UzbekAI

← Qonunlar

📅 2019-yil 1-noyabr · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2019 йил 1 ноябрь · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 1 ноября 2019 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 1 November 2019 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2019 йил 19 сентябрда қабул қилинган Сенат томонидан 2019 йил 11 октябрда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади тўловлар ва тўлов тизимлари соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Ушбу Қонуннинг қўлланилиш соҳаси

Ушбу Қонуннинг амал қилиши тўлов хизматларини етказиб берувчи ва тўлов хизматларидан фойдаланувчи бўлган жисмоний ва юридик шахслар ўртасида тўловларни амалга ошириш ҳамда тўлов хизматлари кўрсатиш чоғида юзага келадиган муносабатларга нисбатан татбиқ этилади.

Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий Қонуни билан махсус ҳуқуқий режим ўрнатилган ҳудудда тўлов хизматларини етказиб берувчи ва тўлов хизматларидан фойдаланувчи бўлган жисмоний ва юридик шахслар ўртасида тўловларни амалга ошириш ҳамда тўлов хизматлари кўрсатиш чоғида юзага келадиган муносабатлар ушбу Қонунда белгиланганидан бошқача қоидалар билан тартибга солинади.

Ушбу Қонуннинг амал қилиши крипто-активларга доир операцияларга нисбатан татбиқ этилмайди.

3-модда. Тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисидаги қонунчилик

Тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

4-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

бенефициар — пул маблағларини олувчи шахс;

валюталаш санаси — ташаббускор томонидан тўлов ҳужжатида кўрсатилган, бенефициарнинг банк ҳисобварағига пул маблағлари ўтказилиши керак бўлган сана;

идентификация воситаси — фармойишни жўнатувчининг электрон рақамли имзоси ёки ҳарфлар, рақамлар ёки рамзлар уйғунлигидан иборат ноёб идентификатор ёхуд тўлов хизматларини етказиб берувчи томонидан тўлов хизматларидан фойдаланувчини идентификациялаш учун белгиланган ҳамда у билан келишилган бошқа идентификатор (шахсий пароль, бир марталик идентификация коди, биометрик идентификациялаш воситаси);

клиринг — тўлов тизими иштирокчиларининг пулга доир ўзаро талаблари ва мажбуриятларини йиғиш, таққослаш ҳамда ҳисобга ўтказиш жараёни;

масофавий хизмат кўрсатиш тизими — электрон хизматлардан фойдаланиш учун тўлов хизматларидан фойдаланувчи ва ушбу хизматларни етказиб берувчи ўртасидаги алоқани таъминлайдиган телекоммуникация воситалари, рақамли ва ахборот технологиялари, дастурий таъминот ва ускуналар мажмуи;

операция куни — фармойишларни қабул қилиш ва уларга ишлов бериш амалга ошириладиган вақтнинг даври;

ташаббускор — тўловни амалга ошириш учун фармойиш берган шахс;

тўлов — пул мажбуриятини нақд пул маблағлари билан бажариш ёхуд пул маблағларини тўлов воситаларидан фойдаланган ҳолда ўтказиш;

тўлов агенти — банк ёки тўлов ташкилоти билан тўлов хизматлари кўрсатиш учун агентлик шартномасини тузган, банк ҳисобланмайдиган юридик шахс;

тўлов воситаси — тўловни амалга ошириш учун асос бўладиган ёки фойдаланиладиган тўлов ҳужжати ёки электрон тўлов воситаси;

тўлов субагенти — тўлов агенти билан тўлов хизматларини кўрсатиш бўйича субагентлик шартномасини тузган, банк ҳисобланмайдиган юридик шахс ёки якка тартибдаги тадбиркор;

тўлов ташкилоти — банк ҳисобланмайдиган, тўлов хизматларини кўрсатиш бўйича фаолиятни амалга оширишга ваколатли бўлган юридик шахс;

тўловчи — тўлов кимнинг ҳисобидан амалга оширилаётган бўлса, ўша шахс;

тўлов хизмати — тўлов хизматини етказиб берувчининг тўлов хизматларидан фойдаланувчига кўрсатадиган хизмати;

тўлов хизматлари бозори — тўлов хизматларини кўрсатиш ва улардан фойдаланиш, шунингдек тўлов воситаларини чиқариш ва улардан фойдаланиш билан боғлиқ муносабатлар мажмуи;

тўлов хизматларидан фойдаланувчи — тўлов хизматларини етказиб берувчининг тўлов хизматларидан фойдаланадиган жисмоний ва юридик шахс;

фармойиш — тўлов ташаббускорининг тўлов хизматларини етказиб берувчига тўловни амалга ошириш тўғрисидаги кўрсатмаси бўлиб, у электрон тўлов воситасидан ёки масофавий хизмат кўрсатиш тизимидан фойдаланилганда тўлов ҳужжатлари шаклида ёки тўлов хизматларидан фойдаланувчининг розилиги кўринишида ифодаланади;

электрон пуллар — электрон пуллар эмитентининг электрон шаклда сақланадиган ҳамда электрон пуллар тизимида тўлов воситаси сифатида қабул қилинадиган шартсиз ва чақириб олинмайдиган пул мажбуриятлари.

2-боб. Тўлов тизимлари

5-модда. Тўлов тизими ва тўлов тизимининг иштирокчилари

Тўлов тизими тўловларни тўлов тизимининг оператори, тўлов тизими иштирокчилари ва (ёки) тўлов ташкилотларининг тўлов тизими оператори томонидан белгиланган тўлов тизимининг тартиб-таомилларини, инфратузилмасини ва қоидаларини қўллаш воситасида ҳамкорлик қилиш йўли билан амалга оширишни таъминлайдиган муносабатлар мажмуидир.

Тўлов тизими оператори билан ҳисоб-китобларни амалга оширувчи ва тўлов тизимида иштирок этиш тўғрисида шартнома тузган банклар тўлов тизимининг иштирокчилари ҳисобланади.

6-модда. Тўлов тизимларининг турлари, уларнинг муҳимлигини аниқлаш мезонлари

Тўлов тизимлари муҳим тўлов тизимлари ва бошқа тўлов тизимларига бўлинади.

Агар тўлов тизимининг узлуксиз ишлаши Ўзбекистон Республикаси тўлов хизматлари бозорининг барқарор фаолият кўрсатишига ёрдам берса, унинг ишидаги тўхталишлар (узилишлар) эса Ўзбекистон Республикаси тўлов хизматлари бозорида таваккалчиликларнинг пайдо бўлишига олиб келиши мумкин бўлса, Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (бундан буён матнда Марказий банк деб юритилади) ушбу тўлов тизимини муҳим тўлов тизими жумласига киритади.

Агар тўлов тизими тўлов хизматлари бозорининг Марказий банк томонидан мазкур бозор учун белгиланган миқдордан кўп улушини эгаллаган бўлса ва (ёки) тўловлар тўлов тизими орқали Ўзбекистон Республикаси ҳудудида Марказий банк томонидан белгиланадиган кўрсаткичлардан кам бўлмаган ҳажмда бир йил давомида амалга оширилса, бу тизим муҳим тўлов тизими жумласига киради.

Ушбу модданинг иккинчи ва учинчи қисмларида келтирилган тўлов тизимларининг тавсифларига мос келмайдиган тўлов тизимлари бошқа тўлов тизимлари ҳисобланади.

7-модда. Тўлов тизимининг оператори

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида тўлов тизимининг ишлашини таъминлаш бўйича фаолиятни амалга оширувчи юридик шахс тўлов тизимининг операторидир.

Тўлов тизимининг оператори бўлмаган юридик шахс ўз номида ва (ёки) товар белгисида «тўлов тизими» деган сўзларни ҳамда мазкур сўзлардан ҳосил бўлган, тўлов тизимининг ишлашини таъминлаш бўйича фаолиятни ушбу юридик шахс амалга ошираётганлигини тахмин қилиш имконини берадиган сўзлардан фойдаланиш ҳуқуқига эга эмас.

Тўлов тизимининг оператори:

тўлов тизимининг қоидаларини белгилайди ва тўлов тизимининг иштирокчилари томонидан уларга риоя этилиши устидан назоратни амалга оширади;

тўлов тизими иштирокчиларининг (иштирокчиларига) тўловга ва ахборотга доир хабарларига ишлов берилишини ҳамда ушбу хабарларнинг берилишини, фармойишларнинг якка тартибда бажарилишини ёки клирингни амалга оширади;

тўлов тизимининг иштирокчиси билан тўлов тизимида иштирок этиш тўғрисида шартнома тузади;

тўлов тизими инфратузилмасининг ишлаб туришини таъминлайди;

ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик талабларига, шунингдек тўлов тизимининг узлуксиз ишлаш чораларига риоя қилинишини таъминлайди;

тўлов тизимининг иштирокчилари ўзларига кўрсатиладиган хизматлардан тенг ва очиқ ҳолда фойдаланишини таъминлайди.

Тўлов тизимининг оператори тўлов тизими тўғрисида ахборот тақдим этганда тўлов тизимининг оператори фаолиятини амалга оширишга доир ўз лицензияси рақамини кўрсатиши шарт.

8-модда. Тўлов тизимининг қоидалари

Тўлов тизимининг қоидалари қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:

тўлов тизимининг ишлаш тартиб-таомиллари, шу жумладан тўлов тизимида тўловларни амалга ошириш, тўлов хабарномалари форматларининг қўлланилиш тартиби, тўлов тизимининг иш жадвали ва тўлов тизимидаги таваккалчиликларни бошқариш тизими;

тўлов тизими оператори кўрсатаётган хизматларнинг ва тўлов тизимида амалга оширилаётган операцияларнинг тавсифи;

тўлов тизимида иштирок этиш шартлари;

тўлов тизими иштирокчиларининг тўлов тизими оператори билан ҳамкорлиги тартиби;

тўлов бўйича фармойишни чақириб олиш тартиб-таомили;

тўлов тизими иштирокчиларининг тўловга қобилиятсизлигини ҳал этиш тартиби;

ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик талабларига риоя этиш тартиби;

тўлов тизими қоидаларини бузганлик учун тўлов тизими иштирокчисига нисбатан қўлланиладиган чоралар.

Тўлов тизимининг қоидаларига ушбу тўлов тизими иштирокчиларининг бошқа тўлов тизимларида иштирок этишини, шунингдек мазкур тўлов тизимининг инфратузилмасига хизмат кўрсатувчи шахсларнинг бошқа тўлов тизимларига хизмат кўрсатишини (бундан ушбу тўлов тизими операторининг ходимлари бўлган шахслар мустасно) чекловчи шартларни киритиш тақиқланади.

Тўлов тизимининг қоидалари, ушбу қоидаларга доир ўзгартиш ва қўшимчалар, тўлов тизими операторининг тарифлари (хизматлари қиймати) ҳамда бу тарифларнинг (хизматлар қийматининг) барча ўзгаришлари тўғрисидаги маълумотлар тўлов тизими оператори томонидан тасдиқланганидан сўнг уч иш куни мобайнида тўлов тизими операторининг расмий веб-сайтида эълон қилиниши лозим.

Тўлов тизимининг қоидалари, ушбу қоидаларга доир ўзгартиш ва қўшимчалар, тўлов тизими операторининг тарифлари (хизматлари қиймати) ҳамда бу тарифларнинг (хизматлар қийматининг) барча ўзгаришлари тўлов тизими операторининг расмий веб-сайтида эълон қилинганидан сўнг ўн беш кун ўтгач тўлов тизими оператори ва иштирокчилари томонидан қўлланилади.

Тўлов тизимларининг операторлари ўз тўлов тизимларининг ҳамкорлиги тўғрисидаги шартномаларни, башарти тўлов тизимларининг қоидаларида бундай ҳамкорлик тартиби акс эттирилган бўлса, тузиши мумкин.

Тўлов тизимининг оператори Марказий банкка:

тўлов тизимининг қоидаларига киритилган ўзгартиш ва қўшимчалар тўғрисидаги маълумотларни ушбу ўзгартиш ҳамда қўшимчалар амалга киритиладиган санага қадар ўн беш иш кунидан кечиктирмай;

тўлов тизими оператори тарифларининг (хизматлари қийматининг) ўзгариши тўғрисидаги маълумотларни ушбу ўзгаришлар амалга киритиладиган санага қадар ўн беш иш кунидан кечиктирмай тақдим этади.

9-модда. Тўлов тизимидаги таваккалчиликларни бошқариш тизими

Тўлов тизимидаги таваккалчиликларни бошқариш тизими таваккалчиликларни аниқлаш, мониторинг қилиш ва бошқариш, шунингдек тўлов тизимининг узлуксиз ишлашини таъминлаш тартиб-таомилларини белгилайди ҳамда тўлов тизими операторининг фаолиятини тиклаш режасини ўз ичига олади.

Тўлов тизимидаги таваккалчиликларни бошқариш усуллари тўлов тизимини ташкил этиш хусусиятлари, таваккалчиликларни бошқариш модели, тўлов клирингига ва ҳисоб-китобга оид тартиб-таомиллар, пул маблағлари ўтказмаларининг сони ҳамда уларнинг суммалари, якуний ҳисоб-китоб вақти ҳисобга олинган ҳолда тўлов тизими оператори томонидан белгиланади.

Тўлов тизимидаги таваккалчиликларни бошқариш тизими таваккалчиликларни бошқаришнинг қуйидаги усулларини назарда тутиши мумкин:

таваккалчилик даражаси ҳисобга олинган ҳолда тўлов тизими иштирокчилари мажбуриятларининг энг юқори миқдорларини (лимитларини) белгилаш;

банкдаги алоҳида депозит ҳисобварақда тўлов тизимининг кафолатли жамғармасини ташкил этиш;

тўлов тизими иштирокчиларининг фармойишлари навбатма-навбат бажарилишини бошқариш;

тўлов тизимида ҳисоб-китобни иш куни давомида амалга ошириш;

ҳисоб-китобни тўлов тизими иштирокчилари тақдим этган пул маблағлари доирасида амалга ошириш;

кредит бериш имкониятини таъминлаш.

10-модда. Муҳим тўлов тизими оператори

Муҳим тўлов тизими оператори ушбу Қонуннинг 7-моддасида кўрсатилган шартларга қўшимча равишда:

тўлов тизими иштирокчиларининг ва тўлов хизматларидан фойдаланувчиларнинг эҳтиёжларини кўрсатиладиган хизматлар сифати уларни қаноатлантириши нуқтаи назаридан таҳлил қилади;

тўлов тизими иштирокчилари ва тўлов хизматларидан фойдаланувчилар билан икки томонлама алоқа механизмининг ишлашини таъминлайди;

тўлов тизими иштирокчиларининг ва тўлов хизматларидан фойдаланувчиларнинг қаноатланганлиги нуқтаи назаридан тўлов тизими фаолиятининг самарадорлигини ҳисобот йилида икки томонлама алоқа механизми воситасида келиб тушган мурожаатлар ва сўровларни кўриб чиқиш натижаларини ҳисобга олган ҳолда таҳлил қилиш натижаларини ўз расмий веб-сайтида бир йилда бир марта, ҳисобот давридан кейинги биринчи чоракдан кечиктирмай эълон қилади;

муҳим тўлов тизимининг ишлашини ўзини ўзи баҳолашдан ўтказади;

тўлов тизимининг таваккалчиликларни бошқариш органини ташкил этади ва таваккалчиликларни бошқаришнинг камида икки усулидан фойдаланади;

ички ҳужжатларида:

1) тўлов тизимининг таваккалчиликларини бошқариш органининг ишлаш регламентини, шу жумладан унинг ваколатларини;

2) тўлов тизими иштирокчиларининг кўрсатилаётган хизматлар сифатига бўлган эҳтиёжлари қаноатлантирилиши баҳоланаётган тўлов тизими ишининг самарадорлигини таъминлаш мезонларини;

3) тўлов тизими иштирокчилари билан низоларни судгача ҳал қилиш тартибини белгилайди.

Ушбу моддада кўрсатилган ҳужжатлар тасдиқланганидан кейин уч иш куни мобайнида муҳим тўлов тизими оператори томонидан ўз расмий веб-сайтида эълон қилинади.

11-модда. Муҳим тўлов тизимининг ишлашини ўзини ўзи баҳолашдан ўтказиш

Муҳим тўлов тизимининг оператори томонидан мазкур тўлов тизимининг ушбу Қонун талабларига ва халқаро стандартларга мувофиқлигини аниқлаш мақсадида амалга ошириладиган чора-тадбирлар мажмуи муҳим тўлов тизимининг ишлашини ўзини ўзи баҳолашдан ўтказиш ҳисобланади.

Муҳим тўлов тизимининг оператори тўлов тизимининг ишлашини унинг халқаро стандартларга мувофиқлиги нуқтаи назаридан уч йилда камида бир марта ўзини ўзи баҳолашдан ўтказади.

Муҳим тўлов тизими оператори муҳим тўлов тизимининг ишлашини ўзини ўзи баҳолашдан ўтказиш натижаларини Марказий банкка тақдим этади ва ўзини ўзи баҳолаш тугалланганидан кейин уч иш куни мобайнида ўз расмий веб-сайтида эълон қилади.

12-модда. Тўлов тизимидаги тўловларнинг якунланганлиги

Тўловлар пул маблағлари қайси иштирокчининг фойдасини кўзлаб амалга оширилган бўлса, ўша иштирокчининг ҳисобига ўтказилгандан сўнг тўлов тизимида якунланган деб ҳисобланади.

Тўлов тизимининг иштирокчиси банк ҳисобварағи бўйича харажатлар операцияларини тўхтатиб туриш ва (ёки) мижознинг банк ҳисобварағидаги пул маблағларини хатлаш тўғрисидаги ваколатли давлат органларининг қарорларини олгунига қадар ушбу иштирокчи томонидан тўлов тизимига йўналтирилган тўловлар чақириб олинмайдиган ва узил-кесил тўловлардир. Мазкур тўловлар бажарилиши ва якунига етказилиши лозим.

3-боб. Тўлов хизматлари бозори

13-модда. Тўлов хизматларини етказиб берувчилар

Тўлов хизматларини етказиб берувчилар қуйидагилардан иборат:

Марказий банк;

банклар;

тўлов ташкилотлари;

тўлов агентлари;

тўлов субагентлари.

Ушбу Қонунда банклар тўлов ташкилотлари, тўлов агентлари ва тўлов субагентлари сифатида кўриб чиқилмайди.

14-модда. Тўлов хизматларининг турлари

Қуйидагилар бўйича хизматлар кўрсатиш тўлов хизматлари жумласига киради:

банк ҳисобварағидан фойдаланган ҳолда тўловларни қабул қилиш ва амалга ошириш;

нақд пул маблағларини банк ҳисобварақларига, шу жумладан учинчи шахсларнинг ҳисобварақларига ўтказиш учун қабул қилиш;

тўловчи томонидан банк ҳисобварағини очмаган ҳолда тўловни амалга ошириш учун нақд пул маблағларини қабул қилиш;

электрон пулларни чиқариш ва қоплаш;

банк карталарини чиқариш;

электрон пулларни ва банк карталарини реализация қилиш;

электрон пуллардан фойдаланган ҳолда амалга ошириладиган тўловларни қабул қилиш ва бу тўловларга ишлов бериш;

электрон шаклдаги тўловларга ишлов бериш ва тўловни амалга ошириш учун зарур ахборотни банкка бериш ёки мазкур тўловлар бўйича пул маблағларини қабул қилиш;

пул ўтказмалари тизими орқали пул маблағларини қабул қилиш ва амалга ошириш.

Қуйидагилар бўйича хизматлар кўрсатиш тўлов хизматлари жумласига кирмайди:

тўловчи қайси шахс олдида тўлов хизматларини етказиб берувчининг иштирокисиз амалга ошириладиган мажбуриятларга эга бўлса, ўша шахсга тўловни амалга оширувчи шахс томонидан нақд пул маблағларини бериш;

банкнотларни, тангаларни ва қимматликларни инкассация қилиш;

банк ҳисобварағини очмаган ҳолда нақд чет эл валютаси билан айирбошлаш операцияларини амалга ошириш;

учинчи шахслар иштирокисиз қабул қилинган тўловлар бўйича пул маблағларини тўлов хизматларини етказиб берувчи томонидан бенефициар фойдасига ўтказишни амалга ошириш чоғида юридик шахс бўлган бенефициар, якка тартибдаги тадбиркор ва тўлов хизматларини етказиб берувчи ўртасидаги ахборот-коммуникацияга оид ва технологик ҳамкорликни таъминлаш.

15-модда. Тўлов хизматлари кўрсатиш

Тўлов хизматлари:

Марказий банк;

банклар;

тўлов ташкилоти, бундан нақд пул маблағларини банк ҳисобварақларига ўтказиш учун қабул қилиш, электрон пулларни ва банк карталарини чиқариш хизматлари мустасно;

банклар ва тўлов ташкилотлари учун рухсат этилган тўлов хизматларининг турлари доирасида тўлов агенти ҳамда тўлов субагенти томонидан кўрсатилади.

Тўлов хизматларидан фойдаланувчи ўз банк ҳисобварағига хизмат кўрсатадиган тўлов хизматларини етказиб берувчининг масофавий хизмат кўрсатиш тизимидан фойдаланишга ёки бошқа тўлов хизматларини етказиб берувчининг хизматларидан фойдаланишга, башарти тўлов хизматларини етказиб берувчида бундай фойдаланишнинг техник имкониятлари мавжуд бўлса, ахборот хавфсизлигини ва киберхавфсизликни ҳамда тўлов хизматларидан барча етказиб берувчилар тенг фойдаланишини таъминлашга доир талабларга риоя этган ҳолда ҳақли бўлади.

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида тўлов хизматларини Марказий банкнинг тегишли лицензиясисиз кўрсатиш тақиқланади. Ушбу талаб тўлов агентларининг ва тўлов субагентларининг фаолиятига нисбатан татбиқ этилмайди.

Тўлов ташкилоти тўлов хизматларини кўрсатиш бўйича агентлик шартномаси асосида тўлов агенти ёки тўлов субагенти сифатида тўлов хизматларини кўрсатиш бўйича фаолиятни амалга оширишга ҳақли.

Тўлов ташкилоти ўз фаолияти ҳақидаги ахборотни тақдим этишда ўзининг лицензия рақамини кўрсатиши шарт.

16-модда. Тўлов хизматлари кўрсатишга доир шартнома

Тўлов хизмати тўлов хизматларидан фойдаланувчи ва тўлов хизматларини етказиб берувчи ўртасида тузилган шартнома, шу жумладан оммавий оферта тарзидаги шартнома асосида кўрсатилади. Тўлов хизматлари кўрсатишга доир шартномада қуйидагилар бўлиши керак:

кўрсатиладиган тўлов хизматларининг турлари ва умумий хусусияти;

тўлов хизматларини кўрсатиш тартиби ва муддати;

ундириладиган йиғимларнинг ва воситачилик ҳақларининг миқдорлари;

тўлов хизматлари ҳақидаги ахборотни тақдим этиш тартиби;

рухсат этилмаган тўловлардан ҳимояланиш ҳаракатларининг тартиби;

тўлов хизматларини етказиб берувчининг тўлов хизматлари кўрсатишни рад этиш ҳуқуқига эга бўлиш шартлари;

рухсат этилмаган тўловлар бўйича масалаларни ҳал этиш тартиби;

тўлов хизматларидан фойдаланувчининг шартномани бекор қилиш ҳуқуқи;

эътирозлар билдириш ва низоларни ҳал этиш тартиби;

тўлов хизматларидан фойдаланувчининг фармойишларини бажаришни асоссиз равишда рад этганлик ёки лозим даражада бажармаганлик учун зарарнинг ўрнини қоплаш тартиби ва зарарнинг ўрнини қоплаш бўйича тўловларнинг миқдори.

Тўлов хизматлари кўрсатишга доир шартномада тўлов хизматлари кўрсатиш учун зарур бўлган қўшимча шартлар назарда тутилиши мумкин.

Тўлов хизматларини етказиб берувчи ўзи ва тўлов хизматларидан фойдаланувчи ўртасида шартнома тузилган санада белгиланган кўрсатиладиган тўлов хизматлари бўйича воситачилик ҳақи миқдорларини бир томонлама тартибда ошириш томонга ўзгартиришга ҳақли эмас. Бундан халқаро тўловларни амалга ошириш чоғида ундириладиган воситачилик ҳақлари мустасно бўлиб, бу ҳақларнинг ўзгарганлиги тўғрисида тўлов хизматларини етказиб берувчи тўлов хизматларидан фойдаланувчини шартномада назарда тутилган тартибда ва муддатларда хабардор қилади.

17-модда. Тўлов хизматларини етказиб берувчига қўйиладиган талаблар

Тўлов хизматларини етказиб берувчи тўлов хизматларини фақат тўлов хизматларидан фойдаланувчининг фармойишида назарда тутилган шартларга мувофиқ кўрсатади.

Тўлов хизматларидан фойдаланувчининг фармойиши шартлари ва реквизитларини тўлов хизматларини етказиб берувчи томонидан ўзгартириш тақиқланади.

Тўлов хизматларини етказиб берувчи тўлов хизматларидан фойдаланувчининг фармойишисиз тўловни бошлашга ҳақли эмас.

Тўлов хизматларини етказиб берувчи тўлов хизматларидан фойдаланувчига воситачилик ҳақининг миқдори ҳақида тўлов хизматлари кўрсатилгунига қадар ахборот тақдим этади.

Тўлов хизматлари кўрсатганлик учун воситачилик ҳақини тўлов суммасидан ундириш тақиқланади, бундан бенефициар ва бенефициарнинг тўлов хизматларини етказиб берувчиси ўртасидаги шартномада тўлов суммасидан чегириб ташлаш йўли билан воситачилик ҳақини ундириш шарти назарда тутилган ҳоллар мустасно. Бенефициарнинг тўлов хизматларини етказиб берувчиси бенефициарнинг талабига кўра уни қабул қилинган тўлов суммаси ва ундан амалга оширилган чегирмалар ҳақида хабардор қилади.

Тўлов хизматларини етказиб берувчи тўлов хизматларини кўрсатишда қуйидаги шартларга риоя этилишини таъминлайди:

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ тўлов хизматларидан фойдаланувчини лозим даражада текширишдан ўтказиш ва идентификация қилиш;

тўлов ҳужжатида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчиликда тўловчи ва бенефициар бўйича назарда тутилган реквизитларнинг мавжуд бўлиши, бундан тўлов ташкилотининг пул маблағларини жўнатувчи томонидан банк ҳисобварағини очмаган ҳолда тўловларни амалга ошириш учун нақд пул маблағларини қабул қилиш бўйича хизматлар кўрсатиши мустасно;

тўловчини ва (ёки) бенефициарни идентификация қилиш имконини берувчи маълумотлар тўлов хизматлари кўрсатилганидан кейин камида беш йил давомида сақланишини таъминлаш;

тўлов хизматларидан фойдаланувчининг идентификация воситаларини ҳимоя қилиш бўйича зарур ҳуқуқий, ташкилий ва техник чоралар кўриш;

тўлов тизимининг узлуксиз ишлашига таъсир кўрсатувчи қоидабузарликларни Марказий банкнинг биринчи кўрсатмаси юборилган кундан эътиборан уч ой ичида бартараф этиш;

ахборот хавфсизлигини ва киберхавфсизликни таъминлашга таъсир кўрсатувчи қоидабузарликларни Марказий банкнинг биринчи кўрсатмаси юборилган кундан эътиборан уч ой ичида бартараф этиш.

Тўлов хизматларини етказиб берувчи тўлов хизмати кўрсатилганидан сўнг тўлов хизматларидан фойдаланувчига тўлов хизмати кўрсатилганлиги фактини тасдиқловчи ҳужжатни қоғозда ёки электрон шаклда тақдим этади. Тўлов хизматлари кўрсатилганлигини тасдиқловчи ҳужжатнинг мазмунига доир талаблар Марказий банк томонидан белгиланади.

Тўлов тизимлари операторлари ва тўлов хизматларини етказиб берувчилар тўлов хизматларини кўрсатиш чоғида ўзи олган маълумотлар сир сақланишини таъминлайди ҳамда уларнинг учинчи шахсларга ошкор этилишига йўл қўймайди, бундан «Банк сири тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида назарда тутилган ҳоллар мустасно.

18-модда. Тўлов ташкилотининг фаолиятига доир чекловлар

Тўлов ташкилотлари тўлов хизматлари кўрсатиш билан боғлиқ бўлмаган фаолият турлари билан шуғулланишга ҳақли эмас.

Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган чеклов фаолиятнинг қуйидаги турларига нисбатан татбиқ этилмайди:

реклама, маркетинг, маслаҳат ва ахборот хизматлари;

дастурий таъминотни ишлаб чиқиш, мослаштириш, модификация қилиш ва техник жиҳатдан қўллаб-қувватлаш;

ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланиш билан боғлиқ хизматлар, шу жумладан ахборот-техник хизматлар, маълумотларга ишлов бериш ҳамда уларни ўтказишга доир хизматлар, маълумотлар базаларини ва ахборот ресурсларини яратиш ва улардан фойдаланиш;

ахборот тизимлари ва тармоқларини яратиш ҳамда уларнинг хавфсизлигини таъминлаш;

ахборотни криптографик ҳимоялаш воситаларини ишлаб чиқиш ва реализация қилиш;

почта алоқаси хизматлари;

микромолия ташкилоти фаолияти.

Агар ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган фаолият турлари амалга оширилиши учун лицензия талаб қилинадиган фаолият турларининг рўйхатига кирса, тўлов ташкилоти бу фаолият турларини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи тегишли лицензияни белгиланган тартибда олиши керак.

19-модда. Тўлов агентлари ва тўлов субагентлари орқали тўлов хизматларини кўрсатиш

Банклар ва тўлов ташкилотлари тўлов хизматларидан фойдаланувчиларга тўлов хизматларини тўлов агенти ва тўлов субагенти орқали кўрсатишга ҳақли.

Тўлов хизматларидан фойдаланувчига тўлов хизмати тўлов агенти ёки тўлов субагенти томонидан қуйидаги талабларга риоя этилган ҳолда кўрсатилади:

тўлов хизматини банкнинг ёки тўлов ташкилотининг номидан кўрсатиш;

тўлов хизматларидан фойдаланувчига тўлов хизмати кўрсатилганлиги фактини тасдиқловчи ва зарур реквизитларни ўз ичига олган ҳужжатни тақдим этиш;

тўлов агенти томонидан банк ёки тўлов ташкилоти билан тузилган шартнома шартларига мувофиқ, тўлов субагенти томонидан эса тўлов агенти билан тузилган шартномага мувофиқ ҳақ ундириш.

Тўлов хизматлари кўрсатиш бошлангунига қадар тўлов агенти ёки тўлов субагенти томонидан тўлов хизматларидан фойдаланувчига қуйидаги ахборот тақдим этилади:

тўлов хизматларининг номи ва ушбу хизматлар кўрсатиладиган жойнинг манзили;

солиқ тўловчининг номи, идентификация рақами, банкнинг, тўлов ташкилотининг ва тўлов агентининг жойлашган ери (почта манзили), телефон рақами, тўлов хизматлари тўлов субагенти томонидан кўрсатилган тақдирда эса солиқ тўловчининг номи ёки фамилияси, исми, отасининг исми, идентификация рақами, тўлов субагентининг жойлашган ери (почта манзили), телефон рақами;

банкнинг ёки тўлов ташкилотининг лицензияси рақами;

тўлов хизматлари кўрсатилганда ундириладиган ҳақнинг миқдори.

Банклар ва тўлов ташкилотлари тўлов агентлари ҳамда тўлов субагентларининг реестрларини юритади. Тўлов агенти жалб этилган тўлов субагентларини мазкур реестрга киритиш учун ушбу субагентлар ҳақидаги ахборотни банкка ёки тўлов ташкилотига тақдим этади.

Банклар ҳамда тўлов ташкилотлари тўлов хизматлари кўрсатишга доир агентлик шартномаси шартларига тўлов агенти томонидан риоя этилиши устидан назоратни амалга оширади.

Тўлов агенти тўлов хизматлари кўрсатишга доир субагентлик шартномаси шартларига тўлов субагенти томонидан риоя этилиши устидан назоратни амалга оширади.

Тўлов хизматлари кўрсатиш бўйича тўлов агенти билан агентлик шартномаларини тузган банк ва тўлов ташкилоти Марказий банкка ушбу хизматлар, шунингдек ўзининг тўлов агентлари ҳамда тўлов субагентлари ҳақидаги маълумотларни тақдим этади.

Банк ва тўлов ташкилоти тўлов агенти ҳамда тўлов субагентининг мажбуриятлари бўйича тўлов хизматларидан фойдаланувчилар олдида тўлов хизматларини кўрсатишга доир агентлик шартномаларини тузган тўлов агенти ва тўлов субагенти билан солидар жавобгар бўлади.

4-боб. Тўлов тизимларини ва тўлов хизматлари бозорини тартибга солиш

20-модда. Тўловлар ва тўлов тизимлари соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари

Тўловлар ва тўлов тизимлари соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:

тўлов хизматларини етказиб берувчиларнинг ва тўлов хизматларидан фойдаланувчиларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини таъминлаш;

тўлов хизматлари тизимини ривожлантириш учун шарт-шароитлар яратиш;

кўрсатилаётган хизматлар сифатини ошириш;

нақд пулсиз ҳисоб-китоблар тизимини ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш.

21-модда. Марказий банкнинг ваколатлари

Марказий банк тўлов тизимларининг самарали, ишончли ва хавфсиз ишлашини таъминлаш мақсадида уларнинг Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ушбу Қонунга мувофиқ тартибга солинишини амалга оширади.

Тўлов тизимларини тартибга солиш мақсадида Марказий банк:

тўлов тизимлари операторларининг фаолиятини ва тўлов ташкилотларининг фаолиятини лицензиялашни амалга оширади;

тўлов тизимлари операторларининг ва тўлов ташкилотларининг лицензияларини чақириб олади;

тўлов тизимлари операторларининг ва тўлов ташкилотларининг фаолиятини назорат қилиш ва кузатувни амалга ошириш тартибини белгилайди;

Тўлов тизимлари операторларининг реестрини ва Тўлов ташкилотларининг реестрини юритади;

тўлов тизими қоидаларини ва тўлов ташкилотининг тўлов тизими иштирокчилари билан ҳамкорлиги тартибини келишиб олишни амалга оширади;

тўлов тизимларининг муҳимлик мезонларини аниқлайди;

тўлов тизимлари устидан назоратни амалга оширади;

тўлов тизимлари операторларига ва тўлов ташкилотларига нисбатан ушбу Қонун талабларини бузганлик учун чоралар ҳамда санкциялар қўллайди;

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида нақд пулсиз тўловларнинг амалга оширилиши тартибини белгилайди;

Марказий банкнинг банклараро тўлов ва клиринг тизимларининг ишлаши қоидаларини белгилайди;

банк ҳисобварақларининг очилиши, юритилиши ва ёпилиши тартибини белгилайди;

тўлов тизимларининг операторлари ва тўлов ташкилотлари томонидан Марказий банкка тўловларга тааллуқли маълумотларнинг тақдим этилиши тартибини белгилайди;

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида банк карталарининг чиқарилиши ва муомалада бўлиши қоидаларини белгилайди;

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида электрон пулларнинг чиқарилиши ва муомалада бўлиши қоидаларини белгилайди;

Марказий банкнинг банклараро тўлов ва клиринг тизимлари билан ҳамкорликни таъминловчи дастурий воситаларга, шу жумладан автоматлаштирилган банк тизимларига, шунингдек тўлов тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик чораларини таъминлашга нисбатан қўйиладиган талабларни белгилайди;

тўлов тизимлари операторлари ва тўлов ташкилотлари устав капиталининг энг кам миқдорини белгилайди;

электрон пуллар билан тўловлар ва пул ўтказмаларига доир операциялар бўйича лимитларни белгилайди;

тўлов хизматлари бўйича тарифлар асоссиз равишда оширилганда монополияга қарши курашиш органига таклиф киритишга ҳақли;

иштирокчилари ўз фаолиятини Ўзбекистон Республикаси ҳудудида амалга оширадиган халқаро тўлов тизимларига нисбатан назорат фаолияти таъсирчанлигини ошириш мақсадида бошқа мамлакатларнинг назорат органлари ва халқаро молия институтлари билан ҳамкорликни амалга оширади.

22-модда. Тўлов тизимлари операторларининг фаолиятини лицензиялаш тартиби

Лицензия даъвогари сифатида банклар ва банк ҳисобланмаган юридик шахслар тўлов тизимининг оператори фаолиятини амалга ошириш учун лицензия олиш мақсадида Марказий банк томонидан белгиланадиган шакл бўйича Марказий банкка лицензия бериш тўғрисидаги ариза билан мурожаат қилади.

Банкнинг лицензия бериш тўғрисидаги аризасига қуйидагилар илова қилинади:

банк бошқарувининг тўлов тизимини ташкил этиш ҳақидаги қарорининг кўчирма нусхаси;

яқин икки календарь йил учун тўлов тизимини ривожлантиришга доир бизнес-режа, унда тўлов тизимини ташкил этишнинг мақсадлари ва режалаштирилаётган натижалари, шу жумладан бозор ва инфратузилма омилларининг таҳлили кўрсатилади;

тўлов тизимининг қоидалари.

Банк ҳисобланмайдиган юридик шахснинг лицензия бериш тўғрисидаги аризасига қуйидагилар илова қилинади:

юридик шахс ваколатли органининг тўлов тизимини ташкил этиш тўғрисидаги қарорининг кўчирма нусхаси;

яқин икки календарь йил учун тўлов тизимини ривожлантиришга доир бизнес-режа, унда тўлов тизимини ташкил этишнинг мақсадлари ва режалаштирилаётган натижалари, шу жумладан бозор ва инфратузилма омилларининг таҳлили кўрсатилади;

тўлов тизимининг қоидалари;

банкнинг тўлов тизимининг ҳисоб-китоб банки бўлишга ёзма розилиги, шу жумладан ўзи билан қайси шаклда шартнома тузилган бўлса, ўша шаклдаги розилиги;

бухгалтерия баланси ва охирги ҳисобот санасига доир молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисобот;

муассислар (иштирокчилар) ҳақидаги маълумотлар, шу жумладан уларнинг капиталдаги улуши миқдори;

ижро этувчи органнинг раҳбари ва аъзолари тўғрисидаги, шу жумладан уларнинг маълумоти, иш жойи ва эгаллаб турган лавозими ҳақидаги ахборотни ўз ичига олган маълумотлар, бу маълумотларга тасдиқловчи ҳужжатларнинг кўчирма нусхалари илова қилинади;

таваккалчиликларни бошқариш тизими тўғрисидаги, шу жумладан тўлов хизматларидан фойдаланувчиларнинг пул маблағлари бут сақланишини таъминлашга доир талаблар ҳақидаги маълумотлар;

хавфсизлик тизимлари, назорат механизмлари ҳамда тизимлари тўғрисидаги маълумотлар;

хавфсизлик сиёсати ҳақидаги, шу жумладан таваккалчиликларни батафсил баҳолашни ўз ичига олган ҳужжат, шунингдек ахборот хавфсизлигини ва киберхавфсизликни ҳамда тўлов хизматидан фойдаланувчиларнинг ҳимоя қилинишини таъминлаш учун таваккалчиликларни, шу жумладан фирибгарлик ҳамда конфиденциал ва шахсга доир маълумотлардан қонунга зид равишда фойдаланиш хавфларини камайтириш бўйича кўриладиган чораларнинг тавсифи;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик талаблари бажарилишини таъминлаш чораларининг тавсифи.

Лицензия бериш тўғрисидаги аризанинг шакли ва зарур ҳужжатларнинг рўйхати Марказий банкнинг расмий веб-сайтига жойлаштирилади.

Марказий банк лицензияни бериш ҳақидаги ёки уни беришни рад этиш тўғрисидаги қарорни лицензия даъвогарининг аризаси барча зарур ҳужжатлар билан бирга олинган кундан эътиборан ўттиз кун муддат мобайнида қабул қилади.

Тўлов тизими қоидаларини келишиб олиш лицензия даъвогарининг аризасини ва унга илова қилинган ҳужжатларни кўриб чиқиш билан бир вақтнинг ўзида амалга оширилади.

Лицензия бериш тўғрисидаги ёки лицензия беришни рад этиш тўғрисидаги қарор қабул қилинганидан сўнг Марказий банк лицензия даъвогарига уч иш куни мобайнида қарор қабул қилинганлиги ҳақида хабарнома юборади.

Лицензия бериш тўғрисидаги қарор қабул қилинганда Марказий банк Тўлов тизимлари операторлари реестрига тўлов тизими оператори ҳақида тегишли ёзувни киритади.

Лицензия бериш тўғрисидаги қарор қабул қилинганлиги ҳақидаги хабарнома лицензия даъвогарига банк ҳисобварағининг реквизитлари ва давлат божини тўлаш муддати кўрсатилган ҳолда ёзма шаклда ёки ахборот тизими орқали электрон шаклда юборилади (топширилади).

Тўлов тизими оператори ўз фаолиятини лицензияни олганидан ва тўлов тизими қоидаларини келишиб олганидан кейин амалга оширади.

Марказий банк лицензия даъвогарига қуйидаги ҳолларда лицензия беришни рад этади:

лицензия даъвогари томонидан тегишли тарзда расмийлаштирилмаган ҳужжатлар тақдим этилганда;

лицензия даъвогари томонидан тақдим этилган ҳужжатларда нотўғри ёки бузиб кўрсатилган маълумотлар мавжуд бўлганда;

лицензия даъвогари лицензия талабларига ва шартларига мувофиқ бўлмаганда.

Лицензия бериш рад этилганлиги тўғрисидаги хабарнома лицензия даъвогарига рад этиш сабаблари кўрсатилган ҳолда ёзма шаклда ёки ахборот тизими орқали электрон шаклда юборилади (топширилади). Лицензия даъвогари кўрсатилган сабабларни бартараф этиб, ҳужжатларни такроран кўриб чиқиш учун тақдим этиши мумкин бўлган муддат икки ойдан ошмаслиги керак.

Лицензия даъвогари лицензия беришни рад этиш учун асос бўлиб хизмат қилган сабабларни бартараф этган тақдирда, Марказий банк ҳужжатларни такроран кўриб чиқишни лицензия даъвогарининг аризаси барча зарур ҳужжатлар билан бирга олинган кундан эътиборан ўн кун муддат мобайнида амалга оширади. Лицензия даъвогарининг аризасини такроран кўриб чиққанлик учун йиғим ундирилмайди.

Тўлов тизимининг оператори ҳақидаги маълумотлар ўзгарган тақдирда, тўлов тизими оператори уч иш куни мобайнида бу ҳақда Марказий банкни ёзма шаклда ёки ахборот тизими орқали электрон шаклда хабардор қилиши шарт. Тўлов тизими операторидан олинган хабарнома асосида Марказий банк Тўлов тизимлари операторларининг реестрига уч иш куни мобайнида тегишли ўзгартишлар киритади.

Тўлов тизими оператори фаолиятни икки ва ундан ортиқ тўлов тизимларининг оператори сифатида амалга ошириш учун Марказий банкка ҳар бир тўлов тизимининг оператори сифатидаги фаолиятни амалга оширишга доир лицензия бериш тўғрисида ариза билан мурожаат қилади, аризага ушбу моддада кўрсатилган ҳужжатларни илова қилади.

23-модда. Тўлов тизими оператори лицензиясини чақириб олиш

Марказий банк қуйидаги ҳолларда тўлов тизими оператори лицензиясини чақириб олиш тўғрисида қарор қабул қилишга ҳақли:

тўлов тизимининг оператори лицензиясини чақириб олиш тўғрисидаги ариза билан мурожаат этганда;

тўлов тизимининг оператори бўлган банкда банк операцияларини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензия чақириб олинганда;

тўлов тизимининг оператори тугатилганда — тугатилиш пайтидан эътиборан ёки унинг фаолияти қайта ташкил этилиши натижасида тугатилганда — қайта ташкил этилган пайтдан эътиборан, бундан унинг ўзгартирилиши, шунингдек қайта ташкил этилаётган тўлов тизими операторида янгитдан вужудга келган юридик шахснинг давлат рўйхатидан ўтказилиши санасидаги фаолиятнинг лицензияланадиган айни бир турини амалга оширишга доир лицензия мавжуд бўлганда қўшиб юборилиши мустасно;

тўлов тизимининг оператори лицензия олинган кундан эътиборан бир йил давомида фаолиятни амалга оширмаганда ёки тўлов тизими операторининг фаолияти олти ойдан ортиқ даврга тўхтатиб турилганда;

ушбу Қонунда назарда тутилган талаблар тўлов тизимининг оператори томонидан мунтазам равишда бузилганда ёки бир марта қўпол тарзда бузилганда;

тўлов тизимининг узлуксиз ишлашига, шунингдек ахборот хавфсизлигини ва киберхавфсизликни таъминлашга таъсир кўрсатувчи қоидабузарликлар Марказий банкнинг биринчи кўрсатмаси юборилган кундан эътиборан уч ой мобайнида тўлов тизимининг оператори томонидан бартараф этилмаганда;

Марказий банкнинг лицензия бериш тўғрисидаги қарорининг қонунга зид эканлиги аниқланганда.

Лицензияни чақириб олиш тўғрисидаги ариза билан мурожаат қилганда тўлов тизими оператори қуйидагиларни тақдим этиши шарт:

1) тўлов тизими оператори тугатиладиган тақдирда:

тўлов тизими операторини тугатиш тўғрисида унинг муассислари (иштирокчилари) ёки таъсис ҳужжатларида шунга вакил қилинган юридик шахс органи томонидан тугатиш сабаблари кўрсатилган ҳолда қабул қилинган қарор;

тўлов тизими операторининг муассислари (иштирокчилари) ёки таъсис ҳужжатларида шунга вакил қилинган юридик шахс органи томонидан тасдиқланган, тугатиш жараёнини, тўлов тизими иштирокчилари олдидаги мажбуриятларни бажариш ҳамда кредиторларнинг талабларини қаноатлантириш тартиб-таомиллари ва муддатларини ўз ичига олган тугатиш режаси;

Марказий банкка мурожаат қилиш пайтидаги, кредиторларнинг талабларини қаноатлантириш учун маблағлар етарли эканлигини тасдиқловчи баланс ҳисоботи;

тугатувчи тўғрисидаги ёки тугатиш комиссиясининг таркиби ҳақидаги ахборот ва бошқа зарур маълумотлар;

2) бошқа ҳолларда — тўлов тизими иштирокчилари олдидаги мажбуриятларни бажариш тартиб-таомиллари ва муддатлари.

Тўлов тизими оператори лицензиясини ушбу моддада назарда тутилмаган асослар бўйича чақириб олишга йўл қўйилмайди.

Марказий банкнинг лицензияни чақириб олиш тўғрисидаги қарори ушбу қарор қабул қилинган куни тўлов тизими оператори раҳбариятига имзо қўйдирилиб топширилади. Лицензияни чақириб олиш тўғрисидаги қарор тўлов тизимининг оператори томонидан олинган кундан эътиборан ўн кун мобайнида лицензия Марказий банкка қайтарилиши ва йўқ қилиниши лозим.

Марказий банкнинг тўлов тизими оператори лицензиясини чақириб олганлиги тўғрисидаги қарори мазкур қарор қабул қилинган кундан эътиборан бир кун ичида оммавий ахборот воситаларида, шунингдек Марказий банкнинг расмий веб-сайтида эълон қилиниши лозим. Марказий банкнинг тўлов тизими оператори лицензиясини чақириб олиш тўғрисидаги қарори қабул қилинган санадан эътиборан лицензиянинг амал қилиши тугатилган ҳисобланади.

Марказий банкнинг лицензияни чақириб олиш тўғрисидаги қарори устидан судга шикоят қилиниши мумкин. Суд лицензияни чақириб олишни асоссиз деб топган тақдирда, Марказий банк лицензиат олдида унга етказилган зарар миқдорида жавобгар бўлади.

Тўлов тизими оператори лицензияси чақириб олинганда тўловлар ва ҳисоб-китоблар бўйича операцияларни якунлаш тартиби ҳамда муддатлари Марказий банк томонидан белгиланади.

24-модда. Тўлов ташкилотларининг фаолиятини лицензиялаш тартиби

Лицензия даъвогари сифатида юридик шахслар тўлов ташкилоти фаолиятини амалга ошириш учун лицензия олиш мақсадида Марказий банк томонидан белгиланадиган шакл бўйича Марказий банкка лицензия бериш тўғрисидаги ариза билан мурожаат қилади.

Лицензия бериш тўғрисидаги аризага қуйидагилар илова қилинади:

тўлов ташкилотининг яқин икки календарь йил учун бизнес-режаси;

охирги ҳисобот санасига доир бухгалтерия баланси ва молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисобот;

тўлов ташкилотининг тўлов тизими оператори ва тўлов тизими иштирокчилари билан ҳамкорлиги тартиби;

муассислар (иштирокчилар) ҳақидаги маълумотлар, шу жумладан уларнинг капиталдаги улуши миқдори;

ижро этувчи органнинг раҳбари ва аъзолари тўғрисидаги, шу жумладан уларнинг маълумоти, иш жойи ва лавозими ҳақидаги ахборотни ўз ичига олган маълумотлар, унга тасдиқловчи ҳужжатларнинг кўчирма нусхалари илова қилинади;

таваккалчиликларни бошқариш тизими тўғрисидаги, шу жумладан мижозларнинг пул маблағлари бут сақланишини таъминлашга доир талаблар ҳақидаги маълумотлар;

хавфсизлик тизимлари, назорат механизмлари ҳамда тизимлари тўғрисидаги маълумотлар;

хавфсизлик сиёсати ҳақидаги, шу жумладан таваккалчиликларни батафсил баҳолашни ўз ичига олган ҳужжат, шунингдек ахборот хавфсизлигини ва киберхавфсизликни ҳамда тўлов хизматидан фойдаланувчиларнинг ҳимоя қилинишини таъминлаш учун таваккалчиликларни, шу жумладан фирибгарлик ҳамда конфиденциал ва шахсга доир маълумотлардан қонунга зид равишда фойдаланиш хавфларини камайтириш бўйича кўриладиган чораларнинг тавсифи;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик талаблари бажарилишини таъминлаш чораларининг тавсифи.

Лицензия бериш тўғрисидаги аризанинг шакли ва зарур ҳужжатлар рўйхати Марказий банкнинг расмий веб-сайтига жойлаштирилади.

Марказий банк лицензия бериш ҳақида ёки уни беришни рад этиш тўғрисида тўлов ташкилотининг аризаси барча зарур ҳужжатлар билан бирга олинган кундан эътиборан ўттиз кун муддат мобайнида қарор қабул қилади.

Тўлов ташкилотининг тўлов тизими иштирокчилари билан ҳамкорлик қилиш тартибини келишиб олиш тўлов ташкилотининг аризасини ва унга илова қилинган, лицензиялаш учун зарур бўлган ҳужжатларни кўриб чиқиш билан бир вақтда амалга оширилади.

Лицензия бериш тўғрисидаги ёки лицензия беришни рад этиш тўғрисидаги қарор қабул қилинганидан сўнг Марказий банк лицензия даъвогарига уч иш куни мобайнида қарор қабул қилинганлиги ҳақида хабарнома юборади.

Лицензия бериш тўғрисидаги қарор қабул қилинганда Марказий банк Тўлов ташкилотлари реестрига тўлов ташкилоти ҳақида тегишли ёзувни киритади.

Лицензия бериш тўғрисидаги қарор қабул қилинганлиги ҳақидаги хабарнома лицензия даъвогарига банк ҳисобварағининг реквизитлари ва давлат божини тўлаш муддати кўрсатилган ҳолда ёзма шаклда ёки ахборот тизими орқали электрон шаклда тўлов ташкилотига юборилади (топширилади).

Тўлов ташкилоти тўлов хизматларини етказиб берувчи сифатида ўз фаолиятини лицензия олганидан сўнг амалга ошириши мумкин.

Марказий банк тўлов ташкилотига лицензия беришни қуйидаги ҳолларда рад этади:

тўлов ташкилоти тегишли тарзда расмийлаштирилмаган ҳужжатларни тақдим этганда;

тўлов ташкилоти томонидан тақдим этилган ҳужжатларда нотўғри ёки бузиб кўрсатилган маълумотлар мавжуд бўлганда;

тўлов ташкилоти лицензия талаблари ва шартларига мувофиқ бўлмаганда.

Лицензия беришни рад этиш тўғрисидаги хабарнома тўлов ташкилотига рад этиш сабаблари кўрсатилган ҳолда ёзма шаклда ёки ахборот тизими орқали электрон шаклда юборилади (топширилади). Тўлов ташкилоти кўрсатилган сабабларни бартараф этиб, ҳужжатларни такроран кўриб чиқиш учун тақдим этиши мумкин бўлган муддат икки ойдан ошмаслиги керак.

Тўлов ташкилоти лицензия беришни рад этиш учун асос бўлиб хизмат қилган сабабларни бартараф этган тақдирда ҳужжатларни такроран кўриб чиқиш тўлов ташкилотининг аризаси барча зарур ҳужжатлар билан бирга олинган кундан эътиборан ўн кун муддат мобайнида Марказий банк томонидан амалга оширилади. Тўлов ташкилотининг аризасини такроран кўриб чиққанлик учун йиғим ундирилмайди.

Тўлов ташкилоти тўғрисидаги маълумотлар ўзгарган тақдирда тўлов ташкилоти Марказий банкни бу ҳақда уч иш куни мобайнида ёзма шаклда ёки ахборот тизими орқали электрон шаклда хабардор этиши шарт. Марказий банк тўлов ташкилотидан олинган хабарнома асосида Тўлов ташкилотларининг реестрига уч иш куни мобайнида тегишли ўзгартишлар киритади.

25-модда. Тўлов ташкилоти лицензиясини чақириб олиш

Марказий банк қуйидаги ҳолларда тўлов ташкилоти лицензиясини чақириб олиш тўғрисида қарор қабул қилишга ҳақли:

тўлов ташкилоти лицензияни чақириб олиш тўғрисидаги ариза билан мурожаат этганда;

тўлов ташкилоти тугатилганда — тугатиш пайтидан эътиборан ёки унинг фаолияти қайта ташкил этиш натижасида тугатилганда — қайта ташкил этиш пайтидан эътиборан, бундан тўлов ташкилотининг ўзгартирилиши, шунингдек қайта ташкил этилаётган тўлов ташкилотида янгитдан вужудга келган юридик шахсни давлат рўйхатидан ўтказиш санасида фаолиятнинг лицензияланадиган айни бир турини амалга оширишга доир лицензия мавжуд бўлганда қўшиб юборилиши мустасно;

тўлов ташкилоти фаолиятни лицензия олинган кундан эътиборан бир йил давомида амалга оширмаганда ёки тўлов ташкилотининг фаолияти олти ойдан ортиқ даврга тўхтатиб турилганда;

ушбу Қонунда назарда тутилган талаблар тўлов ташкилоти томонидан мунтазам равишда бузилганда ёки бир марта қўпол тарзда бузилганда;

Марказий банкнинг лицензия бериш тўғрисидаги қарорининг қонунга зид эканлиги аниқланганда.

Тўлов ташкилоти лицензиясини ушбу моддада назарда тутилмаган асослар бўйича чақириб олишга йўл қўйилмайди.

Марказий банкнинг лицензияни чақириб олиш тўғрисидаги қарори ушбу қарор қабул қилинган куни тўлов ташкилоти раҳбариятига имзо қўйдирилиб топширилади. Лицензияни чақириб олиш тўғрисидаги қарор тўлов ташкилоти томонидан олинган кундан эътиборан ўн кун мобайнида лицензия Марказий банкка қайтарилиши ва йўқ қилиниши лозим.

Марказий банкнинг тўлов ташкилоти лицензиясини чақириб олганлиги тўғрисидаги қарори мазкур қарор қабул қилинган кундан эътиборан бир кун ичида оммавий ахборот воситаларида, шунингдек Марказий банкнинг расмий веб-сайтида эълон қилиниши лозим. Марказий банкнинг тўлов ташкилоти лицензиясини чақириб олиш тўғрисидаги қарори қабул қилинган санадан эътиборан лицензиянинг амал қилиши тугатилган ҳисобланади.

Тўлов ташкилотига Марказий банкнинг лицензияни чақириб олиш тўғрисидаги қарори берилганидан сўнг тўлов хизматларини кўрсатиши тақиқланади ва тўлов ташкилоти бир ой мобайнида ўзининг номидан «тўлов ташкилоти» деган сўзларни чиқариб ташлаши керак.

Марказий банкнинг лицензияни чақириб олиш тўғрисидаги қарори устидан судга шикоят қилиниши мумкин. Суд лицензиянинг чақириб олинишини асоссиз деб топган тақдирда, Марказий банк лицензиат олдида унга етказилган зарар миқдорида жавобгар бўлади.

26-модда. Тўлов ташкилотини қайта ташкил этиш тартиби

Тўлов ташкилотини қайта ташкил этиш (қўшиб юбориш, қўшиб олиш, бўлиш, ажратиб чиқариш, ўзгартириш) ташкилот муассисларининг (иштирокчиларининг) қарорига кўра Марказий банкни хабардор қилган ҳолда амалга оширилади.

Тўлов ташкилотини қайта ташкил этиш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, тўлов ташкилоти қуйидаги ҳужжатларни тақдим этган ҳолда Марказий банкни хабардор этади:

тўлов ташкилотини қайта ташкил этиш тўғрисидаги қарор;

тўлов ташкилотини қайта ташкил этиш шартлари, шакллари, тартиби ва муддатлари баён этилган ҳужжатлар;

тўлов ташкилотини қайта ташкил этиш оқибатларининг молиявий прогнози;

аудиторлик фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ аудиторлик ҳисоботи;

қайта ташкил этиш натижасида тузиладиган тўлов ташкилотининг яқин икки календарь йил учун бизнес-режаси;

қайта ташкил этиш натижасида тузиладиган тўлов ташкилотининг тўлов тизими иштирокчилари билан ҳамкорлиги тартиби.

Марказий банк тўлов ташкилоти томонидан тақдим этилган ҳужжатларни улар тақдим этилган кундан эътиборан ўн беш иш куни мобайнида кўриб чиқиш натижалари бўйича тавсия бериш ҳуқуқига эга.

Қайта ташкил этилаётган тўлов ташкилотлари Марказий банкка қайта ташкил этиш тўғрисида маълумот тақдим этган кундан эътиборан ўн беш кун мобайнида оммавий ахборот воситаларида, шу жумладан ўзининг расмий веб-сайтида амалга оширилаётган қайта ташкил этиш тўғрисидаги тегишли ахборотни эълон қилиши шарт.

Қайта ташкил этиш натижасида тузилган тўлов ташкилотини лицензиялаш ушбу Қонун талабларига мувофиқ амалга оширилади.

27-модда. Тўлов тизими операторининг ва тўлов ташкилотининг ижро этувчи органлари раҳбарларига доир талаблар

Тўлов тизими операторининг ва тўлов ташкилотининг ижро этувчи органлари раҳбарлари олий маълумотга ҳамда банк-молия соҳасида ёки ахборот-коммуникация технологиялари соҳасида камида икки йиллик иш тажрибасига, шунингдек бенуқсон ишчанлик обрўсига, ўз ваколатлари доирасида тўлов тизимлари таваккалчиликларининг самарали бошқарилишини таъминлаш, асосли қарорлар қабул қилиш учун зарур тажриба, билим ва кўникмаларга эга бўлиши керак.

Тўлов тизими операторининг ва тўлов ташкилотининг ижро этувчи органлари раҳбарлари ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган талабларга мувофиқ бўлмаган тақдирда Марказий банк тўлов тизими операторининг ва тўлов ташкилотининг ижро этувчи органлари раҳбарларини алмаштириш ҳақида кўрсатма беришга ҳақли. Ушбу кўрсатма устидан судга шикоят қилиниши мумкин.

5-боб. Тўлов тизимларининг ишлаши устидан назоратни ва кузатувни амалга ошириш

28-модда. Тўлов тизимларининг ишлаши устидан назоратни амалга ошириш

Марказий банк тўлов тизимларининг ишлаши устидан назоратни амалга оширишда:

тўлов тизимлари операторларидан ва тўлов ташкилотларидан тўлов тизимларининг ишлаши билан боғлиқ ахборотни, шу жумладан шахсга доир маълумотларни ўз ичига олган ахборотни сўраб олади;

тўлов тизимлари операторлари ва тўлов ташкилотлари томонидан тўлов тизимларининг ишлаши тўғрисидаги ҳисоботларни тақдим этиш шакллари ва муддатларини, шунингдек ҳисоботларни тузиш услубиётини белгилайди;

тўлов тизимлари операторлари ва тўлов ташкилотлари томонидан тўлов тизимларининг ишлаши тўғрисида тақдим этилган ахборотни таҳлил қилади;

тўлов тизимлари операторларининг ва тўлов ташкилотларининг фаолиятини инспекция текширувларидан ўтказади;

тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисидаги қонунчилик талаблари бузилган тақдирда тўлов тизимларининг операторларига ва тўлов ташкилотларига нисбатан чоралар ҳамда санкциялар қўллайди.

Тўлов тизимларининг ишлаши устидан назоратни амалга ошириш тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.

29-модда. Инспекция текширувларини ўтказиш тартиби

Марказий банк тўлов тизимлари операторларининг ва тўлов ташкилотларининг фаолиятини бир йилда кўпи билан бир марта инспекция текширувларидан ўтказишга ҳақли.

Муҳим тўлов тизимининг узлуксиз фаолият кўрсатишида бузилишлар бўлган тақдирда Марказий банк навбатдан ташқари инспекция текширувини ўтказишга ҳақли.

Инспекция текширувлари тўлов тизимлари операторлари ва тўлов ташкилотлари фаолиятининг айрим масалалари бўйича ўтказилиши ёки комплекс текширувлар бўлиши мумкин.

Марказий банкнинг ваколатли вакиллари тўлов тизимлари операторлари ва тўлов ташкилотлари фаолиятини инспекция текширувидан ўтказиш чоғида қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ҳужжатларни олиш ва текшириш;

зарурат бўлганда, текширув материалларига илова қилиш учун ҳужжатлардан кўчирма нусхалар олиш;

фаолиятга доир масалалар бўйича оғзаки ва ёзма тушунтиришлар олиш;

фаолиятни амалга ошириш жойига кириш;

ташкилотнинг ахборот тизимларига кириш, шу жумладан ахборотни электрон шаклда олиш (электрон ҳисоблаш машиналари учун яратилган дастурнинг бошланғич матнларидан ташқари).

Инспекция текшируви якунлари бўйича Марказий банкнинг ваколатли вакиллари тасдиқловчи ҳужжатларни илова қилган ҳолда, тўлов тизими оператори ва тўлов ташкилоти фаолияти тўғрисидаги умумий ахборотни, текширув жараёнида аниқланган қоидабузарликлар ҳақидаги ахборотни ўз ичига олган текширув далолатномасини тузади.

Инспекция текширувини ўтказиш муддати ўттиз кундан ошиши мумкин эмас.

30-модда. Марказий банк томонидан қўлланиладиган чоралар ва санкциялар

Агар жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик талабларининг ҳамда тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисидаги қонунчилик талабларининг тўлов тизими оператори ва (ёки) тўлов ташкилоти томонидан йўл қўйилган бузилишлари тўлов тизимининг узлуксиз ишлашига бевосита таъсир кўрсатмаса, Марказий банк:

тўлов тизими операторининг ва (ёки) тўлов ташкилотининг бошқарув органларини аниқланган қоидабузарлик тўғрисида йўл қўйилган қоидабузарликни ва у бартараф этилиши керак бўлган муддатни кўрсатган ҳолда ёзма шаклда хабардор қилади, бунда мазкур муддат ўн иш кунидан кам бўлмаслиги керак;

тўлов тизими операторининг ва (ёки) тўлов ташкилотининг бошқарув органларига аниқланган қоидабузарликни бартараф этиш бўйича тавсиялар юборади.

Агар тўлов тизими оператори ва (ёки) тўлов ташкилоти томонидан йўл қўйилган юқорида кўрсатилган қонунчиликнинг бузилишлари тўлов тизимининг узлуксиз ишлашига салбий таъсир кўрсатса, Марказий банк тўлов тизими операторининг ва (ёки) тўлов ташкилотининг бошқарув органларига қоидабузарликнинг бартараф этилиши тўғрисида уни бартараф этиш муддатини кўрсатган ҳолда кўрсатма юборади, бу муддат ўн иш кунидан кам бўлмаслиги керак.

Тўлов тизими оператори ва (ёки) тўлов ташкилоти Марказий банкнинг қоидабузарликни бартараф этиш тўғрисидаги кўрсатмасини бажармаган, шунингдек жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик талабларини бузган тақдирда, Марказий банк қонунчиликка мувофиқ қуйидаги санкциялардан бирини қўллайди:

базавий ҳисоб-китоб миқдорининг беш минг бараваригача бўлган миқдорда жарима солади;

тўлов хизматларининг ва (ёки) операцияларнинг айрим турларини амалга оширишни олти ойгача бўлган муддатга чеклайди;

лицензиянинг амал қилишини ўн иш кунигача бўлган муддатга тўхтатиб туради.

31-модда. Тўлов тизимларининг ишлаши устидан кузатув

Тўлов тизимларининг ишлаши устидан кузатув амалга оширилаётганда Марказий банк тўлов тизимлари тўғрисидаги ахборотни умумлаштиради, тизимлаштиради ва таҳлил қилади.

Муҳим тўлов тизимларининг ишлаши устидан кузатув амалга оширилаётганда Марказий банк:

муҳим тўлов тизимларини уларнинг халқаро стандартларга ва Марказий банк талабларига мувофиқлиги юзасидан баҳолашни ўтказади;

муҳим тўлов тизимлари операторларининг ва тўлов ташкилотларининг фаолиятини такомиллаштириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқади.

Марказий банк тўлов тизимларининг ишлаши устидан кузатув натижаларининг шарҳини бир йилда камида бир марта эълон қилади.

6-боб. Тўловлар

32-модда. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида тўловларни амалга ошириш

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида тўловлар қуйидагилар орқали амалга оширилади:

нақд пул маблағларини ўтказиш;

электрон пулларни ўтказиш;

пул маблағларини тўлов воситаларидан фойдаланган ҳолда ўтказиш;

пул мажбуриятини ёки пул маблағларини тўлаш тўғрисидаги фармойишни ўз ичига олган тўлов ҳужжатини бериш;

электрон тўлов воситаларидан фойдаланиш.

Тўловни бошлаш қуйидаги йўллар билан амалга оширилади:

тўловчи томонидан тўлов ҳужжатини тақдим этиш;

сақловчи томонидан электрон тўлов воситасидан фойдаланиш;

тўловчи томонидан нақд пул маблағларини банк кассалари, электрон терминаллар ва бошқа қурилмалар орқали ўтказиш учун киритиш;

тўловчининг тўловни масофавий хизмат кўрсатиш тизимларидан фойдаланган ҳолда амалга оширишга бўлган розилигини юбориш.

33-модда. Тўлов ҳужжатлари

Тўлов ҳужжати қоғозда тузилган ёки электрон шаклда шакллантирилган ҳужжат бўлиб, тўлов унинг асосида ёки ёрдамида амалга оширилади.

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида тўловларни амалга оширишда қуйидаги тўлов ҳужжатларидан фойдаланилади:

тўлов топшириқномаси;

тўлов талабномаси;

инкассо топшириқномаси;

мемориал ордер;

аккредитивга ариза;

кирим ва чиқим касса тўлов ҳужжатлари.

Тўлов ҳужжатларининг шакллари, мажбурий реквизитлари ва уларнинг мазмунига доир бошқа талаблар, электрон тўлов воситаларидан фойдаланишнинг ўзига хос хусусиятлари Марказий банк томонидан белгиланади.

34-модда. Электрон тўлов воситалари

Ахборотни ўз ичига олган ва тўловчига тўловни амалга ошириш, шунингдек тўловчи билан электрон тўлов воситаларининг эмитенти ўртасида тузилган шартномада назарда тутилган бошқа операцияларни амалга ошириш имконини берадиган банк картаси ёки бошқа электрон жисм электрон тўлов воситаларидир.

Электрон тўлов воситасини чиқаришни амалга оширувчи юридик шахс электрон тўлов воситасининг эмитентидир.

Электрон тўлов воситасининг эмитенти билан тузилган шартнома шартларига мувофиқ электрон тўлов воситасидан фойдаланувчи ёки унга эгалик қилувчи жисмоний шахс электрон тўлов воситасини сақловчидир.

Электрон тўлов воситаларидан фойдаланилган ҳолдаги тўловлар электрон тўлов воситаларини сақловчининг идентификация воситалари орқали тасдиқланган розилиги асосида амалга оширилади.

Тўловни амалга оширишда электрон тўлов воситаларини сақловчининг розилигини тақдим этиш ҳамда тасдиқлаш тартиби ва усули электрон тўлов воситасининг эмитенти ва электрон тўлов воситасини сақловчи ўртасида тузиладиган шартномада белгиланади.

7-боб. Банк картаси

35-модда. Банк картасини чиқариш

Банк картаси уни сақловчига электрон терминаллар, алоқа каналлари орқали тўловларни амалга ошириш ёки нақд пул маблағларини олиш ёхуд валюта айирбошлашни амалга ошириш ва банк картасининг эмитенти томонидан белгиланган бошқа операцияларни бажариш имконини берувчи ахборотни ўз ичига олади. Банк картаси дебет, кредит картаси, шу жумладан виртуал (жисмонан мавжуд бўлмаган) карта бўлиши мумкин.

Банк карталарини чиқариш ва улардан фойдаланиш банк картасининг эмитенти ҳамда банк картасини сақловчи ўртасида тузилган шартнома асосида амалга оширилади.

Банк картасининг эмитенти бошқа ташкилотлар билан биргаликда банк карталарини тўлов хизматларидан ва бошқа хизмат турларидан фойдаланувчиларга уларнинг ўртасида тузилган шартномаларда назарда тутилган тартибда ҳамда шартларда бериш учун чиқаришга ҳақли.

Банк картасининг эмитенти банк картасини сақловчи билан шартнома тузилгунига қадар банк картасини сақловчини банк картасидан фойдаланиш чоғидаги хавфсизлик шартлари ва чоралари, эътирозларни бериш усуллари ва уларни кўриб чиқиш тартиби тўғрисида хабардор қилиши шарт.

Банк картасининг эмитенти ўз расмий веб-сайтида банк карталарининг турлари ва уларни бериш шартлари, банк карталаридан фойдаланиш чоғидаги хавфсизлик чоралари тўғрисидаги ахборотни жойлаштиради.

Банк картасининг эмитенти банк картасини сақловчига банк картасига хизмат кўрсатиш бўйича ундириладиган воситачилик ҳақининг миқдори ва уни ундириш тартиби тўғрисида, воситачилик ҳақи тўланмаган тақдирда қарзни ҳисоблаш тўғрисида хабардор қилади, шунингдек банк картасини сақловчига унинг банк картасига улар ўртасида тузилган шартномада назарда тутилган тартибда хизмат кўрсатганлик учун банк картасини сақловчи томонидан воситачилик ҳақи тўланганлиги фактининг тасдиқномаси тақдим этилишини таъминлайди.

36-модда. Банк картасидан фойдаланилган ҳолдаги тўловлар

Товарлар ва хизматларни чакана реализация қилишни амалга оширувчи якка тартибдаги тадбиркорлар ва юридик шахслар тўловларнинг банк карталаридан фойдаланган ҳолда қабул қилинишини таъминлаши шарт.

Тўлов иштирокчисининг банк карталаридан фойдаланиш билан боғлиқ ҳуқуқ ва мажбуриятлари банк картасидан фойдаланган ҳолда амалга ошириладиган тўлов якка тартибдаги тадбиркор ёки юридик шахс томонидан қабул қилинган пайтдан эътиборан юзага келади.

Тўловлар банк картасидан фойдаланган ҳолда амалга оширилганда якка тартибдаги тадбиркорда ёки юридик шахсда у билан банк карталарига хизмат кўрсатиш тўғрисида шартнома тузган банкка нисбатан якка тартибдаги тадбиркор ёки юридик шахс томонидан қабул қилинган тўлов суммасида пул талаб қилиш ҳуқуқи, банкда эса якка тартибдаги тадбиркорнинг ёки юридик шахснинг пулга доир талабини бажариш мажбурияти юзага келади.

Банк картасининг эмитенти банк картасидан фойдаланиб амалга оширилган операциялар ҳақида банк картасини сақловчини улар ўртасида тузилган шартномада назарда тутилган ҳолларда ва тартибда хабардор қилади. Бундай хабарномани юбориш тартиби ва унинг даврийлиги, шунингдек банк картасини сақловчини банк карталаридан фойдаланилган ҳолдаги операциялар тўғрисида хабардор қилганлиги учун банк картасининг эмитенти томонидан воситачилик ҳақини ундириш миқдори ва тартиби банк картаси эмитенти ва банк картасини сақловчи ўртасидаги шартномада белгиланади.

Банк картасининг эмитенти банк картасини сақловчининг талабига биноан унинг банк картасидан фойдаланиш билан боғлиқ тегишли ҳужжатларни ва ахборотни шартномада белгиланган тартибда тақдим этиши шарт.

Банк картасининг эмитенти банк картасини сақловчига юборилган ва ундан олинган хабарномаларнинг ушбу хабарномалар юборилган ва олинган кундан эътиборан уч йилдан кам бўлмаган муддат мобайнида сақланишини таъминлайди.

Банк картасининг эмитенти банк картасини сақловчининг аризасини ариза келиб тушган кундан эътиборан ўн беш кун мобайнида кўриб чиқади. Аризани кўриб чиқиш учун текшириш ўтказиш, қўшимча материалларни сўраб олиш ёки бошқа чоралар кўриш зарур бўлган ҳолларда аризани кўриб чиқиш муддати кўпи билан ўттиз кунга узайтирилиши мумкин, бу ҳақда банк картасини сақловчига хабар берилади. Банк картасидан Ўзбекистон Республикасидан ташқарида фойдаланилган тақдирда банк картасини сақловчининг аризаси ариза келиб тушган кундан эътиборан қирқ беш кундан кўп бўлмаган муддатда кўриб чиқилади. Банк картасини сақловчига аризани кўриб чиқиш натижалари тўғрисида ёзма ёки электрон шаклда ахборот юборилади.

Банк картасидан фойдаланиш банк картасини сақловчидан олинган хабарномага асосан банк картасининг эмитенти томонидан ёки банк картасини сақловчи банк картасидан шартномага мувофиқ фойдаланиш тартибини бузган тақдирда банк картаси эмитентининг ташаббусига кўра тўхтатиб турилади ёки тугатилади.

Банк картасини сақловчининг банк картасидан фойдаланишини тўхтатиб туриш ёки тугатиш банк картасини сақловчининг ва банк картаси эмитентининг ушбу картадан фойдаланишни тўхтатиб туриш ёки тугатиш пайтига қадар юзага келган мажбуриятларини тугатмайди.

37-модда. Банк картасидан рухсатсиз фойдаланиш

Банк картасининг эмитенти банк картасини сақловчини банк картаси йўқолганлиги ва (ёки) банк картасидан рухсатсиз фойдаланилганлиги тўғрисидаги хабарномани туну кун юбориш имконияти билан таъминлаши шарт.

Банк картасининг йўқолганлиги ёки ундан рухсатсиз фойдаланилганлиги факти аниқланганда банк картасини сақловчи банк картасининг эмитентини бу ҳақда хабардор қилади. Банк картасининг эмитенти банк картаси йўқолганлиги ёки банк картасидан рухсатсиз фойдаланилганлиги тўғрисида хабардор қилинмаган тақдирда барча таваккалчиликлар банк картасини сақловчининг зиммасида бўлади.

Банк картасининг эмитенти банк картаси йўқолганлиги ёки банк картасидан рухсатсиз фойдаланилганлиги тўғрисида хабарнома олинганидан кейин банк картасини дарҳол блокировка қилади. Банк картасининг эмитенти банк картаси йўқолганлиги ва (ёки) банк картасидан рухсатсиз фойдаланилганлиги тўғрисида хабарнома олинганидан кейин банк картасидан рухсатсиз фойдаланганлик учун жавобгар бўлади.

Банк картасидан рухсатсиз фойдаланилган тақдирда банк картасини сақловчи банк картасининг эмитентига банк картасидан рухсатсиз фойдаланилганлиги натижасида йўқотилган пул маблағлари суммаларининг ўрнини қоплаш тўғрисида ариза билан мурожаат қилишга ҳақли. Банк картасини сақловчининг аризаси ушбу Қонун 36-моддасининг еттинчи қисмида назарда тутилган муддатларда банк картасининг эмитенти томонидан кўриб чиқилади.

Банк картасини сақловчининг аризасини кўриб чиқиш якунлари бўйича банк картасининг эмитенти банк картасидан рухсатсиз фойдаланилганлиги натижасида йўқотилган пул маблағлари суммаларининг ўрнини қоплаш ҳақида ёки қоплашни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилади.

Банк картасидан рухсатсиз фойдаланилганлиги натижасида йўқотилган пул маблағлари суммаларининг ўрнини қоплаш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда банк картасининг эмитенти пул маблағларини банк картасини сақловчига қарор қабул қилинганидан кейин бир кундан кечиктирмай ўтказади.

Банк картасидан рухсатсиз фойдаланилганлиги натижасида йўқотилган пул маблағлари суммаларининг ўрнини қоплашни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда банк картасининг эмитенти банк картасини сақловчини қабул қилинган қарор ҳақида рад этиш сабабларини кўрсатган ҳолда хабардор қилади. Банк картасини сақловчига банк картасидан рухсатсиз фойдаланилганлиги натижасида йўқотилган пул маблағлари суммасининг ўрнини қоплашни рад этиш учун қуйидагилар асос бўлади:

банк картасини сақловчи томонидан банк картасидан фойдаланишнинг шартномада назарда тутилган хавфсизлик чораларига риоя этилмаганлиги;

банк картасини сақловчининг ўз банк картасидан фойдаланган ҳолда жиноятлар содир этишда иштирок этганлиги факти аниқланганлиги.

38-модда. Банк карталаридан фойдаланилган ҳолда банклараро тўловлар бўйича операцияларни амалга оширишнинг ўзига хос хусусиятлари

Ўзбекистон Республикаси банклари ўртасида Ўзбекистон Республикаси ҳудудида улар томонидан чиқарилган банк карталаридан фойдаланилган ҳолда амалга оширилган операциялар бўйича тўловларга ишлов бериш ҳамда уларнинг клиринги Марказий банк томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади.

Марказий банк Ўзбекистон Республикаси ҳудудида Ўзбекистон Республикасининг резиденти бўлган банклар томонидан муомалага чиқарилган банк карталаридан фойдаланган ҳолда амалга оширилган банклараро тўловлар бўйича операцияларга хизмат кўрсатиш тизимини ушбу тизимнинг ишлашини таъминлаш бўйича операцияларга оид ва технологик вазифаларни муҳим тўлов тизимининг оператори зиммасига юклатиш ёки махсус ташкилотни тузиш орқали ташкил этишга ҳақли.

Махсус ташкилотнинг фаолият кўрсатиш тартиби ва банк карталарининг эмитенти бўлган банклар билан ҳамкорлиги Марказий банк томонидан белгиланади.

8-боб. Электрон пуллар

39-модда. Электрон пуллар тизими

Электрон пуллар тизими операторининг электрон пуллар эмитенти ва (ёки) электрон пуллар эгалари билан ҳамкорлиги орқали электрон пуллардан фойдаланган ҳолда тўловлар ва бошқа операциялар амалга оширилишини таъминловчи тўлов тизими электрон пуллар тизимидир.

40-модда. Электрон пулларнинг эмитентлари ва эгалари

Марказий банк ва банклар электрон пулларнинг эмитентидир.

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида электрон пуллар эмитенти томонидан чиқариладиган электрон пуллар фақат миллий валютада номиналлаштирилган бўлиши керак.

Электрон пуллар эмитенти томонидан жисмоний шахсга электрон пулларни уларнинг номинал қийматига тенг бўлган пул маблағлари суммасига алмаштириш йўли билан тўғридан-тўғри ва (ёки) электрон пуллар тизимининг оператори ёхуд электрон пуллар тизимининг агенти орқали берилишини назарда тутувчи тўлов хизмати электрон пулларни чиқаришдир.

Қуйидагилар электрон пулларнинг эгалари бўлиши мумкин:

бошқа жисмоний шахслардан, электрон пулларнинг эмитентидан, электрон пуллар тизимининг операторидан ёки электрон пуллар тизимининг агентидан электрон пулларни олган жисмоний шахслар;

электрон пуллар тизимининг агентлари — электрон пуллар эмитенти ёки электрон пуллар тизимининг оператори билан тузилган шартнома асосида электрон пулларни олиш ва жисмоний шахсларга реализация қилиш операцияларини амалга оширувчи банклар ёки тўлов агентлари;

жисмоний шахслардан электрон пулларни битимлар бўйича тўлов сифатида олган якка тартибдаги тадбиркорлар ва юридик шахслар.

Электрон пуллар эгасининг ҳуқуқлари электрон пулларни олган пайтдан эътиборан юзага келади.

41-модда. Электрон пуллар тизимининг оператори

Тегишли лицензияга эга бўлган ва электрон пуллар тизимининг ишлашини таъминлайдиган банк ёки бошқа юридик шахс электрон пуллар тизимининг операторидир. Электрон пуллар тизимининг оператори электрон пуллар эмитенти билан тузилган шартномага мувофиқ электрон пуллар тизимининг фаолият кўрсатиш қоидаларини белгилайди.

Электрон пуллар эмитенти ва электрон пуллар тизимининг оператори ўртасидаги муносабатлар, агар оператор электрон пулларнинг эмитенти бўлмаса, ушбу Қонун ва улар ўртасида тузилган шартнома билан тартибга солинади.

Электрон пуллар тизимининг оператори электрон пуллар эмитенти билан тузилган шартнома шартларига мувофиқ ва электрон пуллар эмитенти томонидан ўзига берилган ваколатлар асосида унинг номидан электрон пуллар тизимида иштирок этувчи жисмоний шахслар, электрон пуллар тизимининг агентлари, якка тартибдаги тадбиркорлар ва юридик шахслар билан шартномалар тузишга ҳақлидир. Бундай ҳолда электрон пулларнинг эгаси томонидан электрон пуллар тизимининг оператори билан тузилган шартномалар электрон пуллар эмитенти томонидан чиқарилган электрон пуллардан бир тизим доирасида фойдаланилганда электрон пулларнинг эмитенти билан тузилган шартномаларга тенглаштирилади.

Электрон пуллар тизимининг оператори электрон пуллар тизимининг ишлашини тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисидаги қонунчиликда ҳамда жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган талаблар ва чекловларни ҳисобга олган ҳолда таъминлаши шарт.

Электрон пуллар эмитенти ва электрон пуллар тизимининг оператори электрон пулларни чиқариш, улардан фойдаланиш ва уларни қоплаш тўғрисидаги шартнома шартларига мувофиқ электрон пулларга рухсатсиз эга бўлиш ва (ёки) улардан рухсатсиз фойдаланганлик, шунингдек электрон пуллар эмитентининг дастурий таъминоти ишидаги ёхуд электрон пуллар тизимининг фаолият кўрсатишидаги хатолар ёки узилишлар оқибатида электрон пуллар эгасига етказилган зарар учун электрон пулларнинг эгаси олдида жавобгар бўлади.

42-модда. Электрон пулларни чиқариш ва реализация қилиш

Электрон пулларнинг эмитенти электрон пулларни чиқаришни жисмоний шахслардан ёки электрон пуллар тизимининг агентларидан ўз зиммасига оладиган мажбуриятларнинг номинал қийматига тенг бўлган суммадаги пул маблағларини олганидан кейин амалга оширади.

Электрон пуллар эмитенти ўзи чиқарган электрон пулларни уларнинг номинал қийматига мувофиқ миллий валютада қоплаш бўйича сўзсиз ва чақириб олинмайдиган пул мажбуриятларини ўз зиммасига олади.

Электрон пулларнинг эмитенти Марказий банкни электрон пулларни чиқариш бўйича фаолиятни бошлаганлик ёки тугатганлик тўғрисида хабардор қилади.

Электрон пулларнинг эмитенти томонидан электрон пуллар эгасидан электрон пулларни чиқарганлик учун, шунингдек электрон пуллар эмитенти томонидан кўрсатиладиган қўшимча хизматлар учун воситачилик ҳақи ундириш электрон пулларни чиқариш, улардан фойдаланиш ва уларни қоплаш тўғрисида тузилган шартнома шартларига мувофиқ амалга оширилади.

Электрон пуллар эмитенти ва бу пулларнинг эгаси бўлган жисмоний шахс ўртасидаги муносабатлар ушбу Қонун ва улар ўртасида тузилган электрон пулларни чиқариш, улардан фойдаланиш ва уларни қоплаш тўғрисидаги шартнома билан тартибга солинади.

Электрон пулларни чиқариш, улардан фойдаланиш ва уларни қоплаш тўғрисидаги шартнома тузилгунига қадар электрон пуллар эмитенти ёки электрон пуллар эмитенти номидан иш юритувчи электрон пуллар тизимининг оператори электрон пуллар тизимида иштирок этмоқчи бўлган жисмоний шахсга:

электрон пуллар эмитентининг ва электрон пуллар тизими операторининг номи ҳамда жойлашган ери (почта манзили), шунингдек электрон пуллар тизимининг оператори банк ҳисобланмаган ҳолларда эса унинг лицензияси рақами тўғрисида;

электрон пуллардан фойдаланиш шартлари ҳақида;

электрон пулларни чиқариш, улардан фойдаланиш ва уларни қоплашда электрон пуллар эмитенти ва (ёки) электрон пуллар тизимининг оператори томонидан электрон пуллар эгасидан воситачилик ҳақини ундириш тартиби ва миқдори тўғрисида;

эътирозларни бериш усуллари ва уларни кўриб чиқиш тартиби тўғрисида, шу жумладан электрон пуллар эмитенти ёки электрон пуллар тизимининг оператори билан боғланиш учун ахборот тақдим этиши шарт.

Электрон пулларни чиқариш, улардан фойдаланиш ва уларни қоплаш тўғрисидаги шартномада қуйидагилар бўлиши керак:

электрон пулларни чиқариш (сотиб олиш) шартлари;

операцияларни электрон пуллардан фойдаланган ҳолда амалга ошириш шартлари, шу жумладан электрон пуллардан фойдаланиш учун белгиланадиган чекловлар;

электрон пуллар эгасининг электрон пулларга ва улардан фойдаланган ҳолда операцияларни амалга оширишга бўлган ҳуқуқларини тасдиқлаш тартиби;

электрон пулларни қоплашга тақдим этиш тартиби ва усуллари, уларни қоплаш тартиби;

электрон пуллардан фойдаланишда электрон пуллар эмитенти ва уларнинг эгаси ўртасида ахборот алмашиш тартиби, шу жумладан электрон пуллардан фойдаланиш назорати йўқолганлиги ёки бу пуллардан рухсатсиз фойдаланилганлиги тўғрисида электрон пуллар эмитентига хабар бериш тартиби ва муддатлари;

тарафларнинг ўз мажбуриятларини бажармаганлиги ёки лозим даражада бажармаганлиги учун жавобгарлиги.

Электрон пулларни жисмоний шахсларга реализация қилиш ёки электрон пулларни жисмоний шахслардан сотиб олиш электрон пуллар эмитенти ёки электрон пуллар тизимининг оператори билан тузилган шартнома асосида электрон пуллар тизимининг агенти томонидан амалга оширилади, ушбу шартномада тарафларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари, электрон пулларни реализация қилиш ҳамда сотиб олиш тартиби ва шартлари белгиланади.

43-модда. Электрон пуллардан фойдаланиш

Электрон пулларнинг эгаси бўлган жисмоний шахс электрон пуллардан тўловларни ва электрон пуллар тизимининг қоидаларида белгиланган ҳамда Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига зид бўлмаган шартлар асосида эгасидан электрон пулларни электрон пуллар тизимининг бошқа иштирокчисига ўтказиш орқали бошқа операцияларни амалга ошириш мақсадида фойдаланади.

Ўзбекистон Республикаси ҳудудида реализация қилинган товарлар, ишлар ва хизматлар учун тўловларни тўлашда фақат Ўзбекистон Республикаси ҳудудида чиқарилган электрон пуллар қабул қилиниши мумкин.

Якка тартибдаги тадбиркор ва (ёки) юридик шахс томонидан электрон пулларни битимларни амалга оширишда тўлов сифатида қабул қилиш электрон пуллар эмитенти ёхуд электрон пуллар тизимининг иштирокчиси бўлган бошқа банк билан тузилган шартнома асосида амалга оширилади.

Битимларни тузишда электрон пуллар тизимидан электрон пулларни олган якка тартибдаги тадбиркор ва (ёки) юридик шахсда электрон пуллар эмитентига нисбатан қабул қилинган тўлов суммасидаги пулни талаб қилиш ҳуқуқи юзага келади.

Электрон пуллар эмитенти ва электрон пуллар тизимининг оператори электрон пуллар тизимида фирибгарликни ҳамда жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришни, терроризмни молиялаштиришни ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришни аниқлаш, шунингдек уларнинг олдини олиш мақсадида «Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни талабларига мувофиқ ташкилий ҳамда тартиб-таомилга оид чора-тадбирларни таъминлаш ва жорий этиш чораларини кўради.

Электрон пуллар тизимининг оператори «Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни талабларининг таъсир доирасига кирувчи операциялар ҳақидаги маълумотларни жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ваколатли органга тақдим этади.

Электрон пуллар эмитенти жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ваколатли органга банк ҳисобланмаган электрон пуллар тизимининг операторлари тўғрисидаги маълумотларни улар билан тегишли шартнома тузилганидан кейин тақдим этади.

Идентификация қилинган электрон пулларнинг эгаси бўлган жисмоний шахс томонидан амалга ошириладиган битта операциянинг энг кўп суммаси базавий ҳисоблаш миқдорининг юз бараварига тенг бўлган суммадан ошмаслиги керак.

Идентификация қилинмаган электрон пулларнинг эгаси бўлган жисмоний шахс томонидан амалга ошириладиган битта операциянинг энг кўп суммаси базавий ҳисоблаш миқдорига тенг бўлган суммадан ошмаслиги керак. Мазкур сумма оширилганда электрон пуллар эгасини идентификация қилишни амалга ошириш зарур.

Электрон пуллар эгасини идентификация қилиш электрон пуллар эмитенти ва (ёки) электрон пуллар тизимининг оператори томонидан электрон пуллар эгасининг шахсан ҳозирлигида ва ўз шахсини тасдиқловчи ҳужжатни тақдим этганда ёхуд қонунчилик талабларига зид бўлмаган бошқа усулда, шу жумладан масофавий идентификация қилиш тизимларидан фойдаланган ҳолда амалга оширилади.

Идентификация қилинмаган электрон пулларнинг эгаси бўлган жисмоний шахснинг битта электрон қурилмасида сақланадиган электрон пулларнинг энг кўп суммаси базавий ҳисоблаш миқдорининг беш бараварига тенг бўлган суммадан ошмаслиги керак.

44-модда. Электрон пулларни қоплаш

Электрон пуллар эмитенти томонидан ўзи чиқарган, электрон пуллар эгаси тақдим этган электрон пулларни уларнинг номинал қиймати бўйича тенг пул маблағлари суммасига алмаштириш амалга оширилишини назарда тутувчи тўлов хизмати электрон пулларни қоплашдир.

Агар электрон пуллар эмитенти ва электрон пулларнинг эгаси бўлган жисмоний шахс ўртасида тузилган шартномада электрон пуллар эмитентига ёки электрон пуллар тизими операторига воситачилик ҳақи назарда тутилмаган бўлса, электрон пулларни қоплаш электрон пуллар эмитенти томонидан электрон пулларнинг эгаси бўлган жисмоний шахснинг банк ҳисобварағига уларнинг номинал қиймати бўйича тенг бўлган пул маблағлари суммасини ўтказиш ёхуд унга нақд пул маблағларини бериш орқали амалга оширилади.

Агар электрон пуллар эмитенти ва якка тартибдаги тадбиркор ёки юридик шахс ўртасида тузилган шартномада бошқа муддат назарда тутилмаган бўлса, электрон пуллар эмитенти якка тартибдаги тадбиркор ёки юридик шахс томонидан жисмоний шахслардан битим бўйича тўлов чоғида олинган электрон пулларни қоплашни электрон пуллар келиб тушган кун давомида амалга оширади.

Якка тартибдаги тадбиркор ёки юридик шахс томонидан олинган электрон пуллар тўловчи бўлган жисмоний шахсга пулларни ўтказишлар чоғида қайтариш учун ушбу Қонунда назарда тутилган асосларга кўра ёки битим бекор қилинган тақдирда қопланмайди.

Агар электрон пуллар эмитенти ёки электрон пуллар тизимининг оператори ва электрон пуллар эгаси ўртасида тузилган шартномада электрон пуллар эмитентига ёхуд электрон пуллар тизимининг операторига воситачилик ҳақи назарда тутилмаган бўлса, эгалари якка тартибдаги тадбиркорлар ёки юридик шахслар бўлган электрон пулларни қоплаш уларнинг номинал қиймати бўйича тенг пул маблағлари суммасини якка тартибдаги тадбиркорнинг ёки юридик шахснинг банк ҳисобварағига ўтказиш орқали амалга оширилади.

9-боб. Фармойишни қабул қилиш ва бажариш

45-модда. Фармойишни тақдим этиш

Фармойиш топшириқнома ёки талабнома шаклида (тўлов топшириқномаси, тўлов талабномаси, инкассо топшириқномаси ва аккредитивга ариза) қоғозда ёки электрон тарзда тақдим этилиши мумкин.

Фармойишни қабул қилиш, шунингдек инкассо топшириқномасини чақириб олиш тўловчининг банки томонидан операция куни давомида амалга оширилади.

Агар фармойиш операция куни тугаганидан кейин олинган бўлса, бундай фармойиш тўловчининг банки томонидан кейинги операция куни бошланганда олинган деб ҳисобланади.

Фармойишни тақдим этиш ёки уни чақириб олиш, шунингдек унинг бажарилишини тўхтатиб туриш:

тегишли электрон алоқа каналларидан ва телекоммуникация тармоқларидан фойдаланган ҳолда электрон шаклда ўтказиш орқали;

электрон алоқа каналларидан ва телекоммуникация тармоқларидан фойдаланиш имконияти бўлмаганда электрон жисмда;

тўлов ҳужжатининг асл нусхасини, уни чақириб олиш ёки унинг бажарилишини тўхтатиб туриш тўғрисидаги кўрсатмани қоғозда тақдим этиш орқали амалга оширилади.

Фармойишни электрон усулда ёки электрон жисмда тақдим этишга ёки чақириб олишга, шунингдек унинг бажарилишини тўхтатиб туришга Марказий банк томонидан белгиланган талабларга риоя этилган тақдирдагина йўл қўйилади.

Агар ташаббускор банкнинг мижози бўлса, ташаббускор томонидан банкка фармойишни тақдим этиш усуллари, тартиби ва шартлари улар ўртасидаги шартномада акс эттирилади. Агар ташаббускор банкнинг мижози бўлмаса, ташаббускор томонидан фармойишни тақдим этиш Марказий банк томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади.

46-модда. Фармойишни бажариш

Банк фармойишни қабул қилаётганда унинг шартнома талаблари ва шартларига мувофиқлигини текшириши ҳамда уни бажариши ёки бажаришни рад этиши шарт.

Бенефициарнинг банки рад этиш сабабларини кўрсатган ҳолда фармойишни бажаришни рад этади ҳамда бу ҳақда дарҳол тўловчига хабар қилади.

Агар тўловчи ва тўловчининг банки ўртасидаги шартномада бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, тўловчининг банки томонидан фармойиш бажарилиши учун тўловчи фармойишни бажариш учун зарур бўлган пул маблағларининг суммасини таъминлаши шарт.

Банк томонидан фармойишнинг бажарилишини рад этиш қуйидаги асосларга кўра амалга оширилади:

агар шартномада тўловни амалга ошириш учун тўлов хизматларини етказиб берувчи томонидан тўлов хизматидан фойдаланувчига кредит ажратишга доир хизмат кўрсатиш назарда тутилмаган бўлса, тўловни амалга ошириш учун зарур бўлган пул маблағлари суммасининг мавжуд бўлишини тўловчи таъминламаганда;

агар фармойишда сохталаштириш, тузатиш, тўлдириш ва ўчириш белгилари бўлса, шу жумладан фармойиш тўловчи ва тўловчининг банки ўртасидаги шартномада белгиланган рухсат этилмаган тўловлардан ҳимоя қилиш ҳаракатлари тартиби бузилган ҳолда топширилган бўлса;

ташаббускор томонидан фармойишни тузиш ва тақдим этиш тартибига доир шартнома шартларида белгиланган талабларга риоя этилмаганда;

«Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида ёки Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларида назарда тутилган ҳолларда;

банк ҳисобварағидан пул маблағларини ундириш тўғрисидаги талабнома қонунчиликка мувофиқ ундирув қаратилиши мумкин бўлмаган банк ҳисобварағига тақдим этилган ҳолларда;

рухсат этилмаган тўлов аниқланганда, шунингдек бенефициар фойдасига ўтказиладиган пул маблағларини олишнинг қонунга зид фактлари аниқланган ва тасдиқланган ҳолларда;

банк ҳисобварағига доир бажарилмаган талаблар ва (ёки) ваколатли давлат органларининг банк ҳисобварағи бўйича харажатларга доир операцияларни тўхтатиб туриш ва (ёки) банк ҳисобварағидаги пул маблағларини хатлаш тўғрисидаги қарорлари мавжуд бўлганда.

Фармойишни бажариш:

агар банк бенефициарга хизмат кўрсатмаса, фармойишни бенефициарнинг банкига бериш;

агар тўловчининг банки бенефициарнинг банки бўлса, пул маблағларини ўтказишни якунлаш;

агар банк тўловчига хизмат кўрсатса, нақд пул маблағларини тўлаш тўғрисидаги фармойишни тақдим этган ташаббускорга нақд пул маблағларини бериш орқали амалга оширилади.

47-модда. Фармойишни бажариш муддати

Тўловчи томонидан фармойиш тақдим этилган операция кунида банк фармойишнинг бажарилишини таъминлайди.

Халқаро тўловлар валютани тартибга солиш тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган талабларга риоя этилган ҳолда, фармойиш олинган пайтдан эътиборан икки операция кунидан кечиктирмай бажарилади.

Пул маблағларини бенефициарнинг банк ҳисобварағига ёки пул маблағлари бенефициарнинг фойдасига қабул қилинишини акс эттирувчи бошқа ҳисобвараққа ўтказишга доир фармойишни бажариш фармойиш олинган кундаги операция куни давомида бенефициарнинг банки томонидан амалга оширилади.

Ушбу модданинг биринчи — учинчи қисмларида назарда тутилган нормалар:

инкассо топшириқномаси, тўлов талабномаси ёки аккредитивга ариза орқали тақдим этилган;

ноаниқ муддатларда бажарилиши лозим бўлган;

келгусидаги валюталаштириш санасига эга бўлган;

чакана савдода ёки электрон тижоратни амалга оширишда товарлар, ишлар ва хизматларни олиш учун электрон тўлов воситаларидан фойдаланиш чоғида тўлов хизматларидан фойдаланувчининг розилиги тарзида ифодаланган фармойишнинг бажарилишига нисбатан татбиқ этилмайди.

48-модда. Валюталаштириш санасига эга бўлган фармойишни бажариш

Тўлов ҳужжатида кўрсатилган валюталаштириш санаси тўлов ҳужжати ёзиб берилган санадан эътиборан ўн кундан ошиши мумкин эмас.

Валюталаштириш санасига эга бўлган фармойишни бажаришда тўловчининг пул маблағлари банк ҳисобварағида захирага қўйилади ёки тўловчи банкининг ички баланс ҳисобварағига (транзит ҳисобварағига) ўтказилади.

Захирага қўйилган пул маблағларини ўтказиш ёки тўловчи банкининг махсус транзит ҳисобварағидан пул маблағларини ўтказиш тўлов ҳужжатида кўрсатилган валюталаштириш санасидан кечиктирмай, бенефициарнинг банки томонидан пул маблағларини бенефициарнинг банк ҳисобварағига ўтказиш имконини берадиган вақт ҳисобга олинган ҳолда, тўловчининг банки томонидан амалга оширилади.

Агар валюталаштириш санаси дам олиш кунига тўғри келадиган бўлса, бенефициарнинг банки валюталаштириш санаси деб белгиланган кундан кейинги биринчи иш кунида пул маблағларини бенефициарнинг банк ҳисобварағига ўтказади.

Пул маблағлари тўлов ҳужжатида кўрсатилган валюталаштириш санасига мувофиқ бўлмаган операция кунида бенефициарнинг банк ҳисобварағига ўтказилган тақдирда валюталаштириш санасига эга бўлган фармойиш шартларини бузган банк банк ҳисобварағи шартномасида белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

49-модда. Тўловчида фармойишни бажариш учун зарур бўлган пул маблағлари суммаси мавжуд бўлмаганда ёки етарли бўлмаганда фармойишни бажариш

Тўловчида фармойишни бажариш учун зарур бўлган пул маблағлари суммаси мавжуд бўлмаганда ёки етарли бўлмаганда фармойишни бажариш қонунга мувофиқ амалга оширилади.

10-боб. Тўловларни якунлаш ва қайтариш

50-модда. Тўловларни якунлаш

Агар тўлов нақд пул маблағларидан фойдаланган ҳолда амалга оширилса, тўловни якунлаш бенефициар ёки бенефициар ваколатли этиб белгилаган шахс томонидан пул маблағлари олинган пайтда юз беради.

Агар тўлов тўлов ҳужжати асосида амалга оширилса, тўловни якунлаш бенефициарнинг ҳисобварағига пул маблағлари келиб тушган пайтда юз беради.

Агар тўлов пул маблағларини ўтказиш орқали амалга оширилса, тўловни якунлаш пул маблағларини қуйидаги йўллар билан ўтказиш якунланган пайтда юз беради:

пул маблағлари келиб тушганда бенефициарнинг банк ҳисобварағи бўйича бухгалтерия ёзувини киритишни амалга ошириш;

пулни ўтказиш бенефициар ҳисобварағи очилмасдан амалга оширилганда бенефициарнинг банки томонидан бенефициарга нақд пул маблағларини ҳақиқатда бериш;

бошқа ҳисобварақ бўйича бенефициар фойдасига пул маблағларини қабул қилишни акс эттирадиган бухгалтерия ёзувини киритишни амалга ошириш.

Агар тўлов электрон пулларни ўтказиш орқали амалга оширилса, тўловни якунлаш бенефициар томонидан электрон пуллар олинган пайтда юз беради. Қабул қилинган электрон пуллар суммаси тўғрисидаги, ушбу пуллар бенефициар бўлган бошқа шахс фойдасига келиб тушганлиги ҳақида далолат берувчи ахборотнинг электрон пуллар тизимида акс эттирилиши электрон пуллар олинган пайтдир.

51-модда. Рухсат этилган ва рухсат этилмаган тўловлар

Агар тўлов ушбу тўловни амалга ошириш ваколатига эга бўлган шахс томонидан амалга оширилган бўлса ва Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига зид бўлмаса, рухсат этилган тўлов бўлади. Тўлов пул ўтказиш орқали амалга оширилган тақдирда, башарти фармойиш тўловчининг банки томонидан рухсат этилмаган тўловлардан ҳимоя қилиш ҳаракатларининг белгиланган тартибига риоя этилган ҳолда қабул қилинган бўлса ҳам тўлов рухсат этилган деб ҳисобланади.

Ушбу модданинг биринчи қисмида белгиланган талабларга риоя этилмаган ҳолда амалга оширилган тўлов рухсат этилмаган тўлов ҳисобланади. Қалбаки тўлов воситаларидан фойдаланган ҳолда амалга оширилган тўлов ҳам рухсат этилмаган тўлов ҳисобланади.

Банк ва тўловчи электрон тўлов воситалари ёрдамида тўловларни амалга ошириш чоғида рухсат этилмаган тўловлардан хавфсизликни таъминлаш тартиб-таомилларининг бажарилишини таъминлайди.

Рухсат этилмаган тўловлардан хавфсизликни таъминлаш тартиб-таомиллари тўловлар иштирокчилари ўртасида тузилган шартномалар ва (ёки) электрон тўлов ҳужжатларини ўтказиш амалга ошириладиган тўлов тизимининг ишлаш қоидалари билан белгиланади.

52-модда. Тўловлар бўйича пул маблағларини қайтариш

Пул маблағларини ўтказишда амалга оширилган тўловлар бўйича пул маблағларини қайтариш пул маблағларини ўтказиш юзасидан нотўғри фармойишни бажариш натижасида рухсат этилмаган тўлов факти аниқланган ҳолларда амалга оширилади.

Ташаббускор томонидан юборилган фармойиш, агар унда олдинги жўнатувчидан олинган фармойишнинг реквизитларига мос келмайдиган реквизитлар мавжуд бўлса ёки у такроран берилган бўлса, нотўғри фармойиш бўлади.

Нотўғри фармойиш ёки рухсат этилмаган тўлов бўйича пул маблағларини қайтариш бенефициарнинг банки томонидан бенефициар розилигисиз мазкур пул маблағлари ўтказилган бенефициарнинг банк ҳисобварағидаги пул маблағларини олиб қўйиш орқали амалга оширилади.

Нотўғри фармойиш ёки рухсат этилмаган тўлов бўйича пул маблағларини қайтариш бенефициарнинг банки томонидан ушбу факт аниқланган кундан эътиборан кейинги операция кунидан кечиктирмай, бенефициарнинг банк ҳисобварағида мавжуд пул маблағлари ҳисобидан амалга оширилади, бундан банк ҳисобварағига доир бажарилмаган талаблар ва (ёки) ваколатли давлат органларининг банк ҳисобварағи бўйича харажатлар операцияларини тўхтатиб туриш ва (ёки) банк ҳисобварағидаги пул маблағларини хатлаш тўғрисидаги қарорлари мавжуд бўлган ҳоллар мустасно.

Бенефициарнинг банк ҳисобварағида пул маблағлари етарли бўлмаган ёки мавжуд бўлмаган ҳолларда, нотўғри фармойиш ёки рухсат этилмаган тўлов бўйича пул маблағларини қайтаришни ушбу маблағларни нотўғри ўтказишга ёхуд рухсат этилмаган тўловга йўл қўйган шахс ушбу факт аниқланган кундан эътиборан кейинги операция кунидан кечиктирмай ўз пул маблағлари ҳисобидан амалга оширади.

Пул маблағлари қайтарилган тақдирда, пул маблағларини ўтказишда иштирок этадиган ҳар бир жўнатувчи бундай пул маблағларини ўтказиш билан боғлиқ бўлган ҳамда пул маблағларини қайтариш натижасида ҳақиқатда қилинган харажатларнинг ўрни тўлов тизимининг (шу жумладан воситачи банкнинг) нотўғри фармойишга ёки рухсат этилмаган тўловга йўл қўйган иштирокчисининг пул маблағлари ҳисобидан қопланиши ҳуқуқига эга бўлади.

11-боб. Тўлов тизимида ахборотни ва хавфсизликни ҳимоя қилишни таъминлаш

53-модда. Тўлов тизимида ахборотни ҳимоя қилиш талаблари ва тартиби

Тўлов тизимида ахборотни ҳимоя қилиш ва уни ҳимоя қилиш воситаларидан фойдаланиш тартиби ушбу Қонун ҳамда тўлов тизимларининг қоидалари билан белгиланади.

Тўлов тизимларининг операторлари ва тўлов хизматларини етказиб берувчилар:

тўловлар тўғрисидаги ахборотни шакллантириш, унга ишлов бериш, уни узатиш ва сақлашнинг барча босқичларида ушбу ахборотни узлуксиз ҳимоя қилишни;

ахборотнинг махфийлиги ва яхлитлигини, шу жумладан тўлов хизматларидан фойдаланувчининг шахсига доир маълумотларни ҳимоя қилиш учун етарли бўлган хавфсизлик режимини;

ахборот тизимларида ишлаш чоғида, шу жумладан ишлаб чиқиш, синовдан ўтказиш муҳити ва иш тизимида ходимларнинг ваколатларини чегаралашни;

ахборот тармоқларини, шу жумладан Интернет тармоғини, шунингдек серверлар ва алоқа каналларини эҳтимол тутилган ҳужумлардан ҳимоя қилишни;

тўловлар бўйича махфий маълумотлардан ва ўта муҳим мантиқий ҳамда жисмоний ресурслардан (ахборот тармоқлари, ахборот тизимлари, маълумотлар базаларидан, ахборотни ҳимоя қилиш модулларидан) фойдаланиш мониторингини;

тўловларни ва пул маблағларини ўтказишни амалга ошириш чоғида ахборотнинг ҳимоя қилинишини таъминлашга доир талабларнинг бузилиши билан боғлиқ бўлган нохуш ҳодисаларни аниқлаш учун мўлжалланган ахборотни ҳимоя қилишнинг ташкилий чоралари ва техник воситалари қўлланилишини;

ахборотнинг ҳимоя қилинишини таъминлашга доир талабларнинг бузилиши билан боғлиқ бўлган аниқланган нохуш ҳодисаларга нисбатан таъсир чоралари кўрилишини;

ахборотнинг ҳимоя қилинишини таъминлашга доир талабларнинг бузилиши билан боғлиқ бўлган аниқланган нохуш ҳодисалар сабабларини таҳлил қилишни, бундай нохуш ҳодисаларга таъсир кўрсатиш натижаларини баҳолашни таъминлайди.

Тўлов тизимлари операторлари ва тўлов хизматларини етказиб берувчилар:

фармойиш алоқа каналлари орқали жўнатилганда тўлов хизматларидан фойдаланувчини кўп омилли аутентификация қилиш тартиб-таомилини қўллаши. Кўп омилли аутентификация мобиль ва алоқасиз тўловларни амалга ошириш чоғида қўлланилмайди;

масофавий хизмат кўрсатиш тизимларида ҳимояланган алоқа каналини ташкил этиши;

ҳодисаларни қайд этишнинг тегишли дафтарларини юритиш, сақлаш ва таҳлил қилиш имкониятига эга бўлиши;

алоқа сеанси доирасида Интернет тармоғи орқали ахборотни криптографик ҳимоя қилишнинг лицензияланган воситаларидан фойдаланган ҳолда шифрланган шаклдаги махфий маълумотларни алмашишни амалга ошириши шарт.

Тўлов тизимлари операторлари ва тўлов хизматларини етказиб берувчилар фақат тўлов хизматларини кўрсатиш учун зарур шахсга доир маълумотлардан фойдаланиши, уларга ишлов бериши ва уларни сақлаши мумкин, бунда улар тўлов хизматларидан фойдаланувчидан хизмат кўрсатиш учун зарур бўлган маълумотлардан ташқари ҳеч қандай маълумотларни сўрашга ҳақли эмас.

54-модда. Тўлов хизматларидан фойдаланувчиларга доир талаблар

Электрон тўлов воситаси ўзига тақдим этилган тўлов хизматларидан фойдаланувчи электрон тўлов воситасидан уни бериш ва ундан фойдаланиш шартларига мувофиқ фойдаланиши, шунингдек тўлов хизматларини етказиб берувчини ёки у томонидан кўрсатилган шахсни тўлов воситаси йўқолганлиги, ўғирланганлиги, ўзлаштирилганлиги ёки ундан рухсатсиз фойдаланилганлиги тўғрисида дарҳол хабардор этиши шарт.

55-модда. Хавфсизликни таъминлаш билан боғлиқ таваккалчиликлар

Тўлов тизимлари операторлари ва тўлов хизматларини етказиб берувчилар операцияларга доир таваккалчиликларни ҳамда тўлов хизматларини кўрсатиш чоғида хавфсизликни таъминлаш билан боғлиқ таваккалчиликларни камайтириш ва назорат қилиш чоралари тизимини таъминлаши шарт. Тўлов хизматларини етказиб берувчилар нохуш ҳодисаларга таъсир кўрсатишнинг самарали тартиб-таомилларини ишлаб чиқиши ва сақлаб туриши шарт.

Тўлов тизимлари операторлари ва тўлов хизматларини етказиб берувчилар ҳар йили, келгуси йилнинг биринчи апрелидан кечиктирмай Марказий банкка хавфсизликнинг таъминланиш ҳолати тўғрисида ҳисобот тақдим этиши шарт.

56-модда. Тўлов тизимлари операторларининг, тўлов хизматларини етказиб берувчиларнинг ва ташаббускорнинг ахборотни ҳимоя қилишни таъминлаш бўйича жавобгарлиги

Тўлов тизимлари операторлари ва тўлов хизматларини етказиб берувчилар тўлов тизимлари ёрдамида ишлов бериладиган ахборотни ҳимоя қилиш юзасидан қонунчиликда ва тўлов тизимлари қоидаларида белгиланган талабларни бажариши шарт.

Агар рухсат этилмаган тўловлар ташаббускорнинг фирибгарлик ҳаракатлари натижасида ёки ўзининг идентификациялаш воситалари ҳимоя қилинишини таъминлаш учун чоралар кўрмаганлиги оқибатида содир этилган бўлса, ташаббускор рухсат этилмаган тўловлар туфайли етказилган зарарлар учун жавобгар бўлади.

57-модда. Ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик соҳасида тўлов тизимлари операторлари ва тўлов хизматларини етказиб берувчилар устидан назорат қилиш

Ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик соҳасида тўлов тизимлари операторлари ва тўлов хизматларини етказиб берувчилар устидан назорат Марказий банк томонидан амалга оширилади.

Ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик режими бузилган тақдирда, тўлов тизимлари операторлари ва тўлов хизматларини етказиб берувчилар қоидабузарлик аниқланганидан кейин бу ҳақда ҳамда унинг оқибатларини камайтириш учун кўрилаётган чоралар тўғрисида Марказий банкка тезкорлик билан хабар бериши шарт. Марказий банк тўлов тизимларининг ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик режими бузилганлиги тўғрисидаги маълумотлар базасини шакллантиришни ҳамда юритишни амалга оширади.

12-боб. Якунловчи қоидалар

58-модда. Тўловлар бўйича мажбуриятлар бажарилишини таъминлаш

Тўлов хизматларини етказиб берувчи томонидан тўловларни амалга ошириш муддатлари бузилган тақдирда, у муддати ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун муддати ўтган тўлов суммасининг 0,1 фоизи миқдорида, бироқ муддати ўтган тўлов суммасининг 10 фоизидан кўп бўлмаган миқдорда пеня тўлаши шарт.

Тўлов хизматларини етказиб берувчининг айби билан тўлов нотўғри амалга оширилган тақдирда, у хато аниқланган кундан кейинги иш кунидан кечиктирмай пул маблағларини олувчининг ҳисобварағига ўтказиши шарт. Акс ҳолда, тўловчи қонунда белгиланган тартибда тўлов хизматларини етказиб берувчидан маблағларни қайтаришни, шунингдек муддати ўтказиб юборилган ҳар бир кун учун нотўғри амалга оширилган тўлов суммасининг 0,1 фоизи миқдорида, бироқ нотўғри амалга оширилган тўлов суммасининг 10 фоизидан кўп бўлмаган миқдорда пеня тўлашни талаб қилиш ҳуқуқига эга.

59-модда. Низоларни ҳал этиш

Тўловлар ва тўлов тизимлари соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

60-модда. Тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

61-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Марказий банк ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

62-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

Тўлов тизимлари операторлари ва тўлов ташкилотлари фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар ушбу Қонун кучга киргандан сўнг уч ой мобайнида ўз фаолиятини мазкур Қонун талабларига мувофиқлаштириши шарт.

63-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2019 йил 1 ноябрь,

ЎРҚ-578-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 02.11.2019 й., 03/19/578/3986-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон; 12.10.2021 й., 03/21/721/0952-сон; 21.04.2022 й., 03/22/765/0332-сон; 07.02.2024 й., 03/24/905/0106-сон; 21.09.2024 й., 03/24/964/0736-сон; 14.07.2026 й., 03/26/1158/0727-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Toʻlovlar va toʻlov tizimlari toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2019-yil 19-sentabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2019-yil 11-oktabrda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi toʻlovlar va toʻlov tizimlari sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Ushbu Qonunning qoʻllanilish sohasi

Ushbu Qonunning amal qilishi toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi va toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchi boʻlgan jismoniy va yuridik shaxslar oʻrtasida toʻlovlarni amalga oshirish hamda toʻlov xizmatlari koʻrsatish chogʻida yuzaga keladigan munosabatlarga nisbatan tatbiq etiladi.

Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonuni bilan maxsus huquqiy rejim oʻrnatilgan hududda toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi va toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchi boʻlgan jismoniy va yuridik shaxslar oʻrtasida toʻlovlarni amalga oshirish hamda toʻlov xizmatlari koʻrsatish chogʻida yuzaga keladigan munosabatlar ushbu Qonunda belgilanganidan boshqacha qoidalar bilan tartibga solinadi.

Ushbu Qonunning amal qilishi kripto-aktivlarga doir operatsiyalarga nisbatan tatbiq etilmaydi.

3-modda. Toʻlovlar va toʻlov tizimlari toʻgʻrisidagi qonunchilik

Toʻlovlar va toʻlov tizimlari toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining toʻlovlar va toʻlov tizimlari toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

4-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

benefitsiar — pul mablagʻlarini oluvchi shaxs;

valyutalash sanasi — tashabbuskor tomonidan toʻlov hujjatida koʻrsatilgan, benefitsiarning bank hisobvaragʻiga pul mablagʻlari oʻtkazilishi kerak boʻlgan sana;

identifikatsiya vositasi — farmoyishni joʻnatuvchining elektron raqamli imzosi yoki harflar, raqamlar yoki ramzlar uygʻunligidan iborat noyob identifikator yoxud toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi tomonidan toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchini identifikatsiyalash uchun belgilangan hamda u bilan kelishilgan boshqa identifikator (shaxsiy parol, bir martalik identifikatsiya kodi, biometrik identifikatsiyalash vositasi);

kliring — toʻlov tizimi ishtirokchilarining pulga doir oʻzaro talablari va majburiyatlarini yigʻish, taqqoslash hamda hisobga oʻtkazish jarayoni;

masofaviy xizmat koʻrsatish tizimi — elektron xizmatlardan foydalanish uchun toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchi va ushbu xizmatlarni yetkazib beruvchi oʻrtasidagi aloqani taʼminlaydigan telekommunikatsiya vositalari, raqamli va axborot texnologiyalari, dasturiy taʼminot va uskunalar majmui;

operatsiya kuni — farmoyishlarni qabul qilish va ularga ishlov berish amalga oshiriladigan vaqtning davri;

tashabbuskor — toʻlovni amalga oshirish uchun farmoyish bergan shaxs;

toʻlov — pul majburiyatini naqd pul mablagʻlari bilan bajarish yoxud pul mablagʻlarini toʻlov vositalaridan foydalangan holda oʻtkazish;

toʻlov agenti — bank yoki toʻlov tashkiloti bilan toʻlov xizmatlari koʻrsatish uchun agentlik shartnomasini tuzgan, bank hisoblanmaydigan yuridik shaxs;

toʻlov vositasi — toʻlovni amalga oshirish uchun asos boʻladigan yoki foydalaniladigan toʻlov hujjati yoki elektron toʻlov vositasi;

toʻlov subagenti — toʻlov agenti bilan toʻlov xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha subagentlik shartnomasini tuzgan, bank hisoblanmaydigan yuridik shaxs yoki yakka tartibdagi tadbirkor;

toʻlov tashkiloti — bank hisoblanmaydigan, toʻlov xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha faoliyatni amalga oshirishga vakolatli boʻlgan yuridik shaxs;

toʻlovchi — toʻlov kimning hisobidan amalga oshirilayotgan boʻlsa, oʻsha shaxs;

toʻlov xizmati — toʻlov xizmatini yetkazib beruvchining toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchiga koʻrsatadigan xizmati;

toʻlov xizmatlari bozori — toʻlov xizmatlarini koʻrsatish va ulardan foydalanish, shuningdek toʻlov vositalarini chiqarish va ulardan foydalanish bilan bogʻliq munosabatlar majmui;

toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchi — toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchining toʻlov xizmatlaridan foydalanadigan jismoniy va yuridik shaxs;

farmoyish — toʻlov tashabbuskorining toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchiga toʻlovni amalga oshirish toʻgʻrisidagi koʻrsatmasi boʻlib, u elektron toʻlov vositasidan yoki masofaviy xizmat koʻrsatish tizimidan foydalanilganda toʻlov hujjatlari shaklida yoki toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchining roziligi koʻrinishida ifodalanadi;

elektron pullar — elektron pullar emitentining elektron shaklda saqlanadigan hamda elektron pullar tizimida toʻlov vositasi sifatida qabul qilinadigan shartsiz va chaqirib olinmaydigan pul majburiyatlari.

2-bob. Toʻlov tizimlari

5-modda. Toʻlov tizimi va toʻlov tizimining ishtirokchilari

Toʻlov tizimi toʻlovlarni toʻlov tizimining operatori, toʻlov tizimi ishtirokchilari va (yoki) toʻlov tashkilotlarining toʻlov tizimi operatori tomonidan belgilangan toʻlov tizimining tartib-taomillarini, infratuzilmasini va qoidalarini qoʻllash vositasida hamkorlik qilish yoʻli bilan amalga oshirishni taʼminlaydigan munosabatlar majmuidir.

Toʻlov tizimi operatori bilan hisob-kitoblarni amalga oshiruvchi va toʻlov tizimida ishtirok etish toʻgʻrisida shartnoma tuzgan banklar toʻlov tizimining ishtirokchilari hisoblanadi.

6-modda. Toʻlov tizimlarining turlari, ularning muhimligini aniqlash mezonlari

Toʻlov tizimlari muhim toʻlov tizimlari va boshqa toʻlov tizimlariga boʻlinadi.

Agar toʻlov tizimining uzluksiz ishlashi Oʻzbekiston Respublikasi toʻlov xizmatlari bozorining barqaror faoliyat koʻrsatishiga yordam bersa, uning ishidagi toʻxtalishlar (uzilishlar) esa Oʻzbekiston Respublikasi toʻlov xizmatlari bozorida tavakkalchiliklarning paydo boʻlishiga olib kelishi mumkin boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki (bundan buyon matnda Markaziy bank deb yuritiladi) ushbu toʻlov tizimini muhim toʻlov tizimi jumlasiga kiritadi.

Agar toʻlov tizimi toʻlov xizmatlari bozorining Markaziy bank tomonidan mazkur bozor uchun belgilangan miqdordan koʻp ulushini egallagan boʻlsa va (yoki) toʻlovlar toʻlov tizimi orqali Oʻzbekiston Respublikasi hududida Markaziy bank tomonidan belgilanadigan koʻrsatkichlardan kam boʻlmagan hajmda bir yil davomida amalga oshirilsa, bu tizim muhim toʻlov tizimi jumlasiga kiradi.

Ushbu moddaning ikkinchi va uchinchi qismlarida keltirilgan toʻlov tizimlarining tavsiflariga mos kelmaydigan toʻlov tizimlari boshqa toʻlov tizimlari hisoblanadi.

7-modda. Toʻlov tizimining operatori

Oʻzbekiston Respublikasi hududida toʻlov tizimining ishlashini taʼminlash boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxs toʻlov tizimining operatoridir.

Toʻlov tizimining operatori boʻlmagan yuridik shaxs oʻz nomida va (yoki) tovar belgisida “toʻlov tizimi” degan soʻzlarni hamda mazkur soʻzlardan hosil boʻlgan, toʻlov tizimining ishlashini taʼminlash boʻyicha faoliyatni ushbu yuridik shaxs amalga oshirayotganligini taxmin qilish imkonini beradigan soʻzlardan foydalanish huquqiga ega emas.

Toʻlov tizimining operatori:

toʻlov tizimining qoidalarini belgilaydi va toʻlov tizimining ishtirokchilari tomonidan ularga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

toʻlov tizimi ishtirokchilarining (ishtirokchilariga) toʻlovga va axborotga doir xabarlariga ishlov berilishini hamda ushbu xabarlarning berilishini, farmoyishlarning yakka tartibda bajarilishini yoki kliringni amalga oshiradi;

toʻlov tizimining ishtirokchisi bilan toʻlov tizimida ishtirok etish toʻgʻrisida shartnoma tuzadi;

toʻlov tizimi infratuzilmasining ishlab turishini taʼminlaydi;

axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik talablariga, shuningdek toʻlov tizimining uzluksiz ishlash choralariga rioya qilinishini taʼminlaydi;

toʻlov tizimining ishtirokchilari oʻzlariga koʻrsatiladigan xizmatlardan teng va ochiq holda foydalanishini taʼminlaydi.

Toʻlov tizimining operatori toʻlov tizimi toʻgʻrisida axborot taqdim etganda toʻlov tizimining operatori faoliyatini amalga oshirishga doir oʻz litsenziyasi raqamini koʻrsatishi shart.

8-modda. Toʻlov tizimining qoidalari

Toʻlov tizimining qoidalari quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:

toʻlov tizimining ishlash tartib-taomillari, shu jumladan toʻlov tizimida toʻlovlarni amalga oshirish, toʻlov xabarnomalari formatlarining qoʻllanilish tartibi, toʻlov tizimining ish jadvali va toʻlov tizimidagi tavakkalchiliklarni boshqarish tizimi;

toʻlov tizimi operatori koʻrsatayotgan xizmatlarning va toʻlov tizimida amalga oshirilayotgan operatsiyalarning tavsifi;

toʻlov tizimida ishtirok etish shartlari;

toʻlov tizimi ishtirokchilarining toʻlov tizimi operatori bilan hamkorligi tartibi;

toʻlov boʻyicha farmoyishni chaqirib olish tartib-taomili;

toʻlov tizimi ishtirokchilarining toʻlovga qobiliyatsizligini hal etish tartibi;

axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik talablariga rioya etish tartibi;

toʻlov tizimi qoidalarini buzganlik uchun toʻlov tizimi ishtirokchisiga nisbatan qoʻllaniladigan choralar.

Toʻlov tizimining qoidalariga ushbu toʻlov tizimi ishtirokchilarining boshqa toʻlov tizimlarida ishtirok etishini, shuningdek mazkur toʻlov tizimining infratuzilmasiga xizmat koʻrsatuvchi shaxslarning boshqa toʻlov tizimlariga xizmat koʻrsatishini (bundan ushbu toʻlov tizimi operatorining xodimlari boʻlgan shaxslar mustasno) cheklovchi shartlarni kiritish taqiqlanadi.

Toʻlov tizimining qoidalari, ushbu qoidalarga doir oʻzgartish va qoʻshimchalar, toʻlov tizimi operatorining tariflari (xizmatlari qiymati) hamda bu tariflarning (xizmatlar qiymatining) barcha oʻzgarishlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar toʻlov tizimi operatori tomonidan tasdiqlanganidan soʻng uch ish kuni mobaynida toʻlov tizimi operatorining rasmiy veb-saytida eʼlon qilinishi lozim.

Toʻlov tizimining qoidalari, ushbu qoidalarga doir oʻzgartish va qoʻshimchalar, toʻlov tizimi operatorining tariflari (xizmatlari qiymati) hamda bu tariflarning (xizmatlar qiymatining) barcha oʻzgarishlari toʻlov tizimi operatorining rasmiy veb-saytida eʼlon qilinganidan soʻng oʻn besh kun oʻtgach toʻlov tizimi operatori va ishtirokchilari tomonidan qoʻllaniladi.

Toʻlov tizimlarining operatorlari oʻz toʻlov tizimlarining hamkorligi toʻgʻrisidagi shartnomalarni, basharti toʻlov tizimlarining qoidalarida bunday hamkorlik tartibi aks ettirilgan boʻlsa, tuzishi mumkin.

Toʻlov tizimining operatori Markaziy bankka:

toʻlov tizimining qoidalariga kiritilgan oʻzgartish va qoʻshimchalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni ushbu oʻzgartish hamda qoʻshimchalar amalga kiritiladigan sanaga qadar oʻn besh ish kunidan kechiktirmay;

toʻlov tizimi operatori tariflarining (xizmatlari qiymatining) oʻzgarishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni ushbu oʻzgarishlar amalga kiritiladigan sanaga qadar oʻn besh ish kunidan kechiktirmay taqdim etadi.

9-modda. Toʻlov tizimidagi tavakkalchiliklarni boshqarish tizimi

Toʻlov tizimidagi tavakkalchiliklarni boshqarish tizimi tavakkalchiliklarni aniqlash, monitoring qilish va boshqarish, shuningdek toʻlov tizimining uzluksiz ishlashini taʼminlash tartib-taomillarini belgilaydi hamda toʻlov tizimi operatorining faoliyatini tiklash rejasini oʻz ichiga oladi.

Toʻlov tizimidagi tavakkalchiliklarni boshqarish usullari toʻlov tizimini tashkil etish xususiyatlari, tavakkalchiliklarni boshqarish modeli, toʻlov kliringiga va hisob-kitobga oid tartib-taomillar, pul mablagʻlari oʻtkazmalarining soni hamda ularning summalari, yakuniy hisob-kitob vaqti hisobga olingan holda toʻlov tizimi operatori tomonidan belgilanadi.

Toʻlov tizimidagi tavakkalchiliklarni boshqarish tizimi tavakkalchiliklarni boshqarishning quyidagi usullarini nazarda tutishi mumkin:

tavakkalchilik darajasi hisobga olingan holda toʻlov tizimi ishtirokchilari majburiyatlarining eng yuqori miqdorlarini (limitlarini) belgilash;

bankdagi alohida depozit hisobvaraqda toʻlov tizimining kafolatli jamgʻarmasini tashkil etish;

toʻlov tizimi ishtirokchilarining farmoyishlari navbatma-navbat bajarilishini boshqarish;

toʻlov tizimida hisob-kitobni ish kuni davomida amalga oshirish;

hisob-kitobni toʻlov tizimi ishtirokchilari taqdim etgan pul mablagʻlari doirasida amalga oshirish;

kredit berish imkoniyatini taʼminlash.

10-modda. Muhim toʻlov tizimi operatori

Muhim toʻlov tizimi operatori ushbu Qonunning 7-moddasida koʻrsatilgan shartlarga qoʻshimcha ravishda:

toʻlov tizimi ishtirokchilarining va toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchilarning ehtiyojlarini koʻrsatiladigan xizmatlar sifati ularni qanoatlantirishi nuqtai nazaridan tahlil qiladi;

toʻlov tizimi ishtirokchilari va toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchilar bilan ikki tomonlama aloqa mexanizmining ishlashini taʼminlaydi;

toʻlov tizimi ishtirokchilarining va toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchilarning qanoatlanganligi nuqtai nazaridan toʻlov tizimi faoliyatining samaradorligini hisobot yilida ikki tomonlama aloqa mexanizmi vositasida kelib tushgan murojaatlar va soʻrovlarni koʻrib chiqish natijalarini hisobga olgan holda tahlil qilish natijalarini oʻz rasmiy veb-saytida bir yilda bir marta, hisobot davridan keyingi birinchi chorakdan kechiktirmay eʼlon qiladi;

muhim toʻlov tizimining ishlashini oʻzini oʻzi baholashdan oʻtkazadi;

toʻlov tizimining tavakkalchiliklarni boshqarish organini tashkil etadi va tavakkalchiliklarni boshqarishning kamida ikki usulidan foydalanadi;

ichki hujjatlarida:

1) toʻlov tizimining tavakkalchiliklarini boshqarish organining ishlash reglamentini, shu jumladan uning vakolatlarini;

2) toʻlov tizimi ishtirokchilarining koʻrsatilayotgan xizmatlar sifatiga boʻlgan ehtiyojlari qanoatlantirilishi baholanayotgan toʻlov tizimi ishining samaradorligini taʼminlash mezonlarini;

3) toʻlov tizimi ishtirokchilari bilan nizolarni sudgacha hal qilish tartibini belgilaydi.

Ushbu moddada koʻrsatilgan hujjatlar tasdiqlanganidan keyin uch ish kuni mobaynida muhim toʻlov tizimi operatori tomonidan oʻz rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi.

11-modda. Muhim toʻlov tizimining ishlashini oʻzini oʻzi baholashdan oʻtkazish

Muhim toʻlov tizimining operatori tomonidan mazkur toʻlov tizimining ushbu Qonun talablariga va xalqaro standartlarga muvofiqligini aniqlash maqsadida amalga oshiriladigan chora-tadbirlar majmui muhim toʻlov tizimining ishlashini oʻzini oʻzi baholashdan oʻtkazish hisoblanadi.

Muhim toʻlov tizimining operatori toʻlov tizimining ishlashini uning xalqaro standartlarga muvofiqligi nuqtai nazaridan uch yilda kamida bir marta oʻzini oʻzi baholashdan oʻtkazadi.

Muhim toʻlov tizimi operatori muhim toʻlov tizimining ishlashini oʻzini oʻzi baholashdan oʻtkazish natijalarini Markaziy bankka taqdim etadi va oʻzini oʻzi baholash tugallanganidan keyin uch ish kuni mobaynida oʻz rasmiy veb-saytida eʼlon qiladi.

12-modda. Toʻlov tizimidagi toʻlovlarning yakunlanganligi

Toʻlovlar pul mablagʻlari qaysi ishtirokchining foydasini koʻzlab amalga oshirilgan boʻlsa, oʻsha ishtirokchining hisobiga oʻtkazilgandan soʻng toʻlov tizimida yakunlangan deb hisoblanadi.

Toʻlov tizimining ishtirokchisi bank hisobvaragʻi boʻyicha xarajatlar operatsiyalarini toʻxtatib turish va (yoki) mijozning bank hisobvaragʻidagi pul mablagʻlarini xatlash toʻgʻrisidagi vakolatli davlat organlarining qarorlarini olguniga qadar ushbu ishtirokchi tomonidan toʻlov tizimiga yoʻnaltirilgan toʻlovlar chaqirib olinmaydigan va uzil-kesil toʻlovlardir. Mazkur toʻlovlar bajarilishi va yakuniga yetkazilishi lozim.

3-bob. Toʻlov xizmatlari bozori

13-modda. Toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilar

Toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilar quyidagilardan iborat:

Markaziy bank;

banklar;

toʻlov tashkilotlari;

toʻlov agentlari;

toʻlov subagentlari.

Ushbu Qonunda banklar toʻlov tashkilotlari, toʻlov agentlari va toʻlov subagentlari sifatida koʻrib chiqilmaydi.

14-modda. Toʻlov xizmatlarining turlari

Quyidagilar boʻyicha xizmatlar koʻrsatish toʻlov xizmatlari jumlasiga kiradi:

bank hisobvaragʻidan foydalangan holda toʻlovlarni qabul qilish va amalga oshirish;

naqd pul mablagʻlarini bank hisobvaraqlariga, shu jumladan uchinchi shaxslarning hisobvaraqlariga oʻtkazish uchun qabul qilish;

toʻlovchi tomonidan bank hisobvaragʻini ochmagan holda toʻlovni amalga oshirish uchun naqd pul mablagʻlarini qabul qilish;

elektron pullarni chiqarish va qoplash;

bank kartalarini chiqarish;

elektron pullarni va bank kartalarini realizatsiya qilish;

elektron pullardan foydalangan holda amalga oshiriladigan toʻlovlarni qabul qilish va bu toʻlovlarga ishlov berish;

elektron shakldagi toʻlovlarga ishlov berish va toʻlovni amalga oshirish uchun zarur axborotni bankka berish yoki mazkur toʻlovlar boʻyicha pul mablagʻlarini qabul qilish;

pul oʻtkazmalari tizimi orqali pul mablagʻlarini qabul qilish va amalga oshirish.

Quyidagilar boʻyicha xizmatlar koʻrsatish toʻlov xizmatlari jumlasiga kirmaydi:

toʻlovchi qaysi shaxs oldida toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchining ishtirokisiz amalga oshiriladigan majburiyatlarga ega boʻlsa, oʻsha shaxsga toʻlovni amalga oshiruvchi shaxs tomonidan naqd pul mablagʻlarini berish;

banknotlarni, tangalarni va qimmatliklarni inkassatsiya qilish;

bank hisobvaragʻini ochmagan holda naqd chet el valyutasi bilan ayirboshlash operatsiyalarini amalga oshirish;

uchinchi shaxslar ishtirokisiz qabul qilingan toʻlovlar boʻyicha pul mablagʻlarini toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi tomonidan benefitsiar foydasiga oʻtkazishni amalga oshirish chogʻida yuridik shaxs boʻlgan benefitsiar, yakka tartibdagi tadbirkor va toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi oʻrtasidagi axborot-kommunikatsiyaga oid va texnologik hamkorlikni taʼminlash.

15-modda. Toʻlov xizmatlari koʻrsatish

Toʻlov xizmatlari:

Markaziy bank;

banklar;

toʻlov tashkiloti, bundan naqd pul mablagʻlarini bank hisobvaraqlariga oʻtkazish uchun qabul qilish, elektron pullarni va bank kartalarini chiqarish xizmatlari mustasno;

banklar va toʻlov tashkilotlari uchun ruxsat etilgan toʻlov xizmatlarining turlari doirasida toʻlov agenti hamda toʻlov subagenti tomonidan koʻrsatiladi.

Toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchi oʻz bank hisobvaragʻiga xizmat koʻrsatadigan toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchining masofaviy xizmat koʻrsatish tizimidan foydalanishga yoki boshqa toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchining xizmatlaridan foydalanishga, basharti toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchida bunday foydalanishning texnik imkoniyatlari mavjud boʻlsa, axborot xavfsizligini va kiberxavfsizlikni hamda toʻlov xizmatlaridan barcha yetkazib beruvchilar teng foydalanishini taʼminlashga doir talablarga rioya etgan holda haqli boʻladi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida toʻlov xizmatlarini Markaziy bankning tegishli litsenziyasisiz koʻrsatish taqiqlanadi. Ushbu talab toʻlov agentlarining va toʻlov subagentlarining faoliyatiga nisbatan tatbiq etilmaydi.

Toʻlov tashkiloti toʻlov xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha agentlik shartnomasi asosida toʻlov agenti yoki toʻlov subagenti sifatida toʻlov xizmatlarini koʻrsatish boʻyicha faoliyatni amalga oshirishga haqli.

Toʻlov tashkiloti oʻz faoliyati haqidagi axborotni taqdim etishda oʻzining litsenziya raqamini koʻrsatishi shart.

16-modda. Toʻlov xizmatlari koʻrsatishga doir shartnoma

Toʻlov xizmati toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchi va toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi oʻrtasida tuzilgan shartnoma, shu jumladan ommaviy oferta tarzidagi shartnoma asosida koʻrsatiladi. Toʻlov xizmatlari koʻrsatishga doir shartnomada quyidagilar boʻlishi kerak:

koʻrsatiladigan toʻlov xizmatlarining turlari va umumiy xususiyati;

toʻlov xizmatlarini koʻrsatish tartibi va muddati;

undiriladigan yigʻimlarning va vositachilik haqlarining miqdorlari;

toʻlov xizmatlari haqidagi axborotni taqdim etish tartibi;

ruxsat etilmagan toʻlovlardan himoyalanish harakatlarining tartibi;

toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchining toʻlov xizmatlari koʻrsatishni rad etish huquqiga ega boʻlish shartlari;

ruxsat etilmagan toʻlovlar boʻyicha masalalarni hal etish tartibi;

toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchining shartnomani bekor qilish huquqi;

eʼtirozlar bildirish va nizolarni hal etish tartibi;

toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchining farmoyishlarini bajarishni asossiz ravishda rad etganlik yoki lozim darajada bajarmaganlik uchun zararning oʻrnini qoplash tartibi va zararning oʻrnini qoplash boʻyicha toʻlovlarning miqdori.

Toʻlov xizmatlari koʻrsatishga doir shartnomada toʻlov xizmatlari koʻrsatish uchun zarur boʻlgan qoʻshimcha shartlar nazarda tutilishi mumkin.

Toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi oʻzi va toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchi oʻrtasida shartnoma tuzilgan sanada belgilangan koʻrsatiladigan toʻlov xizmatlari boʻyicha vositachilik haqi miqdorlarini bir tomonlama tartibda oshirish tomonga oʻzgartirishga haqli emas. Bundan xalqaro toʻlovlarni amalga oshirish chogʻida undiriladigan vositachilik haqlari mustasno boʻlib, bu haqlarning oʻzgarganligi toʻgʻrisida toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchini shartnomada nazarda tutilgan tartibda va muddatlarda xabardor qiladi.

17-modda. Toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchiga qoʻyiladigan talablar

Toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi toʻlov xizmatlarini faqat toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchining farmoyishida nazarda tutilgan shartlarga muvofiq koʻrsatadi.

Toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchining farmoyishi shartlari va rekvizitlarini toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi tomonidan oʻzgartirish taqiqlanadi.

Toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchining farmoyishisiz toʻlovni boshlashga haqli emas.

Toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchiga vositachilik haqining miqdori haqida toʻlov xizmatlari koʻrsatilguniga qadar axborot taqdim etadi.

Toʻlov xizmatlari koʻrsatganlik uchun vositachilik haqini toʻlov summasidan undirish taqiqlanadi, bundan benefitsiar va benefitsiarning toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchisi oʻrtasidagi shartnomada toʻlov summasidan chegirib tashlash yoʻli bilan vositachilik haqini undirish sharti nazarda tutilgan hollar mustasno. Benefitsiarning toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchisi benefitsiarning talabiga koʻra uni qabul qilingan toʻlov summasi va undan amalga oshirilgan chegirmalar haqida xabardor qiladi.

Toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi toʻlov xizmatlarini koʻrsatishda quyidagi shartlarga rioya etilishini taʼminlaydi:

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchini lozim darajada tekshirishdan oʻtkazish va identifikatsiya qilish;

toʻlov hujjatida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilikda toʻlovchi va benefitsiar boʻyicha nazarda tutilgan rekvizitlarning mavjud boʻlishi, bundan toʻlov tashkilotining pul mablagʻlarini joʻnatuvchi tomonidan bank hisobvaragʻini ochmagan holda toʻlovlarni amalga oshirish uchun naqd pul mablagʻlarini qabul qilish boʻyicha xizmatlar koʻrsatishi mustasno;

toʻlovchini va (yoki) benefitsiarni identifikatsiya qilish imkonini beruvchi maʼlumotlar toʻlov xizmatlari koʻrsatilganidan keyin kamida besh yil davomida saqlanishini taʼminlash;

toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchining identifikatsiya vositalarini himoya qilish boʻyicha zarur huquqiy, tashkiliy va texnik choralar koʻrish;

toʻlov tizimining uzluksiz ishlashiga taʼsir koʻrsatuvchi qoidabuzarliklarni Markaziy bankning birinchi koʻrsatmasi yuborilgan kundan eʼtiboran uch oy ichida bartaraf etish;

axborot xavfsizligini va kiberxavfsizlikni taʼminlashga taʼsir koʻrsatuvchi qoidabuzarliklarni Markaziy bankning birinchi koʻrsatmasi yuborilgan kundan eʼtiboran uch oy ichida bartaraf etish.

Toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi toʻlov xizmati koʻrsatilganidan soʻng toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchiga toʻlov xizmati koʻrsatilganligi faktini tasdiqlovchi hujjatni qogʻozda yoki elektron shaklda taqdim etadi. Toʻlov xizmatlari koʻrsatilganligini tasdiqlovchi hujjatning mazmuniga doir talablar Markaziy bank tomonidan belgilanadi.

Toʻlov tizimlari operatorlari va toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilar toʻlov xizmatlarini koʻrsatish chogʻida oʻzi olgan maʼlumotlar sir saqlanishini taʼminlaydi hamda ularning uchinchi shaxslarga oshkor etilishiga yoʻl qoʻymaydi, bundan “Bank siri toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida nazarda tutilgan hollar mustasno.

18-modda. Toʻlov tashkilotining faoliyatiga doir cheklovlar

Toʻlov tashkilotlari toʻlov xizmatlari koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlmagan faoliyat turlari bilan shugʻullanishga haqli emas.

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan cheklov faoliyatning quyidagi turlariga nisbatan tatbiq etilmaydi:

reklama, marketing, maslahat va axborot xizmatlari;

dasturiy taʼminotni ishlab chiqish, moslashtirish, modifikatsiya qilish va texnik jihatdan qoʻllab-quvvatlash;

axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish bilan bogʻliq xizmatlar, shu jumladan axborot-texnik xizmatlar, maʼlumotlarga ishlov berish hamda ularni oʻtkazishga doir xizmatlar, maʼlumotlar bazalarini va axborot resurslarini yaratish va ulardan foydalanish;

axborot tizimlari va tarmoqlarini yaratish hamda ularning xavfsizligini taʼminlash;

axborotni kriptografik himoyalash vositalarini ishlab chiqish va realizatsiya qilish;

pochta aloqasi xizmatlari;

mikromoliya tashkiloti faoliyati.

Agar ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan faoliyat turlari amalga oshirilishi uchun litsenziya talab qilinadigan faoliyat turlarining roʻyxatiga kirsa, toʻlov tashkiloti bu faoliyat turlarini amalga oshirish huquqini beruvchi tegishli litsenziyani belgilangan tartibda olishi kerak.

19-modda. Toʻlov agentlari va toʻlov subagentlari orqali toʻlov xizmatlarini koʻrsatish

Banklar va toʻlov tashkilotlari toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchilarga toʻlov xizmatlarini toʻlov agenti va toʻlov subagenti orqali koʻrsatishga haqli.

Toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchiga toʻlov xizmati toʻlov agenti yoki toʻlov subagenti tomonidan quyidagi talablarga rioya etilgan holda koʻrsatiladi:

toʻlov xizmatini bankning yoki toʻlov tashkilotining nomidan koʻrsatish;

toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchiga toʻlov xizmati koʻrsatilganligi faktini tasdiqlovchi va zarur rekvizitlarni oʻz ichiga olgan hujjatni taqdim etish;

toʻlov agenti tomonidan bank yoki toʻlov tashkiloti bilan tuzilgan shartnoma shartlariga muvofiq, toʻlov subagenti tomonidan esa toʻlov agenti bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq haq undirish.

Toʻlov xizmatlari koʻrsatish boshlanguniga qadar toʻlov agenti yoki toʻlov subagenti tomonidan toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchiga quyidagi axborot taqdim etiladi:

toʻlov xizmatlarining nomi va ushbu xizmatlar koʻrsatiladigan joyning manzili;

soliq toʻlovchining nomi, identifikatsiya raqami, bankning, toʻlov tashkilotining va toʻlov agentining joylashgan yeri (pochta manzili), telefon raqami, toʻlov xizmatlari toʻlov subagenti tomonidan koʻrsatilgan taqdirda esa soliq toʻlovchining nomi yoki familiyasi, ismi, otasining ismi, identifikatsiya raqami, toʻlov subagentining joylashgan yeri (pochta manzili), telefon raqami;

bankning yoki toʻlov tashkilotining litsenziyasi raqami;

toʻlov xizmatlari koʻrsatilganda undiriladigan haqning miqdori.

Banklar va toʻlov tashkilotlari toʻlov agentlari hamda toʻlov subagentlarining reyestrlarini yuritadi. Toʻlov agenti jalb etilgan toʻlov subagentlarini mazkur reyestrga kiritish uchun ushbu subagentlar haqidagi axborotni bankka yoki toʻlov tashkilotiga taqdim etadi.

Banklar hamda toʻlov tashkilotlari toʻlov xizmatlari koʻrsatishga doir agentlik shartnomasi shartlariga toʻlov agenti tomonidan rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.

Toʻlov agenti toʻlov xizmatlari koʻrsatishga doir subagentlik shartnomasi shartlariga toʻlov subagenti tomonidan rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi.

Toʻlov xizmatlari koʻrsatish boʻyicha toʻlov agenti bilan agentlik shartnomalarini tuzgan bank va toʻlov tashkiloti Markaziy bankka ushbu xizmatlar, shuningdek oʻzining toʻlov agentlari hamda toʻlov subagentlari haqidagi maʼlumotlarni taqdim etadi.

Bank va toʻlov tashkiloti toʻlov agenti hamda toʻlov subagentining majburiyatlari boʻyicha toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchilar oldida toʻlov xizmatlarini koʻrsatishga doir agentlik shartnomalarini tuzgan toʻlov agenti va toʻlov subagenti bilan solidar javobgar boʻladi.

4-bob. Toʻlov tizimlarini va toʻlov xizmatlari bozorini tartibga solish

20-modda. Toʻlovlar va toʻlov tizimlari sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari

Toʻlovlar va toʻlov tizimlari sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilarning va toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchilarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini taʼminlash;

toʻlov xizmatlari tizimini rivojlantirish uchun shart-sharoitlar yaratish;

koʻrsatilayotgan xizmatlar sifatini oshirish;

naqd pulsiz hisob-kitoblar tizimini rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash.

21-modda. Markaziy bankning vakolatlari

Markaziy bank toʻlov tizimlarining samarali, ishonchli va xavfsiz ishlashini taʼminlash maqsadida ularning Oʻzbekiston Respublikasi hududida ushbu Qonunga muvofiq tartibga solinishini amalga oshiradi.

Toʻlov tizimlarini tartibga solish maqsadida Markaziy bank:

toʻlov tizimlari operatorlarining faoliyatini va toʻlov tashkilotlarining faoliyatini litsenziyalashni amalga oshiradi;

toʻlov tizimlari operatorlarining va toʻlov tashkilotlarining litsenziyalarini chaqirib oladi;

toʻlov tizimlari operatorlarining va toʻlov tashkilotlarining faoliyatini nazorat qilish va kuzatuvni amalga oshirish tartibini belgilaydi;

Toʻlov tizimlari operatorlarining reyestrini va Toʻlov tashkilotlarining reyestrini yuritadi;

toʻlov tizimi qoidalarini va toʻlov tashkilotining toʻlov tizimi ishtirokchilari bilan hamkorligi tartibini kelishib olishni amalga oshiradi;

toʻlov tizimlarining muhimlik mezonlarini aniqlaydi;

toʻlov tizimlari ustidan nazoratni amalga oshiradi;

toʻlov tizimlari operatorlariga va toʻlov tashkilotlariga nisbatan ushbu Qonun talablarini buzganlik uchun choralar hamda sanksiyalar qoʻllaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi hududida naqd pulsiz toʻlovlarning amalga oshirilishi tartibini belgilaydi;

Markaziy bankning banklararo toʻlov va kliring tizimlarining ishlashi qoidalarini belgilaydi;

bank hisobvaraqlarining ochilishi, yuritilishi va yopilishi tartibini belgilaydi;

toʻlov tizimlarining operatorlari va toʻlov tashkilotlari tomonidan Markaziy bankka toʻlovlarga taalluqli maʼlumotlarning taqdim etilishi tartibini belgilaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi hududida bank kartalarining chiqarilishi va muomalada boʻlishi qoidalarini belgilaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi hududida elektron pullarning chiqarilishi va muomalada boʻlishi qoidalarini belgilaydi;

Markaziy bankning banklararo toʻlov va kliring tizimlari bilan hamkorlikni taʼminlovchi dasturiy vositalarga, shu jumladan avtomatlashtirilgan bank tizimlariga, shuningdek toʻlov tizimlarida axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik choralarini taʼminlashga nisbatan qoʻyiladigan talablarni belgilaydi;

toʻlov tizimlari operatorlari va toʻlov tashkilotlari ustav kapitalining eng kam miqdorini belgilaydi;

elektron pullar bilan toʻlovlar va pul oʻtkazmalariga doir operatsiyalar boʻyicha limitlarni belgilaydi;

toʻlov xizmatlari boʻyicha tariflar asossiz ravishda oshirilganda monopoliyaga qarshi kurashish organiga taklif kiritishga haqli;

ishtirokchilari oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi hududida amalga oshiradigan xalqaro toʻlov tizimlariga nisbatan nazorat faoliyati taʼsirchanligini oshirish maqsadida boshqa mamlakatlarning nazorat organlari va xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlikni amalga oshiradi.

22-modda. Toʻlov tizimlari operatorlarining faoliyatini litsenziyalash tartibi

Litsenziya daʼvogari sifatida banklar va bank hisoblanmagan yuridik shaxslar toʻlov tizimining operatori faoliyatini amalga oshirish uchun litsenziya olish maqsadida Markaziy bank tomonidan belgilanadigan shakl boʻyicha Markaziy bankka litsenziya berish toʻgʻrisidagi ariza bilan murojaat qiladi.

Bankning litsenziya berish toʻgʻrisidagi arizasiga quyidagilar ilova qilinadi:

bank boshqaruvining toʻlov tizimini tashkil etish haqidagi qarorining koʻchirma nusxasi;

yaqin ikki kalendar yil uchun toʻlov tizimini rivojlantirishga doir biznes-reja, unda toʻlov tizimini tashkil etishning maqsadlari va rejalashtirilayotgan natijalari, shu jumladan bozor va infratuzilma omillarining tahlili koʻrsatiladi;

toʻlov tizimining qoidalari.

Bank hisoblanmaydigan yuridik shaxsning litsenziya berish toʻgʻrisidagi arizasiga quyidagilar ilova qilinadi:

yuridik shaxs vakolatli organining toʻlov tizimini tashkil etish toʻgʻrisidagi qarorining koʻchirma nusxasi;

yaqin ikki kalendar yil uchun toʻlov tizimini rivojlantirishga doir biznes-reja, unda toʻlov tizimini tashkil etishning maqsadlari va rejalashtirilayotgan natijalari, shu jumladan bozor va infratuzilma omillarining tahlili koʻrsatiladi;

toʻlov tizimining qoidalari;

bankning toʻlov tizimining hisob-kitob banki boʻlishga yozma roziligi, shu jumladan oʻzi bilan qaysi shaklda shartnoma tuzilgan boʻlsa, oʻsha shakldagi roziligi;

buxgalteriya balansi va oxirgi hisobot sanasiga doir moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot;

muassislar (ishtirokchilar) haqidagi maʼlumotlar, shu jumladan ularning kapitaldagi ulushi miqdori;

ijro etuvchi organning rahbari va aʼzolari toʻgʻrisidagi, shu jumladan ularning maʼlumoti, ish joyi va egallab turgan lavozimi haqidagi axborotni oʻz ichiga olgan maʼlumotlar, bu maʼlumotlarga tasdiqlovchi hujjatlarning koʻchirma nusxalari ilova qilinadi;

tavakkalchiliklarni boshqarish tizimi toʻgʻrisidagi, shu jumladan toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchilarning pul mablagʻlari but saqlanishini taʼminlashga doir talablar haqidagi maʼlumotlar;

xavfsizlik tizimlari, nazorat mexanizmlari hamda tizimlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

xavfsizlik siyosati haqidagi, shu jumladan tavakkalchiliklarni batafsil baholashni oʻz ichiga olgan hujjat, shuningdek axborot xavfsizligini va kiberxavfsizlikni hamda toʻlov xizmatidan foydalanuvchilarning himoya qilinishini taʼminlash uchun tavakkalchiliklarni, shu jumladan firibgarlik hamda konfidensial va shaxsga doir maʼlumotlardan qonunga zid ravishda foydalanish xavflarini kamaytirish boʻyicha koʻriladigan choralarning tavsifi;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari bajarilishini taʼminlash choralarining tavsifi.

Litsenziya berish toʻgʻrisidagi arizaning shakli va zarur hujjatlarning roʻyxati Markaziy bankning rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi.

Markaziy bank litsenziyani berish haqidagi yoki uni berishni rad etish toʻgʻrisidagi qarorni litsenziya daʼvogarining arizasi barcha zarur hujjatlar bilan birga olingan kundan eʼtiboran oʻttiz kun muddat mobaynida qabul qiladi.

Toʻlov tizimi qoidalarini kelishib olish litsenziya daʼvogarining arizasini va unga ilova qilingan hujjatlarni koʻrib chiqish bilan bir vaqtning oʻzida amalga oshiriladi.

Litsenziya berish toʻgʻrisidagi yoki litsenziya berishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilinganidan soʻng Markaziy bank litsenziya daʼvogariga uch ish kuni mobaynida qaror qabul qilinganligi haqida xabarnoma yuboradi.

Litsenziya berish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilinganda Markaziy bank Toʻlov tizimlari operatorlari reyestriga toʻlov tizimi operatori haqida tegishli yozuvni kiritadi.

Litsenziya berish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilinganligi haqidagi xabarnoma litsenziya daʼvogariga bank hisobvaragʻining rekvizitlari va davlat bojini toʻlash muddati koʻrsatilgan holda yozma shaklda yoki axborot tizimi orqali elektron shaklda yuboriladi (topshiriladi).

Toʻlov tizimi operatori oʻz faoliyatini litsenziyani olganidan va toʻlov tizimi qoidalarini kelishib olganidan keyin amalga oshiradi.

Markaziy bank litsenziya daʼvogariga quyidagi hollarda litsenziya berishni rad etadi:

litsenziya daʼvogari tomonidan tegishli tarzda rasmiylashtirilmagan hujjatlar taqdim etilganda;

litsenziya daʼvogari tomonidan taqdim etilgan hujjatlarda notoʻgʻri yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlar mavjud boʻlganda;

litsenziya daʼvogari litsenziya talablariga va shartlariga muvofiq boʻlmaganda.

Litsenziya berish rad etilganligi toʻgʻrisidagi xabarnoma litsenziya daʼvogariga rad etish sabablari koʻrsatilgan holda yozma shaklda yoki axborot tizimi orqali elektron shaklda yuboriladi (topshiriladi). Litsenziya daʼvogari koʻrsatilgan sabablarni bartaraf etib, hujjatlarni takroran koʻrib chiqish uchun taqdim etishi mumkin boʻlgan muddat ikki oydan oshmasligi kerak.

Litsenziya daʼvogari litsenziya berishni rad etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan sabablarni bartaraf etgan taqdirda, Markaziy bank hujjatlarni takroran koʻrib chiqishni litsenziya daʼvogarining arizasi barcha zarur hujjatlar bilan birga olingan kundan eʼtiboran oʻn kun muddat mobaynida amalga oshiradi. Litsenziya daʼvogarining arizasini takroran koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim undirilmaydi.

Toʻlov tizimining operatori haqidagi maʼlumotlar oʻzgargan taqdirda, toʻlov tizimi operatori uch ish kuni mobaynida bu haqda Markaziy bankni yozma shaklda yoki axborot tizimi orqali elektron shaklda xabardor qilishi shart. Toʻlov tizimi operatoridan olingan xabarnoma asosida Markaziy bank Toʻlov tizimlari operatorlarining reyestriga uch ish kuni mobaynida tegishli oʻzgartishlar kiritadi.

Toʻlov tizimi operatori faoliyatni ikki va undan ortiq toʻlov tizimlarining operatori sifatida amalga oshirish uchun Markaziy bankka har bir toʻlov tizimining operatori sifatidagi faoliyatni amalga oshirishga doir litsenziya berish toʻgʻrisida ariza bilan murojaat qiladi, arizaga ushbu moddada koʻrsatilgan hujjatlarni ilova qiladi.

23-modda. Toʻlov tizimi operatori litsenziyasini chaqirib olish

Markaziy bank quyidagi hollarda toʻlov tizimi operatori litsenziyasini chaqirib olish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqli:

toʻlov tizimining operatori litsenziyasini chaqirib olish toʻgʻrisidagi ariza bilan murojaat etganda;

toʻlov tizimining operatori boʻlgan bankda bank operatsiyalarini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziya chaqirib olinganda;

toʻlov tizimining operatori tugatilganda — tugatilish paytidan eʼtiboran yoki uning faoliyati qayta tashkil etilishi natijasida tugatilganda — qayta tashkil etilgan paytdan eʼtiboran, bundan uning oʻzgartirilishi, shuningdek qayta tashkil etilayotgan toʻlov tizimi operatorida yangitdan vujudga kelgan yuridik shaxsning davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi sanasidagi faoliyatning litsenziyalanadigan ayni bir turini amalga oshirishga doir litsenziya mavjud boʻlganda qoʻshib yuborilishi mustasno;

toʻlov tizimining operatori litsenziya olingan kundan eʼtiboran bir yil davomida faoliyatni amalga oshirmaganda yoki toʻlov tizimi operatorining faoliyati olti oydan ortiq davrga toʻxtatib turilganda;

ushbu Qonunda nazarda tutilgan talablar toʻlov tizimining operatori tomonidan muntazam ravishda buzilganda yoki bir marta qoʻpol tarzda buzilganda;

toʻlov tizimining uzluksiz ishlashiga, shuningdek axborot xavfsizligini va kiberxavfsizlikni taʼminlashga taʼsir koʻrsatuvchi qoidabuzarliklar Markaziy bankning birinchi koʻrsatmasi yuborilgan kundan eʼtiboran uch oy mobaynida toʻlov tizimining operatori tomonidan bartaraf etilmaganda;

Markaziy bankning litsenziya berish toʻgʻrisidagi qarorining qonunga zid ekanligi aniqlanganda.

Litsenziyani chaqirib olish toʻgʻrisidagi ariza bilan murojaat qilganda toʻlov tizimi operatori quyidagilarni taqdim etishi shart:

1) toʻlov tizimi operatori tugatiladigan taqdirda:

toʻlov tizimi operatorini tugatish toʻgʻrisida uning muassislari (ishtirokchilari) yoki taʼsis hujjatlarida shunga vakil qilingan yuridik shaxs organi tomonidan tugatish sabablari koʻrsatilgan holda qabul qilingan qaror;

toʻlov tizimi operatorining muassislari (ishtirokchilari) yoki taʼsis hujjatlarida shunga vakil qilingan yuridik shaxs organi tomonidan tasdiqlangan, tugatish jarayonini, toʻlov tizimi ishtirokchilari oldidagi majburiyatlarni bajarish hamda kreditorlarning talablarini qanoatlantirish tartib-taomillari va muddatlarini oʻz ichiga olgan tugatish rejasi;

Markaziy bankka murojaat qilish paytidagi, kreditorlarning talablarini qanoatlantirish uchun mablagʻlar yetarli ekanligini tasdiqlovchi balans hisoboti;

tugatuvchi toʻgʻrisidagi yoki tugatish komissiyasining tarkibi haqidagi axborot va boshqa zarur maʼlumotlar;

2) boshqa hollarda — toʻlov tizimi ishtirokchilari oldidagi majburiyatlarni bajarish tartib-taomillari va muddatlari.

Toʻlov tizimi operatori litsenziyasini ushbu moddada nazarda tutilmagan asoslar boʻyicha chaqirib olishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Markaziy bankning litsenziyani chaqirib olish toʻgʻrisidagi qarori ushbu qaror qabul qilingan kuni toʻlov tizimi operatori rahbariyatiga imzo qoʻydirilib topshiriladi. Litsenziyani chaqirib olish toʻgʻrisidagi qaror toʻlov tizimining operatori tomonidan olingan kundan eʼtiboran oʻn kun mobaynida litsenziya Markaziy bankka qaytarilishi va yoʻq qilinishi lozim.

Markaziy bankning toʻlov tizimi operatori litsenziyasini chaqirib olganligi toʻgʻrisidagi qarori mazkur qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran bir kun ichida ommaviy axborot vositalarida, shuningdek Markaziy bankning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinishi lozim. Markaziy bankning toʻlov tizimi operatori litsenziyasini chaqirib olish toʻgʻrisidagi qarori qabul qilingan sanadan eʼtiboran litsenziyaning amal qilishi tugatilgan hisoblanadi.

Markaziy bankning litsenziyani chaqirib olish toʻgʻrisidagi qarori ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin. Sud litsenziyani chaqirib olishni asossiz deb topgan taqdirda, Markaziy bank litsenziat oldida unga yetkazilgan zarar miqdorida javobgar boʻladi.

Toʻlov tizimi operatori litsenziyasi chaqirib olinganda toʻlovlar va hisob-kitoblar boʻyicha operatsiyalarni yakunlash tartibi hamda muddatlari Markaziy bank tomonidan belgilanadi.

24-modda. Toʻlov tashkilotlarining faoliyatini litsenziyalash tartibi

Litsenziya daʼvogari sifatida yuridik shaxslar toʻlov tashkiloti faoliyatini amalga oshirish uchun litsenziya olish maqsadida Markaziy bank tomonidan belgilanadigan shakl boʻyicha Markaziy bankka litsenziya berish toʻgʻrisidagi ariza bilan murojaat qiladi.

Litsenziya berish toʻgʻrisidagi arizaga quyidagilar ilova qilinadi:

toʻlov tashkilotining yaqin ikki kalendar yil uchun biznes-rejasi;

oxirgi hisobot sanasiga doir buxgalteriya balansi va moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi hisobot;

toʻlov tashkilotining toʻlov tizimi operatori va toʻlov tizimi ishtirokchilari bilan hamkorligi tartibi;

muassislar (ishtirokchilar) haqidagi maʼlumotlar, shu jumladan ularning kapitaldagi ulushi miqdori;

ijro etuvchi organning rahbari va aʼzolari toʻgʻrisidagi, shu jumladan ularning maʼlumoti, ish joyi va lavozimi haqidagi axborotni oʻz ichiga olgan maʼlumotlar, unga tasdiqlovchi hujjatlarning koʻchirma nusxalari ilova qilinadi;

tavakkalchiliklarni boshqarish tizimi toʻgʻrisidagi, shu jumladan mijozlarning pul mablagʻlari but saqlanishini taʼminlashga doir talablar haqidagi maʼlumotlar;

xavfsizlik tizimlari, nazorat mexanizmlari hamda tizimlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

xavfsizlik siyosati haqidagi, shu jumladan tavakkalchiliklarni batafsil baholashni oʻz ichiga olgan hujjat, shuningdek axborot xavfsizligini va kiberxavfsizlikni hamda toʻlov xizmatidan foydalanuvchilarning himoya qilinishini taʼminlash uchun tavakkalchiliklarni, shu jumladan firibgarlik hamda konfidensial va shaxsga doir maʼlumotlardan qonunga zid ravishda foydalanish xavflarini kamaytirish boʻyicha koʻriladigan choralarning tavsifi;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari bajarilishini taʼminlash choralarining tavsifi.

Litsenziya berish toʻgʻrisidagi arizaning shakli va zarur hujjatlar roʻyxati Markaziy bankning rasmiy veb-saytiga joylashtiriladi.

Markaziy bank litsenziya berish haqida yoki uni berishni rad etish toʻgʻrisida toʻlov tashkilotining arizasi barcha zarur hujjatlar bilan birga olingan kundan eʼtiboran oʻttiz kun muddat mobaynida qaror qabul qiladi.

Toʻlov tashkilotining toʻlov tizimi ishtirokchilari bilan hamkorlik qilish tartibini kelishib olish toʻlov tashkilotining arizasini va unga ilova qilingan, litsenziyalash uchun zarur boʻlgan hujjatlarni koʻrib chiqish bilan bir vaqtda amalga oshiriladi.

Litsenziya berish toʻgʻrisidagi yoki litsenziya berishni rad etish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilinganidan soʻng Markaziy bank litsenziya daʼvogariga uch ish kuni mobaynida qaror qabul qilinganligi haqida xabarnoma yuboradi.

Litsenziya berish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilinganda Markaziy bank Toʻlov tashkilotlari reyestriga toʻlov tashkiloti haqida tegishli yozuvni kiritadi.

Litsenziya berish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilinganligi haqidagi xabarnoma litsenziya daʼvogariga bank hisobvaragʻining rekvizitlari va davlat bojini toʻlash muddati koʻrsatilgan holda yozma shaklda yoki axborot tizimi orqali elektron shaklda toʻlov tashkilotiga yuboriladi (topshiriladi).

Toʻlov tashkiloti toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi sifatida oʻz faoliyatini litsenziya olganidan soʻng amalga oshirishi mumkin.

Markaziy bank toʻlov tashkilotiga litsenziya berishni quyidagi hollarda rad etadi:

toʻlov tashkiloti tegishli tarzda rasmiylashtirilmagan hujjatlarni taqdim etganda;

toʻlov tashkiloti tomonidan taqdim etilgan hujjatlarda notoʻgʻri yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlar mavjud boʻlganda;

toʻlov tashkiloti litsenziya talablari va shartlariga muvofiq boʻlmaganda.

Litsenziya berishni rad etish toʻgʻrisidagi xabarnoma toʻlov tashkilotiga rad etish sabablari koʻrsatilgan holda yozma shaklda yoki axborot tizimi orqali elektron shaklda yuboriladi (topshiriladi). Toʻlov tashkiloti koʻrsatilgan sabablarni bartaraf etib, hujjatlarni takroran koʻrib chiqish uchun taqdim etishi mumkin boʻlgan muddat ikki oydan oshmasligi kerak.

Toʻlov tashkiloti litsenziya berishni rad etish uchun asos boʻlib xizmat qilgan sabablarni bartaraf etgan taqdirda hujjatlarni takroran koʻrib chiqish toʻlov tashkilotining arizasi barcha zarur hujjatlar bilan birga olingan kundan eʼtiboran oʻn kun muddat mobaynida Markaziy bank tomonidan amalga oshiriladi. Toʻlov tashkilotining arizasini takroran koʻrib chiqqanlik uchun yigʻim undirilmaydi.

Toʻlov tashkiloti toʻgʻrisidagi maʼlumotlar oʻzgargan taqdirda toʻlov tashkiloti Markaziy bankni bu haqda uch ish kuni mobaynida yozma shaklda yoki axborot tizimi orqali elektron shaklda xabardor etishi shart. Markaziy bank toʻlov tashkilotidan olingan xabarnoma asosida Toʻlov tashkilotlarining reyestriga uch ish kuni mobaynida tegishli oʻzgartishlar kiritadi.

25-modda. Toʻlov tashkiloti litsenziyasini chaqirib olish

Markaziy bank quyidagi hollarda toʻlov tashkiloti litsenziyasini chaqirib olish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqli:

toʻlov tashkiloti litsenziyani chaqirib olish toʻgʻrisidagi ariza bilan murojaat etganda;

toʻlov tashkiloti tugatilganda — tugatish paytidan eʼtiboran yoki uning faoliyati qayta tashkil etish natijasida tugatilganda — qayta tashkil etish paytidan eʼtiboran, bundan toʻlov tashkilotining oʻzgartirilishi, shuningdek qayta tashkil etilayotgan toʻlov tashkilotida yangitdan vujudga kelgan yuridik shaxsni davlat roʻyxatidan oʻtkazish sanasida faoliyatning litsenziyalanadigan ayni bir turini amalga oshirishga doir litsenziya mavjud boʻlganda qoʻshib yuborilishi mustasno;

toʻlov tashkiloti faoliyatni litsenziya olingan kundan eʼtiboran bir yil davomida amalga oshirmaganda yoki toʻlov tashkilotining faoliyati olti oydan ortiq davrga toʻxtatib turilganda;

ushbu Qonunda nazarda tutilgan talablar toʻlov tashkiloti tomonidan muntazam ravishda buzilganda yoki bir marta qoʻpol tarzda buzilganda;

Markaziy bankning litsenziya berish toʻgʻrisidagi qarorining qonunga zid ekanligi aniqlanganda.

Toʻlov tashkiloti litsenziyasini ushbu moddada nazarda tutilmagan asoslar boʻyicha chaqirib olishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Markaziy bankning litsenziyani chaqirib olish toʻgʻrisidagi qarori ushbu qaror qabul qilingan kuni toʻlov tashkiloti rahbariyatiga imzo qoʻydirilib topshiriladi. Litsenziyani chaqirib olish toʻgʻrisidagi qaror toʻlov tashkiloti tomonidan olingan kundan eʼtiboran oʻn kun mobaynida litsenziya Markaziy bankka qaytarilishi va yoʻq qilinishi lozim.

Markaziy bankning toʻlov tashkiloti litsenziyasini chaqirib olganligi toʻgʻrisidagi qarori mazkur qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran bir kun ichida ommaviy axborot vositalarida, shuningdek Markaziy bankning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinishi lozim. Markaziy bankning toʻlov tashkiloti litsenziyasini chaqirib olish toʻgʻrisidagi qarori qabul qilingan sanadan eʼtiboran litsenziyaning amal qilishi tugatilgan hisoblanadi.

Toʻlov tashkilotiga Markaziy bankning litsenziyani chaqirib olish toʻgʻrisidagi qarori berilganidan soʻng toʻlov xizmatlarini koʻrsatishi taqiqlanadi va toʻlov tashkiloti bir oy mobaynida oʻzining nomidan “toʻlov tashkiloti” degan soʻzlarni chiqarib tashlashi kerak.

Markaziy bankning litsenziyani chaqirib olish toʻgʻrisidagi qarori ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin. Sud litsenziyaning chaqirib olinishini asossiz deb topgan taqdirda, Markaziy bank litsenziat oldida unga yetkazilgan zarar miqdorida javobgar boʻladi.

26-modda. Toʻlov tashkilotini qayta tashkil etish tartibi

Toʻlov tashkilotini qayta tashkil etish (qoʻshib yuborish, qoʻshib olish, boʻlish, ajratib chiqarish, oʻzgartirish) tashkilot muassislarining (ishtirokchilarining) qaroriga koʻra Markaziy bankni xabardor qilgan holda amalga oshiriladi.

Toʻlov tashkilotini qayta tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, toʻlov tashkiloti quyidagi hujjatlarni taqdim etgan holda Markaziy bankni xabardor etadi:

toʻlov tashkilotini qayta tashkil etish toʻgʻrisidagi qaror;

toʻlov tashkilotini qayta tashkil etish shartlari, shakllari, tartibi va muddatlari bayon etilgan hujjatlar;

toʻlov tashkilotini qayta tashkil etish oqibatlarining moliyaviy prognozi;

auditorlik faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq auditorlik hisoboti;

qayta tashkil etish natijasida tuziladigan toʻlov tashkilotining yaqin ikki kalendar yil uchun biznes-rejasi;

qayta tashkil etish natijasida tuziladigan toʻlov tashkilotining toʻlov tizimi ishtirokchilari bilan hamkorligi tartibi.

Markaziy bank toʻlov tashkiloti tomonidan taqdim etilgan hujjatlarni ular taqdim etilgan kundan eʼtiboran oʻn besh ish kuni mobaynida koʻrib chiqish natijalari boʻyicha tavsiya berish huquqiga ega.

Qayta tashkil etilayotgan toʻlov tashkilotlari Markaziy bankka qayta tashkil etish toʻgʻrisida maʼlumot taqdim etgan kundan eʼtiboran oʻn besh kun mobaynida ommaviy axborot vositalarida, shu jumladan oʻzining rasmiy veb-saytida amalga oshirilayotgan qayta tashkil etish toʻgʻrisidagi tegishli axborotni eʼlon qilishi shart.

Qayta tashkil etish natijasida tuzilgan toʻlov tashkilotini litsenziyalash ushbu Qonun talablariga muvofiq amalga oshiriladi.

27-modda. Toʻlov tizimi operatorining va toʻlov tashkilotining ijro etuvchi organlari rahbarlariga doir talablar

Toʻlov tizimi operatorining va toʻlov tashkilotining ijro etuvchi organlari rahbarlari oliy maʼlumotga hamda bank-moliya sohasida yoki axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasida kamida ikki yillik ish tajribasiga, shuningdek benuqson ishchanlik obroʻsiga, oʻz vakolatlari doirasida toʻlov tizimlari tavakkalchiliklarining samarali boshqarilishini taʼminlash, asosli qarorlar qabul qilish uchun zarur tajriba, bilim va koʻnikmalarga ega boʻlishi kerak.

Toʻlov tizimi operatorining va toʻlov tashkilotining ijro etuvchi organlari rahbarlari ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan talablarga muvofiq boʻlmagan taqdirda Markaziy bank toʻlov tizimi operatorining va toʻlov tashkilotining ijro etuvchi organlari rahbarlarini almashtirish haqida koʻrsatma berishga haqli. Ushbu koʻrsatma ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin.

5-bob. Toʻlov tizimlarining ishlashi ustidan nazoratni va kuzatuvni amalga oshirish

28-modda. Toʻlov tizimlarining ishlashi ustidan nazoratni amalga oshirish

Markaziy bank toʻlov tizimlarining ishlashi ustidan nazoratni amalga oshirishda:

toʻlov tizimlari operatorlaridan va toʻlov tashkilotlaridan toʻlov tizimlarining ishlashi bilan bogʻliq axborotni, shu jumladan shaxsga doir maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan axborotni soʻrab oladi;

toʻlov tizimlari operatorlari va toʻlov tashkilotlari tomonidan toʻlov tizimlarining ishlashi toʻgʻrisidagi hisobotlarni taqdim etish shakllari va muddatlarini, shuningdek hisobotlarni tuzish uslubiyotini belgilaydi;

toʻlov tizimlari operatorlari va toʻlov tashkilotlari tomonidan toʻlov tizimlarining ishlashi toʻgʻrisida taqdim etilgan axborotni tahlil qiladi;

toʻlov tizimlari operatorlarining va toʻlov tashkilotlarining faoliyatini inspeksiya tekshiruvlaridan oʻtkazadi;

toʻlovlar va toʻlov tizimlari toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari buzilgan taqdirda toʻlov tizimlarining operatorlariga va toʻlov tashkilotlariga nisbatan choralar hamda sanksiyalar qoʻllaydi.

Toʻlov tizimlarining ishlashi ustidan nazoratni amalga oshirish tartibi Markaziy bank tomonidan belgilanadi.

29-modda. Inspeksiya tekshiruvlarini oʻtkazish tartibi

Markaziy bank toʻlov tizimlari operatorlarining va toʻlov tashkilotlarining faoliyatini bir yilda koʻpi bilan bir marta inspeksiya tekshiruvlaridan oʻtkazishga haqli.

Muhim toʻlov tizimining uzluksiz faoliyat koʻrsatishida buzilishlar boʻlgan taqdirda Markaziy bank navbatdan tashqari inspeksiya tekshiruvini oʻtkazishga haqli.

Inspeksiya tekshiruvlari toʻlov tizimlari operatorlari va toʻlov tashkilotlari faoliyatining ayrim masalalari boʻyicha oʻtkazilishi yoki kompleks tekshiruvlar boʻlishi mumkin.

Markaziy bankning vakolatli vakillari toʻlov tizimlari operatorlari va toʻlov tashkilotlari faoliyatini inspeksiya tekshiruvidan oʻtkazish chogʻida quyidagi huquqlarga ega:

hujjatlarni olish va tekshirish;

zarurat boʻlganda, tekshiruv materiallariga ilova qilish uchun hujjatlardan koʻchirma nusxalar olish;

faoliyatga doir masalalar boʻyicha ogʻzaki va yozma tushuntirishlar olish;

faoliyatni amalga oshirish joyiga kirish;

tashkilotning axborot tizimlariga kirish, shu jumladan axborotni elektron shaklda olish (elektron hisoblash mashinalari uchun yaratilgan dasturning boshlangʻich matnlaridan tashqari).

Inspeksiya tekshiruvi yakunlari boʻyicha Markaziy bankning vakolatli vakillari tasdiqlovchi hujjatlarni ilova qilgan holda, toʻlov tizimi operatori va toʻlov tashkiloti faoliyati toʻgʻrisidagi umumiy axborotni, tekshiruv jarayonida aniqlangan qoidabuzarliklar haqidagi axborotni oʻz ichiga olgan tekshiruv dalolatnomasini tuzadi.

Inspeksiya tekshiruvini oʻtkazish muddati oʻttiz kundan oshishi mumkin emas.

30-modda. Markaziy bank tomonidan qoʻllaniladigan choralar va sanksiyalar

Agar jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarining hamda toʻlovlar va toʻlov tizimlari toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarining toʻlov tizimi operatori va (yoki) toʻlov tashkiloti tomonidan yoʻl qoʻyilgan buzilishlari toʻlov tizimining uzluksiz ishlashiga bevosita taʼsir koʻrsatmasa, Markaziy bank:

toʻlov tizimi operatorining va (yoki) toʻlov tashkilotining boshqaruv organlarini aniqlangan qoidabuzarlik toʻgʻrisida yoʻl qoʻyilgan qoidabuzarlikni va u bartaraf etilishi kerak boʻlgan muddatni koʻrsatgan holda yozma shaklda xabardor qiladi, bunda mazkur muddat oʻn ish kunidan kam boʻlmasligi kerak;

toʻlov tizimi operatorining va (yoki) toʻlov tashkilotining boshqaruv organlariga aniqlangan qoidabuzarlikni bartaraf etish boʻyicha tavsiyalar yuboradi.

Agar toʻlov tizimi operatori va (yoki) toʻlov tashkiloti tomonidan yoʻl qoʻyilgan yuqorida koʻrsatilgan qonunchilikning buzilishlari toʻlov tizimining uzluksiz ishlashiga salbiy taʼsir koʻrsatsa, Markaziy bank toʻlov tizimi operatorining va (yoki) toʻlov tashkilotining boshqaruv organlariga qoidabuzarlikning bartaraf etilishi toʻgʻrisida uni bartaraf etish muddatini koʻrsatgan holda koʻrsatma yuboradi, bu muddat oʻn ish kunidan kam boʻlmasligi kerak.

Toʻlov tizimi operatori va (yoki) toʻlov tashkiloti Markaziy bankning qoidabuzarlikni bartaraf etish toʻgʻrisidagi koʻrsatmasini bajarmagan, shuningdek jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarini buzgan taqdirda, Markaziy bank qonunchilikka muvofiq quyidagi sanksiyalardan birini qoʻllaydi:

bazaviy hisob-kitob miqdorining besh ming baravarigacha boʻlgan miqdorda jarima soladi;

toʻlov xizmatlarining va (yoki) operatsiyalarning ayrim turlarini amalga oshirishni olti oygacha boʻlgan muddatga cheklaydi;

litsenziyaning amal qilishini oʻn ish kunigacha boʻlgan muddatga toʻxtatib turadi.

31-modda. Toʻlov tizimlarining ishlashi ustidan kuzatuv

Toʻlov tizimlarining ishlashi ustidan kuzatuv amalga oshirilayotganda Markaziy bank toʻlov tizimlari toʻgʻrisidagi axborotni umumlashtiradi, tizimlashtiradi va tahlil qiladi.

Muhim toʻlov tizimlarining ishlashi ustidan kuzatuv amalga oshirilayotganda Markaziy bank:

muhim toʻlov tizimlarini ularning xalqaro standartlarga va Markaziy bank talablariga muvofiqligi yuzasidan baholashni oʻtkazadi;

muhim toʻlov tizimlari operatorlarining va toʻlov tashkilotlarining faoliyatini takomillashtirish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqadi.

Markaziy bank toʻlov tizimlarining ishlashi ustidan kuzatuv natijalarining sharhini bir yilda kamida bir marta eʼlon qiladi.

6-bob. Toʻlovlar

32-modda. Oʻzbekiston Respublikasi hududida toʻlovlarni amalga oshirish

Oʻzbekiston Respublikasi hududida toʻlovlar quyidagilar orqali amalga oshiriladi:

naqd pul mablagʻlarini oʻtkazish;

elektron pullarni oʻtkazish;

pul mablagʻlarini toʻlov vositalaridan foydalangan holda oʻtkazish;

pul majburiyatini yoki pul mablagʻlarini toʻlash toʻgʻrisidagi farmoyishni oʻz ichiga olgan toʻlov hujjatini berish;

elektron toʻlov vositalaridan foydalanish.

Toʻlovni boshlash quyidagi yoʻllar bilan amalga oshiriladi:

toʻlovchi tomonidan toʻlov hujjatini taqdim etish;

saqlovchi tomonidan elektron toʻlov vositasidan foydalanish;

toʻlovchi tomonidan naqd pul mablagʻlarini bank kassalari, elektron terminallar va boshqa qurilmalar orqali oʻtkazish uchun kiritish;

toʻlovchining toʻlovni masofaviy xizmat koʻrsatish tizimlaridan foydalangan holda amalga oshirishga boʻlgan roziligini yuborish.

33-modda. Toʻlov hujjatlari

Toʻlov hujjati qogʻozda tuzilgan yoki elektron shaklda shakllantirilgan hujjat boʻlib, toʻlov uning asosida yoki yordamida amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida toʻlovlarni amalga oshirishda quyidagi toʻlov hujjatlaridan foydalaniladi:

toʻlov topshiriqnomasi;

toʻlov talabnomasi;

inkasso topshiriqnomasi;

memorial order;

akkreditivga ariza;

kirim va chiqim kassa toʻlov hujjatlari.

Toʻlov hujjatlarining shakllari, majburiy rekvizitlari va ularning mazmuniga doir boshqa talablar, elektron toʻlov vositalaridan foydalanishning oʻziga xos xususiyatlari Markaziy bank tomonidan belgilanadi.

34-modda. Elektron toʻlov vositalari

Axborotni oʻz ichiga olgan va toʻlovchiga toʻlovni amalga oshirish, shuningdek toʻlovchi bilan elektron toʻlov vositalarining emitenti oʻrtasida tuzilgan shartnomada nazarda tutilgan boshqa operatsiyalarni amalga oshirish imkonini beradigan bank kartasi yoki boshqa elektron jism elektron toʻlov vositalaridir.

Elektron toʻlov vositasini chiqarishni amalga oshiruvchi yuridik shaxs elektron toʻlov vositasining emitentidir.

Elektron toʻlov vositasining emitenti bilan tuzilgan shartnoma shartlariga muvofiq elektron toʻlov vositasidan foydalanuvchi yoki unga egalik qiluvchi jismoniy shaxs elektron toʻlov vositasini saqlovchidir.

Elektron toʻlov vositalaridan foydalanilgan holdagi toʻlovlar elektron toʻlov vositalarini saqlovchining identifikatsiya vositalari orqali tasdiqlangan roziligi asosida amalga oshiriladi.

Toʻlovni amalga oshirishda elektron toʻlov vositalarini saqlovchining roziligini taqdim etish hamda tasdiqlash tartibi va usuli elektron toʻlov vositasining emitenti va elektron toʻlov vositasini saqlovchi oʻrtasida tuziladigan shartnomada belgilanadi.

7-bob. Bank kartasi

35-modda. Bank kartasini chiqarish

Bank kartasi uni saqlovchiga elektron terminallar, aloqa kanallari orqali toʻlovlarni amalga oshirish yoki naqd pul mablagʻlarini olish yoxud valyuta ayirboshlashni amalga oshirish va bank kartasining emitenti tomonidan belgilangan boshqa operatsiyalarni bajarish imkonini beruvchi axborotni oʻz ichiga oladi. Bank kartasi debet, kredit kartasi, shu jumladan virtual (jismonan mavjud boʻlmagan) karta boʻlishi mumkin.

Bank kartalarini chiqarish va ulardan foydalanish bank kartasining emitenti hamda bank kartasini saqlovchi oʻrtasida tuzilgan shartnoma asosida amalga oshiriladi.

Bank kartasining emitenti boshqa tashkilotlar bilan birgalikda bank kartalarini toʻlov xizmatlaridan va boshqa xizmat turlaridan foydalanuvchilarga ularning oʻrtasida tuzilgan shartnomalarda nazarda tutilgan tartibda hamda shartlarda berish uchun chiqarishga haqli.

Bank kartasining emitenti bank kartasini saqlovchi bilan shartnoma tuzilguniga qadar bank kartasini saqlovchini bank kartasidan foydalanish chogʻidagi xavfsizlik shartlari va choralari, eʼtirozlarni berish usullari va ularni koʻrib chiqish tartibi toʻgʻrisida xabardor qilishi shart.

Bank kartasining emitenti oʻz rasmiy veb-saytida bank kartalarining turlari va ularni berish shartlari, bank kartalaridan foydalanish chogʻidagi xavfsizlik choralari toʻgʻrisidagi axborotni joylashtiradi.

Bank kartasining emitenti bank kartasini saqlovchiga bank kartasiga xizmat koʻrsatish boʻyicha undiriladigan vositachilik haqining miqdori va uni undirish tartibi toʻgʻrisida, vositachilik haqi toʻlanmagan taqdirda qarzni hisoblash toʻgʻrisida xabardor qiladi, shuningdek bank kartasini saqlovchiga uning bank kartasiga ular oʻrtasida tuzilgan shartnomada nazarda tutilgan tartibda xizmat koʻrsatganlik uchun bank kartasini saqlovchi tomonidan vositachilik haqi toʻlanganligi faktining tasdiqnomasi taqdim etilishini taʼminlaydi.

36-modda. Bank kartasidan foydalanilgan holdagi toʻlovlar

Tovarlar va xizmatlarni chakana realizatsiya qilishni amalga oshiruvchi yakka tartibdagi tadbirkorlar va yuridik shaxslar toʻlovlarning bank kartalaridan foydalangan holda qabul qilinishini taʼminlashi shart.

Toʻlov ishtirokchisining bank kartalaridan foydalanish bilan bogʻliq huquq va majburiyatlari bank kartasidan foydalangan holda amalga oshiriladigan toʻlov yakka tartibdagi tadbirkor yoki yuridik shaxs tomonidan qabul qilingan paytdan eʼtiboran yuzaga keladi.

Toʻlovlar bank kartasidan foydalangan holda amalga oshirilganda yakka tartibdagi tadbirkorda yoki yuridik shaxsda u bilan bank kartalariga xizmat koʻrsatish toʻgʻrisida shartnoma tuzgan bankka nisbatan yakka tartibdagi tadbirkor yoki yuridik shaxs tomonidan qabul qilingan toʻlov summasida pul talab qilish huquqi, bankda esa yakka tartibdagi tadbirkorning yoki yuridik shaxsning pulga doir talabini bajarish majburiyati yuzaga keladi.

Bank kartasining emitenti bank kartasidan foydalanib amalga oshirilgan operatsiyalar haqida bank kartasini saqlovchini ular oʻrtasida tuzilgan shartnomada nazarda tutilgan hollarda va tartibda xabardor qiladi. Bunday xabarnomani yuborish tartibi va uning davriyligi, shuningdek bank kartasini saqlovchini bank kartalaridan foydalanilgan holdagi operatsiyalar toʻgʻrisida xabardor qilganligi uchun bank kartasining emitenti tomonidan vositachilik haqini undirish miqdori va tartibi bank kartasi emitenti va bank kartasini saqlovchi oʻrtasidagi shartnomada belgilanadi.

Bank kartasining emitenti bank kartasini saqlovchining talabiga binoan uning bank kartasidan foydalanish bilan bogʻliq tegishli hujjatlarni va axborotni shartnomada belgilangan tartibda taqdim etishi shart.

Bank kartasining emitenti bank kartasini saqlovchiga yuborilgan va undan olingan xabarnomalarning ushbu xabarnomalar yuborilgan va olingan kundan eʼtiboran uch yildan kam boʻlmagan muddat mobaynida saqlanishini taʼminlaydi.

Bank kartasining emitenti bank kartasini saqlovchining arizasini ariza kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn besh kun mobaynida koʻrib chiqadi. Arizani koʻrib chiqish uchun tekshirish oʻtkazish, qoʻshimcha materiallarni soʻrab olish yoki boshqa choralar koʻrish zarur boʻlgan hollarda arizani koʻrib chiqish muddati koʻpi bilan oʻttiz kunga uzaytirilishi mumkin, bu haqda bank kartasini saqlovchiga xabar beriladi. Bank kartasidan Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida foydalanilgan taqdirda bank kartasini saqlovchining arizasi ariza kelib tushgan kundan eʼtiboran qirq besh kundan koʻp boʻlmagan muddatda koʻrib chiqiladi. Bank kartasini saqlovchiga arizani koʻrib chiqish natijalari toʻgʻrisida yozma yoki elektron shaklda axborot yuboriladi.

Bank kartasidan foydalanish bank kartasini saqlovchidan olingan xabarnomaga asosan bank kartasining emitenti tomonidan yoki bank kartasini saqlovchi bank kartasidan shartnomaga muvofiq foydalanish tartibini buzgan taqdirda bank kartasi emitentining tashabbusiga koʻra toʻxtatib turiladi yoki tugatiladi.

Bank kartasini saqlovchining bank kartasidan foydalanishini toʻxtatib turish yoki tugatish bank kartasini saqlovchining va bank kartasi emitentining ushbu kartadan foydalanishni toʻxtatib turish yoki tugatish paytiga qadar yuzaga kelgan majburiyatlarini tugatmaydi.

37-modda. Bank kartasidan ruxsatsiz foydalanish

Bank kartasining emitenti bank kartasini saqlovchini bank kartasi yoʻqolganligi va (yoki) bank kartasidan ruxsatsiz foydalanilganligi toʻgʻrisidagi xabarnomani tunu kun yuborish imkoniyati bilan taʼminlashi shart.

Bank kartasining yoʻqolganligi yoki undan ruxsatsiz foydalanilganligi fakti aniqlanganda bank kartasini saqlovchi bank kartasining emitentini bu haqda xabardor qiladi. Bank kartasining emitenti bank kartasi yoʻqolganligi yoki bank kartasidan ruxsatsiz foydalanilganligi toʻgʻrisida xabardor qilinmagan taqdirda barcha tavakkalchiliklar bank kartasini saqlovchining zimmasida boʻladi.

Bank kartasining emitenti bank kartasi yoʻqolganligi yoki bank kartasidan ruxsatsiz foydalanilganligi toʻgʻrisida xabarnoma olinganidan keyin bank kartasini darhol blokirovka qiladi. Bank kartasining emitenti bank kartasi yoʻqolganligi va (yoki) bank kartasidan ruxsatsiz foydalanilganligi toʻgʻrisida xabarnoma olinganidan keyin bank kartasidan ruxsatsiz foydalanganlik uchun javobgar boʻladi.

Bank kartasidan ruxsatsiz foydalanilgan taqdirda bank kartasini saqlovchi bank kartasining emitentiga bank kartasidan ruxsatsiz foydalanilganligi natijasida yoʻqotilgan pul mablagʻlari summalarining oʻrnini qoplash toʻgʻrisida ariza bilan murojaat qilishga haqli. Bank kartasini saqlovchining arizasi ushbu Qonun 36-moddasining yettinchi qismida nazarda tutilgan muddatlarda bank kartasining emitenti tomonidan koʻrib chiqiladi.

Bank kartasini saqlovchining arizasini koʻrib chiqish yakunlari boʻyicha bank kartasining emitenti bank kartasidan ruxsatsiz foydalanilganligi natijasida yoʻqotilgan pul mablagʻlari summalarining oʻrnini qoplash haqida yoki qoplashni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

Bank kartasidan ruxsatsiz foydalanilganligi natijasida yoʻqotilgan pul mablagʻlari summalarining oʻrnini qoplash toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda bank kartasining emitenti pul mablagʻlarini bank kartasini saqlovchiga qaror qabul qilinganidan keyin bir kundan kechiktirmay oʻtkazadi.

Bank kartasidan ruxsatsiz foydalanilganligi natijasida yoʻqotilgan pul mablagʻlari summalarining oʻrnini qoplashni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda bank kartasining emitenti bank kartasini saqlovchini qabul qilingan qaror haqida rad etish sabablarini koʻrsatgan holda xabardor qiladi. Bank kartasini saqlovchiga bank kartasidan ruxsatsiz foydalanilganligi natijasida yoʻqotilgan pul mablagʻlari summasining oʻrnini qoplashni rad etish uchun quyidagilar asos boʻladi:

bank kartasini saqlovchi tomonidan bank kartasidan foydalanishning shartnomada nazarda tutilgan xavfsizlik choralariga rioya etilmaganligi;

bank kartasini saqlovchining oʻz bank kartasidan foydalangan holda jinoyatlar sodir etishda ishtirok etganligi fakti aniqlanganligi.

38-modda. Bank kartalaridan foydalanilgan holda banklararo toʻlovlar boʻyicha operatsiyalarni amalga oshirishning oʻziga xos xususiyatlari

Oʻzbekiston Respublikasi banklari oʻrtasida Oʻzbekiston Respublikasi hududida ular tomonidan chiqarilgan bank kartalaridan foydalanilgan holda amalga oshirilgan operatsiyalar boʻyicha toʻlovlarga ishlov berish hamda ularning kliringi Markaziy bank tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Markaziy bank Oʻzbekiston Respublikasi hududida Oʻzbekiston Respublikasining rezidenti boʻlgan banklar tomonidan muomalaga chiqarilgan bank kartalaridan foydalangan holda amalga oshirilgan banklararo toʻlovlar boʻyicha operatsiyalarga xizmat koʻrsatish tizimini ushbu tizimning ishlashini taʼminlash boʻyicha operatsiyalarga oid va texnologik vazifalarni muhim toʻlov tizimining operatori zimmasiga yuklatish yoki maxsus tashkilotni tuzish orqali tashkil etishga haqli.

Maxsus tashkilotning faoliyat koʻrsatish tartibi va bank kartalarining emitenti boʻlgan banklar bilan hamkorligi Markaziy bank tomonidan belgilanadi.

8-bob. Elektron pullar

39-modda. Elektron pullar tizimi

Elektron pullar tizimi operatorining elektron pullar emitenti va (yoki) elektron pullar egalari bilan hamkorligi orqali elektron pullardan foydalangan holda toʻlovlar va boshqa operatsiyalar amalga oshirilishini taʼminlovchi toʻlov tizimi elektron pullar tizimidir.

40-modda. Elektron pullarning emitentlari va egalari

Markaziy bank va banklar elektron pullarning emitentidir.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida elektron pullar emitenti tomonidan chiqariladigan elektron pullar faqat milliy valyutada nominallashtirilgan boʻlishi kerak.

Elektron pullar emitenti tomonidan jismoniy shaxsga elektron pullarni ularning nominal qiymatiga teng boʻlgan pul mablagʻlari summasiga almashtirish yoʻli bilan toʻgʻridan-toʻgʻri va (yoki) elektron pullar tizimining operatori yoxud elektron pullar tizimining agenti orqali berilishini nazarda tutuvchi toʻlov xizmati elektron pullarni chiqarishdir.

Quyidagilar elektron pullarning egalari boʻlishi mumkin:

boshqa jismoniy shaxslardan, elektron pullarning emitentidan, elektron pullar tizimining operatoridan yoki elektron pullar tizimining agentidan elektron pullarni olgan jismoniy shaxslar;

elektron pullar tizimining agentlari — elektron pullar emitenti yoki elektron pullar tizimining operatori bilan tuzilgan shartnoma asosida elektron pullarni olish va jismoniy shaxslarga realizatsiya qilish operatsiyalarini amalga oshiruvchi banklar yoki toʻlov agentlari;

jismoniy shaxslardan elektron pullarni bitimlar boʻyicha toʻlov sifatida olgan yakka tartibdagi tadbirkorlar va yuridik shaxslar.

Elektron pullar egasining huquqlari elektron pullarni olgan paytdan eʼtiboran yuzaga keladi.

41-modda. Elektron pullar tizimining operatori

Tegishli litsenziyaga ega boʻlgan va elektron pullar tizimining ishlashini taʼminlaydigan bank yoki boshqa yuridik shaxs elektron pullar tizimining operatoridir. Elektron pullar tizimining operatori elektron pullar emitenti bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq elektron pullar tizimining faoliyat koʻrsatish qoidalarini belgilaydi.

Elektron pullar emitenti va elektron pullar tizimining operatori oʻrtasidagi munosabatlar, agar operator elektron pullarning emitenti boʻlmasa, ushbu Qonun va ular oʻrtasida tuzilgan shartnoma bilan tartibga solinadi.

Elektron pullar tizimining operatori elektron pullar emitenti bilan tuzilgan shartnoma shartlariga muvofiq va elektron pullar emitenti tomonidan oʻziga berilgan vakolatlar asosida uning nomidan elektron pullar tizimida ishtirok etuvchi jismoniy shaxslar, elektron pullar tizimining agentlari, yakka tartibdagi tadbirkorlar va yuridik shaxslar bilan shartnomalar tuzishga haqlidir. Bunday holda elektron pullarning egasi tomonidan elektron pullar tizimining operatori bilan tuzilgan shartnomalar elektron pullar emitenti tomonidan chiqarilgan elektron pullardan bir tizim doirasida foydalanilganda elektron pullarning emitenti bilan tuzilgan shartnomalarga tenglashtiriladi.

Elektron pullar tizimining operatori elektron pullar tizimining ishlashini toʻlovlar va toʻlov tizimlari toʻgʻrisidagi qonunchilikda hamda jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan talablar va cheklovlarni hisobga olgan holda taʼminlashi shart.

Elektron pullar emitenti va elektron pullar tizimining operatori elektron pullarni chiqarish, ulardan foydalanish va ularni qoplash toʻgʻrisidagi shartnoma shartlariga muvofiq elektron pullarga ruxsatsiz ega boʻlish va (yoki) ulardan ruxsatsiz foydalanganlik, shuningdek elektron pullar emitentining dasturiy taʼminoti ishidagi yoxud elektron pullar tizimining faoliyat koʻrsatishidagi xatolar yoki uzilishlar oqibatida elektron pullar egasiga yetkazilgan zarar uchun elektron pullarning egasi oldida javobgar boʻladi.

42-modda. Elektron pullarni chiqarish va realizatsiya qilish

Elektron pullarning emitenti elektron pullarni chiqarishni jismoniy shaxslardan yoki elektron pullar tizimining agentlaridan oʻz zimmasiga oladigan majburiyatlarning nominal qiymatiga teng boʻlgan summadagi pul mablagʻlarini olganidan keyin amalga oshiradi.

Elektron pullar emitenti oʻzi chiqargan elektron pullarni ularning nominal qiymatiga muvofiq milliy valyutada qoplash boʻyicha soʻzsiz va chaqirib olinmaydigan pul majburiyatlarini oʻz zimmasiga oladi.

Elektron pullarning emitenti Markaziy bankni elektron pullarni chiqarish boʻyicha faoliyatni boshlaganlik yoki tugatganlik toʻgʻrisida xabardor qiladi.

Elektron pullarning emitenti tomonidan elektron pullar egasidan elektron pullarni chiqarganlik uchun, shuningdek elektron pullar emitenti tomonidan koʻrsatiladigan qoʻshimcha xizmatlar uchun vositachilik haqi undirish elektron pullarni chiqarish, ulardan foydalanish va ularni qoplash toʻgʻrisida tuzilgan shartnoma shartlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Elektron pullar emitenti va bu pullarning egasi boʻlgan jismoniy shaxs oʻrtasidagi munosabatlar ushbu Qonun va ular oʻrtasida tuzilgan elektron pullarni chiqarish, ulardan foydalanish va ularni qoplash toʻgʻrisidagi shartnoma bilan tartibga solinadi.

Elektron pullarni chiqarish, ulardan foydalanish va ularni qoplash toʻgʻrisidagi shartnoma tuzilguniga qadar elektron pullar emitenti yoki elektron pullar emitenti nomidan ish yurituvchi elektron pullar tizimining operatori elektron pullar tizimida ishtirok etmoqchi boʻlgan jismoniy shaxsga:

elektron pullar emitentining va elektron pullar tizimi operatorining nomi hamda joylashgan yeri (pochta manzili), shuningdek elektron pullar tizimining operatori bank hisoblanmagan hollarda esa uning litsenziyasi raqami toʻgʻrisida;

elektron pullardan foydalanish shartlari haqida;

elektron pullarni chiqarish, ulardan foydalanish va ularni qoplashda elektron pullar emitenti va (yoki) elektron pullar tizimining operatori tomonidan elektron pullar egasidan vositachilik haqini undirish tartibi va miqdori toʻgʻrisida;

eʼtirozlarni berish usullari va ularni koʻrib chiqish tartibi toʻgʻrisida, shu jumladan elektron pullar emitenti yoki elektron pullar tizimining operatori bilan bogʻlanish uchun axborot taqdim etishi shart.

Elektron pullarni chiqarish, ulardan foydalanish va ularni qoplash toʻgʻrisidagi shartnomada quyidagilar boʻlishi kerak:

elektron pullarni chiqarish (sotib olish) shartlari;

operatsiyalarni elektron pullardan foydalangan holda amalga oshirish shartlari, shu jumladan elektron pullardan foydalanish uchun belgilanadigan cheklovlar;

elektron pullar egasining elektron pullarga va ulardan foydalangan holda operatsiyalarni amalga oshirishga boʻlgan huquqlarini tasdiqlash tartibi;

elektron pullarni qoplashga taqdim etish tartibi va usullari, ularni qoplash tartibi;

elektron pullardan foydalanishda elektron pullar emitenti va ularning egasi oʻrtasida axborot almashish tartibi, shu jumladan elektron pullardan foydalanish nazorati yoʻqolganligi yoki bu pullardan ruxsatsiz foydalanilganligi toʻgʻrisida elektron pullar emitentiga xabar berish tartibi va muddatlari;

taraflarning oʻz majburiyatlarini bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi uchun javobgarligi.

Elektron pullarni jismoniy shaxslarga realizatsiya qilish yoki elektron pullarni jismoniy shaxslardan sotib olish elektron pullar emitenti yoki elektron pullar tizimining operatori bilan tuzilgan shartnoma asosida elektron pullar tizimining agenti tomonidan amalga oshiriladi, ushbu shartnomada taraflarning huquq va majburiyatlari, elektron pullarni realizatsiya qilish hamda sotib olish tartibi va shartlari belgilanadi.

43-modda. Elektron pullardan foydalanish

Elektron pullarning egasi boʻlgan jismoniy shaxs elektron pullardan toʻlovlarni va elektron pullar tizimining qoidalarida belgilangan hamda Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga zid boʻlmagan shartlar asosida egasidan elektron pullarni elektron pullar tizimining boshqa ishtirokchisiga oʻtkazish orqali boshqa operatsiyalarni amalga oshirish maqsadida foydalanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida realizatsiya qilingan tovarlar, ishlar va xizmatlar uchun toʻlovlarni toʻlashda faqat Oʻzbekiston Respublikasi hududida chiqarilgan elektron pullar qabul qilinishi mumkin.

Yakka tartibdagi tadbirkor va (yoki) yuridik shaxs tomonidan elektron pullarni bitimlarni amalga oshirishda toʻlov sifatida qabul qilish elektron pullar emitenti yoxud elektron pullar tizimining ishtirokchisi boʻlgan boshqa bank bilan tuzilgan shartnoma asosida amalga oshiriladi.

Bitimlarni tuzishda elektron pullar tizimidan elektron pullarni olgan yakka tartibdagi tadbirkor va (yoki) yuridik shaxsda elektron pullar emitentiga nisbatan qabul qilingan toʻlov summasidagi pulni talab qilish huquqi yuzaga keladi.

Elektron pullar emitenti va elektron pullar tizimining operatori elektron pullar tizimida firibgarlikni hamda jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishni, terrorizmni moliyalashtirishni va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishni aniqlash, shuningdek ularning oldini olish maqsadida “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni talablariga muvofiq tashkiliy hamda tartib-taomilga oid chora-tadbirlarni taʼminlash va joriy etish choralarini koʻradi.

Elektron pullar tizimining operatori “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni talablarining taʼsir doirasiga kiruvchi operatsiyalar haqidagi maʼlumotlarni jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha vakolatli organga taqdim etadi.

Elektron pullar emitenti jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha vakolatli organga bank hisoblanmagan elektron pullar tizimining operatorlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni ular bilan tegishli shartnoma tuzilganidan keyin taqdim etadi.

Identifikatsiya qilingan elektron pullarning egasi boʻlgan jismoniy shaxs tomonidan amalga oshiriladigan bitta operatsiyaning eng koʻp summasi bazaviy hisoblash miqdorining yuz baravariga teng boʻlgan summadan oshmasligi kerak.

Identifikatsiya qilinmagan elektron pullarning egasi boʻlgan jismoniy shaxs tomonidan amalga oshiriladigan bitta operatsiyaning eng koʻp summasi bazaviy hisoblash miqdoriga teng boʻlgan summadan oshmasligi kerak. Mazkur summa oshirilganda elektron pullar egasini identifikatsiya qilishni amalga oshirish zarur.

Elektron pullar egasini identifikatsiya qilish elektron pullar emitenti va (yoki) elektron pullar tizimining operatori tomonidan elektron pullar egasining shaxsan hozirligida va oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni taqdim etganda yoxud qonunchilik talablariga zid boʻlmagan boshqa usulda, shu jumladan masofaviy identifikatsiya qilish tizimlaridan foydalangan holda amalga oshiriladi.

Identifikatsiya qilinmagan elektron pullarning egasi boʻlgan jismoniy shaxsning bitta elektron qurilmasida saqlanadigan elektron pullarning eng koʻp summasi bazaviy hisoblash miqdorining besh baravariga teng boʻlgan summadan oshmasligi kerak.

44-modda. Elektron pullarni qoplash

Elektron pullar emitenti tomonidan oʻzi chiqargan, elektron pullar egasi taqdim etgan elektron pullarni ularning nominal qiymati boʻyicha teng pul mablagʻlari summasiga almashtirish amalga oshirilishini nazarda tutuvchi toʻlov xizmati elektron pullarni qoplashdir.

Agar elektron pullar emitenti va elektron pullarning egasi boʻlgan jismoniy shaxs oʻrtasida tuzilgan shartnomada elektron pullar emitentiga yoki elektron pullar tizimi operatoriga vositachilik haqi nazarda tutilmagan boʻlsa, elektron pullarni qoplash elektron pullar emitenti tomonidan elektron pullarning egasi boʻlgan jismoniy shaxsning bank hisobvaragʻiga ularning nominal qiymati boʻyicha teng boʻlgan pul mablagʻlari summasini oʻtkazish yoxud unga naqd pul mablagʻlarini berish orqali amalga oshiriladi.

Agar elektron pullar emitenti va yakka tartibdagi tadbirkor yoki yuridik shaxs oʻrtasida tuzilgan shartnomada boshqa muddat nazarda tutilmagan boʻlsa, elektron pullar emitenti yakka tartibdagi tadbirkor yoki yuridik shaxs tomonidan jismoniy shaxslardan bitim boʻyicha toʻlov chogʻida olingan elektron pullarni qoplashni elektron pullar kelib tushgan kun davomida amalga oshiradi.

Yakka tartibdagi tadbirkor yoki yuridik shaxs tomonidan olingan elektron pullar toʻlovchi boʻlgan jismoniy shaxsga pullarni oʻtkazishlar chogʻida qaytarish uchun ushbu Qonunda nazarda tutilgan asoslarga koʻra yoki bitim bekor qilingan taqdirda qoplanmaydi.

Agar elektron pullar emitenti yoki elektron pullar tizimining operatori va elektron pullar egasi oʻrtasida tuzilgan shartnomada elektron pullar emitentiga yoxud elektron pullar tizimining operatoriga vositachilik haqi nazarda tutilmagan boʻlsa, egalari yakka tartibdagi tadbirkorlar yoki yuridik shaxslar boʻlgan elektron pullarni qoplash ularning nominal qiymati boʻyicha teng pul mablagʻlari summasini yakka tartibdagi tadbirkorning yoki yuridik shaxsning bank hisobvaragʻiga oʻtkazish orqali amalga oshiriladi.

9-bob. Farmoyishni qabul qilish va bajarish

45-modda. Farmoyishni taqdim etish

Farmoyish topshiriqnoma yoki talabnoma shaklida (toʻlov topshiriqnomasi, toʻlov talabnomasi, inkasso topshiriqnomasi va akkreditivga ariza) qogʻozda yoki elektron tarzda taqdim etilishi mumkin.

Farmoyishni qabul qilish, shuningdek inkasso topshiriqnomasini chaqirib olish toʻlovchining banki tomonidan operatsiya kuni davomida amalga oshiriladi.

Agar farmoyish operatsiya kuni tugaganidan keyin olingan boʻlsa, bunday farmoyish toʻlovchining banki tomonidan keyingi operatsiya kuni boshlanganda olingan deb hisoblanadi.

Farmoyishni taqdim etish yoki uni chaqirib olish, shuningdek uning bajarilishini toʻxtatib turish:

tegishli elektron aloqa kanallaridan va telekommunikatsiya tarmoqlaridan foydalangan holda elektron shaklda oʻtkazish orqali;

elektron aloqa kanallaridan va telekommunikatsiya tarmoqlaridan foydalanish imkoniyati boʻlmaganda elektron jismda;

toʻlov hujjatining asl nusxasini, uni chaqirib olish yoki uning bajarilishini toʻxtatib turish toʻgʻrisidagi koʻrsatmani qogʻozda taqdim etish orqali amalga oshiriladi.

Farmoyishni elektron usulda yoki elektron jismda taqdim etishga yoki chaqirib olishga, shuningdek uning bajarilishini toʻxtatib turishga Markaziy bank tomonidan belgilangan talablarga rioya etilgan taqdirdagina yoʻl qoʻyiladi.

Agar tashabbuskor bankning mijozi boʻlsa, tashabbuskor tomonidan bankka farmoyishni taqdim etish usullari, tartibi va shartlari ular oʻrtasidagi shartnomada aks ettiriladi. Agar tashabbuskor bankning mijozi boʻlmasa, tashabbuskor tomonidan farmoyishni taqdim etish Markaziy bank tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

46-modda. Farmoyishni bajarish

Bank farmoyishni qabul qilayotganda uning shartnoma talablari va shartlariga muvofiqligini tekshirishi hamda uni bajarishi yoki bajarishni rad etishi shart.

Benefitsiarning banki rad etish sabablarini koʻrsatgan holda farmoyishni bajarishni rad etadi hamda bu haqda darhol toʻlovchiga xabar qiladi.

Agar toʻlovchi va toʻlovchining banki oʻrtasidagi shartnomada boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, toʻlovchining banki tomonidan farmoyish bajarilishi uchun toʻlovchi farmoyishni bajarish uchun zarur boʻlgan pul mablagʻlarining summasini taʼminlashi shart.

Bank tomonidan farmoyishning bajarilishini rad etish quyidagi asoslarga koʻra amalga oshiriladi:

agar shartnomada toʻlovni amalga oshirish uchun toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi tomonidan toʻlov xizmatidan foydalanuvchiga kredit ajratishga doir xizmat koʻrsatish nazarda tutilmagan boʻlsa, toʻlovni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan pul mablagʻlari summasining mavjud boʻlishini toʻlovchi taʼminlamaganda;

agar farmoyishda soxtalashtirish, tuzatish, toʻldirish va oʻchirish belgilari boʻlsa, shu jumladan farmoyish toʻlovchi va toʻlovchining banki oʻrtasidagi shartnomada belgilangan ruxsat etilmagan toʻlovlardan himoya qilish harakatlari tartibi buzilgan holda topshirilgan boʻlsa;

tashabbuskor tomonidan farmoyishni tuzish va taqdim etish tartibiga doir shartnoma shartlarida belgilangan talablarga rioya etilmaganda;

“Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida yoki Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida nazarda tutilgan hollarda;

bank hisobvaragʻidan pul mablagʻlarini undirish toʻgʻrisidagi talabnoma qonunchilikka muvofiq undiruv qaratilishi mumkin boʻlmagan bank hisobvaragʻiga taqdim etilgan hollarda;

ruxsat etilmagan toʻlov aniqlanganda, shuningdek benefitsiar foydasiga oʻtkaziladigan pul mablagʻlarini olishning qonunga zid faktlari aniqlangan va tasdiqlangan hollarda;

bank hisobvaragʻiga doir bajarilmagan talablar va (yoki) vakolatli davlat organlarining bank hisobvaragʻi boʻyicha xarajatlarga doir operatsiyalarni toʻxtatib turish va (yoki) bank hisobvaragʻidagi pul mablagʻlarini xatlash toʻgʻrisidagi qarorlari mavjud boʻlganda.

Farmoyishni bajarish:

agar bank benefitsiarga xizmat koʻrsatmasa, farmoyishni benefitsiarning bankiga berish;

agar toʻlovchining banki benefitsiarning banki boʻlsa, pul mablagʻlarini oʻtkazishni yakunlash;

agar bank toʻlovchiga xizmat koʻrsatsa, naqd pul mablagʻlarini toʻlash toʻgʻrisidagi farmoyishni taqdim etgan tashabbuskorga naqd pul mablagʻlarini berish orqali amalga oshiriladi.

47-modda. Farmoyishni bajarish muddati

Toʻlovchi tomonidan farmoyish taqdim etilgan operatsiya kunida bank farmoyishning bajarilishini taʼminlaydi.

Xalqaro toʻlovlar valyutani tartibga solish toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan talablarga rioya etilgan holda, farmoyish olingan paytdan eʼtiboran ikki operatsiya kunidan kechiktirmay bajariladi.

Pul mablagʻlarini benefitsiarning bank hisobvaragʻiga yoki pul mablagʻlari benefitsiarning foydasiga qabul qilinishini aks ettiruvchi boshqa hisobvaraqqa oʻtkazishga doir farmoyishni bajarish farmoyish olingan kundagi operatsiya kuni davomida benefitsiarning banki tomonidan amalga oshiriladi.

Ushbu moddaning birinchi — uchinchi qismlarida nazarda tutilgan normalar:

inkasso topshiriqnomasi, toʻlov talabnomasi yoki akkreditivga ariza orqali taqdim etilgan;

noaniq muddatlarda bajarilishi lozim boʻlgan;

kelgusidagi valyutalashtirish sanasiga ega boʻlgan;

chakana savdoda yoki elektron tijoratni amalga oshirishda tovarlar, ishlar va xizmatlarni olish uchun elektron toʻlov vositalaridan foydalanish chogʻida toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchining roziligi tarzida ifodalangan farmoyishning bajarilishiga nisbatan tatbiq etilmaydi.

48-modda. Valyutalashtirish sanasiga ega boʻlgan farmoyishni bajarish

Toʻlov hujjatida koʻrsatilgan valyutalashtirish sanasi toʻlov hujjati yozib berilgan sanadan eʼtiboran oʻn kundan oshishi mumkin emas.

Valyutalashtirish sanasiga ega boʻlgan farmoyishni bajarishda toʻlovchining pul mablagʻlari bank hisobvaragʻida zaxiraga qoʻyiladi yoki toʻlovchi bankining ichki balans hisobvaragʻiga (tranzit hisobvaragʻiga) oʻtkaziladi.

Zaxiraga qoʻyilgan pul mablagʻlarini oʻtkazish yoki toʻlovchi bankining maxsus tranzit hisobvaragʻidan pul mablagʻlarini oʻtkazish toʻlov hujjatida koʻrsatilgan valyutalashtirish sanasidan kechiktirmay, benefitsiarning banki tomonidan pul mablagʻlarini benefitsiarning bank hisobvaragʻiga oʻtkazish imkonini beradigan vaqt hisobga olingan holda, toʻlovchining banki tomonidan amalga oshiriladi.

Agar valyutalashtirish sanasi dam olish kuniga toʻgʻri keladigan boʻlsa, benefitsiarning banki valyutalashtirish sanasi deb belgilangan kundan keyingi birinchi ish kunida pul mablagʻlarini benefitsiarning bank hisobvaragʻiga oʻtkazadi.

Pul mablagʻlari toʻlov hujjatida koʻrsatilgan valyutalashtirish sanasiga muvofiq boʻlmagan operatsiya kunida benefitsiarning bank hisobvaragʻiga oʻtkazilgan taqdirda valyutalashtirish sanasiga ega boʻlgan farmoyish shartlarini buzgan bank bank hisobvaragʻi shartnomasida belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

49-modda. Toʻlovchida farmoyishni bajarish uchun zarur boʻlgan pul mablagʻlari summasi mavjud boʻlmaganda yoki yetarli boʻlmaganda farmoyishni bajarish

Toʻlovchida farmoyishni bajarish uchun zarur boʻlgan pul mablagʻlari summasi mavjud boʻlmaganda yoki yetarli boʻlmaganda farmoyishni bajarish qonunga muvofiq amalga oshiriladi.

10-bob. Toʻlovlarni yakunlash va qaytarish

50-modda. Toʻlovlarni yakunlash

Agar toʻlov naqd pul mablagʻlaridan foydalangan holda amalga oshirilsa, toʻlovni yakunlash benefitsiar yoki benefitsiar vakolatli etib belgilagan shaxs tomonidan pul mablagʻlari olingan paytda yuz beradi.

Agar toʻlov toʻlov hujjati asosida amalga oshirilsa, toʻlovni yakunlash benefitsiarning hisobvaragʻiga pul mablagʻlari kelib tushgan paytda yuz beradi.

Agar toʻlov pul mablagʻlarini oʻtkazish orqali amalga oshirilsa, toʻlovni yakunlash pul mablagʻlarini quyidagi yoʻllar bilan oʻtkazish yakunlangan paytda yuz beradi:

pul mablagʻlari kelib tushganda benefitsiarning bank hisobvaragʻi boʻyicha buxgalteriya yozuvini kiritishni amalga oshirish;

pulni oʻtkazish benefitsiar hisobvaragʻi ochilmasdan amalga oshirilganda benefitsiarning banki tomonidan benefitsiarga naqd pul mablagʻlarini haqiqatda berish;

boshqa hisobvaraq boʻyicha benefitsiar foydasiga pul mablagʻlarini qabul qilishni aks ettiradigan buxgalteriya yozuvini kiritishni amalga oshirish.

Agar toʻlov elektron pullarni oʻtkazish orqali amalga oshirilsa, toʻlovni yakunlash benefitsiar tomonidan elektron pullar olingan paytda yuz beradi. Qabul qilingan elektron pullar summasi toʻgʻrisidagi, ushbu pullar benefitsiar boʻlgan boshqa shaxs foydasiga kelib tushganligi haqida dalolat beruvchi axborotning elektron pullar tizimida aks ettirilishi elektron pullar olingan paytdir.

51-modda. Ruxsat etilgan va ruxsat etilmagan toʻlovlar

Agar toʻlov ushbu toʻlovni amalga oshirish vakolatiga ega boʻlgan shaxs tomonidan amalga oshirilgan boʻlsa va Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga zid boʻlmasa, ruxsat etilgan toʻlov boʻladi. Toʻlov pul oʻtkazish orqali amalga oshirilgan taqdirda, basharti farmoyish toʻlovchining banki tomonidan ruxsat etilmagan toʻlovlardan himoya qilish harakatlarining belgilangan tartibiga rioya etilgan holda qabul qilingan boʻlsa ham toʻlov ruxsat etilgan deb hisoblanadi.

Ushbu moddaning birinchi qismida belgilangan talablarga rioya etilmagan holda amalga oshirilgan toʻlov ruxsat etilmagan toʻlov hisoblanadi. Qalbaki toʻlov vositalaridan foydalangan holda amalga oshirilgan toʻlov ham ruxsat etilmagan toʻlov hisoblanadi.

Bank va toʻlovchi elektron toʻlov vositalari yordamida toʻlovlarni amalga oshirish chogʻida ruxsat etilmagan toʻlovlardan xavfsizlikni taʼminlash tartib-taomillarining bajarilishini taʼminlaydi.

Ruxsat etilmagan toʻlovlardan xavfsizlikni taʼminlash tartib-taomillari toʻlovlar ishtirokchilari oʻrtasida tuzilgan shartnomalar va (yoki) elektron toʻlov hujjatlarini oʻtkazish amalga oshiriladigan toʻlov tizimining ishlash qoidalari bilan belgilanadi.

52-modda. Toʻlovlar boʻyicha pul mablagʻlarini qaytarish

Pul mablagʻlarini oʻtkazishda amalga oshirilgan toʻlovlar boʻyicha pul mablagʻlarini qaytarish pul mablagʻlarini oʻtkazish yuzasidan notoʻgʻri farmoyishni bajarish natijasida ruxsat etilmagan toʻlov fakti aniqlangan hollarda amalga oshiriladi.

Tashabbuskor tomonidan yuborilgan farmoyish, agar unda oldingi joʻnatuvchidan olingan farmoyishning rekvizitlariga mos kelmaydigan rekvizitlar mavjud boʻlsa yoki u takroran berilgan boʻlsa, notoʻgʻri farmoyish boʻladi.

Notoʻgʻri farmoyish yoki ruxsat etilmagan toʻlov boʻyicha pul mablagʻlarini qaytarish benefitsiarning banki tomonidan benefitsiar roziligisiz mazkur pul mablagʻlari oʻtkazilgan benefitsiarning bank hisobvaragʻidagi pul mablagʻlarini olib qoʻyish orqali amalga oshiriladi.

Notoʻgʻri farmoyish yoki ruxsat etilmagan toʻlov boʻyicha pul mablagʻlarini qaytarish benefitsiarning banki tomonidan ushbu fakt aniqlangan kundan eʼtiboran keyingi operatsiya kunidan kechiktirmay, benefitsiarning bank hisobvaragʻida mavjud pul mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi, bundan bank hisobvaragʻiga doir bajarilmagan talablar va (yoki) vakolatli davlat organlarining bank hisobvaragʻi boʻyicha xarajatlar operatsiyalarini toʻxtatib turish va (yoki) bank hisobvaragʻidagi pul mablagʻlarini xatlash toʻgʻrisidagi qarorlari mavjud boʻlgan hollar mustasno.

Benefitsiarning bank hisobvaragʻida pul mablagʻlari yetarli boʻlmagan yoki mavjud boʻlmagan hollarda, notoʻgʻri farmoyish yoki ruxsat etilmagan toʻlov boʻyicha pul mablagʻlarini qaytarishni ushbu mablagʻlarni notoʻgʻri oʻtkazishga yoxud ruxsat etilmagan toʻlovga yoʻl qoʻygan shaxs ushbu fakt aniqlangan kundan eʼtiboran keyingi operatsiya kunidan kechiktirmay oʻz pul mablagʻlari hisobidan amalga oshiradi.

Pul mablagʻlari qaytarilgan taqdirda, pul mablagʻlarini oʻtkazishda ishtirok etadigan har bir joʻnatuvchi bunday pul mablagʻlarini oʻtkazish bilan bogʻliq boʻlgan hamda pul mablagʻlarini qaytarish natijasida haqiqatda qilingan xarajatlarning oʻrni toʻlov tizimining (shu jumladan vositachi bankning) notoʻgʻri farmoyishga yoki ruxsat etilmagan toʻlovga yoʻl qoʻygan ishtirokchisining pul mablagʻlari hisobidan qoplanishi huquqiga ega boʻladi.

11-bob. Toʻlov tizimida axborotni va xavfsizlikni himoya qilishni taʼminlash

53-modda. Toʻlov tizimida axborotni himoya qilish talablari va tartibi

Toʻlov tizimida axborotni himoya qilish va uni himoya qilish vositalaridan foydalanish tartibi ushbu Qonun hamda toʻlov tizimlarining qoidalari bilan belgilanadi.

Toʻlov tizimlarining operatorlari va toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilar:

toʻlovlar toʻgʻrisidagi axborotni shakllantirish, unga ishlov berish, uni uzatish va saqlashning barcha bosqichlarida ushbu axborotni uzluksiz himoya qilishni;

axborotning maxfiyligi va yaxlitligini, shu jumladan toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchining shaxsiga doir maʼlumotlarni himoya qilish uchun yetarli boʻlgan xavfsizlik rejimini;

axborot tizimlarida ishlash chogʻida, shu jumladan ishlab chiqish, sinovdan oʻtkazish muhiti va ish tizimida xodimlarning vakolatlarini chegaralashni;

axborot tarmoqlarini, shu jumladan Internet tarmogʻini, shuningdek serverlar va aloqa kanallarini ehtimol tutilgan hujumlardan himoya qilishni;

toʻlovlar boʻyicha maxfiy maʼlumotlardan va oʻta muhim mantiqiy hamda jismoniy resurslardan (axborot tarmoqlari, axborot tizimlari, maʼlumotlar bazalaridan, axborotni himoya qilish modullaridan) foydalanish monitoringini;

toʻlovlarni va pul mablagʻlarini oʻtkazishni amalga oshirish chogʻida axborotning himoya qilinishini taʼminlashga doir talablarning buzilishi bilan bogʻliq boʻlgan noxush hodisalarni aniqlash uchun moʻljallangan axborotni himoya qilishning tashkiliy choralari va texnik vositalari qoʻllanilishini;

axborotning himoya qilinishini taʼminlashga doir talablarning buzilishi bilan bogʻliq boʻlgan aniqlangan noxush hodisalarga nisbatan taʼsir choralari koʻrilishini;

axborotning himoya qilinishini taʼminlashga doir talablarning buzilishi bilan bogʻliq boʻlgan aniqlangan noxush hodisalar sabablarini tahlil qilishni, bunday noxush hodisalarga taʼsir koʻrsatish natijalarini baholashni taʼminlaydi.

Toʻlov tizimlari operatorlari va toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilar:

farmoyish aloqa kanallari orqali joʻnatilganda toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchini koʻp omilli autentifikatsiya qilish tartib-taomilini qoʻllashi. Koʻp omilli autentifikatsiya mobil va aloqasiz toʻlovlarni amalga oshirish chogʻida qoʻllanilmaydi;

masofaviy xizmat koʻrsatish tizimlarida himoyalangan aloqa kanalini tashkil etishi;

hodisalarni qayd etishning tegishli daftarlarini yuritish, saqlash va tahlil qilish imkoniyatiga ega boʻlishi;

aloqa seansi doirasida Internet tarmogʻi orqali axborotni kriptografik himoya qilishning litsenziyalangan vositalaridan foydalangan holda shifrlangan shakldagi maxfiy maʼlumotlarni almashishni amalga oshirishi shart.

Toʻlov tizimlari operatorlari va toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilar faqat toʻlov xizmatlarini koʻrsatish uchun zarur shaxsga doir maʼlumotlardan foydalanishi, ularga ishlov berishi va ularni saqlashi mumkin, bunda ular toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchidan xizmat koʻrsatish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlardan tashqari hech qanday maʼlumotlarni soʻrashga haqli emas.

54-modda. Toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchilarga doir talablar

Elektron toʻlov vositasi oʻziga taqdim etilgan toʻlov xizmatlaridan foydalanuvchi elektron toʻlov vositasidan uni berish va undan foydalanish shartlariga muvofiq foydalanishi, shuningdek toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchini yoki u tomonidan koʻrsatilgan shaxsni toʻlov vositasi yoʻqolganligi, oʻgʻirlanganligi, oʻzlashtirilganligi yoki undan ruxsatsiz foydalanilganligi toʻgʻrisida darhol xabardor etishi shart.

55-modda. Xavfsizlikni taʼminlash bilan bogʻliq tavakkalchiliklar

Toʻlov tizimlari operatorlari va toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilar operatsiyalarga doir tavakkalchiliklarni hamda toʻlov xizmatlarini koʻrsatish chogʻida xavfsizlikni taʼminlash bilan bogʻliq tavakkalchiliklarni kamaytirish va nazorat qilish choralari tizimini taʼminlashi shart. Toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilar noxush hodisalarga taʼsir koʻrsatishning samarali tartib-taomillarini ishlab chiqishi va saqlab turishi shart.

Toʻlov tizimlari operatorlari va toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilar har yili, kelgusi yilning birinchi aprelidan kechiktirmay Markaziy bankka xavfsizlikning taʼminlanish holati toʻgʻrisida hisobot taqdim etishi shart.

56-modda. Toʻlov tizimlari operatorlarining, toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilarning va tashabbuskorning axborotni himoya qilishni taʼminlash boʻyicha javobgarligi

Toʻlov tizimlari operatorlari va toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilar toʻlov tizimlari yordamida ishlov beriladigan axborotni himoya qilish yuzasidan qonunchilikda va toʻlov tizimlari qoidalarida belgilangan talablarni bajarishi shart.

Agar ruxsat etilmagan toʻlovlar tashabbuskorning firibgarlik harakatlari natijasida yoki oʻzining identifikatsiyalash vositalari himoya qilinishini taʼminlash uchun choralar koʻrmaganligi oqibatida sodir etilgan boʻlsa, tashabbuskor ruxsat etilmagan toʻlovlar tufayli yetkazilgan zararlar uchun javobgar boʻladi.

57-modda. Axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik sohasida toʻlov tizimlari operatorlari va toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilar ustidan nazorat qilish

Axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik sohasida toʻlov tizimlari operatorlari va toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilar ustidan nazorat Markaziy bank tomonidan amalga oshiriladi.

Axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik rejimi buzilgan taqdirda, toʻlov tizimlari operatorlari va toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchilar qoidabuzarlik aniqlanganidan keyin bu haqda hamda uning oqibatlarini kamaytirish uchun koʻrilayotgan choralar toʻgʻrisida Markaziy bankka tezkorlik bilan xabar berishi shart. Markaziy bank toʻlov tizimlarining axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik rejimi buzilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasini shakllantirishni hamda yuritishni amalga oshiradi.

12-bob. Yakunlovchi qoidalar

58-modda. Toʻlovlar boʻyicha majburiyatlar bajarilishini taʼminlash

Toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchi tomonidan toʻlovlarni amalga oshirish muddatlari buzilgan taqdirda, u muddati oʻtkazib yuborilgan har bir kun uchun muddati oʻtgan toʻlov summasining 0,1 foizi miqdorida, biroq muddati oʻtgan toʻlov summasining 10 foizidan koʻp boʻlmagan miqdorda penya toʻlashi shart.

Toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchining aybi bilan toʻlov notoʻgʻri amalga oshirilgan taqdirda, u xato aniqlangan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay pul mablagʻlarini oluvchining hisobvaragʻiga oʻtkazishi shart. Aks holda, toʻlovchi qonunda belgilangan tartibda toʻlov xizmatlarini yetkazib beruvchidan mablagʻlarni qaytarishni, shuningdek muddati oʻtkazib yuborilgan har bir kun uchun notoʻgʻri amalga oshirilgan toʻlov summasining 0,1 foizi miqdorida, biroq notoʻgʻri amalga oshirilgan toʻlov summasining 10 foizidan koʻp boʻlmagan miqdorda penya toʻlashni talab qilish huquqiga ega.

59-modda. Nizolarni hal etish

Toʻlovlar va toʻlov tizimlari sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

60-modda. Toʻlovlar va toʻlov tizimlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Toʻlovlar va toʻlov tizimlari toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

61-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Markaziy bank ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

62-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

Toʻlov tizimlari operatorlari va toʻlov tashkilotlari faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar ushbu Qonun kuchga kirgandan soʻng uch oy mobaynida oʻz faoliyatini mazkur Qonun talablariga muvofiqlashtirishi shart.

63-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2019-yil 1-noyabr,

OʻRQ-578-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 02.11.2019-y., 03/19/578/3986-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son; 12.10.2021-y., 03/21/721/0952-son; 21.04.2022-y., 03/22/765/0332-son; 07.02.2024-y., 03/24/905/0106-son; 21.09.2024-y., 03/24/964/0736-son; 14.07.2026-y., 03/26/1158/0727-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О платежах и платежных системах

Принят Законодательной палатой 19 сентября 2019 года Одобрен Сенатом 11 октября 2019 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области платежей и платежных систем.

Статья 2. Сфера применения настоящего Закона

Действие настоящего Закона распространяется на отношения, возникающие при осуществлении платежей и оказании платежных услуг между физическими и юридическими лицами, являющимися поставщиками и пользователями платежных услуг.

На территории, где Конституционным Законом Республики Узбекистан установлен особый правовой режим, отношения, возникающие при осуществлении платежей и оказании платежных услуг между физическими и юридическими лицами, являющимися поставщиками и пользователями платежных услуг, регулируются правилами, отличными от предусмотренных настоящим Законом.

Действие настоящего Закона не распространяется на операции с крипто-активами.

Статья 3. Законодательство о платежах и платежных системах

Законодательство о платежах и платежных системах состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о платежах и платежных системах, то применяются правила международного договора.

Статья 4. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

бенефициар — лицо, являющееся получателем денежных средств;

дата валютирования — дата, указанная инициатором в платежном документе, когда денежные средства должны быть зачислены на банковский счет бенефициара;

идентификационное средство — электронная цифровая подпись отправителя распоряжения или уникальный идентификатор, представляющий собой комбинацию букв, цифр или символов, либо иной идентификатор (персональный пароль, одноразовый идентификационный код, средство биометрической идентификации), установленный поставщиком платежной услуги для идентификации пользователя платежных услуг и согласованный с ним;

клиринг — процесс сбора, сверки и зачета взаимных денежных требований и обязательств участников платежной системы;

система дистанционного обслуживания — совокупность средств телекоммуникаций, цифровых и информационных технологий, программного обеспечения и оборудования, обеспечивающих связь между пользователем и поставщиком платежных услуг для пользования электронными услугами;

операционный день — период времени, в течение которого осуществляются прием и обработка распоряжений;

инициатор — лицо, предъявившее распоряжение для исполнения платежа;

платеж — исполнение денежного обязательства наличными денежными средствами либо перевод денежных средств с использованием платежных инструментов;

платежный агент — юридическое лицо, не являющееся банком, заключившее с банком или платежной организацией агентский договор на оказание платежных услуг;

платежный инструмент — платежный документ или средство электронного платежа, на основании или с использованием которого осуществляется платеж;

платежный субагент — юридическое лицо, не являющееся банком, или индивидуальный предприниматель, заключивший с платежным агентом субагентский договор на оказание платежных услуг;

платежная организация — юридическое лицо, не являющееся банком, которое правомочно осуществлять деятельность по оказанию платежных услуг;

плательщик — лицо, за счет которого осуществляется платеж;

платежная услуга — услуга, оказываемая поставщиком платежной услуги пользователю платежных услуг;

рынок платежных услуг — совокупность отношений, связанных с оказанием и использованием платежных услуг, а также выпуском и использованием платежных инструментов;

пользователь платежных услуг — физическое и юридическое лицо, пользующееся платежными услугами поставщика платежной услуги;

распоряжение — указание инициатора платежа поставщику платежных услуг об осуществлении платежа, которое выражается в форме платежных документов или в виде согласия пользователя платежных услуг при использовании средства электронного платежа или системы дистанционного обслуживания;

электронные деньги — безусловные и безотзывные денежные обязательства эмитента электронных денег, хранящиеся в электронной форме и принимаемые в качестве средства платежа в системе электронных денег.

Глава 2. Платежные системы

Статья 5. Платежная система и участники платежной системы

Платежной системой является совокупность отношений, обеспечивающих осуществление платежей путем взаимодействия оператора платежной системы, участников платежной системы и (или) платежных организаций посредством применения процедур, инфраструктуры и правил платежной системы, установленных оператором платежной системы.

Участниками платежной системы являются банки, осуществляющие расчеты и заключившие с оператором платежной системы договор об участии в платежной системе.

Статья 6. Виды платежных систем, критерии определения их значимости

Платежные системы подразделяются на значимые платежные системы и иные платежные системы.

Центральный банк Республики Узбекистан (далее — Центральный банк) относит платежную систему к значимой платежной системе, если ее бесперебойная работа способствует стабильному функционированию рынка платежных услуг Республики Узбекистан, а остановки (сбои) в ее работе могут привести к возникновению рисков на рынке платежных услуг Республики Узбекистан.

Платежная система относится к значимой, если она занимает долю рынка платежных услуг свыше значения, установленного Центральным банком для данного рынка, и (или) если через платежную систему осуществляются платежи на территории Республики Узбекистан в течение года в объеме не менее показателей, устанавливаемых Центральным банком.

Платежные системы, не подпадающие под описание платежных систем, указанных в частях второй и третьей настоящей статьи, относятся к иным платежным системам.

Статья 7. Оператор платежной системы

Оператором платежной системы является юридическое лицо, осуществляющее деятельность по обеспечению функционирования платежной системы на территории Республики Узбекистан.

Юридическое лицо, не являющееся оператором платежной системы, не имеет права использовать в своем наименовании и (или) товарном знаке слова «платежная система» и производные от них слова, предполагающие, что оно осуществляет деятельность по обеспечению функционирования платежной системы.

Оператор платежной системы:

устанавливает правила платежной системы и осуществляет контроль за их соблюдением участниками платежной системы;

осуществляет обработку и выдачу платежных и информационных сообщений участников (участникам) платежной системы, индивидуальное исполнение распоряжений или клиринг;

заключает договор с участником платежной системы об участии в платежной системе;

обеспечивает функционирование инфраструктуры платежной системы;

обеспечивает соблюдение требований информационной безопасности и кибербезопасности, а также мер непрерывности функционирования платежной системы;

обеспечивает равный и открытый доступ участников платежной системы к оказываемым им услугам.

Оператор платежной системы при предоставлении информации о платежной системе обязан указывать свой номер лицензии на осуществление деятельности оператора платежной системы.

Статья 8. Правила платежной системы

Правила платежной системы должны содержать:

процедуры функционирования платежной системы, в том числе порядок осуществления платежей в платежной системе, применения форматов платежных сообщений, график работы платежной системы и систему управления рисками в платежной системе;

описание услуг, оказываемых оператором платежной системы, и операций, осуществляемых в платежной системе;

условия участия в платежной системе;

порядок взаимодействия участников платежной системы с оператором платежной системы;

процедуру отзыва распоряжения по платежу;

порядок урегулирования неплатежеспособности участников платежной системы;

порядок соблюдения требований информационной безопасности и кибербезопасности;

меры, применяемые к участнику платежной системы за нарушение правил платежной системы.

Запрещается включение в правила платежной системы условий, ограничивающих участие участников данной платежной системы в других платежных системах, а также обслуживание других платежных систем лицами, которые обслуживают инфраструктуру данной платежной системы (за исключением лиц, являющихся работниками оператора данной платежной системы).

Правила платежной системы, изменения и дополнения к ним, сведения о тарифах (стоимости услуг) оператора платежной системы и обо всех изменениях этих тарифов (стоимости услуг) подлежат опубликованию на официальном веб-сайте оператора платежной системы в течение трех рабочих дней после их утверждения оператором платежной системы.

Правила платежной системы, изменения и дополнения к ним, тарифы (стоимость услуг) оператора платежной системы и все изменения этих тарифов (стоимости услуг) применяются оператором и участниками платежной системы через пятнадцать дней после их опубликования на официальном веб-сайте оператора платежной системы.

Операторы платежных систем могут заключать договоры о взаимодействии своих платежных систем при условии отражения порядка такого взаимодействия в правилах платежных систем.

Оператор платежной системы представляет Центральному банку сведения:

об изменениях и дополнениях в правила платежной системы не позднее, чем за пятнадцать рабочих дней до даты введения их в действие;

об изменении тарифов (стоимости услуг) оператора платежной системы не позднее, чем за пятнадцать рабочих дней до даты введения этих изменений в действие.

Статья 9. Система управления рисками в платежной системе

Система управления рисками в платежной системе определяет процедуру выявления, мониторинга и управления рисками, а также обеспечения непрерывности функционирования платежной системы и содержит план восстановления деятельности оператора платежной системы.

Способы управления рисками в платежной системе определяются оператором платежной системы с учетом особенностей организации платежной системы, модели управления рисками, процедур клиринга и расчета, количества переводов денежных средств и их сумм, времени окончательного расчета.

Система управления рисками в платежной системе может предусматривать следующие способы управления рисками:

установление предельных размеров (лимитов) обязательств участников платежной системы с учетом уровня риска;

создание гарантийного фонда платежной системы на отдельном депозитном счете в банке;

управление очередностью исполнения распоряжений участников платежной системы;

осуществление расчета в платежной системе в течение рабочего дня;

осуществление расчета в пределах предоставленных участниками платежной системы денежных средств;

обеспечение возможности предоставления кредита.

Статья 10. Оператор значимой платежной системы

Оператор значимой платежной системы в дополнение к условиям, указанным в статье 7 настоящего Закона:

проводит анализ потребностей участников платежной системы и пользователей платежных услуг на предмет их удовлетворенности качеством оказываемых услуг;

обеспечивает функционирование механизма обратной связи с участниками платежной системы и пользователей платежных услуг;

один раз в год не позднее первого квартала, следующего за отчетным периодом, публикует результаты анализа эффективности функционирования платежной системы на предмет удовлетворенности участников платежной системы и пользователей платежных услуг на своем официальном веб-сайте, с учетом результатов рассмотрения поступивших за отчетный год обращений и запросов посредством механизма обратной связи;

проводит самооценку функционирования значимой платежной системы;

создает орган управления рисками платежной системы и использует не менее двух способов управления рисками;

определяет во внутренних документах:

1) регламент работы органа управления рисками платежной системы, в том числе его полномочия;

2) критерии обеспечения эффективности работы платежной системы, по которым оценивается удовлетворенность потребностей участников платежной системы качеством оказываемых услуг;

3) порядок досудебного разрешения споров с участниками платежной системы.

Документы, указанные в настоящей статье, публикуются оператором значимой платежной системы на его официальном веб-сайте в течение трех рабочих дней после их утверждения.

Статья 11. Проведение самооценки функционирования значимой платежной системы

Проведением самооценки функционирования значимой платежной системы является комплекс мер, осуществляемых оператором значимой платежной системы в целях определения ее соответствия требованиям настоящего Закона и международным стандартам.

Оператор значимой платежной системы проводит самооценку функционирования значимой платежной системы на предмет ее соответствия международным стандартам не реже одного раза в три года.

Оператор значимой платежной системы представляет результаты самооценки функционирования значимой платежной системы в Центральный банк и публикует их на своем официальном веб-сайте в течение трех рабочих дней после завершения самооценки.

Статья 12. Завершенность платежей в платежной системе

Платежи считаются завершенными в платежной системе после зачисления денежных средств участнику платежной системы, в пользу которого осуществлены платежи.

Платежи, направленные в платежную систему участником платежной системы до получения им решений уполномоченных государственных органов о приостановлении расходных операций по банковскому счету и (или) наложении ареста на денежные средства, находящиеся на банковском счете клиента, являются безотзывными и окончательными. Данные платежи подлежат исполнению и завершению.

Глава 3. Рынок платежных услуг

Статья 13. Поставщики платежных услуг

Поставщиками платежных услуг являются:

Центральный банк;

банки;

платежные организации;

платежные агенты;

платежные субагенты.

В настоящем Законе банки не рассматриваются в качестве платежных организаций, платежных агентов и платежных субагентов.

Статья 14. Виды платежных услуг

К платежным услугам относятся услуги по:

приему и осуществлению платежей с использованием банковского счета;

приему наличных денежных средств для зачисления на банковские счета, в том числе третьих лиц;

приему наличных денежных средств для осуществления платежа без открытия банковского счета плательщиком;

выпуску и погашению электронных денег;

выпуску банковских карт;

реализации электронных денег и банковских карт;

приему и обработке платежей, совершаемых с использованием электронных денег;

обработке платежей в электронной форме и передаче необходимой информации банку для осуществления платежа либо принятия денежных средств по данным платежам;

приему и осуществлению переводов денежных средств через системы денежных переводов.

К платежным услугам не относятся услуги по:

передаче наличных денежных средств лицом, осуществляющим платеж, лицу, перед которым плательщик имеет обязательства, осуществляемые без участия поставщика платежных услуг;

инкассации банкнот, монет и ценностей;

осуществлению обменных операций с наличной иностранной валютой без открытия банковского счета;

обеспечению информационно-коммуникационного и технологического взаимодействия между бенефициаром — юридическим лицом, индивидуальным предпринимателем и поставщиком платежных услуг при осуществлении последним переводов денежных средств в пользу бенефициара по принятым платежам без участия третьих лиц.

Статья 15. Оказание платежных услуг

Платежные услуги оказываются:

Центральным банком;

банками;

платежной организацией, за исключением услуг по приему наличных денежных средств для зачисления на банковские счета, выпуску электронных денег и банковских карт;

платежным агентом и платежным субагентом в рамках видов платежных услуг, разрешенных для банков и платежных организаций.

Пользователь платежных услуг вправе использовать систему дистанционного обслуживания поставщика платежных услуг, обслуживающего его банковский счет, или пользоваться услугами другого поставщика платежных услуг, при наличии у поставщика платежных услуг технических возможностей такого использования, с соблюдением требований по обеспечению информационной безопасности и кибербезопасности и равного доступа всем поставщикам платежных услуг.

Запрещается оказание на территории Республики Узбекистан платежных услуг без соответствующей лицензии Центрального банка. Настоящее требование не распространяется на деятельность платежных агентов и платежных субагентов.

Платежная организация вправе осуществлять деятельность по оказанию платежных услуг в качестве платежного агента либо платежного субагента на основании агентского договора по оказанию платежных услуг.

Платежная организация при предоставлении информации о своей деятельности обязана указывать свой номер лицензии.

Статья 16. Договор на оказание платежных услуг

Платежная услуга оказывается на основании договора, в том числе в виде публичной оферты, заключенного между пользователем и поставщиком платежных услуг. Договор на оказание платежных услуг должен содержать:

виды и общую характеристику оказываемых платежных услуг;

порядок и срок оказания платежных услуг;

размеры взимаемых сборов и комиссий;

порядок предоставления информации о платежных услугах;

порядок защитных действий от несанкционированных платежей;

условия, при которых поставщик платежных услуг имеет право на отказ в оказании платежных услуг;

порядок регулирования вопросов по несанкционированным платежам;

право пользователя платежных услуг на расторжение договора;

порядок предъявления претензий и разрешения споров;

порядок и размеры выплат по возмещению ущерба за необоснованный отказ от исполнения либо ненадлежащее исполнение распоряжения пользователя платежных услуг.

В договоре на оказание платежных услуг могут быть предусмотрены дополнительные условия, необходимые для оказания платежных услуг.

Поставщик платежных услуг не вправе в одностороннем порядке изменять в сторону увеличения установленные на дату заключения договора между поставщиком и пользователем платежных услуг размеры комиссий по оказываемым платежным услугам. Исключение составляют комиссии, взимаемые при осуществлении международных платежей, об изменении которых поставщик платежных услуг уведомляет пользователя платежных услуг в порядке и сроки, предусмотренные договором.

Статья 17. Требования, предъявляемые к поставщику платежных услуг

Поставщик платежных услуг оказывает платежные услуги только в соответствии с условиями, предусмотренными в распоряжении пользователя платежных услуг.

Запрещается изменение поставщиком платежных услуг условий и реквизитов распоряжения пользователя платежной услуги.

Поставщик платежных услуг не вправе инициировать платеж без распоряжения пользователя платежных услуг.

Поставщик платежных услуг до оказания платежных услуг предоставляет пользователю платежных услуг информацию о размере взимаемой комиссии.

Запрещается взимание комиссии за оказание платежных услуг из суммы платежа, за исключением случаев, когда условие о взимании комиссии, путем ее вычета из суммы платежа, предусмотрено в договоре между бенефициаром и поставщиком платежных услуг бенефициара. Поставщик платежных услуг бенефициара уведомляет бенефициара по его требованию о сумме принятого платежа и произведенных из нее вычетах.

При оказании платежных услуг поставщик платежных услуг обеспечивает соблюдение следующих условий:

проведение надлежащей проверки и идентификации пользователя платежных услуг в соответствии с законодательством о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения;

наличие в платежном документе реквизитов плательщика и бенефициара, предусмотренных законодательством о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, за исключением случаев оказания платежной организацией услуг по приему наличных денежных средств для осуществления платежа без открытия банковского счета плательщиком;

обеспечение сохранности не менее пяти лет после оказания платежных услуг сведений, позволяющих идентифицировать плательщика и (или) бенефициара;

принимать необходимые правовые, организационные и технические меры по защите идентификационных средств пользователя платежных услуг;

устранение нарушений, влияющих на бесперебойное функционирование платежной системы, в течение трех месяцев со дня направления первого предписания Центрального банка;

устранение нарушений, влияющих на обеспечение информационной безопасности и кибербезопасности, в течение трех месяцев со дня направления первого предписания Центрального банка.

Поставщик платежных услуг после оказания платежной услуги предоставляет пользователю платежных услуг документ, подтверждающий факт оказания платежных услуг, на бумажном носителе или в электронной форме. Требования к содержанию документа, подтверждающего оказание платежных услуг, устанавливаются Центральным банком.

Операторы платежной системы и поставщики платежных услуг обеспечивают конфиденциальность сведений, полученных ими при оказании платежных услуг, и не допускают их раскрытия третьим лицам, за исключением случаев, предусмотренных Законом Республики Узбекистан «О банковской тайне».

Статья 18. Ограничения деятельности платежной организации

Платежные организации не вправе заниматься видами деятельности, не связанными с оказанием платежных услуг.

Ограничение, предусмотренное частью первой настоящей статьи, не распространяется на следующие виды деятельности:

рекламные, маркетинговые, консультационные и информационные услуги;

разработка, адаптация, модификация, техническая поддержка программного обеспечения;

услуги, связанные с использованием информационно-коммуникационных технологий, в том числе информационно-технические услуги, услуги по обработке и передаче данных, создание и использование баз данных и информационных ресурсов;

создание и обеспечение безопасности информационных систем и сетей;

разработка и реализация средств криптографической защиты информации;

услуги почтовой связи;

деятельность микрофинансовой организации.

Если предусмотренные в части второй настоящей статьи виды деятельности входят в перечень видов деятельности, на осуществление которых требуются лицензии, то платежная организация в установленном порядке должна получить соответствующую лицензию на право осуществления этих видов деятельности.

Статья 19. Оказание платежных услуг через платежных агентов и платежных субагентов

Банки и платежные организации вправе оказывать платежные услуги пользователям платежных услуг через платежного агента и платежного субагента.

Платежная услуга оказывается платежным агентом или платежным субагентом пользователю платежных услуг при соблюдении следующих требований:

оказание платежной услуги от имени банка или платежной организации;

представление пользователю платежных услуг документа, подтверждающего факт оказания платежной услуги и содержащего необходимые реквизиты;

взимание платежным агентом вознаграждения в соответствии с условиями договора, заключенного с банком или платежной организацией, а платежным субагентом в соответствии с договором, заключенным с платежным агентом.

Пользователю платежных услуг до начала оказания платежных услуг платежным агентом или платежным субагентом предоставляется следующая информация:

наименование и адрес места оказания платежных услуг;

наименование, идентификационный номер налогоплательщика, место нахождения (почтовый адрес), номер телефона банка, платежной организации и платежного агента, а в случае оказания платежных услуг платежным субагентом — наименование или фамилия, имя, отчество, идентификационный номер налогоплательщика, место нахождения (почтовый адрес), номер телефона платежного субагента;

номер лицензии банка или платежной организации;

размер вознаграждения, удерживаемого при оказании платежных услуг.

Банки и платежные организации ведут реестры платежных агентов и платежных субагентов. Платежный агент предоставляет в банк или платежную организацию информацию о привлеченных платежных субагентах для включения их в указанный реестр.

Банки и платежные организации осуществляют контроль за соблюдением платежным агентом условий агентского договора на оказание платежных услуг.

Платежный агент осуществляет контроль за соблюдением платежным субагентом условий субагентского договора на оказание платежных услуг.

Банк и платежная организация, заключившие с платежным агентом агентские договоры по оказанию платежных услуг, представляют в Центральный банк сведения об этих услугах, а также о своих платежных агентах и платежных субагентах.

Банк и платежная организация несут солидарную с платежным агентом и платежным субагентом, заключившими агентские договоры по оказанию платежных услуг, ответственность перед пользователями платежных услуг по обязательствам платежного агента и платежного субагента.

Глава 4. Регулирование платежных систем и рынка платежных услуг

Статья 20. Основные направления государственной политики в области платежей и платежных систем

Основными направлениями государственной политики в области платежей и платежных систем являются:

обеспечение прав, свобод и законных интересов поставщиков и пользователей платежных услуг;

создание условий для развития системы платежных услуг;

повышение качества оказываемых услуг;

поддержка развития системы безналичных расчетов.

Статья 21. Полномочия Центрального банка

Центральный банк в целях обеспечения эффективного, надежного и безопасного функционирования платежных систем осуществляет их регулирование на территории Республики Узбекистан в соответствии с настоящим Законом.

В целях регулирования платежных систем Центральный банк:

осуществляет лицензирование деятельности операторов платежных систем и деятельности платежных организаций;

отзывает лицензии операторов платежных систем и платежных организаций;

определяет порядок надзора и наблюдения за деятельностью операторов платежных систем и платежных организаций;

ведет Реестр операторов платежных систем и Реестр платежных организаций;

осуществляет согласование правил платежной системы и порядка взаимодействия платежной организации с участниками платежной системы;

определяет критерии значимости платежных систем;

осуществляет надзор за платежными системами;

применяет меры и санкции в отношении операторов платежных систем и платежных организаций за нарушения требований настоящего Закона;

определяет порядок осуществления безналичных платежей на территории Республики Узбекистан;

определяет правила функционирования межбанковской платежной и клиринговой систем Центрального банка;

определяет порядок открытия, ведения и закрытия банковских счетов;

определяет порядок представления операторами платежных систем и платежными организациями в Центральный банк сведений касательно платежей;

определяет правила выпуска и обращения банковских карт на территории Республики Узбекистан;

определяет правила выпуска и обращения электронных денег на территории Республики Узбекистан;

устанавливает требования к программным средствам, в том числе автоматизированным банковским системам, обеспечивающим взаимодействие с межбанковской платежной и клиринговой системами Центрального банка, а также по обеспечению мер информационной безопасности и кибербезопасности в платежных системах;

устанавливает минимальный размер уставного капитала операторов платежных систем и платежных организаций;

устанавливает лимиты на операции по платежам и переводам электронных денег;

вправе вносить предложения в антимонопольный орган в случае необоснованного повышения тарифов по платежным услугам;

осуществляет взаимодействие с надзорными органами других стран и международными финансовыми институтами в целях повышения действенности надзорной деятельности в отношении международных платежных систем, участники которых осуществляют свою деятельность на территории Республики Узбекистан.

Статья 22. Порядок лицензирования деятельности операторов платежных систем

Банки и юридические лица, не являющиеся банками, в качестве соискателя лицензии для получения лицензии на осуществление деятельности оператора платежной системы обращаются в Центральный банк с заявлением о выдаче лицензии по форме, определяемой Центральным банком.

К заявлению банка о выдаче лицензии прилагаются:

копия решения правления банка об организации платежной системы;

бизнес-план развития платежной системы на ближайшие два календарных года с указанием целей и планируемых результатов организации платежной системы, включая анализ рыночных и инфраструктурных факторов;

правила платежной системы.

К заявлению о выдаче лицензии юридическому лицу, не являющемуся банком, прилагаются:

копия решения уполномоченного органа юридического лица об организации платежной системы;

бизнес-план развития платежной системы на ближайшие два календарных года с указанием целей и планируемых результатов организации платежной системы, включая анализ рыночных и инфраструктурных факторов;

правила платежной системы;

письменное согласие банка, в том числе в форме заключенного с ним договора, стать расчетным банком платежной системы;

бухгалтерский баланс и отчет о финансовых результатах на последнюю отчетную дату;

сведения об учредителях (участниках), включая размер их доли в капитале;

сведения о руководителе и членах исполнительного органа, в том числе содержащие информацию об их образовании, местах работы и занимаемых должностях, с приложением копий подтверждающих документов;

сведения о системе управления рисками, в том числе о требованиях к обеспечению сохранности денежных средств пользователей платежных услуг;

сведения о системах безопасности, механизмах и системах контроля;

документ о политике безопасности, включая подробную оценку рисков, а также описание мер, обеспечивающих информационную безопасность и кибербезопасность и минимизацию рисков для обеспечения защиты пользователя платежной услуги, включая риски мошенничества и незаконного использования конфиденциальных и персональных данных;

описание мер, обеспечивающих выполнение требований законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения.

Форма заявления о выдаче лицензии и перечень необходимых документов размещаются на официальном веб-сайте Центрального банка.

Центральный банк принимает решение о выдаче или об отказе в выдаче лицензии в течение тридцати дней со дня получения заявления соискателя лицензии со всеми необходимыми документами.

Согласование правил платежной системы производится одновременно с рассмотрением заявления соискателя лицензии и приложенных к нему документов.

После принятия решения о выдаче или об отказе в выдаче лицензии Центральный банк в течение трех рабочих дней направляет соискателю лицензии уведомление о принятом решении.

При принятии решения о выдаче лицензии Центральный банк вносит соответствующую запись об операторе платежной системы в Реестр операторов платежных систем.

Уведомление о принятии решения о выдаче лицензии направляется (вручается) соискателю лицензии в письменной или электронной форме через информационную систему с указанием реквизитов банковского счета и срока оплаты государственной пошлины.

Оператор платежной системы осуществляет свою деятельность после получения лицензии и согласования правил платежной системы.

Центральный банк отказывает в выдаче лицензии соискателю лицензии в случаях:

предоставления соискателем лицензии ненадлежащим образом оформленных документов;

наличия в документах, предоставленных соискателем лицензии, недостоверных или искаженных сведений;

несоответствия соискателя лицензии лицензионным требованиям и условиям.

Уведомление об отказе в выдаче лицензии направляется (вручается) соискателю лицензии в письменной или электронной форме через информационную систему с указанием причин отказа. Срок, в течение которого соискатель лицензии, устранив указанные причины, может представить документы для повторного рассмотрения, не должен превышать двух месяцев.

В случае устранения соискателем лицензии причин, послуживших основанием для отказа в выдаче лицензии, повторное рассмотрение документов осуществляется Центральным банком в течение десяти дней со дня получения заявления соискателя лицензии со всеми необходимыми документами. За повторное рассмотрение заявления соискателя лицензии сбор не взимается.

При изменении сведений об операторе платежной системы оператор платежной системы обязан уведомить в письменной или электронной форме через информационную систему об этом Центральный банк в течение трех рабочих дней. На основании полученного уведомления оператора платежной системы Центральный банк в течение трех рабочих дней вносит соответствующие изменения в Реестр операторов платежных систем.

Оператор платежной системы для осуществления деятельности в качестве оператора двух и более платежных систем обращается в Центральный банк с заявлением о выдаче лицензии на осуществление деятельности в качестве оператора каждой платежной системы с приложением к нему документов, указанных в настоящей статье.

Статья 23. Отзыв лицензии оператора платежной системы

Центральный банк вправе принимать решение об отзыве лицензии оператора платежной системы в случаях:

обращения оператора платежной системы с заявлением об отзыве лицензии;

отзыва лицензии на право осуществления банковских операций у банка, являющегося оператором платежной системы;

ликвидации оператора платежной системы — с момента ликвидации или прекращения его деятельности в результате реорганизации — с момента реорганизации, за исключением его преобразования, а также слияния при наличии у реорганизуемого оператора платежной системы на дату государственной регистрации вновь возникшего юридического лица лицензии на осуществление одного и того же лицензируемого вида деятельности;

неосуществления оператором платежной системы деятельности в течение года со дня получения лицензии или приостановления деятельности оператора платежной системы на период более шести месяцев;

систематического или однократного грубого нарушения оператором платежной системы требований, предусмотренных настоящим Законом;

неустранения оператором платежной системы нарушений, влияющих на бесперебойность функционирования платежной системы, а также обеспечение информационной безопасности и кибербезопасности, в течение трех месяцев со дня направления первого предписания Центрального банка;

установления незаконности решения Центрального банка о выдаче лицензии.

При обращении с заявлением об отзыве лицензии оператор платежной системы обязан представить:

1) в случае ликвидации оператора платежной системы:

решение о ликвидации оператора платежной системы, принятое его учредителями (участниками) либо органом юридического лица, уполномоченного на то учредительными документами, с указанием причин ликвидации;

план ликвидации, утвержденный учредителями (участниками) оператора платежной системы либо органом юридического лица, уполномоченного на то учредительными документами, включающий процесс ликвидации, процедуры и сроки исполнения обязательств перед участниками платежной системы и удовлетворения требований кредиторов;

балансовый отчет на момент обращения в Центральный банк, подтверждающий достаточность средств для удовлетворения требований кредиторов;

информацию о ликвидаторе или составе ликвидационной комиссии и другие необходимые данные;

2) в иных случаях — процедуры и сроки исполнения обязательств перед участниками платежной системы.

Отзыв лицензии оператора платежной системы по основаниям, не предусмотренным настоящей статьей, не допускается.

Решение Центрального банка об отзыве лицензии вручается руководству оператора платежной системы под расписку в день принятия данного решения. В течение десяти дней со дня получения оператором платежной системы решения об отзыве лицензии лицензия подлежит возврату в Центральный банк и уничтожению.

Решение Центрального банка об отзыве лицензии оператора платежной системы подлежит публикации в средствах массовой информации, а также на официальном веб-сайте Центрального банка в течение одного дня со дня принятия данного решения. Действие лицензии считается прекращенным с даты принятия решения Центральным банком об отзыве лицензии оператора платежной системы.

Решение Центрального банка об отзыве лицензии может быть обжаловано в суд. В случае признания судом необоснованности отзыва лицензии Центральный банк несет перед лицензиатом ответственность в размере понесенного им ущерба.

Порядок и сроки завершения операций по платежам и расчетам при отзыве лицензии оператора платежной системы определяются Центральным банком.

Статья 24. Порядок лицензирования деятельности платежных организаций

Юридические лица, выступающие в качестве соискателя лицензии, для получения лицензии на осуществление деятельности платежной организации обращаются в Центральный банк с заявлением о выдаче лицензии по форме, определяемой Центральным банком.

К заявлению о выдаче лицензии прилагаются:

бизнес-план платежной организации на ближайшие два календарных года;

бухгалтерский баланс и отчет о финансовых результатах на последнюю отчетную дату;

порядок взаимодействия платежной организации с оператором платежной системы и участниками платежной системы;

сведения об учредителях (участниках), включая размер их доли в капитале;

сведения о руководителе и членах исполнительного органа, в том числе содержащие информацию об их образовании, местах работы и должностях, с приложением копий подтверждающих документов;

сведения о системе управления рисками, в том числе о требованиях к обеспечению сохранности денежных средств клиентов;

сведения о системах безопасности, механизмах и системах контроля;

документ о политике безопасности, включая подробную оценку рисков, а также описание мер, обеспечивающих информационную безопасность и кибербезопасность и минимизацию рисков для обеспечения защиты пользователя платежной услуги, включая риски мошенничества и незаконного использования конфиденциальных и персональных данных;

описание мер, обеспечивающих выполнение требований законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения.

Форма заявления о выдаче лицензии и перечень необходимых документов размещаются на официальном веб-сайте Центрального банка.

Центральный банк принимает решение о выдаче или об отказе в выдаче лицензии в течение тридцати дней со дня получения заявления платежной организации со всеми необходимыми документами.

Согласование порядка взаимодействия платежной организации с участниками платежной системы производится одновременно с рассмотрением заявления и приложенных к нему документов, необходимых для лицензирования платежной организации.

После принятия решения о выдаче или об отказе в выдаче лицензии Центральный банк в течение трех рабочих дней направляет платежной организации уведомление о принятом решении.

При принятии решения о выдаче лицензии Центральный банк вносит соответствующую запись о платежной организации в Реестр платежных организаций.

Уведомление о принятии решения о выдаче лицензии направляется (вручается) соискателю лицензии в письменной или электронной форме через информационную систему с указанием реквизитов банковского счета и срока оплаты государственной пошлины.

Платежная организация может осуществлять свою деятельность в качестве поставщика платежных услуг после получения лицензии.

Центральный банк отказывает в выдаче лицензии платежной организации в случаях:

предоставления платежной организацией ненадлежащим образом оформленных документов;

наличия в документах, предоставленных платежной организацией, недостоверных или искаженных сведений;

несоответствия платежной организации лицензионным требованиям и условиям.

Уведомление об отказе в выдаче лицензии направляется (вручается) платежной организации в письменной или электронной форме через информационную систему с указанием причин отказа. Срок, в течение которого платежная организация, устранив указанные причины, может представить документы для повторного рассмотрения, не должен превышать двух месяцев.

В случае устранения платежной организацией причин, послуживших основанием для отказа в выдаче лицензии, повторное рассмотрение документов осуществляется Центральным банком в течение десяти дней со дня получения заявления платежной организации со всеми необходимыми документами. За повторное рассмотрение заявления платежной организации сбор не взимается.

При изменении сведений о платежной организации платежная организация обязана уведомить в письменной или электронной форме через информационную систему об этом Центральный банк в течение трех рабочих дней. На основании полученного уведомления платежной организации Центральный банк в течение трех рабочих дней вносит соответствующие изменения в Реестр платежных организаций.

Статья 25. Отзыв лицензии платежной организации

Центральный банк вправе принимать решение об отзыве лицензии платежной организации в случаях:

обращения платежной организации с заявлением об отзыве лицензии;

ликвидации платежной организации — с момента ликвидации или прекращения ее деятельности в результате реорганизации — с момента реорганизации, за исключением ее преобразования, а также слияния при наличии у реорганизуемой платежной организации на дату государственной регистрации вновь возникшего юридического лица лицензии на осуществление одного и того же лицензируемого вида деятельности;

неосуществления платежной организацией деятельности в течение года со дня получения лицензии или приостановления деятельности платежной организации на период более шести месяцев;

систематического или однократного грубого нарушения оператором платежной системы требований, предусмотренных настоящим Законом;

установления незаконности решения Центрального банка о выдаче лицензии.

Отзыв лицензии платежной организации по основаниям, не предусмотренным настоящей статьей, не допускается.

Решение Центрального банка об отзыве лицензии вручается руководству платежной организации под расписку в день принятия данного решения. В течение десяти дней со дня получения платежной организацией решения об отзыве лицензии лицензия подлежит возврату в Центральный банк и уничтожению.

Решение Центрального банка об отзыве лицензии платежной организации подлежит публикации в средствах массовой информации, а также на официальном веб-сайте Центрального банка в течении одного дня со дня принятия данного решения. Действие лицензии считается прекращенным с даты принятия решения Центральным банком об отзыве лицензии платежной организации.

Платежной организации запрещается оказание платежных услуг после получения решения Центрального банка об отзыве ее лицензии, и в течение одного месяца платежная организация должна исключить слова «платежная организация» из своего наименования.

Решение Центрального банка об отзыве лицензии может быть обжаловано в суд. В случае признания судом необоснованности отзыва лицензии Центральный банк несет перед лицензиатом ответственность в размере понесенного им ущерба.

Статья 26. Порядок реорганизации платежной организации

Реорганизация (слияние, присоединение, разделение, выделение, преобразование) платежной организации осуществляется по решению учредителей (участников) организации с уведомлением Центрального банка.

При принятии решения о реорганизации платежной организации платежная организация уведомляет Центральный банк с предоставлением следующих документов:

решение о реорганизации платежной организации;

документы, описывающие условия, формы, порядок и сроки реорганизации платежной организации;

финансовый прогноз последствий реорганизации платежной организации;

аудиторский отчет в соответствии с законодательством об аудиторской деятельности;

бизнес-план образованной в результате реорганизации платежной организации на ближайшие два календарных года;

порядок взаимодействия платежной организации, образованной в результате реорганизации, с участниками платежной системы.

Центральный банк в течение пятнадцати рабочих дней со дня предоставления документов имеет право направить рекомендации в письменной форме о результатах рассмотрения представленных платежной организацией сведений.

Реорганизуемые платежные организации в течение пятнадцати календарных дней со дня представления сведений в Центральный банк обязаны объявить о проводимой реорганизации путем публикации соответствующей информации в средствах массовой информации, в том числе на своих официальных веб-сайтах.

Лицензирование образованной в результате реорганизации платежной организации производится в соответствии с требованиями настоящего Закона.

Статья 27. Требования к руководителям исполнительных органов оператора платежной системы и платежной организации

Руководители исполнительных органов оператора платежной системы и платежной организации должны иметь высшее образование и опыт работы в банковско-финансовой сфере или сфере информационно-коммуникационных технологий не менее двух лет, а также безупречную деловую репутацию, обладать опытом, знаниями и навыками, необходимыми для обеспечения эффективного управления рисками платежных систем, принятия обоснованных решений в пределах своих полномочий.

В случае несоответствия руководителей исполнительных органов оператора платежной системы и платежной организации требованиям, указанным в части первой настоящей статьи, Центральный банк вправе выдавать предписание о замене руководителей исполнительных органов оператора платежной системы и платежной организации. Данное предписание может быть обжаловано в суд.

Глава 5. Осуществление надзора и наблюдения за функционированием платежных систем

Статья 28. Осуществление надзора за функционированием платежных систем

Центральный банк при осуществлении надзора за функционированием платежных систем:

запрашивает и получает от операторов платежных систем и платежных организаций информацию, связанную с функционированием платежных систем, в том числе содержащую персональные данные;

определяет формы и сроки предоставления операторами платежных систем и платежными организациями отчетов о функционировании платежных систем, а также методику составления отчетов;

анализирует информацию о функционировании платежных систем, предоставленную операторами платежных систем и платежными организациями;

проводит инспекционные проверки деятельности операторов платежных систем и платежных организаций;

применяет меры и санкции к операторам платежных систем и платежным организациям в случае нарушения требований законодательства о платежах и платежных системах.

Порядок осуществления надзора за функционированием платежных систем определяется Центральным банком.

Статья 29. Порядок проведения инспекционных проверок

Центральный банк вправе проводить инспекционные проверки деятельности операторов платежных систем и платежных организаций не чаще одного раза в год.

При нарушении бесперебойности функционирования значимой платежной системы Центральный банк вправе проводить внеочередную инспекционную проверку.

Инспекционные проверки могут проводиться по отдельным вопросам деятельности операторов платежных систем и платежных организаций либо являться комплексными.

При проведении инспекционной проверки деятельности операторов платежных систем и платежных организаций уполномоченные представители Центрального банка имеют право:

получать и проверять документы;

при необходимости получать копии документов для приобщения к материалам проверки;

получать устные и письменные пояснения по вопросам деятельности;

получать доступ в места осуществления деятельности;

получать доступ к информационным системам организации, включая получение информации в электронной форме (кроме исходных текстов программ для электронных вычислительных машин).

По итогам инспекционной проверки уполномоченные представители Центрального банка составляют акт проверки, содержащий общую информацию о деятельности оператора платежной системы и платежной организации, информацию о выявленных в ходе проверки нарушениях с приложением подтверждающих документов.

Срок проведения инспекционной проверки не может превышать тридцати дней.

Статья 30. Меры и санкции, применяемые Центральным банком

В случаях, если допущенные оператором платежной системы и (или) платежной организацией нарушения требований законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения и законодательства о платежах и платежных системах непосредственно не влияют на бесперебойность функционирования платежной системы, Центральный банк:

информирует в письменной форме органы управления оператора платежной системы и (или) платежной организации о выявленном нарушении с указанием допущенного нарушения и срока, в течение которого это нарушение должно быть устранено, при этом указанный срок не может быть менее десяти рабочих дней;

направляет органам управления оператора платежной системы и (или) платежной организации рекомендации по устранению выявленного нарушения.

В случаях, если нарушения вышеуказанного законодательства, допущенные оператором платежной системы и (или) платежной организацией, оказывают негативное влияние на бесперебойность функционирования платежной системы, Центральный банк направляет органам управления оператора платежной системы и (или) платежной организации предписание об устранении нарушения с указанием срока для его устранения, который не может быть менее десяти рабочих дней.

В случае неисполнения оператором платежной системы и (или) платежной организацией предписания Центрального банка об устранении нарушения, а также нарушения законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения Центральный банк в соответствии с законодательством применяет одну из следующих санкций:

налагает штраф в размере до пяти тысячекратного размера базовой расчетной величины;

ограничивает проведение отдельных видов платежных услуг и (или) операций на срок до шести месяцев;

приостанавливает действие лицензии на срок не более десяти рабочих дней.

Статья 31. Наблюдение за функционированием платежных систем

При осуществлении наблюдения за функционированием платежных систем Центральный банк обобщает, систематизирует и анализирует информацию о платежных системах.

При осуществлении наблюдения за функционированием значимых платежных систем Центральный банк:

производит оценку значимых платежных систем на предмет их соответствия международным стандартам и требованиям Центрального банка;

вырабатывает рекомендации по совершенствованию деятельности операторов значимых платежных систем и платежных организаций.

Центральный банк не реже одного раза в год публикует обзор результатов наблюдения за функционированием платежных систем.

Глава 6. Платежи

Статья 32. Осуществление платежей на территории Республики Узбекистан

Платежи на территории Республики Узбекистан осуществляются путем:

передачи наличных денежных средств;

перевода электронных денег;

перевода денежных средств с использованием платежных инструментов;

выдачи платежного документа, содержащего денежное обязательство или распоряжение о выплате денежных средств;

использования средств электронного платежа.

Инициирование платежа осуществляется путем:

предъявления плательщиком платежного документа;

использования держателем средства электронного платежа;

внесения плательщиком наличных денежных средств для перевода посредством банковских касс, электронных терминалов и иных устройств;

направления плательщиком согласия на осуществление платежа с использованием систем дистанционного обслуживания.

Статья 33. Платежные документы

Платежным документом является документ, составленный на бумажном носителе или сформированный в электронной форме, на основании или с помощью которого осуществляется платеж.

На территории Республики Узбекистан при осуществлении платежей используются следующие платежные документы:

платежное поручение;

платежное требование;

инкассовое поручение;

мемориальный ордер;

заявление на аккредитив;

приходные и расходные кассовые платежные документы.

Формы, обязательные реквизиты платежных документов и другие требования к их содержанию, особенности использования средств электронных платежей устанавливаются Центральным банком.

Статья 34. Средства электронного платежа

Средствами электронного платежа являются банковская карта или иной электронный носитель, содержащий информацию и позволяющий плательщику осуществлять платеж, а также производить иные операции, предусмотренные договором между плательщиком и эмитентом средств электронного платежа.

Эмитентом средств электронного платежа является юридическое лицо, осуществляющее выпуск средств электронного платежа.

Держателем средств электронного платежа является физическое лицо, пользующееся или владеющее средствами электронного платежа в соответствии с условиями договора, заключенного с эмитентом средств электронного платежа.

Платежи с использованием средств электронного платежа осуществляются на основании согласия держателя средств электронного платежа, подтвержденного посредством идентификационных средств.

Порядок и способ предоставления и подтверждения согласия держателя средств электронного платежа при осуществлении платежа устанавливаются договором, заключенным между эмитентом средств электронного платежа и держателем средства электронного платежа.

Глава 7. Банковская карта

Статья 35. Выпуск банковской карты

Банковская карта содержит информацию, позволяющую ее держателю посредством электронных терминалов, каналов связи осуществлять платежи или получать наличные денежные средства либо производить обмен валют и другие операции, определенные эмитентом банковской карты. Банковская карта может быть дебетовой, кредитной, в том числе виртуальной (без физического носителя).

Выпуск и использование банковских карт осуществляются на основании договора, заключенного между эмитентом банковской карты и держателем банковской карты.

Эмитент банковской карты вправе совместно с иными организациями выпускать банковские карты для предоставления их пользователям платежных и иных видов услуг в порядке и на условиях, предусмотренных заключенными между ними договорами.

До заключения с держателем банковской карты договора об использовании банковской карты эмитент банковской карты обязан информировать держателя банковской карты об условиях и мерах безопасности при использовании банковской карты, способах подачи претензий и порядке их рассмотрения.

Эмитент банковской карты размещает на своем официальном веб-сайте информацию о видах и условиях выдачи банковских карт, информацию о мерах безопасности при использовании банковской карты.

Эмитент банковской карты уведомляет держателя банковской карты о размере и порядке взимаемой комиссии за обслуживание банковской карты, начислении задолженности при ее неуплате, а также обеспечивает предоставление держателю банковской карты подтверждения факта оплаты держателем банковской карты комиссии за обслуживание его банковской карты в порядке, предусмотренном договором между ними.

Статья 36. Платежи с использованием банковской карты

Индивидуальные предприниматели и юридические лица, осуществляющие розничную реализацию товаров и услуг, обязаны обеспечить прием платежей с использованием банковских карт.

Права и обязанности участника платежа, связанные с использованием банковских карт, возникают с момента приема платежа индивидуальным предпринимателем или юридическим лицом, осуществляемого с использованием банковской карты.

При осуществлении платежей с использованием банковской карты у индивидуального предпринимателя или юридического лица возникает право денежного требования в отношении банка, заключившего с ним договор об обслуживании банковских карт, в сумме принятого индивидуальным предпринимателем или юридическим лицом платежа, а у банка возникает обязанность исполнения денежного требования индивидуального предпринимателя или юридического лица.

Эмитент банковской карты уведомляет держателя банковской карты об операциях с использованием банковской карты в случаях и порядке, предусмотренных договором между ними. Способ и периодичность направления такого уведомления, а также размер и порядок взимания эмитентом банковской карты комиссии за уведомление держателя банковской карты об операциях с использованием банковской карты устанавливаются в договоре между эмитентом банковской карты и держателем банковской карты.

Эмитент банковской карты обязан по требованию держателя банковской карты предоставлять документы и информацию, связанные с использованием его банковской карты, в порядке, определенном договором.

Эмитент банковской карты обеспечивает хранение уведомлений, направленных держателю банковской карты и полученных от него, не менее трех лет со дня их направления и получения.

Эмитент банковской карты рассматривает заявление держателя банковской карты в течение пятнадцати дней со дня его поступления. В тех случаях, когда для рассмотрения заявления необходимо проведение проверки, истребование дополнительных материалов либо принятие других мер, срок его рассмотрения может быть продлен, но не более чем на тридцать дней, с сообщением об этом держателю банковской карты. В случае использования банковской карты за пределами Республики Узбекистан заявление держателя банковской карты рассматривается в срок, не превышающий сорока пяти дней со дня поступления заявления. Держателю банковской карты направляется информация о результатах рассмотрения заявления в письменной или электронной форме.

Использование банковской карты ее держателем приостанавливается или прекращается эмитентом банковской карты на основании полученного от держателя банковской карты уведомления или по инициативе эмитента банковской карты при нарушении держателем банковской карты порядка использования банковской карты в соответствии с договором.

Приостановление или прекращение использования банковской карты держателем банковской карты не прекращает обязательств держателя банковской карты и эмитента, возникших до момента приостановления или прекращения указанного использования.

Статья 37. Несанкционированное использование банковской карты

Эмитент банковской карты обязан обеспечить возможность круглосуточного направления держателем банковской карты уведомления об утере банковской карты и (или) несанкционированном использовании банковской карты.

Держатель банковской карты при обнаружении факта утери банковской карты или несанкционированного использования банковской карты уведомляет об этом эмитента банковской карты. При неуведомлении эмитента банковской карты об утере банковской карты или несанкционированном использовании банковской карты все риски несет держатель банковской карты.

Эмитент банковской карты после получения уведомления об утере банковской карты или несанкционированном использовании банковской карты немедленно блокирует банковскую карту. Эмитент банковской карты несет ответственность за несанкционированное использование банковской карты после получения уведомления об утере банковской карты и (или) несанкционированном использовании банковской карты.

В случае несанкционированного использования банковской карты держатель банковской карты вправе обратиться к эмитенту банковской карты с заявлением о возмещении сумм денежных средств, утраченных в результате несанкционированного использования банковской карты. Заявление держателя банковской карты рассматривается эмитентом банковской карты в сроки, предусмотренные частью седьмой статьи 36 настоящего Закона.

По итогам рассмотрения заявления держателя банковской карты эмитент банковской карты принимает решение о возмещении или отказе в возмещении сумм денежных средств, утраченных в результате несанкционированного использования банковской карты.

В случае принятия решения о возмещении сумм денежных средств, утраченных в результате несанкционированного использования банковской карты, эмитент банковской карты зачисляет денежные средства держателю банковской карты не позднее одного дня после принятия решения.

В случае принятия решения об отказе в возмещении сумм денежных средств, утраченных в результате несанкционированного использования банковской карты, эмитент банковской карты уведомляет держателя банковской карты о принятом решении с указанием причин отказа. Основаниями для отказа держателю банковской карты в возмещении сумм денежных средств, утраченных в результате несанкционированного использования банковской карты, являются:

несоблюдение держателем банковской карты мер безопасности использования банковской карты, предусмотренных договором;

установление факта участия держателя банковской карты в совершении преступлений с использованием его банковской карты.

Статья 38. Особенности осуществления межбанковских платежей по операциям с использованием банковских карт

Обработка и клиринг платежей между банками Республики Узбекистан по операциям, совершенным на территории Республики Узбекистан с использованием выпущенных ими банковских карт, осуществляются в порядке, определенном Центральным банком.

Центральный банк вправе организовать систему обслуживания межбанковских платежей по операциям, совершенным на территории Республики Узбекистан с использованием банковских карт, выпущенных банками — резидентами Республики Узбекистан, путем возложения операционных и технологических функций по обеспечению функционирования данной системы на оператора значимой платежной системы или создания специальной организации.

Порядок осуществления деятельности специальной организации и ее взаимодействие с банками-эмитентами банковских карт определяются Центральным банком.

Глава 8. Электронные деньги

Статья 39. Система электронных денег

Системой электронных денег является платежная система, обеспечивающая осуществление платежей и иных операций с использованием электронных денег путем взаимодействия оператора системы электронных денег с эмитентом электронных денег и (или) владельцами электронных денег.

Статья 40. Эмитенты и владельцы электронных денег

Эмитентами электронных денег являются Центральный банк и банки.

Электронные деньги, выпускаемые эмитентом электронных денег на территории Республики Узбекистан, должны быть номинированы только в национальной валюте.

Выпуском электронных денег является платежная услуга, предусматривающая выдачу электронных денег эмитентом электронных денег физическому лицу напрямую и (или) через оператора системы электронных денег или агента системы электронных денег путем обмена на равную по их номинальной стоимости сумму денежных средств.

Владельцами электронных денег могут быть:

физические лица, получившие электронные деньги от иных физических лиц, эмитента электронных денег, оператора системы электронных денег или агента системы электронных денег;

агенты системы электронных денег — банки или платежные агенты, осуществляющие операции по приобретению и реализации электронных денег физическим лицам на основании договора, заключенного с эмитентом электронных денег либо оператором системы электронных денег;

индивидуальные предприниматели и юридические лица, получившие электронные деньги от физических лиц в качестве оплаты по сделкам.

Права владельца электронных денег возникают с момента получения электронных денег.

Статья 41. Оператор системы электронных денег

Оператором системы электронных денег является банк или иное юридическое лицо, имеющее соответствующую лицензию и обеспечивающее функционирование системы электронных денег. Оператор системы электронных денег определяет правила функционирования системы электронных денег в соответствии с договором, заключенным с эмитентом электронных денег.

Отношения между эмитентом электронных денег и оператором системы электронных денег, в случае если последний не является эмитентом электронных денег, регулируются настоящим Законом и заключенным между ними договором.

Оператор системы электронных денег в соответствии с условиями договора, заключенного с эмитентом электронных денег, и на основании полномочий, предоставленных ему эмитентом электронных денег, вправе заключать от его имени договоры с физическими лицами, агентами системы электронных денег, индивидуальными предпринимателями и юридическими лицами, участвующими в системе электронных денег. В этом случае договоры, заключенные владельцем электронных денег с оператором системы электронных денег, приравниваются к договорам, заключенным с эмитентом электронных денег при использовании выпущенных им электронных денег в рамках одной системы.

Оператор системы электронных денег обязан обеспечить функционирование системы электронных денег с учетом требований и ограничений, установленных законодательством о платежах и платежных системах и законодательством о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения.

Эмитент электронных денег и оператор системы электронных денег несут ответственность перед владельцем электронных денег в соответствии с условиями договора о выпуске, использовании и погашении электронных денег за ущерб, причиненный владельцу электронных денег вследствие несанкционированного доступа к электронным деньгам и (или) их несанкционированного использования, а также ошибок или сбоев в работе программного обеспечения эмитента электронных денег либо в функционировании системы электронных денег.

Статья 42. Выпуск и реализация электронных денег

Выпуск электронных денег осуществляется эмитентом электронных денег после получения от физических лиц или агентов системы электронных денег денежных средств в сумме, равной номинальной стоимости принимаемых на себя обязательств.

Эмитент электронных денег принимает на себя безусловное и безотзывное денежное обязательство по погашению выпущенных им электронных денег в соответствии с их номинальной стоимостью в национальной валюте.

Эмитенты электронных денег уведомляют Центральный банк о начале или прекращении деятельности по выпуску электронных денег.

Взимание эмитентом электронных денег комиссионного вознаграждения за выпуск электронных денег с владельца электронных денег, а также за дополнительные услуги, оказываемые эмитентом электронных денег, осуществляется в соответствии с условиями заключенного договора о выпуске, использовании и погашении электронных денег.

Отношения между эмитентом электронных денег и их владельцем-физическим лицом регулируются настоящим Законом и договором о выпуске, использовании и погашении электронных денег, заключенным между ними.

До заключения договора о выпуске, использовании и погашении электронных денег эмитент электронных денег или оператор системы электронных денег, действующий от имени эмитента электронных денег, обязан предоставить физическому лицу, намеренному участвовать в системе электронных денег, информацию:

о наименовании, местонахождении (почтовом адресе) эмитента электронных денег и оператора системы электронных денег, а также в случаях, если оператор системы электронных денег не является банком — о его номере лицензии;

об условиях использования электронных денег;

о размере и порядке взимания эмитентом электронных денег и (или) оператором системы электронных денег комиссионного вознаграждения, взимаемого с владельца электронных денег при выпуске, использовании и погашении электронных денег;

о способах подачи претензий и порядке их рассмотрения, включая информацию для связи с эмитентом электронных денег или оператором системы электронных денег.

Договор о выпуске, использовании и погашении электронных денег должен содержать:

условия выпуска (приобретения) электронных денег;

условия осуществления операций с использованием электронных денег, включая устанавливаемые ограничения на использование электронных денег;

порядок удостоверения прав владельца электронных денег на электронные деньги и осуществление операций с их использованием;

порядок и способы предъявления электронных денег к погашению, порядок их погашения;

порядок обмена информацией между эмитентом электронных денег и их владельцем при использовании электронных денег, в том числе порядок и сроки уведомления эмитента электронных денег об утере контроля доступа к электронным деньгам или их несанкционированном использовании;

ответственность сторон за неисполнение или ненадлежащее исполнение своих обязательств.

Реализация электронных денег физическим лицам либо приобретение электронных денег у физических лиц осуществляется агентом системы электронных денег на основании договора, заключенного с эмитентом электронных денег или оператором системы электронных денег, в котором определяются права и обязанности сторон, порядок и условия реализации и приобретения электронных денег.

Статья 43. Использование электронных денег

Электронные деньги используются их владельцем — физическим лицом в целях осуществления платежей и иных операций на условиях, определенных правилами системы электронных денег и не противоречащих законодательству Республики Узбекистан, путем передачи электронных денег от владельца другому участнику системы электронных денег.

При оплате за реализованные товары, работы и услуги на территории Республики Узбекистан могут быть приняты только электронные деньги, выпущенные на территории Республики Узбекистан.

Прием электронных денег индивидуальным предпринимателем и (или) юридическим лицом в качестве оплаты при совершении сделки осуществляется на основании договора, заключенного с эмитентом электронных денег либо иным банком, являющимся участником системы электронных денег.

У индивидуального предпринимателя и (или) юридического лица, получившего электронные деньги в системе электронных денег при совершении сделки, возникает право денежного требования к эмитенту электронных денег в сумме принятого платежа.

Эмитент электронных денег и оператор системы электронных денег принимают меры по обеспечению и внедрению в системе электронных денег организационных и процедурных мероприятий с целью выявления, а также предотвращения мошенничества и легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения в соответствии с требованиями Закона Республики Узбекистан «О противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения».

Оператор системы электронных денег предоставляет в уполномоченный орган по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, сведения об операциях, подпадающих под действие требований Закона Республики Узбекистан «О противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения».

Эмитент электронных денег предоставляет в уполномоченный орган по противодействию легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, сведения об операторах системы электронных денег, не являющихся банками, после заключения с ними соответствующего договора.

Максимальная сумма одной операции, совершаемой идентифицированным владельцем электронных денег — физическим лицом, не должна превышать сумму, равную стократному размеру базовой расчетной величины.

Максимальная сумма одной операции, совершаемой не идентифицированным владельцем электронных денег — физическим лицом, не должна превышать сумму, равную базовой расчетной величине. При превышении данной суммы необходимо осуществить идентификацию владельца электронных денег.

Идентификация владельца электронных денег производится эмитентом электронных денег и (или) оператором системы электронных денег при личном присутствии владельца электронных денег и предъявлении им документа, удостоверяющего его личность, либо иным способом, не противоречащим требованиям законодательства, в том числе и с использованием систем дистанционной идентификации.

Максимальная сумма электронных денег, хранимых на одном электронном устройстве не идентифицированного владельца электронных денег — физического лица, не должна превышать сумму, равную пятикратному размеру базовой расчетной величины.

Статья 44. Погашение электронных денег

Погашением электронных денег является платежная услуга, предусматривающая осуществление эмитентом электронных денег обмена выпущенных им электронных денег, предъявленных владельцем электронных денег, на равную по их номинальной стоимости сумму денежных средств.

Погашение электронных денег осуществляется эмитентом электронных денег путем перечисления равной по их номинальной стоимости суммы денежных средств на банковский счет владельца электронных денег — физического лица либо выдачи ему наличных денежных средств, если комиссионное вознаграждение эмитента электронных денег или оператора системы электронных денег не предусмотрено договором, заключенным между эмитентом электронных денег и владельцем электронных денег — физическим лицом.

Эмитент электронных денег осуществляет погашение электронных денег, полученных индивидуальным предпринимателем или юридическим лицом от физических лиц при оплате по сделке, в течение дня поступления электронных денег, если иной срок не предусмотрен договором, заключенным между эмитентом электронных денег и индивидуальным предпринимателем или юридическим лицом.

Электронные деньги, полученные индивидуальным предпринимателем или юридическим лицом, не подлежат погашению при их возврате физическому лицу — плательщику по основаниям, предусмотренным настоящим Законом для возврата денег при переводах или в случае расторжения сделки.

Погашение электронных денег, владельцами которых являются индивидуальные предприниматели или юридические лица, осуществляется путем перевода равной по их номинальной стоимости суммы денежных средств на банковский счет индивидуального предпринимателя или юридического лица, если комиссионное вознаграждение эмитента электронных денег или оператора системы электронных денег не предусмотрено договором, заключенным между эмитентом электронных денег или оператором системы электронных денег и владельцем электронных денег.

Глава 9. Прием и исполнение распоряжения

Статья 45. Предъявление распоряжения

Распоряжение может быть предъявлено в бумажном или электронном виде в форме поручения или требования (платежное поручение, платежное требование, инкассовое поручение и заявление на аккредитив).

Прием распоряжения, а также отзыв инкассового поручения осуществляется банком плательщика денежных средств в течение операционного дня.

Если распоряжение получено после окончания операционного дня, то такое распоряжение считается полученным банком плательщика денежных средств в начале следующего операционного дня.

Предъявление или отзыв распоряжения, а также приостановление его исполнения производится:

путем передачи в электронной форме с использованием соответствующих электронных каналов связи и сети телекоммуникаций;

на электронном носителе при отсутствии возможности использования электронных каналов связи и сети телекоммуникаций;

путем представления оригинала платежного документа, указания о его отзыве или приостановлении его исполнения, исполненного в бумажной форме.

Предъявление или отзыв распоряжения, а также приостановление его исполнения электронным способом или на электронном носителе допускается только при соблюдении требований, установленных Центральным банком.

Способы, порядок и условия предъявления инициатором распоряжения банку отражаются в договоре между ними, если инициатор является клиентом банка. Если инициатор не является клиентом банка, то предъявление инициатором распоряжения производится в порядке, определенном Центральным банком.

Статья 46. Исполнение распоряжения

При приеме распоряжения банк обязан проверить его на соответствие требованиям и условиям договора и исполнить или отказать в его исполнении.

Банк бенефициара отказывает в исполнении распоряжения и незамедлительно уведомляет об этом плательщика с указанием причины отказа.

Для исполнения распоряжения банком плательщика плательщик обязан обеспечить сумму денежных средств, необходимую для его исполнения, если иное не предусмотрено в договоре между плательщиком и банком плательщика.

Отказ в исполнении распоряжения со стороны банка производится по следующим основаниям:

при необеспечении плательщиком наличия суммы денежных средств, необходимой для осуществления платежа, если договором не предусмотрено оказание поставщиком платежных услуг пользователю платежной услуги по предоставлению кредита для осуществления платежа;

если распоряжение содержит признаки подделки, исправления, дополнения и помарки, в том числе передано с нарушением порядка защитных действий от несанкционированных платежей, установленного договором между плательщиком и банком плательщика;

при несоблюдении инициатором требований к порядку составления и предъявления распоряжения, установленных условиями договора;

в случаях, предусмотренных Законом Республики Узбекистан «О противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения» или международными договорами Республики Узбекистан;

в случаях, когда требование о взыскании денежных средств с банковского счета предъявлено к банковскому счету, на который не может быть обращено взыскание в соответствии с законодательством;

при выявлении несанкционированного платежа, а также в случаях выявления и подтверждения фактов неправомерности получения денежных средств, переводимых в пользу бенефициара;

при наличии неисполненных требований к банковскому счету и (или) решений уполномоченных государственных органов о приостановлении расходных операций по банковскому счету и (или) наложении ареста на денежные средства, находящиеся на банковском счете.

Исполнение распоряжения осуществляется путем:

передачи распоряжения банку бенефициара в случае, если банк его не обслуживает;

завершения перевода денежных средств, если банк плательщика является банком бенефициара;

выдачи наличных денежных средств инициатору, предъявившему распоряжение о выплате наличных денежных средств, в случае, если банк обслуживает плательщика.

Статья 47. Срок исполнения распоряжения

Банк обеспечивает исполнение распоряжения в операционный день его представления плательщиком.

Международные платежи исполняются не позднее двух операционных дней с момента получения распоряжения с соблюдением требований, установленных законодательством о валютном регулировании.

Исполнение распоряжения по зачислению денежных средств на банковский счет бенефициара или иной счет, отражающий прием денежных средств в пользу бенефициара, осуществляется банком бенефициара в течение операционного дня в день получения распоряжения.

Нормы, предусмотренные частями первой — третьей настоящей статьи, не распространяются на исполнение распоряжений:

предъявленных посредством инкассового поручения, платежного требования или заявления на аккредитив;

подлежащих исполнению в неопределенные сроки;

с будущей датой валютирования;

выраженных в виде согласия пользователя платежных услуг при использовании средств электронного платежа для приобретения товаров, работ и услуг в розничной торговле или при осуществлении электронной коммерции.

Статья 48. Исполнение распоряжения с датой валютирования

Дата валютирования, указанная в платежном документе, не может превышать десяти дней с даты выписки платежного документа.

При исполнении распоряжения с датой валютирования денежные средства плательщика резервируются на банковском счете или переводятся на внутренний балансовый счет (транзитный счет) банка плательщика.

Перевод зарезервированных денежных средств или денежных средств со специального транзитного счета банка плательщика осуществляется банком плательщика не позднее даты валютирования, указанной в платежном документе, с учетом времени, позволяющего зачислить денежные средства банком бенефициара на банковский счет бенефициара.

Если дата валютирования приходится на нерабочий день, то банк бенефициара зачисляет денежные средства на банковский счет бенефициара в первый рабочий день, следующий за днем, определенным датой валютирования.

При зачислении денежных средств на банковский счет бенефициара в операционный день, не соответствующий указанной в платежном документе дате валютирования, банк, нарушивший условия распоряжения с датой валютирования, несет ответственность в порядке, определенном договором банковского счета.

Статья 49. Исполнение распоряжения при отсутствии или недостаточности у плательщика суммы денежных средств, необходимой для исполнения распоряжения

Исполнение распоряжения при отсутствии или недостаточности у плательщика суммы денежных средств, необходимой для исполнения распоряжения, осуществляется в соответствии с законом.

Глава 10. Завершение и возврат платежей

Статья 50. Завершение платежей

Если платеж осуществляется с использованием наличных денежных средств, то завершение платежа происходит в момент получения денежных средств бенефициаром либо лицом, уполномоченным бенефициаром.

Если платеж осуществляется на основании платежного документа, то завершение платежа происходит в момент поступления денежных средств на счет бенефициара.

Если платеж осуществляется путем перевода денежных средств, то завершение платежа происходит в момент завершения перевода денежных средств путем:

совершения бухгалтерской записи по банковскому счету бенефициара при поступлении денежных средств;

фактической выдачи наличных денежных средств бенефициару банком бенефициара при осуществлении перевода без открытия счета бенефициаром;

совершения бухгалтерской записи по иному счету, отражающей прием денежных средств в пользу бенефициара.

Если платеж осуществляется путем передачи электронных денег, то завершение платежа происходит в момент получения электронных денег бенефициаром. Отражение информации о сумме принятых электронных денег в системе электронных денег, свидетельствующее об их поступлении в пользу другого лица — бенефициара, является моментом получения электронных денег.

Статья 51. Санкционированные и несанкционированные платежи

Платеж является санкционированным, если он произведен лицом, имеющим полномочие совершить данный платеж, и не противоречит законодательству Республики Узбекистан. В случае осуществления платежа путем перевода денег платеж считается санкционированным также при условии, если распоряжение принято банком плательщика с соблюдением установленного порядка защитных действий от несанкционированных платежей.

Платеж является несанкционированным, если он произведен без соблюдения требований, установленных частью первой настоящей статьи. Несанкционированным платежом также является платеж с использованием поддельных платежных инструментов.

Банк и плательщик при осуществлении платежей с помощью средств электронных платежей обеспечивают выполнение процедур безопасности от несанкционированных платежей.

Процедуры обеспечения безопасности от несанкционированных платежей устанавливаются договорами, заключенными между участниками платежей, и (или) правилами функционирования платежной системы, в которой осуществляется передача электронных платежных документов.

Статья 52. Возврат денежных средств по платежам

Возврат денежных средств по платежам при переводе денежных средств осуществляется в случаях установления факта несанкционированного платежа, осуществляемого путем исполнения ошибочного распоряжения и перевода денежных средств.

Отправленное инициатором распоряжение является ошибочным, если оно содержит реквизиты, не соответствующие реквизитам распоряжения, полученного от предыдущего отправителя, или передано повторно.

Возврат денежных средств по ошибочному распоряжению или несанкционированному платежу осуществляется банком бенефициара путем изъятия денежных средств с банковского счета бенефициара, на который были зачислены указанные денежные средства без его согласия.

Возврат денежных средств по ошибочному распоряжению или несанкционированному платежу осуществляется банком бенефициара не позднее следующего операционного дня со дня обнаружения данного факта за счет имеющихся денежных средств на банковском счете бенефициара, за исключением случаев наличия неисполненных требований к банковскому счету и (или) решений уполномоченных государственных органов о приостановлении расходных операций по банковскому счету и (или) наложении ареста на денежные средства, находящиеся на банковском счете.

В случаях недостаточности либо отсутствия денежных средств на банковском счете бенефициара возврат денежных средств по ошибочному распоряжению или несанкционированному платежу осуществляется лицом, допустившим ошибочное перечисление средств или несанкционированный платеж, за счет собственных денежных средств не позднее следующего операционного дня со дня обнаружения данного факта.

При возврате денежных средств каждый отправитель, участвующий в переводе денежных средств, имеет право на возмещение расходов, связанных с таким переводом денежных средств и фактически понесенных в результате возврата денежных средств, за счет денежных средств участника платежной системы (в том числе банка-посредника), допустившего ошибочное распоряжение или несанкционированный платеж.

Глава 11. Обеспечение защиты информации и безопасности в платежной системе

Статья 53. Требования и порядок защиты информации в платежной системе

Порядок защиты и использования средств защиты информации в платежной системе определяется настоящим Законом и правилами платежных систем.

Операторы платежных систем и поставщики платежных услуг обеспечивают:

непрерывную защиту информации о платежах на всех этапах ее формирования, обработки, передачи и хранения;

режим безопасности, достаточный для защиты конфиденциальности и целостности информации, в том числе персональных данных пользователя платежных услуг;

разграничение полномочий сотрудников при работе в информационных системах, включая среду разработки, тестирования и рабочую систему;

защиту информационных сетей, в том числе сети Интернет, а также серверов и каналов связи от возможных атак;

мониторинг доступа к конфиденциальным данным по платежам и критически важным логическим и физическим ресурсам (информационным сетям, информационным системам, базам данных, модулям защиты информации);

применение организационных мер и технических средств защиты информации, предназначенных для выявления инцидентов, связанных с нарушениями требований по обеспечению защиты информации при осуществлении платежей и переводов денежных средств;

принятие мер по реагированию на выявленные инциденты, связанные с нарушениями требований по обеспечению защиты информации;

анализ причин выявленных инцидентов, связанных с нарушениями требований к обеспечению защиты информации, проведение оценки результатов реагирования на такие инциденты.

Операторы платежных систем и поставщики платежных услуг обязаны:

применять процедуры многофакторной аутентификации пользователя платежных услуг при отправке распоряжения по каналам связи. Многофакторная аутентификация не применяется при осуществлении мобильных и бесконтактных платежей;

организовать защищенный канал связи в системах дистанционного обслуживания;

иметь возможность вести, хранить и анализировать соответствующие журналы регистрации событий;

осуществлять обмен конфиденциальными данными через сеть Интернет в рамках сеанса связи в зашифрованном виде с использованием лицензированных средств криптографической защиты информации.

Операторы платежных систем и поставщики платежных услуг могут получать доступ к необходимым персональным данным, обрабатывать и хранить их только для оказания платежных услуг, при этом они не вправе запрашивать у пользователя платежных услуг какие-либо сведения помимо тех, которые необходимы для оказания услуги.

Статья 54. Требования к пользователям платежных услуг

Пользователь платежных услуг, которому предоставлено средство электронного платежа, обязан использовать средство электронного платежа в соответствии с условиями его выдачи и использования, а также незамедлительно уведомлять поставщика платежных услуг или лицо, указанное им, о потере, краже, присвоении или несанкционированном использовании платежного инструмента.

Статья 55. Риски, связанные с обеспечением безопасности

Операторы платежных систем и поставщики платежных услуг обязаны обеспечить систему мер по снижению и контролю операционных рисков и рисков, связанных с обеспечением безопасности при оказании платежных услуг. Поставщики платежных услуг обязаны разработать и поддерживать эффективные процедуры реагирования на инциденты.

Операторы платежных систем и поставщики платежных услуг обязаны ежегодно не позднее первого апреля следующего года предоставлять в Центральный банк отчет о состоянии обеспечения безопасности.

Статья 56. Ответственность операторов платежных систем, поставщиков платежных услуг и инициатора по обеспечению защиты информации

Операторы платежных систем и поставщики платежных услуг обязаны выполнять установленные законодательством и правилами платежных систем требования по защите информации, обрабатываемой с помощью платежных систем.

Инициатор несет ответственность за убытки от несанкционированных платежей, если они были совершены в результате его мошеннических действий или вследствие непринятия им мер для обеспечения защиты своих идентификационных средств.

Статья 57. Контроль за операторами платежных систем и поставщиками платежных услуг в сфере информационной безопасности и кибербезопасности

Контроль за операторами платежных систем и поставщиками платежных услуг в сфере информационной безопасности и кибербезопасности осуществляется Центральным банком.

В случае нарушения режима информационной безопасности и кибербезопасности операторы платежных систем и поставщики платежных услуг обязаны оперативно после обнаружения нарушения сообщить об этом и принимаемых мерах для минимизации его последствий в Центральный банк. Центральный банк осуществляет формирование и ведение базы данных о нарушениях режима информационной безопасности и кибербезопасности платежных систем.

Глава 12. Заключительные положения

Статья 58. Обеспечение исполнения обязательств по платежам

В случае нарушения поставщиком платежных услуг сроков осуществления платежей он обязан уплатить плательщику пеню в размере 0,1 процента от суммы просроченного платежа за каждый день просрочки, но не более 10 процентов от суммы просроченного платежа.

В случае ошибочного осуществления платежа по вине поставщика платежных услуг он обязан перевести средства на счет получателя не позднее рабочего дня, следующего за днем выявления ошибки. В противном случае плательщик имеет право в установленном законом порядке потребовать от поставщика платежных услуг возврата средств, а также уплаты пени в размере 0,1 процента от суммы ошибочно осуществленного платежа за каждый день просрочки, но не более 10 процентов от суммы ошибочно осуществленного платежа.

Статья 59. Разрешение споров

Споры в области платежей и платежных систем разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 60. Ответственность за нарушение законодательства о платежах и платежных системах

Лица, виновные в нарушении законодательства о платежах и платежных системах, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 61. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Центральному банку обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 62. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Организации, осуществляющие деятельность операторов платежных систем и платежных организаций, после вступления в силу настоящего Закона обязаны в течение трех месяцев привести свою деятельность в соответствие с требованиями настоящего Закона.

Статья 63. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу по истечении трех месяцев со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

1 ноября 2019 г.,

№ ЗРУ-578

(Национальная база данных законодательства, 02.11.2019 г., № 03/19/578/3986; 12.10.2021 г., № 03/21/721/0952; 21.04.2022 г., № 03/22/765/0332; 07.02.2024 г., № 03/24/905/0106; 21.09.2024 г., № 03/24/964/0736)

lex.uz