UzbekAI

← Qonunlar

📅 2019-yil 29-oktabr · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2019 йил 29 октябрь · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 29 октября 2019 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 29 October 2019 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Илм-фан ва илмий фаолият тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2019 йил 22 июлда қабул қилинган Сенат томонидан 2019 йил 11 октябрда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади илм-фан ва илмий фаолият соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Илм-фан ва илмий фаолият тўғрисидаги қонунчилик

Илм-фан ва илмий фаолият тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборат.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг илм-фан ва илмий фаолият тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Илм-фан ва илмий фаолият соҳасининг асосий принциплари

Илм-фан ва илмий фаолият соҳасининг асосий принциплари:

илмий ижод ва ахборот эркинлиги;

самарадорлик ва ижодий рақобат;

манфаатдорлик ва рағбатлантириш;

илмий экспертизанинг холислиги;

инсон ҳаёти ва саломатлиги, атроф табиий муҳитга зарар етказмасликдан иборатдир.

4-модда. Илм-фан ва илмий фаолият соҳасининг асосий йўналишлари

Илм-фан ва илмий фаолият соҳасининг асосий йўналишлари:

илм-фан ва илмий фаолиятни ривожлантириш орқали миллий иқтисодиёт рақобатбардошлиги ҳамда самарадорлигига эришиш;

илм-фан ва технологияларни ривожлантиришнинг устувор йўналишларини белгилаш ва ресурсларни мақсадли йўналтириш;

давлат илмий дастурларини ишлаб чиқиш, асослантирилган ташаббус ва лойиҳаларни қўллаб-қувватлаш;

илм-фан ва илмий фаолият соҳасида давлат-хусусий шерикликни қўллаб-қувватлаш;

илм-фанга интилиш ва унинг жозибадорлик муҳитини шакллантириш, ёшларни илмий фаолиятга жалб этиш, ёш истеъдод эгаларини тайёрлаб бориш;

интеллектуал мулк объектларига бўлган ҳуқуқларни муҳофаза қилиш;

илм-фан ва илмий фаолият соҳасини молиялаштиришни оқилона ошириб бориш;

илм-фан, таълим ва ишлаб чиқаришнинг узвий боғлиқлигини таъминлаш ҳамда ундан манфаатдорликни ошириш;

илм-фан ва илмий фаолият соҳасининг ахборот макони билан узвий боғлиқлигини таъминлаш;

илм-фан ва илмий фаолият соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантиришдан иборатдир.

2-боб. Илм-фан ва илмий фаолият соҳасини тартибга солиш

5-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг илм-фан ва илмий фаолият соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

илм-фан ва илмий фаолият соҳаси асосий йўналишларининг амалга оширилишини таъминлайди;

илм-фан ва технологияларни ривожлантиришнинг устувор йўналишларини тасдиқлайди;

илм-фан ва илмий фаолият соҳаси инфратузилмасининг шакллантирилиши ҳамда унинг самарали фаолият юритишини таъминлайди;

давлат илмий дастурларини амалга оширишда мақсадли кўрсаткичларга эришишни баҳолаш тартибини тасдиқлайди;

илм-фан, таълим ва ишлаб чиқаришнинг узвий боғлиқлигини таъминлаш бўйича чора-тадбирларни белгилайди;

илм-фан ва илмий фаолият соҳасини молиялаштириш тартиби ҳамда давлат иштирокидаги жамғармаларни ташкил этиш тартибини белгилайди;

илмий фаолият юритувчи жисмоний шахсларни ижтимоий муҳофаза қилиш ва рағбатлантиришни таъминлайди;

илмий даражалар ва илмий унвонларни бериш тартибини белгилайди;

ахборот маконида илм-фан ва технологиялар асослари, ютуқларини оммалаштириш, шунингдек илм-фан ва илмий фаолият соҳасига оид тегишли тадбирларни тарғиб этиш бўйича чора-тадбирларни белгилайди.

6-модда. Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг илм-фан ва илмий фаолият соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги илм-фан ва илмий фаолият соҳасидаги ваколатли давлат органи ҳисобланади (бундан буён матнда ваколатли давлат органи деб юритилади).

Ваколатли давлат органи:

илм-фан ва илмий фаолият соҳасининг асосий йўналишларини амалга оширади;

илм-фан ва технологияларни ривожлантиришнинг устувор йўналишларини шакллантиради;

илм-фан ва илмий фаолият соҳасини ривожлантириш масалалари бўйича давлат бошқаруви органлари, илмий ташкилотлар, олий таълим, ахборот-таҳлил муассасалари ҳамда бошқа ташкилотларнинг фаолиятини мувофиқлаштиради;

илмий фаолиятга оид давлат дастурлари, илмий фаолиятга оид давлат мақсадли дастурларини ишлаб чиқади ва тасдиқлайди ва уларнинг ижросини назорат қилади, илмий фаолиятга оид ҳудудий дастурлар ишлаб чиқилишини мувофиқлаштиради;

илмий фаолиятга оид давлат дастурлари доирасидаги лойиҳалар танловини ўтказади ва уларни молиялаштиради;

илмий лойиҳалар бўйича давлат буюртмаларини шакллантиради, давлат рўйхатини юритади, бажарилишини мониторинг қилади ва улар юзасидан ҳисоботлар қабул қилади;

Ноёб илмий объектлар рўйхатини шакллантиради ва тасдиқлайди;

ўзаро манфаатли халқаро илмий ҳамкорликни ривожлантириш, илм-фан ва илмий фаолият соҳасига чет эл инвестицияларини жалб қилишга кўмаклашади;

илмий даражали кадрларни тайёрлаш тизимини мувофиқлаштиради.

7-модда. Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг илм-фан ва илмий фаолият соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси ўз ваколатлари доирасида:

илм-фан ва технологияларни ривожлантиришнинг устувор йўналишлари, давлат илмий дастурлари, шунингдек халқаро дастурларни шакллантириш бўйича таклифлар беради;

илм-фан, таълим ва ишлаб чиқаришнинг узвий боғлиқлигини таъминлаш бўйича чора-тадбирларни белгилайди ва амалга оширади;

илмий фаолият субъектлари учун илмий асбоб-ускуналардан жамоавий фойдаланиш марказлари, ноёб илмий объектлардан қонунчиликда белгиланган тартибда фойдаланиш билан боғлиқ зарур шарт-шароитларни яратади;

илмий ташкилотларнинг илмий салоҳиятини оширади ва илмий даражали кадрлар тайёрлайди;

илмий ишланмаларни тижоратлаштиришга кўмаклашади ва уларнинг эгаларини рағбатлантиради, шунингдек ёшларни илмий фаолиятга жалб этиш, уларнинг самарали илмий фаолият юритишлари учун зарур шарт-шароитлар яратади;

илмий ташкилотлар ходимларини давлат ва халқаро мукофотларга тақдим этади;

хорижий давлатлар ва мамлакатимиз илм-фани ютуқларини ўрганади, таҳлил қилади, оммалаштиради ҳамда тарғиб қилади, улардан Ўзбекистон Республикаси манфаатлари йўлида фойдаланиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқади;

чет эл фанлар академиялари, илмий ташкилотлари ва жамғармалари билан ҳамкорликни амалга ошириш, халқаро илмий тадбирларни ташкил этиш ва ўтказишда қатнашади.

8-модда. Олий таълим тизими муассасаларининг, шунингдек бўйсунувида илмий ташкилотлар бўлган вазирлик, идоралар ҳамда ташкилотларнинг илм-фан ва илмий фаолият соҳасидаги ваколатлари

Олий таълим тизими муассасалари, шунингдек бўйсунувида илмий ташкилотлар бўлган вазирлик, идоралар ва ташкилотлар ўз ваколатлари доирасида:

илм-фан ва илмий фаолият соҳасининг асосий йўналишларини амалга оширишда қатнашади;

илм-фан ва технологияларни ривожлантиришнинг устувор йўналишлари бўйича таклифлар киритади;

давлат илмий дастурлари, шунингдек халқаро дастурларни ишлаб чиқишда қатнашади ва уларнинг бажарилишини таъминлайди;

ўз бўйсунувидаги тегишли таълим муассасалари ва илмий ташкилотларда самарали ҳамда рақобатбардош илмий фаолият юритилишини таъминлайди;

тегишли йўналишлар бўйича илмий даражали кадрлар тайёрлашни таъминлайди, илмий фаолият юритувчиларни рағбатлантириб боради;

илм-фан, таълим ва ишлаб чиқаришнинг узвий боғлиқлигини таъминлаш бўйича чора-тадбирларни белгилайди ва амалга оширади;

ўз бўйсунувидаги илмий ташкилотларнинг моддий-техника базасини мустаҳкамлаб боради;

илмий ишланмаларни тижоратлаштиради ва улар эгаларини рағбатлантиради, шунингдек ёшларни илмий фаолиятга жалб этиш, уларнинг самарали илмий фаолият юритишлари учун зарур шарт-шароитлар яратади;

илм-фан ва технологиялар асослари, ютуқларини оммалаштириш, шунингдек илм-фан ва илмий фаолият соҳасига оид тегишли тадбирларни тарғиб этишда қатнашади.

9-модда. Маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг илм-фан ва илмий фаолият соҳасидаги ваколатлари

Маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари илмий фаолиятга оид ҳудудий дастурларни тасдиқлайди ва уларнинг бажарилиши устидан назоратни амалга оширади.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари ўз ваколатлари доирасида:

илм-фан ва илмий фаолият соҳасининг асосий йўналишларини амалга оширишда қатнашади;

илмий фаолиятга оид ҳудудий дастурларни ишлаб чиқади ва маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органига тасдиқлаш учун киритади ҳамда уларнинг амалга оширилишини таъминлайди;

илм-фан ва технологияларни ривожлантиришнинг устувор йўналишларини шакллантиришда қатнашади;

илмий фаолиятни ривожлантириш ва унинг замонавий инфратузилмасини яратишга кўмаклашади;

илм-фан, таълим ва ишлаб чиқаришнинг узвий боғлиқлигини таъминлаш бўйича чора-тадбирларни белгилайди ва амалга оширади;

илмий ишланмаларни яратиш, қўллаш ва оммалаштириш билан боғлиқ тизимли ишларни ташкил этади;

маҳаллий ахборот маконида илм-фан ва технологиялар асосларини, ютуқларини, шунингдек илм-фан ва илмий фаолият соҳасига оид тегишли тадбирларни тарғиб этишни тизимли равишда йўлга қўяди.

10-модда. Фуқаролар, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамияти бошқа институтларининг илм-фан ва илмий фаолият соҳасидаги иштироки

Фуқаролар, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари илм-фан ва илмий фаолият соҳасида:

илм-фан ва технологияларни ривожлантиришнинг устувор йўналишлари, давлат илмий дастурларини шакллантириш бўйича таклифлар бериши;

илм-фан ва илмий фаолият тўғрисидаги қонунчиликнинг ижро этилиши устидан жамоатчилик назоратини амалга ошириши;

илм-фан ва илмий фаолият тўғрисидаги қонунчиликни такомиллаштиришга доир таклифлар бериши;

илм-фан ва илмий фаолият соҳасида давлат органлари ва бошқа ташкилотлар билан ҳамкорлик қилиши ҳамда уларга кўмаклашиши;

илм-фан ва илмий фаолият соҳасига оид маълумотларни тарқатиши, оммалаштириши ва тарғиб этиши мумкин.

11-модда. Ёшларни илм-фан ва илмий фаолиятга жалб этиш

Ёшларни илм-фан ва илмий фаолиятга жалб этиш:

тегишли давлат дастурларини ишлаб чиқиш;

таълим ташкилотида истеъдодларни аниқлаш, танлаш, тарбиялаш бўйича тегишли чора-тадбирлар олиб бориш;

тегишли йўналишлар бўйича ихтисослаштирилган мактаблар, мактаб-интернатлар, махсус синфлар, марказлар ва ўқув курслари ташкил этиш;

таълим жараёнида эгалланган билимларни кундалик турмуш ва касбий фаолиятда самарали қўллай олишга қаратиш;

таълим олувчилар ўртасида турли танловлар уюштириб бориш ва рағбатлантириш;

чет эл етакчи илмий ташкилотлари ва таълим муассасаларига магистратура ва докторантура дастурларини ўташ, малака ошириш, тажриба орттиришга юбориш орқали ва бошқа шаклларда амалга оширилади.

Ёш олимларнинг илмий ташкилотлар ва таълим муассасалари, ишлаб чиқариш ва бошқа тармоқлардаги илмий уюшмалари давлат томонидан қўллаб-қувватланади.

Илмий ташкилотлар ва олий таълим муассасаларида ёш олимлар ва талабаларнинг илмий фаолият юритиши учун тегишли шарт-шароитлар яратилиши лозим.

3-боб. Илмий фаолият ва унинг субъектлари

12-модда. Илмий фаолият

Илмий фаолият объектлар, ҳодиса (жараёнлар)нинг хусусиятлари, ўзига хосликлари ва қонуниятларини аниқлаш мақсадида борлиқни ўрганиш ва олинган билимларни амалиётда қўллашга йўналтирилган фаолият ҳисобланиб, фундаментал ва амалий тадқиқотлардан иборатдир.

Фундаментал тадқиқотлар табиат, жамият ва инсоннинг тузилиши, шаклланиши ва ривожланишига оид асосий қонуниятлар ҳақида янги билимлар олиш, улар ўртасидаги ўзаро алоқадорлик, шунингдек муайян фаолият натижасида яратилган объектларни ўрганишга йўналтирилган назарий ва (ёки) тажрибага йўналтирилган фаолият ҳисобланади.

Амалий тадқиқотлар амалий мақсадларга эришиш ва аниқ вазифаларни ҳал этиш учун асосан янги билимлар ва фундаментал тадқиқотлар натижаларини қўллашга йўналтирилган фаолият ҳисобланади.

13-модда. Илмий фаолият субъектлари

Илмий фаолият юритувчи жисмоний ва юридик шахслар илмий фаолият субъектлари ҳисобланади.

Чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахсларнинг Ўзбекистон Республикасидаги илмий фаолияти қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.

Давлат илмий ташкилотлари, шунингдек давлат таълим муассасалари таркибидаги илмий ва илмий-техникавий тузилмаларда фаолият юритувчи ходимлар лавозимлари қонунчиликка мувофиқ белгиланади.

14-модда. Илмий фаолият юритувчи шахсларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Илмий фаолият юритувчи шахслар:

илмий фаолият тури, йўналиши ва воситаларини танлаш;

илмий фаолиятни якка тартибда ёки жамоавий асосда олиб бориш;

инсон ҳаёти ва саломатлиги, атроф табиий муҳитга зарар етказиши мумкин бўлган илмий фаолиятда қатнашишни рад қилиш;

бажарган ишининг даражаси ва сифатига кўра моддий рағбат олиш, шунингдек илмий фаолияти натижаларини амалиётга татбиқ этишдан мукофот ёки даромад олиш;

Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари, илмий фаолиятни қўллаб-қувватлаш жамғармалари ва қонунчилик билан тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан молиялаштириладиган илмий лойиҳалар бўйича танловларда қонунчиликда белгиланган тартибда иштирок этиш;

ўзи томонидан ёки ҳаммуаллифликда бажарилган илмий ишланмалар натижаларидан, агар улар давлат, хизмат ва тижоратга оид ёки қонунчиликка мувофиқ муҳофаза қилинадиган бошқа сирлардан таркиб топмаган бўлса, эркин фойдаланиш, уларни тарқатиш ва оммавий ахборот воситаларида эълон қилиш;

илм-фан соҳасида тадбиркорлик фаолиятини қонунчиликка мувофиқ амалга ошириш;

педагогик фаолият билан шуғулланиш, маслаҳатчи ва эксперт бўлиш;

агар қонунчиликда бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, илмий фаолият натижаларини илмий маъруза, мақола, монография ва диссертация ҳимояси кўринишида ҳамда бошқа шаклларда тақдим этиш ҳуқуқига эга.

Илмий фаолият юритувчи шахслар:

инсон ҳаёти ва саломатлиги, атроф табиий муҳитга зарар етказмасликка;

кўчирмачиликка йўл қўймасликка, ўзгаларнинг илмий ишланмаларини ўзлаштирмасликка ва ёлғон маълумотларга асосланмасликка;

интеллектуал мулк ҳуқуқлари ва илмий одоб-ахлоқ қоидаларига риоя қилишга мажбурдир.

15-модда. Илмий фаолият юритувчи жисмоний шахсларнинг меҳнат ҳуқуқлари

Илмий фаолият юритувчи шахслар меҳнатига ҳақ тўлаш, уларга йиллик ҳақ тўланадиган меҳнат таътили, шунингдек ижодий таътил бериш қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.

Давлат илмий ташкилотларида илмий фаолият юритувчи шахсларга қирқ саккиз иш кунидан иборат йиллик ҳақ тўланадиган ҳамда моддий ёрдамни кўзда тутадиган меҳнат таътили берилади.

Давлат илмий ташкилотларида илмий ходимларнинг етакчи олий таълим муассасалари, илмий-тадқиқот марказлари ва лабораторияларида, шу жумладан чет элда амалиёт ўташлари ёки малака оширишлари учун бир йилгача бўлган муддатга таътил берилади.

16-модда. Илмий ташкилот

Асосий фаолият тури илмий фаолият юритишга йўналтирилган юридик шахс илмий ташкилот ҳисобланади.

Илмий ташкилотлар қонунчиликда белгиланган тартибда илмий фаолият натижаларини тижоратлаштириш билан шуғулланувчи ташкилотлар, илмий асбоб-ускуналардан жамоавий фойдаланиш марказлари ва бошқа ташкилотларни, шунингдек ноёб илмий объектларни ташкил этиш ҳуқуқига эгадир.

17-модда. Олий таълим ташкилотларида илмий фаолият юритиш

Олий таълим ташкилотларида таълим жараёни билан бирга илмий фаолият ҳам юритилади.

Олий таълим ташкилотларининг педагог кадрлари тегишли йўналишларда илмий фаолият билан шуғулланишлари шарт.

Олий таълим ташкилотлари қонунчиликда белгиланган тартибда илмий фаолият натижаларини тижоратлаштириш билан шуғулланувчи ташкилотлар, илмий асбоб-ускуналардан жамоавий фойдаланиш марказлари ва бошқа ташкилотларни таъсис этиш, шунингдек ноёб илмий объектларни ташкил этиш ҳуқуқига эгадир.

Олий таълим ташкилотлари илмий фаолиятга миллий ва халқаро даражадаги етук олимлар, илмий ташкилотлар вакилларини жалб этиш, етакчи миллий ва хорижий илмий ташкилотлар ҳамда таълим муассасаларида амалиёт ўташни ташкил қилиш ҳуқуқига эгадир.

Олий таълим ташкилотларининг илмий салоҳиятини оширишга олий таълим ташкилотлари, бўйсунувида олий таълим ташкилотлари бўлган вазирлик, идора ва ташкилотлар, Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги масъулдир.

Олий таълим ташкилотининг илмий фаолиятини баҳолашда унинг илмий салоҳияти, шу жумладан илмий ишланмаларнинг натижадорлиги, илмий мактабларнинг яратилганлиги, илмий даражали педагог кадрлар салоҳияти, шунингдек унинг илм-фан ривожига қўшган ҳиссаси инобатга олинади.

18-модда. Илмий фаолият соҳасидаги бошқа ташкилотлар

Илмий фаолият асосий фаолият турига кирмайдиган ташкилотлар илмий фаолият билан шуғулланишга ҳамда таъсис ҳужжатлари (низомлари)да белгиланган вазифаларни бажариш мақсадида ўз таркибида илмий тузилмаларни ташкил этишга ҳақлидир.

4-боб. Илмий фаолиятни ташкил этиш ва баҳолаш

19-модда. Илм-фан ва технологияларни ривожлантиришнинг устувор йўналишлари

Илм-фан ва технологияларни ривожлантиришнинг устувор йўналишлари миллий иқтисодиёт рақобатбардошлиги ҳамда самарадорлигига эришиш, меҳнат унумдорлигини ошириш, янги тармоқларни яратиш, аҳоли турмуш даражаси, илм-фан ва таълим тизимларини сифат жиҳатидан юксалтириб бориш билан боғлиқ муаммоларнинг илмий ечимини таъминлаш мақсадида ишлаб чиқилади.

20-модда. Давлат илмий дастурлари

Давлат илмий дастурлари илмий фаолиятга оид давлат дастурлари, илмий фаолиятга оид давлат мақсадли дастурлари ва илмий фаолиятга оид ҳудудий дастурларни ўз ичига олади.

Илмий фаолиятга оид давлат дастурлари илм-фан ва технологияларни ривожлантиришнинг устувор йўналишлари бўйича ишлаб чиқилади ва давлат буюртмаси асосида бажариладиган илмий лойиҳалардан иборат бўлади.

Илмий лойиҳаларни илмий фаолиятга оид давлат дастурларига киритиш танловлар ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг тегишли ҳужжатларига кўра амалга оширилади.

Илмий фаолиятга оид давлат мақсадли дастурлари долзарб муаммоларни ҳал этиш учун ишлаб чиқилади ва аниқ маҳсулотга давлат буюртмаси бериш асосида бажариладиган илмий лойиҳалардан иборат бўлади.

Илмий фаолиятга оид ҳудудий дастурлар тегишли ҳудуд ижтимоий-иқтисодий муаммоларини ҳал этиш ва янги илмий ишланмаларни жорий этишга қаратилган илмий лойиҳалардан иборат бўлади.

Давлат илмий дастурлари лойиҳаларининг мавзулари, йўналишлари ва уларнинг ижроси тўғрисидаги ахборот мажбурий тартибда оммавий ахборот воситалари ва ваколатли давлат органининг расмий веб-сайтида эълон қилинади.

21-модда. Илм-фан ва таълимнинг узвий боғлиқлиги

Илм-фан ва таълимнинг узвий боғлиқлиги:

таълим жараёнининг сифати ва самарадорлигини ошириш;

таълим олувчиларда илмий тафаккурни ривожлантириш;

педагог кадрларнинг илмий салоҳиятини ошириб бориш,

«устоз — шогирд» мактаб ва анъаналарини мустаҳкамлаш, илмий изланувчиларнинг иқтидорли келажак авлодини шакллантириш;

илм-фан ва технологияларни ривожлантиришнинг устувор йўналишлари бўйича юқори малакали мутахассисларни тайёрлаб бориш орқали таъминланади.

22-модда. Илм-фан ва ишлаб чиқаришнинг узвий боғлиқлиги

Илм-фан ва ишлаб чиқаришнинг узвий боғлиқлиги:

инновацион маҳсулотлар ва хизматларни яратиш ҳамда қўллаш учун қулай муҳитни шакллантириш;

инновацияларни жорий этишдан манфаатдорликнинг ташкилий-ҳуқуқий тизимини такомиллаштириб бориш;

тадбиркорлик субъектлари ҳузурида тегишли йўналишларда илмий ташкилотларнинг фаолиятини йўлга қўйиш, илмий фаолият юритаётган хорижий ҳамкорлар билан изчил ва самарали ҳамкорликни йўлга қўйиш;

ишлаб чиқариш тармоқлари ва тадбиркорлик субъектларидан инновацион маҳсулотлар ва хизматларга буюртмалар олиш;

инновацион инфратузилмани (технология парклари, технологияларни тарқатиш (технологиялар трансфери) марказлари, инновацион кластерлар, венчур жамғармалари, бизнес-инкубаторлар ва бошқаларни) ривожлантириш;

хусусий илмий ташкилотлар фаолиятини йўлга қўйиш;

инновацион тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш;

солиқ имтиёзларини қўллаш орқали таъминланади.

23-модда. Илмий даражали кадрларни тайёрлаш

Илмий даражали кадрларни тайёрлаш таянч докторантура, докторантура ва мустақил изланувчилик асосида амалга оширилади.

Таянч докторантура ва докторантура доирасидаги илмий фаолият ишлаб чиқаришдан ажралган ҳолда олиб борилади.

Мустақил изланувчилик доирасидаги илмий фаолият ишлаб чиқаришдан ажралмаган ҳолда олиб борилади.

24-модда. Илмий даражалар ва илмий унвонлар

Тегишли фан йўналишлари бўйича фалсафа доктори (Doctor of Philosophy (PhD), фан доктори (Doctor of Science (DSc) илмий даражаларини, профессор, доцент ва катта илмий ходим илмий унвонларини бериш қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.

Чет давлатларда олинган илмий даражалар ва илмий унвонларнинг Ўзбекистон Республикасида тан олиниши Ўзбекистон Республикасининг қонунчилиги ва халқаро шартномаларига мувофиқ амалга оширилади.

25-модда. Илмий даражалар берувчи илмий кенгаш

Илмий даража олиш учун тайёрланган диссертация илмий ташкилот ва таълим муассасаси қошида тегишли ихтисослик бўйича тузилган илмий даражалар берувчи илмий кенгашда ҳимоя қилинади.

Илмий даражалар берувчи илмий кенгаш жамоатчилик асосида фаолият олиб боради ва диссертациянинг танланган ихтисосликка мослиги, экспертизанинг сифати ва холислиги, қабул қилинган қарорнинг асослантирилганлиги учун масъул ҳисобланади.

26-модда. Илмий экспертиза

Илмий экспертиза илмий лойиҳа бўйича асослантирилган қарор қабул қилиш мақсадида уни ўрганиш, таҳлил қилиш, баҳолаш ва хулоса тайёрлашга қаратилган фаолиятдир.

Илмий экспертиза:

қатнашчиларининг мустақиллиги ва ҳуқуқий ҳимояланганлиги;

илмий лойиҳа илмий ёндашувда, холис, тўлиқ ва ҳар томонлама ўрганилиши;

экспертиза натижаларининг асослантирилганлиги;

экспертларнинг чуқур билимга эгалиги ва юксак даражада ўз ишининг устасилиги;

қонунчиликка мувофиқ давлат, хизмат ва тижорат сирларига риоя қилган ҳолда экспертиза натижаларининг очиқлиги;

жамоат, техника, экология хавфсизлиги, миллий ва халқаро стандартларга риоя қилиш тамойилларига таянган ҳолда амалга оширилади.

Илмий экспертизани амалга ошириш жараёнида унинг натижаларидан шахсан манфаатдор бўлган жисмоний ва юридик шахсларнинг қатнашишига йўл қўйилмайди.

Илмий экспертиза жараёнида қатнашган ва қабул қилинган хулоса билан келишмаган эксперт ўзининг асослантирилган фикрини мазкур хулосага қўшиб қўйиши мумкин.

Илмий экспертизани ўтказишга чет эл мутахассислари жалб этилиши мумкин.

Давлат буюртмаси асосида бажариладиган илмий фаолиятга оид давлат дастурлари доирасидаги илмий лойиҳалар давлат илмий экспертизасидан ўтказилиши шарт.

Илмий экспертиза ушбу масала бўйича ваколати бор давлат ташкилотининг қарорига кўра ўтказилади.

27-модда. Давлат буюртмаси асосида бажариладиган илмий лойиҳалар мониторинги

Давлат буюртмаси асосида бажариладиган илмий лойиҳалар мониторинги уларнинг тасдиқланган режага кўра бажарилишини, молиявий маблағларнинг мақсадга мувофиқ сарфланишини, белгиланган муддатларда ҳисоботлар тақдим этилишини ва олинган натижаларнинг самарадорлигини баҳолашни ўз ичига олади.

Давлат буюртмаси асосида бажарилаётган илмий лойиҳалар мониторинги натижалари хулосаларидан илмий йўналишларнинг истиқболини белгилаш, илмий лойиҳаларни молиялаштиришни давом эттириш ёки тўхтатиш бўйича қарорлар қабул қилишда фойдаланилади.

Давлат буюртмаси асосида бажарилаётган илмий лойиҳаларнинг натижалари мониторинги ваколатли давлат органи томонидан амалга оширилади.

Давлат буюртмаси асосида бажариладиган илмий лойиҳалар бўйича ҳисоботлар ваколатли давлат органининг расмий веб-сайтида эълон қилиб борилади.

28-модда. Илмий ишланмаларни баҳолаш

Илмий ишланмаларни баҳолаш илмий фаолият натижалари қийматини аниқлашга йўналтирилган фаолиятдир.

Илмий ишланмаларни баҳолаш баҳолаш фаолиятини белгиланган тартибда амалга оширувчи юридик шахс томонидан амалга оширилади.

Баҳоланган илмий ишланмалардан:

ташкилотларнинг устав капиталига улуш сифатида қўшиш ва роялти миқдорини аниқлаш;

лицензия келишувларини тузиш;

сарфланган маблағларнинг самарадорлигини аниқлаш ва бошқа мақсадларда фойдаланилиши мумкин.

Илмий ишланмаларни баҳолаш натижалари расмийлаштирилади ва келгусида фойдаланиш учун асос бўлиб хизмат қилади.

29-модда. Илмий фаолиятнинг ахборот таъминоти

Илмий фаолият субъектлари, давлат, хизмат, тижорат ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа маълумотларни ўз ичига олган ахборотдан ташқари, илмий, статистик ва бошқа ахборотни эркин тарзда излаш, олиш ва тарқатиш ҳуқуқига эгадир.

Илмий, статистик ва бошқа ахборотлар, шу жумладан миллий ва халқаро ахборот жамғармаларида, тизимларида, маълумотлар банки ва базаларида жойлаштирилган маълумотлар билан танишиш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби Ўзбекистон Республикасининг қонунчилиги ва халқаро шартномаларига мувофиқ белгиланади.

Ваколатли давлат органи ва бошқа давлат бошқаруви органлари ўз бўйсунувидаги илмий ташкилотларни илмий ахборот билан таъминлайди, илмий ҳисоботлар ва тугалланган илмий ишлар маълумотлар базаларини юритади, шунингдек илмий фаолият натижаларини илмий ахборот манбаларида чоп этиш ва улардан амалий фойдаланишни қўллаб-қувватлайди.

Давлат бошқаруви органлари илмий ахборотни йиғиш, тўплаш, қайта ишлаш, сақлаш ва ундан фойдаланишни амалга оширувчи илмий ташкилотлар, ахборот-кутубхона марказлари фаолиятига ёрдам кўрсатади, илмий маҳсулотлар, шу жумладан илмий журналлар, китоблар ва бошқа босма нашрларни чоп этиш ҳамда тарқатиш, миллий ва халқаро илмий нашрлар, ахборот жамғармалари, тизимлари, маълумотлар банки ва базаларига киришга кўмаклашади.

30-модда. Илм-фан ва илмий фаолиятнинг миллий ахборот макони билан узвий боғлиқлиги

Илм-фан ва илмий фаолиятнинг миллий ахборот макони билан узвий боғлиқлиги:

илмий-ахборот инфратузилмасини такомиллаштириш;

мулкчилик шаклидан қатъи назар ҳар қандай ахборот ресурсларидан қонунчиликда белгиланган тартибда эркин фойдаланиш;

илм-фан ва технологиялар асослари, ютуқларини оммалаштириш, шунингдек илм-фан ва илмий фаолият соҳасига оид тегишли тадбирларни тарғиб этиш чора-тадбирларини белгилаш;

ихтисослаштирилган илмий нашрлар, оммавий ахборот воситалари, веб-сайтлар тузиш ва улар фаолиятини қўллаб-қувватлаш;

Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ва давлат иштирокидаги жамғармалар ҳисобидан тўлиқ ёки қисман молиялаштириладиган нашрлар, оммавий ахборот воситаларида илм-фан ва технологиялар асослари, ютуқлари, илм-фан ва илмий фаолият соҳасига оид тадбирлар ҳақида ахборотни бепул тарқатиш тартибини белгилаш;

глобал ахборот маконининг тегишли ресурсларидан фойдаланишнинг ҳуқуқий ва иқтисодий чораларини кўриш ҳамда бошқа усуллар орқали таъминланади.

31-модда. Илмий фаолият натижаларини тижоратлаштириш

Илмий фаолият натижаларини тижоратлаштириш фойда олиш мақсадида илмий фаолият натижаларини фуқаролик муомаласига киритиш жараёнидир.

Илмий фаолият натижаларини тижоратлаштириш:

илмий фаолият натижаларини қўллаган ҳолда яратилган товарларни (бажарилган ишларни, кўрсатилган хизматларни) реализация қилиш ёки ушбу натижалардан ўз эҳтиёжлари учун фойдаланиш;

таъсисчиси ёки таъсисчиларидан бири устав жамғармасига улуш сифатида интеллектуал мулк объекти ёки тайёр технологияни киритган ташкилот (ёки ихтисослаштирилган аффилланган ташкилот) бўлган тижорат ташкилотларини ташкил этиш;

интеллектуал мулк объектларига бўлган мулкий ҳуқуқларни учинчи шахсларга ўтказиш ва мазкур объектлардан фойдаланиш ҳуқуқини роялти тўловларига асосланган лицензия шартномаларини тузиш орқали, шу жумладан уларни кейинчалик ушбу ҳуқуқлар олувчиси томонидан тижоратлаштириш шарти билан бериш ва бошқа усуллар орқали амалга оширилади.

32-модда. Ноёб илмий объект

Илмий фаолиятни самарали йўлга қўйиш учун алоҳида аҳамиятга эга, мамлакатда ягона бўлган, илмий изланишларда фойдаланилаётган, тегишли соҳаларда мукаммал изланишлар олиб бориш имконини берадиган илмий асбоб-ускуналар, нодир тўпламлар ва бошқа камёб объектлар ноёб илмий объект ҳисобланади.

Ўз юритувида ноёб илмий объект бўлган ташкилот раҳбари уни ишчи ҳолатда сақлаш, унга зарур хизматларни кўрсатиш, ундан унумли фойдаланиш, ажратилган молиявий маблағларнинг самарали ва мақсадли сарфланиши, шунингдек ноёб илмий объектлар бўйича илмий ва молиявий ҳисоботларнинг ваколатли давлат органига топширилиши учун жавобгардир.

33-модда. Илмий асбоб-ускуналардан жамоавий фойдаланиш маркази

Илмий асбоб-ускуналардан жамоавий фойдаланиш маркази илмий ташкилот ёки таълим муассасаси қошида фаолият юритувчи, ишлаб чиқариш унумдорлиги юқори бўлган илмий асбоб-ускуналар билан жиҳозланган ва улардан кўпчилик фойдаланиши мумкин бўлган, тегишли малакали мутахассисларга эга тузилмадир.

5-боб. Илм-фан ва илмий фаолият соҳасини молиялаштириш

34-модда. Илм-фан ва илмий фаолият соҳасини молиялаштириш йўналишлари

Илм-фан ва илмий фаолият соҳасини молиялаштириш:

базавий молиялаштириш;

илмий лойиҳаларни молиялаштириш;

стажёр-тадқиқотчилик, таянч докторантура ва докторантура доирасидаги илмий изланишларни молиялаштириш;

ноёб илмий объектларни сақлашни молиялаштириш;

илмий асбоб-ускуналардан жамоавий фойдаланиш марказларини молиялаштириш йўналишларида амалга оширилади.

35-модда. Базавий молиялаштириш

Базавий молиялаштириш қонунчиликда белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан давлат илмий ташкилотларига нисбатан қўлланилади. Бундай ташкилотлар рўйхати ваколатли давлат органининг тавсиясига кўра Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

Давлат илмий ташкилотларининг илмий ходимлари меҳнатига тўғридан-тўғри Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан ҳақ тўлаш қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.

36-модда. Илмий лойиҳаларни молиялаштириш

Илмий лойиҳаларни молиялаштириш:

Ўзбекистон Республикасининг республика бюджети;

маҳаллий бюджет;

махсус ва мақсадли жамғармалар;

хўжалик юритувчи субъектлар;

иш берувчи;

халқаро ташкилотлар ва ҳомийлар;

қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

Илмий фаолиятга оид давлат дастурлари, илмий фаолиятга оид давлат мақсадли дастурлари доирасида бажариладиган илмий лойиҳаларни молиялаштириш Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари, шунингдек қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

Илмий фаолиятга оид ҳудудий дастурлар доирасида бажариладиган лойиҳаларни молиялаштириш маҳаллий бюджет маблағлари, шунингдек қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

37-модда. Стажёр-тадқиқотчилик, таянч докторантура ва докторантура доирасидаги илмий изланишларни молиялаштириш

Стажёр-тадқиқотчилик, таянч докторантура ва докторантура доирасидаги илмий изланишларни молиялаштириш Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

38-модда. Ноёб илмий объектларни сақлашни молиялаштириш

Ноёб илмий объектларни сақлашни молиялаштириш Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади ҳамда жорий таъминлаш, шу жумладан бинолар, асбоб-ускуналарни ишчи ҳолатда сақлаш, ашёлар билан таъминлаш, маъмурий ва ёрдамчи ходимларнинг меҳнатига ҳақ тўлаш билан боғлиқ харажатларни ўз ичига олади.

39-модда. Илмий асбоб-ускуналардан жамоавий фойдаланиш марказларини молиялаштириш

Илмий асбоб-ускуналардан жамоавий фойдаланиш марказларини молиялаштириш Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

40-модда. Илмий фаолиятни қўллаб-қувватлаш жамғармалари

Юридик ва жисмоний шахслар ташаббуси билан илмий фаолиятни қўллаб-қувватлаш жамғармалари тузилиши мумкин.

Жамғармаларнинг таъсис ҳужжатларида маблағларни шакллантириш, йўналтириш, тақсимлаш, илмий изланишларнинг (мавзуларнинг) лойиҳалари ва натижаларини баҳолаш, ҳисобот бериш тартиби аниқ кўрсатилган бўлиши лозим.

Жамғармалар ўз фаолияти ҳақида йиллик ҳисоботни эълон қилиб бориши шарт.

6-боб. Якунловчи қоидалар

41-модда. Илм-фан ва илмий фаолият соҳасида халқаро ҳамкорлик

Ўзбекистон Республикасининг илм-фан ва илмий фаолият соҳасида халқаро ҳамкорлиги миллий илмий мактабларнинг жаҳон миқёсида ўз ўрнига эга бўлиши, дунё илм-фани ва технологиялари илғор ютуқларидан миллий иқтисодиёт рақобатбардошлигини юксалтиришда фойдаланиш, чет эл инвестициялари, чет эллик етук илмий ва технология марказлари, олимлар, мутахассисларни мамлакатга жалб этиш, илмий фаолият юритувчи жисмоний шахсларнинг хорижда тажриба ва малака орттиришларини таъминлаш мақсадларида амалга оширилади.

Давлат Ўзбекистон Республикасининг тегишли халқаро шартномалари, шунингдек халқаро илмий дастурлар ва лойиҳалар доирасидаги илмий фаолиятнинг ҳар томонлама қўллаб-қувватланишини таъминлайди.

Илмий фаолият субъектлари халқаро ва хорижий илмий ҳамда технология тузилмаларига аъзо бўлиш, халқаро илмий дастурлар ва лойиҳаларда қатнашиш, чекловлар бўлмаган ҳолларда, Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ҳамда унинг ташқарисида хорижий юридик ва жисмоний шахслар билан битимлар тузиш ҳуқуқига эгадир.

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида хорижий юридик ва жисмоний шахслар иштирокидаги илмий ташкилотлар қонунчиликда белгиланган тартибда ташкил этилади.

42-модда. Низоларни ҳал этиш

Илм-фан ва илмий фаолият соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

43-модда. Илм-фан ва илмий фаолият тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Илм-фан ва илмий фаолият тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

44-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ваколатли давлат органи ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

45-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

46-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Ушбу Қонун 15-моддасининг иккинчи қисми 2020 йил 1 январдан эътиборан амалга киритилади.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2019 йил 29 октябрь,

ЎРҚ-576-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 30.10.2019 й., 03/19/576/3970-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон, 12.10.2021 й., 03/21/721/0952-сон; 09.09.2024 й., 03/24/957/0689-сон; 30.12.2025 й., 03/25/1109/1241-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Ilm-fan va ilmiy faoliyat toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2019-yil 22-iyulda qabul qilingan Senat tomonidan 2019-yil 11-oktabrda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Ilm-fan va ilmiy faoliyat toʻgʻrisidagi qonunchilik

Ilm-fan va ilmiy faoliyat toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iborat.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining ilm-fan va ilmiy faoliyat toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasining asosiy prinsiplari

Ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasining asosiy prinsiplari:

ilmiy ijod va axborot erkinligi;

samaradorlik va ijodiy raqobat;

manfaatdorlik va ragʻbatlantirish;

ilmiy ekspertizaning xolisligi;

inson hayoti va salomatligi, atrof tabiiy muhitga zarar yetkazmaslikdan iboratdir.

4-modda. Ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasining asosiy yoʻnalishlari

Ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasining asosiy yoʻnalishlari:

ilm-fan va ilmiy faoliyatni rivojlantirish orqali milliy iqtisodiyot raqobatbardoshligi hamda samaradorligiga erishish;

ilm-fan va texnologiyalarni rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlarini belgilash va resurslarni maqsadli yoʻnaltirish;

davlat ilmiy dasturlarini ishlab chiqish, asoslantirilgan tashabbus va loyihalarni qoʻllab-quvvatlash;

ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasida davlat-xususiy sheriklikni qoʻllab-quvvatlash;

ilm-fanga intilish va uning jozibadorlik muhitini shakllantirish, yoshlarni ilmiy faoliyatga jalb etish, yosh isteʼdod egalarini tayyorlab borish;

intellektual mulk obyektlariga boʻlgan huquqlarni muhofaza qilish;

ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasini moliyalashtirishni oqilona oshirib borish;

ilm-fan, taʼlim va ishlab chiqarishning uzviy bogʻliqligini taʼminlash hamda undan manfaatdorlikni oshirish;

ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasining axborot makoni bilan uzviy bogʻliqligini taʼminlash;

ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirishdan iboratdir.

2-bob. Ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasini tartibga solish

5-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasi asosiy yoʻnalishlarining amalga oshirilishini taʼminlaydi;

ilm-fan va texnologiyalarni rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlarini tasdiqlaydi;

ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasi infratuzilmasining shakllantirilishi hamda uning samarali faoliyat yuritishini taʼminlaydi;

davlat ilmiy dasturlarini amalga oshirishda maqsadli koʻrsatkichlarga erishishni baholash tartibini tasdiqlaydi;

ilm-fan, taʼlim va ishlab chiqarishning uzviy bogʻliqligini taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlarni belgilaydi;

ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasini moliyalashtirish tartibi hamda davlat ishtirokidagi jamgʻarmalarni tashkil etish tartibini belgilaydi;

ilmiy faoliyat yurituvchi jismoniy shaxslarni ijtimoiy muhofaza qilish va ragʻbatlantirishni taʼminlaydi;

ilmiy darajalar va ilmiy unvonlarni berish tartibini belgilaydi;

axborot makonida ilm-fan va texnologiyalar asoslari, yutuqlarini ommalashtirish, shuningdek ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasiga oid tegishli tadbirlarni targʻib etish boʻyicha chora-tadbirlarni belgilaydi.

6-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasidagi vakolatli davlat organi hisoblanadi (bundan buyon matnda vakolatli davlat organi deb yuritiladi).

Vakolatli davlat organi:

ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasining asosiy yoʻnalishlarini amalga oshiradi;

ilm-fan va texnologiyalarni rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlarini shakllantiradi;

ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasini rivojlantirish masalalari boʻyicha davlat boshqaruvi organlari, ilmiy tashkilotlar, oliy taʼlim, axborot-tahlil muassasalari hamda boshqa tashkilotlarning faoliyatini muvofiqlashtiradi;

ilmiy faoliyatga oid davlat dasturlari, ilmiy faoliyatga oid davlat maqsadli dasturlarini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi va ularning ijrosini nazorat qiladi, ilmiy faoliyatga oid hududiy dasturlar ishlab chiqilishini muvofiqlashtiradi;

ilmiy faoliyatga oid davlat dasturlari doirasidagi loyihalar tanlovini oʻtkazadi va ularni moliyalashtiradi;

ilmiy loyihalar boʻyicha davlat buyurtmalarini shakllantiradi, davlat roʻyxatini yuritadi, bajarilishini monitoring qiladi va ular yuzasidan hisobotlar qabul qiladi;

Noyob ilmiy obyektlar roʻyxatini shakllantiradi va tasdiqlaydi;

oʻzaro manfaatli xalqaro ilmiy hamkorlikni rivojlantirish, ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasiga chet el investitsiyalarini jalb qilishga koʻmaklashadi;

ilmiy darajali kadrlarni tayyorlash tizimini muvofiqlashtiradi.

7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi oʻz vakolatlari doirasida:

ilm-fan va texnologiyalarni rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlari, davlat ilmiy dasturlari, shuningdek xalqaro dasturlarni shakllantirish boʻyicha takliflar beradi;

ilm-fan, taʼlim va ishlab chiqarishning uzviy bogʻliqligini taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlarni belgilaydi va amalga oshiradi;

ilmiy faoliyat subyektlari uchun ilmiy asbob-uskunalardan jamoaviy foydalanish markazlari, noyob ilmiy obyektlardan qonunchilikda belgilangan tartibda foydalanish bilan bogʻliq zarur shart-sharoitlarni yaratadi;

ilmiy tashkilotlarning ilmiy salohiyatini oshiradi va ilmiy darajali kadrlar tayyorlaydi;

ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirishga koʻmaklashadi va ularning egalarini ragʻbatlantiradi, shuningdek yoshlarni ilmiy faoliyatga jalb etish, ularning samarali ilmiy faoliyat yuritishlari uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi;

ilmiy tashkilotlar xodimlarini davlat va xalqaro mukofotlarga taqdim etadi;

xorijiy davlatlar va mamlakatimiz ilm-fani yutuqlarini oʻrganadi, tahlil qiladi, ommalashtiradi hamda targʻib qiladi, ulardan Oʻzbekiston Respublikasi manfaatlari yoʻlida foydalanish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqadi;

chet el fanlar akademiyalari, ilmiy tashkilotlari va jamgʻarmalari bilan hamkorlikni amalga oshirish, xalqaro ilmiy tadbirlarni tashkil etish va oʻtkazishda qatnashadi.

8-modda. Oliy taʼlim tizimi muassasalarining, shuningdek boʻysunuvida ilmiy tashkilotlar boʻlgan vazirlik, idoralar hamda tashkilotlarning ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasidagi vakolatlari

Oliy taʼlim tizimi muassasalari, shuningdek boʻysunuvida ilmiy tashkilotlar boʻlgan vazirlik, idoralar va tashkilotlar oʻz vakolatlari doirasida:

ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasining asosiy yoʻnalishlarini amalga oshirishda qatnashadi;

ilm-fan va texnologiyalarni rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlari boʻyicha takliflar kiritadi;

davlat ilmiy dasturlari, shuningdek xalqaro dasturlarni ishlab chiqishda qatnashadi va ularning bajarilishini taʼminlaydi;

oʻz boʻysunuvidagi tegishli taʼlim muassasalari va ilmiy tashkilotlarda samarali hamda raqobatbardosh ilmiy faoliyat yuritilishini taʼminlaydi;

tegishli yoʻnalishlar boʻyicha ilmiy darajali kadrlar tayyorlashni taʼminlaydi, ilmiy faoliyat yurituvchilarni ragʻbatlantirib boradi;

ilm-fan, taʼlim va ishlab chiqarishning uzviy bogʻliqligini taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlarni belgilaydi va amalga oshiradi;

oʻz boʻysunuvidagi ilmiy tashkilotlarning moddiy-texnika bazasini mustahkamlab boradi;

ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtiradi va ular egalarini ragʻbatlantiradi, shuningdek yoshlarni ilmiy faoliyatga jalb etish, ularning samarali ilmiy faoliyat yuritishlari uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi;

ilm-fan va texnologiyalar asoslari, yutuqlarini ommalashtirish, shuningdek ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasiga oid tegishli tadbirlarni targʻib etishda qatnashadi.

9-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasidagi vakolatlari

Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari ilmiy faoliyatga oid hududiy dasturlarni tasdiqlaydi va ularning bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari oʻz vakolatlari doirasida:

ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasining asosiy yoʻnalishlarini amalga oshirishda qatnashadi;

ilmiy faoliyatga oid hududiy dasturlarni ishlab chiqadi va mahalliy davlat hokimiyati vakillik organiga tasdiqlash uchun kiritadi hamda ularning amalga oshirilishini taʼminlaydi;

ilm-fan va texnologiyalarni rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlarini shakllantirishda qatnashadi;

ilmiy faoliyatni rivojlantirish va uning zamonaviy infratuzilmasini yaratishga koʻmaklashadi;

ilm-fan, taʼlim va ishlab chiqarishning uzviy bogʻliqligini taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlarni belgilaydi va amalga oshiradi;

ilmiy ishlanmalarni yaratish, qoʻllash va ommalashtirish bilan bogʻliq tizimli ishlarni tashkil etadi;

mahalliy axborot makonida ilm-fan va texnologiyalar asoslarini, yutuqlarini, shuningdek ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasiga oid tegishli tadbirlarni targʻib etishni tizimli ravishda yoʻlga qoʻyadi.

10-modda. Fuqarolar, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyati boshqa institutlarining ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasidagi ishtiroki

Fuqarolar, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasida:

ilm-fan va texnologiyalarni rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlari, davlat ilmiy dasturlarini shakllantirish boʻyicha takliflar berishi;

ilm-fan va ilmiy faoliyat toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijro etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirishi;

ilm-fan va ilmiy faoliyat toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirishga doir takliflar berishi;

ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasida davlat organlari va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlik qilishi hamda ularga koʻmaklashishi;

ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasiga oid maʼlumotlarni tarqatishi, ommalashtirishi va targʻib etishi mumkin.

11-modda. Yoshlarni ilm-fan va ilmiy faoliyatga jalb etish

Yoshlarni ilm-fan va ilmiy faoliyatga jalb etish:

tegishli davlat dasturlarini ishlab chiqish;

taʼlim tashkilotida isteʼdodlarni aniqlash, tanlash, tarbiyalash boʻyicha tegishli chora-tadbirlar olib borish;

tegishli yoʻnalishlar boʻyicha ixtisoslashtirilgan maktablar, maktab-internatlar, maxsus sinflar, markazlar va oʻquv kurslari tashkil etish;

taʼlim jarayonida egallangan bilimlarni kundalik turmush va kasbiy faoliyatda samarali qoʻllay olishga qaratish;

taʼlim oluvchilar oʻrtasida turli tanlovlar uyushtirib borish va ragʻbatlantirish;

chet el yetakchi ilmiy tashkilotlari va taʼlim muassasalariga magistratura va doktorantura dasturlarini oʻtash, malaka oshirish, tajriba orttirishga yuborish orqali va boshqa shakllarda amalga oshiriladi.

Yosh olimlarning ilmiy tashkilotlar va taʼlim muassasalari, ishlab chiqarish va boshqa tarmoqlardagi ilmiy uyushmalari davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi.

Ilmiy tashkilotlar va oliy taʼlim muassasalarida yosh olimlar va talabalarning ilmiy faoliyat yuritishi uchun tegishli shart-sharoitlar yaratilishi lozim.

3-bob. Ilmiy faoliyat va uning subyektlari

12-modda. Ilmiy faoliyat

Ilmiy faoliyat obyektlar, hodisa (jarayonlar)ning xususiyatlari, oʻziga xosliklari va qonuniyatlarini aniqlash maqsadida borliqni oʻrganish va olingan bilimlarni amaliyotda qoʻllashga yoʻnaltirilgan faoliyat hisoblanib, fundamental va amaliy tadqiqotlardan iboratdir.

Fundamental tadqiqotlar tabiat, jamiyat va insonning tuzilishi, shakllanishi va rivojlanishiga oid asosiy qonuniyatlar haqida yangi bilimlar olish, ular oʻrtasidagi oʻzaro aloqadorlik, shuningdek muayyan faoliyat natijasida yaratilgan obyektlarni oʻrganishga yoʻnaltirilgan nazariy va (yoki) tajribaga yoʻnaltirilgan faoliyat hisoblanadi.

Amaliy tadqiqotlar amaliy maqsadlarga erishish va aniq vazifalarni hal etish uchun asosan yangi bilimlar va fundamental tadqiqotlar natijalarini qoʻllashga yoʻnaltirilgan faoliyat hisoblanadi.

13-modda. Ilmiy faoliyat subyektlari

Ilmiy faoliyat yurituvchi jismoniy va yuridik shaxslar ilmiy faoliyat subyektlari hisoblanadi.

Chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning Oʻzbekiston Respublikasidagi ilmiy faoliyati qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

Davlat ilmiy tashkilotlari, shuningdek davlat taʼlim muassasalari tarkibidagi ilmiy va ilmiy-texnikaviy tuzilmalarda faoliyat yurituvchi xodimlar lavozimlari qonunchilikka muvofiq belgilanadi.

14-modda. Ilmiy faoliyat yurituvchi shaxslarning huquq va majburiyatlari

Ilmiy faoliyat yurituvchi shaxslar:

ilmiy faoliyat turi, yoʻnalishi va vositalarini tanlash;

ilmiy faoliyatni yakka tartibda yoki jamoaviy asosda olib borish;

inson hayoti va salomatligi, atrof tabiiy muhitga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan ilmiy faoliyatda qatnashishni rad qilish;

bajargan ishining darajasi va sifatiga koʻra moddiy ragʻbat olish, shuningdek ilmiy faoliyati natijalarini amaliyotga tatbiq etishdan mukofot yoki daromad olish;

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari, ilmiy faoliyatni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmalari va qonunchilik bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtiriladigan ilmiy loyihalar boʻyicha tanlovlarda qonunchilikda belgilangan tartibda ishtirok etish;

oʻzi tomonidan yoki hammualliflikda bajarilgan ilmiy ishlanmalar natijalaridan, agar ular davlat, xizmat va tijoratga oid yoki qonunchilikka muvofiq muhofaza qilinadigan boshqa sirlardan tarkib topmagan boʻlsa, erkin foydalanish, ularni tarqatish va ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilish;

ilm-fan sohasida tadbirkorlik faoliyatini qonunchilikka muvofiq amalga oshirish;

pedagogik faoliyat bilan shugʻullanish, maslahatchi va ekspert boʻlish;

agar qonunchilikda boshqacha tartib belgilanmagan boʻlsa, ilmiy faoliyat natijalarini ilmiy maʼruza, maqola, monografiya va dissertatsiya himoyasi koʻrinishida hamda boshqa shakllarda taqdim etish huquqiga ega.

Ilmiy faoliyat yurituvchi shaxslar:

inson hayoti va salomatligi, atrof tabiiy muhitga zarar yetkazmaslikka;

koʻchirmachilikka yoʻl qoʻymaslikka, oʻzgalarning ilmiy ishlanmalarini oʻzlashtirmaslikka va yolgʻon maʼlumotlarga asoslanmaslikka;

intellektual mulk huquqlari va ilmiy odob-axloq qoidalariga rioya qilishga majburdir.

15-modda. Ilmiy faoliyat yurituvchi jismoniy shaxslarning mehnat huquqlari

Ilmiy faoliyat yurituvchi shaxslar mehnatiga haq toʻlash, ularga yillik haq toʻlanadigan mehnat taʼtili, shuningdek ijodiy taʼtil berish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

Davlat ilmiy tashkilotlarida ilmiy faoliyat yurituvchi shaxslarga qirq sakkiz ish kunidan iborat yillik haq toʻlanadigan hamda moddiy yordamni koʻzda tutadigan mehnat taʼtili beriladi.

Davlat ilmiy tashkilotlarida ilmiy xodimlarning yetakchi oliy taʼlim muassasalari, ilmiy-tadqiqot markazlari va laboratoriyalarida, shu jumladan chet elda amaliyot oʻtashlari yoki malaka oshirishlari uchun bir yilgacha boʻlgan muddatga taʼtil beriladi.

16-modda. Ilmiy tashkilot

Asosiy faoliyat turi ilmiy faoliyat yuritishga yoʻnaltirilgan yuridik shaxs ilmiy tashkilot hisoblanadi.

Ilmiy tashkilotlar qonunchilikda belgilangan tartibda ilmiy faoliyat natijalarini tijoratlashtirish bilan shugʻullanuvchi tashkilotlar, ilmiy asbob-uskunalardan jamoaviy foydalanish markazlari va boshqa tashkilotlarni, shuningdek noyob ilmiy obyektlarni tashkil etish huquqiga egadir.

17-modda. Oliy taʼlim tashkilotlarida ilmiy faoliyat yuritish

Oliy taʼlim tashkilotlarida taʼlim jarayoni bilan birga ilmiy faoliyat ham yuritiladi.

Oliy taʼlim tashkilotlarining pedagog kadrlari tegishli yoʻnalishlarda ilmiy faoliyat bilan shugʻullanishlari shart.

Oliy taʼlim tashkilotlari qonunchilikda belgilangan tartibda ilmiy faoliyat natijalarini tijoratlashtirish bilan shugʻullanuvchi tashkilotlar, ilmiy asbob-uskunalardan jamoaviy foydalanish markazlari va boshqa tashkilotlarni taʼsis etish, shuningdek noyob ilmiy obyektlarni tashkil etish huquqiga egadir.

Oliy taʼlim tashkilotlari ilmiy faoliyatga milliy va xalqaro darajadagi yetuk olimlar, ilmiy tashkilotlar vakillarini jalb etish, yetakchi milliy va xorijiy ilmiy tashkilotlar hamda taʼlim muassasalarida amaliyot oʻtashni tashkil qilish huquqiga egadir.

Oliy taʼlim tashkilotlarining ilmiy salohiyatini oshirishga oliy taʼlim tashkilotlari, boʻysunuvida oliy taʼlim tashkilotlari boʻlgan vazirlik, idora va tashkilotlar, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi masʼuldir.

Oliy taʼlim tashkilotining ilmiy faoliyatini baholashda uning ilmiy salohiyati, shu jumladan ilmiy ishlanmalarning natijadorligi, ilmiy maktablarning yaratilganligi, ilmiy darajali pedagog kadrlar salohiyati, shuningdek uning ilm-fan rivojiga qoʻshgan hissasi inobatga olinadi.

18-modda. Ilmiy faoliyat sohasidagi boshqa tashkilotlar

Ilmiy faoliyat asosiy faoliyat turiga kirmaydigan tashkilotlar ilmiy faoliyat bilan shugʻullanishga hamda taʼsis hujjatlari (nizomlari)da belgilangan vazifalarni bajarish maqsadida oʻz tarkibida ilmiy tuzilmalarni tashkil etishga haqlidir.

4-bob. Ilmiy faoliyatni tashkil etish va baholash

19-modda. Ilm-fan va texnologiyalarni rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlari

Ilm-fan va texnologiyalarni rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlari milliy iqtisodiyot raqobatbardoshligi hamda samaradorligiga erishish, mehnat unumdorligini oshirish, yangi tarmoqlarni yaratish, aholi turmush darajasi, ilm-fan va taʼlim tizimlarini sifat jihatidan yuksaltirib borish bilan bogʻliq muammolarning ilmiy yechimini taʼminlash maqsadida ishlab chiqiladi.

20-modda. Davlat ilmiy dasturlari

Davlat ilmiy dasturlari ilmiy faoliyatga oid davlat dasturlari, ilmiy faoliyatga oid davlat maqsadli dasturlari va ilmiy faoliyatga oid hududiy dasturlarni oʻz ichiga oladi.

Ilmiy faoliyatga oid davlat dasturlari ilm-fan va texnologiyalarni rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlari boʻyicha ishlab chiqiladi va davlat buyurtmasi asosida bajariladigan ilmiy loyihalardan iborat boʻladi.

Ilmiy loyihalarni ilmiy faoliyatga oid davlat dasturlariga kiritish tanlovlar hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli hujjatlariga koʻra amalga oshiriladi.

Ilmiy faoliyatga oid davlat maqsadli dasturlari dolzarb muammolarni hal etish uchun ishlab chiqiladi va aniq mahsulotga davlat buyurtmasi berish asosida bajariladigan ilmiy loyihalardan iborat boʻladi.

Ilmiy faoliyatga oid hududiy dasturlar tegishli hudud ijtimoiy-iqtisodiy muammolarini hal etish va yangi ilmiy ishlanmalarni joriy etishga qaratilgan ilmiy loyihalardan iborat boʻladi.

Davlat ilmiy dasturlari loyihalarining mavzulari, yoʻnalishlari va ularning ijrosi toʻgʻrisidagi axborot majburiy tartibda ommaviy axborot vositalari va vakolatli davlat organining rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi.

21-modda. Ilm-fan va taʼlimning uzviy bogʻliqligi

Ilm-fan va taʼlimning uzviy bogʻliqligi:

taʼlim jarayonining sifati va samaradorligini oshirish;

taʼlim oluvchilarda ilmiy tafakkurni rivojlantirish;

pedagog kadrlarning ilmiy salohiyatini oshirib borish,

“ustoz — shogird” maktab va anʼanalarini mustahkamlash, ilmiy izlanuvchilarning iqtidorli kelajak avlodini shakllantirish;

ilm-fan va texnologiyalarni rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlari boʻyicha yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlab borish orqali taʼminlanadi.

22-modda. Ilm-fan va ishlab chiqarishning uzviy bogʻliqligi

Ilm-fan va ishlab chiqarishning uzviy bogʻliqligi:

innovatsion mahsulotlar va xizmatlarni yaratish hamda qoʻllash uchun qulay muhitni shakllantirish;

innovatsiyalarni joriy etishdan manfaatdorlikning tashkiliy-huquqiy tizimini takomillashtirib borish;

tadbirkorlik subyektlari huzurida tegishli yoʻnalishlarda ilmiy tashkilotlarning faoliyatini yoʻlga qoʻyish, ilmiy faoliyat yuritayotgan xorijiy hamkorlar bilan izchil va samarali hamkorlikni yoʻlga qoʻyish;

ishlab chiqarish tarmoqlari va tadbirkorlik subyektlaridan innovatsion mahsulotlar va xizmatlarga buyurtmalar olish;

innovatsion infratuzilmani (texnologiya parklari, texnologiyalarni tarqatish (texnologiyalar transferi) markazlari, innovatsion klasterlar, venchur jamgʻarmalari, biznes-inkubatorlar va boshqalarni) rivojlantirish;

xususiy ilmiy tashkilotlar faoliyatini yoʻlga qoʻyish;

innovatsion tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash;

soliq imtiyozlarini qoʻllash orqali taʼminlanadi.

23-modda. Ilmiy darajali kadrlarni tayyorlash

Ilmiy darajali kadrlarni tayyorlash tayanch doktorantura, doktorantura va mustaqil izlanuvchilik asosida amalga oshiriladi.

Tayanch doktorantura va doktorantura doirasidagi ilmiy faoliyat ishlab chiqarishdan ajralgan holda olib boriladi.

Mustaqil izlanuvchilik doirasidagi ilmiy faoliyat ishlab chiqarishdan ajralmagan holda olib boriladi.

24-modda. Ilmiy darajalar va ilmiy unvonlar

Tegishli fan yoʻnalishlari boʻyicha falsafa doktori (Doctor of Philosophy (PhD), fan doktori (Doctor of Science (DSc) ilmiy darajalarini, professor, dotsent va katta ilmiy xodim ilmiy unvonlarini berish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Chet davlatlarda olingan ilmiy darajalar va ilmiy unvonlarning Oʻzbekiston Respublikasida tan olinishi Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi va xalqaro shartnomalariga muvofiq amalga oshiriladi.

25-modda. Ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengash

Ilmiy daraja olish uchun tayyorlangan dissertatsiya ilmiy tashkilot va taʼlim muassasasi qoshida tegishli ixtisoslik boʻyicha tuzilgan ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengashda himoya qilinadi.

Ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengash jamoatchilik asosida faoliyat olib boradi va dissertatsiyaning tanlangan ixtisoslikka mosligi, ekspertizaning sifati va xolisligi, qabul qilingan qarorning asoslantirilganligi uchun masʼul hisoblanadi.

26-modda. Ilmiy ekspertiza

Ilmiy ekspertiza ilmiy loyiha boʻyicha asoslantirilgan qaror qabul qilish maqsadida uni oʻrganish, tahlil qilish, baholash va xulosa tayyorlashga qaratilgan faoliyatdir.

Ilmiy ekspertiza:

qatnashchilarining mustaqilligi va huquqiy himoyalanganligi;

ilmiy loyiha ilmiy yondashuvda, xolis, toʻliq va har tomonlama oʻrganilishi;

ekspertiza natijalarining asoslantirilganligi;

ekspertlarning chuqur bilimga egaligi va yuksak darajada oʻz ishining ustasiligi;

qonunchilikka muvofiq davlat, xizmat va tijorat sirlariga rioya qilgan holda ekspertiza natijalarining ochiqligi;

jamoat, texnika, ekologiya xavfsizligi, milliy va xalqaro standartlarga rioya qilish tamoyillariga tayangan holda amalga oshiriladi.

Ilmiy ekspertizani amalga oshirish jarayonida uning natijalaridan shaxsan manfaatdor boʻlgan jismoniy va yuridik shaxslarning qatnashishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Ilmiy ekspertiza jarayonida qatnashgan va qabul qilingan xulosa bilan kelishmagan ekspert oʻzining asoslantirilgan fikrini mazkur xulosaga qoʻshib qoʻyishi mumkin.

Ilmiy ekspertizani oʻtkazishga chet el mutaxassislari jalb etilishi mumkin.

Davlat buyurtmasi asosida bajariladigan ilmiy faoliyatga oid davlat dasturlari doirasidagi ilmiy loyihalar davlat ilmiy ekspertizasidan oʻtkazilishi shart.

Ilmiy ekspertiza ushbu masala boʻyicha vakolati bor davlat tashkilotining qaroriga koʻra oʻtkaziladi.

27-modda. Davlat buyurtmasi asosida bajariladigan ilmiy loyihalar monitoringi

Davlat buyurtmasi asosida bajariladigan ilmiy loyihalar monitoringi ularning tasdiqlangan rejaga koʻra bajarilishini, moliyaviy mablagʻlarning maqsadga muvofiq sarflanishini, belgilangan muddatlarda hisobotlar taqdim etilishini va olingan natijalarning samaradorligini baholashni oʻz ichiga oladi.

Davlat buyurtmasi asosida bajarilayotgan ilmiy loyihalar monitoringi natijalari xulosalaridan ilmiy yoʻnalishlarning istiqbolini belgilash, ilmiy loyihalarni moliyalashtirishni davom ettirish yoki toʻxtatish boʻyicha qarorlar qabul qilishda foydalaniladi.

Davlat buyurtmasi asosida bajarilayotgan ilmiy loyihalarning natijalari monitoringi vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.

Davlat buyurtmasi asosida bajariladigan ilmiy loyihalar boʻyicha hisobotlar vakolatli davlat organining rasmiy veb-saytida eʼlon qilib boriladi.

28-modda. Ilmiy ishlanmalarni baholash

Ilmiy ishlanmalarni baholash ilmiy faoliyat natijalari qiymatini aniqlashga yoʻnaltirilgan faoliyatdir.

Ilmiy ishlanmalarni baholash baholash faoliyatini belgilangan tartibda amalga oshiruvchi yuridik shaxs tomonidan amalga oshiriladi.

Baholangan ilmiy ishlanmalardan:

tashkilotlarning ustav kapitaliga ulush sifatida qoʻshish va royalti miqdorini aniqlash;

litsenziya kelishuvlarini tuzish;

sarflangan mablagʻlarning samaradorligini aniqlash va boshqa maqsadlarda foydalanilishi mumkin.

Ilmiy ishlanmalarni baholash natijalari rasmiylashtiriladi va kelgusida foydalanish uchun asos boʻlib xizmat qiladi.

29-modda. Ilmiy faoliyatning axborot taʼminoti

Ilmiy faoliyat subyektlari, davlat, xizmat, tijorat yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan axborotdan tashqari, ilmiy, statistik va boshqa axborotni erkin tarzda izlash, olish va tarqatish huquqiga egadir.

Ilmiy, statistik va boshqa axborotlar, shu jumladan milliy va xalqaro axborot jamgʻarmalarida, tizimlarida, maʼlumotlar banki va bazalarida joylashtirilgan maʼlumotlar bilan tanishish hamda ulardan foydalanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi va xalqaro shartnomalariga muvofiq belgilanadi.

Vakolatli davlat organi va boshqa davlat boshqaruvi organlari oʻz boʻysunuvidagi ilmiy tashkilotlarni ilmiy axborot bilan taʼminlaydi, ilmiy hisobotlar va tugallangan ilmiy ishlar maʼlumotlar bazalarini yuritadi, shuningdek ilmiy faoliyat natijalarini ilmiy axborot manbalarida chop etish va ulardan amaliy foydalanishni qoʻllab-quvvatlaydi.

Davlat boshqaruvi organlari ilmiy axborotni yigʻish, toʻplash, qayta ishlash, saqlash va undan foydalanishni amalga oshiruvchi ilmiy tashkilotlar, axborot-kutubxona markazlari faoliyatiga yordam koʻrsatadi, ilmiy mahsulotlar, shu jumladan ilmiy jurnallar, kitoblar va boshqa bosma nashrlarni chop etish hamda tarqatish, milliy va xalqaro ilmiy nashrlar, axborot jamgʻarmalari, tizimlari, maʼlumotlar banki va bazalariga kirishga koʻmaklashadi.

30-modda. Ilm-fan va ilmiy faoliyatning milliy axborot makoni bilan uzviy bogʻliqligi

Ilm-fan va ilmiy faoliyatning milliy axborot makoni bilan uzviy bogʻliqligi:

ilmiy-axborot infratuzilmasini takomillashtirish;

mulkchilik shaklidan qatʼi nazar har qanday axborot resurslaridan qonunchilikda belgilangan tartibda erkin foydalanish;

ilm-fan va texnologiyalar asoslari, yutuqlarini ommalashtirish, shuningdek ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasiga oid tegishli tadbirlarni targʻib etish chora-tadbirlarini belgilash;

ixtisoslashtirilgan ilmiy nashrlar, ommaviy axborot vositalari, veb-saytlar tuzish va ular faoliyatini qoʻllab-quvvatlash;

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va davlat ishtirokidagi jamgʻarmalar hisobidan toʻliq yoki qisman moliyalashtiriladigan nashrlar, ommaviy axborot vositalarida ilm-fan va texnologiyalar asoslari, yutuqlari, ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasiga oid tadbirlar haqida axborotni bepul tarqatish tartibini belgilash;

global axborot makonining tegishli resurslaridan foydalanishning huquqiy va iqtisodiy choralarini koʻrish hamda boshqa usullar orqali taʼminlanadi.

31-modda. Ilmiy faoliyat natijalarini tijoratlashtirish

Ilmiy faoliyat natijalarini tijoratlashtirish foyda olish maqsadida ilmiy faoliyat natijalarini fuqarolik muomalasiga kiritish jarayonidir.

Ilmiy faoliyat natijalarini tijoratlashtirish:

ilmiy faoliyat natijalarini qoʻllagan holda yaratilgan tovarlarni (bajarilgan ishlarni, koʻrsatilgan xizmatlarni) realizatsiya qilish yoki ushbu natijalardan oʻz ehtiyojlari uchun foydalanish;

taʼsischisi yoki taʼsischilaridan biri ustav jamgʻarmasiga ulush sifatida intellektual mulk obyekti yoki tayyor texnologiyani kiritgan tashkilot (yoki ixtisoslashtirilgan affillangan tashkilot) boʻlgan tijorat tashkilotlarini tashkil etish;

intellektual mulk obyektlariga boʻlgan mulkiy huquqlarni uchinchi shaxslarga oʻtkazish va mazkur obyektlardan foydalanish huquqini royalti toʻlovlariga asoslangan litsenziya shartnomalarini tuzish orqali, shu jumladan ularni keyinchalik ushbu huquqlar oluvchisi tomonidan tijoratlashtirish sharti bilan berish va boshqa usullar orqali amalga oshiriladi.

32-modda. Noyob ilmiy obyekt

Ilmiy faoliyatni samarali yoʻlga qoʻyish uchun alohida ahamiyatga ega, mamlakatda yagona boʻlgan, ilmiy izlanishlarda foydalanilayotgan, tegishli sohalarda mukammal izlanishlar olib borish imkonini beradigan ilmiy asbob-uskunalar, nodir toʻplamlar va boshqa kamyob obyektlar noyob ilmiy obyekt hisoblanadi.

Oʻz yurituvida noyob ilmiy obyekt boʻlgan tashkilot rahbari uni ishchi holatda saqlash, unga zarur xizmatlarni koʻrsatish, undan unumli foydalanish, ajratilgan moliyaviy mablagʻlarning samarali va maqsadli sarflanishi, shuningdek noyob ilmiy obyektlar boʻyicha ilmiy va moliyaviy hisobotlarning vakolatli davlat organiga topshirilishi uchun javobgardir.

33-modda. Ilmiy asbob-uskunalardan jamoaviy foydalanish markazi

Ilmiy asbob-uskunalardan jamoaviy foydalanish markazi ilmiy tashkilot yoki taʼlim muassasasi qoshida faoliyat yurituvchi, ishlab chiqarish unumdorligi yuqori boʻlgan ilmiy asbob-uskunalar bilan jihozlangan va ulardan koʻpchilik foydalanishi mumkin boʻlgan, tegishli malakali mutaxassislarga ega tuzilmadir.

5-bob. Ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasini moliyalashtirish

34-modda. Ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasini moliyalashtirish yoʻnalishlari

Ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasini moliyalashtirish:

bazaviy moliyalashtirish;

ilmiy loyihalarni moliyalashtirish;

stajyor-tadqiqotchilik, tayanch doktorantura va doktorantura doirasidagi ilmiy izlanishlarni moliyalashtirish;

noyob ilmiy obyektlarni saqlashni moliyalashtirish;

ilmiy asbob-uskunalardan jamoaviy foydalanish markazlarini moliyalashtirish yoʻnalishlarida amalga oshiriladi.

35-modda. Bazaviy moliyalashtirish

Bazaviy moliyalashtirish qonunchilikda belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan davlat ilmiy tashkilotlariga nisbatan qoʻllaniladi. Bunday tashkilotlar roʻyxati vakolatli davlat organining tavsiyasiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

Davlat ilmiy tashkilotlarining ilmiy xodimlari mehnatiga toʻgʻridan-toʻgʻri Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan haq toʻlash qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

36-modda. Ilmiy loyihalarni moliyalashtirish

Ilmiy loyihalarni moliyalashtirish:

Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti;

mahalliy budjet;

maxsus va maqsadli jamgʻarmalar;

xoʻjalik yurituvchi subyektlar;

ish beruvchi;

xalqaro tashkilotlar va homiylar;

qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Ilmiy faoliyatga oid davlat dasturlari, ilmiy faoliyatga oid davlat maqsadli dasturlari doirasida bajariladigan ilmiy loyihalarni moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Ilmiy faoliyatga oid hududiy dasturlar doirasida bajariladigan loyihalarni moliyalashtirish mahalliy budjet mablagʻlari, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

37-modda. Stajyor-tadqiqotchilik, tayanch doktorantura va doktorantura doirasidagi ilmiy izlanishlarni moliyalashtirish

Stajyor-tadqiqotchilik, tayanch doktorantura va doktorantura doirasidagi ilmiy izlanishlarni moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

38-modda. Noyob ilmiy obyektlarni saqlashni moliyalashtirish

Noyob ilmiy obyektlarni saqlashni moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi hamda joriy taʼminlash, shu jumladan binolar, asbob-uskunalarni ishchi holatda saqlash, ashyolar bilan taʼminlash, maʼmuriy va yordamchi xodimlarning mehnatiga haq toʻlash bilan bogʻliq xarajatlarni oʻz ichiga oladi.

39-modda. Ilmiy asbob-uskunalardan jamoaviy foydalanish markazlarini moliyalashtirish

Ilmiy asbob-uskunalardan jamoaviy foydalanish markazlarini moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

40-modda. Ilmiy faoliyatni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmalari

Yuridik va jismoniy shaxslar tashabbusi bilan ilmiy faoliyatni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmalari tuzilishi mumkin.

Jamgʻarmalarning taʼsis hujjatlarida mablagʻlarni shakllantirish, yoʻnaltirish, taqsimlash, ilmiy izlanishlarning (mavzularning) loyihalari va natijalarini baholash, hisobot berish tartibi aniq koʻrsatilgan boʻlishi lozim.

Jamgʻarmalar oʻz faoliyati haqida yillik hisobotni eʼlon qilib borishi shart.

6-bob. Yakunlovchi qoidalar

41-modda. Ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasida xalqaro hamkorlik

Oʻzbekiston Respublikasining ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasida xalqaro hamkorligi milliy ilmiy maktablarning jahon miqyosida oʻz oʻrniga ega boʻlishi, dunyo ilm-fani va texnologiyalari ilgʻor yutuqlaridan milliy iqtisodiyot raqobatbardoshligini yuksaltirishda foydalanish, chet el investitsiyalari, chet ellik yetuk ilmiy va texnologiya markazlari, olimlar, mutaxassislarni mamlakatga jalb etish, ilmiy faoliyat yurituvchi jismoniy shaxslarning xorijda tajriba va malaka orttirishlarini taʼminlash maqsadlarida amalga oshiriladi.

Davlat Oʻzbekiston Respublikasining tegishli xalqaro shartnomalari, shuningdek xalqaro ilmiy dasturlar va loyihalar doirasidagi ilmiy faoliyatning har tomonlama qoʻllab-quvvatlanishini taʼminlaydi.

Ilmiy faoliyat subyektlari xalqaro va xorijiy ilmiy hamda texnologiya tuzilmalariga aʼzo boʻlish, xalqaro ilmiy dasturlar va loyihalarda qatnashish, cheklovlar boʻlmagan hollarda, Oʻzbekiston Respublikasi hududida hamda uning tashqarisida xorijiy yuridik va jismoniy shaxslar bilan bitimlar tuzish huquqiga egadir.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida xorijiy yuridik va jismoniy shaxslar ishtirokidagi ilmiy tashkilotlar qonunchilikda belgilangan tartibda tashkil etiladi.

42-modda. Nizolarni hal etish

Ilm-fan va ilmiy faoliyat sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

43-modda. Ilm-fan va ilmiy faoliyat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Ilm-fan va ilmiy faoliyat toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

44-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Vakolatli davlat organi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

45-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

46-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Ushbu Qonun 15-moddasining ikkinchi qismi 2020-yil 1-yanvardan eʼtiboran amalga kiritiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2019-yil 29-oktabr,

OʻRQ-576-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 30.10.2019-y., 03/19/576/3970-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son, 12.10.2021-y., 03/21/721/0952-son; 09.09.2024-y., 03/24/957/0689-son; 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О науке и научной деятельности

Принят Законодательной палатой 22 июля 2019 года Одобрен Сенатом 11 октября 2019 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в сфере науки и научной деятельности.

Статья 2. Законодательство о науке и научной деятельности

Законодательство о науке и научной деятельности состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о науке и научной деятельности, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Основные принципы сферы науки и научной деятельности

Основными принципами сферы науки и научной деятельности являются:

свобода научного творчества и информации;

эффективность и творческая конкуренция;

заинтересованность и стимулирование;

объективность научной экспертизы;

не причинение вреда жизни и здоровью человека, окружающей природной среде.

Статья 4. Основные направления сферы науки и научной деятельности

Основными направлениями сферы науки и научной деятельности являются:

достижение конкурентоспособности и эффективности национальной экономики посредством развития науки и научной деятельности;

определение приоритетных направлений развития науки и технологий и целевое направление ресурсов;

разработка государственных научных программ, поддержка обоснованных инициатив и проектов;

поддержка государственно-частного партнерства в сфере науки и научной деятельности;

формирование среды устремленности к науке и ее привлекательности, привлечение молодежи к научной деятельности, подготовка молодых талантов;

охрана прав на объекты интеллектуальной собственности;

разумное повышение финансирования сферы науки и научной деятельности;

обеспечение тесной интеграции науки, образования и производства, повышение заинтересованности в ней;

обеспечение тесной интеграции сферы науки и научной деятельности с информационным пространством;

развитие международного сотрудничества в сфере науки и научной деятельности.

Глава 2. Регулирование сферы науки и научной деятельности

Статья 5. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в сфере науки и научной деятельности

Кабинет Министров Республики Узбекистан:

обеспечивает реализацию основных направлений сферы науки и научной деятельности;

утверждает приоритетные направления развития науки и технологий;

обеспечивает формирование инфраструктуры сферы науки и научной деятельности и ее эффективную деятельность;

утверждает порядок оценки достижений целевых показателей при реализации государственных научных программ;

определяет меры по обеспечению тесной интеграции науки, образования и производства;

определяет порядок финансирования сферы науки и научной деятельности, а также порядок организации фондов с участием государства;

обеспечивает социальную защиту и стимулирование физических лиц, осуществляющих научную деятельность;

определяет порядок присуждения научных степеней и присвоения научных званий;

определяет меры по популяризации в информационном пространстве основ, достижений науки и технологий, а также пропаганде соответствующих мероприятий в сфере науки и научной деятельности.

Статья 6. Полномочия Министерства высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан в сфере науки и научной деятельности

Уполномоченным государственным органом в сфере науки и научной деятельности является Министерство высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан (далее — уполномоченный государственный орган).

Уполномоченный государственный орган:

реализует основные направления сферы науки и научной деятельности;

формирует приоритетные направления развития науки и технологий;

координирует деятельность органов государственного управления, научных организаций, высших образовательных, информационно-аналитических учреждений и иных организаций по вопросам развития сферы науки и научной деятельности;

разрабатывает и утверждает государственные программы по научной деятельности, государственные целевые программы по научной деятельности и контролирует их исполнение, координирует разработку региональных программ по научной деятельности;

проводит конкурс проектов в рамках государственных программ по научной деятельности и финансирует их;

формирует государственный заказ по научным проектам, ведет государственный учет, проводит мониторинг их выполнения и принимает отчеты по ним;

формирует и утверждает Список уникальных научных объектов;

оказывает содействие в развитии международного взаимовыгодного научного сотрудничества, привлечении иностранных инвестиций в сферу науки и научной деятельности;

координирует систему подготовки кадров с ученой степенью.

Статья 7. Полномочия Академии наук Республики Узбекистан в сфере науки и научной деятельности

Академия наук Республики Узбекистан в пределах своих полномочий:

вносит предложения по формированию приоритетных направлений развития науки и технологий, государственных научных программ, а также международных программ;

определяет и осуществляет меры по обеспечению тесной интеграции науки, образования и производства;

создает для субъектов научной деятельности необходимые условия, связанные с использованием в установленном законодательством порядке центров по коллективному пользованию научными оборудованиями, уникальными научными объектами;

повышает научный потенциал научных организаций и готовит кадры с ученой степенью;

содействует коммерциализации научных разработок и поощряет их собственников, а также создает необходимые условия для привлечения молодежи к научной деятельности, осуществления ими эффективной научной деятельности;

представляет работников научных организаций к государственным и международным наградам;

изучает, анализирует, популяризирует и пропагандирует достижения науки зарубежных государств и отечественной науки, разрабатывает рекомендации по их использованию в интересах Республики Узбекистан;

участвует в осуществлении сотрудничества с иностранными академиями наук, научными организациями и фондами, организации и проведении международных научных мероприятий.

Статья 8. Полномочия учреждений системы высшего образования, а также имеющих в своем подчинении научные организации министерств, ведомств и организаций в сфере науки и научной деятельности

Учреждения системы высшего образования, а также имеющие в своем подчинении научные организации министерства, ведомства и организации в пределах своих полномочий:

участвуют в реализации основных направлений сферы науки и научной деятельности;

вносят предложения по приоритетным направлениям развития науки и технологий;

участвуют в разработке государственных научных программ, а также международных программ и обеспечивают их выполнение;

обеспечивают осуществление эффективной и конкурентоспособной научной деятельности в находящихся в своем подчинении образовательных учреждениях и научных организациях;

обеспечивают подготовку кадров с научной степенью в соответствующих направлениях, поощряют лиц, осуществляющих научную деятельность;

определяют и осуществляют меры по обеспечению тесной интеграции науки, образования и производства;

укрепляют материально-техническую базу находящихся в своем подчинении научных организаций;

коммерциализируют научные разработки и поощряют их владельцев, а также создают необходимые условия для привлечения молодежи к научной деятельности, их эффективной научной деятельности;

участвуют в популяризации основ, достижений науки и технологий, а также пропаганде соответствующих мероприятий в сфере науки и научной деятельности.

Статья 9. Полномочия органов государственной власти на местах в сфере науки и научной деятельности

Представительные органы государственной власти на местах утверждают региональные программы по научной деятельности и осуществляют контроль за их выполнением.

Органы исполнительной власти на местах в пределах своих полномочий:

участвуют в реализации основных направлений сферы науки и научной деятельности;

разрабатывают региональные программы по научной деятельности, вносят их на утверждение в представительный орган государственной власти на местах и обеспечивают реализацию;

участвуют в формировании приоритетных направлений развития науки и технологий;

оказывают содействие в развитии научной деятельности и создании ее современной инфраструктуры;

определяют и осуществляют меры по обеспечению тесной интеграции науки, образования и производства;

организуют системные работы, связанные с созданием, поддержкой и популяризацией научных разработок;

налаживают системную работу по пропаганде в местном информационном пространстве основ, достижений науки и технологий, а также соответствующих мероприятий в сфере науки и научной деятельности.

Статья 10. Участие граждан, негосударственных некоммерческих организаций и других институтов гражданского общества в сфере науки и научной деятельности

В сфере науки и научной деятельности граждане, негосударственные некоммерческие организации и другие институты гражданского общества могут:

вносить предложения по формированию приоритетных направлений развития науки и технологий, государственных научных программ;

осуществлять общественный контроль за исполнением законодательства о науке и научной деятельности;

вносить предложения по совершенствованию законодательства о науке и научной деятельности;

сотрудничать с государственными органами и другими организациями в сфере науки и научной деятельности и оказывать им содействие;

распространять, популяризировать и пропагандировать информацию о сфере науки и научной деятельности.

Статья 11. Привлечение молодежи к науке и научной деятельности

Привлечение молодежи к науке и научной деятельности осуществляется путем:

разработки соответствующих государственных программ;

проведения соответствующих мер по выявлению, отбору, воспитанию талантов в образовательной организации;

организации по соответствующим направлениям специализированных школ, школ-интернатов, специальных классов, центров и учебных курсов;

ориентации приобретенных в образовательном процессе знаний на эффективное применение в повседневной жизни и профессиональной деятельности;

организации и поощрения различных конкурсов среди учащихся;

направления в ведущие зарубежные научные организации и образовательные учреждения для прохождения программ магистратуры и докторантуры, повышения квалификации и опыта, а также в других формах.

Государством поддерживаются научные объединения молодых ученых в научных организациях и образовательных учреждениях, в производственных и других отраслях.

В научных организациях и высших образовательных учреждениях должны быть созданы соответствующие условия для осуществления молодыми учеными и студентами научной деятельности.

Глава 3. Научная деятельность и ее субъекты

Статья 12. Научная деятельность

Научной деятельностью является деятельность, направленная на изучение материи с целью определения свойств, особенностей и закономерностей объектов, событий (процессов) и применение полученных знаний на практике, и включает в себя фундаментальные и прикладные исследования.

Фундаментальным исследованием является теоретическая и (или) экспериментальная деятельность, направленная на получение новых знаний об основных закономерностях строения, формирования и развития природы, общества и человека, изучение взаимосвязи между ними, а также объектов, созданных в результате определенной деятельности.

Прикладным исследованием является деятельность, направленная на применение результатов преимущественно новых знаний и фундаментальных исследований для достижения практических целей и решения конкретных задач.

Статья 13. Субъекты научной деятельности

Субъектами научной деятельности являются физические и юридические лица, осуществляющие научную деятельность.

Научная деятельность иностранных граждан и лиц без гражданства в Республике Узбекистан осуществляется в соответствии с законодательством.

Должности сотрудников, осуществляющих деятельность в государственных научных организациях, а также в научных и научно-технических подразделениях в составе государственных образовательных учреждений, определяются в соответствии с законодательством.

Статья 14. Права и обязанности лиц, осуществляющих научную деятельность

Лица, осуществляющие научную деятельность, имеют право:

выбирать вид, направление или средства научной деятельности;

осуществлять научную деятельность на индивидуальной или коллективной основе;

отказаться от участия в научной деятельности, которая может причинить вред жизни и здоровью человека, окружающей природной среде;

получать материальное поощрение в зависимости от уровня и качества выполненной работы, а также вознаграждение или выгоду за внедрение в практику результатов своей научной деятельности;

участвовать в установленном законодательством порядке в конкурсах по научным проектам, финансируемым за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан, фондов поддержки научной деятельности и других источников, не запрещенных законодательством;

свободно использовать, распространять и публиковать в средствах массовой информации результаты своих или же выполненных в соавторстве научных разработок, если они не содержат государственную, служебную, коммерческую и иные тайны, охраняемые в соответствии с законодательством;

осуществлять в соответствии с законодательством предпринимательскую деятельность в сфере науки;

заниматься педагогической деятельностью, быть консультантом и экспертом;

представлять результаты научной деятельности в виде научного доклада, статьи, монографии и защиты диссертации и других формах, если иное не установлено законодательством.

Лица, осуществляющие научную деятельность, обязаны:

не причинять вред жизни и здоровью человека, окружающей природной среде;

не допускать плагиат, присвоения чужих научных разработок, не опираться на ложную информацию;

соблюдать права интеллектуальной собственности и правила научных этических норм.

Статья 15. Трудовые права физических лиц, осуществляющих научную деятельность

Оплата труда лиц, осуществляющих научную деятельность, предоставление им ежегодного оплачиваемого трудового отпуска, а также творческого отпуска осуществляются в соответствии с законодательством.

Лицам, осуществляющим научную деятельность в государственных научных организациях, предоставляется ежегодный оплачиваемый отпуск продолжительностью сорок восемь рабочих дней, предусматривающий материальную помощь.

В государственных научных организациях предоставляется отпуск на срок до одного года для прохождения стажировки или повышения квалификации научных работников в ведущих высших образовательных учреждениях, научно-исследовательских центрах и лабораториях, в том числе за рубежом.

Статья 16. Научная организация

Научной организацией считается юридическое лицо, основной вид деятельности которого направлен на осуществление научной деятельности.

Научные организации в установленном законодательством порядке имеют право учреждать организации, осуществляющие коммерциализацию результатов научной деятельности, центры коллективного пользования научными оборудованиями и иные организации, а также создавать уникальные научные объекты.

Статья 17. Осуществление научной деятельности в высших образовательных организациях

В высших образовательных организациях наряду с образовательным процессом ведется научная деятельность.

Педагогические кадры высших образовательных организаций обязаны осуществлять научную деятельность в соответствующих направлениях.

Высшие образовательные организации в установленном законодательством порядке имеют право создавать организации, занимающиеся коммерциализацией результатов научной деятельности, центры коллективного пользования научными оборудованиями и иные научные организации, а также уникальные научные объекты.

Высшие образовательные организации имеют право на привлечение к научной деятельности ведущих ученых, представителей научных организаций национального и международного уровня, организацию прохождения стажировки в ведущих национальных и зарубежных научных организациях и образовательных учреждениях.

Высшие образовательные организации, министерства, ведомства и организации, имеющие в своем подчинении высшие образовательные организации, Министерство высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан несут ответственность за повышение научного потенциала высших образовательных организаций.

При оценке деятельности высшей образовательной организации учитывается его научный потенциал, в том числе результативность научных разработок, создание научных школ, потенциал педагогических кадров с ученой степенью, а также его вклад в развитие науки.

Статья 18. Иные организации в сфере научной деятельности

Организации, для которых научная деятельность не является основным видом деятельности, имеют право заниматься научной деятельностью и создавать в своем составе научные структуры для выполнения функций, указанных в учредительных документах (уставах).

Глава 4. Организация и оценка научной деятельности

Статья 19. Приоритетные направления развития науки и технологий

Приоритетные направления развития науки и технологий разрабатываются в целях обеспечения научного решения проблем, связанных с достижением конкурентоспособности и эффективности национальной экономики, повышением производительности труда, созданием новых отраслей, качественным повышением уровня жизни населения, систем науки и образования.

Статья 20. Государственные научные программы

Государственные научные программы включают в себя государственные программы по научной деятельности, государственные целевые программы по научной деятельности и региональные программы по научной деятельности.

Государственные программы по научной деятельности разрабатываются по приоритетным направлениям развития науки и технологий и состоят из научных проектов, выполняемых на основании государственного заказа.

Внесение научных проектов в государственные программы по научной деятельности осуществляется на конкурсной основе и соответствующими актами Президента Республики Узбекистан и Кабинета Министров Республики Узбекистан.

Государственные целевые программы по научной деятельности разрабатываются для решения актуальных проблем и состоят из научных проектов, выполняемых на основании государственного заказа на конкретный продукт.

Региональные программы по научной деятельности состоят из научных проектов, направленных на решение социально-экономических проблем соответствующей территории и внедрение новых научных разработок.

Темы, направления и информация об исполнении проектов государственных научных программ в обязательном порядке публикуются в средствах массовой информации и на официальном веб-сайте уполномоченного государственного органа.

Статья 21. Тесная интеграция науки и образования

Тесная интеграция науки и образования обеспечивается путем:

повышения качества и эффективности образовательного процесса;

развития научного мышления у учащихся;

повышения научного потенциала педагогических кадров;

укрепления школы и традиций «устоз — шогирд», формирования талантливого будущего поколения научных исследователей;

подготовки высококвалифицированных специалистов по приоритетным направлениям развития науки и технологий.

Статья 22. Тесная интеграция науки и производства

Тесная интеграция науки и производства обеспечивается путем:

формирования благоприятной среды для разработки инновационных продуктов, услуг и их применения;

совершенствования организационно-правовой системы заинтересованности от внедрения инноваций;

налаживания при субъектах предпринимательства деятельности научных организаций в соответствующих направлениях, последовательного и эффективного сотрудничества с зарубежными партнерами, осуществляющими научную деятельность;

получения от производственных отраслей и субъектов предпринимательства заказов на инновационные товары и услуги;

развития инновационной инфраструктуры (технологические парки, центры распространения технологий (трансфера технологий), инновационные кластеры, венчурные фонды, бизнес-инкубаторы и другие);

налаживания деятельности частных научных организаций;

поддержки инновационного предпринимательства;

применения налоговых льгот.

Статья 23. Подготовка кадров с ученой степенью

Подготовка кадров с ученой степенью осуществляется на основе базовой докторантуры, докторантуры и самостоятельного исследования.

Научная деятельность в рамках базовой докторантуры и докторантуры проводится с отрывом от производства.

Научная деятельность в рамках самостоятельного исследования проводится без отрыва от производства.

Статья 24. Ученая степень и ученые звания

Присуждение ученых степеней доктора философии (Doctor of Philosophy (PhD), доктора наук (Doctor of Science (DSc) и присвоение ученых званий профессора, доцента и старшего научного сотрудника по соответствующим направлениям науки осуществляется в порядке, установленном законодательством.

Признание в Республике Узбекистан ученых степеней и званий, полученных в зарубежных государствах, осуществляется в соответствии с законодательством и международными договорами Республики Узбекистан.

Статья 25. Научный совет по присуждению ученых степеней

Диссертация, подготовленная для получения ученой степени, защищается в научном совете по присуждению ученых степеней, созданном по соответствующей специализации при научной организации и образовательном учреждении.

Научный совет по присуждению ученых степеней действует на общественных началах и считается ответственным за соответствие диссертации выбранной специальности, качество и объективность экспертизы, обоснованность принятого решения.

Статья 26. Научная экспертиза

Научная экспертиза является деятельностью, направленной на изучение, анализ, оценку и подготовку заключения с целью принятия обоснованного решения по научному проекту.

Научная экспертиза проводится на основе принципов:

независимости и правовой защищенности участников;

научного, объективного, полноценного и всестороннего изучения научного проекта;

обоснованности результатов экспертизы;

обладания экспертами глубокими знаниями и высокой степенью профессионализма;

открытости результатов экспертизы с соблюдением государственной, служебной и коммерческой тайны в соответствии с законодательством;

соблюдения общественной, технической, экологической безопасности, национальных и международных стандартов.

Не допускается участие в процессе проведения научной экспертизы физических и юридических лиц, лично заинтересованных в ее результатах.

Эксперт, участвовавший в процессе научной экспертизы и не согласный с принятым заключением, имеет право приложить к данному заключению свое обоснованное мнение.

К проведению научной экспертизы могут быть привлечены зарубежные эксперты.

Научные проекты, выполняемые в рамках государственной программы по научной деятельности на основании государственного заказа, обязаны пройти государственную научную экспертизу.

Научная экспертиза проводится по решению уполномоченной в данном вопросе государственной организации.

Статья 27. Мониторинг научных проектов, выполняемых на основе государственного заказа

Мониторинг научных проектов, выполняемых на основе государственного заказа, включает в себя оценку выполнения научных проектов в соответствии с утвержденным графиком, целевого расходования финансовых средств, предоставления отчетов в указанные сроки и эффективности полученных результатов.

Заключения результатов мониторинга научных проектов, выполняемых на основе государственного заказа, используются для определения перспективы научных направлений, принятия решения по продолжению или приостановлению финансирования научных проектов.

Мониторинг результатов научных проектов, выполняемых на основе государственного заказа, осуществляется уполномоченным государственным органом.

Отчеты по научным проектам, выполняемым на основе государственного заказа, публикуются на официальном веб-сайте уполномоченного государственного органа.

Статья 28. Оценка научных разработок

Оценкой научных разработок является деятельность, направленная на определение стоимости результатов научной деятельности.

Оценка научных разработок осуществляется юридическим лицом, осуществляющим оценочную деятельность в установленном порядке.

Оцененными научными разработками можно пользоваться в целях:

внесения в качестве вклада в уставный капитал организаций и определения размера роялти;

составления лицензионных соглашений;

определения эффективности затраченных средств и других целях.

Результаты оценки научных разработок оформляются и служат основанием для дальнейшего пользования.

Статья 29. Информационное обеспечение научной деятельности

Субъекты научной деятельности имеют право на свободный поиск, получение и распространение научной, статистической и иной информации, за исключением информации, содержащей сведения, относящиеся к государственной, служебной, коммерческой или иной охраняемой законом тайне.

Порядок доступа и пользования научной, статистической и иной информацией, в том числе размещенной в национальных и международных информационных фондах, системах, банках и базах данных, определяется в соответствии с законодательством и международными договорами Республики Узбекистан.

Уполномоченный государственный орган и другие органы государственного управления обеспечивают научные организации, находящиеся в своем подчинении, научной информацией, ведут базы данных научных отчетов и завершенных научных работ, а также способствуют публикации результатов научной деятельности в научных информационных источниках и их практическому использованию.

Органы государственного управления оказывают помощь деятельности научных организаций, информационно-библиотечных центров, осуществляющих сбор, накопление, обработку, хранение и использование научной информации, содействуют изданию и распространению научной продукции, в том числе научных журналов, книг и иных печатных изданий, получению доступа к национальным и международным научным изданиям, информационным фондам, системам, банкам и базам данных.

Статья 30. Тесная интеграция науки и научной деятельности с национальным информационным пространством

Тесная интеграция науки и научной деятельности с национальным информационным пространством обеспечивается путем:

совершенствования научно-информационной инфраструктуры;

свободного пользования в установленном законодательством порядке любыми информационными ресурсами независимо от форм собственности;

определения мер по популяризации основ, достижений науки и технологий, а также пропаганде соответствующих мероприятий в сфере науки и научной деятельности;

создания специализированных научных изданий, средств массовой информации, веб-сайтов и поддержки их деятельности;

определения порядка безвозмездного распространения информации об основах и достижениях науки и технологий, о мероприятиях в сфере науки и научной деятельности в изданиях и средствах массовой информации, полностью либо частично финансируемых за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан или фондов с государственным участием;

принятия правовых и экономических мер использования соответствующих ресурсов глобального информационного пространства и другими способами.

Статья 31. Коммерциализация результатов научной деятельности

Коммерциализация результатов научной деятельности является процессом по внедрению в гражданский оборот результатов научной деятельности в целях получения прибыли.

Коммерциализация результатов научной деятельности осуществляется следующими способами:

реализация товаров (выполненных работ, оказанных услуг), созданных с применением результатов научной деятельности или использование данных результатов для собственных нужд;

создание коммерческих организаций, учредителем или одним из учредителей которых является организация (или специализированная аффилированная организация), внесшая в качестве вклада в уставный фонд объект интеллектуальной собственности или готовую технологию;

передача имущественных прав на объекты интеллектуальной собственности третьим лицам и предоставление права на использование данных объектов путем заключения лицензионных договоров, основанных на отчислениях роялти, в том числе с условием последующей их коммерциализации приобретателем этих прав и другими способами.

Статья 32. Уникальный научный объект

Уникальным научным объектом считаются научные оборудования, редкие собрания и другие редкостные научные объекты, имеющие особую значимость в осуществлении эффективной научной деятельности, являющиеся единственными в стране, используемые в научных исследованиях, позволяющие проводить сложные исследования в соответствующих сферах.

Руководитель организации, имеющей в своем ведении уникальный научный объект, несет ответственность за его содержание в рабочем состоянии, оказание ему необходимых услуг, его эффективное использование, надлежащее и целевое расходование выделенных финансовых средств, а также за предоставление научных и финансовых отчетов по уникальным научным объектам в уполномоченный государственный орган.

Статья 33. Центр коллективного пользования научными оборудованиями

Центр коллективного пользования научными оборудованиями представляет собой структуру, имеющую специалистов с соответствующей квалификацией, функционирующую при научной организации или образовательном учреждении, оснащенную высокопроизводительным научным оборудованием, которое может быть использовано большинством.

Глава 5. Финансирование сферы науки и научной деятельности

Статья 34. Направления финансирования сферы науки и научной деятельности

Финансирование сферы науки и научной деятельности осуществляется в следующих направлениях:

базовое финансирование;

финансирование научных проектов;

финансирование научных исследований в рамках стажерства-исследовательства, базовой докторантуры и докторантуры;

финансирование содержания уникальных научных объектов;

финансирование центров коллективного пользования научными оборудованиями.

Статья 35. Базовое финансирование

Базовое финансирование применяется в отношении государственных научных организаций за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан в установленном законодательством порядке. Список этих организаций утверждается Кабинетом Министров Республики Узбекистан по представлению уполномоченного государственного органа.

Оплата труда научных работников государственных научных организаций непосредственно за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан осуществляется в соответствии с законодательством.

Статья 36. Финансирование научных проектов

Финансирование научных проектов осуществляется за счет:

республиканского бюджета Республики Узбекистан;

местного бюджета;

специальных и целевых фондов;

хозяйствующих субъектов;

работодателя;

международных организаций и доноров;

других источников, не запрещенных законодательством.

Финансирование научных проектов, выполняемых в рамках государственных программ по научной деятельности, государственных целевых программ по научной деятельности, осуществляется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан, а также других источников, не запрещенных законодательством.

Финансирование проектов, выполняемых в рамках региональных программ по научной деятельности, осуществляется за счет средств местного бюджета, а также других источников, не запрещенных законодательством.

Статья 37. Финансирование научных исследований в рамках стажерства-исследовательства, базовой докторантуры и докторантуры

Финансирование научных исследований в рамках стажерства-исследовательства, базовой докторантуры и докторантуры осуществляется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и других источников, не запрещенных законодательством.

Статья 38. Финансирование содержания уникальных научных объектов

Финансирование содержания уникальных научных объектов осуществляется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и других источников, не запрещенных законодательством, и включает в себя расходы, связанные с текущим обеспечением, в том числе содержанием в рабочем порядке зданий и оборудования, обеспечением материалами, оплатой труда административного и вспомогательного персонала.

Статья 39. Финансирование центров коллективного пользования научными оборудованиями

Финансирование центров коллективного пользования научными оборудованиями осуществляется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан и других источников, не запрещенных законодательством.

Статья 40. Фонды поддержки научной деятельности

По инициативе юридических и физических лиц могут быть созданы фонды поддержки научной деятельности.

В учредительных документах фондов должен быть точно указан порядок формирования, направления, распределения средств, оценки проектов и результатов научных исследований (тем), отчетности.

Фонды обязаны публиковать ежегодный отчет о своей деятельности.

Глава 6. Заключительные положения

Статья 41. Международное сотрудничество в сфере науки и научной деятельности

Международное сотрудничество Республики Узбекистан в сфере науки и научной деятельности осуществляется в целях нахождения национальными научными школами своего места на мировой арене, использования передовых достижений мировой науки и технологий для повышения конкурентоспособности национальной экономики, привлечения в страну иностранных инвестиций, ведущих иностранных научных и технологических центров, ученых и специалистов, обеспечения повышения опыта и квалификации физических лиц, осуществляющих научную деятельность за рубежом.

Государство обеспечивает всестороннюю поддержку научной деятельности в рамках соответствующих международных договоров Республики Узбекистан, а также международных научных программ и проектов.

Субъекты научной деятельности имеют право быть членами международных и зарубежных научных и технологических структур, участвовать в международных научных программах и проектах, в случаях отсутствия ограничений заключать сделки с зарубежными юридическими и физическими лицами как на территории Республики Узбекистан, так и за ее пределами.

На территории Республики Узбекистан научные организации с участием зарубежных юридических и физических лиц создаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 42. Разрешение споров

Споры в сфере науки и научной деятельности разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 43. Ответственность за нарушение законодательства о науке и научной деятельности

Лица, виновные в нарушении законодательства о науке и научной деятельности, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 44. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Уполномоченному государственному органу и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 45. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 46. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.

Часть вторая статьи 15 настоящего Закона вводится в действие с 1 января 2020 года.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

29 октября 2019 г.,

№ ЗРУ-576

(Национальная база данных законодательства, 30.10.2019 г., № 03/19/576/3970; 12.10.2021 г., № 03/21/721/0952; 09.09.2024 г., № 03/24/957/0689)

lex.uz