бўлинмаларининг фаолиятини ва ўзаро ҳамкорлигини, шунингдек, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари билан ҳамкорлик масалаларини мувофиқлаштиради;

идоравий мансуб ҳудудда ташкил этилган ва (ёки) жойлаштирилган объектлар ихтисослаштирилган бўлинмалари ва тузилмаларининг куч ва воситаларини тайёрлашни ҳамда уларни доимий тайёр ҳолатда сақлашни назорат қилади;

аҳолининг барча қатламларини радиациявий авариялар шароитларида ҳаракат қилишга ўқитишни ташкил қилади;

идоравий мансуб ҳудуддаги радиациявий аварияларнинг олдини олиш, кенгайишига йўл қўймаслик ва оқибатларини бартараф этиш учун мўлжалланган моддий ва молиявий ресурслар захирасини ташкил этади, уларнинг ўз вақтида тўлдирилиши ва янгиланишини таъминлайди.

5-боб. Ягона давлат тизимининг фаолият юритиш тартиби

27. Ягона давлат тизими республика ҳудудида, шунингдек, жойларда юзага келадиган радиациявий вазиятга қараб, қуйидаги уч режимдан бирида фаолият юритади:

1) кундалик режим барқарор радиациявий вазиятда, яъни аҳолининг радиоактив нурланиш ва ҳудудларнинг радионуклидлар билан белгиланган нормалардан ортиқча ифлосланиш хавфи юзага келиши мавжуд бўлмаганда белгиланади.

Ушбу режимда:

Ягона давлат тизими бошқарув органлари, куч ва воситаларининг белгиланган вазифаларни бажаришга тайёргарлигини ошириш;

радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизимини техник ривожлантириш ва такомиллаштириш;

моддий-техник ва молиявий ресурслар захираларини тўлдириш ва янгилаш;

атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектларнинг барқарор фаолият юритишини ошириш, шунингдек, радиациявий жиҳатдан номақбул ҳудудларда экологик вазиятни соғломлаштириш;

Ягона давлат тизимининг барча элементлари фаолиятини норматив-ҳуқуқий ва ташкилий таъминлаш тадбирлари амалга оширилади;

2) юқори тайёргарлик режими ҳудудларни радионуклидлар ифлослантириш билан бирга кечадиган ва аҳолининг белгиланган нормалардан ортиқча радиоактив нурланишига олиб келувчи турли хусусиятга эга бўлган фавқулодда вазият юзага келиш хавфи бўлган тақдирда белгиланади.

Ушбу режимда атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ҳамда радиациявий хавфли объектлар ва ҳудудларда радиациявий аварияларда ҳаракат қилишнинг ташқи ва ички режалари кучга киритилади. Уларга мувофиқ:

раҳбарлик қилувчи органлар ва кундалик бошқарув органларининг доимий жойлашган жойларда кеча-кундуз навбатчилиги ташкил этилади;

потенциал хавфли объектлар ва ҳудудларда радиациявий вазият юзасидан мониторинг олиб бориш кучайтирилади, уларда радиациявий фонни ўлчаш сони кўпайтирилади;

ихтисослаштирилган тузилмалар ва бўлинмалар ҳаракатланишга тайёр ҳолатга келтирилади, моддий ва молиявий ресурслар захиралари белгиланган мақсадларда фойдаланишга тайёрланади;

радиациявий аварияларнинг келиб чиқиш эхтимоли юқори бўлган ёки улар юзага келган ҳудудларга радиациявий вазият бўйича назоратни кучайтириш мақсадида мобил радиациявий назорат гуруҳлари юборилади;

юзага келиши мумкин бўлган радиациявий авариянинг кўлами ва оқибатлари прогнози асосида авария ҳолатида ҳаракат қилиш режасига аҳолини ва ҳудудларни муҳофаза қилиш усуллари ҳамда услубларига, шунингдек, уларни таъминлаш тадбирлари бўйича зарур ўзгартиришлар ва аниқликлар киритилади;

3) фавқулодда вазият режими рухсат этилган меъёрлардан ортиқча миқдорда ҳудудларнинг радионуклидлар билан ифлосланишига ва аҳолининг радиоактив нурланишига олиб келган радиациявий авария содир бўлганда белгиланади.

Ушбу режим ундан олдинги юқори тайёргарлик режимини четлаб ўтган ҳолда жорий этилиши мумкин.

Фавқулодда вазият режимида авария ҳолатида ҳаракат қилишнинг ташқи ва ички режалари кучга киритилади. Уларга мувофиқ:

раҳбарлик қилувчи органлар ва кундалик бошқарув органларининг доимий жойлашган жойларда кеча-кундуз навбатчилиги ташкил этилади;

вазиятни баҳолаш ва қарор қабул қилиш учун радиациявий ифлосланиш ўчоқларига биринчи бўлиб ҳаракат қилувчи гуруҳлар юборилади;

моддий ресурслар захиралари кундалик эҳтиёжга ўтказилиб, мақсадли равишда фойдаланишга тўлиқ шай ҳолатга келтирилади;

радиациявий вазиятни мониторинг қилишни кучайтириш мақсадида юзага келган радиациявий ифлосланиш ўчоқлари ва уларга туташ бўлган ҳудудларга мобил радиациявий назорат гуруҳлари юборилади;

юзага келган радиациявий авариянинг кўламлари ва оқибатларидан келиб чиққан холда, унинг кенгайишига йўл қўймаслик ва оқибатларини бартараф этишга, шунингдек, унинг зарарли таъсиридан аҳолини муҳофаза қилишга қаратилган комплекс чора-тадбирлар ташкил этилади ва амалга оширилади;

раҳбарлик қилувчи органлар ва кундалик бошқарув органларини радиациявий ифлосланиш ўчоғининг кенгайишига йўл қўймаслик ва уни бартараф этиш тадбирларининг амалга оширилиши ҳақида мунтазам равишда хабардор қилиш ташкил этилади.

28. Фавқулодда вазиятлар вазирлиги радиациявий авариялар хавфи юзага келганда ва содир бўлганда авария ҳолатида ҳаракат қилишнинг ташқи режалари бўйича ҳаракат қилишни режалаштириш ва мувофиқлаштириш борасида ташкилий-услубий раҳбарликни амалга оширади.

6-боб. Радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизими

29. Радиациявий вазият мониторинги Атроф табиий муҳитнинг давлат мониторингининг таркибий қисми бўлиб, радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизими томонидан амалга оширилади.

Радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизими юзага келиши мумкин бўлган салбий оқибатларни прогноз қилиш ва олдини олишга, шунингдек, аҳолига ва ҳудудларга салбий радиациявий таъсирларнинг олдини олиш ва камайтиришга қаратилган зарур чораларни кўриш учун ваколатли ташкилотларга тегишли тезкор маълумотларни мунтазам равишда етказиб беришга қодир бўлган ахборот-ўлчов назорат тизими ҳисобланади.

Давлат экология қўмитаси радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизимининг фаолиятини умумий мувофиқлаштиради.

30. Қуйидагилар радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизимининг мақсадлари ҳисобланади:

давлат ҳокимияти органлари, ваколатли ташкилотлар ва аҳолини радиациявий вазиятнинг ҳақиқий ва кутилаётган ҳолати, унинг ёмонлашуви, кўламлари ва оқибатлари ҳақидаги ишончли ахборот билан тезкор таъминлаш;

Ягона давлат тизимини радиациявий вазият мониторингига оид маълумотлар билан таъминлаш, аҳолини ва атроф-муҳитнинг радиациявий хавфсизлигини таъминлаш бўйича қарор қабул қилиш учун тавсиялар ишлаб чиқиш.

31. Қуйидагилар радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизимининг вазифалари ҳисобланади:

радионуклидларнинг атроф-муҳитга тарқатувчи техноген манбаларини ҳамда атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектлардаги радиациявий вазият параметрларини назорат қилиш;

атроф-муҳит объектларининг радиациявий ифлосланиш параметрларини ўлчаш;

радиациявий вазиятнинг кескинлашувини аниқлаш ва уларнинг хусусияти ва кўламини белгилаш;

радиациявий вазият параметрларини ўлчаш бўйича вазият ёмонлашуви ҳолатини тезкор аниқлаш учун зарур бўлган маълумотларни тўплаш, бирламчи қайта ишлаш ва бериш;

замонавий услуб ва акс эттириш воситаларидан фойдаланган ҳолда, республикада ёки унинг айрим ҳудудларидаги радиациявий вазиятни холис таҳлил қилиш ва прогноз маълумотларини тезкор тақдим этиш;

радиациявий аварияларнинг олдини олиш, кенгайишига қўл қўймаслик ва бартараф этиш бўйича қарор қабул қилиш учун ваколатли ташкилотлар ва маҳаллий ижроия ҳокимияти органларига тавсиялар ишлаб чиқиш;

тизим ичида ҳамда ҳамкорлик қилувчи давлат ва халқаро ташкилотлар билан ахборот алмашинувини таъминлаш.

32. Радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизими уч даражага — объект даражаси, маҳаллий даража ва республика даражасига эга.

Объект даражаси атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектларда, ушбу объектларнинг санитария- муҳофаза зоналарида радиациявий вазият параметрларини, шунингдек, атроф-муҳит объектларини фонли ўлчашни амалга оширувчи объектларга тегишли ўлчов воситалари ва тармоқларини ахборот-таҳлил марказлари билан биргаликда бирлаштиради.

Ушбу даражада тегишли атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектларга тааллуқли маълумотлар қайта ишланиб таҳлил қилинади ва Ягона давлат тизимининг объект даражасидаги раҳбар органлари учун қарорлар қабул қилиш бўйича прогнозлар ва тавсиялар ишлаб чиқилади.

Маҳаллий даража Ягона давлат тизимининг радиациявий вазиятни мониторинг қилиш соҳасида радиациявий вазият тўғрисида ихтисослаштирилган ахборотни тўплаб, таҳлил қилиб умумлаштирадиган ваколатли ҳудудий органларига идоравий тегишли бўлган ўлчов воситалари ва тармоқларини бирлаштиради.

Ушбу даражада тегишли ҳудудга тааллуқли ихтисослаштирилган ахборот қайта ишланиб таҳлил қилинади, шунингдек, Ягона давлат тизимининг маҳаллий даражадаги раҳбар органлари учун қарорлар қабул қилиш бўйича прогнозлар ва тавсиялар ишлаб чиқилади.

Республика даражаси Ягона давлат тизими кундалик бошқарувининг радиациявий вазият тўғрисида ихтисослаштирилган ахборотни тўплаб, таҳлил қилиб умумлаштирадиган ва Давлат экология қўмитаси ҳузуридаги Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида ихтисослаштирилган таҳлилий назорат марказига (кейинги ўринларда Марказ деб аталади) тақдим этадиган радиациявий вазият мониторинги соҳасидаги ваколатли органларига идоравий тегишли бўлган ўлчов воситалари ва тармоқларини бирлаштиради.

33. Радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизими мазкур Низомга 2-илова мувофиқ схема асосида ишлайди.

34. Радиациявий вазият мониторинги, шунингдек, унинг натижалари тўғрисидаги ахборот Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикасида атроф табиий муҳитнинг давлат мониторинги тизимини такомиллаштириш тўғрисида» 2019 йил 5 сентябрдаги 737-сон қарори билан белгиланган тартибда берилади ва умумлаштирилади.

35. Радиациявий вазиятни мониторинг қилишни амалга оширишда ваколатли ташкилотлар:

республика ҳудудида радиациявий вазиятни мунтазам равишда кузатиб боради ва назорат ўлчовлари ўтказилишини таъминлайди;

радиациявий вазиятни мониторинг қилиш натижалари бўйича маълумотларни тўплайди, сақлайди, қайта ишлайди ва Марказга тақдим этади;

радиациявий вазиятнинг табиий ва (ёки) антропоген омиллар таъсирида ўзгаришларини аниқлаш мақсадида радиациявий вазият тўғрисидаги ахборотни таҳлил қилади;

республиканинг тегишли ҳудудларида радиациявий вазиятнинг ўзгаришларини прогноз қилади ва баҳолайди;

давлат бошқаруви органларига, маҳаллий ижроия ҳокимияти органларига, бошқа ташкилотларга, тадбиркорлик субъектларига ва аҳолига радиациявий вазият ҳамда унинг прогноз қилинаётган ва амалдаги ўзгаришларига оид маълумотларни белгиланган тартибда тақдим этади;

Вазирлар Маҳкамасининг «Табиий, техноген ва экологик ҳусусиятли фавқулодда вазиятлар мониторинги, ахборот алмашинуви ва прогнозлаш ягона тизимини ташкил этиш тўғрисида» 2017 йил 28 декабрдаги 1027-сон қарори талабларига мувофиқ Фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва уларда ҳаракат қилиш давлат тизимининг раҳбар органларига фавқулодда вазиятнинг содир бўлиши ёки таҳдиди мавжудлигидан далолат берувчи радиациявий вазият тўғрисидаги мониторинг ва прогноз маълумотларни зудлик билан тақдим этилишини таъминлайди;

атом энергиясидан фойдаланиш соҳасида давлат назоратини амалга оширувчи органга атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектлардан фойдаланиш оқибатида радиациявий вазият ва унинг ўзгаришидан далолат берувчи маълумотлар тақдим этилишини таъминлайди;

санитар-эпидемиологик назоратни амалга ошириш ваколатига эга бўлган органларга республика ҳудудидаги радиациявий вазият ҳақидаги маълумотлар тақдим этилишини таъминлайди;

Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалар бўйича радиациявий вазият тўғрисидаги маълумотларни тақдим этиш ёки бундай маълумотлар билан алмашишни назарда тутувчи мажбуриятларини бажаради.

36. Радиациявий вазият тўғрисидаги маълуомтларни тўплаш, қайта ишлаш, сақлаш, тақдим этиш ва алмашиш тартибига бўлган талаблар Давлат экология қўмитаси томонидан «Ўзатом» агентлиги ҳамда бошқа ваколатли ташкилотлар ва давлат органлари билан келишилган холда белгиланади.

Давлат бошқаруви органларига, маҳаллий ижроия ҳокимияти органларига, бошқа давлат органлари ва ваколатли ташкилотларга радиациявий вазият тўғрисидаги маълумотлар электрон ҳужжат айланишнинг ягона ҳимояланган тизими орқали бепул тақдим этилади.

Радиациявий вазият тўғрисида мониторинг тизимидаги мавжуд маълумотлар бошқа ташкилотларга, тадбиркорлик субъектларига ва фуқароларга Давлат экология қўмитаси томонидан белгиланган тартибда, шу жумладан уларни қўмитанинг Интернет тармоғидаги расмий сайтига жойлаштириш орқали тақдим этилади.

37. Ягона давлат тизими тегишли режимларда фаолият кўрсатганда, радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизими қуйидагиларни таъминлаши лозим:

кундалик фаолият режимида:

атом энергиясидан фойдаланиш объектларида ва радиациявий хавфли объектларда, шунингдек, уларга туташ ҳудудлардаги радиациявий вазият мониторингини олиб бориш;

атроф табиий муҳит объектларининг радиоактив ифлосланиш даражасини назорат қилиш;

Давлат экология қўмитаси томонидан «Ўзатом» агентлиги билан келишилган ҳолда қўйилган талабларга мувофиқ даврийлиги олдиндан белгиланган радиациявий вазият тўғрисидаги маълумотларни тўплаш, умумлаштириш ва таҳлил қилиш;

юқори тайёргарлик режимида:

атом энергиясидан фойдаланиш объектларида ва радиациявий хавфли объектларда, шунингдек, уларга туташ ҳудудлардаги радиациявий вазият мониторингини кучайтирилган тартибда олиб бориш;

Ягона давлат тизимининг раҳбар органлари ва кундалик бошқарув органларини юқори тайёргарлик режимига ўтилганлиги тўғрисида тезкор хабардор қилиш;

радияциявий авария юзага келиши эҳтимолини прогноз қилиш, авариянинг кечиши мумкин бўлган жараёнини ва кўламини моделлаштириш;

ваколатли ташкилотларнинг бошқарув органлари, куч ва воситаларини радиациявий аварияларда ҳаракат қилишга тайёрлаш;

радиациявий вазиятнинг кескинлашув сабабларини аниқлаш ҳамда уни барқарорлаштириш юзасидан таклифлар ишлаб чиқиш;

фавқулодда вазият режимида:

авария содир бўлган ҳудудга жалб қилинган барча қуйи тизимларнинг барқарор фаолият юритиши ва ўзаро хамкорлик қилиши;

авариявий объектларда ва уларнинг атрофидаги ҳудудларда радиациявий вазият бўйича узлуксиз мониторингни амалга ошириш;

авария содир бўлган ҳудудда юзага келган радиациявий вазият ва унинг ўзгариб бориши тўғрисидаги маълумотларни реал вақт режимида ёки авариявий регламент асосида тўплаш;

авариянинг ривожланишига қараб, радиациявий вазиятнинг ўзгаришларини прогноз қилиш;

аҳолининг саломатлигига ва табиий муҳитга радиациявий авария оқибатларининг таъсирини тезкор равишда баҳолаш;

маълумотларни акс эттиришнинг замований усуллари ва воситаларидан фойдаланган ҳолда, радиациявий вазият ўзгаришларининг таҳлили ва прогнози натижаларини тезкор тақдим этиш;

радиациявий авария оқибатларини бартараф этиш ва уларнинг аҳолига ва табиий муҳитга салбий таъсирини камайтириш бўйича қарорлар бериш.

7-боб. Ягона давлат тизимининг фаолият юритишига қўйиладиган алоҳида талаблар

38. Радиациявий аварияларнинг кенгайишига йўл қўймаслик ва уларни бартараф этиш табдирларини таъминлаш учун моддий ва молиявий ресурслар захиралари маҳаллий хусусиятлар инобатга олинган ҳолда, зарур даражада етарлилик принципи бўйича маҳаллий ҳамда объект даражасида белгиланган тартибда ташкил этилади.

39. Маҳаллий ва объект даражаларидаги моддий ресурслар захираларининг турлари ҳамда ҳажмлари Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликлари (атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектларда — объектлар маъмурияти) томонидан ҳудудий фавқулодда вазиятлар ва соғлиқни сақлаш бошқармаларининг тавсиялари асосида белгиланади.

40. Моддий ва молиявий ресурслар захираларининг ҳисобини юритиш, уларни сақлаш ва янгилаш, шунингдек, ҳисобдан чиқариш Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳри ҳокимликларига юкланади.

41. Радиациявий авариялар хавфлари ва оқибатларининг олдини олиш, кенгайишига йўл қўймаслик ва бартараф этиш тадбирлари атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектларни ишлатадиган ташкилотларнинг, тегишли вазирликлар ва идоралар, суғурта жамғармалари маблағлари ва қонунчилик билан тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан молиялаштирилади.

42. Атом энергиясидан фойдаланиш объектларида радиациявий авария, аварияли радиациявий вазият хавфларини ёки уларнинг оқибатларини бартараф этиш учун ресурслар етишмаган ҳолларда, улар белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг захира фондидан ажратилиши мумкин.

Ўзбекистон Республикасида радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш ҳамда радиациявий вазиятни мониторинг қилиш ягона давлат тизими тўғрисидаги низомга 1-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикасида радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш ҳамда радиациявий вазиятни мониторинг қилиш ягона давлат тизимининг

Раҳбар органлар Кундалик бошқарув органлари Куч ва воситалар Радиациявий вазиятни мониторинг қилиш бўйича автоматлаштирилган ягона давлат тизими Республика даражаси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси (Радиациявий ва ядровий хавфсизлик комиссияси) ФВВ, ССВ, Давлат ветеринария қўмитаси, Давлат экология қўмитаси, Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси, «Ўзатом» агентлиги, Фанлар академияси ЯФИ, ДБҚ, «Ўзгидромет», Давлат геология қўмитаси ССВ, ФВВ, «Ўзгидромет», Давлат экология қўмитаси, Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси, Давлат геология қўмитаси, ДБҚ, Давлат ветеринария қўмитаси, Фанлар академияси ЯФИнинг идоравий ихтисослаштирилган тузилмалари ва бўлинмалари Давлат экология қўмитаси ҳузуридаги Атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида ихтисослаштирилган таҳлилий назорат маркази, ФВВ, ССВ, ДБҚ, «Ўзгидромет», Давлат геология қўмитаси, Давлат ветеринария қўмитасининг идоравий мансуб ахборот-таҳлил хизматлари (тузилмалари) Маҳаллий даража Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари ФВВ, ССВ, Давлат экология қўмитаси, Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси, Давлат ветеринария қўмитаси, «Ўзгидромет», Давлат геология қўмитаси ҳудудий бўлинмалари Тегишли вазирлик ва идораларнинг ҳудудий бўлинмаларининг ихтисослаштирилган идоравий тузилмалари, ижтимоий муҳофаза бўйича йиғма мобил отрядлар Ядровий қурилмалар ва радиациявий манбалар жойлаштирилган ҳудудлар, ядровий материаллар ва радиоактив моддалар сақлаш пунктлари ҳамда алоҳида ҳудудларда (санитария-муҳофаза ва кузатув зоналари), шунингдек, аҳоли пунктларида ва уларга яқин жойларда ташкил этилган ваколатли ташкилотларнинг радиациявий вазиятни кузатувчи ҳаракатдаги ва турғун постлари Объект даражаси Атом энергиясидан фойдаланиш объект, радиациявий хавфли объект маъмурияти (раҳбарияти) Атом энергиясидан фойдаланиш объектлар, радиациявий хавфли объектларнинг фавқулодда вазиятлар бўйича бўлимлари (мутахассислари) Авария-техник командалар (гуруҳлар), радиациявий разведка ва махсус ишлов бериш гуруҳлари, атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектларнинг бошқа тузилмалари Атом энергиясидан фойдаланиш объектлари ва радиациявий хавфли объектларнинг экологик, радиациявий ва ядровий хавфсизлик лабораториялари (хизматлари)

Ўзбекистон Республикасида радиациявий аварияларни прогноз қилиш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш ҳамда радиациявий вазиятни мониторинг қилиш ягона давлат тизими тўғрисидаги низомга 2-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикасида радиациявий вазиятни мониторинг қилиш тизимининг ишлаш

Мониторинг объектлари Мониторинг турлари Натижа Ижрочилар Атом энергиясидан фойдалниш объектлари Эмиссия назорати Эмиссиянинг меъёрий ҳолатини баҳолаш Давлат экология қўмитаси, «Ўзатом» агентлиги, вазирликлар, идоралар, хўжалик юритувчи субъектлар Флора ва фауна Радионуклидлар билан ифлосланиш ҳолати мониторинги Аҳолига ва атроф-муҳитга таъсирни назорат қилиш Давлат экология қўмитаси, Давлат ветеринария қўмитаси, Атмосферанинг ербўйи қатламлари Радионуклидлар билан ифлосланиш ҳолати мониторинги Ифлосланиш даражасини прогнозлаш ва баҳолаш «Ўзгидромет», ССВ Ер усти сув оқимлари Радионуклидлар билан ифлосланиш ҳолати мониторинги Ифлосланиш даражасини прогнозлаш ва баҳолаш «Ўзгидромет», Давлат геология қўмитаси, ССВ, Собиқ уран конлари ҳудудлари, майсазорлар, яйловлар, балансдан ташқари рудалар уюмлари ва чиқиндихоналар Радионуклидлар билан ифлосланиш ҳолати мониторинги Ифлосланиш даражасини прогнозлаш ва баҳолаш Ўзгидромет, Давлат геология қўмитаси, Давлат ветеринария қўмитаси, «Ўздавергеодез-кадастр» Аҳоли пунктларининг умумий фойдаланишдаги ҳудудлари, саноат майдончалари Аҳоли пунктларининг умумий фойдаланишдаги ҳудудлари, саноат майдончаларидаги экспозицион доза қувватининг назорати Ифлосланиш даражасини прогнозлаш ва баҳолаш, салбий оқибатларини бартараф этиш ССВ, Давлат геология қўмитаси Метеомайдонча ва метеопостлар Табиий гамма-фон Ифлосланиш даражасини прогнозлаш ва баҳолаш, салбий оқибатларини бартараф этиш «Ўзгидромет»

Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 15 октябрдаги 869-сон қарорига 2-ИЛОВА

Санкцияланмаган (эгасиз) ионлаштирувчи нурланиш манбалари аниқланганда назорат қилувчи органлар ва ҳарбийлашган тузилмаларнинг ўзаро ҳамкорлик қилиш

1-боб. Умумий қоидалар

1. Мазкур Тартиб санкцияланмаган (эгасиз) ионлаштирувчи нурланиш манбалари аниқланганда ўтказиладиган тадбирларнинг кетма-кетлигини ва уларни амалга оширувчиларни, шунингдек, аҳоли ва атроф-муҳитнинг радиациявий хавфсизлигини таъминлаш соҳасида ваколатли ташкилотлар ҳамда ҳарбийлашган тузилмаларнинг функцияларини белгилайди.

2. Мазкур Тартибда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

санкцияланмаган (эгасиз) ионлаштирувчи нурланиш манбаи — фаол ҳаракатлар натижасида топилган ёки аниқланган ва ионлаштирувчи нурланиш манбалари (кейинги ўринларда ИНМ деб аталади) миллий реестрига киритилмаган радиоактив модда ёки ядровий материал;

ҳаракат қилиш бўлинмалари — жойнинг радиациявий ифлосланиш ўчоғи ҳосил бўлишининг олдини олиш ва (ёки) аниқлаш (радиациявий разведка), унинг кенгайишига йўл қўймаслик (белгилаш ва чеклаш)ва бартараф этиш (ИНМни зарарсизлантириш, дезактивация) ишларини амалга ошириш учун мўлжалланган махсус тайёргарликдан ўтган ва жиҳозланган бўлинмалар ва тузилмалар;

радиоактив моддалар ва радиоактив чиқиндилар айланмаси субъектлари — радиоактив моддалар ва чиқиндилар айланмаси соҳасида уларни қазиб олиш, ишлаб чиқариш, қайта ишлаш, сақлаш, улардан фойдаланиш ва уларга хизмат кўрсатиш ҳамда уларни ташиш, шу жумладан Ўзбекистон Республикасининг божхона постлари орқали кўчириш, радиоактив моддалар ҳамда радиоактив чиқиндиларни Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қонунчилик билан белгилаб қўйилган тартибда утилизация қилиш, зарарсизлантириш ва кўмиш фаолиятини амалга оширадиган юридик шахслар.

2-боб. Санкцияланмаган (эгасиз) ИНМ аниқланганда тадбирларни ўтказиш тартиби

3. Радиоактив моддалар ва радиоактив чиқиндилар (кейинги ўринларда радиоактив материаллар деб аталади) айланмаси субъектларида радиоактив материалларнинг йўқолиши, шунингдек, топилган ёки ҳисобга олинмаган радиоактив материаллар аниқланган ҳолатларда, улар бир соат ичида юқори турувчи ташкилотларни (мавжуд бўлса), Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги, Давлат хавфсизлик хизмати, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси ва Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитасининг (кейинги ўринларда — Санэпидқўм) ҳудудий органларини хабардор қилади.

Топилган ва ҳисобга олинмаган радиоактив материаллар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Радиоактив моддалар ва радиоактив чиқиндилар, шунингдек ядровий материаллар айланишини давлат томонидан ҳисобга олиш ва назорат қилиш тартиби тўғрисидаги низомларни тасдиқлаш тўғрисида» 2009 йил 13 августдаги 231-сон қарори билан белгиланган тартибда ҳисобга қўйилади.

Радиоактив материаллар айланмаси субъектларининг жавобгарлиги доирасидан ташқари санкцияланмаган ИНМлар топилган ёки аниқланган ҳолларда, ўзаро хабардор қилиш ушбу Тартибга иловага мувофиқ ИНМ топилганда назорат қилувчи органлар ва ҳарбийлашган тузилмаларнинг ўзаро ҳамкорлик қилиш схемаси бўйича амалга оширилади.

4. Санкцияланмаган ИНМ аниқланган тақдирда, ўтказиладиган ишларнинг хавфсизлигини таъминлаш мақсадида ҳодиса рўй берган жойда Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ва (ёки) Санэпидқўмнинг ҳаракат қилиш бўлинмаларининг куч ва воситалари тегишли ҳудудда радиациявий разведкани амалга оширади. Радиациявий разведка якунлари бўйича жойнинг радиациявий ифлосланиш зонаси (ўчоғи) аниқланади ва белгиланади.

Санэпидқўм ҳудудий бошқармасининг радиациявий хавфсизлик бўлими мутахассислари томонидан радиациявий режим белгилангандан кейин ҳаракат қилиш бўлинмаларига радиациявий ифлосланиш ўчоғининг кенгайишига йўл қўймаслик ва уни бартараф этиш ишларига рухсат берилади.

Санкцияланманган ИНМ аниқланган жойда ўтказиладиган барча тадбирлар ишлар раҳбарининг (қарор қабул қилувчи шахс) ваколатли ташкилотлар ва ҳарбийлашган тузималарнинг етиб келган экспертлари (мутахассислари) тақдим этган таклифлар асосида қабул килинган қарорига мувофиқ амалга оширилиши керак. Санкцияланмаган ИНМ аниқланган жойда ишларни амалга ошириш тўғрисидаги қарор Санэпидқўм ҳудудий бошқармасининг радиациявий хавфсизлик бўлими экспертининг (мутахассисининг) таклифисиз қабул килиниши мумкин эмас.

5. Радиациявий ифлосланиш ўчоғида ишлаш учун ҳаракат қилиш бўлинмаларининг шахсий таркиби нафас олиш органлари ва терини ҳимоялаш, шунингдек, алоҳида ва гуруҳли радиометрик назорат воситалари (дозиметрлар) билан таъминланган бўлиши керак.

Радиациявий авариялар содир бўлган ҳолатларда ҳаракат қилиш бўлинмаларининг шахсий таркибига авария ўчоғида ишлашдан аввал специфик антидот-йодли профилактика қўлланади.

Радиациявий ифлосланиш ўчоғидан чиқишда барча ходимлар ва шахсий таркиб якуний махсус ва санитария ишловидан ўтиши керак.

3-боб. Санкцияланмаган ИНМ аниқланган ҳолларда ваколатли ташкилотлар ва ҳарбийлашган тузилмаларнинг функциялари

6. Санкцияланмаган ИНМ аниқланганлиги тўғрисида ахборот олингач, ваколатли ташкилотлар ва тегишли ҳарбийлашган тузималар ўзларига юкланган функцияларга мувофиқ тадбирларни бажаришга киришади.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

Вазирлар Маҳкамаси ҳузурида ташкил этиладиган махсус орган (комиссия) ёки тайинланадиган ваколатли шахс орқали санкцияланмаган ИНМни идентификациялаш ва зарарсизлантириш бўйича тадбирларга жалб этиладиган ваколатли ташкилотлар ва ҳарбийлашган тузилмалар, бошқа вазирликлар ва идораларнинг фаолиятига умумий раҳбарлик қилади;

радиациявий аварияларнинг олдини олиш, кенгайишига йўл қўймаслик ва оқибатларини бартараф этиш тадбирларига Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлигининг қўшилмалари, қисмлари ва муассасаларини жалб этиш тўғрисидаги қарор лойиҳасини ишлаб чиқади ва зарурат бўлганда, Ўзбекистон Республикаси Президентига тасдиқлаш учун киритади.

Фавқулодда вазиятлар вазирлиги:

санкцияланмаган ИНМ аниқланганлиги ҳақида ваколатли ташкилотлар ва ҳарбийлашган тузилмаларни хабардор қилади;

воқеа жойига тезкорлик билан етиб боришни таъминлайди;

радиациявий разведкани ташкил этади ва ўтказади;

радиациявий ифлосланиш ўчоғининг кенгайишига йўл қўймаслик ва уни бартараф этиш ишларини амалга ошириш тўғрисидаги қарорни тайёрлаш ва қабул қилишда иштирок этади;

санкцияланмаган ИНМни зарарсизлантириш ишларини ташкил этади ва амалга оширишда иштирок этади;

юқори ва ўзаро ҳамкорлик қилувчи бошқарув органларини санкцияланмаган ИНМни зарарсизлантириш ишлари натижалари тўғрисида хабардор қилади.

Соғлиқни сақлаш вазирлиги:

санкцияланмаган ИНМ аниқланган (топилган) жойга етиб боришини таъминлайди;

радиациявий разведкани ташкил этиш ва материални бирламчи идентификациядан ўтказишда иштирок этади;

вазиятни (хавфни) баҳолайди ва радиациявий хавфсизлик режимини белгилайди;

радиациявий авария ўчоғининг кенгайишига йўл қўймаслик ва уни бартараф этиш бўйича қарор қабул қилиш учун таклифлар ишлаб чиқилиши ва тақдим этилишини таъминлайди;

санкцияланмаган ИНМни зарарсизлантириш ва кўмиш ишларини ташкил этишда иштирок этади;

радиациявий авария ўчоғининг кенгайишига йўл қўймаслик ва уни бартараф этиш ишларига жалб этиладиган ходимлар ва шахсий таркибнинг якка тартибда дозиметрик назоратдан ўтишини ташкил этади ва амалга оширади;

радиациявий авария ўчоғида дезактивация ишларининг, шунингдек, шахсий таркибни ва техникани махсус ишлов бериш пунктларида махсус ишловдан ўтказиш ишларининг сифати назорат қилинишини таъминлайди;

аниқланган (топилган) санкцияланмаган ИНМни идентификациялаш натижаларини ҳужжатлаштиради (эксперт хуслосасини тайёрлайди), шунингдек, юқори турувчи ва ўзаро ҳамкорик қилувчи бошқарув органларини хабардор қилади;

Ички ишлар вазирлиги:

ҳудудий-тезкор гуруҳнинг ҳодиса (аниқланган) жойига етиб боришини таъминлайди;

бегона шахсларни ва автотранспорт воситаларини киритмаслик мақсадида хавфли зона ҳудудини ўраб олиш ва қўриқлашда иштирок этади;

аниқланган (топилган) санкцияланмаган ИНМнинг келиб чиқишини аниқлаш мақсадида тезкор-тергов ҳаракатларини амалга оширади;

хавфли зона ҳудудидан одамларни ва бегона автотранспортни эвакуация қилишда иштирок этади;

топилган (аниқланган) санкцияланмаган ИНМни олиб чиқиб кетиш йўналиши бўйича кузатиб боришни ташкил этади;

бошқарув органлари ва ваколатли ташкилотларни ўтказилган махсус ишларнинг натижалари тўғрисида хабардор қилади;

Миллий гвардия:

ҳудудий гуруҳнинг ҳодиса (аниқланган) жойига етиб боришини таъминлайди;

бегона шахсларни ва автотранспорт воситаларини киритмаслик мақсадида хавфли зона ҳудудини ўраб олиш ва қўриқлашда иштирок этади;

радиациявий авария ўчоғидан одамларни ва ходимларни эвакуация қилишда иштирок этади;

бошқарув органлари ва ваколатли ташкилотларни ўтказилган махсус ишларнинг натижалари тўғрисида хабардор қилади;

Давлат божхона қўмитаси:

радиоактив материалларни республика ҳудуди орқали олиб кириш/ олиб чиқиш/транзити бўйича радиациявий назоратни амалга ошириш давомида санкцияланмаган ИНМ аниқланган (топилган) ҳолатларда ваколатли ташкитлотларни хабардор қилади;

аниқланган (топилган) санкцияланмаган ИНМни дастлабки радиометриядан ўтказиш ва идентификациялашни таъминлайди;

ходимларни ва аҳолини ИНМнинг зарарли таъсиридан муҳофаза қилиш тадбирларини ташкил этади ва амалга оширади;

аниқланган (топилган) санкцияланмаган ИНМнинг олиб кирилиши ёки транзитига (жўнатувчига қайтарилишига), шунингдек, ноқонуний олиб чиқилишига йўл қўймаслик тартиботини белгиланган тартибда ўтказишни таъминлайди;

аниқланган (топилган) санкцияланмаган ИНМнинг идентификациялаш ва олиб кетиш тадбирлари якунлангунига қадар дахлсизлигини таъминлайди;

аниқланган (топилган) санкцияланмаган ИНМни идентификациялаш ва зарарсизлантириш тадбирларининг ўтказилишига ҳар томонлама кўмаклашади;

Давлат хавфсизлиги хизмати:

тезкор-тергов ҳаракатлар натижасида саникцияланмаган ИНМ аниқланган ҳолатларда ҳаракат қилишни таъминлайди ва бу ҳақида ўзаро ҳамкорлик ва назорат қилувчи вазирлик ва идораларнинг бошқарув органларини хабардор қилади;

ваколатли ташкилотлар ва ҳарбийлашган тузилмалар, жалб этиладиган бошқа вазирликлар ва идораларнинг ўзаро ҳамкорлик қилувчи бўлинмаларининг ишлари натижалари тўғрисида ахборот алмашиш тартиби ва доиралари келишувини таъминлайди;

аниқланган санкцияланмаган ИНМ келиб чиқишини аниқлаш мақсадида ўтказиладиган тезкор тадбирларда иштирок этади;

ходимлар томонидан алоҳида олинган ионлаштирувчи нурланиш дозасини ҳисобга олишни таъминлайди;

Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси:

Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг Республика радиоактив чиқиндиларни кўмиш пункти учун аниқланган (топилган) санкцияланмаган ИНМни узоқ муддат сақлаш бўйича тадбирлар комплексини ташкил этиш ва ўтказишга доир тегишли хулоса бериш ва рухсатнома тайёрлайди;

аниқланган (топилган) санкцияланмаган ИНМнинг ҳисобга олинишини/ ҳисобдан чиқарилишини таъминлайди;

бошқарув органлари ва ваколатли ташкилотларни санкцияланмаган ИНМни зарарсизлантириш ва кўмиш ишларининг натижалари тўғрисида хабардор қилади;

Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси:

санкцияланмаган ИНМ аниқланган (топилган) жойга махсус автотранспорт етиб келишини таъминлайди;

аниқланган санкцияланмаган ИНМни Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг Республика радиоактив чиқиндиларни кўмиш пунктига белгиланган тартибда топшириш масаласи ҳал этилганига қадар уни ташиш ва вақтинча сақлашни амалга оширади;

Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасидан аниқланган санкцияланмаган ИНМни вақтинча сақлашга рухсатнома олишга кўмаклашади;

аниқланган санкцияланмаган ИНМни идентификациялаш бўйича иссиқ камерада ишлар амалга оширилишини ва аниқланган санкцияланмаган ИНМга эксперт хулосаси берилишини таъминлайди;

Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг Республика радиоактив чиқиндиларни кўмиш пункти:

аниқланган (топилган) санкцияланмаган ИНМ вақтинча сақланаётган жойга махсус автотранспорт етиб келишини таъминлайди;

аниқланган (топилган) санкцияланмаган ИНМ юклаш ва вақтинча сақлаш жойига белгиланган тартибда етказишни амалга оширади;

аниқланган (топилган) санкцияланмаган ИНМни узоқ муддатли сақлашни амалга оширади.

Ионлаштирувчи нурланишнинг санкцияланмаган (эгасиз) манбалари аниқланганда назорат қилувчи органлар ва ҳарбийлашган тузилмаларнинг ўзаро ҳамкорлик қилиш тартибига ИЛОВА

Санкцияланмаган ИНМлар аниқланганда ваколатли ташкилотлар ва ҳарбийлашган тузилмаларнинг ҳамкорлик қилиш

Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 15 октябрдаги 869-сон қарорига 3-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг ўз кучини йўқотган деб эътироф этилаётган баъзи қарорлари

1. Вазирлар Маҳкамасининг «Радиациявий аварияларни прогнозлаштириш, барвақт аниқлаш ва ҳаракат қилиш ягона давлат тизими тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида» 2012 йил 20 декабрдаги 358-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚҲТ, 2012 й., 51-сон, 579-модда).

2. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш, шунингдек баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида» 2017 йил 18 августдаги 644-сон қарорига 1-илованинг 10-банди (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2017 й., 8-сон, 180-модда).

3. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисида» 2018 йил 29 майдаги 396-сон қарорига илованинг 64-банди (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2018 й., 5-сон, 126-модда).

4. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартиришлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида» 2019 йил 6 мартдаги 195-сон қарорига илованинг 21-банди .

Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ

Тошкент ш.,

2019 йил 15 октябрь,

869-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 16.10.2019 й., 09/19/869/3935-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.11.2021 й., 09/21/694/1075-сон, 05.04.2022 й., 09/22/153/0266-сон; 30.01.2025 й., 09/25/48/0093-сон; 05.05.2025 й., 09/25/289/0406-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

NIZOM

TASHKILIY TUZILMASI

SXEMASI

TARTIBI

SXEMASI

ROʻYXATI

Radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2017 — 2021-yillarda Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasini “Faol investitsiyalar va ijtimoiy rivojlanish yili”da amalga oshirishga oid Davlat dasturi toʻgʻrisida” 2019-yil 17-yanvardagi PF-5635-son Farmoniga muvofiq, radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish tizimini yanada takomillashtirish, shuningdek, radiatsiyaviy vaziyat monitoringining avtomatlashtirilgan tizimini tashkil etish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

Oʻzbekiston Respublikasida radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish hamda radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish yagona davlat tizimi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq;

Sanksiyalanmagan (egasiz) ionlashtiruvchi nurlanishning manbalari aniqlanganda nazorat qiluvchi organlar va harbiylashgan tuzilmalarning oʻzaro hamkorlik qilish tartibi 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi Energetika vazirligi huzuridagi Atom energetikasini rivojlantirish agentligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Sanoat xavfsiziligi davlat qoʻmitasi, Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi, Davlat geologiya va mineral resurslar qoʻmitasi, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati markazi va boshqa manfaatdor vazirliklar hamda idoralar bilan birgalikda uch oy muddatda 2020 — 2024-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish boʻyicha avtomatlashtirilgan yagona davlat tizimini tashkil etish va uning faoliyatini yoʻlga qoʻyishga doir kompleks dastur loyihasini ishlab chiqsin hamda tasdiqlash uchun Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda har yili joylarda Oʻzbekiston Respublikasida radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish hamda radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish yagona davlat tizimi kuchlari va vositalarining oʻzaro hamkorlik masalalarini puxta ishlab chiqish boʻyicha oʻquv mashgʻulotlari va mavzuga oid maxsus-taktik oʻquv mashqlarini oʻtkazib borsin.

4. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, tegishli vazirliklar va idoralar mazkur qaror talablaridan kelib chiqib, Oʻzbekiston Respublikasida radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish hamda radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish yagona davlat tizimining hududiy va funksional quyi tizimlari toʻgʻrisidagi nizomni uch oy muddatda ishlab chiqsin va tasdiqlasin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.

7. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari — transport vaziri A.J. Ramatov va Oʻzbekiston Respublikasi energetika vaziri A.S. Sultanov zimmasiga yuklansin.

Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 15-oktabrdagi 869-son qaroriga 1-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasida radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish hamda radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish boʻyicha yagona davlat tizimi toʻgʻrisidagi

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasida radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish hamda radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish yagona davlat tizimining (keyingi oʻrinlarda Yagona davlat tizimi deb ataladi) maqsadi va asosiy vazifalari, tarkibi va faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi.

2. Yagona davlat tizimi oʻzida aholini va atrof-muhitni radiatsiyaviy avariyalardan muhofaza qilish, shuningdek, radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish vakolatiga ega boʻlgan davlat boshqaruvi organlari va boshqa tashkilotlarning kuchlari va vositalarini birlashtirgan tashkiliy-texnik tizimni ifoda etadi.

3. Yagona davlat tizimi Oʻzbekiston Respublikasida Favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularda harakat qilish davlat tizimining ajralmas qismi hisoblanadi hamda Oʻzbekistan Respublikasida atrof tabiiy muhit monitoringi tizimi bilan hamkorlik qiladi.

4. Yagona davlat tizimi oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasining normativ-huquqiy va normativ-texnik hujjatlariga amal qiladi.

5. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

radiatsiyaviy avariya — uskuna nosozligi, xodimlar (personal)ning xatti-harakatlari (harakatsizligi), tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar tufayli kelib chiqqan, fuqarolarning belgilangan normalardan koʻproq nurlanish olishiga yoki atrof-muhitning radioaktiv ifloslanishiga olib kelishi mumkin boʻlgan yoxud olib kelgan ionlashtiruvchi nurlanish manbai ustidan boshqaruvning izdan chiqishi;

vakolatli tashkilotlar — aholini va atrof-muhitni radiatsiyaviy avariyalardan muhofaza qilish hamda radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish vakolatiga ega boʻlgan davlat boshqaruvi organlari va boshqa tashkilotlar;

radiatsiyaviy xavfli obyekt — radioaktiv moddalar saqlanadigan, qayta ishlanadigan, foydalaniladigan yoki transportda tashiladigan obyekt boʻlib, unda halokat yuz berganda yoki vayron boʻlganda odamlar, hayvonlar va oʻsimliklar radiatsiyadan ommaviy zararlanishi hamda atrof-muhit radioaktiv moddalar bilan ifloslanishi mumkin.

radiatsiyaviy vaziyat monitoringi — atrof-muhit obyektlarining radionuklidlar bilan ifloslanish holatini uskunalar yordamida diskret yoki uzluksiz ravishda nazorat qilish, undagi oʻzgarishlarni oʻz vaqtida aniqlash, shuningdek, radiatsiyaviy taʼsirning aholi va atrof-muhitga koʻrsatishi mumkin boʻlgan salbiy oqibatlarini baholash, prognoz qilish va ularning oldini olish.

2-bob. Yagona davlat tizimining maqsadi va vazifalari

6. Yagona davlat tizimining maqsadi radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish, radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish va ularning oldini olish, shuningdek, ularning oqibatlarini kamaytirish hamda bartaraf etish tadbirlarini tashkil etish va oʻz vaqtida amalga oshirish orqali aholining hayotini va salomatligini hamda atrof-muhitni radiatsiyaviy avariyalar tufayli yuzaga kelgan radiatsiyaviy taʼsirdan himoya qilishdan iborat.

7. Quyidagilar Yagona davlat tizimining asosiy vazifalari hisoblanadi:

radiatsiyaviy avariyalarning oldini olish va oqibatlarini bartaraf etishda radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash sohasida yagona davlat siyosati ishlab chiqilishi va amalga oshirilishini taʼminlash;

radiatsiyaviy avariyalarni, shuningdek, ularga olib keladigan tashqi va ichki tahdidlarni prognoz qilish, ularning oldini olish, ularni barvaqt aniqlash, ularning kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va bartaraf etish chora-tadbirlarini rejalashtirish va ularning amalga oshirilishini taʼminlash;

radiatsiyaviy vaziyatni monitoringini tashkil etish va amalga oshirish;

Yagona davlat tizimining normativ-huquqiy bazasini yaratish va takomillashtish;

radiatsiyaviy xavfsizlik masalalari va radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish sohasidagi ilgʻor xorijiy tajribani joriy etish boʻyicha xalqaro hamkorlikni amalga oshirish.

3-bob. Yagona davlat tizimining tarkibi

8. Yagona davlat tizimi vakolatli tashkilotlarning atom energiyasidan foydalanish obyektlarida, radiatsiyaviy xavfli obyektlarda, ularga yaqin hududlarda va umuman respublika hududida radiatsiyaviy vaziyatning doimiy monitoringini olib borish, shuningdek, radiatsiyaviy vaziyatning barqarorligiga tahdid soluvchi manbalar va jarayonlarni barvaqt aniqlash, ularni baholash va tahlil qilish asosida (zarur hollarda) ushbu manba va jarayonlarni tezkor ravishda bartaraf etishga qaratilgan kuch va vositalarini birlashtiradi.

Yagona davlat tizimining tashkiliy tuzilmasi mazkur Nizomga 1-ilovada keltirilgan.

9. Yagona davlat tizimi hududiy va funksional quyi tizimlardan hamda Oʻzbekiston Respublikasida radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish boʻyicha avtomatlashtirilgan yagona davlat tizimidan iborat.

Hududiy quyi tizimlar Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida tashkil etiladi va mahalliy ijroiya hokimiyati organlari, shuningdek, vakolatiga radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, ularning oldini olish, kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va ularni bartaraf etish, radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish kiradigan vakolatli tashkilotlarning hududiy tuzilmalari kuch va vositalarini birlashtiradi.

Funksional quyi tizimlar mazkur Nizomning 16 — 25-bandlarida qayd etilgan vakolatli tashkilotlarda, shuningdek, ularning hududiy tuzilmalarida ularga yuklangan funksiyalarni bajarishga moʻljallangan kuch va vositalarining shayligini taʼminlash maqsadida tuziladi.

10. Yagona davlat tizimi uchta — respublika, mahalliy va obyekt — darajasiga ega boʻlib, ularning har biri:

rahbarlik qiluvchi organ;

kundalik boshqaruv organi;

radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash, oldini olish, ularning kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va bartaraf etish, shuningdek, radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish kuch va vositalari;

moddiy va moliyaviy resurslar zahirlaridan iborat boʻladi.

11. Rahbarlik qiluvchi organlar — vakolatiga aholi va hududlarni radiatsiyaviy tusdagi xavflardan himoya qilish masalalarini hal etish kiradigan organlar. Ular:

respublika darajasida — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi;

mahalliy darajada — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari;

obyekt darajasida — atom energiyasidan foydalanish obyekti yoki radiatsiyaviy xavfli obyekt rahbariyatidir (maʼmuriyatidir).

12. Kundalik boshqaruv organlari — vakolatiga radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash, ularning kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va bartaraf etish, shuningdek, radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish kuch va vositalariga bevosita rahbarlikni amalga oshirish kiradigan vakolatli tashkilotlar hamda ularning hududiy boʻlinmalari:

respublika darajasida — Favqulodda vaziyatlar vazirligi (FVV), Sogʻliqni saqlash vazirligi (SSV), Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi, Energetika vazirligi huzuridagi Atom energetikasini rivojlantirish agentligi (“Oʻzatom” agentligi), Gidrometeorologiya xizmati markazi (“Oʻzgidromet”), Davlat bojxona qoʻmitasi (DBQ), Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi (Davlat ekologiya qoʻmitasi), Geologiya va mineral resurslar davlat qoʻmitasi (Davlat geologiya qoʻmitasi), Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi (Davlat veterinariya qoʻmitasi);

mahalliy darajada — Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi, Davlat veterinariya qoʻmitasi, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Davlat bojxona qoʻmitasi va “Oʻzgidromet”ning hududiy boʻlinmalari;

obyekt darajasida — atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlarning favqulodda vaziyatlar boʻyicha boʻlimlari (mutaxassislari).

13. Vakolatli tashkilotlarning radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish, shuningdek, aholi hayoti va salomatligi hamda atrof-muhitni radiatsiyaviy avariyalar taʼsiridan himoya qilish tadbirlarini amalga oshiradigan ixtisoslashtirilgan boʻlinmalari va tuzilmalari Yagona davlat tizimining kuch va vositalari hisoblanadi.

Ixtisoslashtirilgan boʻlinmalar va tuzilmalar idoraviy va obyektlar boʻlinmalari hamda tuzilmalariga boʻlinadi:

vakolatli tashkilotlarning radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish, shuningdek, aholi hayoti va salomatligi hamda atrof-muhitni radiatsiyaviy avariyalar taʼsiridan himoya qilish maqsadida tashkil etilgan ixtisoslashtirilgan boʻlinmalari va tuzilmalari idoraviy boʻlinmalar va tuzilmalarga kiradi. Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Davlat veterinariya qoʻmitasi, Davlat bojxona qoʻmitasi, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Davlat geologiya qoʻmitasi, “Oʻzgidromet” va Fanlar akademiyasining Yadro fizikasi institutining boʻlinmalari hamda tuzilmalari idoraviy ixtisoslashtirilgan boʻlinmalar va tuzilmalarning asosini tashkil etadi;

obyektlar ixtisoslashtirilgan boʻlinmalari va tuzilmalari atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlarda tashkil etiladigan avariya-texnik komandalar (guruhlar), radiatsiyaviy razvedka, maxsus ishlov berish guruhlaridan va boshqa tuzilmalardan iborat boʻladi.

Radiatsiyaviy avariyalar xavfi yuzaga kelganda yoki sodir boʻlganda oʻz vaqtida va samarali harakat qilish, ularning oqibatlarini kamaytirish va bartaraf etish maqsadida mahalliy va obyekt darajalarida radiatsiyaviy avariyalarda harakat qilishning tashqi va ichki rejalari ishlab chiqiladi.

Har bir darajadagi radiatsiyaviy avariyalarda harakat qilish rejalarining oʻz vaqtida ishlab chiqilishi uchun tegishli darajadagi rahbar organlari masʼuldir.

Tasarrufida atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlar boʻlgan tashkilotlar ularda radiatsiyaviy avariyalarda harakat qilish ichki rejasining ishlab chiqilishini nazorat qiladi va muvofiqlashtiradi.

Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi, shuningdek, ularning hududiy tuzilmalari radiatsiyaviy avariyalarda harakat qilishning tashqi va ichki rejalari ishlab chiqilishi yuzasidan davlat nazoratini amalga oshiradi.

14. Radiatsiyaviy avariyalarning kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va oqibatlarini bartaraf etish tadbirlariga, zarur hollarda, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qaroriga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining qoʻshilmalari, qismlari va muassasalari jalb etilishi mumkin.

4-bob. Davlat organlarining Yagona davlat tizimi faoliyatini taʼminlash borasidagi funksiyalari

15. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

Yagona davlat tizimi tashkil etilishi, faoliyat koʻrsatishi hamda faoliyati takomillashtirilishiga umumiy rahbarlik qiladi;

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, vakolatli tashkilotlar va ularning hududiy boʻlinmalarining radiatsiyaviy avariyalarning oldini olish hamda bartaraf etish, shuningdek, radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish boʻyicha faoliyatini maxsus organ — Radiatsiyaviy va yadroviy xavfsizlik boʻyicha komissiya orqali muvofiqlashtiradi va ularning samarali oʻzaro hamkorligini tashkil etadi;

Yagona davlat tizimining kuch va vositalarini moliyaviy va resurslar bilan taʼminlaydi.

16. Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi:

radiatsiyaviy va yadroviy xavfsizlikni taʼminlash sohasida yagona davlat siyosatining ishlab chiqilishi va amalga oshirilishini taʼminlaydi;

radiatsiyaviy avariyalarni hamda ularni keltirib chiqaruvchi ichki va tashqi tahdidlarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash, ularning oldini olish va bartaraf etish tadbirlarini rejalashtirish hamda amalga oshirilishini taʼminlashda ishtirok etadi;

Yagona davlat tizimining normativ-huquqiy bazasini ishlab chiqish va takomillashtirishni tashkil etadi;

atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlarda radiatsiyaviy, yadroviy va sanoat xavfsizligi talablariga rioya etilishi yuzasidan davlat nazoratini amalga oshiradi;

radiatsiyaviy va yadroviy xavfsizlik, radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish, shuningdek, radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish sohasida ilgʻor xorijiy tajribani joriy qilish masalalari boʻyicha xalqaro hamkorlikni tashkil etadi va amalga oshiradi.

17. Favqulodda vaziyatlar vazirligi:

Yagona davlat tizimining kundalik boshqaruv organlari, kuch va vositalari faoliyatini muvofiqlashtiradi;

vakolatli tashkilotlarni radiatsiyaviy avariyalar xavfi tugʻilganligi yoki sodir boʻlganligi haqida oʻrnatilgan tartibda xabardor qiladi, shuningdek, ushbu holatlarga birinchi boʻlib munosabat bildirish tashabbusi bilan chiqadi;

radiatsiyaviy avariya kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va oqibatlarini bartaraf etish tadbirlarini tashkil etadi va amalga oshiradi;

aholining barcha qatlamlarini radiatsiyaviy avariyalar sharoitlarida harakat qilishga oʻrgatishni tashkil etadi va nazorat qiladi;

idoraviy ixtisoslashtirilgan tuzilmalarning ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini aniqlash, birlamchi identifikatsiyadan oʻtkazish, zararsizlantirish hamda radiatsiyaviy avariya oʻchogʻi chegaralarini belgilash, shuningdek, shaxsiy tarkib (xodimlar) va joyga maxsus ishlov berish boʻyicha harakat qilishga doimiy tayyor turishini taʼminlaydi;

radiatsiyaviy avariyalar holatlari uchun zaxiraga qoʻyiladigan moddiy-texnik resurslarning miqdori va tarkibi boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqadi;

avariya holatida harakat qilish tashqi rejalarining ishlab chiqilishi, kelishilishi va tasdiqlanishini tashkil etadi;

vakolatli tashkilotlar boshqaruv organlari, kuch va vositalarining radiatsiyaviy avariyalar kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha harakat qilishga tayyorligini nazorat qiladi;

radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash, ularning oldini olish, kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va bartaraf etish, shuningdek, radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish boʻyicha normativ-huquqiy va normativ-texnik hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish, shuningdek, radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish sohasida xorijiy davlatlarning ilgʻor tajribasini oʻrganadi va amaliyotga tatbiq etadi.

18. “Oʻzatom” agentligi:

idoraviy mansub tashkilotlarga tegishli boʻlgan energetik atom reaktorlari, yadro-fizik qurilmalar, yadroviy materiallar va radiatsiyaviy manbalarni saqlash punktlari, shuningdek, radioaktiv chiqindilarni koʻmish punktlarini rivojlantirish va xavfsiz faoliyat koʻrsatishini taʼminlaydi;

idoraviy mansub atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlarning obyekt darajasidagi oʻlchov vositalari va tarmoqlari samarali faoliyat yuritishini, shuningdek, ularni mahalliy va respublika darajasidagi radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimi bilan uygʻunlashuvini tashkil etadi va taʼminlaydi;

idoraviy mansub atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlarda avariya holatida harakat qilish ichki rejasining ishlab chiqilishiga rahbarlik va nazorat qiladi;

idoraviy mansub obyektlarda kuch va vositalarni radiatsiyaviy avariya holatlarida harakat qilishga tayyorlash tashkil etilishini, shuningdek, ularning oldini olish boʻyicha tadbirlar bajarilishi yuzasidan idoraviy nazoratni taʼminlaydi;

atom energiyasidan foydalanish obyektlarini xavfsiz ekspluatatsiya qilish, shu jumladan, avariya holatiga tayyorlik va harakat qilish sohasida mutaxassislarni tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimini tashkil etadi;

radiatsiyaviy avariyaning kengayishiga yoʻl qoʻymaslik, oqibatlarini kamaytirish va bartaraf etish tadbirlarini amalga oshirishda ishtirok etadi;

idoraviy mansub obyektlardagi yadroviy materiallar, ishlatib boʻlingan yadroviy yoqilgʻi, faoliyat yuritish jarayonida hosil boʻlgan radioaktiv chiqindilarning hisob-kitobini, shuningdek, yadroviy materiallar va texnologiyalar, radioaktiv materiallar tarqalmasligini taʼminlaydi;

radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash, ularning kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va bartaraf etish, shuningdek, radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish boʻyicha normativ-huquqiy va normativ-texnik hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

atom energiyasidan foydalanish obyektlarini xavfsiz ekspluatatsiya qilishni taʼminlash sohasida xorijiy va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi.

19. Sogʻliqni saqlash vazirligi:

bevosita radiatsiyaviy xavfli obyektlarda hamda ularga yaqin hududlardagi radiatsiyaviy fon koʻrsatkichlarining oʻlchovlarini muntazam ravishda amalga oshiradi;

oziq-ovqat mahsulotlari, qurilish materiallari, suvning (ochiq va yopiq manbalarda) radionuklidlar bilan ifloslanish holatini nazorat qiladi;

radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilishga jalb etilgan idoraviy mansub boʻlinmalarning samarali faoliyatini, shuningdek, ularni mahalliy va respublika darajasidagi radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimi bilan uygʻunlashuvini tashkil qiladi va taʼminlaydi;

Favqulodda vaziyatlar vazirligi bilan birgalikda ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini dozimetrik oʻlchash va birlamchi identifikatsiyalash orqali radiatsiyaviy zararlangan zonaning chegaralarini aniqlaydi;

ionlashtiruvchi nurlanish manbalari (keyingi oʻrinlarda INM deb ataladi), radiatsiyaviy xavfli materiallarni (ularni uzoq muddatli saqlashga topshirgunga qadar) vaqtincha saqlash tartibini belgilaydi;

radiatsiyaviy avariyalarda birinchi boʻlib harakat qiluvchi tuzilmalar xodimlarini himoya qilish usullarini ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etishni tashkil etadi;

radiatsiyaviy avariyaning kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va oqibatlarini bartaraf etish ishlariga jalb qilinadigan xodimlar (shaxsiy tarkib) uchun radiatsiyaviy xavfsizlik rejimini belgilaydi;

idoraviy mansub ixtisoslashtirilgan tuzilmalarning radioaktiv ifloslanish zonalari chegaralarini aniqlash, joyning radiometriyasini oʻtkazish hamda INMni birlamchi identifikatsiyalash boʻyicha ishlarni bajarishga doimiy tayyorgarligini taʼminlaydi;

yakka tartibdagi va jamoaviy dozimetrik nazoratni, shuningdek, radiatsiyaviy avariyalarning kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va oqibatlarini bartaraf etish ishlarini bajarishga jalb etilgan xodimlarning (shaxsiy tarkibning) tibbiy himoya qilinishini tashkil etadi va amalga oshiradi;

radiatsiyaviy avariyalarning kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va oqibatlarini bartaraf etish ishlarini amalga oshirgan hamda yoʻl qoʻyiladigan cheklangan miqdorlardan ortiqcha nurlangan shaxslarni ijtimoiy muhofaza qilish chora-tadbirlarini amalga oshirishda, shuningdek, ularga imtiyozlar berilishi va ularni tibbiy-psixologik reabilitatsiya qilishda ishtirok etadi;

radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash, ularning kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va bartaraf etish, shuningdek, radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish boʻyicha normativ-huquqiy va normativ-texnik hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

vakolatli tashkilotlar xodimlarini radiatsiyaviy avariyalar yuz bergan sharoitlarda harakat qilishga oʻqitadi;

radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash va radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish sohasida xorijiy davlatlarning ilgʻor tajribasini oʻrganadi va amaliyotga tatbiq etadi.

20. Davlat bojxona qoʻmitasi:

radioaktiv materiallarni respublika hududiga olib kirish, hududidan olib chiqish va hududi orqali tranzit qilish boʻyicha radiatsiyaviy nazoratni amalga oshiradi;

Yagona davlat tizimining kundalik boshqaruv organlarini tarkibida belgilangan normalardan ortiq radionuklidlar boʻlgan materiallarni respublika hududiga ruxsatsiz olib kirish/olib chiqishga urinish holatlari aniqlanganligi haqida xabardor qiladi hamda ularning olib kirilishi/ olib chiqilishiga yoʻl qoʻymaslik, shuningdek, ularni joʻnatuvchiga qaytarish tartibotlarini belgilangan tartibda amalga oshirilishi boʻyicha tashabbus koʻrsatadi;

aniqlangan ruxsatsiz INMlarni dastlabki radiometriyasini va identifikatsiyasini oʻtkazadi;

aniqlangan ruxsatsiz INMlarni birlamchi identifikatsiyadan oʻtkazish va olib chiqish ishlari yakunlanguniga qadar ularning saqlanishini taʼminlaydi;

idoraviy mansub obyektlarda aniqlangan ruxsatsiz INMlarni identifikatsiyadan oʻtkazish va zararsizlantirish tadbirlariga har tomonlama koʻmaklashadi;

xorijiy davlatlarning radiatsiyaviy va yadroviy materiallarni noqonuniy aylanmasini hamda u bilan bogʻliq turli radiatsiyaviy avariyalar va insidentlarning oldini olish sohasidagi ilgʻor tajribalarini oʻrganadi va amaliyotga tatbiq etadi.

21. Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qoʻmitasi:

oʻsimlikchilik va chorvachilik mahsulotlari, ozuqa, oʻtloqlar va yaylovlar tuprogʻi va oʻsimliklari radionuklidlar bilan ifloslanishi holatini nazorat qiladi;

radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilishga jalb etilgan idoraviy mansub boʻlinmalarning samarali faoliyatini, shuningdek, ularni mahalliy va respublika darajasidagi radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimi bilan uygʻunlashuvini tashkil qiladi va taʼminlaydi;

radiatsiyaviy fon belgilangan normalardan ortiqcha ekanligi aniqlangan taqdirda, qishloq xoʻjaligi yerlari, ekinzorlari va mahsulotlari, nazorat ostidagi obyektlar radionuklidlar bilan ifloslanishining oldini olish hamda radionuklidlar bilan ifloslanish darajasini pasaytirish chora-tadbirlarini tashkil etadi va amalga oshiradi;

idoraviy mansub ixtisoslashtirilgan boʻlinmalar va tuzilmalarning nazorat ostidagi obyektlarda radiatsiyaviy avariyalarni barvaqt aniqlashga va ular sodir boʻlganda harakat qilishga doimiy tayyorligini taʼminlaydi;

nazorat ostidagi obyektlar va hududlarning radioaktiv ifloslanish bilan kechadigan radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash, ularning kegayishiga yoʻl qoʻymaslik va bartaraf etishga oid normativ-huquqiy hamda uslubiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini, ozuqalarni, qishloq xoʻjaligi ekinzorlari va dalalarni radionuklidlar bilan ruxsat etilgan normalardan oshiq miqdorda ifloslanishining oldini olish, barvaqt aniqlash va bartaraf etish sohasida xorijiy davlatlarning ilgʻor tajribasini oʻrganadi va amaliyotga tatbiq etadi.

22. Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi:

nazorat ostidagi obyektlar tomonidan atrof-muhitni radionuklidlar bilan ifloslanishining oldini olish va kamaytirish tadbirlari amalga oshirilishini muvofiqlashtiradi;

atrof-muhitning antropogen manbalardan radionuklidlar bilan ifloslanishi hamda ushbu manbalar taʼsiriga tushadigan obyektlar holati boʻyicha monitoringni tashkil etadi va amalga oshiradi;

atrof-muhitning radiatsiyaviy ifloslanishi holati haqidagi maʼlumotlarni toʻplaydi, tahlil qiladi va umumlashtiradi, radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimining davlat axborot-tahlil markazini tashkil etish hamda uning faoliyatini yuritish orqali Yagona davlat tizimining rahbar organlari va kundalik boshqaruv organlarini ushbu maʼlumotlar bilan taʼminlaydi;

radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilishga jalb etilgan idoraviy mansub boʻlinmalarning samarali faoliyatini, shuningdek, ularni mahalliy va respublika darajasidagi radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimi bilan uygʻunlashuvini tashkil qiladi va taʼminlaydi;

atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlarning atrof-muhitga taʼsirini mustaqil baholaydi;

idoraviy mansub ixtisoslashtirilgan boʻlinmalar va tuzilmalarning radiatsiyaviy avariyalar oʻchoqlaridan olingan suv, havo, oʻsimliklar va tuproq namunalarini radionuklidlar mavjudligi boʻyicha tahlil qilish ishlarini amalga oshirishga doimiy tayyorligini taʼminlaydi;

radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash, ularning kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va bartaraf etish, shuningdek, radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish boʻyicha normativ-huquqiy va normativ-texnik hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

ionlashtiruvchi nurlanishning atrof-muhitga salbiy taʼsirini oldini olish borasida xorijiy davlatlarning ilgʻor tajribasini oʻrganadi va amaliyotga tatbiq etadi.

23. Geologiya va mineral resurslar davlat qoʻmitasi:

aholi punktlarida oʻtkaziladigan radioekologik monitoringda, shuningdek, ishlatib boʻlingan uran konlari hududlaridagi suv va tuproqlarda tabiiy radionuklidlar taqsimlanishining monitoringida ishtirok etadi;

radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish natijalari boʻyicha maʼlumotlarni toʻplaydi, tahlil qiladi va umumlashtirib, davlat axborot-tahlil markaziga taqdim etadi;

radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilishga jalb etilgan idoraviy mansub boʻlinmalarning samarali faoliyatini, shuningdek, ularni mahalliy va respublika darajasidagi radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimi bilan uygʻunlashuvini tashkil qiladi va taʼminlaydi;

umumiy foydalanishda boʻlgan joylar va hududlarda radioaktiv moddalar bilan ifloslangan oʻchoqlarni aniqlash va bartaraf etishda ishtirok etadi;

radiatsiyaviy avariyalar va ruxsatsiz INM oʻchogʻi aniqlanganda, vakolatli tashkilotlarni tezkor ravishda xabardor qiladi;

aholi punktlarida va ishlatib boʻlingan uran konlari, shuningdek, chiqindixonalar va balansdan tashqari rudalar hududlarida radioekologik monitoringni amalga oshirish borasida xorijiy davlatlarning ilgʻor tajribasini oʻrganadi va amaliyotga tatbiq etadi.

24. Gidrometeorologiya xizmati markazi:

atrof-muhit obyektlarining radionuklidlar bilan ifloslanishini monitoring qilishga jalb etilgan idoraviy mansub boʻlinmalarning samarali faoliyatini, shuningdek, ularni mahalliy va respublika darajasidagi radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimi bilan uygʻunlashuvini tashkil qiladi va taʼminlaydi;

respublika hududidagi tabiiy gamma-fon monitoringini amalga oshiradi hamda uning natijalari boʻyicha maʼlumotlarni davlat axborot-tahlil markaziga taqdim etadi;

idoraviy mansub ixtisoslashtirilgan boʻlinmalar va tuzilmalarni tashkil etadi hamda ularning radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash, ularning kengayishiga qoʻl qoʻymaslik va bartaraf etishga doimiy tayyorligini taʼminlaydi;

joyning radioaktiv ifloslanishi bilan bogʻliq jarayonlarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va bartaraf etishga oid normativ-huquqiy va normativ-texnik hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

atmosfera havosi, tuproq va suv radionuklidlar bilan belgilangan normalardan ortiqcha ifloslanishi holatlarini prognoz qilish va barvaqt aniqlash sohasida xorijiy davlatlarning ilgʻor tajribasini oʻrganadi va amaliyotga tatbiq etadi.

25. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi:

idoraviy mansub atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlarning obyekt darajasidagi oʻlchov vositalari va tarmoqlari samarali faoliyat yuritishini, shuningdek, ularni mahalliy va respublika darajasidagi radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimi bilan uygʻunlashuvini tashkil etadi va taʼminlaydi;

Yagona davlat tizimining radiatsiyaviy avariya oqibatida yuzaga keladigan radiatsiyaviy vaziyatni prognoz qilish hamda radiatsiyaviy avariya oqibatlarining kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va ularni bartaraf etish qarorlarini qabul qilish boʻyicha faoliyatini ilmiy va ekspert jihatdan qoʻllab-quvvatlaydi;

radioaktiv va yadroviy materiallarning turi, tarkibi va faolligini yakuniy identifikatsiyadan oʻtkazish ishlarini tashkil etadi va amalga oshiradi;

INMlarni vaqtincha va uzoq muddatga saqlash ishlarini amalga oshiradi;

idoraviy mansub yadroviy tadqiqot reaktorlari, yadro-fizik qurilmalar, yadroviy va radiatsiyaviy materiallarni saqlash punktlari faoliyatining xavfsizligini taʼminlaydi;

radiatsiyaviy avariyalar sodir boʻlishi tahdidlarini prognoz qilish va barvaqt aniqlashning zamonaviy uslublarini ishlab chiqadi va amaliyotga tatbiq etadi;

portal monitoring tizimi talab darajasida faoliyat yuritishini qoʻllab-quvvatlash uchun ilmiy va texnik jihatdan koʻmaklashadi;

radiatsiyaviy avariyalarda birinchi boʻlib harakat qiluvchi tuzilmalar shaxsiy tarkibini himoya qilish usullarini ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etishda qatnashadi;

idoraviy mansub ixtisoslashtirilgan boʻlinmalar va tuzilmalarning radiatsiyaviy avariyalarning oldini olish, kengayishiga qoʻl qoʻymaslik va bartaraf etishga doimiy tayyorligini taʼminlaydi;

radiatsiyaviy avariyalarning oqibatlarini bartaraf etish ishlarini amalga oshirishda oʻz xodimlarning yakka tartibdagi va jamoaviy dozimetrik nazoratini tashkil etadi va amalga oshiradi;

radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash, ularning kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va bartaraf etish, shuningdek, radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish boʻyicha normativ-huquqiy va normativ-texnik hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

xorijiy davlatlarning radiatsiyaviy va yadroviy xavfsizlik sohasida vakolatli tashkilotlarini ilmiy va ekspert jihatdan qoʻllab-quvvatlashga oid ilgʻor tajribasini oʻrganadi va amaliyotga tatbiq etadi.

26. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahri va viloyatlar hokimliklari:

mahalliy darajadagi Yagona davlat tizimiga radiatsiyaviy va yadroviy xavfsizlik boʻyicha oʻz huzurida tashkil etiladigan hududiy komissiyalar orqali rahbarlik qiladi;

idoraviy mansub hududlarda barqaror radiatsiyaviy vaziyatni saqlash va mustahkamlash boʻyicha tadbirlarning amalga oshirilishini nazorat qiladi;

barqaror radiatsiyaviy vaziyatni saqlash va mustahkamlashga yoʻnaltirilgan kompleks tadbirlar samaradorligini oshirishga doir takliflarni ishlab chiqadi va koʻrib chiqish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritadi;

vakolatli tashkilotlar hududiy boʻlinmalarining faoliyatini va oʻzaro hamkorligini, shuningdek, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari bilan hamkorlik masalalarini muvofiqlashtiradi;

idoraviy mansub hududda tashkil etilgan va (yoki) joylashtirilgan obyektlar ixtisoslashtirilgan boʻlinmalari va tuzilmalarining kuch va vositalarini tayyorlashni hamda ularni doimiy tayyor holatda saqlashni nazorat qiladi;

aholining barcha qatlamlarini radiatsiyaviy avariyalar sharoitlarida harakat qilishga oʻqitishni tashkil qiladi;

idoraviy mansub hududdagi radiatsiyaviy avariyalarning oldini olish, kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va oqibatlarini bartaraf etish uchun moʻljallangan moddiy va moliyaviy resurslar zaxirasini tashkil etadi, ularning oʻz vaqtida toʻldirilishi va yangilanishini taʼminlaydi.

5-bob. Yagona davlat tizimining faoliyat yuritish tartibi

27. Yagona davlat tizimi respublika hududida, shuningdek, joylarda yuzaga keladigan radiatsiyaviy vaziyatga qarab, quyidagi uch rejimdan birida faoliyat yuritadi:

1) kundalik rejim barqaror radiatsiyaviy vaziyatda, yaʼni aholining radioaktiv nurlanish va hududlarning radionuklidlar bilan belgilangan normalardan ortiqcha ifloslanish xavfi yuzaga kelishi mavjud boʻlmaganda belgilanadi.

Ushbu rejimda:

Yagona davlat tizimi boshqaruv organlari, kuch va vositalarining belgilangan vazifalarni bajarishga tayyorgarligini oshirish;

radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimini texnik rivojlantirish va takomillashtirish;

moddiy-texnik va moliyaviy resurslar zaxiralarini toʻldirish va yangilash;

atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlarning barqaror faoliyat yuritishini oshirish, shuningdek, radiatsiyaviy jihatdan nomaqbul hududlarda ekologik vaziyatni sogʻlomlashtirish;

Yagona davlat tizimining barcha elementlari faoliyatini normativ-huquqiy va tashkiliy taʼminlash tadbirlari amalga oshiriladi;

2) yuqori tayyorgarlik rejimi hududlarni radionuklidlar ifloslantirish bilan birga kechadigan va aholining belgilangan normalardan ortiqcha radioaktiv nurlanishiga olib keluvchi turli xususiyatga ega boʻlgan favqulodda vaziyat yuzaga kelish xavfi boʻlgan taqdirda belgilanadi.

Ushbu rejimda atom energiyasidan foydalanish obyektlari hamda radiatsiyaviy xavfli obyektlar va hududlarda radiatsiyaviy avariyalarda harakat qilishning tashqi va ichki rejalari kuchga kiritiladi. Ularga muvofiq:

rahbarlik qiluvchi organlar va kundalik boshqaruv organlarining doimiy joylashgan joylarda kecha-kunduz navbatchiligi tashkil etiladi;

potensial xavfli obyektlar va hududlarda radiatsiyaviy vaziyat yuzasidan monitoring olib borish kuchaytiriladi, ularda radiatsiyaviy fonni oʻlchash soni koʻpaytiriladi;

ixtisoslashtirilgan tuzilmalar va boʻlinmalar harakatlanishga tayyor holatga keltiriladi, moddiy va moliyaviy resurslar zaxiralari belgilangan maqsadlarda foydalanishga tayyorlanadi;

radiatsiyaviy avariyalarning kelib chiqish extimoli yuqori boʻlgan yoki ular yuzaga kelgan hududlarga radiatsiyaviy vaziyat boʻyicha nazoratni kuchaytirish maqsadida mobil radiatsiyaviy nazorat guruhlari yuboriladi;

yuzaga kelishi mumkin boʻlgan radiatsiyaviy avariyaning koʻlami va oqibatlari prognozi asosida avariya holatida harakat qilish rejasiga aholini va hududlarni muhofaza qilish usullari hamda uslublariga, shuningdek, ularni taʼminlash tadbirlari boʻyicha zarur oʻzgartirishlar va aniqliklar kiritiladi;

3) favqulodda vaziyat rejimi ruxsat etilgan meʼyorlardan ortiqcha miqdorda hududlarning radionuklidlar bilan ifloslanishiga va aholining radioaktiv nurlanishiga olib kelgan radiatsiyaviy avariya sodir boʻlganda belgilanadi.

Ushbu rejim undan oldingi yuqori tayyorgarlik rejimini chetlab oʻtgan holda joriy etilishi mumkin.

Favqulodda vaziyat rejimida avariya holatida harakat qilishning tashqi va ichki rejalari kuchga kiritiladi. Ularga muvofiq:

rahbarlik qiluvchi organlar va kundalik boshqaruv organlarining doimiy joylashgan joylarda kecha-kunduz navbatchiligi tashkil etiladi;

vaziyatni baholash va qaror qabul qilish uchun radiatsiyaviy ifloslanish oʻchoqlariga birinchi boʻlib harakat qiluvchi guruhlar yuboriladi;

moddiy resurslar zaxiralari kundalik ehtiyojga oʻtkazilib, maqsadli ravishda foydalanishga toʻliq shay holatga keltiriladi;

radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilishni kuchaytirish maqsadida yuzaga kelgan radiatsiyaviy ifloslanish oʻchoqlari va ularga tutash boʻlgan hududlarga mobil radiatsiyaviy nazorat guruhlari yuboriladi;

yuzaga kelgan radiatsiyaviy avariyaning koʻlamlari va oqibatlaridan kelib chiqqan xolda, uning kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va oqibatlarini bartaraf etishga, shuningdek, uning zararli taʼsiridan aholini muhofaza qilishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar tashkil etiladi va amalga oshiriladi;

rahbarlik qiluvchi organlar va kundalik boshqaruv organlarini radiatsiyaviy ifloslanish oʻchogʻining kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va uni bartaraf etish tadbirlarining amalga oshirilishi haqida muntazam ravishda xabardor qilish tashkil etiladi.

28. Favqulodda vaziyatlar vazirligi radiatsiyaviy avariyalar xavfi yuzaga kelganda va sodir boʻlganda avariya holatida harakat qilishning tashqi rejalari boʻyicha harakat qilishni rejalashtirish va muvofiqlashtirish borasida tashkiliy-uslubiy rahbarlikni amalga oshiradi.

6-bob. Radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimi

29. Radiatsiyaviy vaziyat monitoringi Atrof tabiiy muhitning davlat monitoringining tarkibiy qismi boʻlib, radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimi tomonidan amalga oshiriladi.

Radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimi yuzaga kelishi mumkin boʻlgan salbiy oqibatlarni prognoz qilish va oldini olishga, shuningdek, aholiga va hududlarga salbiy radiatsiyaviy taʼsirlarning oldini olish va kamaytirishga qaratilgan zarur choralarni koʻrish uchun vakolatli tashkilotlarga tegishli tezkor maʼlumotlarni muntazam ravishda yetkazib berishga qodir boʻlgan axborot-oʻlchov nazorat tizimi hisoblanadi.

Davlat ekologiya qoʻmitasi radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimining faoliyatini umumiy muvofiqlashtiradi.

30. Quyidagilar radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimining maqsadlari hisoblanadi:

davlat hokimiyati organlari, vakolatli tashkilotlar va aholini radiatsiyaviy vaziyatning haqiqiy va kutilayotgan holati, uning yomonlashuvi, koʻlamlari va oqibatlari haqidagi ishonchli axborot bilan tezkor taʼminlash;

Yagona davlat tizimini radiatsiyaviy vaziyat monitoringiga oid maʼlumotlar bilan taʼminlash, aholini va atrof-muhitning radiatsiyaviy xavfsizligini taʼminlash boʻyicha qaror qabul qilish uchun tavsiyalar ishlab chiqish.

31. Quyidagilar radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimining vazifalari hisoblanadi:

radionuklidlarning atrof-muhitga tarqatuvchi texnogen manbalarini hamda atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlardagi radiatsiyaviy vaziyat parametrlarini nazorat qilish;

atrof-muhit obyektlarining radiatsiyaviy ifloslanish parametrlarini oʻlchash;

radiatsiyaviy vaziyatning keskinlashuvini aniqlash va ularning xususiyati va koʻlamini belgilash;

radiatsiyaviy vaziyat parametrlarini oʻlchash boʻyicha vaziyat yomonlashuvi holatini tezkor aniqlash uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni toʻplash, birlamchi qayta ishlash va berish;

zamonaviy uslub va aks ettirish vositalaridan foydalangan holda, respublikada yoki uning ayrim hududlaridagi radiatsiyaviy vaziyatni xolis tahlil qilish va prognoz maʼlumotlarini tezkor taqdim etish;

radiatsiyaviy avariyalarning oldini olish, kengayishiga qoʻl qoʻymaslik va bartaraf etish boʻyicha qaror qabul qilish uchun vakolatli tashkilotlar va mahalliy ijroiya hokimiyati organlariga tavsiyalar ishlab chiqish;

tizim ichida hamda hamkorlik qiluvchi davlat va xalqaro tashkilotlar bilan axborot almashinuvini taʼminlash.

32. Radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimi uch darajaga — obyekt darajasi, mahalliy daraja va respublika darajasiga ega.

Obyekt darajasi atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlarda, ushbu obyektlarning sanitariya- muhofaza zonalarida radiatsiyaviy vaziyat parametrlarini, shuningdek, atrof-muhit obyektlarini fonli oʻlchashni amalga oshiruvchi obyektlarga tegishli oʻlchov vositalari va tarmoqlarini axborot-tahlil markazlari bilan birgalikda birlashtiradi.

Ushbu darajada tegishli atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlarga taalluqli maʼlumotlar qayta ishlanib tahlil qilinadi va Yagona davlat tizimining obyekt darajasidagi rahbar organlari uchun qarorlar qabul qilish boʻyicha prognozlar va tavsiyalar ishlab chiqiladi.

Mahalliy daraja Yagona davlat tizimining radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish sohasida radiatsiyaviy vaziyat toʻgʻrisida ixtisoslashtirilgan axborotni toʻplab, tahlil qilib umumlashtiradigan vakolatli hududiy organlariga idoraviy tegishli boʻlgan oʻlchov vositalari va tarmoqlarini birlashtiradi.

Ushbu darajada tegishli hududga taalluqli ixtisoslashtirilgan axborot qayta ishlanib tahlil qilinadi, shuningdek, Yagona davlat tizimining mahalliy darajadagi rahbar organlari uchun qarorlar qabul qilish boʻyicha prognozlar va tavsiyalar ishlab chiqiladi.

Respublika darajasi Yagona davlat tizimi kundalik boshqaruvining radiatsiyaviy vaziyat toʻgʻrisida ixtisoslashtirilgan axborotni toʻplab, tahlil qilib umumlashtiradigan va Davlat ekologiya qoʻmitasi huzuridagi Atrof-muhitni muhofaza qilish sohasida ixtisoslashtirilgan tahliliy nazorat markaziga (keyingi oʻrinlarda Markaz deb ataladi) taqdim etadigan radiatsiyaviy vaziyat monitoringi sohasidagi vakolatli organlariga idoraviy tegishli boʻlgan oʻlchov vositalari va tarmoqlarini birlashtiradi.

33. Radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimi mazkur Nizomga 2-ilova muvofiq sxema asosida ishlaydi.

34. Radiatsiyaviy vaziyat monitoringi, shuningdek, uning natijalari toʻgʻrisidagi axborot Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhitning davlat monitoringi tizimini takomillashtirish toʻgʻrisida” 2019-yil 5-sentabrdagi 737-son qarori bilan belgilangan tartibda beriladi va umumlashtiriladi.

35. Radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilishni amalga oshirishda vakolatli tashkilotlar:

respublika hududida radiatsiyaviy vaziyatni muntazam ravishda kuzatib boradi va nazorat oʻlchovlari oʻtkazilishini taʼminlaydi;

radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish natijalari boʻyicha maʼlumotlarni toʻplaydi, saqlaydi, qayta ishlaydi va Markazga taqdim etadi;

radiatsiyaviy vaziyatning tabiiy va (yoki) antropogen omillar taʼsirida oʻzgarishlarini aniqlash maqsadida radiatsiyaviy vaziyat toʻgʻrisidagi axborotni tahlil qiladi;

respublikaning tegishli hududlarida radiatsiyaviy vaziyatning oʻzgarishlarini prognoz qiladi va baholaydi;

davlat boshqaruvi organlariga, mahalliy ijroiya hokimiyati organlariga, boshqa tashkilotlarga, tadbirkorlik subyektlariga va aholiga radiatsiyaviy vaziyat hamda uning prognoz qilinayotgan va amaldagi oʻzgarishlariga oid maʼlumotlarni belgilangan tartibda taqdim etadi;

Vazirlar Mahkamasining “Tabiiy, texnogen va ekologik hususiyatli favqulodda vaziyatlar monitoringi, axborot almashinuvi va prognozlash yagona tizimini tashkil etish toʻgʻrisida” 2017-yil 28-dekabrdagi 1027-son qarori talablariga muvofiq Favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularda harakat qilish davlat tizimining rahbar organlariga favqulodda vaziyatning sodir boʻlishi yoki tahdidi mavjudligidan dalolat beruvchi radiatsiyaviy vaziyat toʻgʻrisidagi monitoring va prognoz maʼlumotlarni zudlik bilan taqdim etilishini taʼminlaydi;

atom energiyasidan foydalanish sohasida davlat nazoratini amalga oshiruvchi organga atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlardan foydalanish oqibatida radiatsiyaviy vaziyat va uning oʻzgarishidan dalolat beruvchi maʼlumotlar taqdim etilishini taʼminlaydi;

sanitar-epidemiologik nazoratni amalga oshirish vakolatiga ega boʻlgan organlarga respublika hududidagi radiatsiyaviy vaziyat haqidagi maʼlumotlar taqdim etilishini taʼminlaydi;

Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalar boʻyicha radiatsiyaviy vaziyat toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni taqdim etish yoki bunday maʼlumotlar bilan almashishni nazarda tutuvchi majburiyatlarini bajaradi.

36. Radiatsiyaviy vaziyat toʻgʻrisidagi maʼluomtlarni toʻplash, qayta ishlash, saqlash, taqdim etish va almashish tartibiga boʻlgan talablar Davlat ekologiya qoʻmitasi tomonidan “Oʻzatom” agentligi hamda boshqa vakolatli tashkilotlar va davlat organlari bilan kelishilgan xolda belgilanadi.

Davlat boshqaruvi organlariga, mahalliy ijroiya hokimiyati organlariga, boshqa davlat organlari va vakolatli tashkilotlarga radiatsiyaviy vaziyat toʻgʻrisidagi maʼlumotlar elektron hujjat aylanishning yagona himoyalangan tizimi orqali bepul taqdim etiladi.

Radiatsiyaviy vaziyat toʻgʻrisida monitoring tizimidagi mavjud maʼlumotlar boshqa tashkilotlarga, tadbirkorlik subyektlariga va fuqarolarga Davlat ekologiya qoʻmitasi tomonidan belgilangan tartibda, shu jumladan ularni qoʻmitaning Internet tarmogʻidagi rasmiy saytiga joylashtirish orqali taqdim etiladi.

37. Yagona davlat tizimi tegishli rejimlarda faoliyat koʻrsatganda, radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimi quyidagilarni taʼminlashi lozim:

kundalik faoliyat rejimida:

atom energiyasidan foydalanish obyektlarida va radiatsiyaviy xavfli obyektlarda, shuningdek, ularga tutash hududlardagi radiatsiyaviy vaziyat monitoringini olib borish;

atrof tabiiy muhit obyektlarining radioaktiv ifloslanish darajasini nazorat qilish;

Davlat ekologiya qoʻmitasi tomonidan “Oʻzatom” agentligi bilan kelishilgan holda qoʻyilgan talablarga muvofiq davriyligi oldindan belgilangan radiatsiyaviy vaziyat toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplash, umumlashtirish va tahlil qilish;

yuqori tayyorgarlik rejimida:

atom energiyasidan foydalanish obyektlarida va radiatsiyaviy xavfli obyektlarda, shuningdek, ularga tutash hududlardagi radiatsiyaviy vaziyat monitoringini kuchaytirilgan tartibda olib borish;

Yagona davlat tizimining rahbar organlari va kundalik boshqaruv organlarini yuqori tayyorgarlik rejimiga oʻtilganligi toʻgʻrisida tezkor xabardor qilish;

radiyatsiyaviy avariya yuzaga kelishi ehtimolini prognoz qilish, avariyaning kechishi mumkin boʻlgan jarayonini va koʻlamini modellashtirish;

vakolatli tashkilotlarning boshqaruv organlari, kuch va vositalarini radiatsiyaviy avariyalarda harakat qilishga tayyorlash;

radiatsiyaviy vaziyatning keskinlashuv sabablarini aniqlash hamda uni barqarorlashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqish;

favqulodda vaziyat rejimida:

avariya sodir boʻlgan hududga jalb qilingan barcha quyi tizimlarning barqaror faoliyat yuritishi va oʻzaro xamkorlik qilishi;

avariyaviy obyektlarda va ularning atrofidagi hududlarda radiatsiyaviy vaziyat boʻyicha uzluksiz monitoringni amalga oshirish;

avariya sodir boʻlgan hududda yuzaga kelgan radiatsiyaviy vaziyat va uning oʻzgarib borishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni real vaqt rejimida yoki avariyaviy reglament asosida toʻplash;

avariyaning rivojlanishiga qarab, radiatsiyaviy vaziyatning oʻzgarishlarini prognoz qilish;

aholining salomatligiga va tabiiy muhitga radiatsiyaviy avariya oqibatlarining taʼsirini tezkor ravishda baholash;

maʼlumotlarni aks ettirishning zamovaniy usullari va vositalaridan foydalangan holda, radiatsiyaviy vaziyat oʻzgarishlarining tahlili va prognozi natijalarini tezkor taqdim etish;

radiatsiyaviy avariya oqibatlarini bartaraf etish va ularning aholiga va tabiiy muhitga salbiy taʼsirini kamaytirish boʻyicha qarorlar berish.

7-bob. Yagona davlat tizimining faoliyat yuritishiga qoʻyiladigan alohida talablar

38. Radiatsiyaviy avariyalarning kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va ularni bartaraf etish tabdirlarini taʼminlash uchun moddiy va moliyaviy resurslar zaxiralari mahalliy xususiyatlar inobatga olingan holda, zarur darajada yetarlilik prinsipi boʻyicha mahalliy hamda obyekt darajasida belgilangan tartibda tashkil etiladi.

39. Mahalliy va obyekt darajalaridagi moddiy resurslar zaxiralarining turlari hamda hajmlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari (atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlarda — obyektlar maʼmuriyati) tomonidan hududiy favqulodda vaziyatlar va sogʻliqni saqlash boshqarmalarining tavsiyalari asosida belgilanadi.

40. Moddiy va moliyaviy resurslar zaxiralarining hisobini yuritish, ularni saqlash va yangilash, shuningdek, hisobdan chiqarish Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklariga yuklanadi.

41. Radiatsiyaviy avariyalar xavflari va oqibatlarining oldini olish, kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va bartaraf etish tadbirlari atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlarni ishlatadigan tashkilotlarning, tegishli vazirliklar va idoralar, sugʻurta jamgʻarmalari mablagʻlari va qonunchilik bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtiriladi.

42. Atom energiyasidan foydalanish obyektlarida radiatsiyaviy avariya, avariyali radiatsiyaviy vaziyat xavflarini yoki ularning oqibatlarini bartaraf etish uchun resurslar yetishmagan hollarda, ular belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining zaxira fondidan ajratilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasida radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish hamda radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish yagona davlat tizimi toʻgʻrisidagi nizomga 1-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasida radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish hamda radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish yagona davlat tizimining

Rahbar organlar Kundalik boshqaruv organlari Kuch va vositalar Radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish boʻyicha avtomatlashtirilgan yagona davlat tizimi Respublika darajasi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi (Radiatsiyaviy va yadroviy xavfsizlik komissiyasi) FVV, SSV, Davlat veterinariya qoʻmitasi, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi, “Oʻzatom” agentligi, Fanlar akademiyasi YAFI, DBQ, “Oʻzgidromet”, Davlat geologiya qoʻmitasi SSV, FVV, “Oʻzgidromet”, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi, Davlat geologiya qoʻmitasi, DBQ, Davlat veterinariya qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi YAFIning idoraviy ixtisoslashtirilgan tuzilmalari va boʻlinmalari Davlat ekologiya qoʻmitasi huzuridagi Atrof-muhitni muhofaza qilish sohasida ixtisoslashtirilgan tahliliy nazorat markazi, FVV, SSV, DBQ, “Oʻzgidromet”, Davlat geologiya qoʻmitasi, Davlat veterinariya qoʻmitasining idoraviy mansub axborot-tahlil xizmatlari (tuzilmalari) Mahalliy daraja Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari FVV, SSV, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi, Davlat veterinariya qoʻmitasi, “Oʻzgidromet”, Davlat geologiya qoʻmitasi hududiy boʻlinmalari Tegishli vazirlik va idoralarning hududiy boʻlinmalarining ixtisoslashtirilgan idoraviy tuzilmalari, ijtimoiy muhofaza boʻyicha yigʻma mobil otryadlar Yadroviy qurilmalar va radiatsiyaviy manbalar joylashtirilgan hududlar, yadroviy materiallar va radioaktiv moddalar saqlash punktlari hamda alohida hududlarda (sanitariya-muhofaza va kuzatuv zonalari), shuningdek, aholi punktlarida va ularga yaqin joylarda tashkil etilgan vakolatli tashkilotlarning radiatsiyaviy vaziyatni kuzatuvchi harakatdagi va turgʻun postlari Obyekt darajasi Atom energiyasidan foydalanish obyekt, radiatsiyaviy xavfli obyekt maʼmuriyati (rahbariyati) Atom energiyasidan foydalanish obyektlar, radiatsiyaviy xavfli obyektlarning favqulodda vaziyatlar boʻyicha boʻlimlari (mutaxassislari) Avariya-texnik komandalar (guruhlar), radiatsiyaviy razvedka va maxsus ishlov berish guruhlari, atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlarning boshqa tuzilmalari Atom energiyasidan foydalanish obyektlari va radiatsiyaviy xavfli obyektlarning ekologik, radiatsiyaviy va yadroviy xavfsizlik laboratoriyalari (xizmatlari)

Oʻzbekiston Respublikasida radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish hamda radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish yagona davlat tizimi toʻgʻrisidagi nizomga 2-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasida radiatsiyaviy vaziyatni monitoring qilish tizimining ishlash

Monitoring obyektlari Monitoring turlari Natija Ijrochilar Atom energiyasidan foydalnish obyektlari Emissiya nazorati Emissiyaning meʼyoriy holatini baholash Davlat ekologiya qoʻmitasi, “Oʻzatom” agentligi, vazirliklar, idoralar, xoʻjalik yurituvchi subyektlar Flora va fauna Radionuklidlar bilan ifloslanish holati monitoringi Aholiga va atrof-muhitga taʼsirni nazorat qilish Davlat ekologiya qoʻmitasi, Davlat veterinariya qoʻmitasi, Atmosferaning yerboʻyi qatlamlari Radionuklidlar bilan ifloslanish holati monitoringi Ifloslanish darajasini prognozlash va baholash “Oʻzgidromet”, SSV Yer usti suv oqimlari Radionuklidlar bilan ifloslanish holati monitoringi Ifloslanish darajasini prognozlash va baholash “Oʻzgidromet”, Davlat geologiya qoʻmitasi, SSV, Sobiq uran konlari hududlari, maysazorlar, yaylovlar, balansdan tashqari rudalar uyumlari va chiqindixonalar Radionuklidlar bilan ifloslanish holati monitoringi Ifloslanish darajasini prognozlash va baholash Oʻzgidromet, Davlat geologiya qoʻmitasi, Davlat veterinariya qoʻmitasi, “Oʻzdavergeodez-kadastr” Aholi punktlarining umumiy foydalanishdagi hududlari, sanoat maydonchalari Aholi punktlarining umumiy foydalanishdagi hududlari, sanoat maydonchalaridagi ekspozitsion doza quvvatining nazorati Ifloslanish darajasini prognozlash va baholash, salbiy oqibatlarini bartaraf etish SSV, Davlat geologiya qoʻmitasi Meteomaydoncha va meteopostlar Tabiiy gamma-fon Ifloslanish darajasini prognozlash va baholash, salbiy oqibatlarini bartaraf etish “Oʻzgidromet”

Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 15-oktabrdagi 869-son qaroriga 2-ILOVA

Sanksiyalanmagan (egasiz) ionlashtiruvchi nurlanish manbalari aniqlanganda nazorat qiluvchi organlar va harbiylashgan tuzilmalarning oʻzaro hamkorlik qilish

1-bob. Umumiy qoidalar

1. Mazkur Tartib sanksiyalanmagan (egasiz) ionlashtiruvchi nurlanish manbalari aniqlanganda oʻtkaziladigan tadbirlarning ketma-ketligini va ularni amalga oshiruvchilarni, shuningdek, aholi va atrof-muhitning radiatsiyaviy xavfsizligini taʼminlash sohasida vakolatli tashkilotlar hamda harbiylashgan tuzilmalarning funksiyalarini belgilaydi.

2. Mazkur Tartibda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

sanksiyalanmagan (egasiz) ionlashtiruvchi nurlanish manbai — faol harakatlar natijasida topilgan yoki aniqlangan va ionlashtiruvchi nurlanish manbalari (keyingi oʻrinlarda INM deb ataladi) milliy reyestriga kiritilmagan radioaktiv modda yoki yadroviy material;

harakat qilish boʻlinmalari — joyning radiatsiyaviy ifloslanish oʻchogʻi hosil boʻlishining oldini olish va (yoki) aniqlash (radiatsiyaviy razvedka), uning kengayishiga yoʻl qoʻymaslik (belgilash va cheklash)va bartaraf etish (INMni zararsizlantirish, dezaktivatsiya) ishlarini amalga oshirish uchun moʻljallangan maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan va jihozlangan boʻlinmalar va tuzilmalar;

radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar aylanmasi subyektlari — radioaktiv moddalar va chiqindilar aylanmasi sohasida ularni qazib olish, ishlab chiqarish, qayta ishlash, saqlash, ulardan foydalanish va ularga xizmat koʻrsatish hamda ularni tashish, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasining bojxona postlari orqali koʻchirish, radioaktiv moddalar hamda radioaktiv chiqindilarni Oʻzbekiston Respublikasi hududida qonunchilik bilan belgilab qoʻyilgan tartibda utilizatsiya qilish, zararsizlantirish va koʻmish faoliyatini amalga oshiradigan yuridik shaxslar.

2-bob. Sanksiyalanmagan (egasiz) INM aniqlanganda tadbirlarni oʻtkazish tartibi

3. Radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar (keyingi oʻrinlarda radioaktiv materiallar deb ataladi) aylanmasi subyektlarida radioaktiv materiallarning yoʻqolishi, shuningdek, topilgan yoki hisobga olinmagan radioaktiv materiallar aniqlangan holatlarda, ular bir soat ichida yuqori turuvchi tashkilotlarni (mavjud boʻlsa), Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi va Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining (keyingi oʻrinlarda — Sanepidqoʻm) hududiy organlarini xabardor qiladi.

Topilgan va hisobga olinmagan radioaktiv materiallar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar, shuningdek yadroviy materiallar aylanishini davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlash toʻgʻrisida” 2009-yil 13-avgustdagi 231-son qarori bilan belgilangan tartibda hisobga qoʻyiladi.

Radioaktiv materiallar aylanmasi subyektlarining javobgarligi doirasidan tashqari sanksiyalanmagan INMlar topilgan yoki aniqlangan hollarda, oʻzaro xabardor qilish ushbu Tartibga ilovaga muvofiq INM topilganda nazorat qiluvchi organlar va harbiylashgan tuzilmalarning oʻzaro hamkorlik qilish sxemasi boʻyicha amalga oshiriladi.

4. Sanksiyalanmagan INM aniqlangan taqdirda, oʻtkaziladigan ishlarning xavfsizligini taʼminlash maqsadida hodisa roʻy bergan joyda Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi va (yoki) Sanepidqoʻmning harakat qilish boʻlinmalarining kuch va vositalari tegishli hududda radiatsiyaviy razvedkani amalga oshiradi. Radiatsiyaviy razvedka yakunlari boʻyicha joyning radiatsiyaviy ifloslanish zonasi (oʻchogʻi) aniqlanadi va belgilanadi.

Sanepidqoʻm hududiy boshqarmasining radiatsiyaviy xavfsizlik boʻlimi mutaxassislari tomonidan radiatsiyaviy rejim belgilangandan keyin harakat qilish boʻlinmalariga radiatsiyaviy ifloslanish oʻchogʻining kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va uni bartaraf etish ishlariga ruxsat beriladi.

Sanksiyalanmangan INM aniqlangan joyda oʻtkaziladigan barcha tadbirlar ishlar rahbarining (qaror qabul qiluvchi shaxs) vakolatli tashkilotlar va harbiylashgan tuzimalarning yetib kelgan ekspertlari (mutaxassislari) taqdim etgan takliflar asosida qabul kilingan qaroriga muvofiq amalga oshirilishi kerak. Sanksiyalanmagan INM aniqlangan joyda ishlarni amalga oshirish toʻgʻrisidagi qaror Sanepidqoʻm hududiy boshqarmasining radiatsiyaviy xavfsizlik boʻlimi ekspertining (mutaxassisining) taklifisiz qabul kilinishi mumkin emas.

5. Radiatsiyaviy ifloslanish oʻchogʻida ishlash uchun harakat qilish boʻlinmalarining shaxsiy tarkibi nafas olish organlari va terini himoyalash, shuningdek, alohida va guruhli radiometrik nazorat vositalari (dozimetrlar) bilan taʼminlangan boʻlishi kerak.

Radiatsiyaviy avariyalar sodir boʻlgan holatlarda harakat qilish boʻlinmalarining shaxsiy tarkibiga avariya oʻchogʻida ishlashdan avval spetsifik antidot-yodli profilaktika qoʻllanadi.

Radiatsiyaviy ifloslanish oʻchogʻidan chiqishda barcha xodimlar va shaxsiy tarkib yakuniy maxsus va sanitariya ishlovidan oʻtishi kerak.

3-bob. Sanksiyalanmagan INM aniqlangan hollarda vakolatli tashkilotlar va harbiylashgan tuzilmalarning funksiyalari

6. Sanksiyalanmagan INM aniqlanganligi toʻgʻrisida axborot olingach, vakolatli tashkilotlar va tegishli harbiylashgan tuzimalar oʻzlariga yuklangan funksiyalarga muvofiq tadbirlarni bajarishga kirishadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

Vazirlar Mahkamasi huzurida tashkil etiladigan maxsus organ (komissiya) yoki tayinlanadigan vakolatli shaxs orqali sanksiyalanmagan INMni identifikatsiyalash va zararsizlantirish boʻyicha tadbirlarga jalb etiladigan vakolatli tashkilotlar va harbiylashgan tuzilmalar, boshqa vazirliklar va idoralarning faoliyatiga umumiy rahbarlik qiladi;

radiatsiyaviy avariyalarning oldini olish, kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va oqibatlarini bartaraf etish tadbirlariga Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining qoʻshilmalari, qismlari va muassasalarini jalb etish toʻgʻrisidagi qaror loyihasini ishlab chiqadi va zarurat boʻlganda, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga tasdiqlash uchun kiritadi.

Favqulodda vaziyatlar vazirligi:

sanksiyalanmagan INM aniqlanganligi haqida vakolatli tashkilotlar va harbiylashgan tuzilmalarni xabardor qiladi;

voqea joyiga tezkorlik bilan yetib borishni taʼminlaydi;

radiatsiyaviy razvedkani tashkil etadi va oʻtkazadi;

radiatsiyaviy ifloslanish oʻchogʻining kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va uni bartaraf etish ishlarini amalga oshirish toʻgʻrisidagi qarorni tayyorlash va qabul qilishda ishtirok etadi;

sanksiyalanmagan INMni zararsizlantirish ishlarini tashkil etadi va amalga oshirishda ishtirok etadi;

yuqori va oʻzaro hamkorlik qiluvchi boshqaruv organlarini sanksiyalanmagan INMni zararsizlantirish ishlari natijalari toʻgʻrisida xabardor qiladi.

Sogʻliqni saqlash vazirligi:

sanksiyalanmagan INM aniqlangan (topilgan) joyga yetib borishini taʼminlaydi;

radiatsiyaviy razvedkani tashkil etish va materialni birlamchi identifikatsiyadan oʻtkazishda ishtirok etadi;

vaziyatni (xavfni) baholaydi va radiatsiyaviy xavfsizlik rejimini belgilaydi;

radiatsiyaviy avariya oʻchogʻining kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va uni bartaraf etish boʻyicha qaror qabul qilish uchun takliflar ishlab chiqilishi va taqdim etilishini taʼminlaydi;

sanksiyalanmagan INMni zararsizlantirish va koʻmish ishlarini tashkil etishda ishtirok etadi;

radiatsiyaviy avariya oʻchogʻining kengayishiga yoʻl qoʻymaslik va uni bartaraf etish ishlariga jalb etiladigan xodimlar va shaxsiy tarkibning yakka tartibda dozimetrik nazoratdan oʻtishini tashkil etadi va amalga oshiradi;

radiatsiyaviy avariya oʻchogʻida dezaktivatsiya ishlarining, shuningdek, shaxsiy tarkibni va texnikani maxsus ishlov berish punktlarida maxsus ishlovdan oʻtkazish ishlarining sifati nazorat qilinishini taʼminlaydi;

aniqlangan (topilgan) sanksiyalanmagan INMni identifikatsiyalash natijalarini hujjatlashtiradi (ekspert xuslosasini tayyorlaydi), shuningdek, yuqori turuvchi va oʻzaro hamkorik qiluvchi boshqaruv organlarini xabardor qiladi;

Ichki ishlar vazirligi:

hududiy-tezkor guruhning hodisa (aniqlangan) joyiga yetib borishini taʼminlaydi;

begona shaxslarni va avtotransport vositalarini kiritmaslik maqsadida xavfli zona hududini oʻrab olish va qoʻriqlashda ishtirok etadi;

aniqlangan (topilgan) sanksiyalanmagan INMning kelib chiqishini aniqlash maqsadida tezkor-tergov harakatlarini amalga oshiradi;

xavfli zona hududidan odamlarni va begona avtotransportni evakuatsiya qilishda ishtirok etadi;

topilgan (aniqlangan) sanksiyalanmagan INMni olib chiqib ketish yoʻnalishi boʻyicha kuzatib borishni tashkil etadi;

boshqaruv organlari va vakolatli tashkilotlarni oʻtkazilgan maxsus ishlarning natijalari toʻgʻrisida xabardor qiladi;

Milliy gvardiya:

hududiy guruhning hodisa (aniqlangan) joyiga yetib borishini taʼminlaydi;

begona shaxslarni va avtotransport vositalarini kiritmaslik maqsadida xavfli zona hududini oʻrab olish va qoʻriqlashda ishtirok etadi;

radiatsiyaviy avariya oʻchogʻidan odamlarni va xodimlarni evakuatsiya qilishda ishtirok etadi;

boshqaruv organlari va vakolatli tashkilotlarni oʻtkazilgan maxsus ishlarning natijalari toʻgʻrisida xabardor qiladi;

Davlat bojxona qoʻmitasi:

radioaktiv materiallarni respublika hududi orqali olib kirish/ olib chiqish/tranziti boʻyicha radiatsiyaviy nazoratni amalga oshirish davomida sanksiyalanmagan INM aniqlangan (topilgan) holatlarda vakolatli tashkitlotlarni xabardor qiladi;

aniqlangan (topilgan) sanksiyalanmagan INMni dastlabki radiometriyadan oʻtkazish va identifikatsiyalashni taʼminlaydi;

xodimlarni va aholini INMning zararli taʼsiridan muhofaza qilish tadbirlarini tashkil etadi va amalga oshiradi;

aniqlangan (topilgan) sanksiyalanmagan INMning olib kirilishi yoki tranzitiga (joʻnatuvchiga qaytarilishiga), shuningdek, noqonuniy olib chiqilishiga yoʻl qoʻymaslik tartibotini belgilangan tartibda oʻtkazishni taʼminlaydi;

aniqlangan (topilgan) sanksiyalanmagan INMning identifikatsiyalash va olib ketish tadbirlari yakunlanguniga qadar daxlsizligini taʼminlaydi;

aniqlangan (topilgan) sanksiyalanmagan INMni identifikatsiyalash va zararsizlantirish tadbirlarining oʻtkazilishiga har tomonlama koʻmaklashadi;

Davlat xavfsizligi xizmati:

tezkor-tergov harakatlar natijasida saniksiyalanmagan INM aniqlangan holatlarda harakat qilishni taʼminlaydi va bu haqida oʻzaro hamkorlik va nazorat qiluvchi vazirlik va idoralarning boshqaruv organlarini xabardor qiladi;

vakolatli tashkilotlar va harbiylashgan tuzilmalar, jalb etiladigan boshqa vazirliklar va idoralarning oʻzaro hamkorlik qiluvchi boʻlinmalarining ishlari natijalari toʻgʻrisida axborot almashish tartibi va doiralari kelishuvini taʼminlaydi;

aniqlangan sanksiyalanmagan INM kelib chiqishini aniqlash maqsadida oʻtkaziladigan tezkor tadbirlarda ishtirok etadi;

xodimlar tomonidan alohida olingan ionlashtiruvchi nurlanish dozasini hisobga olishni taʼminlaydi;

Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi:

Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Respublika radioaktiv chiqindilarni koʻmish punkti uchun aniqlangan (topilgan) sanksiyalanmagan INMni uzoq muddat saqlash boʻyicha tadbirlar kompleksini tashkil etish va oʻtkazishga doir tegishli xulosa berish va ruxsatnoma tayyorlaydi;

aniqlangan (topilgan) sanksiyalanmagan INMning hisobga olinishini/ hisobdan chiqarilishini taʼminlaydi;

boshqaruv organlari va vakolatli tashkilotlarni sanksiyalanmagan INMni zararsizlantirish va koʻmish ishlarining natijalari toʻgʻrisida xabardor qiladi;

Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi:

sanksiyalanmagan INM aniqlangan (topilgan) joyga maxsus avtotransport yetib kelishini taʼminlaydi;

aniqlangan sanksiyalanmagan INMni Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Respublika radioaktiv chiqindilarni koʻmish punktiga belgilangan tartibda topshirish masalasi hal etilganiga qadar uni tashish va vaqtincha saqlashni amalga oshiradi;

Sogʻliqni saqlash vazirligi va Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasidan aniqlangan sanksiyalanmagan INMni vaqtincha saqlashga ruxsatnoma olishga koʻmaklashadi;

aniqlangan sanksiyalanmagan INMni identifikatsiyalash boʻyicha issiq kamerada ishlar amalga oshirilishini va aniqlangan sanksiyalanmagan INMga ekspert xulosasi berilishini taʼminlaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Respublika radioaktiv chiqindilarni koʻmish punkti:

aniqlangan (topilgan) sanksiyalanmagan INM vaqtincha saqlanayotgan joyga maxsus avtotransport yetib kelishini taʼminlaydi;

aniqlangan (topilgan) sanksiyalanmagan INM yuklash va vaqtincha saqlash joyiga belgilangan tartibda yetkazishni amalga oshiradi;

aniqlangan (topilgan) sanksiyalanmagan INMni uzoq muddatli saqlashni amalga oshiradi.

Ionlashtiruvchi nurlanishning sanksiyalanmagan (egasiz) manbalari aniqlanganda nazorat qiluvchi organlar va harbiylashgan tuzilmalarning oʻzaro hamkorlik qilish tartibiga ILOVA

Sanksiyalanmagan INMlar aniqlanganda vakolatli tashkilotlar va harbiylashgan tuzilmalarning hamkorlik qilish

Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 15-oktabrdagi 869-son qaroriga 3-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining oʻz kuchini yoʻqotgan deb eʼtirof etilayotgan baʼzi qarorlari

1. Vazirlar Mahkamasining “Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2012-yil 20-dekabrdagi 358-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QHT, 2012-y., 51-son, 579-modda).

2. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish, shuningdek baʼzilarini oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida” 2017-yil 18-avgustdagi 644-son qaroriga 1-ilovaning 10-bandi (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2017-y., 8-son, 180-modda).

3. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar kiritish toʻgʻrisida” 2018-yil 29-maydagi 396-son qaroriga ilovaning 64-bandi (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2018-y., 5-son, 126-modda).

4. Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga oʻzgartirishlar va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 2019-yil 6-martdagi 195-son qaroriga ilovaning 21-bandi .

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

Toshkent sh.,

2019-yil 15-oktabr,

869-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 16.10.2019-y., 09/19/869/3935-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 20.11.2021-y., 09/21/694/1075-son, 05.04.2022-y., 09/22/153/0266-son; 30.01.2025-y., 09/25/48/0093-son; 05.05.2025-y., 09/25/289/0406-son)

lex.uz

Кабинета Министров Республики Узбекистан

Постановление

ПОЛОЖЕНИЕ

ОРГАНИЗАЦИОННАЯ СТРУКТУРА

СХЕМА

ПОРЯДОК

Схема

ПЕРЕЧЕНЬ

О мерах по совершенствованию Единой государственной системы прогнозирования, раннего выявления и реагирования на радиационные аварии

В соответствии с Указом Президента Республики Узбекистан от 17 января 2019 года № УП-5635 «О Государственной программе по реализации Стратегии действий по пяти приоритетным направлениям развития Республики Узбекистан в 2017 — 2021 годах в «Год активных инвестиций и социального развития»«, в целях дальнейшего совершенствования системы прогнозирования, раннего выявления и реагирования на радиационные аварии, а также организации автоматизированной системы мониторинга радиационной обстановки Кабинет Министров постановляет:

1. Утвердить:

Положение о Единой государственной системе прогнозирования, раннего выявления и реагирования на радиационные аварии и мониторинга радиационной обстановки в Республике Узбекистан согласно приложению № 1 ;

Порядок взаимодействия уполномоченных организаций и силовых структур при обнаружении несанкционированных (бесхозных) источников ионизирующего излучения согласно приложению № 2 .

2. Государственному комитету Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды совместно с Агентством по развитию атомной энергетики при Министерстве энергетики, Министерством здравоохранения, Министерством по чрезвычайным ситуациям, Государственным комитетом промышленной безопасности, Государственным комитетом ветеринарии и развития животноводства, Государственным комитетом по геологии и минеральным ресурсам Республики Узбекистан, Центром гидрометеорологической службы при Кабинете Министров Республики Узбекистан и другими заинтересованными министерствами и ведомствами в трёхмесячный срок разработать и внести на утверждение в Кабинет Министров проект Комплексной программы по созданию и организации деятельности Единой государственной автоматизированной системы мониторинга радиационной обстановки в Республике Узбекистан на 2020 — 2024 годы.

3. Министерству по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами ежегодно проводить на местах обучение и тематические тактико-специальные учения по отработке вопросов взаимодействия сил и средств Единой государственной системы прогнозирования, раннего выявления и реагирования на радиационные аварии и мониторинга радиационной обстановки в Республике Узбекистан.

4. Совету Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятам областей и г.Ташкента, соответствующим министерствам и ведомствам в трехмесячный срок разработать и утвердить положения о территориальных и функциональных подсистемах Единой государственной системы прогнозирования, раннего выявления и реагирования на радиационные аварии и мониторинга радиационной обстановки в Республике Узбекистан.

5. Признать утратившими силу некоторые решения Правительства Республики Узбекистан согласно приложению № 3 .

6. Министерству по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан совместно с заинтересованными министерствами и ведомствами в месячный срок привести принятые ими нормативно-правовые акты в соответствие с настоящим постановлением.

7. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на первого заместителя Премьер-министра Республики Узбекистан — министра транспорта А.Ж. Раматова и министра энергетики Республики Узбекистан А.С. Султанова.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к постановлению Кабинета Министров от 15 октября 2019 года № 869

о Единой государственной системе прогнозирования, раннего выявления и реагирования на радиационные аварии и мониторинга радиационной обстановки в Республике Узбекистан

Глава 1. Общие положения

1. Настоящее Положение определяет цель и основные задачи, состав и порядок организации деятельности Единой государственной системы прогнозирования, раннего выявления и реагирования на радиационные аварии и мониторинга радиационной обстановки в Республике Узбекистан (далее — Единая государственная система).

2. Единая государственная система представляет собой организационно-техническую систему, объединяющую в себе силы и средства органов государственного управления и других организаций, в полномочия которых входит защита населения и окружающей среды от радиационных аварий, а также ведение мониторинга радиационной обстановки.

3. Единая государственная система является неотъемлемой частью Государственной системы предупреждения и действий в чрезвычайных ситуациях Республики Узбекистан и взаимодействует с Системой мониторинга окружающей природной среды Республики Узбекистан.

4. Единая государственная система в своей деятельности руководствуется нормативно-правовыми актами и нормативно-техническими документами Республики Узбекистан, а также настоящим положением.

5. В настоящем Положении используются следующие основные понятия:

радиационная авария — потеря управления источником ионизирующего излучения, вызванная неисправностью оборудования, действиями (бездействием) работников (персонала), чрезвычайными ситуациями природного и техногенного характера, которые могли привести или привели к облучению граждан выше установленных норм или к радиоактивному загрязнению окружающей среды;

уполномоченные организации — органы государственного управления и другие организации, в полномочия которых входит защита населения и окружающей среды от радиационных аварий, а также ведение мониторинга радиационной обстановки;

радиационно-опасный объект — объект, на котором хранят, перерабатывают, используют или транспортируют радиоактивные вещества, при аварии на котором или его разрушении могут произойти массовые радиационные поражения населения, животных и растений и радиоактивное загрязнение окружающей среды;

мониторинг радиационной обстановки — непрерывный или дискретный инструментальный контроль состояния загрязненности объектов окружающей среды радионуклидами, своевременное выявление её отклонений, а также оценка, прогнозирование и предупреждение возможных негативных последствий радиационного воздействия для населения и окружающей среды.

Глава 2. Цель и основные задачи Единой государственной системы

6. Целью Единой государственной системы является защита жизни и здоровья населения и окружающей среды от радиационного воздействия, вызванного радиационной аварией, путем организации и заблаговременного проведения мероприятий по мониторингу радиационной обстановки, прогнозированию и предупреждению радиационных аварий, а также минимизации и ликвидации их последствий.

7. Основными задачами Единой государственной системы являются:

обеспечение разработки и реализации единой государственной политики в области обеспечения радиационной безопасности при предупреждении и ликвидации последствий радиационных аварий;

планирование и обеспечение реализации мероприятий по прогнозированию, предотвращению, раннему выявлению, локализации и ликвидации последствий радиационных аварий, а также внешних и внутренних угроз, приводящих к ним;

организация и осуществление мониторинга радиационной обстановки;

разработка и совершенствование нормативно-правовой базы Единой государственной системы;

осуществление международного сотрудничества по вопросам радиационной безопасности и внедрению передового зарубежного опыта в области прогнозирования, раннего выявления и реагирования на радиационные аварии.

Глава 3. Состав Единой государственной системы

8. Единая государственная система объединяет силы и средства уполномоченных организаций, предназначенные для ведения постоянного мониторинга за состоянием радиационной обстановки на объектах использования атомной энергии, радиационно опасных объектах и вблизи них, на территории республики в целом, а также раннего выявления источников и процессов, представляющих угрозу её стабильности, принятия на основе их оценки и анализа (при необходимости) экстренных мер по их устранению.

Организационная структура Единой государственной системы представлена в приложении № 1 к настоящему Положению.

9. Единая государственная система состоит из территориальных и функциональных подсистем, а также Единой государственной автоматизированной системы мониторинга радиационной обстановки в Республике Узбекистан.

Территориальные подсистемы создаются в Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте и объединяют силы и средства органов исполнительной власти на местах, территориальных подразделений уполномоченных организаций, в полномочия которых входит осуществление функций по прогнозированию, предупреждению, локализации и ликвидации последствий радиационных аварий, а также мониторингу радиационной обстановки.

Функциональные подсистемы создаются в уполномоченных организациях, указанных в пунктах 16 — 25 настоящего Положения, а также их территориальных подразделениях в целях обеспечения готовности сил и средств к выполнению возложенных на них функций.

10. Единая государственная система имеет три уровня: республиканский, местный и объектовый, каждый из которых состоит из:

руководящего органа;

органов повседневного управления;

сил и средств прогнозирования, раннего выявления, предупреждения, локализации и ликвидации радиационных аварий, а также мониторинга радиационной обстановки;

запасов материальных и финансовых ресурсов.

11. Руководящие органы — это органы, в полномочия которых входит общее руководство мероприятиями в сфере защиты населения и территорий от угроз радиационного характера. Они представлены:

на республиканском уровне — Кабинетом Министров Республики Узбекистан;

на местном уровне — Советом Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятами областей и города Ташкента;

на объектовом уровне — руководством (администрацией) объекта использования атомной энергии или радиационно опасного объекта.

12. Органы повседневного управления — это уполномоченные организации и их территориальные подразделения, в полномочия которых входит осуществление непосредственного руководства силами и средствами по прогнозированию, раннему выявлению, локализации и ликвидации радиационных аварий, а также мониторингу радиационной обстановки:

на республиканском уровне — Министерство по чрезвычайным ситуациям (МЧС), Министерство здравоохранения (Минздрав), Комитет по промышленной, радиационной и ядерной безопасности при Кабинете Министров, Агентство по развитию атомной энергетики при Министерстве энергетики (Агентство «Узатом»), Центр гидрометеорологической службы (Узгидромет), Государственный таможенный комитет (ГТК), Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды (Госкомэкологии), Государственный комитет по геологии и минеральным ресурсам (Госкомгеологии), Государственный комитет ветеринарии и развития животноводства (Госкомветеринарии);

на местном уровне — Советом Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятами областей и города Ташкента;

на объектовом уровне — отделы (специалисты) по чрезвычайным ситуациям объектов использования атомной энергии и радиационно опасных объектов.

13. Силами и средствами Единой государственной системы являются специализированные подразделения и формирования уполномоченных организаций, в задачи которых входит осуществление мониторинга радиационной обстановки, а также мероприятий по защите жизни и здоровья населения и окружающей среды от воздействия радиационных аварий.

Специализированные подразделения и формирования делятся на ведомственные и объектовые:

к ведомственным относятся подразделения и формирования уполномоченных организаций, созданные с целью осуществления мониторинга радиационной обстановки, а также мероприятий по защите жизни и здоровья населения и окружающей среды от воздействия радиационных аварий. Основу ведомственных специализированных подразделений и формирований составляют подразделения и формирования МЧС, Минздрава, Госкомветеринарии, ГТК, Госкомэкологии, Госкомгеологии, Узгидромета и Института ядерной физики Академии наук Республики Узбекистан;

объектовые специализированные формирования представлены аварийно-техническими командами (группами), группами радиационной разведки, специальной обработки и другими формированиями, создаваемыми на объектах использования атомной энергии и радиационно опасных объектах.

В целях своевременного и эффективного реагирования на случаи угроз или возникновения радиационных аварий, минимизации и ликвидации их последствий на местном и объектовом уровнях разрабатываются соответственно внешний и внутренний планы аварийного реагирования на радиационные аварии.

Ответственность за своевременную разработку планов аварийного реагирования на радиационные аварии на каждом уровне несут их руководящие органы.

Контроль и координация разработки внутреннего плана аварийного реагирования на объектах использования атомной энергии и радиационно опасных объектах осуществляется организациями, в ведении которых данные объекты находятся.

Государственный контроль за разработкой внешнего и внутреннего планов аварийного реагирования осуществляют соответственно МЧС и Комитет по промышленности, радиационной и ядерной безопасности, а также их территориальные подразделения.

14. К мероприятиям по локализации и ликвидации последствий радиационных аварий при необходимости по решению Президента Республики Узбекистан привлекаются соединения, части и учреждения Министерства обороны Республики Узбекистан.

Глава 4. Функции государственных органов по обеспечению функционирования Единой государственной системы

15. Кабинет Министров Республики Узбекистан:

осуществляет общее руководство созданием, функционированием и совершенствованием деятельности Единой государственной системы;

координирует деятельность и организацию эффективного взаимодействия Совета Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятов областей и города Ташкента, уполномоченных организаций и их территориальных подразделений по предупреждению и ликвидации радиационных аварий, а также ведению мониторинга радиационной обстановки посредством специального органа — Комиссии по обеспечению радиационной и ядерной безопасности;

осуществляет финансовое и ресурсное обеспечение деятельности Единой государственной системы.

16. Комитет по промышленной, радиационной и ядерной безопасности при Кабинете Министров:

обеспечивает выработку и реализацию единой государственной политики в области обеспечения радиационной и ядерной безопасности;

участвует в планировании и обеспечении реализации мероприятий по прогнозированию, раннему выявлению, локализации и ликвидации последствий радиационных аварий, а также внешних и внутренних угроз, приводящих к ним;

организует разработку и совершенствование нормативно-правовой базы Единой государственной системы;

осуществляет государственный надзор за соблюдением требований радиационной, ядерной и промышленной безопасности на объектах использования атомной энергии и радиационно опасных объектах;

организует и осуществляет международное сотрудничество по вопросам радиационной и ядерной безопасности, внедрение передового зарубежного опыта в области прогнозирования, раннего выявления и реагирования на радиационные аварии, а также мониторинга радиационной обстановки.

17. Министерство по чрезвычайным ситуациям:

осуществляет координацию деятельности органов повседневного управления, сил и средств Единой государственной системы;

в установленном порядке осуществляет оповещение уполномоченных организаций об угрозе или случае радиационной аварии, а также инициирование первичного реагирования;

организует и осуществляет мероприятия по локализации и ликвидации последствий радиационной аварии;

организует и контролирует обучение всех слоев населения к действиям в условиях радиационных аварий;

обеспечивает постоянную готовность ведомственных специализированных подразделений к действиям по выявлению и первичной идентификации источников ионизирующего излучения, их обезвреживанию, установлению границ очага радиационной аварии, а также специальной обработке личного состава (персонала) и местности;

разрабатывает рекомендации по количеству и составу закладываемых в резерв материальных ресурсов на случаи радиационных аварий;

организует разработку, согласование и утверждение внешнего плана аварийного реагирования на радиационные аварии;

осуществляет контроль за готовностью органов управления, сил и средств уполномоченных организаций к действиям по локализации и ликвидации последствий радиационных аварий;

участвует в разработке нормативно-правовых и нормативно-технических документов по прогнозированию, раннему выявлению, предупреждению, локализации и ликвидации радиационных аварий, а также мониторингу радиационной обстановки;

осуществляет изучение и внедрение в практику передового опыта зарубежных стран в области прогнозирования, раннего выявления и реагирования на радиационные аварии, а также мониторинга радиационной обстановки.

18. Агентство «Узатом»:

обеспечивает развитие и безопасное функционирование энергетических атомных реакторов, ядерно-физических установок, пунктов хранения ядерных материалов и радиационных источников, а также захоронения радиоактивных отходов, принадлежащих подведомственным организациям;

организует и обеспечивает эффективное функционирование измерительных средств и сетей объектового уровня на подведомственных объектах использования атомной энергии и радиационно опасных объектах, а также их сопряжение с системой мониторинга радиационной обстановки местного и республиканского уровней;

осуществляет руководство и контроль за разработкой внутреннего плана аварийного реагирования на подведомственных объектах использования атомной энергии и радиационно опасных объектах;

обеспечивает организацию готовности сил и средств к действиям в случае радиационных аварий на подведомственных объектах, а также ведомственный контроль за выполнением мероприятий по их предупреждению;

организовывает систему подготовки, переподготовки и повышения квалификации специалистов в области безопасной эксплуатации объектов использования атомной энергии, в том числе аварийной готовности и реагирования;

принимает участие в реализации мероприятий по локализации радиационной аварии, минимизации и ликвидации её последствий;

обеспечивает учет ядерных материалов, отработавшего ядерного топлива, эксплуатационных радиоактивных отходов на подведомственных объектах, а также нераспространение ядерных материалов и технологий, радиоактивных материалов;

участвует в разработке нормативно-правовых и нормативно-технических документов по прогнозированию, раннему выявлению, локализации и ликвидации радиационных аварий, а также мониторингу радиационной обстановки;

осуществляет международное сотрудничество и взаимодействие с международными и зарубежными организациями в области обеспечения безопасной эксплуатации объектов, использующих атомную энергию.

19. Министерство здравоохранения:

осуществляет на постоянной основе замеры радиационного фона вблизи и непосредственно на радиационно опасных объектах и территориях;

контролирует состояние загрязненности радионуклидами продуктов питания, строительных материалов, воды (открытых и закрытых источников);

организует и обеспечивает эффективное функционирование подведомственных подразделений, вовлеченных в осуществление мониторинга радиационной обстановки, а также их сопряжение с системой мониторинга радиационной обстановки местного и республиканского уровней;

совместно с МЧС определяет границы зон радиоактивного загрязнения местности с проведением дозиметрических измерений и первичной идентификации источников ионизирующего излучения;

определяет порядок временного хранения источников ионизирующего излучения (далее — ИИИ), радиационно опасных материалов (до передачи их на долговременное хранение);

организует разработку и внедрение способов защиты персонала подразделений первичного реагирования при радиационных авариях;

определяет режим радиационной безопасности для персонала (личного состава), привлекаемого к работам по локализации и ликвидации последствий радиационной аварии;

обеспечивает постоянную готовность ведомственных специализированных подразделений и формирований к проведению работ по определению границ зон радиоактивного загрязнения, радиометрии местности и первичной идентификации ИИИ;

организует и проводит индивидуальный и коллективный дозиметрический контроль, а также медицинскую защиту персонала (личного состава), задействованного в проведении работ по локализации и ликвидации последствий радиационных аварий;

участвует в реализации мер социальной защиты лиц, проводивших работы по локализации и ликвидации последствий радиационных аварий и подвергшихся облучению сверх предельно допустимых величин, а также предоставлении им льгот и медико-психологической реабилитации;

участвует в разработке нормативно-правовых и нормативно-технических документов по прогнозированию, раннему выявлению, локализации и ликвидации радиационных аварий, а также мониторингу радиационной обстановки;

обучает персонал уполномоченных организаций к действиям в условиях радиационных аварий;

изучает и внедряет в практику передовой опыт зарубежных стран в области обеспечения радиационной безопасности и мониторинга радиационной обстановки.

20. Государственный таможенный комитет:

осуществляет радиационный контроль за ввозом/вывозом/транзитом на/из/через территорию республики радиоактивных материалов;

информирует органы повседневного управления Единой государственной системы о фактах выявления попыток несанкционированного ввоза/вывоза на/из территорию республики материалов, содержащих радионуклиды сверх установленных норм, и инициирует в установленном порядке процедуры по недопущению их ввоза/вывоза, а также их возврат отправителю;

проводит предварительную радиометрию и идентификацию выявленного (обнаруженного) несанкционированного ИИИ;

обеспечивает сохранность выявленного (обнаруженного) несанкционированного ИИИ до окончания работ по его первичной идентификации и вывозу;

оказывает всестороннее содействие мероприятиям по идентификации и обезвреживанию выявленного несанкционированного ИИИ на подведомственных ему объектах;

изучает и внедряет в практику передовой опыт зарубежных стран в области предупреждения незаконного оборота радиоактивных и ядерных материалов, а также связанных с ними радиационных инцидентов и аварий.

21. Государственный комитет ветеринарии и развития животноводства:

контролирует состояние загрязненности радионуклидами продукции растениеводства и животноводства, кормов, почвы и растительности лугов и пастбищ, других поднадзорных объектов;

организует и обеспечивает эффективное функционирование подведомственных подразделений, вовлеченных в осуществление мониторинга радиационной обстановки, а также их сопряжение с системой мониторинга радиационной обстановки местного и республиканского уровней;

организует и осуществляет мероприятия по предупреждению и снижению уровня загрязненности радионуклидами сельскохозяйственных земель, угодий и продукции, поднадзорных объектов в случае выявления превышения радиационного фона сверх установленных норм;

обеспечивает постоянную готовность ведомственных специализированных подразделений и формирований к действиям по раннему выявлению и реагированию на случаи радиационных аварий на поднадзорных объектах;

участвует в разработке нормативно-правовых актов и методической документации по прогнозированию, раннему выявлению, локализации и ликвидации радиационных аварий, сопровождающихся радиоактивным загрязнением поднадзорных объектов и территорий;

изучает и внедряет в практику передовой опыт зарубежных стран в области предупреждения, раннего выявления и реагирования на случаи загрязнения продукции сельского хозяйства, кормов, сельскохозяйственных угодий и посевов радионуклидами сверх установленных норм.

22. Государственный комитет по экологии и охране окружающей среды:

координирует выполнение подконтрольными объектами мероприятий, направленных на снижение и/или предупреждение загрязнения окружающей среды радионуклидами;

организует и осуществляет мониторинг за состоянием загрязненности окружающей среды радионуклидами от антропогенных источников, а также объектов, подпадающих в зону их влияния;

осуществляет сбор, анализ и обобщение информации о состоянии радиационной загрязненности окружающей среды, обеспечение ею руководящих органов и органов повседневного управления Единой государственной системы путем организации и ведения государственного информационно-аналитического центра системы мониторинга радиационной обстановки;

организует и обеспечивает эффективное функционирование подведомственных подразделений, вовлеченных в осуществление мониторинга радиационной обстановки, а также сопряжение их с системой мониторинга радиационной обстановки местного и республиканского уровней;

проводит независимую оценку воздействия на окружающую среду объектов использования атомной энергии и радиационно опасных объектов;

обеспечивает постоянную готовность ведомственных специализированных подразделений и формирований к проведению работ по анализу проб воды, воздуха, растений и почвы на содержание радионуклидов из очагов радиационных аварий;

участвует в разработке нормативно-правовых и нормативно-технических документов по прогнозированию, раннему выявлению, локализации и ликвидации радиационных аварий, а также мониторингу радиационной обстановки;

изучает и внедряет в практику передовой опыт зарубежных стран в области предотвращения негативного воздействия ионизирующего излучения на окружающую среду.

23. Государственный комитет по геологии и минеральным ресурсам:

участвует в проведении радиоэкологического мониторинга населенных пунктов, а также мониторинге распределения природных радионуклидов в почвах и водах территорий отработанных урановых месторождений;

осуществляет сбор, анализ и обобщение информации по итогам мониторинга радиационной обстановки, с последующей её передачей в государственный информационно-аналитический центр;

организует и обеспечивает эффективное функционирование подведомственных подразделений, вовлеченных в осуществление мониторинга радиационной обстановки, а также их сопряжение с системой мониторинга радиационной обстановки местного и республиканского уровней;

участвует в обнаружении и ликвидации очагов загрязнения радиоактивными веществами территорий и мест общего пользования;

осуществляет оперативное информирование уполномоченных организаций в случае выявления (обнаружения) очага радиационной аварии и несанкционированного ИИИ;

изучает и внедряет в практику передовой опыт зарубежных стран в области радиоэкологического мониторинга населенных пунктов и территорий отработанных урановых месторождений, а также хвостохранилищ и отвалов забалансовых руд.

24. Центр гидрометеорологической службы:

организует и обеспечивает эффективное функционирование подведомственных подразделений, вовлеченных в осуществление мониторинга загрязненности радионуклидами объектов окружающей среды, а также их сопряжение с системой мониторинга радиационной обстановки местного и республиканского уровней;

осуществляет мониторинг естественного гамма-фона на территории республики, с последующей передачей информации по его результатам в государственный информационной-аналитический центр;

создает и обеспечивает постоянную готовность ведомственных специализированных подразделений и формирований к действиям по прогнозирования, раннему выявлению, локализации и ликвидации радиационных аварий;

участвует в разработке нормативно-правовых и нормативно-технических документов по прогнозированию, раннему выявлению и ликвидации процессов, связанных с радиоактивным загрязнением местности;

изучает и внедряет в практику передовой опыт зарубежных стран в области организации и ведения автоматизированной системы мониторинга загрязнения атмосферного воздуха, воды и почвы радионуклидами сверх установленных предельно допустимых значений.

25. Академия наук Республики Узбекистан:

организует и обеспечивает эффективное функционирование измерительных средств и сетей объектового уровня на подведомственных объектах, использующих атомную энергию, и радиационно опасных объектах, а также их сопряжение с системой мониторинга радиационной обстановки местного и республиканского уровней;

оказывает научную и экспертную поддержку деятельности Единой государственной системы по вопросам прогнозирования складывающейся в результате радиационной аварии радиационной обстановки, а также принятия решений по локализации и ликвидации последствий радиационных аварий;

организует и осуществляет работы по окончательной идентификации вида, состава и мощности радиоактивных и ядерных материалов;

осуществляет работы по временному и долговременному хранению ИИИ;

обеспечивает безопасное функционирование подведомственных исследовательских ядерных реакторов, ядерно-физических установок, пунктов хранения радиационных и ядерных материалов;

разрабатывает и внедряет современные методы прогнозирования и раннего выявления рисков возникновения радиационных аварий;

оказывает научное и техническое содействие для поддержания надлежащего функционирования системы портального мониторинга;

участвует в разработке и внедрении способов защиты персонала подразделений первичного реагирования при радиационных авариях;

обеспечивает постоянную готовность ведомственных специализированных подразделений и формирований к действиям по предупреждению, локализации и ликвидации последствий радиационных аварий;

организует и проводит индивидуальный и коллективный дозиметрический контроль за ведомственным персоналом при проведении работ по ликвидации последствий радиационных аварий;

участвует в разработке нормативно-правовых и нормативно-технических документов по прогнозированию, раннему выявлению, локализации и ликвидации радиационных аварий, а также мониторингу радиационной обстановки;

изучает и внедряет в практику передовой опыт зарубежных стран по научной и экспертной поддержке уполномоченных организаций в области радиационной и ядерной безопасности.

26. Совет Министров Республики Каракалпакистан, хокимияты областей и г. Ташкента:

осуществляют руководство Единой государственной системой местного уровня посредством создаваемых при них территориальных комиссий по радиационной и ядерной безопасности;

осуществляют контроль за реализацией мероприятий по сохранению и укреплению стабильной радиационной обстановки на подведомственных территориях;

разрабатывают и вносят на рассмотрение в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения по повышению эффективности комплекса мер, направленных на сохранение и укрепление стабильной радиационной обстановки;

координируют деятельность и взаимодействие территориальных подразделений уполномоченных организаций, а также вопросы взаимодействия их с органами самоуправления граждан;

контролируют подготовку и содержание в постоянной готовности сил и средств объектовых специализированных подразделений и формирований, созданных и (или) дислоцированных на подведомственной территории;

организуют обучение всех слоев населения к действиям в условиях радиационных аварий;

создают запасы материальных и финансовых ресурсов, предназначенных для предупреждения, локализации и ликвидации последствий радиационных аварий на подведомственной территории, обеспечивают их своевременное пополнение и освежение.

Глава 5. Порядок функционирования Единой государственной системы

27. Единая государственная система в зависимости от складывающейся радиационной обстановки как на территории республики в целом, так и на местах функционирует в одном из следующих трех режимов:

1) повседневный режим устанавливается при благополучной радиационной обстановке — при отсутствии угрозы возникновения опасности радиационного воздействия на население и загрязнения территорий радионуклидами сверх установленных норм.

При этом режиме выполняются мероприятия по:

повышению готовности органов управления, сил и средств Единой государственной системы к выполнению задач по предназначению;

совершенствованию и техническому развитию системы мониторинга радиационной обстановки;

пополнению и освежению резервов материально-технических и финансовых ресурсов;

повышению устойчивости функционирования объектов использования атомной энергии и радиационно опасных объектов, а также оздоровлению экологической ситуации на территориях, неблагополучных в радиационном отношении;

нормативно-правовому и организационному обеспечению деятельности всех элементов Единой государственной системы;

2) режим повышенной готовности устанавливается при наличии угрозы возникновения чрезвычайной ситуации различного характера, сопровождающейся загрязнением местности (территорий) радионуклидами и приводящей к радиационному воздействию на население сверх установленных норм.

При этом режиме на объектах, использующих атомную энергию, радиационно опасных объектах и территориях вводятся в действие внутренние и внешние планы аварийного реагирования, согласно которым:

организуется круглосуточное дежурство руководящих органов и органов повседневного управления в местах их постоянной дислокации;

усиливается мониторинг за радиационной обстановкой на потенциально опасных объектах и участках (территориях), увеличивается кратность ведения на них замеров радиационного фона;

специализированные подразделения и формирования приводятся в готовность к действиям, резервы материальных и финансовых ресурсов подготавливаются к использованию по предназначению;

в целях усиления мониторинга радиационной обстановки в районы возможных или возникших очагов радиационных аварий направляются мобильные группы радиационного контроля;

на основе прогноза масштабов и последствий возможных радиационных аварий в планы аварийного реагирования вносятся необходимые коррективы по способам и методам защиты населения и территорий, а также мероприятиям по их обеспечению;

3) режим чрезвычайной ситуации устанавливается при возникновении радиационной аварии, приведшей к загрязнению местности радионуклидами и радиационному воздействию на население сверх установленных норм.

Данный режим может быть введен минуя предшествующий ему режим повышенной готовности.

При чрезвычайном режиме вводятся в действие внутренние и внешние планы аварийного реагирования, согласно которым:

организуется круглосуточное дежурство руководящих органов и органов повседневного управления в местах их постоянной дислокации;

для оценки обстановки и принятия решения в очаги радиоактивного загрязнения направляются группы первичного реагирования;

резервы материальных ресурсов приводятся в полную готовность к переводу на текущее довольствие и использованию по предназначению;

в целях усиления мониторинга радиационной обстановки в районы возникших очагов радиационных аварий и приграничные с ними территории направляются мобильные группы радиационного контроля;

исходя из масштабов и последствий возникшей радиационной аварии организуется и осуществляется комплекс мероприятий по локализации и ликвидации последствий радиационной аварии, а также защите населения и территорий от её негативного воздействия;

организуется постоянное информирование руководящих органов и органов повседневного управления о ходе мероприятий по локализации и ликвидации очага радиоактивного загрязнения.

28. Организационно-методическое руководство в части планирования и координации действий по внешним планам аварийного реагирования при угрозе и возникновении радиационных аварий осуществляет МЧС.

Глава 6. Система мониторинга радиационной обстановки

29. Мониторинг радиационной обстановки является частью Государственного мониторинга окружающей природной среды и осуществляется системой мониторинга радиационной обстановки.

Система мониторинга радиационной обстановки является информационно-измерительной системой контроля, способной обеспечить своевременное выявление изменений радиационной обстановки, прогнозирование и предупреждение возможных негативных последствий, а также систематическое предоставление соответствующей оперативной информации в уполномоченные организации для принятия необходимых мер по предотвращению или снижению негативного радиационного воздействия на население и окружающую среду.

Общая координация деятельности системы мониторинга радиационной обстановки осуществляется Госкомэкологии.

30. Целями системы мониторинга радиационной обстановки являются:

оперативное обеспечение органов государственной власти, уполномоченных организаций и населения достоверной информацией о текущем и ожидаемом состоянии радиационной обстановки, фактах, характере, масштабах и прогнозах последствий ее ухудшения;

информационное обеспечение Единой государственной системы в части мониторинга радиационной обстановки, с выработкой рекомендаций для принятия решений по обеспечению радиационной безопасности населения и окружающей среды.

31. Задачи системы мониторинга радиационной обстановки:

контроль техногенных источников поступления радионуклидов в окружающую среду и параметров радиационной обстановки на объектах, использующих атомную энергию, радиационно опасных объектах и вблизи них;

измерение параметров радиоактивного загрязнения объектов окружающей среды;

выявление источников ухудшения радиационной обстановки с установлением его характера и масштабов;

сбор, первичная обработка и передача данных измерений параметров радиационной обстановки, необходимых для оперативного выявления фактов ее ухудшения;

оперативное представление данных объективного анализа и прогноза радиационной обстановки на территории республики и в отдельных ее регионах с использованием современных методов и средств отображения данных;

выработка рекомендаций уполномоченным организациям и органам исполнительной власти на местах для принятия решений по предупреждению, локализации и ликвидации радиационных аварий;

обеспечение информационного обмена внутри системы, а также с иными взаимодействующими государственными и международными организациями.

32. Система мониторинга радиационной обстановки имеет три уровня — объектовый, местный и республиканский.

Объектовый уровень объединяет измерительные средства и сети объектовой принадлежности, осуществляющие измерения параметров радиационной обстановки на объектах, использующих атомную энергию, и радиационно опасных объектах, санитарно-защитных зонах данных объектов, а также фоновые измерения объектов окружающей среды, с их информационно-аналитическими центрами.

На данном уровне обрабатывается и анализируется информация, относящаяся к соответствующим объектам, использующим атомную энергию, и радиационно опасным объектам, и вырабатываются прогнозы и рекомендации по принятию решений для руководящих органов объектового уровня Единой государственной системы.

Местный уровень объединяет измерительные средства и сети ведомственной принадлежности уполномоченных в сфере мониторинга радиационной обстановки территориальных органов повседневного управления Единой государственной системы, осуществляющих сбор, анализ и обобщение специализированной информации о радиационной обстановке.

На данном уровне обрабатывается и анализируется специализированная информация, относящаяся к соответствующей территории, а также вырабатываются прогнозы и рекомендации по принятию решений для руководящих органов местного уровня Единой государственной системы.

Республиканский уровень объединяет измерительные средства и сети ведомственной принадлежности уполномоченных в сфере мониторинга радиационной обстановки органов повседневного управления Единой государственной системы, осуществляющих сбор, обобщение, анализ и передачу специализированной информации в Центр специализированного аналитического контроля в области охраны окружающей среды при Госкомэкологии (далее — Центр).

33. Функционирование системы мониторинга радиационной обстановки осуществляется по схеме согласно приложению № 2 к настоящему Положению.

34. Мониторинг радиационной обстановки, а также передача и обобщение информации о её результатах осуществляются в порядке, установленном постановлением Кабинета Министров от 5 сентября 2019 г. № 737 «О совершенствовании системы мониторинга окружающей природной среды в Республике Узбекистан».

35. Уполномоченные организации при ведении мониторинга радиационной обстановки:

обеспечивают проведение регулярных наблюдений за радиационной обстановкой на территории республики;

осуществляют сбор, хранение, обработку и предоставление в Центр информации по результатам мониторинга радиационной обстановки;

проводят анализ информации о радиационной обстановке в целях выявления ее изменений под воздействием природных и (или) антропогенных факторов;

дают оценку и прогноз изменений радиационной обстановки на соответствующей территории республики;

в установленном порядке предоставляют государственным органам управления, органам исполнительной власти на местах, другим организациям, субъектам предпринимательства и гражданам информацию о радиационной обстановке, происходящих и прогнозируемых ее изменениях;

обеспечивают незамедлительное представление в руководящие органы Государственной системы предупреждения и действий в чрезвычайных ситуациях Республики Узбекистан мониторинговой и прогностической информации о радиационной обстановке, свидетельствующей об угрозе или возникновении чрезвычайной ситуации, согласно требованиям постановления Кабинета Министров от 28 декабря 2017 г. № 1027 «О создании Единой системы мониторинга, обмена информацией и прогнозирования чрезвычайных ситуаций природного, техногенного и экологического характера»;

обеспечивают представление органу, уполномоченному осуществлять государственный надзор в области использования атомной энергии, информации о радиационной обстановке, свидетельствующей о ее изменении в связи с эксплуатацией объектов, использующих атомную энергию, и радиационно опасных объектов;

обеспечивают предоставление органам, уполномоченным осуществлять государственный санитарно-эпидемиологический надзор, информации о радиационной обстановке на территории республики;

осуществляют выполнение обязательств по международным договорам Республики Узбекистан, предусматривающим предоставление информации о радиационной обстановке и (или) обмен такой информацией.

36. Требования к сбору, обработке, хранению, предоставлению и обмену информацией о радиационной обстановке устанавливаются Госкомэкологии по согласованию с Агентством «Узатом» и другими уполномоченными организациями и государственным органами.

Предоставление информации о радиационной обстановке органам государственного управления, иным государственным органам, органам исполнительной власти на местах, уполномоченным организациям осуществляется на бесплатной основе посредством единой защищенной сети электронного документооборота.

Предоставление другим организациям, субъектам предпринимательства и гражданам информации о радиационной обстановке, содержащейся в системе мониторинга, осуществляется в установленном порядке Госкомэкологии, в том числе путем ее размещения на официальном сайте в сети Интернет.

37. Система мониторинга радиационной обстановки при введении соответствующих режимов функционирования Единой государственной системы должна обеспечить:

в режиме повседневной деятельности:

мониторинг радиационной обстановки на объектах, использующих атомную энергию, и радиационно опасных объектах, а также прилегающих к ним территориях;

контроль за уровнем радиоактивного загрязнения объектов окружающей природной среды;

сбор, обобщение и анализ информации о радиационной обстановке с заданной периодичностью согласно требованиям, устанавливаемым Госкомэкологии по согласованию с Агентством «Узатом»;

в режиме повышенной готовности:

усиленный режим мониторинга за состоянием радиационной обстановки на объектах, использующих атомную энергию, радиационно опасных объектах и прилегающих к ним территориях;

оперативное оповещение руководящих органов и органов повседневного управления Единой государственной системы о переходе на режим повышенной готовности;

прогнозирование возможности радиационной аварии, моделирование возможных сценариев и масштабов аварии;

подготовку органов управления, сил и средств уполномоченных организаций к реагированию на радиационные аварии;

выявление причин ухудшения радиационной обстановки и выработку рекомендаций по ее нормализации;

в режиме чрезвычайной ситуации:

устойчивое функционирование и взаимодействие подсистем, задействованных в районе аварии;

осуществление непрерывного мониторинга за радиационной обстановкой на аварийных объектах и на прилегающих к ним территориях;

сбор в реальном масштабе времени или по аварийному регламенту информации о состоянии и динамике радиационной обстановки в аварийной зоне;

прогнозирование изменения радиационной обстановки по мере развития аварии;

оперативную оценку последствий радиационной аварии для здоровья населения и состояния природной среды;

оперативное представление результатов анализа и прогноза изменения радиационной обстановки с использованием современных методов и средств отображения данных;

выдачу решений по преодолению последствий радиационной аварии и минимизации отрицательного воздействия на население и природную среду.

Глава 7. Отдельные требования к функционированию Единой государственной системы

38. Резервы материальных и финансовых ресурсов для обеспечения мероприятий по локализации и ликвидации радиационных аварий создаются в установленном порядке на местном и объектовом уровнях по принципу необходимой достаточности и с учетом местных особенностей.

39. Номенклатура и объёмы закладываемых в местный и объектовые резервы материальных ресурсов определяются Советом Министров Республики Каракалпакстан, хокимиятами областей и г. Ташкента (на объектах, использующих атомную энергию, и радиационно опасных объектах — администрациями объектов) на основе рекомендаций управлений по чрезвычайным ситуациям и здравоохранения.

40. Учет, хранение и обновление, а также списание резервов материальных и финансовых ресурсов возлагается на Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и г. Ташкента.

41. Финансирование мероприятий по предупреждению, локализации и ликвидации угроз и последствий радиационных аварий осуществляется за счёт средств организаций, эксплуатирующих объекты, использующие атомную энергию, и радиационно опасные объекты, средств соответствующих министерств и ведомств, страховых фондов и других источников, не запрещенных законодательством.

42. В случае недостаточности ресурсов для ликвидации угрозы аварии, аварийной радиационной ситуации или их последствий на объектах, использующих атомную энергию, и радиационно опасных объектах они могут быть в установленном порядке выделены из резервного фонда Кабинета Министров Республики Узбекистан.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к Положению о Единой государственной системе прогнозирования, раннего выявления и реагирования на радиационные аварии и мониторинга радиационной обстановки в Республике Узбекистан

Единой государственной системы прогнозирования, раннего выявления и реагирования на радиационные аварии и мониторинга радиационной обстановки в Республике Узбекистан (Единая государственная система)

Руководящие органы Органы повседневного управления Силы и средства Единая государственная автоматизированная система мониторинга радиационной обстановки Республиканский уровень Кабинет Министров Республики Узбекистан (Комиссия по радиационной и ядерной безопасности) МЧС, Минздрав, Госкомветеринарии, Госкомэкологии, Комитет по промышленности, радиационной и ядерной безопасности, Агентство «Узатом», Институт ядерной физики Академии наук, ГТК, Узгидромет, Госкомгеологии Ведомственные специализированные подразделения и формирования Минздрава, МЧС, Узгидромета, Госкомэкологии, Комитет по промышленности, радиационной и ядерной безопасности, Госкомгеологии, ГТК, Госкомветеринарии, Института ядерной физики Академии наук Центр специализированного аналитического контроля в области охраны окружающей среды при Госкомэкологии, ведомственные информационно-аналитические подразделения (службы) МЧС, Минздрава, ГТК, Узгидромета, Госкомгеологии, Госкомветеринарии Местный уровень Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и г. Ташкента Территориальные подразделения МЧС, Минздрава, Комитет по промышленности, радиационной и ядерной безопасности, Госкомэкологии, ГТК, Узгидромета, Госкомгеологии, Госкомветеринарии Специализированные ведомственные формирования территориальных подразделений соответствующих министерств и ведомств, сводные мобильные отряды специальной защиты Стационарные и подвижные пункты наблюдения за радиационной обстановкой уполномоченных организаций в районах размещения ядерных установок, радиационных источников или пунктах хранения ядерных материалов и радиоактивных веществ, на особых территориях (санитарно-защитные зоны и зоны наблюдения), а также в населенных пунктах и вблизи них Объектовый уровень Администрация (руководство) объекта использования атомной энергии, радиационно опасного объекта Отделы (специалисты) по чрезвычайным ситуациям объектов, использующих атомную энергию, радиационно опасных объектов Аварийно-технические команды (группы), группы радиационной разведки, специальной обработки и другие формирования объектов, использующих атомную энергию, радиационно опасных объектов Лаборатории (службы) экологической, радиационной и ядерной безопасности объектов, использующих атомную энергию, радиационно опасных объектов

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к Положению о Единой государственной системе прогнозирования, раннего выявления и реагирования на радиационные аварии и мониторинга радиационной обстановки в Республике Узбекистан

функционирования Системы мониторинга радиационной обстановки в Республике Узбекистан

Объекты мониторинга Виды мониторинга Результат Исполнители Объекты использования атомной энергии Контроль эмиссии Оценка нормативного состояния эмиссии Госкомэкологии, Агентство «Узатом», министерства, ведомства и органы хозуправления Флора и фауна Мониторинг загрязненности радионуклидами Контроль воздействия на население и окружающую среду Госкомэкологии, Госкомветеринарии Приземные слои атмосферы Мониторинг загрязненности радионуклидами Оценка и прогноз уровня загрязнения Узгидромет, Минздрав Поверхностные водотоки Мониторинг загрязненности радионуклидами Оценка и прогноз уровня загрязнения Узгидромет, Госкомгеологии, Минздрав Территории бывших урановых месторождений, луга, пастбища, отвалы забалансовых руд, хвостохранилища Мониторинг загрязненности радионуклидами Оценка и прогноз уровня загрязнения Узгидромет, Госкомгеологии, Госкомветеринарии, Госкомземгеодезкадастр Места общего пользования населенных пунктов, промышленные площадки Контроль мощности экспозиционной дозы мест общего пользования и промышленных площадок Оценка, прогноз уровня загрязнения и разработка мероприятий по устранению последствий Минздрав, Госкомгеологии, Метеоплощадки и метеопосты Естественный гамма-фон Оценка, прогноз уровня загрязнения и разработка мероприятий по устранению последствий Узгидромет

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к постановлению Кабинета Министров от 15 октября 2019 года № 869

взаимодействия уполномоченных организаций и силовых структур при обнаружении несанкционированных (бесхозных) источников ионизирующего излучения

Глава 1. Общие положения

1. Настоящий Порядок определяет очередность мероприятий, проводимых при обнаружении (выявлении) несанкционированных (бесхозных) источников ионизирующего излучения и их исполнителей, а также функции уполномоченных организаций и силовых структур в области обеспечения радиационной безопасности населения и окружающей среды.

2. В настоящем Порядке применяются следующие основные понятия:

несанкционированный (бесхозный) источник ионизирующего излучения — радиоактивное вещество или ядерный материал, обнаруженный или выявленный активными действиями и не внесённый в национальный реестр источников ионизирующих излучений (далее — ИИИ);

подразделения реагирования — специально подготовленные и оснащенные подразделения и формирования, предназначенные для проведения работ по предупреждению возникновения и (или) выявлению (радиационная разведка), локализации (обозначение и ограничение) и ликвидации (обезвреживание ИИИ, дезактивация) очага радиационного загрязнения местности;

субъекты оборота радиоактивных веществ и радиоактивных отходов — юридические лица, осуществляющие деятельность в сфере оборота радиоактивных веществ и радиоактивных отходов по добыче, производству, выработке, переработке, использованию, хранению, обслуживанию, транспортировке, включая перемещение через таможенную границу Республики Узбекистан, утилизации, обезвреживанию и захоронению радиоактивных веществ и радиоактивных отходов на территории Республики Узбекистан в установленном законодательством порядке.

Глава 2. Порядок проведения мероприятий при обнаружении несанкционированных (бесхозных) ИИИ

3. В случаях обнаружения у субъектов оборота радиоактивных веществ и радиоактивных отходов (далее - радиоактивные материалы) потерь радиоактивных материалов, а также найденных или неучтенных радиоактивных материалов они в течение одного часа информируют вышестоящую организацию (при наличии), Министерство внутренних дел, Службу государственной безопасности, Комитет по промышленности, радиационной и ядерной безопасности и территориальный орган Комитета санитарно-эпидемиолоического благополучия и общественного здоровья (далее Санэпидком) при Министерстве здравоохранения Республики Узбекистан.

Найденные и неучтенные радиоактивные материалы ставятся на учет в порядке, установленном постановлением Кабинета Министров от 13 августа 2009 г. № 231 «Об утверждении Положений о порядке государственного учета и контроля за оборотом радиоактивных веществ и радиоактивных отходов, а также ядерных материалов».

В случае обнаружения или выявления несанкционированных ИИИ вне пределов ответственности субъектов оборота радиоактивных материалов взаимное информирование осуществляется в соответствии со схемой взаимодействия уполномоченных организаций и силовых структур при обнаружении несанкционированных ИИИ согласно приложению к настоящему Порядку.

4. В целях обеспечения безопасности работ, проводимых в случае обнаружения несанкционированных ИИИ, на месте происшествия силами и средствами подразделений реагирования Санэпидком и (или) Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Узбекистан осуществляется радиационная разведка прилегающей территории. По итогам последней определяется и обозначается зона (очаг) радиационного загрязнения местности.

Подразделения реагирования допускаются к работам по локализации и ликвидации очага радиационного загрязнения строго после установления режима радиационной безопасности специалистом отдела радиационной безопасности управления Территориальное управление Санэпидкома.

Все мероприятия, проводимые на месте обнаружения (выявления) несанкционированного ИИИ, должны осуществляться согласно решению руководителя работ (лица, принимающего решение), принятому на основании предложений, представленных прибывшими специалистами (экспертами) уполномоченных организаций и силовых структур. Решение о проведении работ на месте обнаружения несанкционированного ИИИ не может быть принято без предложения эксперта (специалиста) отдела радиационной безопасности управления Территориальное управление Санэпидкома.

5. Личный состав подразделений реагирования для работы в очаге радиационного загрязнения должен быть обеспечен средствами защиты органов дыхания и кожи, а также индивидуального и группового радиометрического контроля (дозиметрами).

В случаях радиационных аварий к личному составу подразделений реагирования перед работами в аварийном очаге применяется специфическая антидот-йодопрофилактика.

По выходе из очага радиационного загрязнения весь персонал и личный состав должен пройти окончательную специальную и санитарную обработку.

Глава 3. Функции уполномоченных организаций и силовых структур в случаях обнаружения (выявления) несанкционированного ИИИ

6. После получения информации об обнаружении (выявлении) несанкционированного ИИИ уполномоченные организации и соответствующие силовые структуры приступают к выполнению мероприятий в соответствии с возложенными на них функциями:

Кабинет Министров Республики Узбекистан:

осуществляет общее руководство деятельностью уполномоченных организаций и силовых структур, других министерств и ведомств, вовлекаемых в мероприятия по идентификации и обезвреживанию несанкционированного ИИИ, посредством создаваемого при Кабинете Министров специального органа (комиссии) либо назначаемого уполномоченного должностного лица;

организует разработку и внесение на утверждение при необходимости решения Президента Республики Узбекистан о привлечении соединений, частей и учреждений Министерства обороны Республики Узбекистан к мероприятиям по предотвращению, локализации и ликвидации последствий радиационной аварии;

Министерство по чрезвычайным ситуациям:

оповещает уполномоченные организации и силовые структуры о факте обнаружения несанкционированного ИИИ;

обеспечивает оперативное прибытие на место происшествия;

организует и проводит радиационную разведку;

принимает участие в подготовке и принятии решения о проведении работ по локализации и ликвидации очага радиационного загрязнения;

обеспечивает организацию и принимает участие в проведении работ по обезвреживанию несанкционированного ИИИ;

информирует вышестоящие и взаимодействующие органы управления о результатах работ по обезвреживанию несанкционированного ИИИ;

Министерство здравоохранения:

обеспечивает прибытие на место происшествия (обнаружения) несанкционированного ИИИ;

принимает участие в организации радиационной разведки и проведении первичной идентификации материала;

осуществляет оценку ситуации (опасности) и определение режима радиационной безопасности;

обеспечивает выработку и представление предложений для принятия решения о проведении работ по локализации и ликвидации очага радиационной аварии;

принимает участие в организации работы по обезвреживанию и захоронению несанкционированного ИИИ;

осуществляет организацию и проведение индивидуального дозиметрического контроля персонала и личного состава, привлекаемого к работам по локализации и ликвидации очага радиационной аварии;

обеспечивает контроль качества дезактивационных работ в очаге радиационной аварии, а также специальной обработки личного состава и техники на пункте специальной обработки;

осуществляет документирование результатов идентификации обнаруженного (выявленного) несанкционированного ИИИ (экспертное заключение), а также информирование вышестоящих и взаимодействующих органов управления;

Министерство внутренних дел:

обеспечивает прибытие оперативно-территориальной группы на место происшествия (обнаружения);

принимает участие в оцеплении и охране территории опасной зоны с целью недопущения посторонних лиц и автотранспортных средств;

осуществляет проведение следственно-оперативных мероприятий по установлению происхождения обнаруженного (выявленного) несанкционированного ИИИ;

принимает участие в эвакуации людей и постороннего автотранспорта с территории опасной зоны;

организует сопровождение по маршруту вывоза обнаруженного (выявленного) несанкционированного ИИИ;

информирует органы управления и уполномоченные организации о результатах проведенных специальных работ;

Национальная гвардия:

обеспечивает прибытие территориальной группы на место происшествия (обнаружения);

принимает участие в оцеплении и охране территории опасной зоны с целью недопущения посторонних лиц и автотранспортных средств;

принимает участие в эвакуации людей и персонала из очага радиационной аварии;

информирует органы управления и уполномоченные организации о результатах проведенных специальных работ;

Государственный таможенный комитет:

информирует уполномоченные организации в случаях обнаружения (выявления) несанкционированного ИИИ в ходе осуществления радиационного контроля за ввозом/вывозом/транзитом на/из/через территорию республики радиоактивных материалов;

обеспечивает проведение предварительной радиометрии и идентификации выявленного (обнаруженного) несанкционированного ИИИ;

организует и осуществляет мероприятия по защите персонала и населения от вредного воздействия несанкционированного ИИИ;

обеспечивает инициирование в установленном порядке процедуры по недопущению ввоза или транзита (возврат отправителю), а также несанкционированного вывоза выявленных (обнаруженных) несанкционированных ИИИ;

обеспечивает неприкосновенность выявленного (обнаруженного) несанкционированного ИИИ до окончания работ по его идентификации и вывозу;

оказывает всестороннее содействие проведению мероприятий по идентификации и обезвреживанию выявленного (обнаруженного) несанкционированного ИИИ;

Служба государственной безопасности:

обеспечивает реагирование на факты обнаружения несанкционированных ИИИ, выявленных в рамках оперативно-розыскной деятельности, информирует органы управления взаимодействующих и контролирующих министерств и ведомств о фактах выявления несанкционированного ИИИ;

обеспечивает согласование порядка и пределов обмена информацией о результатах работ взаимодействующих подразделений уполномоченных организаций и силовых структур, других вовлекаемых министерств и ведомств;

принимает участие в оперативных мероприятиях по установлению происхождения выявленного несанкционированного ИИИ;

обеспечивает учет полученных сотрудниками индивидуальных доз ионизирующего излучения;

Комитет по промышленной, радиационной и ядерной безопасности при Кабинете Министров:

осуществляет подготовку соответствующего заключения и разрешения для Республиканского пункта захоронения радиоактивных отходов Академии наук Республики Узбекистан по организации и проведению комплекса мероприятий по долговременному хранению обнаруженного (выявленного) несанкционированного ИИИ;

обеспечивает взятие на учет/снятие с учета выявленного (обнаруженного) несанкционированного ИИИ;

информирует органы управления и уполномоченные организации о результатах работы по обезвреживанию и захоронению несанкционированного ИИИ;

Институт ядерной физики Академии наук Республики Узбекистан:

обеспечивает прибытие специального автотранспорта к месту обнаружения (выявления) несанкционированного ИИИ;

осуществляет транспортировку и временное хранение обнаруженного (выявленного) несанкционированного ИИИ до решения вопроса о передаче его в Республиканский пункт захоронения радиоактивных отходов Академии наук Республики Узбекистан в установленном порядке;

содействует получению разрешения Министерства здравоохранения и Комитет по промышленной, радиационной и ядерной безопасности при Кабинете Министров на временное хранение обнаруженного несанкционированного ИИИ;

обеспечивает проведение работ в горячей камере по идентификации несанкционированного ИИИ, с выдачей экспертного заключения на обнаруженный несанкционированный ИИИ;

Республиканский пункт захоронения радиоактивных отходов Академии наук Республики Узбекистан:

обеспечивает прибытие специального автотранспорта к месту временного хранения обнаруженного (выявленного) несанкционированного ИИИ;

осуществляет погрузку и доставку несанкционированного ИИИ к месту долговременного хранения в установленном порядке;

осуществляет долговременное хранение выявленных (обнаруженных) несанкционированных ИИИ.

ПРИЛОЖЕНИЕ к Порядку взаимодействия уполномоченных организаций и силовых структур при обнаружении несанкционированных (бесхозных) источников ионизирующего излучения

взаимодействия уполномоченных организаций и силовых структур при обнаружении несанкционированных ИИИ

ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к постановлению Кабинета Министров от 15 октября 2019 года № 869

некоторых решений Правительства Республики Узбекистан, признаваемых утратившими силу

1. Постановление Кабинета Министров от 20 декабря 2012 г. № 358 «Об утверждении Положения о Единой государственной системе прогнозирования, раннего выявления и реагирования на радиационные аварии» (СЗ Республики Узбекистан, 2012 г., № 51, ст. 579).

2. Пункт 10 приложения № 1 к постановлению Кабинета Министров от 18 августа 2017 г. № 644 «О внесении изменений, а также признании утратившими силу некоторых решений Правительства Республики Узбекистан» (СП Республики Узбекистан, 2017 г., № 8, ст. 180).

3. Пункт 64 приложения к постановлению Кабинета Министров от 29 мая 2018 г. № 396 «О внесении изменений в некоторые решения Правительства Республики Узбекистан» (СП Республики Узбекистан, 2018 г., № 5, ст. 126).

4. Пункт 21 приложения к постановлению Кабинета Министров от 6 марта 2019 г. № 195 «О внесении изменений и дополнений в некоторые решения Правительства Республики Узбекистан».

Премьер-министр Республики Узбекистан А. АРИПОВ

г. Ташкент,

15 октября 2019 г.,

№ 869

(Национальная база данных законодательства, 16.10.2019 г., № 09/19/869/3935)

lex.uz