UzbekAI

← Qonunlar

📅 2019-yil 30-oktabr · Prezident farmonlari

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2019 йил 30 октябрь · Президент фармонлари

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 30 октября 2019 г. · Указы Президента

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 30 October 2019 · Presidential decrees

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

Фармони

концепцияси

мақсадли вазифалар

«ЙЎЛ ХАРИТАСИ»

2030 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикасининг Атроф муҳитни муҳофаза қилиш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида

Мамлакатимизда атроф муҳитни муҳофаза қилиш, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш, санитария ва экологик ҳолатни яхшилашни таъминлаш соҳасида изчил ишлар олиб борилмоқда.

Шу билан бирга, бу борада ўтказилган таҳлил натижалари атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида давлат функцияларини амалга оширишда комплекс ёндашув ва стратегик режалаштиришнинг мавжуд эмаслиги, шунингдек, қўйилган вазифаларни самарали бажариш учун табиатни муҳофаза қилиш органининг ваколатлари етарли эмаслигидан далолат беради.

Атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида давлат сиёсатининг устувор йўналишларини белгилаш, табиатни муҳофаза қилиш соҳасидаги қонун ҳужжатлари бузилишлари профилактикаси, уларни аниқлаш ва олдини олишнинг самарали механизмларини жорий этиш, республика аҳоли пунктларининг санитария ва экологик ҳолати учун давлат органлари, хўжалик юритувчи субъектлар раҳбарлари ва фуқароларнинг шахсий жавобгарлигини кучайтириш, шунингдек, 2030 йилгача бўлган даврда барқарор ривожланиш соҳасидаги Миллий мақсад ва вазифаларга эришишни таъминлаш мақсадида:

1. Қуйидагилар:

а) 2030 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикасининг Атроф муҳитни муҳофаза қилиш концепцияси (кейинги ўринларда — Концепция) 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин ва унда қуйидаги чора-тадбирлар назарда тутилсин:

атроф муҳит объектларини (атмосфера ҳавоси, сув, ер, тупроқ, ер қаъри, биохилма-хиллик, қўриқланадиган табиий ҳудудлар) антропоген таъсир ҳамда бошқа салбий таъсир қилувчи омиллардан сақлаш ва сифатини таъминлаш;

экологик жиҳатдан энг кам хавф туғдирувчи материаллардан, маҳсулотлардан, ишлаб чиқариш объектлари ва бошқа объектлардан устувор даражада фойдаланиш;

қўриқланадиган табиий ҳудудларни кенгайтириш;

заҳарли кимёвий ва радиоактив моддалардан экологик хавфсиз фойдаланишни таъминлаш;

чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга оширишнинг экологик хавфсиз тизимини такомиллаштириш;

аҳолининг экологик маданиятини шакллантириш, атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида давлат органлари фаолиятининг шаффофлик даражасини ошириш ва фуқаролик жамиятининг ролини кучайтириш;

б) 2030 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикасининг Атроф муҳитни муҳофаза қилиш концепциясини 2019 — 2021 йилларда амалга ошириш бўйича «йўл харитаси» (кейинги ўринларда — «Йўл харитаси») 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

Белгилаб қўйилсинки, Концепция эришилган натижалар, мақсадли кўрсаткичлар ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш бўйича тегишли даврга мўлжалланган асосий йўналишлардан келиб чиққан ҳолда, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан уч йил муддатга алоҳида-алоҳида тасдиқланадиган «йўл хариталари» асосида босқичма-босқич амалга оширилади.

2. Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси (кейинги ўринларда — Давлат экология қўмитаси):

2021 йил 1 декабргача бўлган муддатда «Йўл харитаси»ни амалга ошириш якунларини пухта ўрганиш асосида кейинги даврга мўлжалланган «Йўл харитаси» лойиҳасининг ишлаб чиқилиши ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига тасдиқлаш учун киритилишини таъминласин;

«йўл хариталари» амалга оширилиши бўйича таъсирчан мониторинг юритсин.

3. Қуйидагилар:

Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг биринчи ўринбосари — транспорт вазири А.Ж. Раматов зиммасига — Концепция ва «Йўл харитаси»ни амалга ошириш доирасида масъул вазирлик ва идоралар фаолиятини самарали ташкил этиш ва мувофиқлаштириш юзасидан;

Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси раиси Б.Т. Қўчқоров зиммасига — Концепциянинг мақсадли кўрсаткичларига эришиш юзасидан шахсий масъулият юклансин.

4. Давлат экология қўмитаси, Ўзбекистон Экологик партияси ва жамоатчиликнинг давлат ўрмон фондига кирмайдиган дарахтлар ва буталар қимматбаҳо навларининг кесилишига мораторий (кейинги ўринларда — мораторий) жорий этиш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин.

Белгилансинки:

а) мораторий 2019 йил 1 ноябрдан 2020 йил 31 декабргача амал қилади;

б) мораторий амал қилиш даврида ваколатли давлат органларига давлат ўрмон фондига кирмайдиган дарахтлар ва буталар қимматбаҳо навларининг кесилишига рухсатнома бериш ман этилади, ушбу бандда белгиланган ҳолатлар бундан мустасно;

в) мораторий:

табиий омиллар ёки зараркунандалар, ўсимликлар касалликлари таъсирида зарарланган, қуриб бораётган ёки қуриб қолган, шунингдек, фуқароларнинг ҳаёти ва соғлиғига, юридик ва жисмоний шахсларнинг мол-мулкига хавф туғдирувчи дарахтлар ва буталарни санитар кесиш ва қирқишга;

ёғоч ва мевалар олиш учун ўстирилаётган дарахтлар ҳамда буталарни (терак ва тез ўсувчи бошқа навлар, тут плантациялари, мевали дарахтлар ва буталар) кесишга;

плантацияларда ўстирилаётган ва/ёки юридик ва жисмоний шахсларнинг мулки ҳисобланган дарахтлар ҳамда буталарни кесишга жорий этилмайди.

Вазирлик ва идоралар, шунингдек, хўжалик бошқаруви ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари объектларни қуриш ва қуришни лойиҳалаштириш учун ер майдонларини танлаш ва ажратиш босқичида, шунингдек, муҳандислик-коммуникация инфратузилмасини (электр, газ ва сув таъминоти, канализация, темир йўл ҳамда автомобиль йўллари ва бошқалар) барпо этишда, шу жумладан дарахтлар ва буталарни кўчириб ўтказиш амалиётини қўллаш орқали уларнинг сақлаб қолинишини қатъий таъминласин.

5. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси дарахтлар ва буталарни ҳимоя қилиш тизимини тубдан такомиллаштириш бўйича, шу жумладан дарахтлар ва буталарни ноқонуний кесиш, уларга зарар етказиш ёки йўқ қилиш учун жавобгарликни кучайтиришни назарда тутувчи комплекс ташкилий-ҳуқуқий чора-тадбирларни икки ҳафта муддатда тасдиқласин.

Ўзбекистон Республикаси Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси Давлат экология қўмитаси ва «Ҳунарманд» уюшмаси билан биргаликда халқ бадиий ҳунармандчилиги ва амалий санъат маҳсулотларини ишлаб чиқарувчи ҳунармандларни ёғоч, шу жумладан дарахтларнинг қимматбаҳо навларидан олинган ёғоч билан таъминлаш бўйича бир ой муддатда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритсин.

Давлат экология қўмитаси 2020 йил 1 ноябргача бўлган муддатда дарахтлар ва буталарни муҳофаза қилиш бўйича амалга оширилган чора-тадбирлар самарадорлигидан келиб чиққан ҳолда, мораторийнинг амал қилишини узайтириш мақсадга мувофиқлиги юзасидан таклиф киритсин.

6. Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги билан биргаликда ҳамда нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтларини жалб этган ҳолда, экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш, ободонлаштириш ва кўкаламзорлаштириш бўйича фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари комиссиялари томонидан яшил дов-дарахтларни санитар қирқиш ва кесишда, шунингдек, уларни қайта ишлаш ва чиқиндиларини утилизация қилиш, шу жумладан ёғочлардан тижорат мақсадида фойдаланишда экология талабларига риоя этилиши юзасидан назорат амалга оширилишини таъминласин.

7. Қуйидагилар:

Ўзбекистон ёшлар иттифоқининг Ўзбекистон Экологик партияси билан биргаликда ёшларда атроф муҳитга нисбатан эҳтиёткорона муносабатда бўлишни шакллантириш, табиатни сақлаш, ҳаво, сув ва тупроқ ифлосланишига, ўсимлик ва ҳайвонот дунёсига зиён етказилишига йўл қўймасликка қаратилган экологик акцияларни ташкил этиш;

«Ижтимоий фикр» жамоатчилик фикрини ўрганиш республика марказининг атроф муҳитни муҳофаза қилишнинг долзарб масалалари бўйича жамоатчилик фикрини ўрганиш юзасидан йилига камида бир марта ижтимоий тадқиқотлар ўтказиш тўғрисидаги таклифлари маъқуллансин.

8. 2019 йил 1 ноябрдан бошлаб шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ:

Қорақалпоғистон Республикаси экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири, вилоятлар ҳамда Тошкент шаҳар экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши бошқармаларининг бошлиқлари ҳар йили ҳудудда атроф муҳитни муҳофаза қилишнинг ҳолати тўғрисида тегишли равишда Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгесига, халқ депутатлари вилоятлар ва Тошкент шаҳар кенгашларига ҳисобот тақдим этади;

туман (шаҳар) экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши бўлимларининг бошлиқлари ҳар йили туманда (шаҳарда) атроф муҳитни муҳофаза қилишнинг ҳолати тўғрисида тегишли равишда халқ депутатлари туман (шаҳар) кенгашларига ҳисобот тақдим этади.

9. 2019 йил 1 ноябрдан бошлаб шундай тартиб ўрнатилсинки, унга мувофиқ Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг Давлат экологик назорат инспекцияси давлат инспекторлари қуйидаги ҳолатлар аниқланганда тезкор назорат тадбирларини назорат органлари фаолиятини мувофиқлаштирувчи ваколатли орган билан олдиндан келишмасдан, ўтказилган текширув ҳақида Текширувларни электрон рўйхатга олиш ягона тизимида рўйхатдан ўтказиш орқали текширув бошланган пайтдан бошлаб йигирма тўрт соат ичида ваколатли органни мажбурий равишда хабардор қилган ҳолда амалга оширади:

ёнувчи моддалар ва қурилиш материалларини бир жойга тўплаш ёки очиқ оловда ёқишда атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш бўйича талабларга риоя этмаслик;

далалар ва аҳоли пунктларида махсус техник воситаларни қўлламасдан битумни эритиш, анғизни, тўкилган баргларни ва дарахт шохлари ёки бошқа ўсимлик қолдиқларини ёқиш;

оқава сувларни жой рельефига ёки очиқ ҳавзаларга, шунингдек, коммунал канализация тизимига нормадан ортиқча ёки рухсатсиз оқизиш;

табиий сув объектларидан сувдан махсус фойдаланиш ёки сув истеъмолига рухсатномасиз сув олиш;

дарахтларни қонунга хилоф равишда кесиш, ёввойи ҳолда ўсувчи ўсимликларни йиғиш ва тайёрлаш ёки йўқ қилиш, ёввойи ҳайвонларни (шу жумадан балиқни) овлаш ёки қўлга киритиш;

чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш соҳасида қонун ҳужжатлари талабларига риоя этмаслик;

дарёлар, сойлар, кичик дарё ва кўлларнинг ўзанлари ва сувни муҳофаза қилиш зоналарини тозалаш, шунингдек, уларнинг қирғоқларини мустаҳкамлаш ишларини амалга оширишда қонун ҳужжатлари талабларига риоя этмаслик.

10. Қуйидагилар:

2020 йил 1 январдан бошлаб «Евро-4»дан паст экологик тоифадаги мотор ёқилғисини ишлаб чиқариш бўйича янги қувватларни ишга тушириш;

2022 йил 1 январдан бошлаб «Евро-3»дан паст экологик тоифадаги мотор ёқилғисини, 2023 йил 1 январдан бошлаб эса «Евро-4»дан паст экологик тоифадаги мотор ёқилғисини «вақтинча олиб кириш» ва «эркин муомала (импорт) учун чиқариш» божхона режимига жойлаштириш;

2022 йил 1 январдан бошлаб заҳарлилик даражаси «Евро-4» экологик тоифа талабларига мос келмайдиган газ, бензин ва дизел двигателлари билан жиҳозланган «М» ва «N» тоифаларидаги ғилдиракли транспорт воситаларидан фойдаланиш ва уларни сотиш мақсадида «вақтинча олиб кириш» ва «эркин муомала (импорт) учун чиқариш» божхона режимига жойлаштириш ман этилсин.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси Ўзбекистон Республикасига олиб кириладиган «М» ва «N» тоифалардаги ғилдиракли янги транспорт воситаларининг экологик тоифа талабларига мувофиқлигини экологик сертификатлаш тартибини икки ой муддатда тасдиқласин.

11. Давлат экология қўмитасининг ёввойи ҳайвонларни овлашга ва ўсимлик дунёси объектларидан махсус фойдаланишга рухсатномалар бериш бўйича ўз ваколатларини Қорақалпоғистон Республикаси Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш қўмитасига, вилоятлар ва Тошкент шаҳар экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш бошқармаларига бериш тўғрисидаги таклифига розилик берилсин.

12. Давлат экология қўмитаси:

а) уч ой муддатда қуйидагиларни ишлаб чиқсин ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритсин:

давлат экологик экспертизаси ўтказилгунга қадар, атроф муҳитга таъсир кўрсатишнинг I ва II тоифаларига мансуб (юқори ва ўртача хавф-хатар) фаолиятнинг мўлжалланаётган турлари бўйича атроф муҳитга таъсирни баҳолаш лойиҳаларининг мажбурий жамоат муҳокамалари ва эшитишларини ўтказиш тартибини;

атроф муҳитга таъсир кўрсатишнинг I ва II тоифаларига мансуб (юқори ва ўртача хавф-хатар) фаолият турлари билан шуғулланадиган хўжалик юритувчи субъектларни тозалаш иншоотлари билан таъминланганлиги, шунингдек, қонун ҳужжатларига мувофиқ уларни мажбурий ўрнатиш чора-тадбирлари амалга оширилганлиги юзасидан хатловдан ўтказиш тўғрисидаги таклифларни;

б) ғилдиракли транспорт воситаларини ишлаб чиқаришда «Евро-4»дан паст бўлмаган талабларни бажариш бўйича ғилдиракли транспорт воситаларини экспорт қилувчи давлатларнинг қонун ҳужжатларини идентификациялаш ёки мурожаатчилар томонидан тақдим этилган, мазкур ғилдиракли транспорт воситаларининг заҳарли моддалар чиқариш даражаси бўйича «Евро-4»дан паст бўлмаган экологик тоифа талабларига мувофиқ эканлигини тасдиқловчи ҳужжатлар асосида Ўзбекистон Республикасига олиб кириладиган, газ, бензин ва дизель двигателлари билан жиҳозланган «М» ва «N» тоифалардаги янги ғилдиракли транспорт воситалари учун экологик сертификатлар бериш ташкил этилишини таъминласин;

«Ўзстандарт» агентлиги, «Ўзавтосаноат» АЖ, Инвестициялар ва ташқи савдо вазирлиги билан биргаликда 2019 йил 1 декабрга қадар Давлат экология қўмитаси ҳузуридаги «Давлат экологик сертификатлаштириш ва стандартлаштириш маркази» ДУК негизида ғилдиракли транспорт воситаларининг экологик тоифасини аниқлаш бўйича замонавий лаборатория комплексини ташкил этиш юзасидан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таклиф киритсин;

в) аҳолининг экологик маданиятини ошириш, шунингдек, экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш ҳамда чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш соҳасидаги ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишга алоҳида эътибор қаратган ҳолда кенг кўламли тарғибот фаолиятини ташкил этиш ишларини кучайтирсин;

г) Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги, Саноат хавфсизлиги давлат қўмитаси билан биргаликда 2020 йил 1 октябрга қадар халқаро тажрибани ҳисобга олган ҳолда, жумладан қуйидагиларни назарда тутувчи «Чиқиндилар тўғрисида» янги таҳрирдаги Ўзбекистон Республикаси Қонуни лойиҳасини ишлаб чиқсин ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритсин:

бешта хавф-хатар тоифаси тизими ўрнига саноат тармоқлари ва/ёки кимё-физик параметрлар асосида чиқиндиларни таснифлаш тизимини жорий этиш;

ишлаб чиқаришда чиқитсиз ва кам чиқитли технологияларни, шунингдек, кончилик ва қайта ишлаш корхоналари чиқиндиларини қайта ишлаш технологияларини ишлаб чиқиш ва жорий этишни иқтисодий рағбатлантириш;

саноат объектларида хавфли чиқиндиларни экологик хавфсиз сақлашни ташкил этишни таъминлаш;

ўзининг истеъмол хусусиятларини йўқотган ва таркибида хавфли моддалар мавжуд бўлган товарларни (симобли термометрлар, батарейкалар, таркибида симоб мавжуд лампалар ва бошқалар) йиғиш, фойдаланиш ва/ёки зарарсизлантириш тизимини ташкил этиш;

тиббиёт чиқиндиларини йиғиш, зарарсизлантириш, утилизация қилиш ва кўмиб ташлаш тизимини ташкил этиш.

13. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси уч ой муддатда қуйидагиларни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда киритсин:

Давлат экология қўмитаси давлат инспекторларининг текшириш ўтказишига тўсқинлик қилганлик, хўжалик юритувчи субъектларнинг ҳудудлари ва иншоотларини кўздан кечиришга қўймаслик ёхуд улар томонидан хизмат мажбуриятларини бажаришга бошқача тарзда тўсқинлик қилганлик, шунингдек, жисмоний ёки юридик шахсларнинг экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги қонун ҳужжатлари талабларининг бузилишини бартараф этиш тўғрисидаги кўрсатмаларни бажармаганлиги учун жавобгарликни кучайтириш;

экологик экспертиза органларини қайта ташкил этиш ва оптималлаштириш, атроф муҳитга таъсир кўрсатишнинг IV тоифасига мансуб (маҳаллий таъсир) фаолият турлари бўйича атроф муҳитга таъсирни баҳолаш материалларини соддалаштирилган шаклда тақдим этиш, ҳужжатларни топшириш ва қабул қилишнинг электрон тизимини жорий этиш, атроф муҳитга таъсир кўрсатадиган фаолият турлари рўйхатини қайта кўриб чиқиш.

14. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги мазкур Фармондан келиб чиқадиган вазифаларни бажариш мақсадида Давлат экология қўмитасига Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри, шунингдек, туманлар (шаҳарлар) экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида назорат бўйича таҳлил лабораториялари ва инспекцияларни биттадан махсус автотранспорт билан таъминлашни ҳисобга олган ҳолда, Давлат экология қўмитасининг бюджетдан ташқари маблағлари ҳисобидан 184 та автотранспорт воситаларини сақлаш учун қўшимча лимит ажратсин.

15. Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги, Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги ва Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси оммавий ахборот воситаларида мазкур Фармоннинг мақсад ва вазифаларини, шунингдек, Концепция ва «Йўл харитаси» амалга оширилишини ёритишга оид мақолалар ва мавзуга оид телекўрсатувларни ташкил этсин.

17. Давлат экология қўмитаси Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги, бошқа манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда икки ой муддатда:

қонун ҳужжатларига ушбу Фармондан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин;

ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ушбу Фармонга мувофиқлаштирсин.

18. Мазкур Фармоннинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг биринчи ўринбосари А.Ж. Раматов ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг маслаҳатчиси Р.А. Гулямов зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 30 октябрдаги ПФ-5863-сон Фармонига 1-ИЛОВА

2030 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикасининг Атроф муҳитни муҳофаза қилиш

Ўзбекистон Республикасининг Конституциясига мувофиқ ер, ер ости бойликлари, сув, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси ҳамда бошқа табиий захиралар умуммиллий бойликдир, улардан оқилона фойдаланиш зарур ва улар давлат муҳофазасидадир.

Атроф муҳитнинг жорий ҳолати таҳлили, глобал ва минтақавий экологик муаммолар, янги экологик хавф-хатарлар Ўзбекистон Республикасида аҳолининг ҳаёт сифатини яхшилаш борасида олиб борилаётган ижтимоий-иқтисодий жараённинг ажралмас қисми ҳисобланган 2030 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикасининг Атроф муҳитни муҳофаза қилиш концепциясини (кейинги ўринларда — Концепция) ишлаб чиқиш заруратини вужудга келтирди.

Концепция кўрсатиб ўтилган даврда атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида давлат сиёсатининг устувор йўналишларини белгилайди, уларнинг амалга оширилиши эса келажак авлодларнинг манфаатлари йўлида давлатни барқарор ривожлантиришни таъминлаш имконини беради.

I боб. Концепциянинг мақсад ва вазифалари

Қуйидагилар Концепциянинг мақсадлари ҳисобланади:

Ўзбекистон Республикаси аҳолисининг ҳаёти ва саломатлик даражасини яхшилашнинг зарур шарти сифатида атроф муҳитнинг қулай ҳолатини таъминлаш;

атроф муҳитга ва аҳолининг саломатлигига салбий таъсирни пасайтирувчи инновацион технологияларни жорий этиш ҳисобига барқарор иқтисодий ривожланиш;

атроф муҳит объектларидан оқилона фойдаланишни ва биологик ресурслар қайта тикланишини таъминлаш.

Қуйидагилар Концепциянинг вазифалари ҳисобланади:

атроф муҳит объектларини (ер, сув, атмосфера ҳавоси, ер қаъри, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси) сақлаш ва қўриқланишини таъминлаш;

қўриқланадиган табиий ҳудудларни кенгайтириш;

иқтисодиётни экологиялаштириш, табиатдан фойдаланишнинг иқтисодий механизмларини жорий қилиш, экологик жиҳатдан энг кам хавф туғдирувчи материаллар, маҳсулотлардан, ишлаб чиқариш объектлари ва бошқа объектлардан устувор даражада фойдаланиш;

атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва табиатдан оқилона фойдаланиш соҳасида давлат назоратини, шунингдек, атроф муҳитнинг экологик мониторинги тизимини такомиллаштириш;

атроф муҳитни муҳофаза қилишни илмий жиҳатдан таъминлаш;

экологик хавфсизликни эътиборга олган ҳолда, чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш тизимини такомиллаштириш, заҳарли кимёвий ва радиоактив моддалардан экологик хавфсиз фойдаланишни таъминлаш;

аҳолининг экологик маданиятини ошириш, атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида давлат органлари фаолиятининг ошкоралик даражасини ошириш ва фуқаролик жамиятининг ролини кучайтириш;

атроф муҳитга минимал оғирлик туширадиган барқарор ривожланишни таъминловчи жамиятни шакллантириш;

атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида халқаро ҳамкорликни кенгайтириш.

II боб. Концепциянинг ёндашувлари

Концепцияни амалга оширишда қуйидаги ёндашувлардан фойдаланилади:

норматив-ҳуқукий базани тизимлаштириш ва такомиллаштириш — халқаро нормаларни имплементация қилиш, экологик қонунчиликни кодлаштириш, экологик суғурталаш, аудит ва стратегик экологик баҳолаш тизимини жорий этиш, экологик сертификатлаштиришни мувофиқлик сертификати тизимига интеграция қилиш, атроф муҳит ифлосланишини ҳисоблаб чиқишнинг замонавий усулларини ишлаб чиқиш ва жорий этиш;

иқтисодиётни экологиялаштириш — табиий ресурслардан уларнинг бузилишини истисно этадиган тарзда оқилона фойдаланиш, мажбурий экологик экспертиза ўтказиш, экотизимларнинг ўз потенциал сиғимини қайта тиклаш имкониятларини баҳолаш;

табиатдан фойдаланишнинг иқтисодий механизмларини такомиллаштириш — ташланмаларни ташлаш учун тўлов миқдорларини уларнинг ҳажмига ҳамда атроф муҳит ва аҳоли соғлиги учун хавфлилигига боғлиқлиги, атроф муҳитни муҳофаза қилишни бюджетдан молиялаштиришнинг мақбул даражаси;

атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва табиатдан оқилона фойдаланиш соҳасида назоратни кучайтириш — атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида давлат органларининг ҳуқуқ ҳамда ваколатларини аниқ чегаралаш, экологик йўналишдаги барча органларни ягона давлат органи доирасида оптимал даражада марказлаштириш ва қарорлар қабул қилиш учун унга зарур, асослантирилган ваколатлар бериш, назорат органларини моддий-техник жиҳозлашнинг мақбул даражаси;

комплекс экологик мониторингни олиб бориш — атроф табиий муҳитнинг ягона давлат экологик мониторинги тизимини такомиллаштириш, ахборот ресурслари фондини шакллантириш;

инновацион технологик жараёнлар ва методикаларни ишлаб чиқиш — экологик тоза технологиялар, ишлаб чиқаришлар, хом ашё, материалларнинг турлари, маҳсулотлар ва ускуналарнинг илмий ишланмаларига, экотизимларнинг заифлигини ва табиий муҳит ифлосланиш даражасининг аҳоли саломатлигига ва атроф муҳит объектларига таъсирини тадқиқ этишга инвестициялар киритиш;

экологик маданият ва таълимни шакллантириш — фуқаролик жамияти институтларини жалб этган ҳолда, аҳолининг узлуксиз экологик таълими комплекс тизимини ташкил этиш, атроф муҳит масалалари бўйича қарорлар қабул қилишда аҳолининг иштирок этиши;

халқаро ҳамкорликни кучайтириш — атроф муҳитнинг хавфсиз даражасини сақлаб қолиш ва иқлим ўзгаришига қарши курашиш ишида халқаро ҳамжамиятнинг саъй-ҳаракатларида иштирок этиш, атроф муҳитни муҳофаза қилишга ва табиатдан оқилона фойдаланишга қўшимча ташқи инвестицияларни жалб этиш.

III боб. Атроф муҳит объектларининг ҳозирги ҳолати

Республиканинг ер фонди қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар, аҳоли пунктлари ерлари, саноат, транспорт, алоқа, мудофаа ва бошқа мақсадлар учун мўлжалланган ерлар, табиатни муҳофаза қилиш, соғломлаштириш ва рекреация учун мўлжалланган ерлар, тарихий-маданий аҳамиятга эга ерлар, ўрмон ва сув фонди ерлари, шунингдек, захира ерларидан иборат.

1990 йилдан буён, 692,6 минг гектар ер турли сабабларга кўра фойдаланишдан чиқарилди. Айрим ингредиентлар бўйича фон кўрсаткичларига нисбатан тупроқнинг ифлосланиши Сирдарё, Сурхондарё, Навоий ва Тошкент вилоятларида қайд этилган.

Ўзбекистоннинг сув ресурслари қайта тикланадиган ер усти ва ер ости сувлари, шунингдек, антропоген фойдаланишдан қайтадиган сувлар (дренаж ва оқова сувлар)дан иборат. Ўртача кўп йиллик жами оқар сув ҳажми 114,4 км 3 ни ташкил этадиган Амударё ва Сирдарё трансчегаравий дарёлар Ўзбекистонда ер усти сув оқимини шакллантирадиган асосий манбалар ҳисобланади.

Ўзбекистон ҳудудида 17 777 та табиий оқар сув манбалари (Амударё ҳавзасида — 9 930 та, Сирдарё ҳавзасида — 4 926 та) ва 500 дан ортиқ кўл бўлиб, Айдар-Арнасой кўллар тизими уларнинг энг каттаси ҳисобланади, шунингдек, прогноз қилинган ҳажми суткасига 75,5 млн м 3 ни ташкил этадиган чучук сув ва бироз шўрланган ер ости сувлари конларида 26 мингдан зиёд қудуқлар мавжуд.

Статистик ахборотга кўра, 2018 йилда республика бўйича атмосфера ҳавосига чиқарилган жами ифлослантирувчи моддалар миқдори 2,492 млн тоннани ташкил этди, шунинг қарийб 63 фоизи кўчма манбалар ҳиссасига тўғри келади.

Атмосфера ҳавоси ифлосланиши мониторинги бўйича «Ўзгидромет» тармоғи орқали олинадиган сўнгги йиллардаги маълумотларининг таҳлили шуни кўрсатадики, Ўзбекистон шаҳарларининг аксариятида атмосфера ҳавосидаги ифлослантирувчи моддалар миқдори белгиланган нормативлардан паст даражададир.

Ўзбекистонда 1 800 дан кўпроқ конлар ва қарийб 1000 та фойдали қазилмаларнинг истиқболли жойлари, минерал хом ашёнинг 118 тури мавжуд бўлиб, шуларнинг 65 таси ўзлаштирилмоқда.

Республикада 400 дан кўпроқ руда конлари, шахталар, карьерлар, нефть конлари ва бошқа корхоналар, 450 га яқин сув олиш иншоотлари, бальнеологик шифохоналар, шифобахш ва шифобахш-ошхона сувларини идишларга қуйиш цехлари ва заводлари ишлаб турибди.

Ўзбекистоннинг бутун ҳудуди ёввойи ҳайвонлар яшайдиган ва ўсимликлар ўсадиган хилма-хил жойлардан иборатдир.

Ҳайвонот дунёси салкам 15,7 минг турдан иборатдир (184 тури Ўзбекистон Республикасининг Қизил китобига киритилган). Ўсимлик дунёси 11 минг турни ташкил этади (ўсимликларнинг 324 тури ва қўзиқориннинг 3 тури Ўзбекистон Республикасининг Қизил китобига киритилган).

Статистика маълумотларига кўра 2017 йилда республикада 114,7 млн тонна ишлаб чиқариш ва истеъмол чиқиндилари, шу жумладан қайта ишлаш мумкин бўлмаган заҳарли чиқиндилар — 41,6 млн тонна (36,2 %) ва қайта ишлаш мумкин бўлган заҳарли чиқиндилар — 42,8 млн тонна (37,3 %) ҳосил бўлган.

Мамлакатда чиқиндилар кўмиладиган ва утилизация қилинадиган 296 та жой, шу жумладан қаттиқ маиший чиқиндилар учун (221), саноат чиқиндилари (16), қурилиш чиқиндилари (4), шлам жамланадиган (21), чиқинди омборлари (15), махсус полигонлар (19), шунингдек, хавфли чиқиндилар утилизация қилинадиган 23 та жой мавжуд.

IV боб. Атроф муҳитнинг сифатли ҳолати билан боғлиқ мавжуд муаммолар

Мамлакатни барқарор ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришга ҳақиқий хавф солаётган атроф муҳитнинг асосий муаммолари глобал, минтақавий ва миллий характерга эгадир.

1. Глобал муаммолар

Ўзбекистон Республикаси озон қатламининг емирилиши, иқлим ўзгариши, ерларнинг чўлланиши ва деградациясининг олдини олиш каби бугунги экологик таҳдидларни юмшатиш ва сусайтириш бўйича бутунжаҳон ҳаракатининг бир қисми ҳисобланади.

1.1. Озон қатламининг емирилиши

Ўзбекистон Республикаси 1993 йил 18 майда Озон қатламини муҳофаза қилиш тўғрисидаги Вена конвенциясига ва Озон қатламини емирувчи моддалар бўйича Монреал протоколига қўшилди.

2030 йилда гидрохлорфторуглеродлар ишлатишни батамом тўхтатиш Ўзбекистон учун Монреал протоколининг халқаро мажбуриятларини бажаришга риоя этишнинг стратегик йўналиши ҳисобланади.

1.2. Иқлим ўзгариши

Ўзбекистон 1993 йилдан буён БМТнинг Иқлим ўзгариши тўғрисидаги ҳадли конвенциясининг (Нью-Йорк, 1992 йил май) аъзоси ҳисобланади, ушбу Конвенцияга Киото протоколи 1998 йилда имзоланган ва 1999 йилда ратификация қилинган, Париж битими эса 2017 йилда имзоланган ва 2018 йилда ратификация қилинган.

Иқлим глобал исишининг тўхтовсиз давом этаётганлиги инсон саломатлиги ва мамлакатнинг иқтисодий ривожланиши учун катта хавф туғдирмоқда. Ўзбекистон иқлим ўзгаришига нисбатан ҳимояга муҳтож мамлакатлар тоифасига киради.

Ресурсларни тежайдиган қўшимча чора-тадбирларнинг кўрилмаган тақдирда мамлакат қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришида беқарорликка олиб келувчи ва озиқ-овқат ҳамда экологик хавфсизликка таҳдид солувчи сув ресурслари тақчиллигига, қурғоқчиликлар ҳамда хатарли ҳодисалар кўпайишига дуч келиши мумкин.

1.3. Ерларнинг чўлланиши ва деградацияси

Ҳудудининг 80 фоизи чўл ва ярим чўллардан иборат бўлган Ўзбекистон Республикаси учун чўлланиш ва қурғоқчиликка қарши курашиш масалалари барқарор ривожланишни таъминлашда устувор ўрин эгаллайди.

Ҳозирги вақтда қарийб 10 млн гектар яйловлар тубдан яхшиланишга муҳтож. Молларни бир яйловда қайта-қайта ўтлатиш, дарахтларни ёқилғи ва бошқа мақсадлар учун кесиш чўл зонасида дарахт-бута ўсимлигининг анча камайиб кетишига олиб келди.

Республикада кўчадиган қумлар қарийб 1 млн гектар майдонни эгаллайди ва ушбу ерларнинг икки юз минг гектари сўнгги вақтда суғориладиган майдонлар атрофида пайдо бўлган. Бу эса чўллашиш жараёнининг жадаллашувида намоён бўлувчи жиддий таҳдидни вужудга келтирмоқда. Ерлар деградацияси қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришига жалб қилинган суғориладиган ҳудудларда ҳам рўй бермоқда.

Алмашлаб экишнинг йўқлиги, ерларнинг оптимал шудгорланмаслиги, қишлоқ хўжалиги экинларини парваришлаш талабларига риоя этилмаслиги, ўғитлардан назоратсиз фойдаланиш, шунингдек, агроэкология стандартларини жорий этиш даражасининг пастлиги тупроқ-экология шароитлари бузилишига ва деградацияга учраган ер майдонлари кўпайишига олиб келмоқда.

2. Минтақавий ва миллий муаммолар

Минтақа мамлакатлари иқтисодиётларининг ресурсларни кўп ҳажмда истеъмол қилиш ва хом ашёга йўналтирилганлиги, самарасиз бошқарув тизими ва табиатдан жадал фойдаланиш Марказий Осиё мамлакатлари ҳудудида бир қанча умумий экологик муаммолар шаклланишига сабаб бўлди.

Минтақа табиий ресурсларидан, шу жумладан сув-ер, ёқилғи-энергетика, биологик захираларидан кейинги ривожланиш истиқболини инобатга олмасдан фойдаланиш алоҳида эътиборга сазовордир.

2.1. Сув ресурсларининг камайиши ва ифлосланиши

Марказий Осиёдаги бешта республика ўртасида сув тақсимлаш схемаларига мувофиқ Амударё ва Сирдарё ҳавзалари бўйича Ўзбекистоннинг лимити 100 фоизли лимитда йилига 63,02 км 3 ни ташкил этади.

Сув олиш лимитидан фойдаланиш таҳлили шуни кўрсатадики, Ўзбекистон ўрта ҳисобда 85 фоиз, 2008, 2011, 2018 йиллардаги каби сув камчил йилларда эса 70 — 75 фоизга яқин сув олади.

Қишлоқ хўжалигида ўртача йиллик сув сарфи юқорилигича қолмоқда.

Оролбўйидаги вазият Марказий Осиё минтақасининг энг кескин экологик муаммоларидан бири ҳисобланади.

Айни вақтда Ўзбекистонда мавсумий қурғоқчилик кучайиши тенденцияси кузатилмоқда. Бу эса Орол денгизининг қуриш жараёни минтақадаги иқлим шароитига салбий таъсир кўрсатаётганидан далолат беради. Орол фалокати ёз фаслида қурғоқчилик ва жазирама иссиқни кучайтириб ҳамда совуқ ва қаҳратон қиш фаслини узайтириб, иқлимнинг континенталлигини чуқурлаштирди.

Бугунги кунда Орол сув ҳавзасининг қолдиқ сув баланси Амударё ва Сирдарё сувларининг оқиб келиши чекланганлиги, айрим йилларда эса йўқлиги оқибатида номутаносиб ҳолатга келиб қолган бўлиб, натижада денгиз сатҳи пасайиши, унинг юза қисми майдони қисқариши ва унда эриган элементлар концентрацияси ошиб бориши давом этмоқда.

Оролнинг қуриб қолган тубидан кучли шамоллар заҳарли моддалар билан тўйинган тузлар ва чанг-тўзонни ҳавога кўтариши аҳоли соғлигига жиддий хавф солмоқда, сурункали қон касалликларини, нафас олиш йўллари, буйрак, ошқозон-ичак тракти, юрак-томир тизими, шунингдек, ўт пуфакда тош пайдо бўлиши, онкология ва бошқа касалликларни келтириб чиқармоқда.

«Ўзгидромет» маълумотларига кўра, республиканинг сув оқими асосан II ва III тоифаларга мансуб тоза ва ўртача ифлосланган сувлар тоифасига киради.

Ифлослантирувчи моддаларнинг сув объектларига ташланиши ортиб бораётганлиги очиқ сув оқимларининг ифлосланишига сабаб бўлмоқда ва бунинг оқибатида сув флора ва фаунасига ўнглаб бўлмас зарар етказилмоқда, шунингдек, аҳоли саломатлигига таъсир кўрсатмоқда.

2.2. Атмосфера ҳавосининг ифлосланиши

Мамлакатда металлургия, энергетика корхоналари, қурилиш материаллари ишлаб чиқариш, нефть-газ ва кончилик саноати корхоналари ҳамда автотранспорт атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи асосий манбалардир.

Атмосфера ҳавосининг жорий ифлосланиш даражаси, шунингдек, келажакда чиқиндилар чиқариш ҳажмларининг янада кўпайиши электр ва иссиқлик энергияси манбаларини диверсификациялаш чора-тадбирларини ишлаб чиқиш ва амалга оширишни тақозо этади.

Автотранспорт воситаларининг атмосфера ҳавосига чиқараётган ифлослантирувчи моддалари ҳажми ошиб боришига транспорт воситаларининг экологик даражаси, фойдаланилаётган ёқилғи ва йўл ҳаракатини ташкил этиш сифатига боғлиқ бўлиб қолмоқда.

2.3. Ўсимлик ва ҳайвонот дунёси объектларини сақлаш ва қайта тиклаш

Ўсимлик ва ҳайвонот дунёсининг хилма-хиллиги экотизимлар ҳолатига бевосита боғлиқдир. Ўзининг географик ва иқлим хусусиятларига кўра, айниқса, арид ва тоғ экотизимларининг нозиклиги ва сув ресурсларининг чекланганлиги сабабли Ўзбекистон салбий экологик, шу жумладан трансчегаравий омилларнинг таъсирига дучор бўлмоқда.

Суғорма деҳқончиликни экстенсив ривожлантириш йўли, шўр босиш, ботқоқланиш, тупроқ эрозияси, сувларнинг ифлосланиши, дарёлар оқимини тез-тез ўзгартириш, молларни бир яйловда қайта-қайта ўтлатиш, дарахтзорлар ва тўқай ўсимликларини кесиш ҳамда бошқа омиллар ўсимлик ва ҳайвонот дунёсининг бир қанча турлари ўсадиган ва яшайдиган жойлар йўқолишига ҳамда уларнинг сони ва ареаллари камайишига олиб келди.

Айни вақтда ҳайвонот дунёсининг 91 тури Халқаро Қизил китобга, ўсимлик дунёсининг 324 тури ва ҳайвонот дунёсининг 184 тури Ўзбекистоннинг Қизил китобига киритилган.

Биологик хилма-хиллик тўғрисидаги конвенцияда Конвенция томонларига қуруқликдаги қўриқланадиган табиат ҳудудлари улушини мамлакат жами ҳудудининг 17 фоизигача етказиш тавсия этилган. Ҳозирги вақтда Ўзбекистонда бу кўрсаткич қарийб 5 фоизни ташкил этади.

2019 йил 1 январь ҳолатига кўра, Ўзбекистон Республикасининг ўрмон фонди 11 572,6 минг гектарни ёки мамлакат ҳудудининг 25,7 фоизини, шу жумладан ўрмон билан қопланган 3 201,6 минг гектарни ташкил этади.

Ўрмонлар асосан экологик (тупроқни муҳофаза қилиш, сувни муҳофаза қилиш, ўсимлик ва ҳайвонот дунёсини ва бошқа табиат ресурсларини сақлаш ва муҳофаза қилиш, санитария-гигиена, соғломлаштириш, рекреацион) вазифалар ва ижтимоий-иқтисодий функцияларни бажаради.

Аҳоли кўпроқ зич яшайдиган ва йирик саноат объектлари яқинидаги ҳудудларда ўсадиган дарахт ва буталарга энг кўп антропоген оғирлик тушмоқда.

2.4. Чиқиндиларни бошқариш

Антропоген фаолият республикада миллиардлаб тонна саноат чиқиндилари, шунингдек, қаттиқ маиший чиқиндилар тўпланиб қолишига олиб келди, улар кўпинча талабга жавоб бермайдиган полигонларда, отваллар ва шлам сақланадиган омборларда жойлаштирилган.

Кончилик, нефть-газ қазиб чиқариш, кўмир ва кимё саноати корхоналарида саноат чиқиндилари айниқса тез тўпланмоқда.

Саноат чиқиндилари ҳосил бўлишини камайтириш, утилизация қилиш, қайта ишлаш ёки такроран фойдаланиш технологияларининг мавжуд эмаслиги бундай чиқиндилар тўпланишига имконият яратмоқда.

Бундан ташқари, тақиқланган ва яроқсиз ҳолга келган кимёвий моддаларнинг (пестицидлар ва гербицидлар) қолдиқ захираларининг мавжудлиги ҳам жиддий муаммо ҳисобланади.

Республикадаги мавжуд қаттиқ маиший чиқиндилар полигонлари санитария ва экология нормаларига жавоб бермайди. Қаттиқ маиший чиқиндиларнинг катта қисми бетартиб ва рухсатсиз жойларда тўпланмоқда ёки махсус воситаларни қўлламасдан ёқиб юборилмоқда.

3. Атроф муҳитни муҳофаза қилишнинг институционал муаммолари

3.1. Иқтисодиётни экологиялаштириш

Республикада барқарор ривожлантириш масалалари бўйича давлат сиёсатини шакллантириш, шунингдек, иқтисодиёт секторларини ривожлантириш концепцияларини ишлаб чиқишда экологияга оид ҳолатлар етарли даражада инобатга олинмаяпти.

Экологик стандартларнинг йўқлиги ёки эскирган стандартлардан фойдаланиш дастурий ҳужжатларни ишлаб чиқишда мавжуд экологик муаммоларни объектив баҳолаш имконини бермайди.

3.2. Табиатдан фойдаланишнинг иқтисодий механизмлари

Атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва табиатдан фойдаланишни иқтисодий тартибга солиш республикада самарали экология сиёсатини олиб боришнинг ғоят муҳим шарти ҳисобланади.

Айни вақтда атроф муҳитни ифлослантирганлик учун тўловлар республикада қўлланилаётган асосий иқтисодий восита ҳисобланади. Бироқ, атроф муҳитни ифлослантирганлик учун амалдаги компенсация тўловлари тизими рағбатлантирувчи функцияга эга эмас, чунки уларнинг миқдори хўжалик юритувчи субъектларни ифлослантирувчи моддаларни оқизиб юбориш/чиқариб ташлаш ҳажмларини пасайтиришга ва экологик тоза технологияларни жорий этишга рағбатлантирмайди.

3.3. Атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва табиатдан оқилона фойдаланиш соҳасида давлат назорати

Атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва табиатдан оқилона фойдаланиш соҳасидаги назорат табиатни муҳофаза қилиш қонунчилиги талабларига риоя этилишини таъминлашнинг асосий воситаси ҳисобланади.

Шу билан бирга, республикада, шу жумладан, экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш органлари томонидан хўжалик юритувчи субъектларда назорат тадбирлари ўтказилишини чеклаш бўйича аниқ мақсадга йўналтирилган ишлар олиб борилмоқда.

Бироқ, улар томонидан олиб борилаётган назорат тадбирлари хўжалик юритувчи субъектларнинг молия-хўжалик фаолиятига дахл қилмаслигини ҳисобга олганда, давлат органининг назорат функцияларини бундай чеклаб қўйиш атроф муҳитни муҳофаза қилиш сифатига салбий таъсир қилиши мумкин.

3.4. Атроф муҳитни муҳофаза қилишни илмий жиҳатдан таъминлаш

Инсон саломатлиги учун қулай шароитлар яратиш, экологик мувозанатни сақлаш, табиатдан талон-тарож қилмасдан оқилона фойдаланиш инсон ҳаёти ва фаолиятининг барча соҳаларида замонавий экологик нейтрал технологиялар қўллашни талаб этади.

Атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги илмий тадқиқотлар давлат буюртмаси бўйича илмий муассасалар томонидан бюджет дастурлари ва грантлари, шу жумладан халқаро грантлар ёрдамида амалга оширилиши лозим.

Бироқ, ҳозирги вақтда атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида илмий фаолият деярли олиб борилмаяпти.

3.5. Экологик аҳамиятга эга қарорларни қабул қилишда жамоатчиликнинг иштироки

Фуқаролик жамияти институтлари ва аҳолининг кенг иштирокисиз атроф муҳитни муҳофаза қилиш муаммоларини ҳал этиб бўлмайди. Бунда аҳолининг экологик билим даражаси алоҳида аҳамиятга эгадир.

Ҳозирда экологик жиҳатдан потенциал хавфли лойиҳаларни амалга ошириш бўйича жамоатчилик эшитишларини ўтказиш, шунингдек, атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқиш бўйича ишчи гуруҳлар таркибига фуқаролик жамияти институтларини киритиш амалиёти мавжуд эмас.

Бундан ташқари, аҳолига экологик таълим бериш тизими мавжуд эмас.

V боб. Экологик муаммоларни ҳал этиш йўллари

Атроф табиий муҳит ҳолатининг сифатини яхшилаш мақсадида 2030 йилга қадар қуйидаги чора-тадбирларни амалга ошириш зарур:

глобал экологик муаммоларни ҳал этиш, халқаро ҳамкорликни ривожлантириш ва республиканинг ўз зиммасига олган мажбуриятларини бажариши соҳасида:

Озон қатламини емирувчи моддалардан фойдаланишни тўхтатиш бўйича Монреал протоколи талабларини бажариш юзасидан янги таҳрирдаги Миллий дастурни ва уни амалга ошириш бўйича «Йўл харитаси»ни тасдиқлаш;

Париж битимини амалга ошириш бўйича Ҳаракатлар миллий режасини ишлаб чиқиш ва қабул қилиш;

манфаатдор давлатлар билан атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида ҳамкорлик қилишнинг шартномавий-ҳуқуқий асосларини кенгайтириш;

Ўзбекистон Республикасининг Монреал протоколига Кигайли тузатишига, Орхус конвенцияси, Ҳавони узоқ масофаларгача трансчегаравий ифлосланиши тўғрисидаги конвенция ва унинг асосий протоколларига, Саноат аварияларининг трансчегаравий таъсири тўғрисидаги конвенция, Симоб тўғрисидаги Минамат конвенцияси, Халқаро савдода айрим хавфли кимёвий моддалар ва пестицидларга нисбатан олдиндан асосланган келишув тартиб-таомили тўғрисидаги Роттердам конвенцияси, Атроф муҳитга таъсирни трансчегаравий нуқтаи назардан баҳолаш тўғрисидаги конвенция ва Стратегик экологик баҳолаш ҳақидаги протокол, Трансчегаравий сув оқимлари ва халқаро кўлларни муҳофаза қилиш ҳамда улардан фойдаланиш бўйича конвенцияга Сув ва саломатлик муаммолари бўйича протокол ҳамда бошқа халқаро битимларга қўшилиши мақсадга мувофиқлигини ўрганиш;

халқаро молия ташкилотлари, донор мамлакатлар билан узоқ муддатли самарали стратегик ҳамкорликни таъминлаш, инвестиция лойиҳалари ва халқаро техник ёрдам лойиҳаларини тайёрлаш тизимини такомиллаштириш;

чегарадош давлатлар билан қуйидаги соҳаларда икки томонлама муносабатларни ривожлантириш ва такомиллаштиришни таъминлаш:

кимёвий, биологик, радиологик материаллар таъсири хавфини камайтириш;

трансчегаравий экологик муаммолар реестрини ва уларни мониторинг қилиш тизимларини шакллантириш, трансчегаравий объектларнинг атроф муҳитга таъсирини биргаликда баҳолаш, барвақт огоҳлантириш кўрсаткичларини ишлаб чиқиш;

трансчегаравий қўриқланадиган табиий ҳудудларни ташкил этиш;

атроф муҳит сифатининг ягона нормативлари, стандартларини биргаликда ишлаб чиқиш ва қабул қилиш, шунингдек, атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги мутахассисларни минтақа мамлакатлари учун ягона методика бўйича тайёрлаш;

трансчегаравий дарёлар ҳавзаларини бошқариш ва Марказий Осиё трансчегаравий юза сув оқимлари мониторингининг ягона комплекс тизимини яратиш;

ерларнинг чўлланиш ва деградация даражасини камайтириш, ер майдонларининг сифати ва унумдорлигини қайта тиклаш соҳасида:

ер ресурсларини комплекс режалаштириш ва бошқаришни жорий этиш салоҳиятини яратиш;

ўрмон ресурслари, яйловлар ва чорвачиликни, шунингдек, сув ва ер ресурсларини барқарор бошқаришни таъминлаш;

Орол денгизининг Ўзбекистон томонидаги қуриган тубида дов-дарахтлар экилган майдонларни кўпайтириш;

далаларни иҳоталовчи ва қирғоқларни мустаҳкамловчи дарахтзор полосаларни яратиш, тоғ ёнбағирларида супа олиш, ўрмон ва мевали дарахтларни экиш орқали ўрмон-мелиорация тадбирлари комплексини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш;

агротехник экинларни парвариш қилишда алмашлаб экиш кенг жорий этилишини таъминлаш;

бузилган ерларни қайта тиклаш ва рекультивация қилиш бўйича дастур ишлаб чиқиш ва уни амалга ошириш;

ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш мақсадида коллектор-дренаж тармоғини реконструкция қилиш ва тиклашни таъминлаш, шунингдек, суғориладиган ерларнинг сув таъминотини яхшилаш учун янги сув омборларини қуриш;

минерал ўғитларни босқичма-босқич органик ўғитлар билан алмаштиришни таъминлаш ва қишлоқ хўжалиги зараркунандаларига қарши курашишнинг биологик усулларини кенг жорий этиш;

органик қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини ривожлантириш учун норматив-ҳуқуқий базани ишлаб чиқиш ва қабул қилиш;

илғор халқаро амалиётга ва ЖСТ талабларига мос келадиган агроэкологик стандартларни кенг татбиқ қилиш;

сув ресурсларини қуриб битиш ва ифлосланишдан муҳофаза қилиш соҳасида:

қишлоқ хўжалиги ва коммунал соҳада сув ресурслари йўқотишларни камайтириш;

қишлоқ хўжалигида сув истеъмоли салмоғини камайтириш;

саноат корхоналарининг тозалаш иншоотлари билан жиҳозланишини рағбатлантириш, шунингдек, саноатда сув таъминотининг айланма цикли кенг жорий этилишини таъминлаш;

аҳолини марказлаштирилган канализация тизими билан қамраб олиш кўламини ошириш;

атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш соҳасида:

ифлослантирувчи моддаларни атмосфера ҳавосига чиқариш камайтирилишини таъминлаш;

электр энергия ишлаб чиқарадиган қувватларнинг умумий таркибида қайта тикланадиган муқобил манбалар улушини кўпайтириш;

биноларнинг энергия самарадорлигини ошириш соҳасидаги чора-тадбирларни, паст углеродли технологиялардан (иссиқлик насослари, қайта тикланадиган энергия манбалари) ва хусусий хўжаликларда янада тоза ёқилғи турларидан фойдаланишни рағбатлантириш;

темир йўл тармоғини янада ривожлантириш ҳамда йўловчи ва юкларни автотранспортда ташишдан темир йўллар орқали ташишга ўтишда кўмаклашиш;

транспортни газ баллон ёқилғисига, электр қувватига ва бошқа муқобил ёқилғи турларига ўтказиш, шунингдек, тегишли йўл инфратузилмасини ташкил этиш;

ғилдиракли транспорт воситаларининг ҳамда мотор ёқилғисининг «Евро-6» экологик тоифадаги стандартларини қабул қилиш;

электр ва иссиқлик энергиясини ишлаб чиқаришда ҳосил бўладиган ифлослантирувчи моддаларни чиқаришнинг солиштирма нормаларини ишлаб чиқиш ва қабул қилишни таъминлаш;

ифлослантирувчи моддалар чиқаришнинг, шу жумладан иқтисодиёт секторлари бўйича кадастрларини яратиш;

экологик жиҳатларни ҳисобга олган ҳолда, қаттиқ печ ёқилғиси учун давлат стандартларини қайта кўриб чиқиш;

иссиқлик бериш имкониятини ошириш ва кул чиқаришини камайтириш мақсадида республикада қазиб олинаётган тошкўмирнинг бойитилишини таъминлаш;

транспорт ва пиёдалар оқими кесишадиган жойларни камайтириш, магистралларнинг юклама даражасини пасайтириш, транспорт оқими таркибини, ҳаракат тезлиги режимини, тартибга солиш циклини оптималлаштириш, йўловчи транспорти ҳаракати учун алоҳида полосалар ташкил этиш, алоҳида велосипед йўлакларини барпо этиш ҳисобига йўл ҳаракатининг оқилона ташкил қилинишини таъминлаш;

янгидан фойдаланишга топширилаётган ишлаб чиқариш қувватларининг атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи стационар манбаларида самарадорлиги 99,5 фоиздан паст бўлмаган чанг ва газларни тутиб қолувчи қурилмалар қўлланилишини таъминлаш;

амалдаги ишлаб чиқариш қувватларининг атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи стационар манбаларида самарадорлиги 95 фоиздан паст бўлмаган чанг ва газларни тутиб қолувчи қурилмалар қўлланилишини таъминлаш;

биологик ресурсларни сақлаш ва кўпайтириш, шунингдек, ўрмон фонди сифати ва ҳажмларини ошириш соҳасида:

барча типдаги экотизимларни бир хилда қамраб олиш ва барча қўриқланадиган табиий ҳудудлар тармоғининг экологик боғланишини таъминлаш орқали I — V тоифалардаги қўриқланадиган табиий ҳудудлар майдонларини кўпайтириш;

ноёб ва йўқолиб бораётган ёввойи ҳайвонлар ва ёввойи ўсимликлар турларини генетик банкларда сақлаш технологиясини жорий қилиш;

биологик хавфсизликни кучайтиришга қаратилган ягона чора-тадбирлар тизимини ишлаб чиқиш ва амалга ошириш, хусусан, табиий турларга ва қишлоқ хўжалиги экинларига зиён етказиши мумкин бўлган бегона ёт турларни олиб кириш ва тарқатишни назорат қилиш;

ҳайвонот ва ўсимлик дунёси объектлари, қўриқланадиган табиат ҳудудларининг давлат кадастрлари маълумотлари ягона ахборот базаси яратилишини ҳамда уларни муҳофаза қилиш ва оқилона фойдаланиш мақсадида замонавий ахборот технологиялари асосида мониторинг қилинишини таъминлаш;

шифобахш, озуқабоп ва техник ўсимликларнинг ёввойи ҳолда ўсувчи турлари табиий захираларини хатловдан ўтказиш;

питомникларда етиштирилган биологик хилма-хиллик объектларидан фойдаланиш ва уларни табиий муҳитдан олиш ҳажмларини камайтиришни рағбатлантирувчи солиқ ва бож йиғимлари тизимини яратиш;

йўқ бўлиб кетиш арафасида турган ҳайвонот дунёси объектларини кўпайтириш бўйича мавжуд питомникларни кенгайтириш ва янгиларини ташкил этиш;

Қизил китобга киритилган, питомникларда етиштирилган чиройли тувалоқларни табиатга қўйиб юборишни кўпайтириш;

Бухоро ихтисослаштирилган «Жайрон» питомнигида жайронлар сонини кўпайтириш, янги ташкил этиладиган қўриқланадиган табиий ҳудудларда жайронларнинг янги популяцияларини ташкил қилиш;

биологик хилма-хиллик ва экотизим хизматларининг иқтисодий қийматини баҳолаш механизмини ишлаб чиқиш;

республиканинг вилоят марказлари ва йирик шаҳарлари атрофида «яшил белбоғлар» яратиш;

ўрмон билан қопланган ўрмон фонди ҳудудини кўпайтириш;

республика ўрмонлари атласини яратиш мақсадида ўрмон фондини хатловдан ўтказиш;

асосан биологик ва экологик хавфсиз усуллардан фойдаланган ҳолда, ўрмон зараркунандалари ва касалликларига қарши курашишнинг янги усулларини ишлаб чиқиш ва жорий этиш;

ўрмон фондининг сифат таркибини яхшилаш ва унинг ўрмон зараркунандалари ва касалликларига чидамлилигини ошириш мақсадида илмий ва селекция ишларини такомиллаштириш;

механизациялаштириш даражасини ошириш ҳамда ўрмон экинларини яратишнинг янги технологияларини жорий этиш ҳисобига, шу жумладан ген-модификациялаштирилган организмлардан фойдаланган ҳолда, дарахтзорларнинг сифатини ва турлари хилма-хиллигини ошириш;

саноат чиқиндиларининг ҳосил бўлиш ҳажмларини камайтириш ҳамда мавжуд ҳажмларини қисқартириш, шу жумладан хавфли чиқиндиларнинг аҳоли саломатлигига ва атроф муҳитга салбий таъсирининг олдини олиш соҳасида:

чиқиндиларни саноат тармоқлари ва/ёки кимёвий-физик параметрлар асосида таснифлаш тизимини жорий этиш;

ишлаб чиқаришда чиқитсиз ва кам чиқитли технологиялар жорий этилишини, шу жумладан имтиёзли кредитлар тақдим этиш орқали иқтисодий жиҳатдан рағбатлантиришни таъминлаш;

кончилик ва қайта ишлаш корхоналарининг чиқиндиларини қайта ишлаш ва утилизация қилиш бўйича технологияларни ишлаб чиқиш ва жорий этишни рағбатлантириш;

Турғун органик ифлослантирувчи моддалар тўғрисидаги Стокгольм конвенцияси талабларини бажариш бўйича Ҳаракатлар миллий режасини ишлаб чиқиш, қабул қилиш ва амалга оширишни таъминлаш;

қишлоқ хўжалиги экинларига ишлов беришда ишлатилувчи яроқсиз ҳолга келиб қолган кимёвий воситаларни босқичма-босқич йўқ қилиш ёки экологик жиҳатдан хавфсиз йўқотишни таъминлаш;

саноат объектларида хавфли чиқиндиларни экологик жиҳатдан хавфсиз сақланишини ташкил этишни таъминлаш;

ўзининг истеъмол хусусиятларини йўқотган ва таркибида хавфли моддалар мавжуд бўлган товарлар (симобли лампа ва приборлар, батарейкалар, аккумулятор ва бошқалар)ни йиғиш, фойдаланиш ва/ёки зарарсизлантириш тизимини ташкил этиш;

тиббий чиқиндиларни йиғиш, зарарсизлантириш, утилизация қилиш ва кўмиб ташлаш тизимини ташкил этиш;

заҳарли кимёвий моддалар ва бошқа заҳарли моддаларни кўмиш учун мўлжалланган махсус полигонларни консервациялаш бўйича манзилли дастурни ишлаб чиқиш ва амалга оширилишини таъминлаш, шу жумладан «Чоркесар» ва «Янгиобод» объектларини тўлиқ рекультивация қилиш ва экологик қайта тиклаш;

иқтисодиётни экологиялаштириш соҳасида:

ресурслардан фойдаланишни оптималлаштириш ва табиатни муҳофаза қилиш фаолиятининг самарадорлигини ошириш, шунингдек, «яшил инфратузилма»ни яратиш;

миллий иқтисодиётни сувдан тежаб фойдаланиш, қайта тикланадиган энергия технологияларини ривожлантириш ва кенг қўллашни рағбатлантиришга йўналтириб ўзгартириш, шунингдек, юқори энергия самарадор стандартлар асосида иншоотлар барпо этиш;

экологик жиҳатларнинг давлат секторал сиёсатига, шу жумладан режалар, дастурлар ва бошқа стратегик ҳужжатларни стратегик экологик баҳолаш механизмини жорий этиш, шунингдек, алоҳида лойиҳаларнинг атроф муҳитга таъсирини баҳолаш орқали интеграциялашувини таъминлаш;

экотизимларнинг қайта тикланиш имкониятлари ва потенциал сиғимини баҳолаш параметрларини ишлаб чиқиш ҳамда мамлакатни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришни режалаштиришда ушбу параметрларни ҳисобга олиш тартиб-таомилини жорий этиш;

хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятини экологик суғурталаш ва экологик аудитдан ўтказиш тизимини татбиқ этиш;

атроф муҳитнинг сифатини белгиловчи устувор йўналишлар бўйича халқаро стандартларга (БМТ Европа иқтисодий комиссияси, ЕИ ва бошқалар) ўтишни таъминлаш;

давлат харидларини амалга оширишда экологик стандартларни қўллашни кенгайтириш;

табиатдан фойдаланишнинг иқтисодий механизмларини қўллаш соҳасида:

«ифлослантирувчи тўлайди» тамойилини тўлиқ амалга ошириш, ифлослантирувчи моддаларни чиқарганлик ва оқизганлик учун тўлов миқдорларининг улар ҳажмига ҳамда атроф муҳит ва аҳоли саломатлиги учун хатарлилигига боғлиқлигини таъминлаш;

Европа стандартлари асосида назорат қилинадиган ифлослантирувчи моддалар сонини оптималлаштирган ҳолда, уларни чиқариш ва оқизишни самарали назорат қилиш механизмини жорий этиш;

экологик нейтрал технологиялар, маҳсулотлар ва хизматлардан фойдаланиш ҳамда уларни олиб киришни рағбатлантирувчи солиқ ва божлар тизимини яратиш;

хўжалик фаолиятидан атроф муҳитга етказиладиган зарарни ҳисоблашнинг самарали методикаларини ишлаб чиқиш ва уларни жорий этишни таъминлаш;

қайта тикланадиган энергия манбаларидан, шу жумладан қайта тикланадиган энергия манбаларидан олинган электр энергиясини тармоққа етказиб беришнинг махсус харид тарифи («яшил тариф»)ни жорий этиш орқали фойдаланишни рағбатлантирувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқиш ва қабул қилиш;

давлат экологик назорати функцияларини амалга ошириш соҳасида:

Ўзбекистон Республикасининг Экологик кодексини ишлаб чиқиш ва қабул қилиш орқали атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида давлат органларининг функция ҳамда вазифаларини аниқ чегаралаш, шунингдек, уларнинг ҳаракатлари мувофиқлаштирилишини таъминлаш;

такрорланишларни бартараф этган ҳолда, экология соҳасидаги барча назорат функциялари ягона давлат органи доирасида оптимал равишда марказлаштирилишини таъминлаш;

атроф муҳитни муҳофаза қилишни, шу жумладан назорат қилувчи тузилмаларни атроф муҳитнинг ифлосланиш даражасини замонавий мобил таҳлилий назорат воситалари билан жиҳозлаш бўйича бюджетдан мутаносиб равишда молиялаштирилишини таъминлаш;

атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги мутахассисликлар, ўқув режалари ва мутахассислар тайёрлаш дастурларини янгилашни таъминлаш, кадрларни, шу жумладан хорижий мутахассисларни жалб этган ҳолда тайёрлаш тизимини такомиллаштириш;

атроф муҳитга таъсири бўйича I ва II тоифаларга мансуб хўжалик юритувчи субъектлар томонидан экологик хизматлар ташкил этишни амалиётга татбиқ этиш ва маълум бир давр оралиғида мажбурий тартибда уларнинг малакасини ошириб бориш;

давлат экологик экспертизаси ва экологик сертификатлаштиришни амалга ошириш соҳасида:

давлат экологик экспертизаси ўтказилишини тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий базани, шу жумладан хўжалик юритувчи субъектларнинг экологик хавфлилик тоифасини аниқлаш тизимини халқаро стандартлар асосида танқидий қайта кўриб чиқиш;

«энг яхши мақбул технологиялардан фойдаланиш» принципига ўтиш;

экспертиза объектларининг таъсирини моделлаштиришнинг замонавий ахборот технологияларини жорий этиш, шунингдек, хўжалик юритувчи субъектларнинг атроф муҳитга таъсирини баҳолаш натижаларидан фойдаланиш имкониятини яратиш;

экологик нормативларни индивидуал белгилаш усулидан тармоқ усулига ўтишни таъминлаш;

ифлослантирувчи моддаларни чиқариш ва оқизиш квоталари, шунингдек, экология-хўжалик туманларининг чиқиндиларини жойлаштиришнинг аниқ мезонларини белгилаш;

экспертизадан кейинги назоратнинг самарали механизмини яратиш;

экологик менежмент тизимини яратишнинг халқаро стандартларини жорий этиш, МДҲ, ЕИ давлатлари ҳамда бошқа мамлакатлар билан экологик сертификатлаштириш бўйича ишларни ўзаро тан олиш механизмини татбиқ этиш;

экологик сертификатлар ва синов протоколлари хорижда эътироф этилиши учун экологик сертификатлаштириш органи ва синов лабораториясининг халқаро даражада аккредитация қилинишини таъминлаш;

амалдаги стандартларнинг халқаро ИСО (Халқаро стандартлаштириш ташкилоти) ва ХЭК (Халқаро электротехника комиссияси) стандартлари билан уйғунлашувини таъминлаш;

экологик сертификатлаштириш, шу жумладан ғилдиракли транспорт воситаларини сертификатлаштириш тизимини такомиллаштириш;

автомобилларнинг экологик тоифаларини белгилаш лабораториясини ташкил этиш ва унинг аккредитациядан ўтказилишини таъминлаш;

атроф табиий муҳитнинг давлат мониторинги тизими соҳасида:

алоқадор вазирликлар ва идоралар лабораторияларининг моддий-техника ва методик таъминотини тубдан яхшилаш;

республика ичкарисида атмосфера ҳавоси ифлосланишини автоматик тарзда ўлчайдиган постлар тизимини яратиш;

атроф муҳитга таъсири бўйича I тоифага мансуб хўжалик юритувчи субъектларни атмосфера ҳавосига асосий (ташкиллаштирилган) турғун манбалардан ташланмаларни ва сув объектларини ифлослантириш манбаларидан ташланмаларни таҳлил қилувчи автоматик тизимлар билан жиҳозлаш;

алоқадор вазирликлар ва идоралар, шунингдек, хўжалик юритувчи субъектлар мониторинги натижалари маълумотларини йиғишнинг замонавий ахборот тизимини ишлаб чиқиш ва жорий этиш;

атроф муҳитнинг ҳолати ва юз бериши мумкин бўлган экологик таҳдидлар тўғрисидаги ахборотнинг очиқлиги ва шаффофлигини таъминлаш мақсадида республиканинг электрон экологик харитасини яратиш;

аэродинамик диаметри 10 микрондан ошмайдиган (PM10), шу жумладан аэродинамик диаметри 2,5 микрондан ошмайдиган (PM2,5) ўлчанган қаттиқ заррачалар билан атмосфера ҳавосининг ифлосланиш даражасини мониторинг билан қамраб олинишини таъминлаш;

атроф муҳит объектлари ҳолатини баҳолаш кўрсаткичлар тизимини такомиллаштириш ва табиатни муҳофаза қилиш чора-тадбирларини амалга ошириш самарадорлиги мезонларини ишлаб чиқиш;

давлат органлари, жамоат ташкилотлари ва аҳолини атроф муҳит ҳолати тўғрисида ишончли ахборот билан таъминлаш;

атроф муҳитни муҳофаза қилишни илмий жиҳатдан таъминлаш соҳасида:

илмий-техник ахборот билан алмашиш тизимини ривожлантириш ва такомиллаштириш;

илмий ғояларни табиатни муҳофаза қилишга қаратилган ускуналарнинг аниқ саноат намуналарига айлантирилишини таъминловчи механизмни яратиш ҳамда уларни технологик жараёнга татбиқ этиш;

экологик тоза ва ресурс тежайдиган технологиялар, ишлаб чиқаришлар, хом ашё, материаллари, маҳсулот ва ускуналарнинг турлари ишлаб чиқилишини таъминлаш;

юз бериши мумкин бўлган глобал ва минтақавий иқлим ўзгаришларига нисбатан табиат тизимлари ва хўжалик фаолияти секторларининг заифлиги тадқиқ этилишини таъминлаш, экологик хавф-хатарларни аниқлашнинг илмий асосларини ишлаб чиқиш;

тирик организмларнинг ёт ва генетик ўзгартирилган турлари тарқалишини таҳлил этишни таъминлаш ва мазкур жараёнларни назорат қилиш, уларнинг салбий оқибатлари даражасини пасайтириш бўйича тегишли усулларни ишлаб чиқиш;

атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида тўпланган билимларни тизимлаштириш ва бу борадаги илмий тадқиқотлар мувофиқлаштирилишини ташкил этиш;

сув истеъмоли бўйича янги меъёрлар, сув таъминоти ва ичимлик сув манбалари сифати нормативларининг илмий-методик асослантирилишини таъминлаш;

ҳудудларни экологик районлаштириш методологиясини ишлаб чиқиш, шунингдек, саломатлик учун энг хавфли ҳудудларни аниқлаш учун сув ҳавзалари ва ичимлик сувининг ифлосланиш даражасини баҳолаш мезонларини қайта кўриб чиқиш;

атроф муҳитни муҳофаза қилиш масалаларида фуқаролик жамияти институтларининг иштироки, шунингдек, экологик таълимнинг узлуксиз тизимини яратиш соҳасида:

атроф муҳитнинг ҳолати ва табиий ресурслардан фойдаланиш тўғрисида миллий маърузаларни мунтазам тайёрлаш ва чоп этиш;

экологик жиҳатдан муҳим аҳамиятга эга бўлган қарорларни қабул қилишда жамоатчиликнинг албатта иштирок этишини таъминлашнинг самарали механизмни яратиш;

давлат экологик экспертизаси ўтказилгунга қадар атроф муҳитга таъсири бўйича I ва II тоифаларга мансуб (юқори ва ўртача хавф-хатар) фаолият турларининг атроф муҳитга таъсирини баҳолаш лойиҳалари юзасидан жамоатчилик эшитишларини ва жамоат экологик экспертизасини ўтказиш механизмини яратиш;

атроф муҳитни муҳофаза қилиш жамоат инспекторлари институтининг такомиллаштирилишини таъминлаш;

барча даражалардаги таълим ўқув дастурларига экология, атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва барқарор ривожланиш масалаларини киритиш орқали узлуксиз экологик таълим тизимини такомиллаштириш;

таълим тизимининг барча даражалари учун экология соҳасида мутахассислар тайёрлашни, шунингдек, кадрларни қайта тайёрлаш ва малакасини оширишни таъминлаш.

VI боб. Кутилаётган натижалар

Концепциянинг амалга оширилиши натижасида 2030 йилда;

Орол денгизининг қуриган тубининг Ўзбекистондаги қисмида ўрмонзорлар майдонини унинг жами ҳудудига нисбатан 60 фоизгача етказиш;

қишлоқ хўжалигида сув ресурсларини йўқотишни 10 фоизга камайтириш;

қишлоқ хўжалигида сув истеъмолини (солиштирма гектарга нисбатан) 15 фоизга камайтириш;

оқава сувларини тозалаш самарадорлигини 80 фоизгача ошириш;

атмосфера ҳавосига ифлослантирувчи моддалар чиқарилишини 10 фоизга камайтириш;

транспорт воситаларининг 80 фоизини газ-баллон ёқилғиси ва электр энергиясида ишлашга ўтказиш;

ўрмонзорлар билан қопланган ўрмон фонди ҳудудини 4,5 млн гектаргача кенгайтириш;

IV тоифадаги қўриқланадиган табиий ҳудудлар майдонини 12 фоизгача кенгайтириш;

Қизил китобга киритилган ва питомникларда парвариш қилинган чиройли тувалоқларни табиатга қўйиб юборишни йилига 4000 гача кўпайтириш;

аҳолини қаттиқ маиший чиқиндиларни тўплаш ва олиб кетиш хизматлари билан 100 фоиз қамраб олиш;

ҳосил бўладиган қаттиқ маиший чиқиндиларни қайта ишлаш ҳажмини 65 фоизгача кўпайтириш;

алоҳида хусусиятга эга чиқиндилар (таркибида симоб бўлган чиқиндилар, автошиналар, аккумуляторлар, ишлатиб бўлинган мойлар, қадоқлар чиқиндилари ва бошқалар)ни қайта ишлаш ҳажмини 30 фоизгача кўпайтириш кутилмоқда.

VII боб. Концепцияни амалга ошириш механизмлари

Концепция Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланадиган уч йиллик «йўл хариталари»ни қабул қилиш орқали амалга оширилади. Улар асосида тегишли вазирлик ҳамда идоралар томонидан тасдиқланадиган идоравий дастурлар, шунингдек, маҳаллий ҳокимият органлари томонидан тасдиқланадиган ҳудудий ҳаракатлар режаси ишлаб чиқилади.

2030 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикасининг Атроф муҳитни муҳофаза қилиш концепциясига ИЛОВА

2030 йилгача бўлган даврда Ўзбекистон Республикасининг Атроф муҳитни муҳофаза қилиш концепцияси доирасидаги

Т/р Кўрсаткичлар Масъул ижрочилар I. Орол фожиаси оқибатларини юмшатиш 1. Орол денгизининг Ўзбекистон томонидаги қуриган тубида ўрмонзор майдонларини кенгайтириш. Ўрмон хўжалиги агентлиги, ФВВ, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, мутасадди вазирликлар ва идоралар 2. Нукус, Урганч, Хива шаҳарлари атрофида маҳаллий турдаги дарахт-буталардан иборат «яшил белбоғ»лар барпо этиш. Ўрмон хўжалиги агентлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Хоразм вилояти ҳокимлиги II. Ер ресурслари ва ер ости бойликларини муҳофаза қилиш 3. Тупроқ унумдорлигини ва қишлоқ хўжалиги экинларининг ҳосилдорлигини сақлаш ва ошириш учун қисқа-ротация ва пахта-беда алмашлаб экишни кенг жорий этишни таъминлаш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ҳокимликлари 4. Қишлоқ хўжалиги экинларини етиштиришда органик қишлоқ хўжалиги усулларини жорий этиш. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ҳокимликлари 5. Бузилган ерларни қайта тиклаш ва рекультивация қилишни таъминлаш. Хўжалик юритувчи субъектлар, Экология вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ҳокимликлари 6. Коллектор-дренаж тармоғининг реконструкция қилиниши ва қайта тикланишини таъминлаш. Сув хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ҳокимликлари III. Сув ресурсларини муҳофаза қилиш 7. Сув ресурслари йўқотишларини қисқартириш. Сув хўжалиги вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ҳокимликлари 8. Қишлоқ хўжалигида солиштирма гектарга нисбатан сув истеъмолини қисқартириш. Сув хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ҳокимликлари 9. Томчилатиб суғориш ва сувни тежовчи бошқа технологияларга ўтказилган қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ер майдонларини кенгайтириш. Сув хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ҳокимликлари 10. Оқава сувларни тозалаш самарадорлигини ошириш. Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, хўжалик юритувчи субъектлар 11. Саноатда сув таъминотининг айланма цикли амалиётини кенгайтириш. Хўжалик юритувчи субъектлар, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 12. Республика аҳолисини марказлаштирилган канализация тизими билан қамраб олиш қамровини ошириш. Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари IV. Атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш 13. Атмосфера ҳавосига чиқариладиган чиқиндиларни камайтириш. Хўжалик юритувчи субъектлар 14. Жамоат транспортини газ-баллон ёқилғиси ва электр энергиясида ишлашга ўтказиш. Транспорт вазирлиги, ИИВ, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 15. Амалдаги ишлаб чиқариш қувватларининг атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи стационар манбаларида самарадорлиги 95 фоиздан паст бўлмаган чанг ва газларни тутиб қолувчи қурилмаларни қўллаш. Хўжалик юритувчи субъектлар, Экология вазирлиги 16. Электр энергияси ишлаб чиқарадиган қувватларнинг умумий таркибида қайта тикланадиган муқобил манбалар (қуёш ва шамол энергияси) улушини кўпайтириш. Энергетика вазирлиги, Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари V. Биологик ресурсларни муҳофаза қилиш ва қайта тиклаш 17. I — V тоифадаги қўриқланадиган табиий ҳудудлар майдонини кенгайтириш. Экология вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ҳокимликлари 18. Табиий муҳитдан қизилмия, коврак, ковул ва бошқа турдаги доривор, озуқабоп ва техник ўсимликларни олишни қисқартириш. Экология вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ҳокимликлари 19. Қизил китобга киритилган, питомникларда етиштирилган чиройли тувалоқларни табиатга қўйиб юборишни кўпайтириш. Экология вазирлиги 20. Янги ташкил этиладиган қўриқланадиган табиий ҳудудларда жайронларнинг янги популяцияларини ташкил этиш. Экология вазирлиги 21. Ўрмонлар билан қопланган ўрмон фонди ҳудудини кўпайтириш. Ўрмон хўжалиги агентлиги VI. Чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш тизимни такомиллаштириш 22. Аҳолини қаттиқ маиший чиқиндиларни тўплаш ва олиб чиқиб кетиш хизмати билан қамраб олиш. Экология вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари 23. Ҳосил бўладиган қаттиқ маиший чиқиндиларни қайта ишлаш ҳажмини ошириш. Экология вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари, хўжалик юритувчи субъектлар 24. Тиббий чиқиндиларни йиғиш, зарарсизлантириш, утилизация қилиш ва кўмиш тизимини ташкил этиш. Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Экология вазирлиги, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 30 октябрдаги ПФ-5863-сон Фармонига 2-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикасининг 2030 йилгача мўлжалланган атроф муҳитни муҳофаза қилиш концепциясини 2019 — 2021 йилларда амалга ошириш бўйича

Т/р Чора-тадбирлар Амалга ошириш механизми Ижро муддатлари Молиялаштириш манбалари Масъул ижрочилар Кутилаётган натижалар I. Орол фожиаси оқибатларини юмшатиш бўйича чора-тадбирлар 1. Орол денгизининг қуриган тубида ўрмонзорлар барпо этиш. Орол денгизи қуриган туби Ўзбекистондаги ҳудудининг 30 фоизида маҳаллий дарахт ва бута ўсимликлари билан ўрмонзорлар барпо этиш чораларини кўриш. 2021 йил 1 декабрь Давлат бюджети, маҳаллий бюджетлар, халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари, кредит маблағлари Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, ФВВ, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Давлат экология қўмитаси, Ўзбекистон экологик партияси Орол денгизининг қуриган тубидан кўтарилаётган қум ҳажмининг камайиши, биохилма-хилликнинг қайта тикланиши, туризм салоҳиятининг ошиши. 2. Республиканинг вилоят марказлари ва йирик шаҳарлари атрофида «яшил белбоғ»лар яратиш. Нукус, Урганч ва Хива шаҳарлари атрофида маҳаллий дарахт ва бута ўсимликларидан «яшил белбоғ» лар яратиш. 2021 йил 1 декабрь Маҳаллий бюджетлар, халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари, кредит маблағлари Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, Хоразм вилояти ҳокимлиги, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, ФВВ, Давлат экология қўмитаси, Ўзбекистон экологик партияси Ҳудуднинг йирик шаҳарларида атмосфера ҳавосини яхшилаш ва қулай экологик вазият ҳосил қилиниши. II. Ер ресурслари ва ер ости бойликларини муҳофаза қилиш бўйича чора-тадбирлар 3. Ер ресурсларининг ифлосланиш даражасини камайтириш. Ўсимликларни ҳимоя қилишда қўлланилиши тақиқланган ҳамда чекланган фаол ва нофаол ингредиентлар реестрини қайта кўриб чиқиш. 2020 йил 1 январь Алоқадор вазирликлар, идоралар ва хўжалик юритувчи субъектларнинг маблағлари Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Давлат экология қўмитаси, Давергеодезкадастр, Сув хўжалиги вазирлиги, «Ўзагрокимёҳимоя» АЖ, «Ўзкимёсаноат» АЖ, Фанлар академияси Ер ресурсларининг сифат бўйича ҳолати яхшиланиши. 2018 йилда қўлланилган минерал ўғитлар ҳажмининг камида 10 фоизини 2021 йилгача босқичма-босқич органик ўғитлар билан алмаштириш ва қишлоқ хўжалиги зараркунандаларига қарши курашишнинг биологик усулларини кенг жорий этиш чораларини кўриш. 2021 йил 1 декабрь Органик қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини ривожлантириш учун норматив-ҳуқуқий базани ишлаб чиқиш ва қабул қилиш. 2020 йил 1 декабрь Алоқадор вазирликлар, идоралар ва хўжалик юритувчи субъектларнинг маблағлари Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Давлат экология қўмитаси, Фанлар академияси, Ўзбекистон экологик партияси 4. Ер ресурслари деградация суръатларини камайтириш бўйича олдини олувчи чоралар ишлаб чиқиш ва амалга ошириш. Қуйидагиларни ўз ичига олган комплекс ўрмон-мелиоратив, агротехник ва мелиоратив чора-тадбирларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш: қирғоқни мустаҳкамловчи ва иҳота дарахтзорлари тизимини барпо этиш; тоғ ёнбағирларида супа олиш ҳамда ўрмон ва мевали дарахтзорлар ҳосил қилиш; тупроқнинг унумдорлиги ва қишлоқ хўжалиги экинларининг ҳосилдорлигини сақлаб қолиш ва ошириш мақсадида қисқа-ротацион ва пахта-беда алмашлаб экишнинг кенг қўлланилишини таъминлаш; бузилган ерларни қайта тиклаш ва рекультивация қилиш ҳамда уларнинг камида 5 фоизи тикланишини таъминлаш; ерларни мелиоратив яхшилаш мақсадида коллектор-дренаж тармоқларининг камида 20 фоизи реконструкция қилиниши ва қайта тикланишини, шунингдек, янги сув омборлари қурилишини таъминлаш. 2020 йил 1 март Давлат (ҳар йили ажратиладиган маблағлар доирасида) ва маҳаллий бюджетлар, вазирликлар ва идораларнинг маблағлари, халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари, кредит маблағлари Давергеодезкадастр, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги, Давлат экология қўмитаси, Фанлар академияси Агротехник комплекснинг атроф табиий муҳитга салбий таъсири камайиши. III. Сув ресурсларини муҳофаза қилиш бўйича чора-тадбирлар 5. Сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш. Қуйидагиларга йўналтирилган чора-тадбирларни амалга ошириш: сувни ҳисобга олиш ва мониторинг қилиш тизимини такомиллаштириш; сув ресурсларини йўқотишни 2 фоизга камайтириш; энг аввало қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларни томчилаб суғоришга ўтказиш ва уларнинг майдонини 4 фоизга етказиш ҳисобига қишлоқ хўжалигидаги сув истеъмолини 2 фоизга камайтириш; саноат корхоналарини тозалаш иншоотлари билан жиҳозлашни рағбатлантириш; республикадаги канализация тозалаш иншоотларини тубдан модернизация қилиш чораларини кўриш; саноатда сув таъминотининг айланма циклини кенг жорий этишни таъминлаш ва унинг умумий сув истеъмоли ҳажмини 10 фоизгача етказиш; республика аҳолисининг 20 фоизини канализация тизими билан қамраб олинишини таъминлаш. 2021 йил 1 декабрь — Сув хўжалиги вазирлиги, Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Давлат экология қўмитаси, Ўзбекистон экологик партияси Сув йўқотишни камайтириш ҳисобига сув ресурсларидан оқилона фойдаланилиши. IV. Атмосфера ҳавосини муҳофаза қилиш бўйича чора-тадбирлар 6. Жойларда Концепциянинг атмосфера ҳавосини муҳофаза қилишга доир қисми бажарилишини таъминлаш. Қуйидагиларни инобатга олган ҳолда, атроф муҳитни муҳофаза қилиш бўйича амалдаги идоравий уч йиллик ҳаракат режаларига тузатишлар киритиш, янгиларини ишлаб чиқиш ва қабул қилиш: 2020 йил 1 январь Алоқадор вазирликлар, идоралар ва хўжалик юритувчи субъектларнинг маблағлари Манфаатдор вазирликлар, идоралар, Давлат экология қўмитаси, Ўзбекистон экологик партияси Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари Атмосфера ҳавосига стационар ва ҳаракатдаги манбалардан ифлослантирувчи моддалар чиқиш ҳажмларининг камайиши. стационар ифлосланиш манбаларидан атмосфера ҳавосига ташланадиган чиқиндиларни 2018 йилдагига нисбатан 3 фоизга камайтириш; янгидан фойдаланишга топширилаётган ишлаб чиқариш қувватларидаги атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи стационар манбаларда камида 99, 5 фоизлик самарадорликка эга чанг-газ тутгичлар қўлланилишини таъминлаш; фаолият кўрсатаётган ишлаб чиқариш қувватларидаги атмосфера ҳавосини ифлослантирувчи стационар манбаларнинг камида 30 фоизида 95 фоиздан паст бўлмаган самарадорликка эга чанг-газ тутгичлар қўлланилишини таъминлаш. Қуйидагиларни инобатга олган ҳолда Атроф муҳитни муҳофаза қилиш бўйича ҳудудий ҳаракатлар режаларини ишлаб чиқиш ва қабул қилиш: транспорт ва пиёдалар оқимининг кесишмалари сонини камайтириш, магистраллардаги юклама даражасини пасайтириш, транспорт оқими таркибини, тезлик режимини, тартибга солиш циклини оптималлаштириш, йўловчи ташиш транспорти учун алоҳида йўл қатори очиш, алоҳида велосипед йўлакчаларини ташкил қилиш ҳисобига йўл ҳаракатини тўғри ташкил этишни таъминлаш; жамоат транспортининг камида 50 фоизини газ-баллон ёқилғи, электр ва бошқа муқобил ёқилғи турларига ўтказиш, шунингдек, йўл инфратузилмасини ташкил этиш. 2020 йил 1 январь Маҳаллий бюджет, хўжалик юритувчи субъектларнинг ўз маблағлари, халқаро молиявий ташкилотлар, хорижий давлатлар ва бошқа донорларнинг грантлари 7. Электр ва иссиқлик энергияси ишлаб чиқаришда ҳосил бўладиган ифлослантирувчи моддаларни ташлаш бўйича солиштирма меъёрларни ишлаб чиқиш ва қабул қилиш. Халқаро меъёрлар ва стандартларни ўрганиш. 2019 йил 1 декабрь Алоқадор вазирликлар, идоралар ва хўжалик юритувчи субъектларнинг маблағлари Энергетика вазирлиги, Давлат экология қўмитаси, Соғлиқни сақлаш вазирлиги Электр ва иссиқлик энергияси ишлаб чиқаришда ҳосил бўладиган ифлослантирувчи моддаларни чиқариш бўйича солиштирма меъёрларнинг халқаро стандартларга мувофиқлаштирилиши. Техник тартибга солиш соҳасида тегишли таҳлилий материаллар ва меъёрий ҳужжат лойиҳасини тайёрлаш. 2020 йил 1 июнь Техник тартибга солиш соҳасидаги меъёрий ҳужжатни келишиш ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2020 йил 1 декабрь Техник тартибга солиш соҳасида қабул қилинган меъёрий ҳужжатни ҳисобга олган ҳолда энергетика комплекси корхоналарини модернизация қилиш дастурларига тузатишлар киритиш. 2021 йил 1 июнь V. Биологик ресурсларни муҳофаза қилиш ва қайта тиклаш бўйича чора-тадбирлар 8. Ўрмон дарахтлари майдони ва зичлигини ошириш, шунингдек, уларнинг сифатини яхшилаш. Қуйидагилар бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш: қурғоқ (арид иқлимли) минтақаларда ўрмонларни қайта тиклаш ва ўрмонзорлар барпо этиш бўйича халқаро тажрибани ўрганиш; республиканинг ўрмонлари атласини яратиш мақсадида ўрмон фондини хатловдан ўтказиш; ўрмон дарахтзорларини, шу жумладан ноқонуний кесиш, ёнғинлар ва бошқа зарарли таъсирлардан муҳофаза қилишни яхшилаш; дарахтзорлар билан қопланган ўрмон фонди майдонини 3, 3 миллион гектарга етказиш ва бунда мажбурий равишда ўтказилган дарахтлар сифати ҳамда турлар хилма-хиллигини маҳаллий дарахт ва бута навлари ёрдамида ошириш; асосан биологик ва экологик жиҳатдан хавфсиз усуллардан фойдаланган ҳолда зараркунандалар ва касалликларга қарши курашишнинг янги усулларини ишлаб чиқиш ҳамда жорий этиш; масофавий усуллар асосида ўрмонларни мониторинг қилишнинг замонавий тизимини жорий этиш; ўрмон фондининг сифат таркибини яхшилаш ҳамда унинг ўрмон зараркунандалари ва касалликларига қарши чидамлилигини ошириш мақсадида илмий ва селекция ишларини такомиллаштириш. 2021 йил 1 декабрь Давлат (ҳар йили ажратиладиган маблағлар доирасида) ва маҳаллий бюджетлар, вазирликлар ва идораларнинг маблағлари, халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари, кредит маблағлари. Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Фанлар академияси, Давлат экология қўмитаси Республикада атмосфера ҳавосининг ифлосланиш даражасини камайтириш ҳамда биологик хилма-хилликни сақлаш ва қайта тиклаш. 9. Қўриқланадиган табиий ҳудудлар (кейинги ўринларда — ҚТҲ) тармоғини кенгайтириш ва ривожлантириш. I — V тоифадаги ҚТҲ майдонларини республика ҳудудининг 7 фоизигача етказиш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш. 2021 йил 1 декабрь Давлат ва маҳаллий бюджетлар, вазирликлар ва идораларнинг маблағлари, халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари, кредит маблағлари. Давлат экология қўмитаси, Ўрмон хўжалиги давлат қўмитаси, Фанлар академияси Биологик хилма-хиллик тўғрисидаги конвенция тавсияларининг республика томонидан бажарилиши, ҚТҲларни бошқариш самарадорлигининг ошиши. 10. Ҳайвонот ва ўсимлик дунёси объектлари, ҚТҲнинг давлат кадастрини юритиш ва уларни мониторинг қилиш жараёнига ахборот технологияларини жорий қилиш. Ҳайвонот ва ўсимлик дунёси объектлари, ҚТҲни муҳофаза қилиш ва тўғри фойдаланиш мақсадида уларнинг давлат кадастри ягона маълумотлар базасини яратиш ҳамда замонавий ахборот технологиялари асосида мониторинг қилишни таъминлаш. 2021 йил 1 декабрь Давлат ва маҳаллий бюджетлар, вазирликлар ва идораларнинг маблағлари, халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари, кредит маблағлари. Давлат экология қўмитаси, Фанлар академияси Ҳайвонот ва ўсимлик дунёси объектлари, ҚТҲнинг давлат кадастрини юритиш ва уларни мониторинг қилишнинг такомиллаштирилиши. 11. Биологик хавфсизликни таъминлаш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш. Халқаро тажрибани ўрганиш. 2020 йил 1 январь Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Фанлар академияси, Давлат экология қўмитаси, Саноат хавфсизлиги давлат қўмитаси, Ўзбекистон экологик партияси Аутентик (асл) биохилма-хилликни, шу жумладан ҳайвонот ва набототнинг индемик турларини сақлаш ва қайта тиклаш, шунингдек, аҳоли саломатлигини ҳимоя қилишнинг таъминланиши. Қуйидагилар бўйича чора-тадбирларнинг ягона тизимини ўз ичига олган Ўзбекистон Республикасининг «Биологик хавфсизлик тўғрисида»ги қонуни лойиҳасини ишлаб чиқиш: 2020 йил 1 июнь давлат органларининг биологик хавфсизлик соҳасидаги ваколатларини белгилаш; биологик хавфсизликни кучайтириш; табиий туркумлар ва қишлоқ хўжалиги экинларига зарар етказиши мумкин бўлган бегона турларни олиб кириш ва тарқатиш устидан назорат қилиш; таркибида жонли модификациялаштирилган организмлар ва генетик модификациялаштирилган организмлар бўлган организмларни ишлаб чиқариш, тайёрлаш, олиб кириш, сотиш ва тарқатиш устидан назорат қилиш.. Қонун лойиҳасини манфаатдор вазирлик ва идоралар билан келишиш. 2020 йил 1 сентябрь Қонун лойиҳасини Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритиш 2021 йил 1 март 12. Биологик хилма-хилликни сақлашнинг қонуний асосларини такомиллаштириш. Қуйидагилар бўйича қонуний чоралар кўриш: ўсимлик ва ҳайвонот дунёси объектларини қўриқлашни кучайтириш, шунингдек, улардан фойдаланишни назорат қилиш; питомникларда ўстирилган биологик хилма-хиллик объектларидан фойдаланишни рағбатлантирувчи солиқ ва божлар тизимини яратиш ҳамда уларни табиий муҳитдан тортиб олиш ҳажмларини қисқартириш. 2021 йил 1 декабрь — Давлат экология қўмитаси, Фанлар академияси, Ўзбекистон экологик партияси, алоқадор вазирликлар ва идоралар Табиий муҳитдан тортиб олишни камайтириш ҳисобига биохилма-хилликни сақлаш учун шарт-шароитлар яратиш. 13. Ўсимлик дунёси объектларини сақлаш ва қайта тиклаш чора-тадбирлари. Доривор, озуқа ва техник ўсимликларнинг ёввойи ҳолда ўсувчи турлари табиий захираларини хатловдан ўтказиш. 2020 йил 1 июнь Давлат бюджети (ҳар йили ажратиладиган маблағлар доирасида), халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари Фанлар академияси, Давлат экология қўмитаси Доривор, озуқа ва техник ўсимликларнинг ёввойи ҳолда ўсувчи турлари захираларини аниқлаш, ўсимликлар дунёсининг айрим объектларини ёввойи табиатдан тортиб олиш ҳажмларини камайтириш. Қизилмия, каврак, қовул ҳамда бошқа турдаги доривор, озуқа ва техник ўсимликларни етиштириш бўйича плантациялар ташкил қилиш ва шу йўл билан ушбу турларни табиатдан тортиб олиш даражасини 2018 йилдагига нисбатан 20 фоизга камайтириш. 2021 йил 1 декабрь Хўжалик юритувчи субъектлар маблағлари Давлат экология қўмитаси, Фанлар академияси 14. Ҳайвонот дунёси объектларини сақлаш ва қайта тиклаш чора-тадбирлари. Ҳайвонот дунёсининг йўқолиб кетиш арафасида турган объектларини кўпайтириш бўйича мавжуд питомникларни кенгайтириш ва янгиларини ташкил қилиш. 2021 йил 1 декабрь Давлат бюджети (ҳар йили ажратиладиган маблағлар доирасида), халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари, хўжалик юритувчи субъектлар маблағлари Давлат экология қўмитаси, Фанлар академияси Ҳайвонот дунёси объектларининг табиатда кўпайишини ошириш ва ёввойи табиатдан тортиб олиш ҳажмларини камайтириш. Питомникларда етиштирилган, Қизил китобга киритилган тувалоқларни табиатга қўйиб юбориш миқдорини йилига 2000 тагача кўпайтириш. 2021 йил 1 декабрь Хўжалик юритувчи субъектлар маблағлари, халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари Бухородаги «Жайрон» ихтисослаштирилган питомнигидаги жайронлар бош сонини 850 тага етказиш чораларини кўриш. 2021 йил 1 декабрь Халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари, хўжалик юритувчи субъектлар маблағлари VI. Чиқиндилар билан боғлиқ ишлар тизимини такомиллаштириш бўйича чора-тадбирлар 15. Ўзбекистон Республикасининг «Чиқиндилар тўғрисида»ги Қонунининг янги таҳририни ишлаб чиқиш. Халқаро тажрибани ўрганиш. 2020 йил 1 январь Давлат экология қўмитаси, Саноат хавфсизлиги давлат қўмитаси, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, Ўзбекистон экологик партияси алоқадор вазирликлар ва идоралар Барча турдаги чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш тизимининг самарали ишлаши учун ҳуқуқий асослар яратиш. Қуйидагиларни назарда тутувчи Ўзбекистон Республикасининг «Чиқиндилар тўғрисида»ги Қонуни янги таҳрири лойиҳасини ишлаб чиқиш: чиқиндиларни таснифлашнинг бешта хавфлилик синфи ўрнига саноат тармоқлари ва/ёки кимёвий-физик хоссалари асосида таснифлаш тизимини жорий қилиш; имтиёзли кредитлар тақдим этиш орқали чиқитсиз ва кам чиқитли технологияларни ишлаб чиқаришга жорий қилишни иқтисодий рағбатлантириш; тоғ-кон қазиб олиш ва қайта ишлаш бўйича ишлаб чиқаришларнинг чиқиндиларини қайта ишлаш технологияларини ишлаб чиқиш ва жорий этишни рағбатлантириш; саноат чиқиндиларининг ҳосил бўлиши ва уларни кўмиш ҳажмларини камайтириш учун табиатдан фойдаланишдаги иқтисодий механизмларнинг рағбатлантирувчи ролини такомиллаштириш; саноат объектларидаги хавфли чиқиндиларни экологик жиҳатдан хавфсиз сақлашни ташкил этишни таъминлаш; ўз истеъмол хусусиятларини йўқотган ва таркибида хавфли моддалар бўлган товарларни (симобли термометрлар, батарейкалар, симобли лампалар ва бошқалар) йиғиш, фойдаланиш ва/ёки зарарсизлантириш тизимини ташкил этиш; тиббий чиқиндиларни йиғиш, зарарсизлантириш, утилизация қилиш ва кўмиш тизимини ташкил қилиш.. 2020 йил 1 июнь Қонун лойиҳасини манфаатдор вазирлик ва идоралар билан келишиш. 2020 йил 1 сентябрь Қонун лойиҳасини Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритиш 2020 йил 1 октябрь 17. Хавфли чиқиндиларнинг атроф муҳитга салбий таъсирини камайтириш. Турғун органик ифлослантирувчи моддалар ҳақидаги Стокгольм конвенциясининг талабларини бажариш бўйича Миллий ҳаракатлар режасини ишлаб чиқиш ва қабул қилиш. 2020 йил 1 декабрь Халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари Давлат экология қўмитаси, ИТСВ, ТИВ Турғун органик ифлослантирувчи моддалар ва қишлоқ хўжалиги экинларига ишлов беришда фойдаланишга яроқсиз бўлган кимёвий воситаларни йўқ қилиш ёки хавфсиз равишда чиқариб ташлаш ҳисобига атроф табиий муҳитга ва аҳоли саломатлигига хавф-хатарларни камайтириш. Турғун органик ифлослантирувчи моддалар ҳақидаги Стокгольм конвенциясининг талабларини бажариш бўйича Миллий ҳаракатлар режасини амалга ошириш. Белгиланган муддатларда Давлат бюджети (ҳар йили ажратиладиган маблағлар доирасида), халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари, кредит маблағлари Давлат экология қўмитаси, «Ўзкимёсаноат» АЖ, ИТСВ, ТИВ, Молия вазирлиги Қишлоқ хўжалиги экинларига ишлов беришда фойдаланишга яроқсиз бўлган кимёвий воситаларни босқичма-босқич йўқ қилиш ёки экологик жиҳатдан хавфсиз равишда чиқариб ташлашни таъминлаш бўйича чора-тадбирлар ишлаб чиқиш ва амалга ошириш. 2021 йил 1 декабрь Давлат бюджети (ҳар йили ажратиладиган маблағлар доирасида), халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари, кредит маблағлари Ўзагрокимёҳимоя» АЖ, «Ўзкимёсаноат» АЖ Давлат экология қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, ИТСВ, ТИВ, Заҳарли кимёвий маҳсулотлар ва бошқа токсик моддаларни кўмишга мўлжалланган махсус полигонларни консервация қилиш бўйича манзилли дастурни амалга ошириш. 2021 йил 1 декабрь Давлат бюджети (ҳар йили ажратиладиган маблағлар доирасида) Молия вазирлиги«Ўзагрокимёҳимоя» АЖ, «Ўзкимёсаноат» АЖ, Давлат экология қўмитаси, Молия вазирлиги «Чоркесар» объектини тўлиқ рекультивация ва экологик реабилитация қилиш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш. 2021 йил 1 декабрь Давлат бюджети (ҳар йили ажратиладиган маблағлар доирасида) Давлат экология қўмитаси, Саноат хавфсизлиги давлат қўмитаси, Фанлар академияси, Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги, Молия вазирлиги «Янгиобод» объектини тўлиқ рекультивация ва экологик реабилитация қилиш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш. 2021 йил 1 декабрь Халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари, кредит маблағлари «Саноат хавфсизлиги давлат қўмитаси, Фанлар академияси, Давлат экология қўмитаси, Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги, Молия вазирлиги, ИТСВ VII. Иқтисодиётни экологиялаштириш ва табиатдан фойдаланишнинг иқтисодий механизмларини такомиллаштириш чора-тадбирлари 18. Иқтисодиётнинг барча секторларида экологик жиҳатлар ҳисобга олинишини таъминлаш. Иқтисодиёт тармоқларини ривожлантиришнинг узоқ муддатли дастурий ҳужжатлари, концепциялари ва стратегияларини, шу жумладан уларни стратегик жиҳатдан экологик баҳолаш, шунингдек, экотизимларнинг қайта тиклаш имкониятлари ва эҳтимолий сиғимини ҳисобга олган ҳолда, алоҳида лойиҳаларнинг атроф муҳитга таъсирини баҳолаш орқали қайта кўриб чиқиш. 2021 йил 1 декабрь — Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги, Давлат экология қўмиаси, Ўзбекистон экологик партияси, алоқадор вазирликлар ва идоралар Иқтисодиёт секторларини экологик таркибий қисмни ҳисобга олган ҳолда ривожлантириш. 19. Иқтисодиётни жадаллик билан экологиялаштириш воситаларини яратиш. Қуйидагилар бўйича чоралар кўриш: Давлат экология қўмитаси, алоқадор вазирликлар ва идоралар Иқтисодиёт секторларини ривожлантиришни режалаштиришда экологик таркибий қисмни ҳисобга олиш орқали ифлосланиш ҳажмларини камайтириш ва экологик вазиятни яхшилаш. экотизимларнинг қайта тиклаш имкониятлари ва эҳтимолий сиғимини баҳолаш кўрсаткичларини ишлаб чиқиш; 2020 йил 1 июнь Халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятини экологик суғурталаш ва экологик аудитдан ўтказиш тизимини жорий этиш; 2020 йил 1 декабрь атроф муҳитнинг сифатини белгилаб берувчи устувор йўналишлар бўйича халқаро стандартларга (БМТнинг ЕИК, ЕИ ва бошқалар) ўтиш. 2021 йил 1 декабрь Халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари 20. Табиатдан фойдаланишнинг иқтисодий механизмларини такомиллашти-риш. Халқаро тажрибани ўрганиш. 2020 йил 1 январь — Давлат экология қўмитаси, Ўзбекистон экологик партияси, алоқадор вазирликлар ва идоралар Табиатни муҳофаза қилиш тадбирларига инвестициялар ортиши учун шарт-шароитлар яратиш ва экологик тоза технологиялардан фойдаланишни ривожлантириш. Миллий норматив-ҳуқуқий базани хатловдан ўтказиш 2020 йил 1 март Қуйидагиларни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқиш: 2020 йил 1 декабрь «ифлослантирувчи тўлайди» тамойилини тўлиқ рўёбга чиқариб, ташланган чиқиндилар ва ташламалар учун тўлов миқдорларини уларнинг ҳажми ҳамда атроф муҳит ва аҳоли саломатлиги учун хавфига боғлиқ бўлишини таъминлаш; назорат остидаги ифлослантирувчи моддалар сонини ЕИ стандартлари асосида оптималлаштирган ҳолда чиқинди ва ташламалар устидан самарали назорат механизмини жорий этиш; иқтисодиётни хом ашё экспорт қилишдан юқори сифатли маҳсулот ишлаб чиқариш ва чуқур қайта ишлашга ўтказишни рағбатлантирувчи солиқ ва тариф сиёсатини шакллантириш ҳамда олиб бориш; экологик нейтрал технологиялар, товарлар ва хизматлардан фойдаланиш ва олиб киришни рағбатлантирувчи солиқлар ва божлар тизимини яратиш; хўжалик фаолияти натижасида атроф муҳитга етказилган зарарни ҳисоблашнинг самарали усулларини ишлаб чиқиш ва жорий этиш; қайта тикланувчи ва ноанъанавий энергия манбаларидан фойдаланишни рағбатлантириш, шу жумладан қайта тикланувчи энергия манбаларидан олинган электр энергиясини тармоққа етказиб бериш бўйича махсус харид тарифини («яшил тариф») жорий этиш; саноат чиқиндиларини такрорий ишлатиш ва иккиламчи қайта ишлашни рағбатлантирувчи бозор механизмларини жорий этиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини манфаатдор вазирлик ва идоралар билан келишиш. 2021 йил 1 апрель Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2021 йил 1 июнь VIII. Экологик назоратни ва атроф муҳит муҳофазаси соҳасидаги давлат бошқарувини такомиллаштириш чора-тадбирлари 21. Ишлаб чиқариш устидан экологик назорат тизимини такомиллаштириш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш. Жумладан, қуйидагиларни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатни ишлаб чиқиш ва қабул қилиш: ишлаб чиқариш устидан экологик назоратни амалга оширишда мақсадлар, вазифалар, фаолиятнинг асосий йўналишлари ва жавобгарлик чораларининг долзарблигини таъминлаш; ишлаб чиқариш устидан экологик назоратнинг самарадорлигини ошириш бўйича аниқ чора-тадбирлар; атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида мутахассисликлар, ўқув режалари ва мутахассислар тайёрлаш дастурларининг долзарблигини таъминлаш, шу жумладан илғор хорижий тажрибани ҳисобга олган ва хорижий мутахассисларни жалб қилган ҳолда кадрлар тайёрлаш тизимини такомиллаштириш; атроф муҳитга таъсири бўйича I ва II тоифага кирувчи (юқори ва ўрта даражадаги хавф-хатар) хўжалик юритувчи субъектлар томонидан экологик хизматлар ташкил этилиши амалиётини жорий этиш ва бунда мажбурий равишда мутахассисларнинг малакасини мунтазам ошириш. 2020 йил 1 сентябрь — Давлат экология қўмитаси, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Меҳнат вазирлиги, алоқадор вазирликлар ва идоралар Ишлаб чиқариш устидан экологик назорат бўйича самарали ишловчи замонавий тизимнинг яратилиши. 22. Атроф муҳитга таъсири бўйича I ва II тоифага кирувчи фаолият турини амалга оширувчи (юқори ва ўрта даражадаги хавф-хатар) хўжалик юритувчи субъектлар томонидан экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ҳудудий органлари билан келишилган ҳолда экологик талаблар ва меъёрларни бажариш, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, тегишли объектларда экологик вазиятни яхшилашга қаратилган ташкилий-техник тадбирларни тасдиқлаш. Ташкилий чоралар Ҳар йили 25 январга қадар — Хўжалик юритувчи субъектлар, Давлат экология қўмитаси Хўжалик фаолиятининг экологик талаблар ва меъёрларга мувофиқлигини таъминлаш. 23. Экологик экспертизадан ўтказиш тизимини такомиллаштириш. Халқаро тажрибани ўрганиш. 2020 йил 1 декабрь — Давлат экология қўмитаси, Ўзбекистон экологик партияси, алоқадор вазирликлар ва идоралар Экологик экспертизадан ўтказишнинг самарали, замонавий ва шаффоф тизимини яратиш. Миллий норматив-ҳуқуқий базани хатловдан ўтказиш. 2020 йил 1 сентябрь Қуйидагиларни назарда тутувчи Ўзбекистон Республикасининг «Экологик экспертиза тўғрисида»ги Қонунининг янги таҳрири ҳамда экологик экспертиза ўтказишни тартибга солувчи қонуности ҳужжатлари лойиҳаларини ишлаб чиқиш: хўжалик юритувчи субъектларнинг экологик хавфлилик тоифасини халқаро стандартлар асосида белгилашнинг шафоф тизимини яратиш; «энг яхши арзон технологиялардан фойдаланиш» тамойилига ўтиш, экспертиза объектларининг таъсирини моделлаштириш, шунингдек, хўжалик юритувчи субъектларнинг атроф муҳитга таъсирини баҳолаш натижаларини кўришнинг замонавий ахборот технологияларини жорий этиш; экологик меъёрларни якка тартибда белгилаш усулидан тармоқ бўйича белгилаш усулига ўтиш; ифлослантирувчи моддаларни ташлаш, чиқариш, шунингдек, экологик-хўжалик районларининг чиқитларини жойлаштиришни квоталашнинг аниқ мезонларини белгилаш; «қувурдан чиқинди чиқиш жойи»ни назорат қилиш эмас, балки ифлослантиришни бартараф этиш ва камайтиришнинг устуворлиги; экспертлардан кейинги назоратнинг самарали механизми; сув, хом ашё истеъмоли ва энергия ресурсларидан самарали фойдаланиш ҳисобга олинадиган назоратнинг самарали, арзон техник усулларидан фойдаланиш механизми. 2021 йил 1 март Қонун ва тегишли қонуности ҳужжатлари лойиҳаларини манфаатдор вазирлик ва идоралар билан келишиш. 2021 йил 1 август Қонун ва тегишли қонуности ҳужжатлари лойиҳаларини Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2021 йил 1 ноябрь 24. Экологик сертификатлаш ва стандартлаштириш тизимини такомиллаштириш. Халқаро тажрибани ўрганиш. 2020 йил 1 январь — Давлат экология қўмитаси, алоқадор вазирликлар ва идоралар Экологик сертификатлашнинг самарали, замонавий ва шаффоф тизимини яратиш. Миллий норматив-ҳуқуқий базани хатловдан ўтказиш. 2020 йил 1 июнь Шу жумладан қуйидагиларни назарда тутувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш: 2020 йил 1 декабрь экологик менежмент тизимини яратишнинг халқаро стандартларини жорий этиш; МДҲ, ЕИ мамлакатлари ва бошқа давлатлар билан экологик сертификатлаштириш бўйича ишларни ўзаро тан олиш механизмини жорий этиш; экологик сертификатлаштириш тизимини, шу жумладан ғилдиракли транспорт воситаларини сертификатлаштиришни такомиллаштириш; амалдаги стандартларни ИСО ва ХЭК халқаро стандартлари билан уйғунлаштириш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини манфаатдор вазирлик ва идоралар билан келишиш. 2021 йил 1 март Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2021 йил 1 июнь 25. Атроф табиий муҳитни экологик мониторинг қилиш тизимини такомиллаштириш. Атроф табиий муҳит устидан давлат мониторингини олиб борувчи вазирлик ва идоралар лабораторияларининг моддий-техник ва методик таъминотини тубдан яхшилаш. 2021 йил 1 декабрь Давлат бюджети (ҳар йили ажратиладиган маблағлар доирасида), вазирликлар ва идораларнинг маблағлари, халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари Давлат экология қўмитаси, Молия вазирлиги, ИТСВ, ТИВ, алоқадор вазирликлар ва идоралар Атроф табиий муҳитни экологик мониторинг қилишнинг самарали, замонавий ва шаффоф тизимини яратиш. Республика ичида атмосфера ҳавосининг ифлосланишини автоматик равишда ўлчовчи постлар тизимини яратиш. 2021 йил 1 декабрь Давлат бюджети (ҳар йили ажратиладиган маблағлар доирасида), халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари «Ўзгидромет» маркази, Молия вазирлиги, ИТСВ, ТИВ, Давлат экология қўмитаси Атроф муҳитга таъсири бўйича I тоифага кирувчи хўжалик юритувчи субъектларнинг 20 фоизини атмосфера ҳавосига устувор турғун (ташкиллаштирилган) ифлослантирувчи манбалардан чиқадиган ташланмаларни таҳлил қилувчи автоматик тизимлар билан жиҳозлаш. 2021 йил 1 декабрь Хўжалик юритувчи субъектлар маблағлари Хўжалик юритувчи субъектлар Атроф муҳитга таъсири бўйича I тоифага кирувчи хўжалик юритувчи субъектларнинг 20 фоизини сув объектлари ва ер рельефига устувор ифлослантирувчи манбалардан чиқадиган ташланмаларни таҳлил қилувчи автоматик тизимлар билан жиҳозлаш. 2021 йил 1 декабрь Хўжалик юритувчи субъектлар маблағлари Хўжалик юритувчи субъектлар 26. Давлат экология қўмитаси ва унинг таркибий тузилмаларига белгиланган тартибда фуқаро авиациясининг, шу жумладан видеорегистратор билан таъминланган, учувчисиз учиш аппаратларини, олиб кириш учун рухсатнома бериш. Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Фуқаролик авиацияси агентлиги зарур ҳужжатлар тақдим этилган кундан бошлаб ўн кун муддатда Давлат экология қўмитаси ва унинг тузилмавий бўлинмаларига фуқаро авиациясининг учувчисиз учиш аппаратларидан фойдаланишга рухсат бериш тўғрисида хулоса берилишини таъминласин. Ташкилий чоралар Белгиланган муддатларда — Транспорт вазирлиги, алоқадор вазирликлар ва идоралар Атроф муҳитни мониторинг қилиш сифатини ошириш. IX. Атроф муҳитни муҳофаза қилишнинг илмий таъминотини ривожлантириш 27. Фундаментал илмий тадқиқотларни ташкил этиш. Қуйидаги йўналишлар бўйича тадқиқотлар ўтказиш бўйича чоралар кўриш: Давлат бюджети (ҳар йили ажратиладиган маблағлар доирасида), вазирликлар ва идораларнинг маблағлари, халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари Давлат экология қўмитаси, Фанлар академияси, Инновация вазирлиги, Ўзбекистон экологик партияси Экологик муаммоларни ҳал этишга илмий асосланган ёндашувни таъминлаш. биологик хилма-хилликни сақлаш муаммоларини ва биологик хавфсизликнинг илмий асосларини ўрганиш; 2020 йил 1 январь табиий тизимлар ва хўжалик фаолияти секторларининг эҳтимолий глобал ва минтақавий иқлим ўзгаришларига таъсирчанлигини тадқиқ қилиш; 2020 йил 1 декабрь экологик хавф-хатарларни аниқлашнинг илмий асослари; 2021 йил 1 декабрь атроф муҳит ҳолатидаги ўзгаришларнинг аҳоли саломатлигига таъсири. 2021 йил 1 декабрь 28. Амалий илмий тадқиқотларни ташкил этиш. Қуйидаги йўналишлар бўйича тадқиқотлар ўтказиш бўйича чоралар кўриш: Давлат бюджети (ҳар йили ажратиладиган маблағлар доирасида), вазирликлар ва идораларнинг маблағлари, халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари Давлат экология қўмитаси, Фанлар академияси, Инновация вазирлиги Амалий аҳамият касб этувчи экологик муаммоларни ҳал қилишга илмий асосланган ёндашувни таъминлаш. сув истеъмолининг янги меъёрлари, сув таъминоти ва ичимлик суви манбаларининг сифат меъёрларини илмий-методик асослаш; 2020 йил 1 декабрь экологик тоза ва ресурс тежамкор технологиялар, ишлаб чиқаришлар, хом ашё, материал, маҳсулот ва ускуналар турларини ишлаб чиқиш; 2021 йил 1 декабрь ҳудудларни экологик районлаштириш методологиясини ишлаб чиқиш, шунингдек, саломатлик учун энг хавфли ҳудудларни аниқлаш учун сув ҳавзалари ва ичимлик сувининг ифлосланиш даражасини баҳолаш мезонларини қайта кўриб чиқиш. 2021 йил 1 декабрь 29. Атроф муҳитни муҳофаза қилишнинг илмий таъминоти билан боғлиқ амалий ва ташкилий масалаларни ҳал этиш. Илмий ғоялар трансформациясини табиатни муҳофаза қилиш йўналишидаги саноат ускуналари намуналарига айлантириш ва уларни технологик жараёнга жорий этишни таъминловчи механизмни яратиш. 2020 йил 1 декабрь Давлат бюджети (ҳар йили ажратиладиган маблағлар доирасида), вазирликлар ва идораларнинг маблағлари, халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари Давлат экология қўмитаси, Фанлар академияси, Инновация вазирлиги Атроф муҳитни муҳофаза қилишни илмий таъминлашнинг самарали тизимини яратиш. Атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида тўпланган билимларнинг тизимлаштирилиши ва илмий тадқиқотларни мувофиқлаштирилишини ташкиллаштириш. 2021 йил 1 декабрь X. Атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида фуқаролик жамияти институтларини фаоллаштириш ва узлуксиз таълим тизимини яратиш бўйича чора-тадбирлар 30. Аҳолининг атроф муҳит ҳолати тўғрисида хабардорлигини ошириш. Атроф муҳит ва табиий ресурслардан фойдаланиш ҳолати тўғрисида миллий маърузаларни мунтазам равишда тайёрлаш ва эълон қилиш. 2021 йилдан бошлаб ҳар йили Вазирликлар ва идораларнинг маблағлари, халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари Давлат экология қўмитаси Аҳолининг атроф муҳитни муҳофаза қилиш масалалари бўйича хабардорлигини ошириш. 31. Атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида фуқаролик жамияти институтларини фаоллаштириш. Жумладан, қуйидагиларни назарда тутувчи норматив ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқиш ва қабул қилиш: экологик жиҳатдан муҳим аҳамиятга эга қарорларни қабул қилишда жамоатчилик иштироки шартлигини таъминловчи самарали механизмни яратиш; атроф муҳитга таъсири бўйича I ва II тоифага кирувчи (юқори ва ўрта даражадаги хавф-хатар) қайд қилинган фаолият турларида давлат экологик экспертизасини ўтказишдан олдин уларнинг атроф муҳитга таъсирини баҳолаш лойиҳалари бўйича жамоатчилик эшитишларини ва жамоат экологик экспертизасини ўтказиш механизмини яратиш; атроф муҳитни муҳофаза қилиш жамоат инспекторлари институтини такомиллаштиришни таъминлаш. 2021 йил 1 декабрь — Давлат экология қўмитаси, Ўзбекистон экологик партияси, алоқадор вазирликлар ва идоралар Атроф муҳитни муҳофаза қилиш билан боғлиқ масалаларни ҳал қилишга фуқаролик жамиятининг жалб этилишини таъминлаш. 32. Экологик таълим ва кадрлар тайёрлаш тизимини такомиллаштириш. Жумладан, қуйидагиларни назарда тутувчи норматив ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ишлаб чиқиш ва қабул қилиш: экология, атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва барқарор ривожлантириш масалаларини таълимнинг барча босқичидаги ўқув дастурларига жорий этиш; экологик муаммоларни ва табиатдан тўғри фойдаланиш заруратини янада чуқур англаб етишга ёрдам берувчи экология бўйича янги умумтаълим ва махсус ўқув режалари (дастурлари)ни жорий этиш ва мавжудларини яхшилаш; таълим тизимининг барча босқичлари учун экология соҳасида мутахассислар тайёрлашни, шунингдек, кадрларни қайта тайёрлаш ва малакасини оширишни таъминлаш; атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги узлуксиз таълим жараёнида иштирок этувчи педагог кадрларнинг малакасини ошириш тизимини такомиллаштириш. 2021 йил 1 декабрь Давлат бюджети (ҳар йили ажратиладиган маблағлар доирасида), вазирликлар ва идораларнинг маблағлари, халқаро ташкилотлар ва молия институтларининг грантлари Давлат экология қўмитаси, алоқадор вазирликлар ва идоралар Аҳолининг экологик таълимини, шунингдек, атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида кадрлар салоҳиятини яхшилаш. XI. Атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантириш 33. Хорижий давлатлар билан атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги ҳамкорликнинг шартномавий-ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш ва кенгайтириш. Хорижий давлатлар билан атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги икки томонлама шартномаларни хатловдан ўтказиш. 2019 йил 1 декабрь — Давлат экология қўмитаси, ТИВ Хорижий давлатларнинг кенг доираси билан атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантириш учун замонавий шартномавий-ҳуқуқий базани яратиш. Хорижий давлатлар билан икки томонлама ҳамкорликнинг шартномавий-ҳуқуқий базасини ўрганиш. 2020 йил 1 март Қуйидагиларни инобатга олган ҳолда хорижий давлатлар билан икки томонлама битимларга ўзгартириш ва қўшимчаларни ишлаб чиқиш, келишиш ва белгиланган тартибда киритиш: трансчегаравий қўриқланадиган табиий ҳудудлар ташкил қилиш; трансчег � равий дарёлар ҳавзаларини бошқариш, биохилма-хилликни сақлаш ва тартибга солиш; трансчегаравий ифлосланишни мониторинг қилиш ва атроф муҳитнинг ҳолати тўғрисида ахборот алмашиш. 2020 йил 1 декабрь Хорижий давлатлар билан икки томонлама ҳамкорликнинг шартномавий-ҳуқуқий базасини кенгайтириш юзасидан таклифлар киритиш. 2020 йил 1 декабрь 34. Халқаро ташкилотлар ва молиявий институтлар билан атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасидаги ҳамкорликнинг шартномавий-ҳуқуқий асосларини такомиллаштириш ва кенгайтириш. Давлат экология қўмитаси билан халқаро ташкилотлар ва молиявий институтлар ўртасидаги шартномавий-ҳуқуқий базани хатловдан ўтказиш. 2019 йил 1 декабрь — Давлат экология қўмитаси, ИТСВ, ТИВ Халқаро ташкилотлар ва молиявий институтларнинг кенг доираси билан атроф муҳитни муҳофаза қилиш соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантириш учун замонавий шартномавий-ҳуқуқий базани яратиш. Давлат экология қўмитаси билан халқаро ташкилотлар ва молиявий институтлар ўртасидаги шартномавий-ҳуқуқий базани ўрганиб чиқиш. 2020 йил 1 март Давлат экология қўмитаси билан халқаро ташкилотлар ва молиявий институтлар ўртасидаги амалдаги норматив-ҳуқуқий базага ўзгартириш ва қўшимчаларни ишлаб чиқиш, келишиш ва белгиланган тартибда киритиш, шунингдек, Давлат экология қўмитаси билан халқаро ташкилотлар ва молиявий институтлар ўртасидаги шартномавий-ҳуқуқий базани кенгайтириш юзасидан таклифлар киритиш. 2020 йил 1 декабрь 35. Миллий қонунчиликни Ўзбекистон Республикасининг «Турғун органик ифлослантирувчи моддалар ҳақидаги Стокгольм конвенциясини (Стокгольм, 2001 йил 22 май) ратификация қилиш тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ ҳолатга келтириш мақсадида уни такомиллаштириш). Тегишли норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2019 йил 1 декабрь — Давлат экология қўмитаси, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Адлия вазирлиги, Ўзбекистон экологик партияси, манфаатдор вазирликлар ва идоралар Турғун органик ифлослантирувчи моддалар ҳақидаги Стокгольм конвенциясини ратификация қилиш доирасида Ўзбекистон Республикаси олган мажбуриятларни бажаришнинг самарали механизмини яратиш. 36. Минамата конвенциясига (Кумамото шаҳри, Япония, 2013 йил 10 октябрь) қўшилишнинг мақсадга мувофиқлигини ўрганиб чиқиш. Зарур таҳлилий материалларни тайёрлаш ва уларни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига тақдим қилиш. 2019 йил 1 декабрь — Давлат экология қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, ТИВ, манфаатдор вазирликлар ва идоралар Ўзбекистон Республикасининг Минамата конвенциясига қўшилиши орқали ривожланган давлатларнинг халқаро тажрибаси асосида симоб ҳамда таркибида симоб бўлган моддалар ва товарлар айланмасини бошқариш соҳасида амалга оширилаётган чора-тадбирларни такомиллаштириш имкониятини кўриб чиқиш. 37. Монреаль протоколи талабларига риоя қилиш мақсадида Озон қатламини бузувчи жисмлардан фойдаланишни тўхтатиш бўйича Миллий дастурнинг янги таҳририни ҳамда уни амалга ошириш бўйича «Йўл харитаси»ни ишлаб чиқиш. «Озон қатламини бузувчи моддалардан фойдаланишни тўхтатиш бўйича Миллий дастурни тасдиқ � аш тўғрисида»ги Ҳукумат қарори лойиҳасини ишлаб чиқиш ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2020 йил 1 май Халқаро молия ташкилотлари, хорижий давлатлар ва бошқа донорларнинг маблағлари Давлат экология қўмитаси, Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги, Адлия вазирлиги, манфаатдор вазирликлар ва идоралар Монреаль протоколи доирасидаги Ўзбекистон Республикаси олган мажбуриятларни бажаришнинг самарали механизмини яратиш. 38. Париж битимини амалга ошириш бўйича Миллий ҳаракатлар режасини қабул қилиш. Париж битимини амалга ошириш бўйича Миллий ҳаракатлар режаси лойиҳасини ишлаб чиқиш, келишиш ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига киритиш. 2020 йил 1 июнь — «Ўзгидромет» маркази, Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги, Давлат экология қўмитаси, манфаатдор вазирликлар ва идоралар Париж битими доирасида Ўзбекистон Республикаси олган мажбуриятларни бажаришнинг асосий йўлларини белгилаш. 39. Халқаро савдода алоҳида хавфли кимёвий моддалар ва пестицидларга нисбатан асослантирилган дастлабки келишув тартиб-таомили тўғрисидаги Роттердам конвенциясига (Роттердам шаҳри, Нидерландия, 1998 йил 10 сентябрь) қўшилишнинг мақсадга мувофиқлигини ўрганиб чиқиш. Зарур таҳлилий материалларни тайёрлаш ва уларни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига тақдим қилиш. 2021 йил 1 июнь — Давлат экология қўмитаси, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Давлат ветеринария қўмитаси, ТИВ, манфаатдор вазирликлар ва идоралар Ўзбекистон Республикасининг Роттердам конвенциясига қўшилиши орқали ривожланган давлатларнинг халқаро тажрибаси асосида алоҳида кимёвий моддалар ва пестицидларни бошқариш соҳасида амалга оширилаётган чора-тадбирларни такомиллаштириш имкониятини кўриб чиқиш. 40. Ўзбекистон Республикасининг Монреаль протоколига Кигали тузатишларига (Кигали шаҳри, Руанда, 2016 йил 15 октябрь) қўшилишининг мақсадга мувофиқлигини ўрганиб чиқиш. Зарур таҳлилий материалларни тайёрлаш ва уларни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига тақдим қилиш. 2020 йил 1 декабрь Халқаро молия ташкилотлари, хорижий давлатлар ва бошқа донорларнинг маблағлари Давлат экология қўмитаси, Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги, ТИВ, Ўзбекистон экологик партияси, манфаатдор вазирликлар ва идоралар Ўзбекистон Республикасининг Монреаль протоколига Кигали тузатишларига қўшилиши орқали гидрофторуглеродларни босқичма-босқич муомаладан чиқариш имкониятини кўриб чиқиш. 41. Атроф муҳит билан боғлиқ бўлган масалалар бўйича қарорлар қабул қилиш жараёнида жамоатчиликнинг ахборот олиш имконияти, иштироки ва одил судловга эришиш имконияти тўғрисидаги Конвенцияга (Орхус конвенцияси, Орхус шаҳри, Дания, 1998 йил 25 июнь) қўшилишнинг мақсадга мувофиқлигини ўрганиб чиқиш. Зарур таҳлилий материалларни тайёрлаш ва уларни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасига тақдим қилиш. 2021 йил 1 декабрь Халқаро молия ташкилотлари, хорижий давлатлар ва бошқа донорларнинг маблағлари Давлат экология қўмитаси, Олий суд, Адлия вазирлиги, Ўзбекистон экологик партияси, манфаатдор вазирликлар ва идоралар Ўзбекистон Республикасининг Орхус конвенциясига қўшилиши орқали инсоннинг ўз саломатлиги ва фаровонлиги учун қулай атроф муҳитга эга бўлиш, атроф муҳит билан боғлиқ бўлган масалалар бўйича қарорлар қабул қилиш жараёнида жамоатчиликнинг ахборот олиш, иштирок этиш ва одил судловга эришиш ҳуқуқини таъминлаш тизимини такомиллаштириш имкониятини кўриб чиқиш.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2019 йил 30 октябрь,

ПФ-5863-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 31.10.2019 й., 06/19/5863/3979-сон; 13.11.2020 й., 06/20/6110/1512-сон; 17.03.2021 й., 06/21/6188/0216-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 20.01.2024 й., 06/24/14/0052-сон; 03.08.2024 й., 06/24/106/0571-сон; 23.11.2024 й., 06/24/184/0954-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Farmoni

konsepsiyasi

maqsadli vazifalar

“YOʻL XARITASI”

2030-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining Atrof muhitni muhofaza qilish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida

Mamlakatimizda atrof muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, sanitariya va ekologik holatni yaxshilashni taʼminlash sohasida izchil ishlar olib borilmoqda.

Shu bilan birga, bu borada oʻtkazilgan tahlil natijalari atrof muhitni muhofaza qilish sohasida davlat funksiyalarini amalga oshirishda kompleks yondashuv va strategik rejalashtirishning mavjud emasligi, shuningdek, qoʻyilgan vazifalarni samarali bajarish uchun tabiatni muhofaza qilish organining vakolatlari yetarli emasligidan dalolat beradi.

Atrof muhitni muhofaza qilish sohasida davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlarini belgilash, tabiatni muhofaza qilish sohasidagi qonun hujjatlari buzilishlari profilaktikasi, ularni aniqlash va oldini olishning samarali mexanizmlarini joriy etish, respublika aholi punktlarining sanitariya va ekologik holati uchun davlat organlari, xoʻjalik yurituvchi subyektlar rahbarlari va fuqarolarning shaxsiy javobgarligini kuchaytirish, shuningdek, 2030-yilgacha boʻlgan davrda barqaror rivojlanish sohasidagi Milliy maqsad va vazifalarga erishishni taʼminlash maqsadida:

1. Quyidagilar:

a) 2030-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining Atrof muhitni muhofaza qilish konsepsiyasi (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin va unda quyidagi chora-tadbirlar nazarda tutilsin:

atrof muhit obyektlarini (atmosfera havosi, suv, yer, tuproq, yer qaʼri, bioxilma-xillik, qoʻriqlanadigan tabiiy hududlar) antropogen taʼsir hamda boshqa salbiy taʼsir qiluvchi omillardan saqlash va sifatini taʼminlash;

ekologik jihatdan eng kam xavf tugʻdiruvchi materiallardan, mahsulotlardan, ishlab chiqarish obyektlari va boshqa obyektlardan ustuvor darajada foydalanish;

qoʻriqlanadigan tabiiy hududlarni kengaytirish;

zaharli kimyoviy va radioaktiv moddalardan ekologik xavfsiz foydalanishni taʼminlash;

chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirishning ekologik xavfsiz tizimini takomillashtirish;

aholining ekologik madaniyatini shakllantirish, atrof muhitni muhofaza qilish sohasida davlat organlari faoliyatining shaffoflik darajasini oshirish va fuqarolik jamiyatining rolini kuchaytirish;

b) 2030-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining Atrof muhitni muhofaza qilish konsepsiyasini 2019 — 2021-yillarda amalga oshirish boʻyicha “yoʻl xaritasi” (keyingi oʻrinlarda — “Yoʻl xaritasi”) 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

Belgilab qoʻyilsinki, Konsepsiya erishilgan natijalar, maqsadli koʻrsatkichlar va atrof muhitni muhofaza qilish boʻyicha tegishli davrga moʻljallangan asosiy yoʻnalishlardan kelib chiqqan holda, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan uch yil muddatga alohida-alohida tasdiqlanadigan “yoʻl xaritalari” asosida bosqichma-bosqich amalga oshiriladi.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi (keyingi oʻrinlarda — Davlat ekologiya qoʻmitasi):

2021-yil 1-dekabrgacha boʻlgan muddatda “Yoʻl xaritasi”ni amalga oshirish yakunlarini puxta oʻrganish asosida keyingi davrga moʻljallangan “Yoʻl xaritasi” loyihasining ishlab chiqilishi va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga tasdiqlash uchun kiritilishini taʼminlasin;

“yoʻl xaritalari” amalga oshirilishi boʻyicha taʼsirchan monitoring yuritsin.

3. Quyidagilar:

Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari — transport vaziri A.J. Ramatov zimmasiga — Konsepsiya va “Yoʻl xaritasi”ni amalga oshirish doirasida masʼul vazirlik va idoralar faoliyatini samarali tashkil etish va muvofiqlashtirish yuzasidan;

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi raisi B.T. Qoʻchqorov zimmasiga — Konsepsiyaning maqsadli koʻrsatkichlariga erishish yuzasidan shaxsiy masʼuliyat yuklansin.

4. Davlat ekologiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston Ekologik partiyasi va jamoatchilikning davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan daraxtlar va butalar qimmatbaho navlarining kesilishiga moratoriy (keyingi oʻrinlarda — moratoriy) joriy etish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin.

Belgilansinki:

a) moratoriy 2019-yil 1-noyabrdan 2020-yil 31-dekabrgacha amal qiladi;

b) moratoriy amal qilish davrida vakolatli davlat organlariga davlat oʻrmon fondiga kirmaydigan daraxtlar va butalar qimmatbaho navlarining kesilishiga ruxsatnoma berish man etiladi, ushbu bandda belgilangan holatlar bundan mustasno;

v) moratoriy:

tabiiy omillar yoki zararkunandalar, oʻsimliklar kasalliklari taʼsirida zararlangan, qurib borayotgan yoki qurib qolgan, shuningdek, fuqarolarning hayoti va sogʻligʻiga, yuridik va jismoniy shaxslarning mol-mulkiga xavf tugʻdiruvchi daraxtlar va butalarni sanitar kesish va qirqishga;

yogʻoch va mevalar olish uchun oʻstirilayotgan daraxtlar hamda butalarni (terak va tez oʻsuvchi boshqa navlar, tut plantatsiyalari, mevali daraxtlar va butalar) kesishga;

plantatsiyalarda oʻstirilayotgan va/yoki yuridik va jismoniy shaxslarning mulki hisoblangan daraxtlar hamda butalarni kesishga joriy etilmaydi.

Vazirlik va idoralar, shuningdek, xoʻjalik boshqaruvi va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari obyektlarni qurish va qurishni loyihalashtirish uchun yer maydonlarini tanlash va ajratish bosqichida, shuningdek, muhandislik-kommunikatsiya infratuzilmasini (elektr, gaz va suv taʼminoti, kanalizatsiya, temir yoʻl hamda avtomobil yoʻllari va boshqalar) barpo etishda, shu jumladan daraxtlar va butalarni koʻchirib oʻtkazish amaliyotini qoʻllash orqali ularning saqlab qolinishini qatʼiy taʼminlasin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi daraxtlar va butalarni himoya qilish tizimini tubdan takomillashtirish boʻyicha, shu jumladan daraxtlar va butalarni noqonuniy kesish, ularga zarar yetkazish yoki yoʻq qilish uchun javobgarlikni kuchaytirishni nazarda tutuvchi kompleks tashkiliy-huquqiy chora-tadbirlarni ikki hafta muddatda tasdiqlasin.

Oʻzbekiston Respublikasi Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi Davlat ekologiya qoʻmitasi va “Hunarmand” uyushmasi bilan birgalikda xalq badiiy hunarmandchiligi va amaliy sanʼat mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi hunarmandlarni yogʻoch, shu jumladan daraxtlarning qimmatbaho navlaridan olingan yogʻoch bilan taʼminlash boʻyicha bir oy muddatda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin.

Davlat ekologiya qoʻmitasi 2020-yil 1-noyabrgacha boʻlgan muddatda daraxtlar va butalarni muhofaza qilish boʻyicha amalga oshirilgan chora-tadbirlar samaradorligidan kelib chiqqan holda, moratoriyning amal qilishini uzaytirish maqsadga muvofiqligi yuzasidan taklif kiritsin.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi bilan birgalikda hamda nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini jalb etgan holda, ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish boʻyicha fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari komissiyalari tomonidan yashil dov-daraxtlarni sanitar qirqish va kesishda, shuningdek, ularni qayta ishlash va chiqindilarini utilizatsiya qilish, shu jumladan yogʻochlardan tijorat maqsadida foydalanishda ekologiya talablariga rioya etilishi yuzasidan nazorat amalga oshirilishini taʼminlasin.

7. Quyidagilar:

Oʻzbekiston yoshlar ittifoqining Oʻzbekiston Ekologik partiyasi bilan birgalikda yoshlarda atrof muhitga nisbatan ehtiyotkorona munosabatda boʻlishni shakllantirish, tabiatni saqlash, havo, suv va tuproq ifloslanishiga, oʻsimlik va hayvonot dunyosiga ziyon yetkazilishiga yoʻl qoʻymaslikka qaratilgan ekologik aksiyalarni tashkil etish;

“Ijtimoiy fikr” jamoatchilik fikrini oʻrganish respublika markazining atrof muhitni muhofaza qilishning dolzarb masalalari boʻyicha jamoatchilik fikrini oʻrganish yuzasidan yiliga kamida bir marta ijtimoiy tadqiqotlar oʻtkazish toʻgʻrisidagi takliflari maʼqullansin.

8. 2019-yil 1-noyabrdan boshlab shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:

Qoraqalpogʻiston Respublikasi ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri, viloyatlar hamda Toshkent shahar ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi boshqarmalarining boshliqlari har yili hududda atrof muhitni muhofaza qilishning holati toʻgʻrisida tegishli ravishda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar kengashlariga hisobot taqdim etadi;

tuman (shahar) ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi boʻlimlarining boshliqlari har yili tumanda (shaharda) atrof muhitni muhofaza qilishning holati toʻgʻrisida tegishli ravishda xalq deputatlari tuman (shahar) kengashlariga hisobot taqdim etadi.

9. 2019-yil 1-noyabrdan boshlab shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining Davlat ekologik nazorat inspeksiyasi davlat inspektorlari quyidagi holatlar aniqlanganda tezkor nazorat tadbirlarini nazorat organlari faoliyatini muvofiqlashtiruvchi vakolatli organ bilan oldindan kelishmasdan, oʻtkazilgan tekshiruv haqida Tekshiruvlarni elektron roʻyxatga olish yagona tizimida roʻyxatdan oʻtkazish orqali tekshiruv boshlangan paytdan boshlab yigirma toʻrt soat ichida vakolatli organni majburiy ravishda xabardor qilgan holda amalga oshiradi:

yonuvchi moddalar va qurilish materiallarini bir joyga toʻplash yoki ochiq olovda yoqishda atmosfera havosini muhofaza qilish boʻyicha talablarga rioya etmaslik;

dalalar va aholi punktlarida maxsus texnik vositalarni qoʻllamasdan bitumni eritish, angʻizni, toʻkilgan barglarni va daraxt shoxlari yoki boshqa oʻsimlik qoldiqlarini yoqish;

oqava suvlarni joy relyefiga yoki ochiq havzalarga, shuningdek, kommunal kanalizatsiya tizimiga normadan ortiqcha yoki ruxsatsiz oqizish;

tabiiy suv obyektlaridan suvdan maxsus foydalanish yoki suv isteʼmoliga ruxsatnomasiz suv olish;

daraxtlarni qonunga xilof ravishda kesish, yovvoyi holda oʻsuvchi oʻsimliklarni yigʻish va tayyorlash yoki yoʻq qilish, yovvoyi hayvonlarni (shu jumadan baliqni) ovlash yoki qoʻlga kiritish;

chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish sohasida qonun hujjatlari talablariga rioya etmaslik;

daryolar, soylar, kichik daryo va koʻllarning oʻzanlari va suvni muhofaza qilish zonalarini tozalash, shuningdek, ularning qirgʻoqlarini mustahkamlash ishlarini amalga oshirishda qonun hujjatlari talablariga rioya etmaslik.

10. Quyidagilar:

2020-yil 1-yanvardan boshlab “Yevro-4”dan past ekologik toifadagi motor yoqilgʻisini ishlab chiqarish boʻyicha yangi quvvatlarni ishga tushirish;

2022-yil 1-yanvardan boshlab “Yevro-3”dan past ekologik toifadagi motor yoqilgʻisini, 2023-yil 1-yanvardan boshlab esa “Yevro-4”dan past ekologik toifadagi motor yoqilgʻisini “vaqtincha olib kirish” va “erkin muomala (import) uchun chiqarish” bojxona rejimiga joylashtirish;

2022-yil 1-yanvardan boshlab zaharlilik darajasi “Yevro-4” ekologik toifa talablariga mos kelmaydigan gaz, benzin va dizel dvigatellari bilan jihozlangan “M” va “N” toifalaridagi gʻildirakli transport vositalaridan foydalanish va ularni sotish maqsadida “vaqtincha olib kirish” va “erkin muomala (import) uchun chiqarish” bojxona rejimiga joylashtirish man etilsin.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Oʻzbekiston Respublikasiga olib kiriladigan “M” va “N” toifalardagi gʻildirakli yangi transport vositalarining ekologik toifa talablariga muvofiqligini ekologik sertifikatlash tartibini ikki oy muddatda tasdiqlasin.

11. Davlat ekologiya qoʻmitasining yovvoyi hayvonlarni ovlashga va oʻsimlik dunyosi obyektlaridan maxsus foydalanishga ruxsatnomalar berish boʻyicha oʻz vakolatlarini Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish qoʻmitasiga, viloyatlar va Toshkent shahar ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish boshqarmalariga berish toʻgʻrisidagi taklifiga rozilik berilsin.

12. Davlat ekologiya qoʻmitasi:

a) uch oy muddatda quyidagilarni ishlab chiqsin va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin:

davlat ekologik ekspertizasi oʻtkazilgunga qadar, atrof muhitga taʼsir koʻrsatishning I va II toifalariga mansub (yuqori va oʻrtacha xavf-xatar) faoliyatning moʻljallanayotgan turlari boʻyicha atrof muhitga taʼsirni baholash loyihalarining majburiy jamoat muhokamalari va eshitishlarini oʻtkazish tartibini;

atrof muhitga taʼsir koʻrsatishning I va II toifalariga mansub (yuqori va oʻrtacha xavf-xatar) faoliyat turlari bilan shugʻullanadigan xoʻjalik yurituvchi subyektlarni tozalash inshootlari bilan taʼminlanganligi, shuningdek, qonun hujjatlariga muvofiq ularni majburiy oʻrnatish chora-tadbirlari amalga oshirilganligi yuzasidan xatlovdan oʻtkazish toʻgʻrisidagi takliflarni;

b) gʻildirakli transport vositalarini ishlab chiqarishda “Yevro-4”dan past boʻlmagan talablarni bajarish boʻyicha gʻildirakli transport vositalarini eksport qiluvchi davlatlarning qonun hujjatlarini identifikatsiyalash yoki murojaatchilar tomonidan taqdim etilgan, mazkur gʻildirakli transport vositalarining zaharli moddalar chiqarish darajasi boʻyicha “Yevro-4”dan past boʻlmagan ekologik toifa talablariga muvofiq ekanligini tasdiqlovchi hujjatlar asosida Oʻzbekiston Respublikasiga olib kiriladigan, gaz, benzin va dizel dvigatellari bilan jihozlangan “M” va “N” toifalardagi yangi gʻildirakli transport vositalari uchun ekologik sertifikatlar berish tashkil etilishini taʼminlasin;

“Oʻzstandart” agentligi, “Oʻzavtosanoat” AJ, Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi bilan birgalikda 2019-yil 1-dekabrga qadar Davlat ekologiya qoʻmitasi huzuridagi “Davlat ekologik sertifikatlashtirish va standartlashtirish markazi” DUK negizida gʻildirakli transport vositalarining ekologik toifasini aniqlash boʻyicha zamonaviy laboratoriya kompleksini tashkil etish yuzasidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritsin;

v) aholining ekologik madaniyatini oshirish, shuningdek, ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish hamda chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish sohasidagi huquqbuzarliklarning oldini olishga alohida eʼtibor qaratgan holda keng koʻlamli targʻibot faoliyatini tashkil etish ishlarini kuchaytirsin;

g) Iqtisodiyot va sanoat vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi, Sanoat xavfsizligi davlat qoʻmitasi bilan birgalikda 2020-yil 1-oktabrga qadar xalqaro tajribani hisobga olgan holda, jumladan quyidagilarni nazarda tutuvchi “Chiqindilar toʻgʻrisida” yangi tahrirdagi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni loyihasini ishlab chiqsin va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin:

beshta xavf-xatar toifasi tizimi oʻrniga sanoat tarmoqlari va/yoki kimyo-fizik parametrlar asosida chiqindilarni tasniflash tizimini joriy etish;

ishlab chiqarishda chiqitsiz va kam chiqitli texnologiyalarni, shuningdek, konchilik va qayta ishlash korxonalari chiqindilarini qayta ishlash texnologiyalarini ishlab chiqish va joriy etishni iqtisodiy ragʻbatlantirish;

sanoat obyektlarida xavfli chiqindilarni ekologik xavfsiz saqlashni tashkil etishni taʼminlash;

oʻzining isteʼmol xususiyatlarini yoʻqotgan va tarkibida xavfli moddalar mavjud boʻlgan tovarlarni (simobli termometrlar, batareykalar, tarkibida simob mavjud lampalar va boshqalar) yigʻish, foydalanish va/yoki zararsizlantirish tizimini tashkil etish;

tibbiyot chiqindilarini yigʻish, zararsizlantirish, utilizatsiya qilish va koʻmib tashlash tizimini tashkil etish.

13. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi uch oy muddatda quyidagilarni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda kiritsin:

Davlat ekologiya qoʻmitasi davlat inspektorlarining tekshirish oʻtkazishiga toʻsqinlik qilganlik, xoʻjalik yurituvchi subyektlarning hududlari va inshootlarini koʻzdan kechirishga qoʻymaslik yoxud ular tomonidan xizmat majburiyatlarini bajarishga boshqacha tarzda toʻsqinlik qilganlik, shuningdek, jismoniy yoki yuridik shaxslarning ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish sohasidagi qonun hujjatlari talablarining buzilishini bartaraf etish toʻgʻrisidagi koʻrsatmalarni bajarmaganligi uchun javobgarlikni kuchaytirish;

ekologik ekspertiza organlarini qayta tashkil etish va optimallashtirish, atrof muhitga taʼsir koʻrsatishning IV toifasiga mansub (mahalliy taʼsir) faoliyat turlari boʻyicha atrof muhitga taʼsirni baholash materiallarini soddalashtirilgan shaklda taqdim etish, hujjatlarni topshirish va qabul qilishning elektron tizimini joriy etish, atrof muhitga taʼsir koʻrsatadigan faoliyat turlari roʻyxatini qayta koʻrib chiqish.

14. Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi mazkur Farmondan kelib chiqadigan vazifalarni bajarish maqsadida Davlat ekologiya qoʻmitasiga Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri, shuningdek, tumanlar (shaharlar) ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish sohasida nazorat boʻyicha tahlil laboratoriyalari va inspeksiyalarni bittadan maxsus avtotransport bilan taʼminlashni hisobga olgan holda, Davlat ekologiya qoʻmitasining budjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan 184 ta avtotransport vositalarini saqlash uchun qoʻshimcha limit ajratsin.

15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi va Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi ommaviy axborot vositalarida mazkur Farmonning maqsad va vazifalarini, shuningdek, Konsepsiya va “Yoʻl xaritasi” amalga oshirilishini yoritishga oid maqolalar va mavzuga oid telekoʻrsatuvlarni tashkil etsin.

17. Davlat ekologiya qoʻmitasi Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda:

qonun hujjatlariga ushbu Farmondan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin;

oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu Farmonga muvofiqlashtirsin.

18. Mazkur Farmonning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari A.J. Ramatov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi R.A. Gulyamov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 30-oktabrdagi PF-5863-son Farmoniga 1-ILOVA

2030-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining Atrof muhitni muhofaza qilish

Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga muvofiq yer, yer osti boyliklari, suv, oʻsimlik va hayvonot dunyosi hamda boshqa tabiiy zaxiralar umummilliy boylikdir, ulardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat muhofazasidadir.

Atrof muhitning joriy holati tahlili, global va mintaqaviy ekologik muammolar, yangi ekologik xavf-xatarlar Oʻzbekiston Respublikasida aholining hayot sifatini yaxshilash borasida olib borilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy jarayonning ajralmas qismi hisoblangan 2030-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining Atrof muhitni muhofaza qilish konsepsiyasini (keyingi oʻrinlarda — Konsepsiya) ishlab chiqish zaruratini vujudga keltirdi.

Konsepsiya koʻrsatib oʻtilgan davrda atrof muhitni muhofaza qilish sohasida davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlarini belgilaydi, ularning amalga oshirilishi esa kelajak avlodlarning manfaatlari yoʻlida davlatni barqaror rivojlantirishni taʼminlash imkonini beradi.

I bob. Konsepsiyaning maqsad va vazifalari

Quyidagilar Konsepsiyaning maqsadlari hisoblanadi:

Oʻzbekiston Respublikasi aholisining hayoti va salomatlik darajasini yaxshilashning zarur sharti sifatida atrof muhitning qulay holatini taʼminlash;

atrof muhitga va aholining salomatligiga salbiy taʼsirni pasaytiruvchi innovatsion texnologiyalarni joriy etish hisobiga barqaror iqtisodiy rivojlanish;

atrof muhit obyektlaridan oqilona foydalanishni va biologik resurslar qayta tiklanishini taʼminlash.

Quyidagilar Konsepsiyaning vazifalari hisoblanadi:

atrof muhit obyektlarini (yer, suv, atmosfera havosi, yer qaʼri, oʻsimlik va hayvonot dunyosi) saqlash va qoʻriqlanishini taʼminlash;

qoʻriqlanadigan tabiiy hududlarni kengaytirish;

iqtisodiyotni ekologiyalashtirish, tabiatdan foydalanishning iqtisodiy mexanizmlarini joriy qilish, ekologik jihatdan eng kam xavf tugʻdiruvchi materiallar, mahsulotlardan, ishlab chiqarish obyektlari va boshqa obyektlardan ustuvor darajada foydalanish;

atrof muhitni muhofaza qilish va tabiatdan oqilona foydalanish sohasida davlat nazoratini, shuningdek, atrof muhitning ekologik monitoringi tizimini takomillashtirish;

atrof muhitni muhofaza qilishni ilmiy jihatdan taʼminlash;

ekologik xavfsizlikni eʼtiborga olgan holda, chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish tizimini takomillashtirish, zaharli kimyoviy va radioaktiv moddalardan ekologik xavfsiz foydalanishni taʼminlash;

aholining ekologik madaniyatini oshirish, atrof muhitni muhofaza qilish sohasida davlat organlari faoliyatining oshkoralik darajasini oshirish va fuqarolik jamiyatining rolini kuchaytirish;

atrof muhitga minimal ogʻirlik tushiradigan barqaror rivojlanishni taʼminlovchi jamiyatni shakllantirish;

atrof muhitni muhofaza qilish sohasida xalqaro hamkorlikni kengaytirish.

II bob. Konsepsiyaning yondashuvlari

Konsepsiyani amalga oshirishda quyidagi yondashuvlardan foydalaniladi:

normativ-huqukiy bazani tizimlashtirish va takomillashtirish — xalqaro normalarni implementatsiya qilish, ekologik qonunchilikni kodlashtirish, ekologik sugʻurtalash, audit va strategik ekologik baholash tizimini joriy etish, ekologik sertifikatlashtirishni muvofiqlik sertifikati tizimiga integratsiya qilish, atrof muhit ifloslanishini hisoblab chiqishning zamonaviy usullarini ishlab chiqish va joriy etish;

iqtisodiyotni ekologiyalashtirish — tabiiy resurslardan ularning buzilishini istisno etadigan tarzda oqilona foydalanish, majburiy ekologik ekspertiza oʻtkazish, ekotizimlarning oʻz potensial sigʻimini qayta tiklash imkoniyatlarini baholash;

tabiatdan foydalanishning iqtisodiy mexanizmlarini takomillashtirish — tashlanmalarni tashlash uchun toʻlov miqdorlarini ularning hajmiga hamda atrof muhit va aholi sogʻligi uchun xavfliligiga bogʻliqligi, atrof muhitni muhofaza qilishni budjetdan moliyalashtirishning maqbul darajasi;

atrof muhitni muhofaza qilish va tabiatdan oqilona foydalanish sohasida nazoratni kuchaytirish — atrof muhitni muhofaza qilish sohasida davlat organlarining huquq hamda vakolatlarini aniq chegaralash, ekologik yoʻnalishdagi barcha organlarni yagona davlat organi doirasida optimal darajada markazlashtirish va qarorlar qabul qilish uchun unga zarur, asoslantirilgan vakolatlar berish, nazorat organlarini moddiy-texnik jihozlashning maqbul darajasi;

kompleks ekologik monitoringni olib borish — atrof tabiiy muhitning yagona davlat ekologik monitoringi tizimini takomillashtirish, axborot resurslari fondini shakllantirish;

innovatsion texnologik jarayonlar va metodikalarni ishlab chiqish — ekologik toza texnologiyalar, ishlab chiqarishlar, xom ashyo, materiallarning turlari, mahsulotlar va uskunalarning ilmiy ishlanmalariga, ekotizimlarning zaifligini va tabiiy muhit ifloslanish darajasining aholi salomatligiga va atrof muhit obyektlariga taʼsirini tadqiq etishga investitsiyalar kiritish;

ekologik madaniyat va taʼlimni shakllantirish — fuqarolik jamiyati institutlarini jalb etgan holda, aholining uzluksiz ekologik taʼlimi kompleks tizimini tashkil etish, atrof muhit masalalari boʻyicha qarorlar qabul qilishda aholining ishtirok etishi;

xalqaro hamkorlikni kuchaytirish — atrof muhitning xavfsiz darajasini saqlab qolish va iqlim oʻzgarishiga qarshi kurashish ishida xalqaro hamjamiyatning saʼy-harakatlarida ishtirok etish, atrof muhitni muhofaza qilishga va tabiatdan oqilona foydalanishga qoʻshimcha tashqi investitsiyalarni jalb etish.

III bob. Atrof muhit obyektlarining hozirgi holati

Respublikaning yer fondi qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlar, aholi punktlari yerlari, sanoat, transport, aloqa, mudofaa va boshqa maqsadlar uchun moʻljallangan yerlar, tabiatni muhofaza qilish, sogʻlomlashtirish va rekreatsiya uchun moʻljallangan yerlar, tarixiy-madaniy ahamiyatga ega yerlar, oʻrmon va suv fondi yerlari, shuningdek, zaxira yerlaridan iborat.

1990-yildan buyon, 692,6 ming gektar yer turli sabablarga koʻra foydalanishdan chiqarildi. Ayrim ingrediyentlar boʻyicha fon koʻrsatkichlariga nisbatan tuproqning ifloslanishi Sirdaryo, Surxondaryo, Navoiy va Toshkent viloyatlarida qayd etilgan.

Oʻzbekistonning suv resurslari qayta tiklanadigan yer usti va yer osti suvlari, shuningdek, antropogen foydalanishdan qaytadigan suvlar (drenaj va oqova suvlar)dan iborat. Oʻrtacha koʻp yillik jami oqar suv hajmi 114,4 km 3 ni tashkil etadigan Amudaryo va Sirdaryo transchegaraviy daryolar Oʻzbekistonda yer usti suv oqimini shakllantiradigan asosiy manbalar hisoblanadi.

Oʻzbekiston hududida 17 777 ta tabiiy oqar suv manbalari (Amudaryo havzasida — 9 930 ta, Sirdaryo havzasida — 4 926 ta) va 500 dan ortiq koʻl boʻlib, Aydar-Arnasoy koʻllar tizimi ularning eng kattasi hisoblanadi, shuningdek, prognoz qilingan hajmi sutkasiga 75,5 mln m 3 ni tashkil etadigan chuchuk suv va biroz shoʻrlangan yer osti suvlari konlarida 26 mingdan ziyod quduqlar mavjud.

Statistik axborotga koʻra, 2018-yilda respublika boʻyicha atmosfera havosiga chiqarilgan jami ifloslantiruvchi moddalar miqdori 2,492 mln tonnani tashkil etdi, shuning qariyb 63 foizi koʻchma manbalar hissasiga toʻgʻri keladi.

Atmosfera havosi ifloslanishi monitoringi boʻyicha “Oʻzgidromet” tarmogʻi orqali olinadigan soʻnggi yillardagi maʼlumotlarining tahlili shuni koʻrsatadiki, Oʻzbekiston shaharlarining aksariyatida atmosfera havosidagi ifloslantiruvchi moddalar miqdori belgilangan normativlardan past darajadadir.

Oʻzbekistonda 1 800 dan koʻproq konlar va qariyb 1000 ta foydali qazilmalarning istiqbolli joylari, mineral xom ashyoning 118 turi mavjud boʻlib, shularning 65 tasi oʻzlashtirilmoqda.

Respublikada 400 dan koʻproq ruda konlari, shaxtalar, karyerlar, neft konlari va boshqa korxonalar, 450 ga yaqin suv olish inshootlari, balneologik shifoxonalar, shifobaxsh va shifobaxsh-oshxona suvlarini idishlarga quyish sexlari va zavodlari ishlab turibdi.

Oʻzbekistonning butun hududi yovvoyi hayvonlar yashaydigan va oʻsimliklar oʻsadigan xilma-xil joylardan iboratdir.

Hayvonot dunyosi salkam 15,7 ming turdan iboratdir (184 turi Oʻzbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan). Oʻsimlik dunyosi 11 ming turni tashkil etadi (oʻsimliklarning 324 turi va qoʻziqorinning 3 turi Oʻzbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan).

Statistika maʼlumotlariga koʻra 2017-yilda respublikada 114,7 mln tonna ishlab chiqarish va isteʼmol chiqindilari, shu jumladan qayta ishlash mumkin boʻlmagan zaharli chiqindilar — 41,6 mln tonna (36,2 %) va qayta ishlash mumkin boʻlgan zaharli chiqindilar — 42,8 mln tonna (37,3 %) hosil boʻlgan.

Mamlakatda chiqindilar koʻmiladigan va utilizatsiya qilinadigan 296 ta joy, shu jumladan qattiq maishiy chiqindilar uchun (221), sanoat chiqindilari (16), qurilish chiqindilari (4), shlam jamlanadigan (21), chiqindi omborlari (15), maxsus poligonlar (19), shuningdek, xavfli chiqindilar utilizatsiya qilinadigan 23 ta joy mavjud.

IV bob. Atrof muhitning sifatli holati bilan bogʻliq mavjud muammolar

Mamlakatni barqaror ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga haqiqiy xavf solayotgan atrof muhitning asosiy muammolari global, mintaqaviy va milliy xarakterga egadir.

1. Global muammolar

Oʻzbekiston Respublikasi ozon qatlamining yemirilishi, iqlim oʻzgarishi, yerlarning choʻllanishi va degradatsiyasining oldini olish kabi bugungi ekologik tahdidlarni yumshatish va susaytirish boʻyicha butunjahon harakatining bir qismi hisoblanadi.

1.1. Ozon qatlamining yemirilishi

Oʻzbekiston Respublikasi 1993-yil 18-mayda Ozon qatlamini muhofaza qilish toʻgʻrisidagi Vena konvensiyasiga va Ozon qatlamini yemiruvchi moddalar boʻyicha Monreal protokoliga qoʻshildi.

2030-yilda gidroxlorftoruglerodlar ishlatishni batamom toʻxtatish Oʻzbekiston uchun Monreal protokolining xalqaro majburiyatlarini bajarishga rioya etishning strategik yoʻnalishi hisoblanadi.

1.2. Iqlim oʻzgarishi

Oʻzbekiston 1993-yildan buyon BMTning Iqlim oʻzgarishi toʻgʻrisidagi hadli konvensiyasining (Nyu-York, 1992-yil may) aʼzosi hisoblanadi, ushbu Konvensiyaga Kioto protokoli 1998-yilda imzolangan va 1999-yilda ratifikatsiya qilingan, Parij bitimi esa 2017-yilda imzolangan va 2018-yilda ratifikatsiya qilingan.

Iqlim global isishining toʻxtovsiz davom etayotganligi inson salomatligi va mamlakatning iqtisodiy rivojlanishi uchun katta xavf tugʻdirmoqda. Oʻzbekiston iqlim oʻzgarishiga nisbatan himoyaga muhtoj mamlakatlar toifasiga kiradi.

Resurslarni tejaydigan qoʻshimcha chora-tadbirlarning koʻrilmagan taqdirda mamlakat qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishida beqarorlikka olib keluvchi va oziq-ovqat hamda ekologik xavfsizlikka tahdid soluvchi suv resurslari taqchilligiga, qurgʻoqchiliklar hamda xatarli hodisalar koʻpayishiga duch kelishi mumkin.

1.3. Yerlarning choʻllanishi va degradatsiyasi

Hududining 80 foizi choʻl va yarim choʻllardan iborat boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi uchun choʻllanish va qurgʻoqchilikka qarshi kurashish masalalari barqaror rivojlanishni taʼminlashda ustuvor oʻrin egallaydi.

Hozirgi vaqtda qariyb 10 mln gektar yaylovlar tubdan yaxshilanishga muhtoj. Mollarni bir yaylovda qayta-qayta oʻtlatish, daraxtlarni yoqilgʻi va boshqa maqsadlar uchun kesish choʻl zonasida daraxt-buta oʻsimligining ancha kamayib ketishiga olib keldi.

Respublikada koʻchadigan qumlar qariyb 1 mln gektar maydonni egallaydi va ushbu yerlarning ikki yuz ming gektari soʻnggi vaqtda sugʻoriladigan maydonlar atrofida paydo boʻlgan. Bu esa choʻllashish jarayonining jadallashuvida namoyon boʻluvchi jiddiy tahdidni vujudga keltirmoqda. Yerlar degradatsiyasi qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishiga jalb qilingan sugʻoriladigan hududlarda ham roʻy bermoqda.

Almashlab ekishning yoʻqligi, yerlarning optimal shudgorlanmasligi, qishloq xoʻjaligi ekinlarini parvarishlash talablariga rioya etilmasligi, oʻgʻitlardan nazoratsiz foydalanish, shuningdek, agroekologiya standartlarini joriy etish darajasining pastligi tuproq-ekologiya sharoitlari buzilishiga va degradatsiyaga uchragan yer maydonlari koʻpayishiga olib kelmoqda.

2. Mintaqaviy va milliy muammolar

Mintaqa mamlakatlari iqtisodiyotlarining resurslarni koʻp hajmda isteʼmol qilish va xom ashyoga yoʻnaltirilganligi, samarasiz boshqaruv tizimi va tabiatdan jadal foydalanish Markaziy Osiyo mamlakatlari hududida bir qancha umumiy ekologik muammolar shakllanishiga sabab boʻldi.

Mintaqa tabiiy resurslaridan, shu jumladan suv-yer, yoqilgʻi-energetika, biologik zaxiralaridan keyingi rivojlanish istiqbolini inobatga olmasdan foydalanish alohida eʼtiborga sazovordir.

2.1. Suv resurslarining kamayishi va ifloslanishi

Markaziy Osiyodagi beshta respublika oʻrtasida suv taqsimlash sxemalariga muvofiq Amudaryo va Sirdaryo havzalari boʻyicha Oʻzbekistonning limiti 100 foizli limitda yiliga 63,02 km 3 ni tashkil etadi.

Suv olish limitidan foydalanish tahlili shuni koʻrsatadiki, Oʻzbekiston oʻrta hisobda 85 foiz, 2008, 2011, 2018-yillardagi kabi suv kamchil yillarda esa 70 — 75 foizga yaqin suv oladi.

Qishloq xoʻjaligida oʻrtacha yillik suv sarfi yuqoriligicha qolmoqda.

Orolboʻyidagi vaziyat Markaziy Osiyo mintaqasining eng keskin ekologik muammolaridan biri hisoblanadi.

Ayni vaqtda Oʻzbekistonda mavsumiy qurgʻoqchilik kuchayishi tendensiyasi kuzatilmoqda. Bu esa Orol dengizining qurish jarayoni mintaqadagi iqlim sharoitiga salbiy taʼsir koʻrsatayotganidan dalolat beradi. Orol falokati yoz faslida qurgʻoqchilik va jazirama issiqni kuchaytirib hamda sovuq va qahraton qish faslini uzaytirib, iqlimning kontinentalligini chuqurlashtirdi.

Bugungi kunda Orol suv havzasining qoldiq suv balansi Amudaryo va Sirdaryo suvlarining oqib kelishi cheklanganligi, ayrim yillarda esa yoʻqligi oqibatida nomutanosib holatga kelib qolgan boʻlib, natijada dengiz sathi pasayishi, uning yuza qismi maydoni qisqarishi va unda erigan elementlar konsentratsiyasi oshib borishi davom etmoqda.

Orolning qurib qolgan tubidan kuchli shamollar zaharli moddalar bilan toʻyingan tuzlar va chang-toʻzonni havoga koʻtarishi aholi sogʻligiga jiddiy xavf solmoqda, surunkali qon kasalliklarini, nafas olish yoʻllari, buyrak, oshqozon-ichak trakti, yurak-tomir tizimi, shuningdek, oʻt pufakda tosh paydo boʻlishi, onkologiya va boshqa kasalliklarni keltirib chiqarmoqda.

“Oʻzgidromet” maʼlumotlariga koʻra, respublikaning suv oqimi asosan II va III toifalarga mansub toza va oʻrtacha ifloslangan suvlar toifasiga kiradi.

Ifloslantiruvchi moddalarning suv obyektlariga tashlanishi ortib borayotganligi ochiq suv oqimlarining ifloslanishiga sabab boʻlmoqda va buning oqibatida suv flora va faunasiga oʻnglab boʻlmas zarar yetkazilmoqda, shuningdek, aholi salomatligiga taʼsir koʻrsatmoqda.

2.2. Atmosfera havosining ifloslanishi

Mamlakatda metallurgiya, energetika korxonalari, qurilish materiallari ishlab chiqarish, neft-gaz va konchilik sanoati korxonalari hamda avtotransport atmosfera havosini ifloslantiruvchi asosiy manbalardir.

Atmosfera havosining joriy ifloslanish darajasi, shuningdek, kelajakda chiqindilar chiqarish hajmlarining yanada koʻpayishi elektr va issiqlik energiyasi manbalarini diversifikatsiyalash chora-tadbirlarini ishlab chiqish va amalga oshirishni taqozo etadi.

Avtotransport vositalarining atmosfera havosiga chiqarayotgan ifloslantiruvchi moddalari hajmi oshib borishiga transport vositalarining ekologik darajasi, foydalanilayotgan yoqilgʻi va yoʻl harakatini tashkil etish sifatiga bogʻliq boʻlib qolmoqda.

2.3. Oʻsimlik va hayvonot dunyosi obyektlarini saqlash va qayta tiklash

Oʻsimlik va hayvonot dunyosining xilma-xilligi ekotizimlar holatiga bevosita bogʻliqdir. Oʻzining geografik va iqlim xususiyatlariga koʻra, ayniqsa, arid va togʻ ekotizimlarining nozikligi va suv resurslarining cheklanganligi sababli Oʻzbekiston salbiy ekologik, shu jumladan transchegaraviy omillarning taʼsiriga duchor boʻlmoqda.

Sugʻorma dehqonchilikni ekstensiv rivojlantirish yoʻli, shoʻr bosish, botqoqlanish, tuproq eroziyasi, suvlarning ifloslanishi, daryolar oqimini tez-tez oʻzgartirish, mollarni bir yaylovda qayta-qayta oʻtlatish, daraxtzorlar va toʻqay oʻsimliklarini kesish hamda boshqa omillar oʻsimlik va hayvonot dunyosining bir qancha turlari oʻsadigan va yashaydigan joylar yoʻqolishiga hamda ularning soni va areallari kamayishiga olib keldi.

Ayni vaqtda hayvonot dunyosining 91 turi Xalqaro Qizil kitobga, oʻsimlik dunyosining 324 turi va hayvonot dunyosining 184 turi Oʻzbekistonning Qizil kitobiga kiritilgan.

Biologik xilma-xillik toʻgʻrisidagi konvensiyada Konvensiya tomonlariga quruqlikdagi qoʻriqlanadigan tabiat hududlari ulushini mamlakat jami hududining 17 foizigacha yetkazish tavsiya etilgan. Hozirgi vaqtda Oʻzbekistonda bu koʻrsatkich qariyb 5 foizni tashkil etadi.

2019-yil 1-yanvar holatiga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasining oʻrmon fondi 11 572,6 ming gektarni yoki mamlakat hududining 25,7 foizini, shu jumladan oʻrmon bilan qoplangan 3 201,6 ming gektarni tashkil etadi.

Oʻrmonlar asosan ekologik (tuproqni muhofaza qilish, suvni muhofaza qilish, oʻsimlik va hayvonot dunyosini va boshqa tabiat resurslarini saqlash va muhofaza qilish, sanitariya-gigiyena, sogʻlomlashtirish, rekreatsion) vazifalar va ijtimoiy-iqtisodiy funksiyalarni bajaradi.

Aholi koʻproq zich yashaydigan va yirik sanoat obyektlari yaqinidagi hududlarda oʻsadigan daraxt va butalarga eng koʻp antropogen ogʻirlik tushmoqda.

2.4. Chiqindilarni boshqarish

Antropogen faoliyat respublikada milliardlab tonna sanoat chiqindilari, shuningdek, qattiq maishiy chiqindilar toʻplanib qolishiga olib keldi, ular koʻpincha talabga javob bermaydigan poligonlarda, otvallar va shlam saqlanadigan omborlarda joylashtirilgan.

Konchilik, neft-gaz qazib chiqarish, koʻmir va kimyo sanoati korxonalarida sanoat chiqindilari ayniqsa tez toʻplanmoqda.

Sanoat chiqindilari hosil boʻlishini kamaytirish, utilizatsiya qilish, qayta ishlash yoki takroran foydalanish texnologiyalarining mavjud emasligi bunday chiqindilar toʻplanishiga imkoniyat yaratmoqda.

Bundan tashqari, taqiqlangan va yaroqsiz holga kelgan kimyoviy moddalarning (pestitsidlar va gerbitsidlar) qoldiq zaxiralarining mavjudligi ham jiddiy muammo hisoblanadi.

Respublikadagi mavjud qattiq maishiy chiqindilar poligonlari sanitariya va ekologiya normalariga javob bermaydi. Qattiq maishiy chiqindilarning katta qismi betartib va ruxsatsiz joylarda toʻplanmoqda yoki maxsus vositalarni qoʻllamasdan yoqib yuborilmoqda.

3. Atrof muhitni muhofaza qilishning institutsional muammolari

3.1. Iqtisodiyotni ekologiyalashtirish

Respublikada barqaror rivojlantirish masalalari boʻyicha davlat siyosatini shakllantirish, shuningdek, iqtisodiyot sektorlarini rivojlantirish konsepsiyalarini ishlab chiqishda ekologiyaga oid holatlar yetarli darajada inobatga olinmayapti.

Ekologik standartlarning yoʻqligi yoki eskirgan standartlardan foydalanish dasturiy hujjatlarni ishlab chiqishda mavjud ekologik muammolarni obyektiv baholash imkonini bermaydi.

3.2. Tabiatdan foydalanishning iqtisodiy mexanizmlari

Atrof muhitni muhofaza qilish va tabiatdan foydalanishni iqtisodiy tartibga solish respublikada samarali ekologiya siyosatini olib borishning gʻoyat muhim sharti hisoblanadi.

Ayni vaqtda atrof muhitni ifloslantirganlik uchun toʻlovlar respublikada qoʻllanilayotgan asosiy iqtisodiy vosita hisoblanadi. Biroq, atrof muhitni ifloslantirganlik uchun amaldagi kompensatsiya toʻlovlari tizimi ragʻbatlantiruvchi funksiyaga ega emas, chunki ularning miqdori xoʻjalik yurituvchi subyektlarni ifloslantiruvchi moddalarni oqizib yuborish/chiqarib tashlash hajmlarini pasaytirishga va ekologik toza texnologiyalarni joriy etishga ragʻbatlantirmaydi.

3.3. Atrof muhitni muhofaza qilish va tabiatdan oqilona foydalanish sohasida davlat nazorati

Atrof muhitni muhofaza qilish va tabiatdan oqilona foydalanish sohasidagi nazorat tabiatni muhofaza qilish qonunchiligi talablariga rioya etilishini taʼminlashning asosiy vositasi hisoblanadi.

Shu bilan birga, respublikada, shu jumladan, ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish organlari tomonidan xoʻjalik yurituvchi subyektlarda nazorat tadbirlari oʻtkazilishini cheklash boʻyicha aniq maqsadga yoʻnaltirilgan ishlar olib borilmoqda.

Biroq, ular tomonidan olib borilayotgan nazorat tadbirlari xoʻjalik yurituvchi subyektlarning moliya-xoʻjalik faoliyatiga daxl qilmasligini hisobga olganda, davlat organining nazorat funksiyalarini bunday cheklab qoʻyish atrof muhitni muhofaza qilish sifatiga salbiy taʼsir qilishi mumkin.

3.4. Atrof muhitni muhofaza qilishni ilmiy jihatdan taʼminlash

Inson salomatligi uchun qulay sharoitlar yaratish, ekologik muvozanatni saqlash, tabiatdan talon-taroj qilmasdan oqilona foydalanish inson hayoti va faoliyatining barcha sohalarida zamonaviy ekologik neytral texnologiyalar qoʻllashni talab etadi.

Atrof muhitni muhofaza qilish sohasidagi ilmiy tadqiqotlar davlat buyurtmasi boʻyicha ilmiy muassasalar tomonidan budjet dasturlari va grantlari, shu jumladan xalqaro grantlar yordamida amalga oshirilishi lozim.

Biroq, hozirgi vaqtda atrof muhitni muhofaza qilish sohasida ilmiy faoliyat deyarli olib borilmayapti.

3.5. Ekologik ahamiyatga ega qarorlarni qabul qilishda jamoatchilikning ishtiroki

Fuqarolik jamiyati institutlari va aholining keng ishtirokisiz atrof muhitni muhofaza qilish muammolarini hal etib boʻlmaydi. Bunda aholining ekologik bilim darajasi alohida ahamiyatga egadir.

Hozirda ekologik jihatdan potensial xavfli loyihalarni amalga oshirish boʻyicha jamoatchilik eshitishlarini oʻtkazish, shuningdek, atrof muhitni muhofaza qilish sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish boʻyicha ishchi guruhlar tarkibiga fuqarolik jamiyati institutlarini kiritish amaliyoti mavjud emas.

Bundan tashqari, aholiga ekologik taʼlim berish tizimi mavjud emas.

V bob. Ekologik muammolarni hal etish yoʻllari

Atrof tabiiy muhit holatining sifatini yaxshilash maqsadida 2030-yilga qadar quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish zarur:

global ekologik muammolarni hal etish, xalqaro hamkorlikni rivojlantirish va respublikaning oʻz zimmasiga olgan majburiyatlarini bajarishi sohasida:

Ozon qatlamini yemiruvchi moddalardan foydalanishni toʻxtatish boʻyicha Monreal protokoli talablarini bajarish yuzasidan yangi tahrirdagi Milliy dasturni va uni amalga oshirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi”ni tasdiqlash;

Parij bitimini amalga oshirish boʻyicha Harakatlar milliy rejasini ishlab chiqish va qabul qilish;

manfaatdor davlatlar bilan atrof muhitni muhofaza qilish sohasida hamkorlik qilishning shartnomaviy-huquqiy asoslarini kengaytirish;

Oʻzbekiston Respublikasining Monreal protokoliga Kigayli tuzatishiga, Orxus konvensiyasi, Havoni uzoq masofalargacha transchegaraviy ifloslanishi toʻgʻrisidagi konvensiya va uning asosiy protokollariga, Sanoat avariyalarining transchegaraviy taʼsiri toʻgʻrisidagi konvensiya, Simob toʻgʻrisidagi Minamat konvensiyasi, Xalqaro savdoda ayrim xavfli kimyoviy moddalar va pestitsidlarga nisbatan oldindan asoslangan kelishuv tartib-taomili toʻgʻrisidagi Rotterdam konvensiyasi, Atrof muhitga taʼsirni transchegaraviy nuqtai nazardan baholash toʻgʻrisidagi konvensiya va Strategik ekologik baholash haqidagi protokol, Transchegaraviy suv oqimlari va xalqaro koʻllarni muhofaza qilish hamda ulardan foydalanish boʻyicha konvensiyaga Suv va salomatlik muammolari boʻyicha protokol hamda boshqa xalqaro bitimlarga qoʻshilishi maqsadga muvofiqligini oʻrganish;

xalqaro moliya tashkilotlari, donor mamlakatlar bilan uzoq muddatli samarali strategik hamkorlikni taʼminlash, investitsiya loyihalari va xalqaro texnik yordam loyihalarini tayyorlash tizimini takomillashtirish;

chegaradosh davlatlar bilan quyidagi sohalarda ikki tomonlama munosabatlarni rivojlantirish va takomillashtirishni taʼminlash:

kimyoviy, biologik, radiologik materiallar taʼsiri xavfini kamaytirish;

transchegaraviy ekologik muammolar reyestrini va ularni monitoring qilish tizimlarini shakllantirish, transchegaraviy obyektlarning atrof muhitga taʼsirini birgalikda baholash, barvaqt ogohlantirish koʻrsatkichlarini ishlab chiqish;

transchegaraviy qoʻriqlanadigan tabiiy hududlarni tashkil etish;

atrof muhit sifatining yagona normativlari, standartlarini birgalikda ishlab chiqish va qabul qilish, shuningdek, atrof muhitni muhofaza qilish sohasidagi mutaxassislarni mintaqa mamlakatlari uchun yagona metodika boʻyicha tayyorlash;

transchegaraviy daryolar havzalarini boshqarish va Markaziy Osiyo transchegaraviy yuza suv oqimlari monitoringining yagona kompleks tizimini yaratish;

yerlarning choʻllanish va degradatsiya darajasini kamaytirish, yer maydonlarining sifati va unumdorligini qayta tiklash sohasida:

yer resurslarini kompleks rejalashtirish va boshqarishni joriy etish salohiyatini yaratish;

oʻrmon resurslari, yaylovlar va chorvachilikni, shuningdek, suv va yer resurslarini barqaror boshqarishni taʼminlash;

Orol dengizining Oʻzbekiston tomonidagi qurigan tubida dov-daraxtlar ekilgan maydonlarni koʻpaytirish;

dalalarni ihotalovchi va qirgʻoqlarni mustahkamlovchi daraxtzor polosalarni yaratish, togʻ yonbagʻirlarida supa olish, oʻrmon va mevali daraxtlarni ekish orqali oʻrmon-melioratsiya tadbirlari kompleksini ishlab chiqish va amalga oshirish;

agrotexnik ekinlarni parvarish qilishda almashlab ekish keng joriy etilishini taʼminlash;

buzilgan yerlarni qayta tiklash va rekultivatsiya qilish boʻyicha dastur ishlab chiqish va uni amalga oshirish;

yerlarning meliorativ holatini yaxshilash maqsadida kollektor-drenaj tarmogʻini rekonstruksiya qilish va tiklashni taʼminlash, shuningdek, sugʻoriladigan yerlarning suv taʼminotini yaxshilash uchun yangi suv omborlarini qurish;

mineral oʻgʻitlarni bosqichma-bosqich organik oʻgʻitlar bilan almashtirishni taʼminlash va qishloq xoʻjaligi zararkunandalariga qarshi kurashishning biologik usullarini keng joriy etish;

organik qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini rivojlantirish uchun normativ-huquqiy bazani ishlab chiqish va qabul qilish;

ilgʻor xalqaro amaliyotga va JST talablariga mos keladigan agroekologik standartlarni keng tatbiq qilish;

suv resurslarini qurib bitish va ifloslanishdan muhofaza qilish sohasida:

qishloq xoʻjaligi va kommunal sohada suv resurslari yoʻqotishlarni kamaytirish;

qishloq xoʻjaligida suv isteʼmoli salmogʻini kamaytirish;

sanoat korxonalarining tozalash inshootlari bilan jihozlanishini ragʻbatlantirish, shuningdek, sanoatda suv taʼminotining aylanma sikli keng joriy etilishini taʼminlash;

aholini markazlashtirilgan kanalizatsiya tizimi bilan qamrab olish koʻlamini oshirish;

atmosfera havosini muhofaza qilish sohasida:

ifloslantiruvchi moddalarni atmosfera havosiga chiqarish kamaytirilishini taʼminlash;

elektr energiya ishlab chiqaradigan quvvatlarning umumiy tarkibida qayta tiklanadigan muqobil manbalar ulushini koʻpaytirish;

binolarning energiya samaradorligini oshirish sohasidagi chora-tadbirlarni, past uglerodli texnologiyalardan (issiqlik nasoslari, qayta tiklanadigan energiya manbalari) va xususiy xoʻjaliklarda yanada toza yoqilgʻi turlaridan foydalanishni ragʻbatlantirish;

temir yoʻl tarmogʻini yanada rivojlantirish hamda yoʻlovchi va yuklarni avtotransportda tashishdan temir yoʻllar orqali tashishga oʻtishda koʻmaklashish;

transportni gaz ballon yoqilgʻisiga, elektr quvvatiga va boshqa muqobil yoqilgʻi turlariga oʻtkazish, shuningdek, tegishli yoʻl infratuzilmasini tashkil etish;

gʻildirakli transport vositalarining hamda motor yoqilgʻisining “Yevro-6” ekologik toifadagi standartlarini qabul qilish;

elektr va issiqlik energiyasini ishlab chiqarishda hosil boʻladigan ifloslantiruvchi moddalarni chiqarishning solishtirma normalarini ishlab chiqish va qabul qilishni taʼminlash;

ifloslantiruvchi moddalar chiqarishning, shu jumladan iqtisodiyot sektorlari boʻyicha kadastrlarini yaratish;

ekologik jihatlarni hisobga olgan holda, qattiq pech yoqilgʻisi uchun davlat standartlarini qayta koʻrib chiqish;

issiqlik berish imkoniyatini oshirish va kul chiqarishini kamaytirish maqsadida respublikada qazib olinayotgan toshkoʻmirning boyitilishini taʼminlash;

transport va piyodalar oqimi kesishadigan joylarni kamaytirish, magistrallarning yuklama darajasini pasaytirish, transport oqimi tarkibini, harakat tezligi rejimini, tartibga solish siklini optimallashtirish, yoʻlovchi transporti harakati uchun alohida polosalar tashkil etish, alohida velosiped yoʻlaklarini barpo etish hisobiga yoʻl harakatining oqilona tashkil qilinishini taʼminlash;

yangidan foydalanishga topshirilayotgan ishlab chiqarish quvvatlarining atmosfera havosini ifloslantiruvchi statsionar manbalarida samaradorligi 99,5 foizdan past boʻlmagan chang va gazlarni tutib qoluvchi qurilmalar qoʻllanilishini taʼminlash;

amaldagi ishlab chiqarish quvvatlarining atmosfera havosini ifloslantiruvchi statsionar manbalarida samaradorligi 95 foizdan past boʻlmagan chang va gazlarni tutib qoluvchi qurilmalar qoʻllanilishini taʼminlash;

biologik resurslarni saqlash va koʻpaytirish, shuningdek, oʻrmon fondi sifati va hajmlarini oshirish sohasida:

barcha tipdagi ekotizimlarni bir xilda qamrab olish va barcha qoʻriqlanadigan tabiiy hududlar tarmogʻining ekologik bogʻlanishini taʼminlash orqali I — V toifalardagi qoʻriqlanadigan tabiiy hududlar maydonlarini koʻpaytirish;

noyob va yoʻqolib borayotgan yovvoyi hayvonlar va yovvoyi oʻsimliklar turlarini genetik banklarda saqlash texnologiyasini joriy qilish;

biologik xavfsizlikni kuchaytirishga qaratilgan yagona chora-tadbirlar tizimini ishlab chiqish va amalga oshirish, xususan, tabiiy turlarga va qishloq xoʻjaligi ekinlariga ziyon yetkazishi mumkin boʻlgan begona yot turlarni olib kirish va tarqatishni nazorat qilish;

hayvonot va oʻsimlik dunyosi obyektlari, qoʻriqlanadigan tabiat hududlarining davlat kadastrlari maʼlumotlari yagona axborot bazasi yaratilishini hamda ularni muhofaza qilish va oqilona foydalanish maqsadida zamonaviy axborot texnologiyalari asosida monitoring qilinishini taʼminlash;

shifobaxsh, ozuqabop va texnik oʻsimliklarning yovvoyi holda oʻsuvchi turlari tabiiy zaxiralarini xatlovdan oʻtkazish;

pitomniklarda yetishtirilgan biologik xilma-xillik obyektlaridan foydalanish va ularni tabiiy muhitdan olish hajmlarini kamaytirishni ragʻbatlantiruvchi soliq va boj yigʻimlari tizimini yaratish;

yoʻq boʻlib ketish arafasida turgan hayvonot dunyosi obyektlarini koʻpaytirish boʻyicha mavjud pitomniklarni kengaytirish va yangilarini tashkil etish;

Qizil kitobga kiritilgan, pitomniklarda yetishtirilgan chiroyli tuvaloqlarni tabiatga qoʻyib yuborishni koʻpaytirish;

Buxoro ixtisoslashtirilgan “Jayron” pitomnigida jayronlar sonini koʻpaytirish, yangi tashkil etiladigan qoʻriqlanadigan tabiiy hududlarda jayronlarning yangi populyatsiyalarini tashkil qilish;

biologik xilma-xillik va ekotizim xizmatlarining iqtisodiy qiymatini baholash mexanizmini ishlab chiqish;

respublikaning viloyat markazlari va yirik shaharlari atrofida “yashil belbogʻlar” yaratish;

oʻrmon bilan qoplangan oʻrmon fondi hududini koʻpaytirish;

respublika oʻrmonlari atlasini yaratish maqsadida oʻrmon fondini xatlovdan oʻtkazish;

asosan biologik va ekologik xavfsiz usullardan foydalangan holda, oʻrmon zararkunandalari va kasalliklariga qarshi kurashishning yangi usullarini ishlab chiqish va joriy etish;

oʻrmon fondining sifat tarkibini yaxshilash va uning oʻrmon zararkunandalari va kasalliklariga chidamliligini oshirish maqsadida ilmiy va seleksiya ishlarini takomillashtirish;

mexanizatsiyalashtirish darajasini oshirish hamda oʻrmon ekinlarini yaratishning yangi texnologiyalarini joriy etish hisobiga, shu jumladan gen-modifikatsiyalashtirilgan organizmlardan foydalangan holda, daraxtzorlarning sifatini va turlari xilma-xilligini oshirish;

sanoat chiqindilarining hosil boʻlish hajmlarini kamaytirish hamda mavjud hajmlarini qisqartirish, shu jumladan xavfli chiqindilarning aholi salomatligiga va atrof muhitga salbiy taʼsirining oldini olish sohasida:

chiqindilarni sanoat tarmoqlari va/yoki kimyoviy-fizik parametrlar asosida tasniflash tizimini joriy etish;

ishlab chiqarishda chiqitsiz va kam chiqitli texnologiyalar joriy etilishini, shu jumladan imtiyozli kreditlar taqdim etish orqali iqtisodiy jihatdan ragʻbatlantirishni taʼminlash;

konchilik va qayta ishlash korxonalarining chiqindilarini qayta ishlash va utilizatsiya qilish boʻyicha texnologiyalarni ishlab chiqish va joriy etishni ragʻbatlantirish;

Turgʻun organik ifloslantiruvchi moddalar toʻgʻrisidagi Stokgolm konvensiyasi talablarini bajarish boʻyicha Harakatlar milliy rejasini ishlab chiqish, qabul qilish va amalga oshirishni taʼminlash;

qishloq xoʻjaligi ekinlariga ishlov berishda ishlatiluvchi yaroqsiz holga kelib qolgan kimyoviy vositalarni bosqichma-bosqich yoʻq qilish yoki ekologik jihatdan xavfsiz yoʻqotishni taʼminlash;

sanoat obyektlarida xavfli chiqindilarni ekologik jihatdan xavfsiz saqlanishini tashkil etishni taʼminlash;

oʻzining isteʼmol xususiyatlarini yoʻqotgan va tarkibida xavfli moddalar mavjud boʻlgan tovarlar (simobli lampa va priborlar, batareykalar, akkumulyator va boshqalar)ni yigʻish, foydalanish va/yoki zararsizlantirish tizimini tashkil etish;

tibbiy chiqindilarni yigʻish, zararsizlantirish, utilizatsiya qilish va koʻmib tashlash tizimini tashkil etish;

zaharli kimyoviy moddalar va boshqa zaharli moddalarni koʻmish uchun moʻljallangan maxsus poligonlarni konservatsiyalash boʻyicha manzilli dasturni ishlab chiqish va amalga oshirilishini taʼminlash, shu jumladan “Chorkesar” va “Yangiobod” obyektlarini toʻliq rekultivatsiya qilish va ekologik qayta tiklash;

iqtisodiyotni ekologiyalashtirish sohasida:

resurslardan foydalanishni optimallashtirish va tabiatni muhofaza qilish faoliyatining samaradorligini oshirish, shuningdek, “yashil infratuzilma”ni yaratish;

milliy iqtisodiyotni suvdan tejab foydalanish, qayta tiklanadigan energiya texnologiyalarini rivojlantirish va keng qoʻllashni ragʻbatlantirishga yoʻnaltirib oʻzgartirish, shuningdek, yuqori energiya samarador standartlar asosida inshootlar barpo etish;

ekologik jihatlarning davlat sektoral siyosatiga, shu jumladan rejalar, dasturlar va boshqa strategik hujjatlarni strategik ekologik baholash mexanizmini joriy etish, shuningdek, alohida loyihalarning atrof muhitga taʼsirini baholash orqali integratsiyalashuvini taʼminlash;

ekotizimlarning qayta tiklanish imkoniyatlari va potensial sigʻimini baholash parametrlarini ishlab chiqish hamda mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishni rejalashtirishda ushbu parametrlarni hisobga olish tartib-taomilini joriy etish;

xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini ekologik sugʻurtalash va ekologik auditdan oʻtkazish tizimini tatbiq etish;

atrof muhitning sifatini belgilovchi ustuvor yoʻnalishlar boʻyicha xalqaro standartlarga (BMT Yevropa iqtisodiy komissiyasi, YEYI va boshqalar) oʻtishni taʼminlash;

davlat xaridlarini amalga oshirishda ekologik standartlarni qoʻllashni kengaytirish;

tabiatdan foydalanishning iqtisodiy mexanizmlarini qoʻllash sohasida:

“ifloslantiruvchi toʻlaydi” tamoyilini toʻliq amalga oshirish, ifloslantiruvchi moddalarni chiqarganlik va oqizganlik uchun toʻlov miqdorlarining ular hajmiga hamda atrof muhit va aholi salomatligi uchun xatarliligiga bogʻliqligini taʼminlash;

Yevropa standartlari asosida nazorat qilinadigan ifloslantiruvchi moddalar sonini optimallashtirgan holda, ularni chiqarish va oqizishni samarali nazorat qilish mexanizmini joriy etish;

ekologik neytral texnologiyalar, mahsulotlar va xizmatlardan foydalanish hamda ularni olib kirishni ragʻbatlantiruvchi soliq va bojlar tizimini yaratish;

xoʻjalik faoliyatidan atrof muhitga yetkaziladigan zararni hisoblashning samarali metodikalarini ishlab chiqish va ularni joriy etishni taʼminlash;

qayta tiklanadigan energiya manbalaridan, shu jumladan qayta tiklanadigan energiya manbalaridan olingan elektr energiyasini tarmoqqa yetkazib berishning maxsus xarid tarifi (“yashil tarif”)ni joriy etish orqali foydalanishni ragʻbatlantiruvchi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish va qabul qilish;

davlat ekologik nazorati funksiyalarini amalga oshirish sohasida:

Oʻzbekiston Respublikasining Ekologik kodeksini ishlab chiqish va qabul qilish orqali atrof muhitni muhofaza qilish sohasida davlat organlarining funksiya hamda vazifalarini aniq chegaralash, shuningdek, ularning harakatlari muvofiqlashtirilishini taʼminlash;

takrorlanishlarni bartaraf etgan holda, ekologiya sohasidagi barcha nazorat funksiyalari yagona davlat organi doirasida optimal ravishda markazlashtirilishini taʼminlash;

atrof muhitni muhofaza qilishni, shu jumladan nazorat qiluvchi tuzilmalarni atrof muhitning ifloslanish darajasini zamonaviy mobil tahliliy nazorat vositalari bilan jihozlash boʻyicha budjetdan mutanosib ravishda moliyalashtirilishini taʼminlash;

atrof muhitni muhofaza qilish sohasidagi mutaxassisliklar, oʻquv rejalari va mutaxassislar tayyorlash dasturlarini yangilashni taʼminlash, kadrlarni, shu jumladan xorijiy mutaxassislarni jalb etgan holda tayyorlash tizimini takomillashtirish;

atrof muhitga taʼsiri boʻyicha I va II toifalarga mansub xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan ekologik xizmatlar tashkil etishni amaliyotga tatbiq etish va maʼlum bir davr oraligʻida majburiy tartibda ularning malakasini oshirib borish;

davlat ekologik ekspertizasi va ekologik sertifikatlashtirishni amalga oshirish sohasida:

davlat ekologik ekspertizasi oʻtkazilishini tartibga soluvchi normativ-huquqiy bazani, shu jumladan xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ekologik xavflilik toifasini aniqlash tizimini xalqaro standartlar asosida tanqidiy qayta koʻrib chiqish;

“eng yaxshi maqbul texnologiyalardan foydalanish” prinsipiga oʻtish;

ekspertiza obyektlarining taʼsirini modellashtirishning zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy etish, shuningdek, xoʻjalik yurituvchi subyektlarning atrof muhitga taʼsirini baholash natijalaridan foydalanish imkoniyatini yaratish;

ekologik normativlarni individual belgilash usulidan tarmoq usuliga oʻtishni taʼminlash;

ifloslantiruvchi moddalarni chiqarish va oqizish kvotalari, shuningdek, ekologiya-xoʻjalik tumanlarining chiqindilarini joylashtirishning aniq mezonlarini belgilash;

ekspertizadan keyingi nazoratning samarali mexanizmini yaratish;

ekologik menejment tizimini yaratishning xalqaro standartlarini joriy etish, MDH, YEYI davlatlari hamda boshqa mamlakatlar bilan ekologik sertifikatlashtirish boʻyicha ishlarni oʻzaro tan olish mexanizmini tatbiq etish;

ekologik sertifikatlar va sinov protokollari xorijda eʼtirof etilishi uchun ekologik sertifikatlashtirish organi va sinov laboratoriyasining xalqaro darajada akkreditatsiya qilinishini taʼminlash;

amaldagi standartlarning xalqaro ISO (Xalqaro standartlashtirish tashkiloti) va XEK (Xalqaro elektrotexnika komissiyasi) standartlari bilan uygʻunlashuvini taʼminlash;

ekologik sertifikatlashtirish, shu jumladan gʻildirakli transport vositalarini sertifikatlashtirish tizimini takomillashtirish;

avtomobillarning ekologik toifalarini belgilash laboratoriyasini tashkil etish va uning akkreditatsiyadan oʻtkazilishini taʼminlash;

atrof tabiiy muhitning davlat monitoringi tizimi sohasida:

aloqador vazirliklar va idoralar laboratoriyalarining moddiy-texnika va metodik taʼminotini tubdan yaxshilash;

respublika ichkarisida atmosfera havosi ifloslanishini avtomatik tarzda oʻlchaydigan postlar tizimini yaratish;

atrof muhitga taʼsiri boʻyicha I toifaga mansub xoʻjalik yurituvchi subyektlarni atmosfera havosiga asosiy (tashkillashtirilgan) turgʻun manbalardan tashlanmalarni va suv obyektlarini ifloslantirish manbalaridan tashlanmalarni tahlil qiluvchi avtomatik tizimlar bilan jihozlash;

aloqador vazirliklar va idoralar, shuningdek, xoʻjalik yurituvchi subyektlar monitoringi natijalari maʼlumotlarini yigʻishning zamonaviy axborot tizimini ishlab chiqish va joriy etish;

atrof muhitning holati va yuz berishi mumkin boʻlgan ekologik tahdidlar toʻgʻrisidagi axborotning ochiqligi va shaffofligini taʼminlash maqsadida respublikaning elektron ekologik xaritasini yaratish;

aerodinamik diametri 10 mikrondan oshmaydigan (PM10), shu jumladan aerodinamik diametri 2,5 mikrondan oshmaydigan (PM2,5) oʻlchangan qattiq zarrachalar bilan atmosfera havosining ifloslanish darajasini monitoring bilan qamrab olinishini taʼminlash;

atrof muhit obyektlari holatini baholash koʻrsatkichlar tizimini takomillashtirish va tabiatni muhofaza qilish chora-tadbirlarini amalga oshirish samaradorligi mezonlarini ishlab chiqish;

davlat organlari, jamoat tashkilotlari va aholini atrof muhit holati toʻgʻrisida ishonchli axborot bilan taʼminlash;

atrof muhitni muhofaza qilishni ilmiy jihatdan taʼminlash sohasida:

ilmiy-texnik axborot bilan almashish tizimini rivojlantirish va takomillashtirish;

ilmiy gʻoyalarni tabiatni muhofaza qilishga qaratilgan uskunalarning aniq sanoat namunalariga aylantirilishini taʼminlovchi mexanizmni yaratish hamda ularni texnologik jarayonga tatbiq etish;

ekologik toza va resurs tejaydigan texnologiyalar, ishlab chiqarishlar, xom ashyo, materiallari, mahsulot va uskunalarning turlari ishlab chiqilishini taʼminlash;

yuz berishi mumkin boʻlgan global va mintaqaviy iqlim oʻzgarishlariga nisbatan tabiat tizimlari va xoʻjalik faoliyati sektorlarining zaifligi tadqiq etilishini taʼminlash, ekologik xavf-xatarlarni aniqlashning ilmiy asoslarini ishlab chiqish;

tirik organizmlarning yot va genetik oʻzgartirilgan turlari tarqalishini tahlil etishni taʼminlash va mazkur jarayonlarni nazorat qilish, ularning salbiy oqibatlari darajasini pasaytirish boʻyicha tegishli usullarni ishlab chiqish;

atrof muhitni muhofaza qilish sohasida toʻplangan bilimlarni tizimlashtirish va bu boradagi ilmiy tadqiqotlar muvofiqlashtirilishini tashkil etish;

suv isteʼmoli boʻyicha yangi meʼyorlar, suv taʼminoti va ichimlik suv manbalari sifati normativlarining ilmiy-metodik asoslantirilishini taʼminlash;

hududlarni ekologik rayonlashtirish metodologiyasini ishlab chiqish, shuningdek, salomatlik uchun eng xavfli hududlarni aniqlash uchun suv havzalari va ichimlik suvining ifloslanish darajasini baholash mezonlarini qayta koʻrib chiqish;

atrof muhitni muhofaza qilish masalalarida fuqarolik jamiyati institutlarining ishtiroki, shuningdek, ekologik taʼlimning uzluksiz tizimini yaratish sohasida:

atrof muhitning holati va tabiiy resurslardan foydalanish toʻgʻrisida milliy maʼruzalarni muntazam tayyorlash va chop etish;

ekologik jihatdan muhim ahamiyatga ega boʻlgan qarorlarni qabul qilishda jamoatchilikning albatta ishtirok etishini taʼminlashning samarali mexanizmni yaratish;

davlat ekologik ekspertizasi oʻtkazilgunga qadar atrof muhitga taʼsiri boʻyicha I va II toifalarga mansub (yuqori va oʻrtacha xavf-xatar) faoliyat turlarining atrof muhitga taʼsirini baholash loyihalari yuzasidan jamoatchilik eshitishlarini va jamoat ekologik ekspertizasini oʻtkazish mexanizmini yaratish;

atrof muhitni muhofaza qilish jamoat inspektorlari institutining takomillashtirilishini taʼminlash;

barcha darajalardagi taʼlim oʻquv dasturlariga ekologiya, atrof muhitni muhofaza qilish va barqaror rivojlanish masalalarini kiritish orqali uzluksiz ekologik taʼlim tizimini takomillashtirish;

taʼlim tizimining barcha darajalari uchun ekologiya sohasida mutaxassislar tayyorlashni, shuningdek, kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirishni taʼminlash.

VI bob. Kutilayotgan natijalar

Konsepsiyaning amalga oshirilishi natijasida 2030-yilda;

Orol dengizining qurigan tubining Oʻzbekistondagi qismida oʻrmonzorlar maydonini uning jami hududiga nisbatan 60 foizgacha yetkazish;

qishloq xoʻjaligida suv resurslarini yoʻqotishni 10 foizga kamaytirish;

qishloq xoʻjaligida suv isteʼmolini (solishtirma gektarga nisbatan) 15 foizga kamaytirish;

oqava suvlarini tozalash samaradorligini 80 foizgacha oshirish;

atmosfera havosiga ifloslantiruvchi moddalar chiqarilishini 10 foizga kamaytirish;

transport vositalarining 80 foizini gaz-ballon yoqilgʻisi va elektr energiyasida ishlashga oʻtkazish;

oʻrmonzorlar bilan qoplangan oʻrmon fondi hududini 4,5 mln gektargacha kengaytirish;

IV toifadagi qoʻriqlanadigan tabiiy hududlar maydonini 12 foizgacha kengaytirish;

Qizil kitobga kiritilgan va pitomniklarda parvarish qilingan chiroyli tuvaloqlarni tabiatga qoʻyib yuborishni yiliga 4000 gacha koʻpaytirish;

aholini qattiq maishiy chiqindilarni toʻplash va olib ketish xizmatlari bilan 100 foiz qamrab olish;

hosil boʻladigan qattiq maishiy chiqindilarni qayta ishlash hajmini 65 foizgacha koʻpaytirish;

alohida xususiyatga ega chiqindilar (tarkibida simob boʻlgan chiqindilar, avtoshinalar, akkumulyatorlar, ishlatib boʻlingan moylar, qadoqlar chiqindilari va boshqalar)ni qayta ishlash hajmini 30 foizgacha koʻpaytirish kutilmoqda.

VII bob. Konsepsiyani amalga oshirish mexanizmlari

Konsepsiya Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan uch yillik “yoʻl xaritalari”ni qabul qilish orqali amalga oshiriladi. Ular asosida tegishli vazirlik hamda idoralar tomonidan tasdiqlanadigan idoraviy dasturlar, shuningdek, mahalliy hokimiyat organlari tomonidan tasdiqlanadigan hududiy harakatlar rejasi ishlab chiqiladi.

2030-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining Atrof muhitni muhofaza qilish konsepsiyasiga ILOVA

2030-yilgacha boʻlgan davrda Oʻzbekiston Respublikasining Atrof muhitni muhofaza qilish konsepsiyasi doirasidagi

T/r Koʻrsatkichlar Masʼul ijrochilar I. Orol fojiasi oqibatlarini yumshatish 1. Orol dengizining Oʻzbekiston tomonidagi qurigan tubida oʻrmonzor maydonlarini kengaytirish. Oʻrmon xoʻjaligi agentligi, FVV, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, mutasaddi vazirliklar va idoralar 2. Nukus, Urganch, Xiva shaharlari atrofida mahalliy turdagi daraxt-butalardan iborat “yashil belbogʻ”lar barpo etish. Oʻrmon xoʻjaligi agentligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Xorazm viloyati hokimligi II. Yer resurslari va yer osti boyliklarini muhofaza qilish 3. Tuproq unumdorligini va qishloq xoʻjaligi ekinlarining hosildorligini saqlash va oshirish uchun qisqa-rotatsiya va paxta-beda almashlab ekishni keng joriy etishni taʼminlash. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari 4. Qishloq xoʻjaligi ekinlarini yetishtirishda organik qishloq xoʻjaligi usullarini joriy etish. Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari 5. Buzilgan yerlarni qayta tiklash va rekultivatsiya qilishni taʼminlash. Xoʻjalik yurituvchi subyektlar, Ekologiya vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari 6. Kollektor-drenaj tarmogʻining rekonstruksiya qilinishi va qayta tiklanishini taʼminlash. Suv xoʻjaligi vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari III. Suv resurslarini muhofaza qilish 7. Suv resurslari yoʻqotishlarini qisqartirish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari 8. Qishloq xoʻjaligida solishtirma gektarga nisbatan suv isteʼmolini qisqartirish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari 9. Tomchilatib sugʻorish va suvni tejovchi boshqa texnologiyalarga oʻtkazilgan qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yer maydonlarini kengaytirish. Suv xoʻjaligi vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari 10. Oqava suvlarni tozalash samaradorligini oshirish. Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, xoʻjalik yurituvchi subyektlar 11. Sanoatda suv taʼminotining aylanma sikli amaliyotini kengaytirish. Xoʻjalik yurituvchi subyektlar, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 12. Respublika aholisini markazlashtirilgan kanalizatsiya tizimi bilan qamrab olish qamrovini oshirish. Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari IV. Atmosfera havosini muhofaza qilish 13. Atmosfera havosiga chiqariladigan chiqindilarni kamaytirish. Xoʻjalik yurituvchi subyektlar 14. Jamoat transportini gaz-ballon yoqilgʻisi va elektr energiyasida ishlashga oʻtkazish. Transport vazirligi, IIV, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 15. Amaldagi ishlab chiqarish quvvatlarining atmosfera havosini ifloslantiruvchi statsionar manbalarida samaradorligi 95 foizdan past boʻlmagan chang va gazlarni tutib qoluvchi qurilmalarni qoʻllash. Xoʻjalik yurituvchi subyektlar, Ekologiya vazirligi 16. Elektr energiyasi ishlab chiqaradigan quvvatlarning umumiy tarkibida qayta tiklanadigan muqobil manbalar (quyosh va shamol energiyasi) ulushini koʻpaytirish. Energetika vazirligi, Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari V. Biologik resurslarni muhofaza qilish va qayta tiklash 17. I — V toifadagi qoʻriqlanadigan tabiiy hududlar maydonini kengaytirish. Ekologiya vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari 18. Tabiiy muhitdan qizilmiya, kovrak, kovul va boshqa turdagi dorivor, ozuqabop va texnik oʻsimliklarni olishni qisqartirish. Ekologiya vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hokimliklari 19. Qizil kitobga kiritilgan, pitomniklarda yetishtirilgan chiroyli tuvaloqlarni tabiatga qoʻyib yuborishni koʻpaytirish. Ekologiya vazirligi 20. Yangi tashkil etiladigan qoʻriqlanadigan tabiiy hududlarda jayronlarning yangi populyatsiyalarini tashkil etish. Ekologiya vazirligi 21. Oʻrmonlar bilan qoplangan oʻrmon fondi hududini koʻpaytirish. Oʻrmon xoʻjaligi agentligi VI. Chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish tizimni takomillashtirish 22. Aholini qattiq maishiy chiqindilarni toʻplash va olib chiqib ketish xizmati bilan qamrab olish. Ekologiya vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari 23. Hosil boʻladigan qattiq maishiy chiqindilarni qayta ishlash hajmini oshirish. Ekologiya vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, xoʻjalik yurituvchi subyektlar 24. Tibbiy chiqindilarni yigʻish, zararsizlantirish, utilizatsiya qilish va koʻmish tizimini tashkil etish. Sogʻliqni saqlash vazirligi, Ekologiya vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 30-oktabrdagi PF-5863-son Farmoniga 2-ILOVA

Oʻzbekiston Respublikasining 2030-yilgacha moʻljallangan atrof muhitni muhofaza qilish konsepsiyasini 2019 — 2021-yillarda amalga oshirish boʻyicha

T/r Chora-tadbirlar Amalga oshirish mexanizmi Ijro muddatlari Moliyalashtirish manbalari Masʼul ijrochilar Kutilayotgan natijalar I. Orol fojiasi oqibatlarini yumshatish boʻyicha chora-tadbirlar 1. Orol dengizining qurigan tubida oʻrmonzorlar barpo etish. Orol dengizi qurigan tubi Oʻzbekistondagi hududining 30 foizida mahalliy daraxt va buta oʻsimliklari bilan oʻrmonzorlar barpo etish choralarini koʻrish. 2021-yil 1-dekabr Davlat budjeti, mahalliy budjetlar, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari, kredit mablagʻlari Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, FVV, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston ekologik partiyasi Orol dengizining qurigan tubidan koʻtarilayotgan qum hajmining kamayishi, bioxilma-xillikning qayta tiklanishi, turizm salohiyatining oshishi. 2. Respublikaning viloyat markazlari va yirik shaharlari atrofida “yashil belbogʻ”lar yaratish. Nukus, Urganch va Xiva shaharlari atrofida mahalliy daraxt va buta oʻsimliklaridan “yashil belbogʻ” lar yaratish. 2021-yil 1-dekabr Mahalliy budjetlar, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari, kredit mablagʻlari Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Xorazm viloyati hokimligi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, FVV, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston ekologik partiyasi Hududning yirik shaharlarida atmosfera havosini yaxshilash va qulay ekologik vaziyat hosil qilinishi. II. Yer resurslari va yer osti boyliklarini muhofaza qilish boʻyicha chora-tadbirlar 3. Yer resurslarining ifloslanish darajasini kamaytirish. Oʻsimliklarni himoya qilishda qoʻllanilishi taqiqlangan hamda cheklangan faol va nofaol ingrediyentlar reyestrini qayta koʻrib chiqish. 2020-yil 1-yanvar Aloqador vazirliklar, idoralar va xoʻjalik yurituvchi subyektlarning mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Davergeodezkadastr, Suv xoʻjaligi vazirligi, “Oʻzagrokimyohimoya” AJ, “Oʻzkimyosanoat” AJ, Fanlar akademiyasi Yer resurslarining sifat boʻyicha holati yaxshilanishi. 2018-yilda qoʻllanilgan mineral oʻgʻitlar hajmining kamida 10 foizini 2021-yilgacha bosqichma-bosqich organik oʻgʻitlar bilan almashtirish va qishloq xoʻjaligi zararkunandalariga qarshi kurashishning biologik usullarini keng joriy etish choralarini koʻrish. 2021-yil 1-dekabr Organik qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini rivojlantirish uchun normativ-huquqiy bazani ishlab chiqish va qabul qilish. 2020-yil 1-dekabr Aloqador vazirliklar, idoralar va xoʻjalik yurituvchi subyektlarning mablagʻlari Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Oʻzbekiston ekologik partiyasi 4. Yer resurslari degradatsiya surʼatlarini kamaytirish boʻyicha oldini oluvchi choralar ishlab chiqish va amalga oshirish. Quyidagilarni oʻz ichiga olgan kompleks oʻrmon-meliorativ, agrotexnik va meliorativ chora-tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish: qirgʻoqni mustahkamlovchi va ihota daraxtzorlari tizimini barpo etish; togʻ yonbagʻirlarida supa olish hamda oʻrmon va mevali daraxtzorlar hosil qilish; tuproqning unumdorligi va qishloq xoʻjaligi ekinlarining hosildorligini saqlab qolish va oshirish maqsadida qisqa-rotatsion va paxta-beda almashlab ekishning keng qoʻllanilishini taʼminlash; buzilgan yerlarni qayta tiklash va rekultivatsiya qilish hamda ularning kamida 5 foizi tiklanishini taʼminlash; yerlarni meliorativ yaxshilash maqsadida kollektor-drenaj tarmoqlarining kamida 20 foizi rekonstruksiya qilinishi va qayta tiklanishini, shuningdek, yangi suv omborlari qurilishini taʼminlash. 2020-yil 1-mart Davlat (har yili ajratiladigan mablagʻlar doirasida) va mahalliy budjetlar, vazirliklar va idoralarning mablagʻlari, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari, kredit mablagʻlari Davergeodezkadastr, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Suv xoʻjaligi vazirligi, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi Agrotexnik kompleksning atrof tabiiy muhitga salbiy taʼsiri kamayishi. III. Suv resurslarini muhofaza qilish boʻyicha chora-tadbirlar 5. Suv resurslaridan oqilona foydalanish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish. Quyidagilarga yoʻnaltirilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish: suvni hisobga olish va monitoring qilish tizimini takomillashtirish; suv resurslarini yoʻqotishni 2 foizga kamaytirish; eng avvalo qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarni tomchilab sugʻorishga oʻtkazish va ularning maydonini 4 foizga yetkazish hisobiga qishloq xoʻjaligidagi suv isteʼmolini 2 foizga kamaytirish; sanoat korxonalarini tozalash inshootlari bilan jihozlashni ragʻbatlantirish; respublikadagi kanalizatsiya tozalash inshootlarini tubdan modernizatsiya qilish choralarini koʻrish; sanoatda suv taʼminotining aylanma siklini keng joriy etishni taʼminlash va uning umumiy suv isteʼmoli hajmini 10 foizgacha yetkazish; respublika aholisining 20 foizini kanalizatsiya tizimi bilan qamrab olinishini taʼminlash. 2021-yil 1-dekabr — Suv xoʻjaligi vazirligi, Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston ekologik partiyasi Suv yoʻqotishni kamaytirish hisobiga suv resurslaridan oqilona foydalanilishi. IV. Atmosfera havosini muhofaza qilish boʻyicha chora-tadbirlar 6. Joylarda Konsepsiyaning atmosfera havosini muhofaza qilishga doir qismi bajarilishini taʼminlash. Quyidagilarni inobatga olgan holda, atrof muhitni muhofaza qilish boʻyicha amaldagi idoraviy uch yillik harakat rejalariga tuzatishlar kiritish, yangilarini ishlab chiqish va qabul qilish: 2020-yil 1-yanvar Aloqador vazirliklar, idoralar va xoʻjalik yurituvchi subyektlarning mablagʻlari Manfaatdor vazirliklar, idoralar, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston ekologik partiyasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari Atmosfera havosiga statsionar va harakatdagi manbalardan ifloslantiruvchi moddalar chiqish hajmlarining kamayishi. statsionar ifloslanish manbalaridan atmosfera havosiga tashlanadigan chiqindilarni 2018-yildagiga nisbatan 3 foizga kamaytirish; yangidan foydalanishga topshirilayotgan ishlab chiqarish quvvatlaridagi atmosfera havosini ifloslantiruvchi statsionar manbalarda kamida 99, 5 foizlik samaradorlikka ega chang-gaz tutgichlar qoʻllanilishini taʼminlash; faoliyat koʻrsatayotgan ishlab chiqarish quvvatlaridagi atmosfera havosini ifloslantiruvchi statsionar manbalarning kamida 30 foizida 95 foizdan past boʻlmagan samaradorlikka ega chang-gaz tutgichlar qoʻllanilishini taʼminlash. Quyidagilarni inobatga olgan holda Atrof muhitni muhofaza qilish boʻyicha hududiy harakatlar rejalarini ishlab chiqish va qabul qilish: transport va piyodalar oqimining kesishmalari sonini kamaytirish, magistrallardagi yuklama darajasini pasaytirish, transport oqimi tarkibini, tezlik rejimini, tartibga solish siklini optimallashtirish, yoʻlovchi tashish transporti uchun alohida yoʻl qatori ochish, alohida velosiped yoʻlakchalarini tashkil qilish hisobiga yoʻl harakatini toʻgʻri tashkil etishni taʼminlash; jamoat transportining kamida 50 foizini gaz-ballon yoqilgʻi, elektr va boshqa muqobil yoqilgʻi turlariga oʻtkazish, shuningdek, yoʻl infratuzilmasini tashkil etish. 2020-yil 1-yanvar Mahalliy budjet, xoʻjalik yurituvchi subyektlarning oʻz mablagʻlari, xalqaro moliyaviy tashkilotlar, xorijiy davlatlar va boshqa donorlarning grantlari 7. Elektr va issiqlik energiyasi ishlab chiqarishda hosil boʻladigan ifloslantiruvchi moddalarni tashlash boʻyicha solishtirma meʼyorlarni ishlab chiqish va qabul qilish. Xalqaro meʼyorlar va standartlarni oʻrganish. 2019-yil 1-dekabr Aloqador vazirliklar, idoralar va xoʻjalik yurituvchi subyektlarning mablagʻlari Energetika vazirligi, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Sogʻliqni saqlash vazirligi Elektr va issiqlik energiyasi ishlab chiqarishda hosil boʻladigan ifloslantiruvchi moddalarni chiqarish boʻyicha solishtirma meʼyorlarning xalqaro standartlarga muvofiqlashtirilishi. Texnik tartibga solish sohasida tegishli tahliliy materiallar va meʼyoriy hujjat loyihasini tayyorlash. 2020-yil 1-iyun Texnik tartibga solish sohasidagi meʼyoriy hujjatni kelishish va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2020-yil 1-dekabr Texnik tartibga solish sohasida qabul qilingan meʼyoriy hujjatni hisobga olgan holda energetika kompleksi korxonalarini modernizatsiya qilish dasturlariga tuzatishlar kiritish. 2021-yil 1-iyun V. Biologik resurslarni muhofaza qilish va qayta tiklash boʻyicha chora-tadbirlar 8. Oʻrmon daraxtlari maydoni va zichligini oshirish, shuningdek, ularning sifatini yaxshilash. Quyidagilar boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish: qurgʻoq (arid iqlimli) mintaqalarda oʻrmonlarni qayta tiklash va oʻrmonzorlar barpo etish boʻyicha xalqaro tajribani oʻrganish; respublikaning oʻrmonlari atlasini yaratish maqsadida oʻrmon fondini xatlovdan oʻtkazish; oʻrmon daraxtzorlarini, shu jumladan noqonuniy kesish, yongʻinlar va boshqa zararli taʼsirlardan muhofaza qilishni yaxshilash; daraxtzorlar bilan qoplangan oʻrmon fondi maydonini 3, 3 million gektarga yetkazish va bunda majburiy ravishda oʻtkazilgan daraxtlar sifati hamda turlar xilma-xilligini mahalliy daraxt va buta navlari yordamida oshirish; asosan biologik va ekologik jihatdan xavfsiz usullardan foydalangan holda zararkunandalar va kasalliklarga qarshi kurashishning yangi usullarini ishlab chiqish hamda joriy etish; masofaviy usullar asosida oʻrmonlarni monitoring qilishning zamonaviy tizimini joriy etish; oʻrmon fondining sifat tarkibini yaxshilash hamda uning oʻrmon zararkunandalari va kasalliklariga qarshi chidamliligini oshirish maqsadida ilmiy va seleksiya ishlarini takomillashtirish. 2021-yil 1-dekabr Davlat (har yili ajratiladigan mablagʻlar doirasida) va mahalliy budjetlar, vazirliklar va idoralarning mablagʻlari, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari, kredit mablagʻlari. Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Davlat ekologiya qoʻmitasi Respublikada atmosfera havosining ifloslanish darajasini kamaytirish hamda biologik xilma-xillikni saqlash va qayta tiklash. 9. Qoʻriqlanadigan tabiiy hududlar (keyingi oʻrinlarda — QTH) tarmogʻini kengaytirish va rivojlantirish. I — V toifadagi QTH maydonlarini respublika hududining 7 foizigacha yetkazish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish. 2021-yil 1-dekabr Davlat va mahalliy budjetlar, vazirliklar va idoralarning mablagʻlari, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari, kredit mablagʻlari. Davlat ekologiya qoʻmitasi, Oʻrmon xoʻjaligi davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi Biologik xilma-xillik toʻgʻrisidagi konvensiya tavsiyalarining respublika tomonidan bajarilishi, QTHlarni boshqarish samaradorligining oshishi. 10. Hayvonot va oʻsimlik dunyosi obyektlari, QTHning davlat kadastrini yuritish va ularni monitoring qilish jarayoniga axborot texnologiyalarini joriy qilish. Hayvonot va oʻsimlik dunyosi obyektlari, QTHni muhofaza qilish va toʻgʻri foydalanish maqsadida ularning davlat kadastri yagona maʼlumotlar bazasini yaratish hamda zamonaviy axborot texnologiyalari asosida monitoring qilishni taʼminlash. 2021-yil 1-dekabr Davlat va mahalliy budjetlar, vazirliklar va idoralarning mablagʻlari, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari, kredit mablagʻlari. Davlat ekologiya qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi Hayvonot va oʻsimlik dunyosi obyektlari, QTHning davlat kadastrini yuritish va ularni monitoring qilishning takomillashtirilishi. 11. Biologik xavfsizlikni taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish. Xalqaro tajribani oʻrganish. 2020-yil 1-yanvar Sogʻliqni saqlash vazirligi, Fanlar akademiyasi, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Sanoat xavfsizligi davlat qoʻmitasi, Oʻzbekiston ekologik partiyasi Autentik (asl) bioxilma-xillikni, shu jumladan hayvonot va nabototning indemik turlarini saqlash va qayta tiklash, shuningdek, aholi salomatligini himoya qilishning taʼminlanishi. Quyidagilar boʻyicha chora-tadbirlarning yagona tizimini oʻz ichiga olgan Oʻzbekiston Respublikasining “Biologik xavfsizlik toʻgʻrisida”gi qonuni loyihasini ishlab chiqish: 2020-yil 1-iyun davlat organlarining biologik xavfsizlik sohasidagi vakolatlarini belgilash; biologik xavfsizlikni kuchaytirish; tabiiy turkumlar va qishloq xoʻjaligi ekinlariga zarar yetkazishi mumkin boʻlgan begona turlarni olib kirish va tarqatish ustidan nazorat qilish; tarkibida jonli modifikatsiyalashtirilgan organizmlar va genetik modifikatsiyalashtirilgan organizmlar boʻlgan organizmlarni ishlab chiqarish, tayyorlash, olib kirish, sotish va tarqatish ustidan nazorat qilish.. Qonun loyihasini manfaatdor vazirlik va idoralar bilan kelishish. 2020-yil 1-sentabr Qonun loyihasini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish 2021-yil 1-mart 12. Biologik xilma-xillikni saqlashning qonuniy asoslarini takomillashtirish. Quyidagilar boʻyicha qonuniy choralar koʻrish: oʻsimlik va hayvonot dunyosi obyektlarini qoʻriqlashni kuchaytirish, shuningdek, ulardan foydalanishni nazorat qilish; pitomniklarda oʻstirilgan biologik xilma-xillik obyektlaridan foydalanishni ragʻbatlantiruvchi soliq va bojlar tizimini yaratish hamda ularni tabiiy muhitdan tortib olish hajmlarini qisqartirish. 2021-yil 1-dekabr — Davlat ekologiya qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Oʻzbekiston ekologik partiyasi, aloqador vazirliklar va idoralar Tabiiy muhitdan tortib olishni kamaytirish hisobiga bioxilma-xillikni saqlash uchun shart-sharoitlar yaratish. 13. Oʻsimlik dunyosi obyektlarini saqlash va qayta tiklash chora-tadbirlari. Dorivor, ozuqa va texnik oʻsimliklarning yovvoyi holda oʻsuvchi turlari tabiiy zaxiralarini xatlovdan oʻtkazish. 2020-yil 1-iyun Davlat budjeti (har yili ajratiladigan mablagʻlar doirasida), xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari Fanlar akademiyasi, Davlat ekologiya qoʻmitasi Dorivor, ozuqa va texnik oʻsimliklarning yovvoyi holda oʻsuvchi turlari zaxiralarini aniqlash, oʻsimliklar dunyosining ayrim obyektlarini yovvoyi tabiatdan tortib olish hajmlarini kamaytirish. Qizilmiya, kavrak, qovul hamda boshqa turdagi dorivor, ozuqa va texnik oʻsimliklarni yetishtirish boʻyicha plantatsiyalar tashkil qilish va shu yoʻl bilan ushbu turlarni tabiatdan tortib olish darajasini 2018-yildagiga nisbatan 20 foizga kamaytirish. 2021-yil 1-dekabr Xoʻjalik yurituvchi subyektlar mablagʻlari Davlat ekologiya qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi 14. Hayvonot dunyosi obyektlarini saqlash va qayta tiklash chora-tadbirlari. Hayvonot dunyosining yoʻqolib ketish arafasida turgan obyektlarini koʻpaytirish boʻyicha mavjud pitomniklarni kengaytirish va yangilarini tashkil qilish. 2021-yil 1-dekabr Davlat budjeti (har yili ajratiladigan mablagʻlar doirasida), xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari, xoʻjalik yurituvchi subyektlar mablagʻlari Davlat ekologiya qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi Hayvonot dunyosi obyektlarining tabiatda koʻpayishini oshirish va yovvoyi tabiatdan tortib olish hajmlarini kamaytirish. Pitomniklarda yetishtirilgan, Qizil kitobga kiritilgan tuvaloqlarni tabiatga qoʻyib yuborish miqdorini yiliga 2000 tagacha koʻpaytirish. 2021-yil 1-dekabr Xoʻjalik yurituvchi subyektlar mablagʻlari, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari Buxorodagi “Jayron” ixtisoslashtirilgan pitomnigidagi jayronlar bosh sonini 850 taga yetkazish choralarini koʻrish. 2021-yil 1-dekabr Xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari, xoʻjalik yurituvchi subyektlar mablagʻlari VI. Chiqindilar bilan bogʻliq ishlar tizimini takomillashtirish boʻyicha chora-tadbirlar 15. Oʻzbekiston Respublikasining “Chiqindilar toʻgʻrisida”gi Qonunining yangi tahririni ishlab chiqish. Xalqaro tajribani oʻrganish. 2020-yil 1-yanvar Davlat ekologiya qoʻmitasi, Sanoat xavfsizligi davlat qoʻmitasi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi, Oʻzbekiston ekologik partiyasi aloqador vazirliklar va idoralar Barcha turdagi chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni amalga oshirish tizimining samarali ishlashi uchun huquqiy asoslar yaratish. Quyidagilarni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasining “Chiqindilar toʻgʻrisida”gi Qonuni yangi tahriri loyihasini ishlab chiqish: chiqindilarni tasniflashning beshta xavflilik sinfi oʻrniga sanoat tarmoqlari va/yoki kimyoviy-fizik xossalari asosida tasniflash tizimini joriy qilish; imtiyozli kreditlar taqdim etish orqali chiqitsiz va kam chiqitli texnologiyalarni ishlab chiqarishga joriy qilishni iqtisodiy ragʻbatlantirish; togʻ-kon qazib olish va qayta ishlash boʻyicha ishlab chiqarishlarning chiqindilarini qayta ishlash texnologiyalarini ishlab chiqish va joriy etishni ragʻbatlantirish; sanoat chiqindilarining hosil boʻlishi va ularni koʻmish hajmlarini kamaytirish uchun tabiatdan foydalanishdagi iqtisodiy mexanizmlarning ragʻbatlantiruvchi rolini takomillashtirish; sanoat obyektlaridagi xavfli chiqindilarni ekologik jihatdan xavfsiz saqlashni tashkil etishni taʼminlash; oʻz isteʼmol xususiyatlarini yoʻqotgan va tarkibida xavfli moddalar boʻlgan tovarlarni (simobli termometrlar, batareykalar, simobli lampalar va boshqalar) yigʻish, foydalanish va/yoki zararsizlantirish tizimini tashkil etish; tibbiy chiqindilarni yigʻish, zararsizlantirish, utilizatsiya qilish va koʻmish tizimini tashkil qilish.. 2020-yil 1-iyun Qonun loyihasini manfaatdor vazirlik va idoralar bilan kelishish. 2020-yil 1-sentabr Qonun loyihasini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish 2020-yil 1-oktabr 17. Xavfli chiqindilarning atrof muhitga salbiy taʼsirini kamaytirish. Turgʻun organik ifloslantiruvchi moddalar haqidagi Stokgolm konvensiyasining talablarini bajarish boʻyicha Milliy harakatlar rejasini ishlab chiqish va qabul qilish. 2020-yil 1-dekabr Xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari Davlat ekologiya qoʻmitasi, ITSV, TIV Turgʻun organik ifloslantiruvchi moddalar va qishloq xoʻjaligi ekinlariga ishlov berishda foydalanishga yaroqsiz boʻlgan kimyoviy vositalarni yoʻq qilish yoki xavfsiz ravishda chiqarib tashlash hisobiga atrof tabiiy muhitga va aholi salomatligiga xavf-xatarlarni kamaytirish. Turgʻun organik ifloslantiruvchi moddalar haqidagi Stokgolm konvensiyasining talablarini bajarish boʻyicha Milliy harakatlar rejasini amalga oshirish. Belgilangan muddatlarda Davlat budjeti (har yili ajratiladigan mablagʻlar doirasida), xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari, kredit mablagʻlari Davlat ekologiya qoʻmitasi, “Oʻzkimyosanoat” AJ, ITSV, TIV, Moliya vazirligi Qishloq xoʻjaligi ekinlariga ishlov berishda foydalanishga yaroqsiz boʻlgan kimyoviy vositalarni bosqichma-bosqich yoʻq qilish yoki ekologik jihatdan xavfsiz ravishda chiqarib tashlashni taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlar ishlab chiqish va amalga oshirish. 2021-yil 1-dekabr Davlat budjeti (har yili ajratiladigan mablagʻlar doirasida), xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari, kredit mablagʻlari Oʻzagrokimyohimoya” AJ, “Oʻzkimyosanoat” AJ Davlat ekologiya qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, ITSV, TIV, Zaharli kimyoviy mahsulotlar va boshqa toksik moddalarni koʻmishga moʻljallangan maxsus poligonlarni konservatsiya qilish boʻyicha manzilli dasturni amalga oshirish. 2021-yil 1-dekabr Davlat budjeti (har yili ajratiladigan mablagʻlar doirasida) Moliya vazirligi“Oʻzagrokimyohimoya” AJ, “Oʻzkimyosanoat” AJ, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Moliya vazirligi “Chorkesar” obyektini toʻliq rekultivatsiya va ekologik reabilitatsiya qilish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish. 2021-yil 1-dekabr Davlat budjeti (har yili ajratiladigan mablagʻlar doirasida) Davlat ekologiya qoʻmitasi, Sanoat xavfsizligi davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Iqtisodiyot va sanoat vazirligi, Moliya vazirligi “Yangiobod” obyektini toʻliq rekultivatsiya va ekologik reabilitatsiya qilish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish. 2021-yil 1-dekabr Xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari, kredit mablagʻlari “Sanoat xavfsizligi davlat qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Davlat ekologiya qoʻmitasi, Iqtisodiyot va sanoat vazirligi, Moliya vazirligi, ITSV VII. Iqtisodiyotni ekologiyalashtirish va tabiatdan foydalanishning iqtisodiy mexanizmlarini takomillashtirish chora-tadbirlari 18. Iqtisodiyotning barcha sektorlarida ekologik jihatlar hisobga olinishini taʼminlash. Iqtisodiyot tarmoqlarini rivojlantirishning uzoq muddatli dasturiy hujjatlari, konsepsiyalari va strategiyalarini, shu jumladan ularni strategik jihatdan ekologik baholash, shuningdek, ekotizimlarning qayta tiklash imkoniyatlari va ehtimoliy sigʻimini hisobga olgan holda, alohida loyihalarning atrof muhitga taʼsirini baholash orqali qayta koʻrib chiqish. 2021-yil 1-dekabr — Iqtisodiyot va sanoat vazirligi, Davlat ekologiya qoʻmiasi, Oʻzbekiston ekologik partiyasi, aloqador vazirliklar va idoralar Iqtisodiyot sektorlarini ekologik tarkibiy qismni hisobga olgan holda rivojlantirish. 19. Iqtisodiyotni jadallik bilan ekologiyalashtirish vositalarini yaratish. Quyidagilar boʻyicha choralar koʻrish: Davlat ekologiya qoʻmitasi, aloqador vazirliklar va idoralar Iqtisodiyot sektorlarini rivojlantirishni rejalashtirishda ekologik tarkibiy qismni hisobga olish orqali ifloslanish hajmlarini kamaytirish va ekologik vaziyatni yaxshilash. ekotizimlarning qayta tiklash imkoniyatlari va ehtimoliy sigʻimini baholash koʻrsatkichlarini ishlab chiqish; 2020-yil 1-iyun Xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini ekologik sugʻurtalash va ekologik auditdan oʻtkazish tizimini joriy etish; 2020-yil 1-dekabr atrof muhitning sifatini belgilab beruvchi ustuvor yoʻnalishlar boʻyicha xalqaro standartlarga (BMTning YEYIK, YEYI va boshqalar) oʻtish. 2021-yil 1-dekabr Xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari 20. Tabiatdan foydalanishning iqtisodiy mexanizmlarini takomillashti-rish. Xalqaro tajribani oʻrganish. 2020-yil 1-yanvar — Davlat ekologiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston ekologik partiyasi, aloqador vazirliklar va idoralar Tabiatni muhofaza qilish tadbirlariga investitsiyalar ortishi uchun shart-sharoitlar yaratish va ekologik toza texnologiyalardan foydalanishni rivojlantirish. Milliy normativ-huquqiy bazani xatlovdan oʻtkazish 2020-yil 1-mart Quyidagilarni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish: 2020-yil 1-dekabr “ifloslantiruvchi toʻlaydi” tamoyilini toʻliq roʻyobga chiqarib, tashlangan chiqindilar va tashlamalar uchun toʻlov miqdorlarini ularning hajmi hamda atrof muhit va aholi salomatligi uchun xavfiga bogʻliq boʻlishini taʼminlash; nazorat ostidagi ifloslantiruvchi moddalar sonini YEYI standartlari asosida optimallashtirgan holda chiqindi va tashlamalar ustidan samarali nazorat mexanizmini joriy etish; iqtisodiyotni xom ashyo eksport qilishdan yuqori sifatli mahsulot ishlab chiqarish va chuqur qayta ishlashga oʻtkazishni ragʻbatlantiruvchi soliq va tarif siyosatini shakllantirish hamda olib borish; ekologik neytral texnologiyalar, tovarlar va xizmatlardan foydalanish va olib kirishni ragʻbatlantiruvchi soliqlar va bojlar tizimini yaratish; xoʻjalik faoliyati natijasida atrof muhitga yetkazilgan zararni hisoblashning samarali usullarini ishlab chiqish va joriy etish; qayta tiklanuvchi va noanʼanaviy energiya manbalaridan foydalanishni ragʻbatlantirish, shu jumladan qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan olingan elektr energiyasini tarmoqqa yetkazib berish boʻyicha maxsus xarid tarifini (“yashil tarif”) joriy etish; sanoat chiqindilarini takroriy ishlatish va ikkilamchi qayta ishlashni ragʻbatlantiruvchi bozor mexanizmlarini joriy etish. Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini manfaatdor vazirlik va idoralar bilan kelishish. 2021-yil 1-aprel Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2021-yil 1-iyun VIII. Ekologik nazoratni va atrof muhit muhofazasi sohasidagi davlat boshqaruvini takomillashtirish chora-tadbirlari 21. Ishlab chiqarish ustidan ekologik nazorat tizimini takomillashtirish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirish. Jumladan, quyidagilarni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatni ishlab chiqish va qabul qilish: ishlab chiqarish ustidan ekologik nazoratni amalga oshirishda maqsadlar, vazifalar, faoliyatning asosiy yoʻnalishlari va javobgarlik choralarining dolzarbligini taʼminlash; ishlab chiqarish ustidan ekologik nazoratning samaradorligini oshirish boʻyicha aniq chora-tadbirlar; atrof muhitni muhofaza qilish sohasida mutaxassisliklar, oʻquv rejalari va mutaxassislar tayyorlash dasturlarining dolzarbligini taʼminlash, shu jumladan ilgʻor xorijiy tajribani hisobga olgan va xorijiy mutaxassislarni jalb qilgan holda kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish; atrof muhitga taʼsiri boʻyicha I va II toifaga kiruvchi (yuqori va oʻrta darajadagi xavf-xatar) xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan ekologik xizmatlar tashkil etilishi amaliyotini joriy etish va bunda majburiy ravishda mutaxassislarning malakasini muntazam oshirish. 2020-yil 1-sentabr — Davlat ekologiya qoʻmitasi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Mehnat vazirligi, aloqador vazirliklar va idoralar Ishlab chiqarish ustidan ekologik nazorat boʻyicha samarali ishlovchi zamonaviy tizimning yaratilishi. 22. Atrof muhitga taʼsiri boʻyicha I va II toifaga kiruvchi faoliyat turini amalga oshiruvchi (yuqori va oʻrta darajadagi xavf-xatar) xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish hududiy organlari bilan kelishilgan holda ekologik talablar va meʼyorlarni bajarish, atrof-muhitni muhofaza qilish, tegishli obyektlarda ekologik vaziyatni yaxshilashga qaratilgan tashkiliy-texnik tadbirlarni tasdiqlash. Tashkiliy choralar Har yili 25-yanvarga qadar — Xoʻjalik yurituvchi subyektlar, Davlat ekologiya qoʻmitasi Xoʻjalik faoliyatining ekologik talablar va meʼyorlarga muvofiqligini taʼminlash. 23. Ekologik ekspertizadan oʻtkazish tizimini takomillashtirish. Xalqaro tajribani oʻrganish. 2020-yil 1-dekabr — Davlat ekologiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston ekologik partiyasi, aloqador vazirliklar va idoralar Ekologik ekspertizadan oʻtkazishning samarali, zamonaviy va shaffof tizimini yaratish. Milliy normativ-huquqiy bazani xatlovdan oʻtkazish. 2020-yil 1-sentabr Quyidagilarni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasining “Ekologik ekspertiza toʻgʻrisida”gi Qonunining yangi tahriri hamda ekologik ekspertiza oʻtkazishni tartibga soluvchi qonunosti hujjatlari loyihalarini ishlab chiqish: xoʻjalik yurituvchi subyektlarning ekologik xavflilik toifasini xalqaro standartlar asosida belgilashning shafof tizimini yaratish; “eng yaxshi arzon texnologiyalardan foydalanish” tamoyiliga oʻtish, ekspertiza obyektlarining taʼsirini modellashtirish, shuningdek, xoʻjalik yurituvchi subyektlarning atrof muhitga taʼsirini baholash natijalarini koʻrishning zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy etish; ekologik meʼyorlarni yakka tartibda belgilash usulidan tarmoq boʻyicha belgilash usuliga oʻtish; ifloslantiruvchi moddalarni tashlash, chiqarish, shuningdek, ekologik-xoʻjalik rayonlarining chiqitlarini joylashtirishni kvotalashning aniq mezonlarini belgilash; “quvurdan chiqindi chiqish joyi”ni nazorat qilish emas, balki ifloslantirishni bartaraf etish va kamaytirishning ustuvorligi; ekspertlardan keyingi nazoratning samarali mexanizmi; suv, xom ashyo isteʼmoli va energiya resurslaridan samarali foydalanish hisobga olinadigan nazoratning samarali, arzon texnik usullaridan foydalanish mexanizmi. 2021-yil 1-mart Qonun va tegishli qonunosti hujjatlari loyihalarini manfaatdor vazirlik va idoralar bilan kelishish. 2021-yil 1-avgust Qonun va tegishli qonunosti hujjatlari loyihalarini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2021-yil 1-noyabr 24. Ekologik sertifikatlash va standartlashtirish tizimini takomillashtirish. Xalqaro tajribani oʻrganish. 2020-yil 1-yanvar — Davlat ekologiya qoʻmitasi, aloqador vazirliklar va idoralar Ekologik sertifikatlashning samarali, zamonaviy va shaffof tizimini yaratish. Milliy normativ-huquqiy bazani xatlovdan oʻtkazish. 2020-yil 1-iyun Shu jumladan quyidagilarni nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish: 2020-yil 1-dekabr ekologik menejment tizimini yaratishning xalqaro standartlarini joriy etish; MDH, YEYI mamlakatlari va boshqa davlatlar bilan ekologik sertifikatlashtirish boʻyicha ishlarni oʻzaro tan olish mexanizmini joriy etish; ekologik sertifikatlashtirish tizimini, shu jumladan gʻildirakli transport vositalarini sertifikatlashtirishni takomillashtirish; amaldagi standartlarni ISO va XEK xalqaro standartlari bilan uygʻunlashtirish. Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini manfaatdor vazirlik va idoralar bilan kelishish. 2021-yil 1-mart Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2021-yil 1-iyun 25. Atrof tabiiy muhitni ekologik monitoring qilish tizimini takomillashtirish. Atrof tabiiy muhit ustidan davlat monitoringini olib boruvchi vazirlik va idoralar laboratoriyalarining moddiy-texnik va metodik taʼminotini tubdan yaxshilash. 2021-yil 1-dekabr Davlat budjeti (har yili ajratiladigan mablagʻlar doirasida), vazirliklar va idoralarning mablagʻlari, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari Davlat ekologiya qoʻmitasi, Moliya vazirligi, ITSV, TIV, aloqador vazirliklar va idoralar Atrof tabiiy muhitni ekologik monitoring qilishning samarali, zamonaviy va shaffof tizimini yaratish. Respublika ichida atmosfera havosining ifloslanishini avtomatik ravishda oʻlchovchi postlar tizimini yaratish. 2021-yil 1-dekabr Davlat budjeti (har yili ajratiladigan mablagʻlar doirasida), xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari “Oʻzgidromet” markazi, Moliya vazirligi, ITSV, TIV, Davlat ekologiya qoʻmitasi Atrof muhitga taʼsiri boʻyicha I toifaga kiruvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlarning 20 foizini atmosfera havosiga ustuvor turgʻun (tashkillashtirilgan) ifloslantiruvchi manbalardan chiqadigan tashlanmalarni tahlil qiluvchi avtomatik tizimlar bilan jihozlash. 2021-yil 1-dekabr Xoʻjalik yurituvchi subyektlar mablagʻlari Xoʻjalik yurituvchi subyektlar Atrof muhitga taʼsiri boʻyicha I toifaga kiruvchi xoʻjalik yurituvchi subyektlarning 20 foizini suv obyektlari va yer relyefiga ustuvor ifloslantiruvchi manbalardan chiqadigan tashlanmalarni tahlil qiluvchi avtomatik tizimlar bilan jihozlash. 2021-yil 1-dekabr Xoʻjalik yurituvchi subyektlar mablagʻlari Xoʻjalik yurituvchi subyektlar 26. Davlat ekologiya qoʻmitasi va uning tarkibiy tuzilmalariga belgilangan tartibda fuqaro aviatsiyasining, shu jumladan videoregistrator bilan taʼminlangan, uchuvchisiz uchish apparatlarini, olib kirish uchun ruxsatnoma berish. Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Fuqarolik aviatsiyasi agentligi zarur hujjatlar taqdim etilgan kundan boshlab oʻn kun muddatda Davlat ekologiya qoʻmitasi va uning tuzilmaviy boʻlinmalariga fuqaro aviatsiyasining uchuvchisiz uchish apparatlaridan foydalanishga ruxsat berish toʻgʻrisida xulosa berilishini taʼminlasin. Tashkiliy choralar Belgilangan muddatlarda — Transport vazirligi, aloqador vazirliklar va idoralar Atrof muhitni monitoring qilish sifatini oshirish. IX. Atrof muhitni muhofaza qilishning ilmiy taʼminotini rivojlantirish 27. Fundamental ilmiy tadqiqotlarni tashkil etish. Quyidagi yoʻnalishlar boʻyicha tadqiqotlar oʻtkazish boʻyicha choralar koʻrish: Davlat budjeti (har yili ajratiladigan mablagʻlar doirasida), vazirliklar va idoralarning mablagʻlari, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari Davlat ekologiya qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Innovatsiya vazirligi, Oʻzbekiston ekologik partiyasi Ekologik muammolarni hal etishga ilmiy asoslangan yondashuvni taʼminlash. biologik xilma-xillikni saqlash muammolarini va biologik xavfsizlikning ilmiy asoslarini oʻrganish; 2020-yil 1-yanvar tabiiy tizimlar va xoʻjalik faoliyati sektorlarining ehtimoliy global va mintaqaviy iqlim oʻzgarishlariga taʼsirchanligini tadqiq qilish; 2020-yil 1-dekabr ekologik xavf-xatarlarni aniqlashning ilmiy asoslari; 2021-yil 1-dekabr atrof muhit holatidagi oʻzgarishlarning aholi salomatligiga taʼsiri. 2021-yil 1-dekabr 28. Amaliy ilmiy tadqiqotlarni tashkil etish. Quyidagi yoʻnalishlar boʻyicha tadqiqotlar oʻtkazish boʻyicha choralar koʻrish: Davlat budjeti (har yili ajratiladigan mablagʻlar doirasida), vazirliklar va idoralarning mablagʻlari, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari Davlat ekologiya qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Innovatsiya vazirligi Amaliy ahamiyat kasb etuvchi ekologik muammolarni hal qilishga ilmiy asoslangan yondashuvni taʼminlash. suv isteʼmolining yangi meʼyorlari, suv taʼminoti va ichimlik suvi manbalarining sifat meʼyorlarini ilmiy-metodik asoslash; 2020-yil 1-dekabr ekologik toza va resurs tejamkor texnologiyalar, ishlab chiqarishlar, xom ashyo, material, mahsulot va uskunalar turlarini ishlab chiqish; 2021-yil 1-dekabr hududlarni ekologik rayonlashtirish metodologiyasini ishlab chiqish, shuningdek, salomatlik uchun eng xavfli hududlarni aniqlash uchun suv havzalari va ichimlik suvining ifloslanish darajasini baholash mezonlarini qayta koʻrib chiqish. 2021-yil 1-dekabr 29. Atrof muhitni muhofaza qilishning ilmiy taʼminoti bilan bogʻliq amaliy va tashkiliy masalalarni hal etish. Ilmiy gʻoyalar transformatsiyasini tabiatni muhofaza qilish yoʻnalishidagi sanoat uskunalari namunalariga aylantirish va ularni texnologik jarayonga joriy etishni taʼminlovchi mexanizmni yaratish. 2020-yil 1-dekabr Davlat budjeti (har yili ajratiladigan mablagʻlar doirasida), vazirliklar va idoralarning mablagʻlari, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari Davlat ekologiya qoʻmitasi, Fanlar akademiyasi, Innovatsiya vazirligi Atrof muhitni muhofaza qilishni ilmiy taʼminlashning samarali tizimini yaratish. Atrof muhitni muhofaza qilish sohasida toʻplangan bilimlarning tizimlashtirilishi va ilmiy tadqiqotlarni muvofiqlashtirilishini tashkillashtirish. 2021-yil 1-dekabr X. Atrof muhitni muhofaza qilish sohasida fuqarolik jamiyati institutlarini faollashtirish va uzluksiz taʼlim tizimini yaratish boʻyicha chora-tadbirlar 30. Aholining atrof muhit holati toʻgʻrisida xabardorligini oshirish. Atrof muhit va tabiiy resurslardan foydalanish holati toʻgʻrisida milliy maʼruzalarni muntazam ravishda tayyorlash va eʼlon qilish. 2021-yildan boshlab har yili Vazirliklar va idoralarning mablagʻlari, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari Davlat ekologiya qoʻmitasi Aholining atrof muhitni muhofaza qilish masalalari boʻyicha xabardorligini oshirish. 31. Atrof muhitni muhofaza qilish sohasida fuqarolik jamiyati institutlarini faollashtirish. Jumladan, quyidagilarni nazarda tutuvchi normativ va normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish va qabul qilish: ekologik jihatdan muhim ahamiyatga ega qarorlarni qabul qilishda jamoatchilik ishtiroki shartligini taʼminlovchi samarali mexanizmni yaratish; atrof muhitga taʼsiri boʻyicha I va II toifaga kiruvchi (yuqori va oʻrta darajadagi xavf-xatar) qayd qilingan faoliyat turlarida davlat ekologik ekspertizasini oʻtkazishdan oldin ularning atrof muhitga taʼsirini baholash loyihalari boʻyicha jamoatchilik eshitishlarini va jamoat ekologik ekspertizasini oʻtkazish mexanizmini yaratish; atrof muhitni muhofaza qilish jamoat inspektorlari institutini takomillashtirishni taʼminlash. 2021-yil 1-dekabr — Davlat ekologiya qoʻmitasi, Oʻzbekiston ekologik partiyasi, aloqador vazirliklar va idoralar Atrof muhitni muhofaza qilish bilan bogʻliq masalalarni hal qilishga fuqarolik jamiyatining jalb etilishini taʼminlash. 32. Ekologik taʼlim va kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish. Jumladan, quyidagilarni nazarda tutuvchi normativ va normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish va qabul qilish: ekologiya, atrof muhitni muhofaza qilish va barqaror rivojlantirish masalalarini taʼlimning barcha bosqichidagi oʻquv dasturlariga joriy etish; ekologik muammolarni va tabiatdan toʻgʻri foydalanish zaruratini yanada chuqur anglab yetishga yordam beruvchi ekologiya boʻyicha yangi umumtaʼlim va maxsus oʻquv rejalari (dasturlari)ni joriy etish va mavjudlarini yaxshilash; taʼlim tizimining barcha bosqichlari uchun ekologiya sohasida mutaxassislar tayyorlashni, shuningdek, kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirishni taʼminlash; atrof muhitni muhofaza qilish sohasidagi uzluksiz taʼlim jarayonida ishtirok etuvchi pedagog kadrlarning malakasini oshirish tizimini takomillashtirish. 2021-yil 1-dekabr Davlat budjeti (har yili ajratiladigan mablagʻlar doirasida), vazirliklar va idoralarning mablagʻlari, xalqaro tashkilotlar va moliya institutlarining grantlari Davlat ekologiya qoʻmitasi, aloqador vazirliklar va idoralar Aholining ekologik taʼlimini, shuningdek, atrof muhitni muhofaza qilish sohasida kadrlar salohiyatini yaxshilash. XI. Atrof muhitni muhofaza qilish sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirish 33. Xorijiy davlatlar bilan atrof muhitni muhofaza qilish sohasidagi hamkorlikning shartnomaviy-huquqiy asoslarini takomillashtirish va kengaytirish. Xorijiy davlatlar bilan atrof muhitni muhofaza qilish sohasidagi ikki tomonlama shartnomalarni xatlovdan oʻtkazish. 2019-yil 1-dekabr — Davlat ekologiya qoʻmitasi, TIV Xorijiy davlatlarning keng doirasi bilan atrof muhitni muhofaza qilish sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirish uchun zamonaviy shartnomaviy-huquqiy bazani yaratish. Xorijiy davlatlar bilan ikki tomonlama hamkorlikning shartnomaviy-huquqiy bazasini oʻrganish. 2020-yil 1-mart Quyidagilarni inobatga olgan holda xorijiy davlatlar bilan ikki tomonlama bitimlarga oʻzgartirish va qoʻshimchalarni ishlab chiqish, kelishish va belgilangan tartibda kiritish: transchegaraviy qoʻriqlanadigan tabiiy hududlar tashkil qilish; transcheg � raviy daryolar havzalarini boshqarish, bioxilma-xillikni saqlash va tartibga solish; transchegaraviy ifloslanishni monitoring qilish va atrof muhitning holati toʻgʻrisida axborot almashish. 2020-yil 1-dekabr Xorijiy davlatlar bilan ikki tomonlama hamkorlikning shartnomaviy-huquqiy bazasini kengaytirish yuzasidan takliflar kiritish. 2020-yil 1-dekabr 34. Xalqaro tashkilotlar va moliyaviy institutlar bilan atrof muhitni muhofaza qilish sohasidagi hamkorlikning shartnomaviy-huquqiy asoslarini takomillashtirish va kengaytirish. Davlat ekologiya qoʻmitasi bilan xalqaro tashkilotlar va moliyaviy institutlar oʻrtasidagi shartnomaviy-huquqiy bazani xatlovdan oʻtkazish. 2019-yil 1-dekabr — Davlat ekologiya qoʻmitasi, ITSV, TIV Xalqaro tashkilotlar va moliyaviy institutlarning keng doirasi bilan atrof muhitni muhofaza qilish sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirish uchun zamonaviy shartnomaviy-huquqiy bazani yaratish. Davlat ekologiya qoʻmitasi bilan xalqaro tashkilotlar va moliyaviy institutlar oʻrtasidagi shartnomaviy-huquqiy bazani oʻrganib chiqish. 2020-yil 1-mart Davlat ekologiya qoʻmitasi bilan xalqaro tashkilotlar va moliyaviy institutlar oʻrtasidagi amaldagi normativ-huquqiy bazaga oʻzgartirish va qoʻshimchalarni ishlab chiqish, kelishish va belgilangan tartibda kiritish, shuningdek, Davlat ekologiya qoʻmitasi bilan xalqaro tashkilotlar va moliyaviy institutlar oʻrtasidagi shartnomaviy-huquqiy bazani kengaytirish yuzasidan takliflar kiritish. 2020-yil 1-dekabr 35. Milliy qonunchilikni Oʻzbekiston Respublikasining “Turgʻun organik ifloslantiruvchi moddalar haqidagi Stokgolm konvensiyasini (Stokgolm, 2001-yil 22-may) ratifikatsiya qilish toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq holatga keltirish maqsadida uni takomillashtirish). Tegishli normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2019-yil 1-dekabr — Davlat ekologiya qoʻmitasi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Adliya vazirligi, Oʻzbekiston ekologik partiyasi, manfaatdor vazirliklar va idoralar Turgʻun organik ifloslantiruvchi moddalar haqidagi Stokgolm konvensiyasini ratifikatsiya qilish doirasida Oʻzbekiston Respublikasi olgan majburiyatlarni bajarishning samarali mexanizmini yaratish. 36. Minamata konvensiyasiga (Kumamoto shahri, Yaponiya, 2013-yil 10-oktabr) qoʻshilishning maqsadga muvofiqligini oʻrganib chiqish. Zarur tahliliy materiallarni tayyorlash va ularni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga taqdim qilish. 2019-yil 1-dekabr — Davlat ekologiya qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, TIV, manfaatdor vazirliklar va idoralar Oʻzbekiston Respublikasining Minamata konvensiyasiga qoʻshilishi orqali rivojlangan davlatlarning xalqaro tajribasi asosida simob hamda tarkibida simob boʻlgan moddalar va tovarlar aylanmasini boshqarish sohasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlarni takomillashtirish imkoniyatini koʻrib chiqish. 37. Monreal protokoli talablariga rioya qilish maqsadida Ozon qatlamini buzuvchi jismlardan foydalanishni toʻxtatish boʻyicha Milliy dasturning yangi tahririni hamda uni amalga oshirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi”ni ishlab chiqish. “Ozon qatlamini buzuvchi moddalardan foydalanishni toʻxtatish boʻyicha Milliy dasturni tasdiq � ash toʻgʻrisida”gi Hukumat qarori loyihasini ishlab chiqish va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2020-yil 1-may Xalqaro moliya tashkilotlari, xorijiy davlatlar va boshqa donorlarning mablagʻlari Davlat ekologiya qoʻmitasi, Iqtisodiyot va sanoat vazirligi, Adliya vazirligi, manfaatdor vazirliklar va idoralar Monreal protokoli doirasidagi Oʻzbekiston Respublikasi olgan majburiyatlarni bajarishning samarali mexanizmini yaratish. 38. Parij bitimini amalga oshirish boʻyicha Milliy harakatlar rejasini qabul qilish. Parij bitimini amalga oshirish boʻyicha Milliy harakatlar rejasi loyihasini ishlab chiqish, kelishish va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritish. 2020-yil 1-iyun — “Oʻzgidromet” markazi, Iqtisodiyot va sanoat vazirligi, Davlat ekologiya qoʻmitasi, manfaatdor vazirliklar va idoralar Parij bitimi doirasida Oʻzbekiston Respublikasi olgan majburiyatlarni bajarishning asosiy yoʻllarini belgilash. 39. Xalqaro savdoda alohida xavfli kimyoviy moddalar va pestitsidlarga nisbatan asoslantirilgan dastlabki kelishuv tartib-taomili toʻgʻrisidagi Rotterdam konvensiyasiga (Rotterdam shahri, Niderlandiya, 1998-yil 10-sentabr) qoʻshilishning maqsadga muvofiqligini oʻrganib chiqish. Zarur tahliliy materiallarni tayyorlash va ularni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga taqdim qilish. 2021-yil 1-iyun — Davlat ekologiya qoʻmitasi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi, Sogʻliqni saqlash vazirligi, Davlat veterinariya qoʻmitasi, TIV, manfaatdor vazirliklar va idoralar Oʻzbekiston Respublikasining Rotterdam konvensiyasiga qoʻshilishi orqali rivojlangan davlatlarning xalqaro tajribasi asosida alohida kimyoviy moddalar va pestitsidlarni boshqarish sohasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlarni takomillashtirish imkoniyatini koʻrib chiqish. 40. Oʻzbekiston Respublikasining Monreal protokoliga Kigali tuzatishlariga (Kigali shahri, Ruanda, 2016-yil 15-oktabr) qoʻshilishining maqsadga muvofiqligini oʻrganib chiqish. Zarur tahliliy materiallarni tayyorlash va ularni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga taqdim qilish. 2020-yil 1-dekabr Xalqaro moliya tashkilotlari, xorijiy davlatlar va boshqa donorlarning mablagʻlari Davlat ekologiya qoʻmitasi, Iqtisodiyot va sanoat vazirligi, TIV, Oʻzbekiston ekologik partiyasi, manfaatdor vazirliklar va idoralar Oʻzbekiston Respublikasining Monreal protokoliga Kigali tuzatishlariga qoʻshilishi orqali gidroftoruglerodlarni bosqichma-bosqich muomaladan chiqarish imkoniyatini koʻrib chiqish. 41. Atrof muhit bilan bogʻliq boʻlgan masalalar boʻyicha qarorlar qabul qilish jarayonida jamoatchilikning axborot olish imkoniyati, ishtiroki va odil sudlovga erishish imkoniyati toʻgʻrisidagi Konvensiyaga (Orxus konvensiyasi, Orxus shahri, Daniya, 1998-yil 25-iyun) qoʻshilishning maqsadga muvofiqligini oʻrganib chiqish. Zarur tahliliy materiallarni tayyorlash va ularni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga taqdim qilish. 2021-yil 1-dekabr Xalqaro moliya tashkilotlari, xorijiy davlatlar va boshqa donorlarning mablagʻlari Davlat ekologiya qoʻmitasi, Oliy sud, Adliya vazirligi, Oʻzbekiston ekologik partiyasi, manfaatdor vazirliklar va idoralar Oʻzbekiston Respublikasining Orxus konvensiyasiga qoʻshilishi orqali insonning oʻz salomatligi va farovonligi uchun qulay atrof muhitga ega boʻlish, atrof muhit bilan bogʻliq boʻlgan masalalar boʻyicha qarorlar qabul qilish jarayonida jamoatchilikning axborot olish, ishtirok etish va odil sudlovga erishish huquqini taʼminlash tizimini takomillashtirish imkoniyatini koʻrib chiqish.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2019-yil 30-oktabr,

PF-5863-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 31.10.2019-y., 06/19/5863/3979-son; 13.11.2020-y., 06/20/6110/1512-son; 17.03.2021-y., 06/21/6188/0216-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 20.01.2024-y., 06/24/14/0052-son; 03.08.2024-y., 06/24/106/0571-son; 23.11.2024-y., 06/24/184/0954-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Указ

КОНЦЕПЦИЯ

Целевые задачи

«Дорожная карта»

Об утверждении Концепции охраны окружающей среды Республики Узбекистан до 2030 года

В стране проводится последовательная работа в области обеспечения охраны окружающей среды, рационального использования природных ресурсов, улучшения санитарной и экологической обстановки.

Вместе с тем результаты проведенного анализа свидетельствуют об отсутствии комплексного подхода и стратегического планирования при осуществлении функций государства в сфере охраны окружающей среды, а также недостаточности полномочий природоохранного органа для эффективного выполнения поставленных задач.

В целях определения приоритетных направлений государственной политики в области охраны окружающей среды, внедрения эффективных механизмов профилактики, выявления и пресечения нарушений природоохранного законодательства, усиления персональной ответственности руководителей государственных органов и хозяйствующих субъектов, граждан за санитарное и экологическое состояние населенных пунктов республики, а также обеспечения достижения Национальных целей и задач в области устойчивого развития на период до 2030 года:

1. Утвердить:

а) Концепцию охраны окружающей среды Республики Узбекистан до 2030 года (далее — Концепция) согласно приложению № 1 , предусматривающую меры по:

сохранению и обеспечению качества объектов окружающей среды (атмосферного воздуха, вод, земель, почв, недр, биоразнообразия, охраняемых природных территорий) от антропогенного воздействия и иных негативно воздействующих факторов;

приоритетному использованию материалов, продукции, производственных и иных объектов, представляющих наименьшую экологическую опасность;

расширению охраняемых природных территорий;

обеспечению экологически безопасного использования токсичных химических и радиоактивных веществ;

совершенствованию экологически безопасной системы обращения с отходами;

формированию экологической культуры населения, повышению уровня прозрачности деятельности государственных органов в сфере охраны окружающей среды и усилению роли гражданского общества;

б) «Дорожную карту» по реализации в 2019 — 2021 годах Концепции охраны окружающей среды Республики Узбекистан до 2030 года (далее — «Дорожная карта») согласно приложению № 2 .

Установить, что Концепция реализуется поэтапно на основе отдельно утверждаемых Кабинетом Министров Республики Узбекистан на трехлетний срок «дорожных карт» исходя из достигнутых результатов, целевых показателей и основных направлений охраны окружающей среды на соответствующий период.

2. Государственному комитету Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды (далее — Госкомэкологии):

в срок до 1 декабря 2021 года на основе тщательного изучения итогов реализации «Дорожной карты» обеспечить разработку и внесение на утверждение в Кабинет Министров Республики Узбекистан проекта «Дорожной карты» на последующий период;

вести действенный мониторинг за ходом исполнения «дорожных карт».

3. Возложить персональную ответственность на:

первого заместителя Премьер-министра Республики Узбекистан — министра транспорта Республики Узбекистан А.Ж. Раматова — за эффективную организацию и координацию деятельности ответственных министерств и ведомств в рамках реализации Концепции и «Дорожной карты»;

председателя Государственного комитета Республики Узбекистан по экологии и охране окружающей среды Б.Т. Кучкарова — за достижение целевых показателей Концепции.

4. Одобрить предложения Госкомэкологии, Экологической партии Узбекистана и общественности о введении моратория на вырубку ценных видов деревьев и кустарников, не входящих в государственный лесной фонд (далее — мораторий).

Определить, что:

а) мораторий действует с 1 ноября 2019 года по 31 декабря 2020 года;

б) в период действия моратория уполномоченным государственным органам запрещается выдавать разрешения на вырубку ценных видов деревьев и кустарников, не входящих в государственный лесной фонд, за исключением случаев, установленных в настоящем пункте;

в) мораторий не распространяется на:

санитарную обрезку и вырубку деревьев и кустарников, поврежденных в результате воздействия природных факторов или вредителей, болезней растений, засыхающих или высохших, а также угрожающих безопасности жизни и здоровья человека, имуществу юридических и физических лиц;

вырубку деревьев и кустарников (тополь и другие быстрорастущие породы, тутовые плантации, фруктовые деревья и кустарники), выращиваемых для получения древесины и плодов;

вырубку деревьев и кустарников, выращиваемых на плантациях и/или являющихся собственностью юридического или физического лица.

Министерствам и ведомствам, а также органам хозяйственного управления и исполнительной власти на местах строго обеспечить сохранение деревьев и кустарников, в том числе путем применения практики их пересаживания, на этапе выбора и отвода земельных участков для строительства и проектирования строительства объектов, а также при создании инженерно-коммуникационной инфраструктуры (электро-, газо- и водоснабжение, канализация, железные и автомобильные дороги и другие).

5. Кабинету Министров Республики Узбекистан в двухнедельный срок утвердить комплекс организационно-правовых мер по кардинальному совершенствованию системы охраны деревьев и кустарников, в том числе предусматривающих усиление ответственности за незаконную вырубку, повреждение либо уничтожение деревьев и кустарников.

Государственному комитету Республики Узбекистан по лесному хозяйству совместно с Госкомэкологии и ассоциацией «Хунарманд» в месячный срок внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения по обеспечению ремесленников, производящих продукцию народных художественных промыслов и прикладного искусства, древесиной, в том числе из ценных видов пород.

Госкомэкологии в срок до 1 ноября 2020 года внести предложения относительно целесообразности продления действия моратория исходя из эффективности принятых мер по охране деревьев и кустарников.

6. Министерству занятости и сокращения бедности совместно с Министерством экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Узбекистан обеспечить осуществление комиссиями органов самоуправления граждан по экологии и охране окружающей среды, благоустройству и озеленению контроля за соблюдением экологических требований при санитарной обрезке и вырубке зеленых насаждений, а также их переработке и утилизации отходов, включая коммерческое использование древесины, с привлечением негосударственных некоммерческих организаций и других институтов гражданского общества.

7. Одобрить предложения:

Союза молодежи Узбекистана об организации совместно с Экологической партией Узбекистана экологических акций, направленных на формирование у молодежи бережного отношения к окружающей среде, сохранение природы и недопущение загрязнения воздуха, воды и почвы, причинения ущерба флоре и фауне;

Республиканского центра изучения общественного мнения «Ижтимоий фикр» о проведении не реже одного раза в год социологических исследований по изучению общественного мнения по актуальным вопросам охраны окружающей среды.

8. Ввести с 1 ноября 2019 года порядок, в соответствии с которым:

министр экологии, охраны окружающей среды и изменения климата Республики Каракалпакстан, начальники управлений экологии, охраны окружающей среды и изменения климата областей и города Ташкента ежегодно представляют соответственно Жокаргы Кенесу Республики Каракалпакстан, областным и Ташкентскому городскому Кенгашу народных депутатов отчет о состоянии охраны окружающей среды в регионе;

начальники отделов экологии, охраны окружающей среды и изменения климата района (города) ежегодно представляют соответственно районным (городским) Кенгашам народных депутатов отчет о состоянии охраны окружающей среды в районе (городе).

9. Установить с 1 ноября 2019 года порядок, согласно которому проведение государственными инспекторами Инспекции государственного экологического контроля Министерства экологии, охраны окружающей среды и изменения климата оперативных контрольных мероприятий при выявлении следующих случаев осуществляется без предварительного согласования с уполномоченным органом, координирующим деятельность контролирующих органов, с последующим обязательным его уведомлением путем регистрации проведенной проверки в Единой системе электронной регистрации проверок в течение двадцати четырех часов с момента начала проверки:

несоблюдение требований по охране атмосферного воздуха при складировании или сжигании в открытом пламени горючих веществ и строительных материалов;

плавление битума без применения специальных технических устройств, сжигание стерни, опавших листьев и веток деревьев либо других растительных остатков на полях и в населенных пунктах;

сверхнормативный или несанкционированный сброс сточных вод на рельеф местности или в открытые водоемы, а также в систему коммунальной канализации;

забор воды из природных (естественных) водных объектов без разрешения на специальное водопользование или водопотребление;

незаконная рубка деревьев, сбор и заготовка или уничтожение дикорастущих растений, охота или добывание диких животных (в том числе рыбы);

несоблюдение требований законодательства в области обращения с отходами;

несоблюдение требований законодательства при проведении работ по расчистке русел и водоохранных зон рек, саев, ручьев и озер, а также укреплению их берегов.

10. Запретить:

с 1 января 2020 года ввод новых мощностей по производству моторного топлива экологического класса ниже «Евро-4»;

с 1 января 2022 года помещение под таможенный режим «временный ввоз» и «выпуск для свободного обращения (импорт)» моторного топлива экологического класса ниже «Евро-3», а с 1 января 2023 года — моторного топлива экологического класса ниже «Евро-4»;

с 1 января 2022 года помещение под таможенный режим «временный ввоз» и «выпуск для свободного обращения (импорт)» в целях эксплуатации и реализации колесных транспортных средств категорий «М» и «N», оборудованных газовыми, бензиновыми и дизельными двигателями, уровень токсичности которых не соответствует требованиям экологического класса «Евро-4».

Кабинету Министров Республики Узбекистан в двухмесячный срок утвердить порядок экологической сертификации ввозимых в Республику Узбекистан новых колесных транспортных средств категорий «М» и «N» на соответствие требованиям экологического класса.

11. Согласиться с предложением Госкомэкологии о передаче его полномочий по выдаче разрешений на добывание диких животных и специальное пользование объектами растительного мира Комитету Республики Каракалпакстан по экологии и охране окружающей среды, управлениям по экологии и охране окружающей среды областей и города Ташкента.

12. Госкомэкологии:

а) в трехмесячный срок разработать и внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан:

порядок проведения обязательных общественных обсуждений и слушаний проектов оценки воздействия на окружающую среду на намечаемые виды деятельности, относящиеся к I и II категориям воздействия на окружающую среду (высокий и средний риск), до проведения государственной экологической экспертизы;

предложения по инвентаризации хозяйствующих субъектов, осуществляющих виды деятельности, относящиеся к I и II категориям воздействия на окружающую среду (высокий и средний риск), на предмет обеспеченности очистными сооружениями, а также реализации мер по их обязательной установке в соответствии с законодательством;

б) обеспечить организацию выдачи экологических сертификатов для ввозимых в Республику Узбекистан новых колесных транспортных средств категорий «М» и «N», оборудованных газовыми, бензиновыми и дизельными двигателями, на основе идентификации законодательных актов государств-экспортеров колесных транспортных средств в части выполнения требований при производстве колесных транспортных средств требованиям не ниже «Евро-4» или представленных заявителями документов, подтверждающих соответствие указанных колесных транспортных средств по уровню токсичности требованиям экологического класса не ниже «Евро-4»;

совместно с Агентством «Узстандарт», АО «Узавтосаноат», Министерством инвестиций и внешней торговли в срок до 1 декабря 2019 года внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложение по организации на базе ГУП «Центр государственной экологической сертификации и стандартизации» при Госкомэкологии современного лабораторного комплекса по определению экологического класса колесных транспортных средств;

в) усилить работу по повышению экологической культуры населения, а также организации широкомасштабной пропагандистской деятельности, уделив особое внимание профилактике правонарушений в сфере экологии и охраны окружающей среды, рационального использования природных ресурсов и обращения с отходами;

г) совместно с Министерством экономики и промышленности, Министерством здравоохранения, Министерством инновационного развития, Государственным комитетом промышленной безопасности в срок до 1 октября 2020 года с учетом международного опыта разработать и внести в Кабинет Министров проект Закона Республики Узбекистан «Об отходах» в новой редакции, в том числе предусматривающего:

введение системы классификации отходов на основе отраслей промышленности и/или химико-физических параметров взамен системы пяти классов опасности;

экономическое стимулирование разработки и внедрения безотходных и малоотходных технологий в производстве, а также технологий по переработке отходов горнодобывающих и перерабатывающих производств;

обеспечение организации экологически безопасного хранения опасных отходов на промышленных объектах;

организацию системы сбора, использования и/или обезвреживания товаров, утративших свои потребительские свойства и содержащих в своем составе опасные вещества (ртутные термометры, батарейки, ртутьсодержащие лампы и другие);

организацию системы сбора, обезвреживания, утилизации и захоронения медицинских отходов.

13. Кабинету Министров Республики Узбекистан в трехмесячный срок разработать и внести в установленном порядке проекты нормативно-правовых актов, предусматривающих:

усиление ответственности за воспрепятствование проведению государственными инспекторами Госкомэкологии проверки, отказ в допуске для обследования территорий и помещений хозяйствующих субъектов либо иное воспрепятствование выполнению ими служебных обязанностей, а также невыполнение физическими или юридическими лицами предписаний об устранении нарушения требований законодательства в сфере экологии и охраны окружающей среды;

реорганизацию и оптимизацию органов экологической экспертизы, подачу материалов оценки воздействия на окружающую среду по видам деятельности, относящимся к IV категории воздействия на окружающую среду (локальное воздействие), в упрощенной форме, внедрение электронной системы подачи и приема документов, пересмотр перечня видов деятельности, оказывающих влияние на окружающую среду.

14. Министерству финансов Республики Узбекистан в целях выполнения задач, вытекающих из настоящего Указа, выделить Госкомэкологии дополнительный лимит на содержание 184 единиц автотранспортных средств за счет внебюджетных средств Госкомэкологии, из расчета обеспечения аналитических лабораторий и инспекций по контролю в сфере экологии и охраны окружающей среды Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента, а также районов (городов) по одной единице специального автотранспорта.

15. Агентству информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан, Национальному информационному агентству Узбекистана и Национальной телерадиокомпании Узбекистана организовать в средствах массовой информации публикации и тематические телепередачи по освещению целей и задач настоящего Указа, а также хода реализации Концепции и «Дорожной карты».

17. Госкомэкологии совместно с Министерством юстиции Республики Узбекистан, другими заинтересованными министерствами и ведомствами в двухмесячный срок:

внести в Кабинет Министров Республики Узбекистан предложения об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего Указа;

привести принятые ими нормативно-правовые акты в соответствие с настоящим Указом.

18. Контроль за исполнением настоящего Указа возложить на первого заместителя Премьер-министра Республики Узбекистан А.Ж. Раматова и советника Президента Республики Узбекистан Р.А. Гулямова.

ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к Указу Президента Республики Узбекистан от 30 октября 2019 года № УП-5863

охраны окружающей среды Республики Узбекистан до 2030 года

В соответствии с Конституцией Республики Узбекистан земля, ее недра, вода, растительный и животный мир и другие природные ресурсы являются общенациональным богатством, подлежат рациональному использованию и охраняются государством.

Анализ текущего состояния окружающей среды, глобальные и региональные экологические проблемы, новые экологические угрозы вызвали необходимость разработки Концепции охраны окружающей среды Республики Узбекистан до 2030 года (далее — Концепция), являющейся неотъемлемой частью проводимого в Республике Узбекистан социально-экономического процесса улучшения качества жизни населения.

Концепция определяет приоритетные направления государственной политики в области охраны окружающей среды на указанный период, реализация которых позволит обеспечить устойчивое развитие государства в интересах будущих поколений.

Глава I. Цели и задачи Концепции

Целями Концепции являются:

обеспечение благоприятного состояния окружающей среды как необходимого условия улучшения уровня жизни и здоровья населения Республики Узбекистан;

устойчивое экономическое развитие за счет внедрения инновационных технологий, снижающих негативное воздействие на окружающую среду и здоровье населения;

обеспечение рационального использования объектов окружающей среды и воспроизводства биологических ресурсов.

Задачами Концепции являются:

сохранение и обеспечение охраны объектов окружающей среды (земля, вода, атмосферный воздух, недра, растительный и животный мир);

расширение охраняемых природных территорий;

экологизация экономики, внедрение экономических механизмов природопользования, приоритетное использование материалов, продукции, производственных и иных объектов, представляющих наименьшую экологическую опасность;

совершенствование государственного контроля в сфере охраны окружающей среды и рационального природопользования, а также системы экологического мониторинга окружающей среды;

научное обеспечение охраны окружающей среды;

совершенствование системы обращения с отходами с учетом экологической безопасности, обеспечение экологически безопасного использования токсичных химических и радиоактивных веществ;

повышение экологической культуры населения, уровня прозрачности деятельности государственных органов в сфере охраны окружающей среды и усиление роли гражданского общества;

формирование общества, обеспечивающего устойчивое развитие с минимальной нагрузкой на окружающую среду;

расширение международного сотрудничества в сфере охраны окружающей среды.

Глава II. Подходы Концепции

При реализации Концепции используются следующие подходы:

систематизация и совершенствование нормативно-правовой базы — имплементация международных норм, кодификация экологического законодательства, введение системы экологического страхования, аудита и стратегической экологической оценки, интеграция экологической сертификации в систему сертификата соответствия, разработка и внедрение современных методик расчета загрязнений окружающей среды;

экологизация экономики — рациональное потребление природных ресурсов, исключающее их деградацию, проведение обязательной экологической экспертизы, проведение оценки восстановительных возможностей потенциальной емкости экосистем;

совершенствование экономических механизмов природопользования — зависимость размеров платы за выбросы и сбросы от их объема и опасности для окружающей среды и здоровья населения, приемлемый уровень бюджетного финансирования охраны окружающей среды;

усиление контроля в области охраны окружающей среды и рационального природопользования — четкое разграничение прав и полномочий государственных органов в области охраны окружающей среды, оптимальная централизация всех органов экологической направленности в рамках одного государственного органа и наделение его необходимыми и обоснованными полномочиями для принятия решений, приемлемый уровень материально-технического оснащения контролирующих органов;

ведение комплексного экологического мониторинга — совершенствование единой государственной системы мониторинга окружающей природной среды, формирование фонда информационных ресурсов;

разработка инновационных технологических процессов и методик — инвестирование в научные разработки экологически чистых технологий, производств, видов сырья, материалов, продукции и оборудования, исследования уязвимости экосистем и влияния уровня загрязнения природной среды на здоровье населения и объекты окружающей среды;

формирование экологической культуры и образования — построение комплексной системы непрерывного экологического образования населения с привлечением институтов гражданского общества, участие населения в принятии решений по вопросам окружающей среды;

усиление международного сотрудничества — участие в усилиях мирового сообщества в деле сохранения безопасного уровня окружающей среды и борьбы с изменением климата, привлечение дополнительных внешних инвестиций в охрану окружающей среды и рациональное природопользование.

Глава III. Текущее состояние объектов окружающей среды

Земельный фонд республики состоит из земель сельскохозяйственного назначения, населенных пунктов, земель, предназначенных под промышленность, транспорт, связь, оборону и другие цели, земель, предназначенных под охрану природы, оздоровление и рекреацию, земель историко-культурного назначения, лесного и водного фонда, а также земель запаса.

С 1990 года вследствие различных причин из оборота выведено 692,6 тыс. га земель. Загрязнение почв относительно фоновых показателей по отдельным ингредиентам отмечается в Сырдарьинской, Сурхандарьинской, Навоийской и Ташкентской областях.

Водные ресурсы Узбекистана состоят из возобновляемых поверхностных, подземных вод, а также возвратных вод от антропогенного использования (дренажные и сточные воды). Основными источниками формирования поверхностного стока в Узбекистане являются трансграничные реки Амударья и Сырдарья, суммарный среднемноголетний сток которых составляет 114,4 км 3 .

На территории Узбекистана находится 17 777 естественных водотоков (в бассейне Амударьи — 9 930, в бассейне Сырдарьи — 4 926) и более 500 озер, наиболее крупными из которых является Айдар-Арнасайская система озер, а также более 26 тысяч скважин на месторождениях пресных и солоноватых подземных вод, с прогнозным объемом 75,5 млн м 3 в сутки.

Согласно статистической информации в 2018 году суммарный выброс загрязняющих веществ в атмосферный воздух по республике составил 2,492 млн тонн, из которых около 63 % приходится на передвижные источники.

Анализ получаемых по сети Узгидромета данных мониторинга загрязнения атмосферного воздуха за последние годы показывает, что в большинстве городов Узбекистана содержание загрязняющих веществ в атмосферном воздухе находится ниже установленных нормативов.

В Узбекистане имеется более 1 800 месторождений и около 1 000 перспективных проявлений полезных ископаемых, 118 видов минерального сырья, из которых 65 осваиваются.

В республике действуют более 400 рудников, шахт, карьеров, нефтепромыслов и других предприятий, около 450 водозаборов, бальнеолечебниц, цехов и заводов по розливу лечебных и лечебно-столовых вод.

Вся территория Узбекистана представляет собой разнообразные места обитания диких животных и произрастания диких растений.

Животный мир представлен около 15,7 тыс. видами (184 вида занесены в Красную книгу Республики Узбекистан). Растительный мир состоит из 11 тыс. видов (324 вида растений и 3 вида грибов занесены в Красную книгу Республики Узбекистан).

Согласно статистическим данным, в 2017 году в республике образовалось 114,7 млн тонн отходов производства и потребления, в том числе токсичных отходов, не подлежащих переработке, — 41,6 млн тонн (36,2 %) и токсичных отходов, подлежащих переработке, — 42,8 млн тонн (37,3 %).

В стране имеется 296 мест захоронения и утилизации отходов, в том числе для твердых бытовых отходов (221), промышленных отходов (16), строительных отходов (4), шламонакопителей (21), хвостохранилищ (15), специальных полигонов (19), а также 23 места утилизации опасных отходов.

Глава IV. Имеющиеся проблемы качественного состояния окружающей среды

Основные проблемы окружающей среды, создающие реальную угрозу устойчивому социально-экономическому развитию страны, имеют глобальный, региональный и национальный характер.

1. Глобальные проблемы

Республика Узбекистан является частью всемирного движения по смягчению и ослаблению современных экологических вызовов, таких как разрушение озонового слоя, изменение климата, предотвращение опустынивания и деградации земель.

1.1. Разрушение озонового слоя

18 мая 1993 года Республика Узбекистан присоединилась к Венской конвенции об охране озонового слоя и Монреальскому протоколу по веществам, разрушающим озоновый слой.

Стратегическим направлением соблюдения выполнения международных обязательств Монреальского протокола для Узбекистана является полное прекращение потребления гидрохлорфторуглеродов к 2030 году.

1.2. Изменение климата

Узбекистан является стороной Рамочной Конвенции ООН об изменении климата (Нью-Йорк, май 1992 г.) с 1993 года, Киотский протокол к данной Конвенции был подписан в 1998 году и ратифицирован в 1999 году, а Парижское соглашение подписано в 2017 году и ратифицировано в 2018 году.

Продолжающиеся тренды глобального потепления представляют большой риск для здоровья человека и экономического развития страны. Узбекистан относится к категории стран, наиболее уязвимых к изменению климата.

При отсутствии дополнительных ресурсосберегающих мер страна может столкнуться с дефицитом водных ресурсов, увеличением числа засух и опасных явлений, приводящих к неустойчивости сельскохозяйственного производства и угрожающих продовольственной и экологической безопасности.

1.3. Опустынивание и деградация земель

Для Республики Узбекистан, 80 % территорий которой занято пустынями и полупустынями, вопросы борьбы с опустыниванием и засухой занимают приоритетное место в обеспечении устойчивого развития.

В настоящее время около 10 млн га пастбищ нуждаются в коренном улучшении. Перевыпас скота, вырубка лесов на топливо и другие цели привели к значительному сокращению древесно-кустарниковой растительности в пустынной зоне.

Подвижные пески на территории республики занимают около 1 млн га, двести тысяч из которых возникли в последнее время по периферии орошаемых массивов, что представляет собой серьезную угрозу активизации процесса опустынивания. Деградация земель происходит и на орошаемой территории, вовлеченной в сельскохозяйственное производство.

Отсутствие севооборота, оптимальной зяблевой пахоты, несоблюдение требований по возделыванию сельскохозяйственных культур, неконтролируемое использование удобрений, а также низкий уровень внедрения агроэкологических стандартов приводят к нарушению почвенно-экологических условий и ведут к увеличению площади деградированных земель.

2. Региональные и национальные проблемы

Ресурсоемкость и сырьевая направленность экономик стран региона, неэффективная система управления и интенсивное природопользование обусловили формирование на территории стран Центральной Азии ряда общих экологических проблем.

Особого внимания заслуживает неустойчивое использование природных ресурсов региона, в том числе водно-земельных, топливно-энергетических, биологических, без учета дальнейшей перспективы развития.

2.1. Истощение и загрязнение водных ресурсов

Согласно схемам распределения воды между пятью республиками Центральной Азии лимит Узбекистана в целом по бассейнам рек Амударья и Сырдарья составляет 63,02 км 3 /год при 100-процентном лимите.

Анализ использования лимита водозаборов показывает, что Узбекистан получает воды в среднем 85 %, а в маловодные годы, такие как 2008, 2011, 2018, около 70 — 75 % от общего годового лимита.

Остается высоким среднегодовой расход воды в сельском хозяйстве.

Одной из наиболее острых экологических проблем Центральноазиатского региона является ситуация в Приаралье.

В настоящее время в Узбекистане заметна тенденция к усилению сезонных засух, что свидетельствует о проявлении отрицательного влияния процесса высыхания Арала на климатические условия региона. Аральская катастрофа усугубила континентальность климата, усилив сухость и жару в летнее время, удлинив холодные и суровые зимы.

На сегодняшний день водный баланс остаточного Аральского водоема находится в несбалансированном состоянии вследствие ограниченного, а в отдельные годы отсутствия стока рек Амударья и Сырдарья, в результате чего происходит дальнейшее падение уровня моря, сокращение площади его поверхности и повышение концентрации растворенных в нем элементов.

Вынос солей и пыли с осушенного дна Арала штормовыми ветрами, насыщенными токсичными веществами, оказывает серьезную опасность для здоровья населения, вызывая хронические заболевания крови, дыхательных путей, почек, желудочно-кишечного тракта, сердечно-сосудистой системы, а также желчнокаменные, онкологические и другие заболевания.

По данным Узгидромета, водотоки республики, в основном, относятся ко II и III классам чистых и умеренно загрязненных вод.

Увеличение сброса загрязняющих веществ в водные объекты ведет к загрязнению открытых водотоков и, как следствие, наносит непоправимый ущерб водной флоре и фауне, а также влияет на здоровье населения.

2.2. Загрязнение атмосферного воздуха

Основными источниками загрязнения атмосферного воздуха в стране являются предприятия металлургии, энергетики, производства строительных материалов, нефтегазовой и горнодобывающей промышленности, а также автотранспорт.

Текущий уровень загрязнения атмосферного воздуха, а также перспективы дальнейшего увеличения объемов выбросов делают необходимыми разработку и реализацию мероприятий по диверсификации источников электрической и тепловой энергии.

Объемы выбросов автотранспортных средств в атмосферный воздух обусловлены экологическим уровнем транспортных средств, качеством используемого топлива и грамотной организацией дорожного движения.

2.3. Сохранение и воспроизводство объектов растительного и животного мира

Видовое многообразие флоры и фауны находится в прямой зависимости от состояния экосистем. Из-за своих географических и климатических особенностей Узбекистан сильно подвержен влиянию отрицательных экологических факторов, в том числе трансграничных, особенно в связи с хрупкостью аридных и горных экосистем и ограниченностью водных ресурсов.

Экстенсивный путь развития орошаемого земледелия, засоление, заболачивание, почвенная эрозия, загрязнение вод, зарегулирование стока рек, перевыпас скота, вырубка лесов и тугайной растительности и другие факторы привели к потере местообитаний и сокращению численности и ареалов ряда видов флоры и фауны.

В настоящее время 91 вид фауны занесен в Международную Красную книгу, 324 вида флоры и 184 вида фауны занесены в Красную книгу Республики Узбекистан.

Конвенцией о биологическом разнообразии сторонам Конвенции рекомендовано довести долю охраняемых природный территорий на суше до 17 % от всей территории страны. В Узбекистане в настоящее время этот показатель составляет около 5 %.

По состоянию на 1 января 2019 года лесной фонд Республики Узбекистан составляет 11 572,6 тыс. га, или 25,7 % территории страны, в том числе 3 201,6 тыс. га, покрытых лесом.

Леса выполняют преимущественно экологические (почвоохранные, водоохранные, сохранение биоразнообразия, санитарно-гигиенические, оздоровительные, рекреационные) и социально-экономические функции.

Наибольшую антропогенную нагрузку испытывают древесные и кустарниковые насаждения, которые произрастают в регионах с повышенной плотностью населения и вблизи крупных промышленных объектов.

2.4. Управление отходами

Антропогенная деятельность привела к накоплению в республике миллиардов тонн отходов промышленности, а также твердых бытовых отходов, которые зачастую размещены на не отвечающих требованиям полигонах, отвалах и шламохранилищах.

Наиболее активно промышленные отходы формируются на предприятиях горнодобывающей, нефтегазодобывающей, угольной и химической промышленности.

Накоплению промышленных отходов способствует отсутствие технологий по уменьшению их образования, утилизации, переработки либо повторного использования.

Кроме того, существенной проблемой является наличие остаточных запасов запрещенных и пришедших в негодность химических веществ (пестицидов и гербицидов).

В республике имеющиеся полигоны твердых бытовых отходов не отвечают санитарным и экологическим нормам. Значительная часть твердых бытовых отходов складируется на стихийных и несанкционированных свалках либо сжигается без применения специальных устройств.

3. Институциональные проблемы охраны окружающей среды

3.1. Экологизация экономики

В республике при формировании государственной политики по вопросам устойчивого развития, а также при разработке концепций развития секторов экономики не в достаточной мере учитывается экологическая составляющая.

Отсутствие или использование устаревших экологических стандартов не позволяет проводить объективную оценку имеющихся экологических проблем при разработке программных документов.

3.2. Экономические механизмы природопользования

Экономическое регулирование охраны окружающей среды и природопользования является важнейшим условием проведения эффективной экологической политики в республике.

В настоящее время платежи за загрязнение окружающей среды представляют собой основной экономический инструмент, применяемый в республике. Однако действующая система компенсационных платежей за загрязнение окружающей среды не имеет стимулирующей функции, так как их размеры не стимулируют хозяйствующие субъекты к снижению объемов выбросов/сбросов и внедрению экологически чистых технологий.

3.3. Государственный контроль в области охраны окружающей среды и рационального природопользования

Контроль в области охраны окружающей среды и рационального природопользования является основным инструментом обеспечения соблюдения требований природоохранного законодательства.

Вместе с тем в республике проводится целенаправленная работа по ограничению проведения контрольных мероприятий в хозяйствующих субъектах, в том числе органами экологии и охраны окружающей среды.

Однако с учетом того, что проводимые ими контрольные мероприятия не затрагивают финансово-хозяйственную деятельность хозяйствующих субъектов, подобное ограничение контрольных функций государственного органа может негативно сказаться на качестве охраны окружающей среды.

3.4. Научное обеспечение охраны окружающей среды

Создание благоприятных условий для здоровья людей, сохранения экологического равновесия, рационального неистощительного природопользования требует применения во всех сферах жизнедеятельности человека современных экологически нейтральных технологий.

Научные исследования в области охраны окружающей среды должны проводиться научными учреждениями по государственному заказу посредством бюджетных программ и грантов, в том числе международных.

Однако в настоящее время научная деятельность в сфере охраны окружающей среды практически не ведется.

3.5. Участие общественности в принятии экологически значимых решений

Решение проблем охраны окружающей среды невозможно без широкого участия институтов гражданского общества и населения. При этом особое значение имеет уровень экологического образования населения.

В настоящее время проведение общественных слушаний по реализации экологически потенциально опасных проектов, а также включение институтов гражданского общества в состав рабочих групп по разработке нормативно-правовых актов в сфере охраны природы не практикуется.

Кроме того, отсутствует система экологического образования населения.

Глава V. Пути решения экологических проблем

Для улучшения качественного состояния окружающей природной среды необходима реализация к 2030 году следующих мер:

в сфере решения глобальных экологических проблем, развития международного сотрудничества и выполнения республикой взятых на себя обязательств:

утверждение Национальной программы по выполнению требований Монреальского протокола по прекращению использования озоноразрушающих веществ в новой редакции и «Дорожной карты» по ее реализации;

разработка и принятие Национального плана действий по реализации Парижского соглашения;

расширение договорно-правовых основ сотрудничества в области охраны окружающей среды с заинтересованными государствами;

изучение целесообразности присоединения Республики Узбекистан к Кигайлийской поправке к Монреальскому протоколу, Орхусской конвенции, Конвенции о трансграничном загрязнении воздуха на большие расстояния и к ее основным протоколам, Конвенции о трансграничном воздействии промышленных аварий, Минаматской конвенции о ртути, Роттердамской конвенции о процедуре предварительного обоснованного согласия в отношении отдельных опасных химических веществ и пестицидов в международной торговле, Конвенции об оценке воздействия на окружающую среду в трансграничном контексте и Протоколу о стратегической экологической оценке, Протоколу по проблемам воды и здоровья к Конвенции по охране и использованию трансграничных водотоков и международных озер и другим международным соглашениям;

обеспечение эффективного долгосрочного стратегического партнерства с международными финансовыми организациями, странами-донорами, совершенствование системы подготовки инвестиционных проектов и проектов международной технической помощи;

обеспечение развития и совершенствование двусторонних отношений с сопредельными государствами в области:

снижения рисков воздействия химических, биологических, радиологических материалов;

формирования реестра трансграничных экологических проблем и систем их мониторинга, проведения совместной оценки воздействия на окружающую среду приграничных объектов, разработки показателей раннего оповещения;

создания трансграничных охраняемых природных территорий;

совместной разработки и принятия единых нормативов, стандартов качества окружающей среды, а также подготовки специалистов в области охраны окружающей среды по единой методике для стран региона;

управления бассейнами трансграничных рек и создания единой комплексной системы мониторинга трансграничных поверхностных водотоков Центральной Азии;

в сфере снижения уровня опустынивания и деградации земель, восстановления качества и плодородия земельных угодий:

создание потенциала для внедрения комплексного планирования и управления земельными ресурсами;

обеспечение устойчивого управления лесными ресурсами, пастбищами и животноводством, а также водными и земельными ресурсами;

увеличение площади лесопосадок на узбекской стороне высохшей части дна Аральского моря;

разработка и реализация комплекса лесомелиоративных мероприятий с созданием системы полезащитных и берегоукрепительных лесных полос, террасированием горных склонов, с созданием лесных и плодовых насаждений;

обеспечение широкого внедрения севооборота при возделывании агротехнических культур;

разработка и реализация программы по восстановлению и рекультивации нарушенных земель;

обеспечение реконструкции и восстановления коллекторно-дренажной сети в целях мелиоративного улучшения земель, а также строительство новых водохранилищ для повышения водообеспеченности орошаемых земель;

обеспечение поэтапного замещения минеральных удобрений органическими и широкое внедрение биологических методов борьбы с сельскохозяйственными вредителями;

разработка и принятие нормативно-правовой базы для развития органического сельскохозяйственного производства;

широкое внедрение агроэкологических стандартов, соответствующих передовым международным практикам и требованиям ВТО;

в сфере охраны от истощения и загрязнения водных ресурсов:

сокращение потерь водных ресурсов в сельском хозяйстве и коммунальной сфере;

сокращение удельного водопотребления в сельском хозяйстве;

стимулирование оснащения очистными сооружениями промышленных предприятий, а также широкого внедрения оборотного цикла водоснабжения в промышленности;

увеличение охвата населения централизованной системой канализации;

в сфере охраны атмосферного воздуха:

обеспечение снижения выбросов загрязняющих веществ в атмосферный воздух;

увеличение доли возобновляемых источников электроэнергии в общей структуре генерирующих мощностей;

стимулирование мер в области повышения энергоэффективности зданий, поощрение использования низкоуглеродных технологий (тепловых насосов, возобновляемых источников энергии) и более чистых видов топлива в индивидуальных домохозяйствах;

дальнейшее развитие железнодорожной сети и содействие переходу от автодорожных к железнодорожным перевозкам пассажиров и грузов;

перевод транспорта на газобаллонное топливо, электротягу и другие альтернативные виды топлива, а также организация соответствующей дорожной инфраструктуры;

принятие стандартов колесных транспортных средств, а также моторного топлива экологического класса «Евро-6»;

обеспечение разработки и принятие удельных норм выбросов загрязняющих веществ, образующихся при выработке электрической и тепловой энергии;

создание кадастров выбросов загрязняющих веществ, в том числе по секторам экономики;

пересмотр государственных стандартов для твердого печного топлива с учетом экологических аспектов;

обеспечение обогащения добываемого в республике каменного угля с целью повышения его теплотворной способности и уменьшения зольности;

обеспечение грамотной организации дорожного движения за счет сокращения числа пересечений транспортных и пешеходных потоков, снижения уровня загрузки магистралей, оптимизации состава транспортного потока, скоростного режима, цикла регулирования, создания отдельных полос для движения пассажирского транспорта, организации отдельных велосипедных дорожек;

обеспечение применения на стационарных источниках загрязнения атмосферного воздуха вновь вводимых в эксплуатацию производственных мощностей пылегазоулавливающих установок с эффективностью не ниже 99,5 %;

обеспечение применения на стационарных источниках загрязнения атмосферного воздуха действующих производственных мощностей пылегазоулавливающих установок с эффективностью не ниже 95 %;

в сфере сохранения и воспроизводства биологических ресурсов, а также повышения качества и объемов лесного фонда:

увеличение площадей охраняемых природных территорий I — V категорий путем адекватного охвата всех типов экосистем и обеспечения экологической связи всей сети охраняемых природных территорий;

внедрение технологии сохранения редких и исчезающих видов диких животных и дикорастущих растений в генетических банках;

разработка и реализация единой системы мер, направленной на усиление биологической безопасности, включая контроль над ввозом и распространением чужеродных видов, способных нанести вред естественным сообществам и сельскохозяйственным культурам;

обеспечение создания единой информационной базы данных государственных кадастров объектов животного и растительного мира, охраняемых природных территорий и их мониторинга на основе современных информационных технологий;

инвентаризация природных запасов дикорастущих видов лекарственных, пищевых и технических растений;

создание системы сбора налогов и пошлин, стимулирующей использование выращенных в питомниках объектов биологического разнообразия и сокращение объемов их изъятия из природной среды;

расширение существующих и организация новых питомников по разведению объектов животного мира, находящихся на грани исчезновения;

увеличение выпуска в природу выращенных в питомниках дроф-красоток, занесенных в Красную книгу;

увеличение поголовья джейранов в Бухарском специализированном питомнике «Джейран» и организация новых популяций джейранов на территории вновь создаваемых охраняемых природных территорий;

разработка механизма оценки экономической стоимости биологического разнообразия и экосистемных услуг;

создание «зеленых поясов» вокруг областных центров и крупных городов республики;

увеличение территории лесного фонда, покрытой лесами;

проведение инвентаризации лесного фонда с целью создания атласа лесов республики;

разработка и внедрение новых методов борьбы с вредителями и болезнями лесов, с преимущественным использованием биологических и экологически безопасных методов;

совершенствование научной и селекционной работы с целью улучшения качественного состава лесного фонда и повышения его устойчивости к вредителям и болезням лесов;

повышение качества лесопосадок и разнообразия видов за счет повышения уровня механизации и внедрения новых технологий создания лесных культур, в том числе с использованием генно-модифицированных организмов;

в сфере снижения объемов образования и сокращения имеющихся объемов промышленных отходов, в том числе предотвращения негативного влияния опасных отходов на здоровье населения и окружающую среду:

введение системы классификации отходов на основе отраслей промышленности и/или химико-физических параметров;

обеспечение экономического стимулирования внедрения безотходных и малоотходных технологий в производстве, в том числе через предоставление льготного кредитования;

стимулирование разработки и внедрения технологий по переработке и утилизации отходов горнодобывающих и перерабатывающих производств;

обеспечение разработки, принятия и реализации Национального плана действий по выполнению требований Стокгольмской конвенции о стойких органических загрязнителях;

обеспечение поэтапной ликвидации либо экологически безопасного удаления непригодных к использованию химических средств обработки сельскохозяйственных культур;

обеспечение организации экологически безопасного хранения опасных отходов на промышленных объектах;

организация системы сбора, использования и/или обезвреживания товаров, утративших свои потребительские свойства и содержащих в своем составе опасные вещества (ртутьсодержащие лампы и приборы, батарейки, аккумуляторы и другие);

организация системы сбора, обезвреживания, утилизации и захоронения медицинских отходов;

обеспечение разработки и реализации адресной программы по консервации специальных полигонов, предназначенных для захоронения ядохимикатов и других токсичных веществ, в том числе полная рекультивация и экологическая реабилитация объектов «Чоркесар» и «Янгиабад»;

в сфере экологизации экономики:

оптимизация использования ресурсов и повышение эффективности природоохранной деятельности, а также создание «зеленой инфраструктуры»;

преобразование национальной экономики, ориентированной на бережное использование воды, поощрение, стимулирование развития и широкое внедрение технологий возобновляемой энергетики, а также строительство сооружений на базе высоких стандартов энергоэффективности;

обеспечение интеграции экологических аспектов в секторальную политику государства, в том числе путем внедрения механизма стратегической экологической оценки планов, программ и других стратегических документов, а также оценки воздействия на окружающую среду отдельных проектов;

разработка параметров проведения оценки восстановительных возможностей и потенциальной емкости экосистем и внедрение процедуры учета данных параметров при планировании социально-экономического развития страны;

внедрение системы экологического страхования и экологического аудита деятельности хозяйствующих субъектов;

обеспечение перехода на международные стандарты (Европейской экономической комиссии ООН, ЕС и другие) по приоритетным направлениям, определяющие качество окружающей среды;

расширение применения экологических стандартов при осуществлении государственных закупок;

в сфере использования экономических механизмов природопользования:

реализация в полной мере принципа «загрязнитель платит», обеспечение зависимости размеров платы за выбросы и сбросы от их объема и опасности для окружающей среды и здоровья населения;

внедрение механизма эффективного контроля за выбросами и сбросами с оптимизацией количества контролируемых загрязняющих веществ на основе европейских стандартов;

создание системы налогов и пошлин, стимулирующих использование и ввоз экологически нейтральных технологий, товаров и услуг;

обеспечение разработки и внедрения эффективных методик расчета ущерба, наносимого окружающей среде от хозяйственной деятельности;

разработка и принятие нормативно-правовых актов, стимулирующих использование возобновляемых источников энергии, в том числе путем внедрения специального закупочного тарифа на поставку в сеть электроэнергии, полученной от возобновляемых источников энергии («зеленый тариф»);

в сфере реализации функций государственного экологического контроля:

четкое разграничение функций и задач, а также обеспечение координации действий государственных органов в области охраны окружающей среды путем разработки и принятия Экологического кодекса Республики Узбекистан;

обеспечение оптимальной централизации всех контролирующих функций в сфере экологии в рамках одного государственного органа, с устранением дублирования;

обеспечение адекватного бюджетного финансирования охраны окружающей среды, в том числе в части оснащения контролирующих структур современными средствами мобильного аналитического контроля за уровнем загрязнения окружающей среды;

обеспечение актуализации специальностей, учебных планов и программ подготовки специалистов в области охраны окружающей среды, совершенствование системы подготовки кадров, в том числе с привлечением зарубежных специалистов;

внедрение в практику создания экологических служб хозяйствующими субъектами, относящихся к I и II категориям воздействия на окружающую среду, с обязательным периодическим повышением квалификации;

в сфере осуществления государственной экологической экспертизы и экологической сертификации:

критический пересмотр нормативно-правовой базы, регламентирующей проведение государственной экологической экспертизы, включая систему определения категории экологической опасности хозяйствующих субъектов на основе международных стандартов;

переход на принцип «использования наилучших доступных технологий»;

внедрение современных информационных технологий моделирования воздействия объектов экспертизы, а также доступа к результатам оценки воздействия на окружающую среду хозяйствующих субъектов;

обеспечение перехода от метода индивидуального определения экологических нормативов к отраслевому;

определение точных критериев квотирования выбросов, сбросов загрязняющих веществ, а также размещения отходов эколого-хозяйственных районов;

создание эффективного механизма постэкспертного контроля;

внедрение международных стандартов создания системы экологического менеджмента и внедрение механизма взаимного признания работ по экологической сертификации со странами СНГ, ЕС и другими странами;

обеспечение аккредитации органа по экологической сертификации и испытательной лаборатории на международном уровне для признания экологических сертификатов и протоколов испытаний за рубежом;

обеспечение гармонизации действующих стандартов с международными стандартами ИСО (Международная организация по стандартизации) и МЭК (Международная электротехническая комиссия);

совершенствование системы экологической сертификации, в том числе колесных транспортных средств;

обеспечение создания и аккредитации лаборатории по определению экологического класса автомобилей;

в сфере системы государственного мониторинга окружающей природной среды:

кардинальное улучшение материально-технического и методического обеспечения лабораторий причастных министерств и ведомств;

создание системы постов автоматического замера загрязнения атмосферного воздуха в пределах республики;

обеспечение оснащения автоматическими системами анализа выбросов в атмосферный воздух от приоритетных стационарных (организованных) источников и сбросов в водные объекты от источников загрязнения хозяйствующих субъектов, относящихся к I категории воздействия на окружающую среду;

разработка и внедрение современной информационной системы сбора данных результатов мониторинга причастных министерств и ведомств, а также хозяйствующих субъектов;

создание электронной экологической карты республики с целью обеспечения открытости и прозрачности информации о состоянии окружающей среды и возможных экологических угрозах;

обеспечение охвата мониторингом уровня загрязнения атмосферного воздуха взвешенными твердыми частицами с аэродинамическим диаметром не более 10 микрон (PM10), включая частицы с аэродинамическим диаметром не более 2,5 микрона (PM2,5);

совершенствование системы показателей оценки состояния объектов окружающей среды и разработка критериев эффективности реализации природоохранных мероприятий;

обеспечение государственных органов, общественных организаций и населения достоверной информацией о состоянии окружающей среды;

в сфере научного обеспечения охраны окружающей среды:

развитие и совершенствование системы обмена научно-технической информацией;

создание механизма, обеспечивающего трансформацию научных идей в конкретные промышленные образцы оборудования природоохранной направленности и их внедрение в технологический процесс;

обеспечение разработки экологически чистых и ресурсосберегающих технологий, производств, видов сырья, материалов, продукции и оборудования;

обеспечение проведения исследований уязвимости природных систем и секторов хозяйственной деятельности по отношению к возможным глобальным и региональным изменениям климата, разработка научных основ определения экологических рисков;

обеспечение анализа распространения чужеродных и генетически измененных видов живых организмов и разработка соответствующих методов контроля и снижения уровня негативных последствий этих процессов;

организация систематизации накопленных знаний и координации научных исследований в области охраны окружающей среды;

обеспечение научно-методического обоснования новых норм водопотребления, нормативов качества источников водоснабжения и питьевой воды;

разработка методологии экологического районирования территорий, а также пересмотр критериев оценки степени загрязнения водоемов и питьевой воды для определения наиболее опасных для здоровья территорий;

в сфере участия институтов гражданского общества в вопросах охраны окружающей среды, а также создания непрерывной системы экологического образования:

регулярная подготовка и публикация национальных докладов о состоянии окружающей среды и использовании природных ресурсов;

создание эффективного механизма обеспечения обязательного участия общественности в принятии экологически значимых решений;

создание механизма проведения общественных слушаний и общественной экологической экспертизы проектов оценки воздействия на окружающую среду на намечаемые виды деятельности, относящихся к I и II категориям воздействия на окружающую среду (высокий и средний риск), до проведения государственной экологической экспертизы;

обеспечение совершенствования института общественных инспекторов охраны окружающей среды;

совершенствование системы непрерывного экологического образования путем внедрения вопросов экологии, охраны окружающей среды и устойчивого развития в учебные программы всех уровней образования;

обеспечение подготовки специалистов, а также переподготовки и повышения квалификации кадров в области экологии для всех уровней системы образования.

Глава VI. Ожидаемые результаты

В результате реализации Концепции к 2030 году ожидается:

доведение площади лесопосадок на узбекской части высохшего дна Аральского моря до 60% его территории;

сокращение потерь водных ресурсов в сельском хозяйстве на 10%;

сокращение водопотребления в сельском хозяйстве (на удельный гектар) на 15%;

повышение эффективности очистки сточных вод до 80%;

снижение выбросов загрязняющих веществ в атмосферный воздух на 10%;

перевод 80% общественного транспорта на газобаллонное топливо и электротягу;

увеличение территории лесного фонда, покрытой лесами, до 4,5 млн га;

увеличение площади охраняемых природных территорий I — V категорий до 12%;

увеличение выпуска в природу выращенных в питомниках дроф-красоток, занесенных в Красную книгу, до 4 000 особей в год;

доведение охвата населения услугами по сбору и вывозу твердых бытовых отходов до 100%;

увеличение объема переработки образуемых твердых бытовых отходов до 65%;

увеличение объема переработки специфических отходов (ртутьсодержащие отходы, автопокрышки, аккумуляторы, отработанные масла, отходы упаковок и другие) до 30%.

Глава VII. Механизм реализации Концепции

Концепция реализуется посредством принятия трехлетних «дорожных карт», утверждаемых Кабинетом Министров Республики Узбекистан, на основе которых разрабатываются ведомственные программы, утверждаемые соответствующими министерствами и ведомствами, а также территориальные планы действий, утверждаемые местными органами власти.

ПРИЛОЖЕНИЕ к Концепции

в рамках Концепции охраны окружающей среды Республики Узбекистан до 2030 года

№ Показатели Ответственные исполнители I. Смягчение последствий Аральской катастрофы 1. Увеличение площади лесопосадок на узбекской части высохшего дна Аральского моря. Агентство по лесному хозяйству, МЧС, Совет Министров Республики Каракалпакстан, причастные министерства и ведомства 2. Создание «зеленого пояса» вокруг городов Нукуса, Ургенча и Хивы из местных древесно-кустарниковых растений. Агентство по лесному хозяйству, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимият Хорезмской области II. Охрана земельных ресурсов и недр 3. Обеспечение широкого внедрения коротко-ротационных и хлопково-люцерновых севооборотов для сохранения и повышения плодородия почв и урожайности сельскохозяйственных культур. Минсельхоз, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей 4. Внедрение методов органического сельского хозяйства при возделывании сельскохозяйственных культур. Минсельхоз, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей 5. Обеспечение восстановления и рекультивации нарушенных земель. Хозяйствующие субъекты, Минэкологии, Минсельхоз, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей 6. Обеспечение реконструкции и восстановления коллекторно-дренажной сети. Минводхоз, Минсельхоз, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей III. Охрана водных ресурсов 7. Сокращение потерь водных ресурсов. Минводхоз, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей 8. Сокращение водопотребления в сельском хозяйстве на удельный гектар. Минводхоз, Минсельхоз, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей 9. Расширение площади земель сельскохозяйственного назначения, переведенных на капельное орошение и другие водосберегающие технологии. Минводхоз, Минсельхоз, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей 10. Повышение эффективности очистки сточных вод. МЖКО, хозяйствующие субъекты 11. Расширение практики внедрения оборотного цикла водоснабжения в промышленности. Хозяйствующие субъекты, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и г. Ташкента 12. Увеличение охвата системой централизованной канализации населения республики. МЖКО, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и г. Ташкента IV. Охрана атмосферного воздуха 13. Снижение выбросов загрязняющих веществ в атмосферный воздух. Хозяйствующие субъекты 14. Перевод общественного транспорта на газобаллонное топливо и электротягу. Минтранс, МВД, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и г. Ташкента 15. Применение на стационарных источниках загрязнения атмосферного воздуха действующих производственных мощностей пылегазоулавливающих установок (далее — ПГОУ) с эффективностью не ниже 95 %. Хозяйствующие субъекты, Минэкологии 16. Увеличение доли возобновляемых источников электроэнергии (солнечная и ветровая энергетика) в общей структуре генерирующих мощностей. Минэнерго, МЖКО, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и г. Ташкента V. Охрана и воспроизводство биологических ресурсов 17. Увеличение площади охраняемых природных территорий I — V категорий. Минэкологии, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей 18. Сокращение изъятия из естественной среды солодки, ферулы, каперсов и других видов лекарственных, пищевых и технических растений. Минэкологии, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей 19. Увеличение выпуска в природу выращенных в питомниках дроф-красоток, занесенных в Красную книгу. Минэкологии 20. Организация новых популяций джейранов на территории вновь создаваемых охраняемых природных территорий. Минэкологии 21. Увеличение территории лесного фонда, покрытой лесами. Агентство по лесному хозяйству VI. Совершенствование системы обращения с отходами 22. Охват населения услугами по сбору и вывозу твердых бытовых отходов. Минэкологии, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и г. Ташкента 23. Увеличение объема переработки образуемых твердых бытовых отходов. Минэкологии, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и г. Ташкента, хозяйствующие субъекты 24. Организация системы сбора, обезвреживания, утилизации и захоронения медицинских отходов. Минздрав, Минэкологии, Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и г. Ташкента

ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к Указу Президента Республики Узбекистан от 30 октября 2019 года № УП-5863

по реализации в 2019 — 2021 годах Концепции охраны окружающей среды Республики Узбекистан до 2030 года

№ Мероприятия Механизм реализации Сроки исполнения Источники финансирования Ответственные исполнители Ожидаемые результаты I. Меры по смягчению последствий Аральской катастрофы 1. Облесение высохшего дна Аральского моря. Принятие мер по облесению местными древесно-кустарниковыми растениями 30% территории узбекской части высохшего дна Аральского моря. 1 декабря 2021 года Государственный бюджет, местные бюджеты, гранты международных организаций и финансовых институтов, кредитные средства Госкомлес, МЧС, Совет Министров Республики Каракалпакстан, Госкомэкологии, Экологическая партия Узбекистана Снижение объема выноса песков со дна высохшего Аральского моря, восстановление биоразнообразия, развитие туристического потенциала. 2. Создание «зеленых поясов» вокруг областных центров и крупных городов республики. Создание «зеленого пояса» вокруг городов Нукуса, Ургенча и Хивы из местных древесно-кустарниковых растений. 1 декабря 2021 года Местные бюджеты, гранты международных организаций и финансовых институтов, кредитные средства Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимият Хорезмской области, Госкомлес, МЧС, Госкомэкологии, Экологическая партия Узбекистана Улучшение качества атмосферного воздуха и создание благоприятной экологической ситуации в крупных городах региона. II. Меры по охране земельных ресурсов и недр 3. Снижение уровня загрязнения земельных ресурсов. Пересмотр Реестра запрещенных и ограниченных в применении активных и неактивных ингредиентов средств защиты растений. 1 января 2020 года Средства причастных министерств, ведомств и хозяйствующих субъектов Минсельхоз, Госкомэкологии, Госкомземгеодезкадастр, Минводхоз, АО «Узагрокимёхимоя», АО «Узкимёсаноат», Академия наук Улучшение качественного состояния земельных ресурсов. Принятие мер по поэтапному замещению к 2021 году не менее 10% от объема использованных в 2018 году минеральных удобрений органическими и широкого внедрения биологических методов борьбы с сельскохозяйственными вредителями. 1 декабря 2021 года Разработка и принятие нормативно-правовой базы для развития органического сельскохозяйственного производства. 1 декабря 2020 года Средства причастных министерств, ведомств и хозяйствующих субъектов Минсельхоз, Госкомэкологии, Академия наук, Экологическая партия Узбекистана 4. Разработка и реализация превентивных мер по снижению темпов деградации земельных ресурсов. Разработка и реализация комплекса лесомелиоративных, агротехнических и мелиоративных мероприятий, включающих в себя: создание системы полезащитных и берегоукрепительных лесных полос; террасирование горных склонов с созданием лесных и плодовых насаждений; широкое внедрение коротко-ротационных и хлопково-люцерновых севооборотов для сохранения и повышения плодородия почв и урожайности сельскохозяйственных культур; восстановление и рекультивацию нарушенных земель, с обеспечением возврата не менее 5% нарушенных земель; обеспечение реконструкции и восстановления не менее 20% коллекторно-дренажной сети, а также строительство новых водохранилищ в целях мелиоративного улучшения земель. 1 марта 2020 года Государственный (в пределах ежегодно выделяемых средств) и местный бюджеты, средства министерств и ведомств, гранты международных организаций и финансовых институтов, кредитные средства Госкомземгеодезкадастр, Госкомлес, Минсельхоз, Минводхоз, Госкомэкологии, Академия наук Снижение негативного влияния агротехнического комплекса на окружающую природную среду. III. Меры по охране водных ресурсов 5. Реализация мер по рациональному использованию водных ресурсов. Осуществление мероприятий, направленных на: совершенствование системы учета и мониторинга воды; сокращение потери водных ресурсов на 2%; сокращение водопотребления в сельском хозяйстве на 2%, прежде всего за счет перевода земель сельскохозяйственного назначения на капельное орошение и другие водосберегающие технологии, с доведением их площадей до 4%; стимулирование оснащения очистными сооружениями промышленных предприятий; реализация мер по коренной модернизации канализационных очистных сооружений республики; обеспечение широкого внедрения оборотного цикла водоснабжения в промышленности с его доведением до 10% от общего объема водопотребления; обеспечение охвата системой канализации 20% населения республики. 1 декабря 2021 года — Минводхоз, МЖКО, Минсельхоз, Госкомэкологии, Экологическая партия Узбекистана Рациональное использование водных ресурсов за счет сокращения потерь воды. IV. Меры по охране атмосферного воздуха 6. Обеспечение выполнения Концепции на местах в части охраны атмосферного воздуха. Корректировка действующих, разработка и принятие новых ведомственных трехлетних планов действий по охране окружающей среды, с учетом: сокращения выбросов в атмосферный воздух от стационарных источников загрязнения на 3% по отношению к уровню 2018 года; обеспечения применения пылегазоулавливающих установок с эффективностью не ниже 99, 5% на стационарных источниках загрязнения атмосферного воздуха вновь вводимых в эксплуатацию производственных мощностях; обеспечения применения на не менее 30% стационарных источников загрязнения атмосферного воздуха действующих производственных мощностей пылегазоулавливающих установок с эффективностью не ниже 95%. 1 января 2020 года Средства причастных министерств, ведомств и хозяйствующих субъектов Заинтересованные министерства, ведомства, Госкомэкологии, Экологическая партия Узбекистана Сокращение объемов выбросов загрязняющих веществ в атмосферный воздух от стационарных и передвижных источников. Разработка и принятие территориальных планов действий по охране окружающей среды с учетом: обеспечения грамотной организации дорожного движения за счет сокращения числа пересечений транспортных и пешеходных потоков, снижения уровня загрузки магистралей, оптимизации состава транспортного потока, скоростного режима, цикла регулирования, создания отдельных полос для движения пассажирского транспорта, организации отдельных велосипедных дорожек; перевода не менее 50% общественного транспорта на газобаллонное топливо, электротягу и другие альтернативные виды топлива, а также организации дорожной инфраструктуры. 1 января 2020 года Местный � юджет, собственные средства хозяйствующих субъектов, гранты международных финансовых организаций, зарубежных государств и других доноров Совет Министров Республики Каракалпакстан, хокимияты областей и г. Ташкента 7. Разработка и принятие удельных норм выбросов загрязняющих веществ, образующихся при выработке электрической и тепловой энергии. Изучение международных норм и стандартов. 1 декабря 2019 года Средства причастных министерств, ведомств и хозяйствующих субъектов Минэнерго, Госкомэкологии, Минздрав Приведение удельных норм выбросов загрязняющих веществ, образующихся при выработке электрической и тепловой энергии, в соответствие с международными стандартами. Подготовка соответствующих аналитических материалов и проекта нормативного документа в области технического регулирования. 1 июня 2020 года Согласование и внесение в Кабинет Министров Республики Узбекистан нормативного документа в области технического регулирования. 1 декабря 2020 года Корректировка программ модернизации предприятий энергетического комплекса с учетом принятого нормативного документа в области технического регулирования. 1 июня 2021 года V. Меры по охране и воспроизводству биологических ресурсов 8. Увеличение площади и плотности, а также улучшение качества лесных насаждений. Реализация мер по: изучению международного опыта лесовосстановления и лесоразведения в аридных регионах; проведению инвентаризации лесного фонда с целью создания атласа лесов республики; улучшению охраны лесных насаждений от нарушений порядка лесопользования, в том числе от незаконных рубок, пожаров и иных вредных воздействий; доведению территории лесного фонда, покрытой лесами, до 3, 3 млнга с обязательным повышением качества лесопосадок и разнообразия видов из числа местных древесно-кустарниковых пород; разработке и внедрению новых методов борьбы с вредителями и болезнями лесов, используя преимущественно биологические и экологически безопасные методы; внедрению современной системы мониторинга лесов на основе дистанционных методов; совершенствованию научной и селекционной работы с целью улучшения качественного состава лесного фонда и повышения его устойчивости к вредителям и болезням лесов. 1 декабря 2021 года Государственный (в пределах ежегодно выделяемых средств) и местный бюджеты, средства министерств и ведомств, гранты международных организаций и финансовых институтов, кредитные средства Госкомлес, Академия наук, Госкомэкологии Снижение уровня загрязнения атмосферного воздуха, сохранение и воспроизводство биоразнообразия в республике. 9. Расширение и развитие сети охраняемых природных территорий (далее — ОПТ). Реализация мер по доведению площади ОПТ I — V категорий до 7% от территории республики. 1 декабря 2021 года Государственный и местный бюджеты, средства министерств и ведомств, гранты международных организаций и финансовых институтов, кредитные средства Госкомэкологии, Госкомлес, Академия наук Выполнение республикой рекомендаций Конвенции о биологическом разнообразии, повышение эффективности управления ОПТ. 10. Внедрение информационных технологий в процесс ведения государственных кадастров объектов животного и растительного мира, ОПТ и их мониторинга. Обеспечение создания единой информационной базы данных государственных кадастров объектов животного и растительного мира, ОПТ и их мониторинга на основе современных информационных технологий в целях их охраны и рационального использования. 1 декабря 2021 года Государственный и местный бюджеты, средства министерств и ведомств, гранты международных организаций и финансовых институтов, кредитные средства Госкомэкологии, Академия наук Совершенствование ведения государственных кадастров объектов животного и растительного мира, ОПТ и их мониторинга. 11. Реализация мер по обеспечению биологической безопасности. Изучение международного опыта. 1 января 2020 года Минздрав, Академия наук, Госкомэкологии, Госкомпромбез, Экологическая партия Узбекистана Обеспечение сохранения и воспроизводства аутентичного биоразнообразия, в том числе индемичных видов флоры и фауны, а также защиты здоровья населения. Разработка проекта Закона Республики Узбекистан «О биологической безопасности», включающего в себя единую систему мер по: определению компетенции государственных органов в сфере биологической безопасности; усилению биологической безопасности; контролю над ввозом и распространением чужеродных видов, способных нанести вред естественным сообществам и сельскохозяйственным культурам; контролю за разработкой, производством, ввозом, продажей и распространением организмов, содержащих живые модифицированные организмы и генно-модифицированные организмы. 1 июня 2020 года Согласование проекта Закона с заинтересованными министерствами и ведомствами. 1 сентября 2020 года Внесение проекта Закона в Кабинет Министров Республики Узбекистан. 1 марта 2021 года 12. Совершенствование законодательных основ сохранения биологического разнообразия. Принятие законодательных мер по: усилению охраны объектов растительного и животного мира, а также контролю за их использованием; созданию системы налогов и пошлин, стимулирующих использование выращенных в питомниках объектов биологического разнообразия и сокращение объемов их изъятия из природной среды. 1 декабря 2021 года — Госкомэкологии, Академия наук, Экологическая партия Узбекистана, причастные министерства и ведомства Создание условий для сохранения биоразнообразия за счет снижения изъятий из природной среды. 13. Меры по сохранению и воспроизводству объектов растительного мира. Инвентаризация природных запасов дикорастущих видов лекарственных, пищевых и технических растений. 1 июня 2020 года Государственный бюджет (в пределах ежегодно выделяемых средств), гранты международных организаций и финансовых институтов Академия наук, Госкомэкологии Определение имеющихся запасов дикорастущих видов лекарственных, пищевых и технических растений, сокращение объемов изъятия отдельных объектов растительного мира из дикой природы. Создание плантаций по выращиванию солодки, ферулы, каперсов и других видов лекарственных, пищевых и технических растений и за счет этого сокращение на 20% изъятия этих видов из природы по отношению к уровню 2018 года. 1 декабря 2021 года Средства хозяйствующих субъектов Госкомэкологии, Академия наук 14. Меры по сохранению и воспроизводству объектов животного мира. Расширение существующих и организация новых питомников по разведению объектов животного мира, находящихся на грани исчезновения. 1 декабря 2021 года Государственный бюджет (в пределах ежегодно выделяемых средств), гранты международных организаций и финансовых институтов, средства хозяйствующих субъектов Госкомэкологии, Академия наук Увеличение популяции и сокращение объемов изъятия из дикой природы объектов животного мира. Увеличение выпуска в дикую природу выращенных в питомниках дроф-красоток, занесенных в Красную книгу, до 2000 особей в год. 1 декабря 2021 года Средства хозяйствующих субъектов, гранты международных организаций и финансовых институтов Принятие мер по доведению поголовья джейранов в Бухарском специализированном питомнике «Джейран» до 850 особей. 1 декабря 2021 года Гранты международных организаций и финансовых институтов, средства хозяйствующих субъектов VI. Меры по совершенствованию системы обращения с отходами 15. Разработка Закона Республики Узбекистан «Об отходах» в новой редакции. Изучение международного опыта. 1 января 2020 года Госкомэкологии, Госкомпромбез, Минздрав, МЖКО, Экологическая партия Узбекистана причастные министерства и ведомства Создание правовых основ для эффективного функционирования системы обращения со всеми видами отходов. Разработка проекта Закона Республики Узбекистан «Об отходах» в новой редакции, предусматривающего: введение системы классификации отходов на основе отраслей промышленности и/или химико-физических параметров взамен системы пяти классов опасности; экономическое стимулирование внедрения безотходных и малоотходных технологий в производстве путем предоставления льготного кредитования; стимулирование разработки и внедрения технологий по переработке отходов горнодобывающих и перерабатывающих производств; совершенствование стимулирующей роли экономических механизмов природопользования для уменьшения объемов образования и захоронения промышленных отходов; обеспечение организации экологически безопасного хранения опасных отходов на промышленных объектах; организацию системы сбора, использования и/или обезвреживания товаров, утративших свои потребительские свойства и содержащих в своем составе опасные вещества (ртутные термометры, батарейки, ртутьсодержащие лампы и другие); организацию системы сбора, обезвреживания, утилизации и захоронения медицинских отходов. 1 июня 2020 года Согласование проекта Закона с заинтересованными министерствами и ведомствами. 1 сентября 2020 года Внесение проекта Закона в Кабинет Министров Республики Узбекистан. 1 октября 2020 года 17. Сокращение негативного влияния на окружающую среду опасных отходов. Разработка и принятие Национального плана действий по выполнению требований Стокгольмской конвенции о стойких органических загрязнителях. 1 декабря 2020 года Гранты международных организаций и финансовых институтов, средства Госкомэкологии, МИВТ, МИД Снижение риска для окружающей природной среды и здоровья населения за счет ликвидации или безопасного удаления стойких органических загрязнителей и непригодных к использованию химических средств обработки сельскохозяйственных культур. Реализация Национального плана действий по выполнению требований Стокгольмской конвенции о стойких органических загрязнителях. В установленные сроки Государственный бюджет (в пределах ежегодно выделяемых средств), гранты международных организаций и финансовых институтов, кредитные средства Госкомэкологии, АО «Узкимёсаноат», МИВТ, МИД, Минфин Разработка и реализация мер по обеспечению поэтапной ликвидации либо экологически безопасному удалению непригодных к использованию химических средств обработки сельскохозяйственных культур. 1 декабря 2021 года Государственный бюджет (в пределах ежегодно выделяемых средств), гранты международных организаций и финансовых институтов, кредитные средства АО «Узагрокимёхимоя», АО «Узкимёсаноат», Госкомэкологии, Минсельхоз, МИВТ, МИД, Минфин Реализация адресной программы по консервации специальных полигонов, предназначенных для захоронения ядохимикатов и других токсичных веществ. 1 декабря 2021 года Государственный бюджет (в пределах ежегодно выделяемых средств) АО «Узагрокимёхимоя», АО «Узкимёсаноат», Госкомэкологии, Минфин Реализация мер по полной рекультивации и экологической реабилитации объекта «Чоркесар». 1 декабря 2021 года Государственный бюджет (в пределах ежегодно выделяемых средств) Госкомэкологии, Госкомпромбез, Академия наук, Минэкономпром, Минфин Реализация мер по полной рекультивации и экологической реабилитации объекта «Янгиабад». 1 декабря 2021 года Гранты международных организаций и финансовых институтов, кредитные средства Госкомпромбез, Академия наук, Госкомэкологии, Минэкономпром, Минфин, МИВТ VII. Меры по экологизации экономики и совершенствованию экономических механизмов природопользования 18. Обеспечение учета экологических аспектов во всех секторах экономики. Пересмотр долгосрочных программных документов, концепций и страегий развития отраслей экономики, в том числе путем их стратегической экологической оценки, а также оценки воздействия на окружающую среду отдельных проектов, с учетом восстановительных возможностей и потенциальной емкости экосистем. 1 декабря 2021 года — Минэкономпром, Госкомэкологии, Экологическая партия Узбекистана, причастные министерства и ведомства Развитие секторов экономики с учетом экологической составляющей. 19. Создание инструментов для ускоренной экологизации экономики. Принятие мер по: Госкомэкологии, причастные министерства и ведомства Снижение объемов загрязнения и улучшение экологической обстановки за счет учета экологической составляющей при планировании развития секторов экономики. разработке параметров проведения оценки восстановительных возможностей и потенциальной емкости экосистем; 1 июня 2020 года Гранты международных организаций и финансовых институтов внедрению системы экологического страхования и экологического аудита деятельности хозяйствующих субъектов; 1 декабря 2020 года переходу на международные стандарты (ЕЭК ООН, ЕС и другие) по приоритетным направлениям, определяющим качество окружающей среды. 1 декабря 2021 года Гранты международных организаций и финансовых институтов 20. Совершенствование экономических механизмов природопользования. Изучение международного опыта. 1 января 2020 года — Госкомэкологии, Экологическая партия Узбекистана, причастные министерства и ведомства Создание условий для роста инвестиций в природоохранные мероприятия и развитие использования экологически чистых технологий. Инвентаризация национыльной нормативно-правовой базы. 1 марта 2020 года Разработка проектов нормативно-правовых актов, предусматривающих: реализацию в полной мере принципа «загрязнитель платит», с обеспечением зависимости размеров платы за выбросы и сбросы от их объема и опасности для окружающей среды и здоровья населения; внедрение механизма эффективного контроля за выбросами и сбросами с оптимизацией количества контролируемых загрязняющих веществ на основе стандартов ЕС; формирование и проведение налоговой и тарифной политики, стимулирующей переориентацию экономики с экспорта сырья на производство продуктов высокого качества и глубокой переработки; создание системы налогов и пошлин, стимулирующих использование и ввоз экологически нейтральных технологий, товаров и услуг; разработку и внедрение эффективных методик расчета ущерба, наносимого окружающей среде от хозяйственной деятельности; стимулирование использования возобновляемых и нетрадиционных источников энергии, в том числе внедрение специального закупочного тарифа на поставку в сеть электроэнергии, полученной от возобновляемых источников энергии («зеленый тариф») ; внедрение рыночных механизмов, стимулирующих повторное использование и вторичную переработку промышленных отходов. 1 декабря 2020 года Согласование проектов нормативно-правовых актов с заинтересованными министерствами и ведомствами. 1 апреля 2021 года Внесение проектов нормативно-правовых актов в Кабинет Министров Республики Узбекистан. 1 июня 2021 года VIII. Меры по совершенствованию экологического контроля и государственного управления в сфере охраны окружающей среды 21. Принятие мер по совершенствованию системы производственного экологического контроля. Разработка и принятие нормативно-правового акта, предусматривающего в том числе: актуализацию целей, задач, основных направлений деятельности, прав и мер ответственности при осуществлении производственного экологического контроля; конкретные меры по повышению эффективности системы производственного экологического контроля; обеспечение актуализации специальностей, учебных планов и программ подготовки специалистов в области охраны окружающей среды, совершенствование системы подготовки кадров, в том числе с учетом передового зарубежного опыта и привлечением зарубежных специалистов; внедрение практики создания экологических служб хозяйствующими субъектами, относящихся к I и II категориям воздействия на окружающую среду (высокий и средний риск), с обязательным периодическим повышением квалификации специалистов. 1 сентября 2020 года — Госкомэкологии, Минвуз, Минтруд, причастные министерства и ведомства Создание эффективно функционирующей современной системы производственного экологического контроля. 22. Утверждение хозяйствующими субъектами, осуществляющими виды деятельности, относящиеся к I и II категориям воздействия на окружающую среду (высокий и средний риск), по согласованию с территориальными органами по экологии и охране окружающей среды организационно-технических мероприятий, направленных на выполнение экологических требований и нормативов, охрану окружающей среды и улучшение экологического состояния на соответствующих объектах. Организационные меры Ежегодно до 25 января — Хозяйствующие субъекты, Госкомэкологии Обеспечение соответствия хозяйственной деятельности экологическим требованиям и нормативам. 23. Совершенствование системы экологической экспертизы. Изучение международного опыта. 1 декабря 2020 года — Госкомэкологии, Экологическая партия Узбекистана, причастные министерства и ведомства Создание эффективной, современной и прозрачной системы экологической экспертизы. Инвентаризация национальной нормативно-правовой базы. 1 сентября 2020 года Разработка проекта Закона Республики Узбекистан «Об экологической экспертизе» в новой редакции и соответствующих подзаконных актов, регулирующих порядок проведения экологической экспертизы, предусматривающих: создание прозрачной системы определения категории экологической опасности хозяйствующих субъектов на основе международных стандартов; переход на принцип «использования наилучших доступных технологий»; внедрение современных информационных технологий моделирования воздействия объектов экспертизы, а также доступа к результатам оценки воздействия на окружающую среду хозяйствующих субъектов; переход от индивидуального метода определения экологических нормативов к отраслевому; определение точных критериев квотирования выбросов, сбросов загрязняющих веществ, а также размещения отходов эколого-хозяйственных районов; приоритет предотвращения и сокращения загрязнения, а не контроль «на конце трубы»; эффективный механизм постэкспертного контроля; механизм использования эффективных доступных технических методов контроля, в которых учитывается потребление воды, сырья и эффективное использование энергоресурсов. 1 марта 2021 года Согласование проектов закона и соответствующих подзаконных актов с заинтересованными министерствами и ведомствами. 1 августа 2021 года Внесение проектов закона и соответствующих подзаконных актов в Кабинет Министров Республики Узбекистан. 1 ноября 2021 года 24. Совершенствование системы экологической сертификации и стандартизации. Изучение международного опыта. 1 января 2020 года — Госкомэкологии, причастные министерства и ведомства Создание эффективной, современной и прозрачной системы экологической сертификации. Инвентаризация национальной нормативно-правовой базы. 1 июня 2020 года Разработка проектов нормативно-правовых актов, предусматривающих в том числе: внедрение международных стандартов создания системы экологического менеджмента; внедрение механизма взаимного признания работ по экологической сертификации со странами СНГ, ЕС и другими странами; совершенствование системы экологической сертификации, в том числе колесных транспортных средств; гармонизацию действующих стандартов с международными стандартами ИСО и МЭК. 1 декабря 2020 года Согласование проектов нормативно-правовых актов с заинтересованными министерствами и ведомствами. 1 марта 2021 года Внесение проектов нормативно-правовых актов в Кабинет Министров Республики Узбекистан. 1 июня 2021 года 25. Совершенствование системы экологического мониторинга окружающей природной среды. Кардинальное улучшение материально-технического и методического обеспечения лабораторий министерств и ведомств, ведущих государственный мониторинг окружающей природной среды. 1 декабря 2021 года Государственный бюджет (в пределах ежегодно выделяемых средств), средства министерств и ведомств, гранты международных организаций и финансовых институтов Госкомэкологии, Минфин, МИВТ, МИД, причастные министерства и ведомства Создание эффективной, современной и прозрачной системы мониторинга окружающей природной среды. Создание системы постов автоматического замера загрязнения атмосферного воздуха в пределах республики. 1 декабря 2021 года Государственный бюджет (в пределах ежегодно выделяемых средств), гранты международных организаций и финансовых институтов Узгидромет, Минфин, МИВТ, МИД, Госкомэкологии Оснащение автоматическими системами анализа выбросов в атмосферный воздух от приоритетных стационарных (организованных) источников загрязнения 20%хозяйствующих субъектов, относящихся к I категории воздействия на окружающую среду. 1 декабря 2021 года Средства хозяйствующих субъектов Хозяйствующие субъекты Оснащение автоматическими системами анализа сбросов в водные объекты и на рельеф местности от приоритетных источников загрязнения 20% хозяйствующих субъектов, относящихся к I категории воздействия на окружающую среду. 1 декабря 2021 года Средства хозяйствующих субъектов Хозяйствующие субъекты 26. Выдача в установленном порядке разрешения Госкомэкологии и его структурным подразделениям на ввоз беспилотных летательных аппаратов гражданской авиации, в том числе оборудованных видеорегистраторами. Агентству гражданской авиации при Министерстве транспорта Республики Узбекистан в десятидневный срок со дня представления необходимых документов обеспечить выдачу Госкомэкологии и его структурным подразделениям заключения о допуске к эксплуатации беспилотных летательных аппаратов гражданской авиации. Организационные меры В установленные сроки — Минтранс, заинтересованные министерства и ведомства Повышение качества мониторинга окружающей среды. IX. Развитие научного обеспечения охраны окружающей среды 27. Организация фундаментальных научных исследований. Принятие мер по проведению исследований по следующим направлениям: Государственный бюджет (в пределах ежегодно выделяемых средств), средства министерств и ведомств, гранты международных организаций и финансовых институтов Госкомэкологии, Академия наук, Мининновации, Экологическая партия Узбекистана Обеспечение научно обоснованного подхода к решению экологических проблем. изучение проблем сохранения биологического разнообразия и научных основ биологической безопасности; 1 января 2020 года исследование уязвимости природных систем и секторов хозяйственной деятельности к возможным глобальным и региональным изменениям климата; 1 декабря 2020 года научные основы определения экологических рисков; 1 декабря 2021 года влияние изменения состояния окружающей среды на здоровье населения. 1 декабря 2021 года 28. Организация прикладных научных исследований. Принятие мер по проведению исследований по следующим направлениям: Государственный бюджет (в пределах ежегодно выделяемых средств), средства министерств и ведомств, гранты международных организаций и финансовых институтов Госкомэкологии, Академия наук, Мининновации Обеспечение научно обоснованного подхода к решению экологических проблем, имеющих прикладное значение. научно-методическое обоснование новых норм водопотребления, нормативов качества источников водоснабжения и питьевой воды; 1 декабря 2020 года разработка экологически чистых и ресурсосберегающих технологий, производств, видов сырья, материалов, продукции и оборудования; 1 декабря 2021 года разработка � етодологии экологического районирования территорий, а также пересмотр критериев оценки степени загрязнения водоемов и питьевой воды для определения наиболее опасных для здоровья территорий 1 декабря 2021 года 29. Решение практических и организационных вопросов научного обеспечения охраны окружающей среды. Создание механизма, обеспечивающего трансформацию научных идей в промышленные образцы оборудования природоохранной направленности и их внедрение в технологический процесс. 1 декабря 2020 года Государственный бюджет (в пределах ежегодно выделяемых средств), средства министерств и ведомств, гранты международных организаций и финансовых институтов Госкомэкологии, Академия наук, Мининновации Создание эффективной системы научного обеспечения охраны окружающей среды. Организация систематизации накопленных знаний и координации научных исследований в области охраны окружающей среды. 1 декабря 2021 года X. Меры по активизации институтов гражданского общества и создания системы непрерывного образования в сфере охраны окружающей среды 30. Повышение осведомленности населения о состоянии окружающей среды. Регулярная подготовка и публикация национальных докладов о состоянии окружающей среды и использовании природных ресурсов. Ежегодно, начиная с 2021 года Средства министерств и ведомств, гранты международных организаций и финансовых институтов Госкомэкологии Повышение информированности населения в вопросах охраны окружающей среды. 31. Активизация институтов гражданского общества в сфере охраны окружающей среды. Разработка и принятие нормативных и нормативно-правовых актов, предусматривающих в том числе: создание эффективного механизма обеспечения обязательного участия общественности в принятии экологически значимых решений; создание механизма проведения общественных слушаний и общественной экологической экспертизы по проектам оценки воздействия на окружающую среду на намечаемые виды деятельности, относящиеся к I и II категориям воздействия на окружающую среду (высокий и средний риск), до проведения государственной экологической экспертизы; обеспечение совершенствования института общественных инспекторов охраны окружающей среды. 1 декабря 2021 года — Госкомэкологии, Экологическая партия Узбекистана, причастные министерства и ведомства Обеспечение вовлеченности гражданского общества в решение вопросов, связанных с охраной окружающей среды. 32. Совершенствование системы экологического образования и подготовки кадров. Разработка и принятие нормативных и нормативно-правовых актов, предусматривающих в том числе: внедрение вопросов экологии, охраны окружающей среды и устойчивого развития в учебные программы всех уровней образования; внедрение новых и улучшение существующих общеобразовательных и специальных учебных планов (программ) по экологии, способствующих более глубокому пониманию экологических проблем и необходимости рационального природопользования; обеспечение подготовки специалистов, а также переподготовки и повышения квалификации кадров в области экологии для всех уровней системы образования; совершенствование системы повышения квалификации педагогических кадров, участвующих в процессе непрерывного образования в области охраны окружающей среды. 1 декабря 2021 года Государственный бюджет (в пределах ежегодно выделяемых средств), средства министерств и ведомств, гранты международных организаций и финансовых институтов Госкомэкологии, причастные министерства и ведомства Улучшение экологического образования населения, а также кадрового потенциала специалистов в области охраны окружающей среды. XI. Развитие международного сотрудничества в области охраны окружающей среды 33. Совершенствование и расширение договорно-правовых основ сотрудничества в области охраны окружающей среды с иностранными государствами. Инвентаризация двусторонних договоров в области охраны окружающей среды с иностранными государствами. 1 декабря 2019 года — Госкомэкологии, МИД Создание современной договорно-правовой базы для развития международного сотрудничества в сфере охраны окружающей среды с широким кругом иностранных государств. Изучение договорно-правовой базы двустороннего сотрудничества с иностранными государствами. 1 марта 2020 года Разработка, согласование и внесение в установленном порядке изменений и дополнений в действующие двусторонние соглашения с иностранными государствами с учетом: создания трансграничных охраняемых природных территорий; управления бассейнами трансграничных рек, сохранения и регулирования биоразнообразия; осуществления мониторинга трансграничного загрязнения и обмена информацией о состоянии окружающей среды. 1 декабря 2020 года Внесение предложений по расширению договорно-правовой базы двустороннего сотрудничества с иностранными государствами. 1 декабря 2020 года 34. Совершенствование и расширение договорно-правовых основ сотрудничества в области охраны окружающей среды с международными организациями и финансовыми институтами. Инвентаризация договорно-правовой базы между Госкомэкологии и международными организациями и финансовыми институтами. 1 декабря 2019 года — Госкомэкологии, МИВТ, МИД Создание современной договорно-правовой базы для развития международного сотрудничества в сфере охраны окружающей среды с широким кругом международных организаций и финансовых институтов. Изучение договорно-правовой базы между Госкомэкологии и международными организациями и финансовыми институтами. 1 марта 2020 года Разработка, согласование и внесение в установленном порядке изменений и дополнений в действующую нормативно-правовую базу между Госкомэкологии и международными организациями и финансовыми институтами, а также внесение предложений по расширению договорно-правовой базы между Госкомэкологии и международными организациями и финансовыми институтами. 1 декабря 2020 года 35. Совершенствование национального законодательства в целях приведения его в соответствие с Законом Республики Узбекистан «О ратификации Стокгольмской конвенции о стойких органических загрязнителях» (Стокгольм, 22 мая 2001 г.). Разработка и внесение в Кабинет Министров Республики Узбекистан проектов соответствующих нормативно-правовых актов. 1 декабря 2019 года — Госкомэкологии, Минздрав, Минюст, Экологическая партия Узбекистана, заинтересованные министерства и ведомства Создание эффективного механизма выполнения Республикой Узбекистан обязательств, взятых в рамках ратификации Стокгольмской конвенции о стойких органических загрязнителях. 36. Изучение целесообразности присоединения к Конвенции Минамата (г. Кумамото, Япония, 10 октября 2013 г.). Подготовка необходимых аналитических материалов и представление их в Кабинет Министров Республики Узбекистан. 1 декабря 2019 года — Госкомэкологии, Минсельхоз, Минздрав, МИД, заинтересованные министерства и ведомства Рассмотрение возможности совершенствования осуществляемых мероприятий в области управления оборотом ртути и ртутьсодержащих веществ и товаров на основе международного опыта развитых государств посредством присоединения Республики Узбекистан к Конвенции Минамата. 37. В целях соблюдения требований Монреальского протокола разработка Национальной программы по прекращению использования озоноразрушающих веществ в новой редакции и «Дорожной карты» по ее реализации. Разработка и внесение в Кабинет Министров Республики Узбекистан проекта постановления Правительства «Об утверждении Национальной программы по прекращению использования озоноразрушающих веществ». 1 мая 2020 года Средства международных финансовых организаций, зарубежных государств и других доноров Госкомэкологии, Минэкономпром, Минюст, заинтересованные министерства и ведомства Создание эффективного механизма выполнения Республикой Узбекистан обязательств, взятых в рамках Монреальского протокола. 38. Принятие Национального плана действий по реализации Парижского соглашения. Разработка, согласование и внесение в Кабинет Министров Республики Узбекистан проекта Национального плана действий по реализации Парижского соглашения. 1 июня 2020 года — Узгидромет, Минэкономпром, Госкомэкологии, заинтересованные министерства и ведомства Определение основных путей выполнения Республикой Узбекистан обязательств в рамках Парижского соглашения. 39. Изучение целесообразности присоединения к Роттердамской Конвенции о процедуре предварительного обоснованного согласия в отношении отдельных опасных химических веществ и пестицидов в международной торговле (г. Роттердам, Нидерланды, 10 сентября 1998 г.). Подготовка необходимых аналитических материалов и представление их в Кабинет Министров Республики Узбекистан. 1 июня 2021 года — Госкомэкологии, Минсельхоз, Минздрав, Госкомветеринарии, МИД, заинтересованные министерства и ведомства Рассмотрение возможности совершенствования осуществляемых мероприятий в области управления отдельными химическими веществами и пестицидами на основе международного опыта развитых государств посредством присоединения Республики Узбекистан к Роттердамской Конвенции. 40. Изучение целесообразности присоединения Республики Узбекистан к Кигалийской поправке к Монреальскому протоколу (г. Кигали, Руанда, 15 октября 2016 г.). Подготовка необходимых аналитических материалов и представление их в Кабинет Министров Республики Узбекистан. 1 декабря 2020 года Средства международных финансовых организаций, зарубежных государств и других доноров Госкомэкологии, Минэкономпром, МИД, Экологическая партия Узбекистана, заинтересованные министерства и ведомства Рассмотрение возможности поэтапного вывода из обращения гидрофторуглеродов посредством присоединения Республики Узбекиста к Кигалийской поправке к Монреальскому протоколу. 41. Изучение целесообразности присоединения Республики Узбекистан к Конвенции о доступе к информации, участии общественности в процессе принятия решений и доступе к правосудию по вопросам, касающимся окружающей среды (Орхусская конвенция, г.Орхус, Дания, 25 июня 1998 г.). Подготовка необходимых аналитических материалов и представление их в Кабинет Министров Республики Узбекистан. 1 декабря 2021 года Средства международных финансовых организаций, зарубежных государств и других доноров Госкомэкологии, Верховный суд, Минюст, Экологическая партия Узбекистана, заинтересованные министерства и ведомства Рассмотрение возможности совершенствования системы обеспечения прав человека на благоприятную окружающую среду для его здоровья и благосостояния, на доступ к информации, на участие общественности в процессе принятия решений и на доступ к правосудию по вопросам, касающимся окружающей среды, посредством присоединения Республики Узбекистан к Орхуской конвенции.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

30 октября 2019 г.,

№ УП-5863

(Национальная база данных законодательства, 31.10.2019 г., № 06/19/5863/3979; 13.11.2020 г., № 06/20/6110/1512; 17.03.2021 г., № 06/21/6188/0216; 20.01.2024 г., № 06/24/14/0052; 03.08.2024 г., № 06/24/106/0571; 23.11.2024 г., № 06/24/184/0954)

lex.uz