📅 2019-yil 5-noyabr · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019-yil 5-noyabr · Qonunlar va kodekslar
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019 йил 5 ноябрь · Қонунлар ва кодекслар
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 5 ноября 2019 г. · Законы и кодексы
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 5 November 2019 · Laws and codes
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
Ўзбекистон Республикасининг Қонуни
«Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида
Қонунчилик палатаси томонидан 2019 йил 22 июлда қабул қилинган Сенат томонидан 2019 йил 11 октябрда маъқулланган
1-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1996 йил 25 апрелда қабул қилинган «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги 216-I-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1996 йил, № 5-6, 54-модда; 1997 йил, № 2, 56-модда, № 9, 241-модда; 1999 йил, № 5, 124-модда, № 9, 229-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2006 йил, № 9, 491-модда, № 10, 536-модда; 2008 йил, № 12, 640-модда; 2009 йил, № 4, 133-модда, № 9, 337-модда; 2012 йил, № 4, 105-модда; 2013 йил № 4, 98-модда; 2017 йил, № 9, 510-модда; 2018 йил, № 4, 224-модда, № 10, 670-модда; 2019 йил, № 1, 5-модда) ўзгартиш ва қўшимчалар киритилиб, унинг янги таҳрири тасдиқлансин ( илова қилинади).
2-модда . Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:
ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;
давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин;
ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.
3-модда. Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Банклар ва банк фаолияти тўғрисида
1-боб. Умумий қоидалар
1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади
Ушбу Қонуннинг мақсади банк фаолияти соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.
2-модда. Банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик
Банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.
Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий Қонуни билан махсус ҳуқуқий режим ўрнатилган ҳудудда банклар ва банк фаолияти ушбу Қонунда белгиланганидан бошқача қоидалар билан тартибга солинади.
Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида Ўзбекистон Республикасининг банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.
3-модда. Асосий тушунчалар
Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
ариза берувчи — муассис (муассислар) томонидан банк ташкил этиш бўйича унинг (уларнинг) манфаатларини Ўзбекистон Республикаси Марказий банкида ифодалаш учун вакил қилинган шахс ёки ушбу Қонунга мувофиқ ўз фаолиятини ўзгартириш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Марказий банкига мурожаат этган банк ёхуд микромолия ташкилоти;
банк — банк ҳисобварақларини очиш ва юритиш, тўловларни амалга ошириш, омонатларга (депозитларга) пул маблағларини жалб этиш, ўз номидан кредитлар (қарзлар) бериш бўйича банк фаолияти сифатида аниқланган операциялар мажмуини амалга оширувчи тижорат ташкилоти бўлган юридик шахс. Агар ушбу Қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, ушбу Қонуннинг банкларга нисбатан белгиланган қоидалари исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банкларга нисбатан ҳам татбиқ этилади;
банклар гуруҳи — молия институтларининг юридик шахс бўлмаган бирлашмаси бўлиб, бунда асосий банк бошқа молия институтларини назорат қилади;
банк ҳисобварағи — банк томонидан шартномага мувофиқ мижозга очилган ҳисобварақ бўлиб, унга кўра банк мижознинг ҳисобварағига тушаётган пул маблағларини қабул қилиш ва ҳисобга киритиш, мижознинг ҳисобварағидан тегишли пул маблағларини ўтказиш ҳамда бериш ва ҳисобварақ бўйича бошқа операцияларни амалга ошириш ҳақидаги топшириқларини бажариш мажбуриятини зиммасига олади;
банкнинг барқарор молиявий ҳолати — банкнинг молиявий оқимлар мутаносиблигини, тўлов қобилиятини, ликвидлилиги ва рентабелли фаолиятини сақлаб туриш учун маблағларнинг етарлилигини, шунингдек барча пруденциал нормативлар банк томонидан бажарилишини ифодаловчи ҳолати;
билвосита эгалик қилувчи (олувчи) — банкнинг акцияларига ўзи назорат қиладиган бошқа шахс орқали эгалик қилувчи (акцияларни олувчи) шахс;
исломий банк фаолияти — банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка ҳамда исломий молия стандартларига мувофиқ амалга ошириладиган банк фаолияти;
исломий молия стандартлари — исломий молиялаштиришни амалга ошириш стандартларини белгиловчи халқаро ташкилотларнинг қоидаларига ҳамда миллий қонунчиликка мувофиқ Марказий банк ва (ёки) бошқа ваколатли орган томонидан қабул қилинган исломий молияга оид қоидалар тўплами;
микромолия банки — ушбу Қонуннинг 7-моддасида назарда тутилган чекловларни инобатга олган ҳолда ўз фаолиятини амалга оширувчи банк. Агар ушбу Қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, ушбу Қонуннинг банкларга нисбатан белгиланган қоидалари микромолия банкларига ва исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банкларига нисбатан ҳам татбиқ этилади;
муҳим аҳамиятга эга ходимлар — банкнинг бошқарув аъзолари бўлмаган, лавозими банк фаолиятига муҳим таъсир кўрсатиш имкониятини берадиган ходимлари;
мўлжалланган олиш — потенциал олувчи томонидан банк акцияларини олиш ёки уларга ҳал қилувчи эгалик қилишни кўпайтириш юзасидан қабул қилинган қарор;
охирги бенефициар мулкдор — юридик шахс бўлган, банк акцияларининг потенциал олувчисига ёки бу акцияларга бевосита ёхуд билвосита эгалик қилувчига бевосита ёки билвосита эгалик қиладиган ёхуд уни назорат қиладиган жисмоний шахс;
пруденциал назорат — банк фаолиятининг ўзига хос таваккалчиликларининг олдини олиш ва камайтириш мақсадида банклар фаолияти устидан Ўзбекистон Республикаси Марказий банки амалга оширадиган назорат;
регулятив капитал — банк фаолиятини тартибга солиш ва пруденциал нормативлар ҳисоб-китобини амалга ошириш мақсадида ҳисоб-китоб қилиш йўли билан аниқланадиган банк капитали;
тизимли аҳамиятга молик банк — банк тизимининг барқарорлиги қайси банкнинг фаолиятига боғлиқ бўлса, ўша банк;
чет эл банки — чет давлатнинг ҳудудида рўйхатга олинган, унинг қонунчиликка мувофиқ банк деб ҳисобланадиган юридик шахс;
ҳал қилувчи эгалик — шахс томонидан ёки биргаликда ҳаракат қилувчи шахслар томонидан юридик шахс устав фондининг (устав капиталининг) бир ёхуд бир неча битим натижасида олинган камида беш фоизига бевосита ёки билвосита эгалик қилиш.
4-модда. Банк фаолияти соҳасини тартибга солувчи давлат органи
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (бундан буён матнда Марказий банк деб юритилади) банк фаолияти соҳасини тартибга солувчи ва лицензиялаш, тартибга солиш ҳамда пруденциал назорат бўйича ваколатларни амалга оширувчи давлат органидир.
5-модда. Банкларнинг молиявий операциялари
Банклар томонидан амалга ошириладиган молиявий операциялар жумласига қуйидагилар киради:
пул маблағларини омонатларга (депозитларга) жалб этиш;
тўловларни амалга ошириш, шу жумладан банк ҳисобварақларини очмасдан амалга ошириш;
жисмоний ва юридик шахсларнинг банк ҳисобварақларини, шу жумладан банкларнинг вакиллик ҳисобварақларини очиш ҳамда юритиш;
кредитларни уларнинг қайтарилиши, тўловлилиги ва муддатлилиги шарти билан ўз номидан ўзининг маблағлари ҳамда жалб этилган маблағлар ҳисобидан бериш;
чет эл валютаси билан нақд ва нақдсиз шакллардаги операциялар;
жисмоний ёки юридик шахс билан тузилган шартнома бўйича пул маблағларини ва бошқа мол-мулкни ишончли бошқариш;
инкассация ва касса хизматларини кўрсатиш;
учинчи шахслар номидан уларнинг мажбуриятлари бажарилишини назарда тутувчи кафолатлар бериш ва бошқа мажбуриятларни қабул қилиш;
пул талабномасидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш эвазига молиялаш (факторинг) шартномасига асосан талаб қилиш ҳуқуқини олиш ёки бошқа шахсга бериш;
қимматли қоғозларни чиқариш, харид қилиш, сотиш, уларнинг ҳисобини юритиш ва уларни сақлаш, мижоз билан тузилган шартномага биноан қимматли қоғозларни бошқариш, улар билан бошқа операцияларни бажариш;
аффинланган қимматбаҳо металлар сотиб олиш ва сотиш, шу жумладан металларни масъул сақлаш ҳисобварақларини ҳамда металларнинг эгасизлантирилган (жисмоний бўлмаган) ҳисобварақларини юритиш;
қимматбаҳо металлардан ясалган тангаларни сотиб олиш ва сотиш;
ҳосилавий молия воситалари (деривативлар) билан операцияларни амалга ошириш;
ҳужжатларни ёки қимматликларни сақлаш учун махсус биноларни ёки уларнинг ичидаги сейфларни ижарага бериш;
лизинг бериш;
қонунчиликда назарда тутилган шаклларда қарзлар бериш;
молиявий операциялар билан боғлиқ маслаҳат хизматлари кўрсатиш;
активлар мажмуини (портфелини) бошқариш;
электрон пулларни чиқариш, улардан фойдаланиш ва тўлаш;
банк карталарини бериш ва тўловларга ишлов бериш, банк карталарига бошқа ташкилотлар, жумладан бошқа молия институтлари билан биргаликда хизмат кўрсатиш;
кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни давлат рўйхатидан ўтказиш бўйича хизматларни рўйхатдан ўтказувчи орган билан электрон ахборот алмашиш орқали кўрсатиш;
исломий молия операцияларини амалга ошириш.
Банклар банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ бошқа молиявий операцияларни ҳам амалга оширади.
5 1 -модда. Банкнинг исломий молия операциялари
Банкнинг исломий молия операциялари жумласига қуйидагилар киради:
фойдани тақсимлаш шарти асосида мижозни молиялаштириш ёки пул маблағларини инвестициявий омонатларга жалб этиш;
вакиллик шартномаси орқали пул маблағларини бериш ёки инвестициявий омонатларга жалб этиш;
товарни насияга сотиш орқали мижозни молиялаштириш;
товарлар учун олдиндан ҳақ тўлаш орқали мижозни молиялаштириш;
биргаликдаги фаолиятни (шерикчилик) амалга ошириш ёки юридик шахсларнинг устав капиталида иштирок этиш орқали мижозни молиялаштириш;
мол-мулкни исломий ижарага бериш (сотиб олиш ҳуқуқи билан).
Исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банклар умумқабул қилинган халқаро банк амалиётига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига зид бўлмаган бошқа исломий молия операцияларини ҳам амалга ошириши мумкин.
Ушбу модданинг биринчи ва иккинчи қисмларида назарда тутилган исломий молия операциялари исломий молия стандартларига мувофиқ амалга оширилиши шарт.
5 2 -модда. Банк фаолиятини амалга ошириш
Ўзбекистон Республикасида банк фаолиятини амалга оширишга ушбу Қонунда белгиланган тартибда ташкил этилган ва Марказий банк томонидан бериладиган тегишли лицензияга эга бўлган юридик шахслар ҳақлидир.
Ўзбекистон Республикасида банк фаолияти банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензия ва (ёки) исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензия (бундан буён матнда банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) деб юритилади) асосида амалга оширилади. Мазкур лицензиялар амал қилиш муддати чекланмаган ҳолда берилади ва лицензияларни ёки уларга доир ҳуқуқларни бошқа шахсларга ўтказиш тақиқланади.
Ушбу Қонун 5-моддаси :
биринчи қисмининг иккинчи — йигирма иккинчи хатбошиларида кўрсатилган молиявий операциялар мажмуини фақат банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга эга бўлган банк;
биринчи қисмининг иккинчи , учинчи ва тўртинчи , олтинчи — ўн учинчи , ўн бешинчи — йигирма учинчи хатбошиларида кўрсатилган молиявий операциялар мажмуини фақат исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга эга бўлган банк;
биринчи қисмида кўрсатилган молиявий операциялар мажмуини банк фаолиятига доир тегишли лицензияга (лицензияларга) эга бўлган банк амалга оширишга ҳақли.
Банк фаолиятига доир тегишли лицензиясиз (лицензияларсиз) амалга ошириладиган банк фаолияти ғайриқонуний деб ҳисобланади ва жавобгарликка сабаб бўлади. Бундай фаолият натижасида олинган даромад Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетига олиб қўйилади.
Амалга оширилиши учун қонунчиликка мувофиқ алоҳида лицензиялар ёки рухсатномалар олиниши талаб этиладиган фаолият банклар томонидан тегишли ҳужжатлар олинганидан кейин амалга оширилади.
6-модда. Омонат (депозит)
Қуйидаги шартларнинг барчасига мувофиқ бўлган, қўйилган пул маблағлари омонатдир (депозитдир):
мижознинг талабига биноан ёки муддат ўтганидан кейин фоизлар ёхуд бошқа даромадлар билан ёки уларсиз ёхуд омонатчи ёки унинг ваколатли вакили ва пул маблағларини қабул қилувчи банк ўртасида, келишилган шартлар асосида қайтарилиши лозим бўлган пул маблағлари, бундан исломий молия стандартларига мувофиқ омонат (депозит) суммасини тўлиқ қайтариш мажбуриятини назарда тутмаган ҳолда ушбу Қонун 5 1 -моддаси биринчи қисмининг иккинчи ва учинчи хатбошиларида кўрсатилган молия операциялари асосида жалб этилган пул маблағлари (инвестициявий омонатлар (депозитлар) мустасно;
субординар қарзга, эгалик қилиш ҳуқуқларига ёки хизматларига, шу жумладан суғурта хизматларига тааллуқли бўлмаган пул маблағлари;
пул маблағларини қабул қилувчи банкнинг тегишли ҳужжати билан ёзма шаклда тасдиқланган пул маблағлари.
Пул маблағларини омонатларга (депозитларга) жалб этиш бўйича фаолият билан шуғулланишга фақат банклар ҳақли.
7-модда. Банклар учун тақиқланган ёки чекланган фаолият
Банклар бевосита ишлаб чиқариш, савдо, суғурта фаолияти ҳамда банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликда назарда тутилган молиявий операцияларни амалга ошириш билан боғлиқ бўлмаган бошқа фаолият билан шуғулланишга ҳақли эмас.
Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган чеклов қуйидаги ҳолларга нисбатан татбиқ этилмайди:
банк карталари асосида нақд пулсиз ҳисоб-китоблар тизимларида фойдаланиладиган ихтисослаштирилган ускунани ва унга доир дастурий таъминотни сотиш ёки ижарага беришга;
ўз активларини сотишга;
чек дафтарчаларини чиқариш, реализация қилиш ва тарқатишга;
суғурта ташкилотлари бўлган Ўзбекистон Республикаси резидентлари номидан суғурта шартномаси тузилишини ташкил этиш бўйича фаолиятни амалга оширишга;
банк ўзи муассис бўлган юридик шахсларга ўз мол-мулкини мулкий ижара (аренда) шартномасига мувофиқ ижарага беришга.
Микромолия банклари ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган чекловлардан ташқари қуйидагиларни инобатга олган ҳолда ўз фаолиятини амалга оширади:
бир жисмоний шахсдан омонатга жалб қилинган пул маблағлари миқдори банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган кафолатланган омонат миқдоридан ошмаслигини;
бир қарз олувчи ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар гуруҳига доир таваккалчиликнинг энг кўп миқдори беш миллиард сўмдан ошмаслигини;
тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш ва ўзини ўзи банд қилган шахсларнинг даромад олишга йўналтирилган фаолияти учун берилган кредитларнинг кредит портфелидаги ва (ёки) кўрсатилган исломий молия операцияларининг молиялаштириш портфелидаги улуши етмиш фоизидан кам бўлмаслигини;
чет эл банкларида вакиллик ҳисобварақлари ва бошқа ҳисобварақлар очиш, чет эл фуқароларининг ва юридик шахсларининг мажбуриятлари бўйича кафолатлар бериш ҳамда мижозларнинг ташқи савдо операциялари бўйича хизматлар кўрсатиш тақиқланганлигини;
қарз қимматли қоғозларига инвестициялар банкларнинг ликвидлилигини бошқаришга доир талаблар доирасида фақат Марказий банк томонидан белгиланган юқори ликвидли қарз қимматли қоғозларига қилинишини.
Банкларга юридик шахсларни ташкил этиш ва (ёки) юридик шахсларнинг устав фондларидаги (устав капиталларидаги) улушларни ёки акцияларни олиш тақиқланади, бундан қуйидагилар мустасно:
кредит, суғурта, факторинг ва лизинг операцияларини профессионал асосда амалга оширувчи юридик шахслар;
молия бозори инфратузилмасининг бир қисми бўлган ёки банкларга ахборот ва маслаҳат хизматларини кўрсатувчи юридик шахслар;
қимматли қоғозлар бозорида профессионал фаолиятни амалга оширувчи юридик шахслар;
банкнинг кафолати остида қимматли қоғозларни чиқариш ва жойлаштириш мақсадида мазкур банкнинг хорижда ташкил этиладиган шуъба ташкилотлари;
фақат инкассация фаолияти билан шуғулланувчи юридик шахслар;
банк операциялари бўйича ҳисоб-китоблар, шу жумладан банк карталари билан операцияларга доир ҳисоб-китоблар иштирокчилари ўртасида ўзаро боғлиқлигини таъминлаш бўйича хизматлар кўрсатувчи юридик шахслар;
фонд ва валюта биржалари;
кредит бюролари;
қимматли қоғозларнинг иккиламчи бозорига жойлаштирилган акцияларнинг йигирма фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда фонд биржаси листингига киритилган акциядорлик жамиятлари.
Ушбу модданинг тўртинчи қисмига мувофиқ банк томонидан бир юридик шахснинг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларини ёки акцияларини олиш банкнинг биринчи даражали регулятив капиталининг ўн беш фоизидан ошмаслиги керак. Ушбу чеклов банк томонидан мазкур юридик шахсларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларига ёки акцияларига эгалик қилишга, шу жумладан мазкур юридик шахсларнинг ташкил этилиши ҳолларига нисбатан ҳам татбиқ этилади.
Юридик шахсларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларини ёки акцияларини сотиб олиш йиғиндиси банкнинг биринчи даражали регулятив капиталининг эллик фоизидан ошмаслиги керак.
Агар банк томонидан юридик шахслар устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларига ёки акцияларига эгалик қилиш ушбу модданинг бешинчи ва олтинчи қисмларида кўрсатилган миқдордан ортиқ бўлса, ушбу ортган қисмни банк бир йил ичида сотиши шарт.
Банкка ушбу банк устав капиталининг бир ёки ундан ортиқ фоизига эгалик қилувчи юридик шахснинг устав фондида (устав капиталида) иштирок этиш тақиқланади.
Ушбу модданинг талаблари банклар томонидан бошқа банкнинг акцияларини ёки ўзга банк сақловчиси бўлган бошқа қимматли қоғозларни ёхуд ўзга банкка тегишли юридик шахслар устав фондидаги (устав капиталидаги) улушларни ёки акцияларни улар томонидан қўшиб юбориш ёки қўшиб олиш шаклида қайта ташкил этиш амалга оширилаётганда олиш ҳолларига нисбатан татбиқ этилмайди.
Ушбу модданинг биринчи қисмидаги бевосита савдо фаолиятини амалга оширишга оид ҳамда тўртинчи қисмидаги юридик шахсларни ташкил этишга ва (ёки) юридик шахсларнинг устав фондларидаги (устав капиталларидаги) улушларни ёки акцияларни олишга оид чекловлар, агар бундай фаолият ва операциялар исломий молия операциялари сифатида амалга оширилса, исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банкларга нисбатан татбиқ этилмайди.
8-модда. Банкларнинг мустақиллиги
Банклар молиявий операцияларни амалга ошириш билан боғлиқ қарорлар қабул қилишда мустақилдир.
Давлат органлари ва уларнинг мансабдор шахсларига банклар фаолиятига, шу жумладан банкларнинг кредит портфелини ва активларини шакллантириш билан боғлиқ тадбиркорлик таваккалчиликларини бошқаришга, банкларнинг раҳбар ходимларини тайинлашга аралашиш, шунингдек банкнинг маблағлари ҳисобидан турли хил тўловлар ва бадаллар талаб қилиш тақиқланади, бундан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно.
9-модда. Давлат ва банклар мажбуриятларининг чегаралаб қўйилиши
Банклар давлатнинг мажбуриятлари бўйича, давлат эса банкларнинг мажбуриятлари бўйича жавоб бермайди, бундан банкларнинг ёки давлатнинг ўзи бундай мажбуриятларни зиммасига олиш ҳоллари мустасно.
10-модда. Банкларнинг уюшмалари
Банклар, агар қонунчиликнинг талабларига зид келмаса, ўзининг умумий манфаатларини ҳимоя қилиш ҳамда биргаликдаги дастурларни амалга ошириш мақсадида уюшмалар ва бошқа бирлашмалар тузиши мумкин.
Банкларнинг уюшмалари ахборот алмашиш ва банк фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ бошқа масалаларни биргаликда ҳал қилишга доир ташкилотларни ташкил этиши мумкин.
Банкларнинг уюшмалари ваколатли давлат органи томонидан рўйхатга олинганидан ёки тугатиш тўғрисидаги қарор қабул қилинганидан кейин Марказий банкни бу ҳақда ўн кунлик муддатда хабардор этади.
11-модда. Банкнинг номи
«Банк» атамасидан ёки мазкур атама қўшиб ясалган сўз бирикмаларидан фақат Банкларнинг давлат реестрига киритилган юридик шахслар томонидан фирма номида ёхуд товар белгисида (хизмат кўрсатиш белгисида) ёки Интернет жаҳон ахборот тармоғининг «UZ» домен зонасида фойдаланилади.
Банк фаолиятига доир тегишли лицензияга (лицензияларга) эга бўлган юридик шахслар «банк» ёки «микромолия банки» атамасини ўзининг фирма номига қўшиши шарт.
Исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга эга бўлган банклар ўзининг фирма номида ёхуд хизмат кўрсатиш белгисида «исломий» атамасидан ёки мазкур атама қўшиб ясалган сўз бирикмаларидан фойдаланиш ҳуқуқига эга, бундан бир вақтнинг ўзида исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга ва банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга эга бўлган банклар мустасно.
Банк фаолиятига доир тегишли лицензияга (лицензияларга) эга бўлмаган юридик шахслар ўзининг фирма номида ёхуд хизмат кўрсатиш белгисида «банк» атамасидан ёки мазкур атама қўшиб ясалган сўз бирикмаларидан, шу жумладан исломий банк фаолиятини амалга оширишни англатувчи сўздан, сўз бирикмаларидан фойдаланишга ҳақли эмас.
12-модда. Банкнинг муассислари
Юридик ва жисмоний шахс бўлган резидентлар, шунингдек норезидентлар банк муассислари бўлиши мумкин.
Давлат Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Президенти қарорлари асосида бошқа давлат ташкилотлари номидан банк муассиси ва акциядори бўлиши мумкин. Устав фондининг (устав капиталининг) эллик фоиздан ортиғи давлатга тегишли бўлган корхоналар ва ташкилотлар, агар қонунчиликда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, банк муассислари ва акциядорлари бўлиши мумкин эмас.
13-модда. Банкнинг устав капитали
Банкнинг, бундан микромолия банки мустасно, устав капиталининг энг кам миқдори:
2024 йил 1 апрелдан эътиборан уч юз эллик миллиард сўмни;
2025 йил 1 январдан эътиборан беш юз миллиард сўмни ташкил этиши керак.
Микромолия банки устав капиталининг энг кам миқдори эллик миллиард сўмни ташкил этиши керак.
Марказий банк оралиқ банк устав капиталининг энг кам миқдорини ушбу модданинг биринчи қисмида белгиланганидан кам миқдорда белгилашга ҳақли.
Банкнинг устав капитали Ўзбекистон Республикаси миллий валютасида шакллантирилади ҳамда банк муассислари ва акциядорлари киритган пул маблағларидан ёки давлатнинг қимматли қоғозларидан ташкил топади, бундан қуйидаги ҳоллар мустасно:
банк акцияларини банкнинг кредиторлари орасида жойлаштириш ва банкнинг кредиторлар олдидаги пул мажбуриятлари бўйича ҳар қандай ҳуқуқларини (талабларини) ҳисобга олиш йўли билан уларнинг ҳақини тўлаш;
қимматли қоғозларни банк акцияларига айирбошлаш;
банкнинг жойлаштирилган бир турдаги акцияларини ушбу банкнинг бошқа турдаги акцияларига алмаштириш.
Банкнинг устав капиталини шакллантириш учун кредитга, гаровга олинган маблағлардан, шунингдек мажбурият юклатилган бошқа маблағлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ташкил этилаётган ёки қўшиб юбориш, бўлиш ва ажратиб чиқариш шаклида қайта ташкил этилаётган банк устав капитали ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган, банк ташкил этилаётган ёки қайта ташкил этилаётган кундаги банк устав капиталининг энг кам миқдоридан келиб чиққан ҳолда шакллантирилади. Бунда банк устав капиталининг энг кам миқдори банкни давлат рўйхатидан ўтказиш ва лицензия бериш тўғрисидаги ариза бериладиган пайтгача банк муассислари томонидан шакллантирилган бўлиши керак. Ташкил этилаётган банкнинг устав капиталига киритилган маблағлар банкда очилган жамғарма ҳисобварағига ўтказилади, бундан банкни қайта ташкил этиш ёки микромолия ташкилоти фаолиятини ўзгартириш орқали ташкил этиш ҳоллари мустасно.
Микромолия ташкилоти фаолиятини ўзгартириш орқали ташкил этилаётган микромолия банкининг устав капиталини тўлдириш учун маблағлар микромолия ташкилотининг ҳисобварағига киритилади.
Банклар ушбу модданинг биринчи қисмида белгиланган муддатларда ўз устав капитали миқдорини мазкур модданинг биринчи қисмида кўрсатилган талабларга мувофиқлаштириши керак. Устав капиталида давлат улуши мавжуд бўлган банклар норезидентларга давлат улушини тўлиқ сотиш орқали хусусийлаштирилганда Марказий банк бошқаруви банк устав капиталини мазкур модданинг биринчи қисмида белгиланган энг кам миқдорга мувофиқлаштириш бўйича белгилангандан бошқа муддатларни ўрнатишга ҳақли.
Тизимли молиявий инқироз ҳолатида банк акциялари давлат қимматли қоғозлари ҳисобидан Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги томонидан сотиб олиниши мумкин.
14-модда. Банкнинг устави ва ички низомлари
Банк ўз устави асосида фаолият кўрсатади.
Банк уставида қуйидагилар кўрсатилиши керак:
банкнинг тўлиқ ва қисқартирилган фирма номи, жойлашган ери (почта манзили) ҳамда электрон почта манзили;
устав капиталининг миқдори;
устав капиталини кўпайтириш ва камайтириш тартиби;
чиқарилаётган акцияларнинг турлари ва сони, акциялар турларининг нисбати;
соф фойдани тақсимлаш, шунингдек зарарларнинг ўрнини қоплаш тартиби;
захира фондини ва бошқа фондларни ташкил этиш тартиби;
банк акциядорларининг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари, шу жумладан ушбу Қонун талабларига мувофиқликни таъминлаш учун банк томонидан сўраб олинадиган ахборотни тақдим этиш мажбуриятлари;
банкнинг бошқарув органлари тузилмаси, уларни ташкил этиш тартиби, банк кузатув кенгаши ва бошқаруви аъзоларининг сони, ваколатлари ва вазифалари ҳақидаги маълумотлар;
акциядорлар (муассислар) ўртасида манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш чоралари;
банк томонидан акцияларни жойлаштириш тартиби ва шартлари;
банкни қайта ташкил этиш ва тугатиш тартиби.
Банкнинг уставида ушбу моддада белгиланган талаблардан ташқари акциядорлик жамиятлари ва акциядорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликда назарда тутилган маълумотлар ҳам бўлиши керак.
Исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банкнинг уставида ушбу модданинг иккинчи ва учинчи қисмларида назарда тутилганидан ташқари қуйидагилар қўшимча равишда кўрсатилиши керак:
исломий молия операцияларини амалга ошириш;
исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банкнинг исломий молия масалаларини мувофиқлаштирувчи исломий молия кенгаши (бундан буён матнда банкнинг исломий молия кенгаши деб юритилади) аъзоларининг сони, уларнинг ваколатлари ва вазифалари;
банкнинг исломий молия кенгашини ташкил этиш тартиби ва унинг аъзоларига нисбатан қўйиладиган талаблар.
Банкнинг устави, унга киритиладиган ўзгартиш ва қўшимчалар Марказий банкда рўйхатдан ўтказилиши лозим.
Банкнинг ички қоидалари, шунингдек уларга киритиладиган кейинги ўзгартиш ҳамда қўшимчалар банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ ишлаб чиқилиши ҳамда Марказий банкка тақдим этилиши керак.
2-боб. Банк фаолиятига рухсат беришга доир энг зарур шартлар
15-модда. Банкни ташкил этиш
Банклар акциядорлик жамияти шаклида ташкил этилади.
Банк таъсис этиш ёки қайта ташкил этиш ёхуд микромолия ташкилоти фаолиятини ўзгартириш орқали ташкил этилади.
Банкларни лицензиялаш тартиб-таомили қуйидаги икки босқичдан иборат:
Марказий банк томонидан банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани бериш;
бир вақтнинг ўзида лицензия берган ҳолда банкни давлат рўйхатидан ўтказиш.
Оралиқ банкнинг ташкил этилиши ва фаолиятни амалга оширишининг ўзига хос хусусиятлари «Банкларни санация қилиш ва тугатиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни билан белгиланади.
16-модда. Банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани бериш
Банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани олиш учун ариза берувчи банк ташкил этиш тўғрисида қарор қабул қилинганидан кейин уч ойдан кечиктирмай Марказий банкка қуйидагиларни илова қилган ҳолда ариза тақдим этади, бундан банкни микромолия ташкилоти фаолиятини ўзгартириш орқали ташкил этиш мустасно:
банк икки ва ундан ортиқ шахслар томонидан ташкил этилганда таъсис шартномасини;
икки нусхадаги банк уставини;
банкни ташкил этиш тўғрисидаги қарорни;
муассислар (акциядорлар) рўйхатини;
ҳал қилувчи эгаликка эга бўлган ҳар бир бевосита ва билвосита муассис (эгалик қилувчи), шу жумладан охирги бенефициар мулкдор тўғрисидаги ахборотни, шунингдек ушбу Қонуннинг 24-моддасига мувофиқ баҳолашни ўтказиш учун зарур бўлган ахборотни;
ҳал қилувчи эгаликка эга бўлган шахслар мавжуд бўлмаган тақдирда, банкнинг устав капиталида энг кўп улушларга эга бўлган, умумий улуши камида эллик фоизни ташкил этадиган бевосита ва билвосита муассислар (эгалик қилувчилар), шу жумладан охирги бенефициар мулкдорлар тўғрисидаги ахборотни, шу жумладан ушбу Қонуннинг 24-моддасига мувофиқ баҳолашни ўтказиш учун зарур бўлган ахборотни;
муассис (акциядор) бўлган юридик шахснинг аудиторлик ташкилоти томонидан тасдиқланган охирги уч йил учун молиявий ҳисоботларини;
банкнинг устав капиталини шакллантириш (тўлдириш) учун киритиладиган маблағларнинг манбалари тўғрисидаги ҳужжатлар билан тасдиқланган ахборотни;
банкнинг кузатув кенгаши ва бошқаруви аъзолари тўғрисидаги, бу аъзоларнинг ушбу Қонуннинг 36-моддаси талабларига мувофиқлигини баҳолаш учун зарур бўлган ахборотни;
банкнинг ташкилий тузилмасини;
банкнинг ички аудит хизмати тўғрисидаги низом лойиҳасини;
банкнинг кейинги уч йилга мўлжалланган бизнес-режасини;
кейинчалик банкнинг кузатув кенгаши томонидан тасдиқланиши лозим бўлган, банкнинг кредит (молиялаштириш), инвестиция ва эмиссия сиёсатининг лойиҳаларининг, шунингдек таваккалчиликларни бошқариш ва ички назорат сиёсати лойиҳаларининг кўчирма нусхаларини.
Исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани олиш учун ариза берувчи ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган ҳужжатларга қўшимча равишда қуйидагиларни тақдим этади:
банкнинг исломий молия кенгаши, исломий молия масалалари бўйича махсус бўлинмаси ва исломий молия бўйича ички аудити тўғрисидаги низомлари лойиҳаларини;
исломий молия стандартларига мувофиқлик сиёсати лойиҳасини;
банкнинг исломий молия кенгаши аъзолари тўғрисидаги ҳамда исломий молия кенгаши аъзоларининг ушбу Қонун 36-моддасининг талабларига мувофиқлигини баҳолаш учун зарур бўлган ахборотни.
Банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани бериш тўғрисидаги аризани кўриб чиққанлик учун базавий ҳисоблаш миқдорининг беш баравари миқдорида йиғим ундирилади.
Ариза берувчи банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани бериш тўғрисидаги аризада электрон почта манзилини кўрсатишга ҳақли. Электрон почта манзилининг кўрсатилиши ариза юзасидан қабул қилинган қарор тўғрисидаги хабарномани олишга ёки ахборот коммуникация тизими орқали электрон шаклда қўшимча ахборотни сўраб олинишига бўлган розиликдир.
Тақдим этилган ҳужжатларда Марказий банк томонидан камчиликлар аниқланган ва (ёки) ушбу модданинг биринчи ва (ёки) иккинчи қисмларида кўрсатилган ҳужжатлар ариза берувчи томонидан тўлиқ ҳажмда тақдим этилмаган тақдирда, Марказий банк ариза берувчига бартараф этилиши лозим бўлган камчиликлар ва (ёки) тақдим этилиши зарур бўлган ҳужжатлар рўйхати кўрсатилган ҳолдаги хабарномани ариза тақдим этилган кундан эътиборан ўн беш кун ичида юборади.
Банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани бериш тўғрисидаги ариза банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани олиш учун зарур бўлган барча ҳужжатлар тақдим этилган кундан эътиборан уч ой ичида Марказий банк томонидан кўриб чиқилиши керак. Мазкур муддат ушбу модданинг еттинчи қисмида кўрсатилган ҳолларда тўрт ойгача узайтирилиши мумкин.
Агар ариза берувчи томонидан тақдим этилган, ушбу модданинг биринчи ва иккинчи қисмларида кўрсатилган ҳужжатлар ва ахборот банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани бериш тўғрисида қарор қабул қилиш учун етарли бўлмаса, Марказий банк ариза берувчидан қўшимча ҳужжатлар ва ахборот сўрашга ҳақлидир.
Ариза берувчи Марказий банк сўраган ҳужжатлар ва ахборотни сўров олинган кундан эътиборан ўттиз календарь кундан ошмаган муддатда ушбу модданинг еттинчи қисмига мувофиқ тақдим этиши керак, ушбу муддат мобайнида банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани бериш тўғрисидаги ариза кўриб чиқиладиган уч ойлик давр тўхтатиб турилади.
Марказий банк ариза берувчини қабул қилинган қарор тўғрисида тегишли қарор қабул қилинган санадан эътиборан уч иш куни ичида ёзма шаклда, шу жумладан ахборот-коммуникация тизими орқали электрон шаклда хабардор қилади.
Банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатнома олинган кундан эътиборан олти ойдан ошмаган муддат ичида юридик кучини сақлаб туради.
Банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатнома қуйидаги ҳолларда амал қилиш муддати тугашидан олдин бекор қилинади:
дастлабки рухсатнома сохта ҳужжатлардан фойдаланган ҳолда олинганлиги факти аниқланганда;
илгари баҳолашдан ўтган ва ушбу Қонуннинг 24-моддаси талабларига жавоб берган муассислар, бевосита ёки билвосита эгалик қилувчилар, шу жумладан охирги бенефициар мулкдорлар эндиликда ушбу модда талабларига мувофиқ бўлмаганда;
илгари баҳолашдан ўтган ва ушбу Қонуннинг 36-моддаси талабларига жавоб берган банкнинг кузатув кенгаши, бошқаруви аъзолари ва (ёки) банкнинг исломий молия кенгаши аъзоларидан бири эндиликда ушбу модда талабларига мувофиқ бўлмаганда, шунингдек банк кузатув кенгаши, бошқаруви ва (ёки) банк исломий молия кенгашининг янги тайинланган аъзолари тўғрисида ахборот тақдим этилмаганда;
тақдим этилган бизнес-режага таркибий ўзгартишлар киритилганда;
банкни хавфсиз ва барқарор бошқаришни таъминлаб бўлмаслигини кўрсатувчи фактлар аниқланганда.
17-модда. Чет эллик муассисларга (акциядорларга) нисбатан улар томонидан банкни ташкил этиш ёки банкнинг устав капиталида иштирок этиш чоғида қўйиладиган қўшимча талаблар
Банкни ташкил этишда ёки банкнинг устав капиталида чет эл банки иштирок этганда ушбу Қонуннинг 16-моддасида кўрсатилган ҳужжатлардан ташқари қуйидаги ҳужжатлар қўшимча равишда тақдим этилади:
чет эл банки ваколатли органининг банкни ташкил этиш ёки банкнинг устав капиталида иштирок этиш тўғрисидаги қарори;
чет эл банкининг устави;
чет эл банки банкни назорат қилиш органининг мазкур чет эл банки унинг консолидациялашган назорати остида туриши, пул маблағларини депозитларга қабул қилиш ҳуқуқига эга эканлиги ва унга банкни назорат қилиш органининг банкни ташкил этиш ёки банкнинг устав капиталида иштирок этиш учун рухсатномаси берилганлиги тўғрисидаги ёзма тасдиқномаси ёхуд шундай рухсатнома талаб этилмаслиги тўғрисидаги тасдиқномаси;
чет эл банки капиталининг ва кредит рейтингининг Марказий банк томонидан белгиланган талабларга мувофиқлигини тасдиқловчи ҳужжат.
Марказий банк юқори капитал ва кредит рейтинги кўрсаткичларига эга бўлган халқаро молия институтлари, чет эл банклари ҳамда бошқа кредит ташкилотлари томонидан банк ташкил этаётганда ёки банкнинг устав капиталида иштирок этаётганда дастлабки рухсатномани олишнинг алоҳида тартибини белгилашга ҳақли.
Норезидент бўлган жисмоний шахсларнинг ва халқаро молия институтлари, чет эл банклари ва бошқа кредит ташкилотлари бўлмаган юридик шахсларнинг жами улуши банк устав капиталининг эллик фоизидан ошмаслиги керак.
Марказий банк халқаро молия институтлари, чет эл банклари ва бошқа кредит ташкилотлари бўлмаган, банк муассислари (акциядорлари) бўлган норезидентларнинг капиталига ҳамда кредит рейтингига нисбатан, шунингдек норезидентлар жойлашган давлатнинг рейтингига нисбатан энг зарур талабларни белгилашга ҳақли.
Имтиёзли солиқ режимини тақдим этувчи ва (ёки) охирги бенефициар мулкдорнинг шахсини ошкор қилиш ҳамда молиявий операцияларни ўтказиш чоғида ахборот тақдим этиш назарда тутилмайдиган давлатда ёки ҳудудда рўйхатга олинган юридик шахслар ва шундай давлатда ёки ҳудудда яшайдиган жисмоний шахслар банкнинг муассислари ва акциядорлари бўлиши мумкин эмас (бундан чет эл фонд бозорларида банк акцияларини сотиб олган юридик ва жисмоний шахслар мустасно).
Банк ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани бериш тўғрисидаги аризани кўриб чиқишда Марказий банк:
Марказий банк билан чет эл банки бўлган муассиснинг (акциядорнинг) банкни назорат қилиш органи ўртасида ахборот айирбошлаш тўғрисидаги келишув мавжудлигини;
норезидент жойлашган мамлакат ваколатли органларининг ахборотини ва фикрларини инобатга олади. Марказий банк мазкур ҳолатларни банкнинг устав капиталидаги ушбу Қонун 22-моддаси биринчи қисмининг тўртинчи хатбошисида назарда тутилган миқдордаги улушни олишга доир дастлабки рухсатномани бериш тўғрисидаги аризани кўриб чиқиш чоғида ҳам инобатга олади.
Ушбу Қонуннинг 16-моддасида ва ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ҳужжатлар муассис (акциядор) бўлган банк рўйхатга олинган ерда жойлашган Ўзбекистон Республикасининг консуллик муассасаси ёки бошқа консуллик муассасалари томонидан тасдиқланади, бундан ушбу Қонун 16-моддаси биринчи қисмининг учинчи , бешинчи , саккизинчи , тўққизинчи , ўн биринчи — ўн тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳужжатлар мустасно.
18-модда. Лицензиялашдан олдин бошқа органлар билан маслаҳатлашиш
Марказий банк лицензиялашдан олдинги тартиб-таомиллар доирасида вазирликлар, идоралар ҳамда бошқа давлат ва хўжалик бошқаруви органлари билан маслаҳатлашишга ҳақлидир.
Вазирликлар, идоралар ҳамда бошқа давлат ва хўжалик бошқаруви органлари Марказий банк томонидан сўралган, тегишли қарорни қабул қилиш учун зарур бўлган ахборотни тақдим этиши керак.
Марказий банк чет давлатларнинг ваколатли органларига зарур ахборотни тақдим этиш тўғрисида сўровномалар юборишга ҳақли.
19-модда. Банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани беришни рад этиш
Банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани беришни рад этиш учун қуйидагилар асос бўлади:
ушбу Қонун 16 ва 17-моддаларида кўрсатилган тақдим этилган ҳужжатларнинг банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқ эмаслиги;
баҳоланиши ушбу Қонуннинг 24-моддасига мувофиқ амалга оширилган бевосита ва билвосита муассисларнинг (эгалик қилувчиларнинг), шу жумладан охирги бенефициар мулкдорларнинг мазкур модда талабларига мувофиқ эмаслиги;
банкнинг бизнес-режада кўрсатилган мақсадларга эришишга қодир эмаслиги;
ташкил этиладиган банк билан яқин алоқаларга эга бўлган бир ёки бир неча шахснинг фаолиятини тартибга солувчи бошқа мамлакат қонунларида ёки норматив ҳужжатларида ушбу шахсларга нисбатан бошқа мамлакат ваколатли органларининг талаблари мавжудлиги ёхуд улар томонидан қўлланилган, Марказий банкнинг назорат қилиш вазифасини амалга оширишига тўсқинлик қилувчи тақиқлар ҳамда чекловлар қўлланилганлиги ёки Ўзбекистон Республикасининг банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилигига риоя этиш борасида бошқа монеликларнинг мавжудлиги;
ташкил этиладиган банк исломий молия кенгашининг аъзолари Марказий банкнинг малака талабларига мувофиқ эмаслиги;
ушбу Қонун 16-моддасининг еттинчи қисмига мувофиқ Марказий банк томонидан сўралган қўшимча ҳужжатларнинг ва ахборотнинг тақдим этилмаганлиги.
Яқин алоқалар деганда икки ёки бир неча шахс қуйидагилар воситасида ўзаро боғлиқ бўлган ҳолат тушунилади:
юридик шахс овоз бериш ҳуқуқларининг ёки устав фондининг (устав капиталининг) камида йигирма фоизига бевосита эгалик қилишни ёки назоратни қўлга киритиш;
назорат қилиш;
икки шахс ёки барча шахслар ўртасида ёки шу шахслар ва учинчи шахс ўртасида ўрнатилган доимий назоратнинг мавжудлиги.
Назорат деганда шахслар ўртасидаги қуйидаги мезонлардан бирига мос келувчи ўзаро алоқа тушунилади:
шахс томонидан бошқа юридик шахснинг устав фондида (устав капиталида) устунлик қиладиган улушларга эгалик қилиш;
юридик шахснинг иштирокчиси (акциядори) бўлган шахснинг шу юридик шахс бошқарув органларининг кўпчилик аъзоларини тайинлаш ёки алмаштириш ҳуқуқи;
шахснинг юридик шахс фаолиятига, у билан тузилган шартномага ва (ёки) унинг устави қоидаларига мувофиқ таъсир кўрсатиш имконияти;
юридик шахснинг иштирокчиси (акциядори) бўлган шахснинг шу юридик шахс бошқарув органларининг овоз бериш ҳуқуқини амалга ошириши натижасида ўзи тайинлаган аъзоларига таъсир кўрсатиш имконияти. Ушбу мезон, агар назорат ушбу қисмнинг иккинчи — тўртинчи хатбошиларида кўрсатилган мезонлардан бирига мувофиқ бўлса, қўлланилмайди;
юридик шахснинг иштирокчиси (акциядори) бўлган шахснинг ўзининг бошқа иштирокчилари (акциядорлари) ёки аъзолари билан келишувга биноан мазкур юридик шахснинг устав фондида (устав капиталида) устунлик қиладиган улушларни бошқариш имконияти.
Марказий банкнинг асослантирилган мулоҳазаси банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани беришни рад этиш учун асос бўлади.
Дастлабки рухсатномани беришни рад этиш тўғрисидаги хабарнома ариза берувчига ушбу Қонун 16-моддасининг тўққизинчи қисмида назарда тутилган муддатларда ва шаклларда, рад этиш сабаблари кўрсатилган ҳолда юборилади.
Рад этиш тўғрисидаги хабарномада кўрсатилган камчиликлар бартараф қилинганлиги инобатга олинган ҳолда тақдим этилган ариза ва ҳужжатлар янгидан берилган деб ҳисобланади.
20-модда. Банкни давлат рўйхатига олиш ва банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) бериш
Банкни давлат рўйхатига олиш ва банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) олиш учун ариза берувчи банкни ташкил этишга доир дастлабки рухсатнома олинганидан кейин олти ойдан кечиктирмай Марказий банкка қуйидагиларни тақдим этиши керак:
банкни давлат рўйхатига олиш ва банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) бериш тўғрисидаги ариза;
ушбу Қонун билан белгиланган энг кам миқдордан кам бўлмаган суммада банкнинг устав капитали шакллантирилганлигини тасдиқловчи ҳужжат, шунингдек муассисларнинг (акциядорларнинг) рўйхати;
банкнинг муҳим аҳамиятга эга ходимлари тўғрисида уларнинг ушбу Қонуннинг 36-моддаси талабларига мувофиқлигини баҳолашдан ўтказиш учун зарур бўлган ахборот;
ташкил этилаётган банк жойлашган ердаги Марказий банк ҳудудий бош бошқармасининг банк бинолари, уларнинг муҳофаза қилиниши таъминланганлиги, ускуналар, ишларни ташкил этиш техника воситалари билан жиҳозланганлигининг ва дастурий таъминотининг Марказий банк талабларига мувофиқлиги тўғрисидаги хулосаси;
ногиронлиги бўлган шахслар учун банк биноларида шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида белгиланган талабларга мувофиқ қулай шарт-шароитлар яратилганлиги бўйича Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекциясининг хулосаси;
агар ариза бир вақтнинг ўзида банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензия ҳамда исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензия бериш учун тақдим этилса, ушбу Қонун 20 1 -моддаси биринчи қисмининг еттинчи ва тўққизинчи хатбошиларида кўрсатилган ҳужжатлар;
ушбу Қонуннинг 16 ва 17-моддаларида санаб ўтилган барча ҳужжатларнинг электрон шаклдаги кўчирма нусхалари.
Башарти банкнинг фаолияти хавфсиз тарзда амалга оширилиши таъминланса ҳамда омонатчилар ва кредиторларнинг манфаатлари ҳимоя қилинишини, шунингдек банк тизими лозим даражада ишлашини кафолатловчи корпоратив бошқарув талабларига риоя этилса, Марказий банк банкни давлат рўйхатига олиш ҳамда банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) бериш тўғрисида қарор қабул қилади.
Банкни давлат рўйхатига олиш ва банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) бериш ҳақидаги қарор ариза барча зарур ҳужжатлар билан олинган кундан эътиборан бир ойдан ошмаган муддатда қабул қилинади.
Марказий банк тегишли қарор қабул қилинган санадан эътиборан уч иш куни ичида ариза берувчини қабул қилинган қарор ҳақида ёзма шаклда, шу жумладан ахборот-коммуникация тизими орқали электрон шаклда хабардор қилади.
Банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) берилганлиги учун қонунда белгиланган миқдорда давлат божи ундирилади.
Банкнинг давлат рўйхатига олинганлиги ва унга банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) берилганлиги тўғрисидаги ахборот Марказий банкнинг расмий веб-сайтида эълон қилинади.
Банк фаолиятига доир тегишли лицензиянинг (лицензияларнинг) қалбаки ҳужжатлардан фойдаланган ҳолда олинганлиги факти аниқланган тақдирда банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) Марказий банк томонидан чақириб олинади.
20 1 -модда. Банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга эга бўлган банкка исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияни бериш
Банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга эга бўлган банк исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияни олиш учун Марказий банкка қуйидаги ҳужжатларни тақдим этиши керак:
исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияни бериш тўғрисидаги аризани;
банк акциядорлари умумий йиғилишининг исломий банк фаолиятини йўлга қўйиш тўғрисидаги қарорини;
банкнинг ушбу Қонун 14-моддасининг тўртинчи қисмида кўрсатилган талаблар инобатга олинган уставини;
банкда банкнинг исломий молия кенгаши, исломий молия масалалари бўйича махсус бўлинмаси ва исломий молия бўйича ички аудити ташкил этилганлиги тўғрисидаги маълумотни;
ушбу Қонун 16-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатиб ўтилган ҳужжатларни;
банкнинг исломий банк фаолиятига масъул бўлган раҳбар ходими Марказий банкнинг малака талабларига мувофиқлиги тўғрисидаги маълумотларни;
исломий банк фаолияти бўйича бозор таҳлили, молиялаштириш режалари, маҳсулот ва хизматлар, молиявий прогнозлар ва таваккалчиликларни бошқариш масалаларини ўз ичига олган уч йиллик бизнес-режани;
исломий банк фаолияти доирасида амалга ошириладиган молиявий операциялар бўйича бухгалтерия ҳисобини алоҳида юритиш имконияти яратилганлигини тасдиқловчи ҳужжатларни.
Банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга эга бўлган банкка исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияни бериш ҳақидаги қарор ариза барча зарур ҳужжатлар билан олинган кундан эътиборан икки ойдан ошмаган муддатда қабул қилинади.
Марказий банк тегишли қарор қабул қилинган санадан эътиборан уч иш куни ичида ариза берувчи банкни қабул қилинган қарор ҳақида ёзма шаклда, шу жумладан ахборот-коммуникация тизими орқали электрон шаклда хабардор қилади.
Банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга эга бўлган банкка исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензия берилганлиги учун қонунда белгиланган миқдорда давлат божи ундирилади.
Банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга эга бўлган банкка исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензия берилганлиги тўғрисидаги ахборот Марказий банкнинг расмий веб-сайтида эълон қилинади.
21-модда. Банкни давлат рўйхатига олишни ва банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) беришни рад этиш
Банкни давлат рўйхатига олишни ва банк фаолиятига доир тегишли лицензия (лицензиялар) беришни рад этиш учун қуйидагилар асос бўлади:
Банкнинг шакллантирилган устав капитали миқдорининг банкни давлат рўйхатига олиш ва лицензия бериш тўғрисидаги аризани топшириш пайтида ушбу Қонун талабларига мувофиқ эмаслиги;
илгари баҳолашдан ўтган ва ушбу Қонуннинг 24-моддаси талабларига жавоб берган муассисларнинг бевосита ва билвосита эгалик қилувчиларнинг, шу жумладан охирги бенефициар мулкдорларнинг эндиликда ушбу модда талабларига мувофиқ эмаслиги;
муҳим аҳамиятга эга ходимларнинг Марказий банкнинг малака талабларига мувофиқ эмаслиги;
банкнинг бинолари, уларнинг муҳофаза қилиниши таъминланганлиги, ускуналар ва ишларни ташкил этиш техника воситалари билан жиҳозланганлигининг ва дастурий таъминотининг Марказий банк талабларига мувофиқ эмаслиги;
ногиронлиги бўлган шахслар учун банк биноларида шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларида белгиланган талабларга мувофиқ қулай шарт-шароитлар яратилганлиги бўйича Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекциясининг хулосаси мавжуд эмаслиги.
Банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга эга бўлган банкка исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензия беришни рад этиш учун қуйидагилар асос бўлади:
банкнинг барқарор молиявий ҳолатга эга эмаслиги;
банкнинг исломий молия кенгаши аъзолари ва исломий банк фаолиятига масъул бўлган раҳбар ходими Марказий банкнинг малака талабларига мувофиқ эмаслиги;
сўнгги икки йил ичида банкда ушбу Қонуннинг 54 ва (ёки) 55-моддаларида кўрсатилган қоидабузарликлар аниқланганлиги;
ушбу Қонуннинг 20 1 -моддасида белгиланган маълумот ёки ҳужжатлар тақдим этилмаганлиги ёки уларнинг Марказий банк талабларига мувофиқ эмаслиги.
Банкни давлат рўйхатига олиш ва лицензия бериш рад этилганлиги тўғрисидаги хабарнома ариза берувчига ушбу Қонун 20-моддасининг тўртинчи қисмида назарда тутилган муддатда ва шаклларда, рад этиш сабаблари ҳамда ариза берувчи кўрсатилган камчиликларни бартараф этиб, такроран кўриб чиқиш учун ҳужжатларни тақдим этиши мумкин бўлган муддат кўрсатилган ҳолда юборилади.
Банкни рўйхатга олиш ва лицензия бериш рад этилганлиги тўғрисидаги хабарномада кўрсатилган муддат камчиликларни бартараф этиш учун зарур бўлган вақтга мутаносиб бўлиши керак ҳамда икки ойдан кам бўлиши мумкин эмас.
Ариза берувчи томонидан банкни давлат рўйхатига олишни ва лицензия беришни рад этиш учун асос бўлган сабаблар бартараф этилган тақдирда, ҳужжатларни қайта кўриб чиқиш ариза барча зарур ҳужжатлар билан олинган кундан эътиборан бир ойдан ошмаган муддатда амалга оширилади.
Банкни давлат рўйхатига олиш ва лицензия бериш тўғрисидаги аризани қайта кўриб чиқиш чоғида банкни давлат рўйхатига олишни ва лицензия беришни рад этиш ҳақидаги хабарномада илгари кўрсатилмаган янги асослар бўйича рад этишга йўл қўйилмайди.
Банкни давлат рўйхатига олишни ва унга лицензия беришни рад этиш тўғрисидаги хабарномада кўрсатилган муддат ўтганидан кейин берилган банкни давлат рўйхатига олиш ва лицензия бериш тўғрисидаги ариза янгидан берилган деб ҳисобланади.
22-модда. Банк акцияларига эгалик қилишга доир рухсатнома ва чеклов
Жисмоний ва юридик шахслар ёки биргаликда ҳаракат қилувчи шахслар, шу жумладан норезидентлар бир ёки бир неча битим натижасида банкнинг устав капиталидаги:
беш ва ундан кўпроқ фоизни, лекин кўпи билан йигирма фоизни;
йигирма ва ундан кўпроқ фоизни, лекин кўпи билан эллик фоизни;
эллик ва ундан кўпроқ фоизни ташкил этадиган улушни бевосита ёки билвосита олишдан олдин Марказий банкнинг дастлабки рухсатномасини олиши шарт.
Ушбу модданинг биринчи қисмида белгиланган банк устав капиталидаги улушлар Марказий банкнинг дастлабки рухсатномасини олган шахслар томонидан ўзгартирилган тақдирда, ушбу Қонуннинг 26-моддасида кўрсатилган тартибда хабардор қилиш йўли билан амалга оширилади.
Қуйидагилар биргаликда ҳаракат қилувчи шахслар ҳисобланади:
1) банк акцияларини мувофиқлаштирилган (келишилган) тарзда сотиб олишни ёки шахсларнинг банк акцияларини биргаликда сотиб олиш ниятида эканлигини кўрсатувчи шартлар асосида банк акцияларини сотиб олган шахслар;
2) жалб этилган шахслар:
а) бошқа шахс устидан назоратни амалга оширувчи ёки бошқа шахснинг назорати остидаги ёхуд учинчи шахснинг биргаликдаги назорати остидаги шахслар;
б) овоз бериш ҳуқуқини олиш учун ёки овоз бериш ҳуқуқини биргаликда амалга ошириш учун битимларда бевосита ёки билвосита иштирок этувчи шахслар, агар битимнинг предмети бўлган улушлар (акциялар) уларга назоратни таъминласа;
в) юридик шахсга нисбатан раҳбарлик ваколатига ёки назорат қилиш ваколатига эга бўлган жисмоний шахслар;
г) юридик шахс бошқарув органлари аъзоларининг кўпчилигини тайинлаш ваколатига эга бўлган шахслар;
д) яқин қариндошлар (қариндошлик ёки қайин-бўйинчилик муносабатидаги шахслар, яъни ота-она, туғишган ва ўгай ака-укалар, опа-сингиллар, эр-хотин, фарзандлар, шу жумладан фарзандликка олинганлар, боболар, бувилар, неваралар, эр-хотиннинг ота-онаси, туғишган ёки ўгай ака-укалари, опа-сингиллари, шунингдек уларнинг назорати остидаги юридик шахслар);
3) назоратни амалга оширувчи юридик шахс ва унинг назорати остидаги юридик шахслар, шунингдек битта назорат қилувчи юридик шахснинг назорати остидаги юридик шахслар ўзаро;
4) юридик шахс ўз бошқарув органи аъзолари ва жалб этилган шахслари билан бирга, шунингдек ушбу шахслар ўзаро;
5) ўзининг молия-хўжалик фаолиятида айни бир шахс томонидан тақдим этилган ёки жалб этилган шахслар ҳисобланувчи турли шахслардан келиб тушаётган молиявий ресурслардан фойдаланувчи шахслар;
6) ўз иқтисодий фаолиятидан олинган нафни айни бир шахсга ёки жалб этилган шахслар бўлган турли шахсларга ўтказувчи шахслар;
7) асосан иштирокчиларнинг (акциядорларнинг) ёки бошқарув органларининг бир хил таркибига эга бўлган юридик шахслар;
8) битта эмитент ёки жалб этилган шахслар томонидан чиқарилган молиявий воситаларни сотиб олиш ва (ёки) сотиш орқали айнан ўхшаш инвестиция сиёсатини қабул қилган ёки амалга ошираётган шахслар;
9) банк томонидан чиқарилган қимматли қоғозлар берадиган ҳуқуқларни ўхшаш ҳолда амалга ошириш орқали банкка нисбатан биргаликдаги узоқ муддатли сиёсатни олиб борувчи шахслар;
10) жалб этилган шахс (жалб этилган шахслар) бўлган айни бир шахсни (айни ўша шахсларни) молия-хўжалик фаолиятини амалга ошириш, манфаатларни ифодалаш ёки ўз эгалигида бўлган устав фондидаги (устав капиталидаги) улушлар ёки акциялар берадиган овоз бериш ҳуқуқларини амалга ошириш учун ваколатли вакил (ваколатли вакиллар) сифатида тайинлаган ёки тайинлайдиган шахслар;
11) банк билан боғлиқ бўлган операцияларни ўтказиш мақсадида ҳар қандай ташкилий-ҳуқуқий шаклга бирлашган шахслар;
12) бир вақтнинг ўзида бир ёки бир неча юридик шахснинг устав фондида (устав капиталида) акцияларга ёки улушларга эга бўлган ёки эгалик қилувчи, уларнинг устидан назоратни амалга оширувчи ва уларга нисбатан биргаликда сиёсатни амалга оширувчи шахслар;
13) биргаликда молия-хўжалик фаолиятини амалга оширган ёки амалга ошираётган шахслар;
14) Марказий банк томонидан асосли мулоҳаза асосида белгиланган бошқа шахслар.
Банклар бошқа банкнинг акцияларини бевосита ёки билвосита олишдан олдин Марказий банкнинг дастлабки рухсатномасини олиши шарт. Банклар бошқа банкнинг устав капиталидаги улушини кўпайтириш учун Марказий банкнинг такрорий дастлабки рухсатномасини олиши шарт.
Агар банкнинг акцияларини олишга доир дастлабки рухсатномани олиш учун монополияга қарши органнинг олдиндан розилигини олиш талаб этилса, банк акцияларини олишга доир дастлабки рухсатномани олиш учун берилган ариза Марказий банк томонидан монополияга қарши органнинг қарорини ҳисобга олган ҳолда кўриб чиқилади.
Ушбу модданинг биринчи ва тўртинчи қисмларида кўрсатилган банк акцияларини олишга доир дастлабки рухсатномасиз тузилган банк акцияларини олишга оид битимлар ҳақиқий эмас деб ҳисобланади.
Банк акциялари ушбу модданинг биринчи ва тўртинчи қисмларида белгиланган талаблар бузилган ҳолда олинган тақдирда, акцияларнинг эгаси бундай битим тузилган кундан эътиборан акциядорларнинг умумий йиғилишида овоз беришга, акциядорларнинг навбатдан ташқари умумий йиғилишини чақиришни ва ўтказишни талаб қилишга, кун тартибига масалалар киритишга, банк кузатув кенгаши ва бошқаруви, банкнинг исломий молия кенгаши аъзолигига номзодлар кўрсатишга, шунингдек банк фойдасининг бир қисмини дивидендлар тарзида олишга ҳақли эмас.
Шахс ўзига боғлиқ бўлмаган ҳолатларда банкнинг акцияларини ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ҳажмда олганда Марказий банк рухсатномасини олиш талаб қилинади. Шахс ўзига боғлиқ бўлмаган ҳолатларда банкнинг акцияларини олган кундан эътиборан Марказий банк томонидан тегишли қарор қабул қилинадиган кунга қадар акциялар эгасининг ҳуқуқлари тўхтатиб турилади.
Акциядор ўзига боғлиқ бўлмаган ҳолатларда банк акцияларини олган кундан эътиборан олтмиш кун ичида Марказий банкнинг рухсатномасини олиш учун ариза тақдим этиши керак. Акциядор томонидан ариза тақдим этилмаган тақдирда, ўзига боғлиқ бўлмаган ҳолатларда олинган банк акциялари олинган кундан эътиборан уч ой ичида бошқа шахсга берилиши лозим.
23-модда. Банк акцияларини олишга доир дастлабки рухсатномани бериш
Потенциал олувчи банк акцияларини олишга доир дастлабки рухсатномани олиш учун Марказий банк томонидан белгиланган ҳужжатлар илова қилинган ҳолдаги аризани Марказий банкка тақдим этади. Марказий банк ариза олинган кундан эътиборан уч иш куни ичида потенциал олувчига ариза олинганлиги тўғрисида тасдиқнома юборади.
Биргаликда ҳаракат қилаётган, мўлжалланилаётган сотиб олиш муносабати билан банк акцияларини бевосита ёки билвосита, шу жумладан охирги бенефициар мулкдор сифатида олишни ният қилган шахс ёки шахслар гуруҳи потенциал олувчидир.
Марказий банк потенциал сотиб олувчини ариза олинганлиги тўғрисида тасдиқнома юборилган кундан эътиборан икки ой ичида ушбу Қонуннинг 24-моддасига мувофиқ баҳолашни амалга оширади.
Потенциал олувчи ҳужжатларни тўлиқ ҳажмда тақдим этмаган тақдирда, баҳолаш даври Марказий банк томонидан барча тегишли ҳужжатлар олинган кундан эътиборан бошланади.
Потенциал сотиб олувчининг ушбу Қонуннинг 24-моддасида кўрсатилган мезонлардан биронтасига мувофиқ эмаслигини тасдиқловчи ҳужжатлар ва (ёки) ахборот мавжуд бўлган тақдирда, Марказий банк банкнинг акцияларини олишга доир дастлабки рухсатномани беришни баҳолашни ўтказмасдан рад этишга ҳақли.
Марказий банк баҳолаш ўтказилаётган даврда потенциал олувчига баҳолашни тамомлаш учун зарур бўлган қўшимча ҳужжатларни ва ахборотни тақдим этиши тўғрисида сўровнома юборишга ҳақли.
Потенциал олувчи Марказий банкнинг сўровномасига биноан қўшимча ҳужжатлар ва ахборотни сўровнома олинган кундан эътиборан йигирма иш кунидан ошмаган муддатда тақдим этиши керак, шу вақт мобайнида баҳолаш даври тўхтатиб турилади. Потенциал олувчи чет элда жойлашган ёки унга нисбатан бошқа давлатнинг қонунлари татбиқ этилган тақдирда, Марказий банк қўшимча ахборот тақдим этиш даврини ўттиз иш кунигача узайтиришга ҳақли. Тақдим этилган ахборотни аниқлаштириш мақсадида Марказий банк томонидан потенциал олувчига юбориладиган кейинги сўровномалар баҳолаш даврининг тўхтатиб турилишига олиб келмаслиги керак.
Потенциал олувчи томонидан ушбу модданинг еттинчи қисмида кўрсатилган муддатларга риоя этилмаган тақдирда, Марказий банк банкнинг акцияларини олишга доир дастлабки рухсатномани беришни рад этишга ҳақлидир.
Марказий банк потенциал олувчининг сўровномаси асосида банкнинг акцияларини олишга доир дастлабки рухсатномани олиш учун берилган аризани кўриб чиқиш натижалари юзасидан қабул қилинган асосланган қарорни ўз расмий веб-сайтида эълон қилади. Марказий банк мазкур ахборотни потенциал олувчининг сўровномаси бўлмаса ҳам эълон қилишга ҳақли.
Банк акцияларини олишга доир дастлабки рухсатнома олинган кундан эътиборан олти ой мобайнида юридик кучини сақлаб қолади.
Банк акцияларини олишга доир дастлабки рухсатномани бекор қилиш банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.
24-модда. Потенциал олувчини баҳолаш
Банк акцияларини олишга доир дастлабки рухсатномани олиш учун берилган аризани кўриб чиқиш чоғида Марказий банк:
потенциал олувчининг ишчанлик обрўсини;
мўлжалланаётган олиш амалга оширилганидан кейин тайинланиши назарда тутилаётган банкнинг кузатув кенгаши ва бошқаруви, банк исломий молия кенгаши аъзоларининг, шунингдек муҳим аҳамиятга эга ходимларининг ишчанлик обрўси, билими, малакаси ва тажрибасини;
потенциал олувчининг молиявий салоҳиятини, хусусан акцияларини олиш мўлжалланилаётган банк фаолиятининг кўлами ва ихтисослашуви жиҳатидан салоҳиятини;
мўлжалланилаётган олиш амалга оширилганидан кейин банкнинг банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган пруденциал талабларни бажара олиш имкониятини;
мўлжалланилаётган олиш борасида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролининг тарқатилишини молиялаштиришга доир амалга оширилган ёки амалга оширилаётган уринишлар мавжудлиги ҳақидаги шубҳалар, шунингдек мўлжалланилаётган олиш амалга оширилганидан кейин шундай таваккалчиликнинг ортиши тўғрисидаги тахмин мавжуд эмаслигини;
потенциал олувчи фаолиятининг банк фаолияти билан уйғунлашуви эҳтимолини ва бунинг банк фаолиятининг ривожланишига таъсирини;
потенциал олувчи корпоратив бошқаруви ташкилий тузилмасининг ва унга алоқадор бўлган шахсларнинг банкни тартибга солишга ҳамда унинг устидан назорат қилишга доир таъсирини баҳолайди.
Бошқа шахсга алоқадор шахслар қуйидагилардан иборат:
юридик шахс бошқаруви органларининг аъзолари, шунингдек банкнинг муҳим аҳамиятга эга ходимлари;
бевосита ёки билвосита, якка тартибда ёки шахслар гуруҳи таркибида биргаликда фаолият кўрсатувчи, банкда ҳал қилувчи эгаликка эга бўлган жисмоний ва (ёки) юридик шахслар, шу жумладан охирги бенефициар мулкдорлар. Агар мазкур жисмоний шахсларнинг яқин қариндошлари банкнинг устав капиталидаги улушларга эгалик қилса ёки эгаликни назорат қилса, унинг миқдоридан қатъи назар, ушбу улуш мазкур шахснинг эгалигида ва назорати остида турган деб ҳисобланади;
бошқа шахс устидан назоратни амалга ошираётган ёки бошқа шахснинг назорати остидаги ёхуд учинчи шахснинг биргаликдаги назорати остидаги шахслар;
банк устидан назоратни амалга ошираётган шахслар ўзида ҳал қилувчи эгаликка эга бўлган юридик шахслар;
ушбу қисмнинг иккинчи — бешинчи хатбошиларида кўрсатилган шахсларга алоқадор шахслар, шу жумладан жисмоний шахснинг яқин қариндошлари, шунингдек жисмоний шахслар ва (ёки) уларнинг яқин қариндошлари ўзида назоратни амалга ошираётган ёки устав фондларида (устав капиталларида) улушларга эгалик қилаётган ёки бошқарув органининг аъзолари бўлган юридик шахслар;
ушбу қисмнинг иккинчи — олтинчи хатбошиларида кўрсатилган шахсларнинг манфаатларини кўзлаб банк билан қайси шахслар орқали битим амалга ошириладиган бўлса, ўша шахслар ва мазкур шахслар ўртасида қонунчиликда белгиланган меҳнатга оид фуқаровий ёки бошқа муносабатлар мавжудлиги туфайли мазкур битимда ушбу қисмнинг иккинчи — олтинчи хатбошиларида кўрсатилган шахсларнинг таъсири остида деб ҳисобланадиган шахслар;
асослантирилган мулоҳаза асосида Марказий банк томонидан белгиланган бошқа шахслар.
Марказий банк потенциал олувчига дастлабки рухсатномани қуйидаги ҳолларда беради:
потенциал олувчи ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган мезонларга тўлиқ мос келса;
потенциал олувчи мўлжалланилаётган олишнинг охирги бенефициар мулкдори эмаслиги хусусида шубҳа мавжуд бўлмаса;
акциядорлар бўлган юридик шахсларнинг ҳаддан ташқари (потенциал олувчидан охирги бенефициар мулкдоргача учта поғонадан кўп) даражаларга табақалаштирилиши мавжуд бўлмаса;
ҳужжатлар тўлиқ ҳажмда топширилган бўлса;
потенциал олувчи тақдим этган ҳужжатларда ва ахборотда нотўғри ёки бузиб кўрсатилган маълумотлар мавжуд бўлмаса.
Марказий банк ушбу моддада назарда тутилган баҳолашни фақат банк акцияларига бевосита эгалик қилувчи ва охирги бенефициар мулкдор бўлган шахсга нисбатан ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилишга ҳақлидир.
Марказий банк олинаётган улушнинг миқдорини белгилашга ва мўлжалланилаётган олишни бозорнинг иқтисодий эҳтиёжлари нуқтаи назаридан баҳолашга ҳақли эмас.
Айни бир банкнинг ўзидан ҳал қилувчи эгаликни олиш ёки кўпайтириш учун бир вақтнинг ўзида икки ёки ундан ортиқ ариза берилганда Марказий банк потенциал олувчиларни тенг шартлар асосида кўриб чиқади.
Потенциал олувчини баҳолаш тартиби ва шартлари Марказий банк томонидан белгиланади.
Ушбу модданинг талаблари ариза берувчи томонидан банк ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани бериш учун ҳужжатларни тақдим этиш чоғида муассисларни бевосита ва билвосита эгалик қилувчиларни, шу жумладан охирги бенефициар мулкдорларни баҳолашга нисбатан ҳам татбиқ этилади.
25-модда. Акциядорнинг мувофиқлиги тўғрисидаги талабларга риоя этмаслик
Марказий банк ҳал этувчи эгаликка бевосита ёки билвосита эгалик қилувчига, шу жумладан охирги бенефициар мулкдорга нисбатан чоралар ва санкциялар қўллашга қуйидаги ҳолларда ҳақлидир, агар улар:
банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига мос бўлмаса;
банкка унинг барқарор молиявий ҳолатига хавф туғдириши мумкин бўлган тарзда таъсир кўрсатаётган бўлса;
охирги бенефициар мулкдорнинг шахси тўғрисидаги ахборотни тақдим этмаган бўлса.
Марказий банк банкнинг акцияларини олишга доир дастлабки рухсатномани олмасдан туриб келишилган фаолият натижасида ҳал қилувчи эгаликка эга бўлган акциядорларга нисбатан чоралар ва санкциялар қўллашга ҳақли.
Ушбу модданинг биринчи ва иккинчи қисмларида кўрсатилган ҳолларда Марказий банк қуйидаги чоралар ҳамда санкцияларни алоҳида-алоҳида ёки жамланган тарзда қўллайди:
овоз бериш, акциядорларнинг навбатдан ташқари йиғилишини чақириш ва ўтказишни талаб қилиш, кун тартибига масалаларни киритиш, банк кузатув кенгаши ва бошқарувининг, банк исломий молия кенгашининг аъзолигига номзодлар кўрсатиш ҳамда банк фойдасининг бир қисмини дивидендлар тарзида олиш ҳуқуқини тўхтатиб қўяди;
овоз бериш ҳуқуқи тўхтатиб қўйилган шахслар томонидан банк акциялари сотилиши тўғрисида қарор қабул қилади;
банк акцияларини олишга доир берилган дастлабки рухсатномани чақириб олади.
Ҳал қилувчи эгаликка эга бўлган акциядорлар ўзига тегишли акцияларни банкнинг акцияларини олишга доир дастлабки рухсатнома чақириб олинган кундан эътиборан уч ой ичида сотиши керак.
Ушбу моддага мувофиқ ўзига нисбатан чоралар ва санкциялар қўлланилган шахслар тегишли банкнинг, шунингдек бошқа банкларнинг акцияларига бевосита ёки билвосита эгалик қилишга ҳақли эмас.
26-модда. Ҳал қилувчи эгалик сотиб олинганлиги, ўзгартирилганлиги ёки бошқаларга берилганлиги тўғрисидаги хабарнома
Ҳал қилувчи эгаликка бевосита ёки билвосита эгалик қилувчи, шу жумладан охирги бенефициар мулкдор қуйидаги ҳолларда Марказий банкни ва банкни ўн кунлик муддатда ёзма шаклда, шу жумладан электрон шаклда хабардор қилиши шарт:
банк акцияларини олишга доир дастлабки рухсатнома олинган битим амалга оширилганда;
дастлабки рухсатнома олинган, ушбу Қонун 22-моддасининг биринчи қисмида белгиланган акциялар улуши кўпайганда;
банк устав капиталидаги ҳал қилувчи эгаликни бошқа шахсга бериш ёки камайтириш тўғрисида қарор қабул қилиш натижасида ҳал қилувчи эгалик тегишинча эллик фоиздан, йигирма фоиздан ёки беш фоиздан кам бўлиб қолганда;
ушбу Қонуннинг 22-моддаси биринчи қисмида белгиланган ҳажмдаги банк акциялари шахс томонидан ўзига боғлиқ бўлмаган ҳолатларда олинганда.
Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган ҳолларда банк хабарнома олинган кундан эътиборан бир кунлик муддатда Марказий банкни ёзма шаклда, шу жумладан электрон шаклда хабардор қилиши керак.
27-модда. Хабардор қилиш мажбурияти
Банк банкнинг устав капиталидаги улушларга бевосита ва билвосита эгалик қилувчиларнинг, шу жумладан охирги бенефициар мулкдорнинг шахси ва улушининг миқдори тўғрисидаги мавжуд маълумотларни Марказий банкнинг сўровномасига биноан тақдим этиши шарт.
Банк акцияларига бевосита ва билвосита эгалик қилувчининг, шу жумладан охирги бенефициар мулкдорнинг банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқлигини баҳолашдан ўтказиш мақсадида Марказий банкнинг ёки банкнинг сўровномасига биноан ушбу шахслар:
тадбиркорлик фаолияти тўғрисидаги маълумотларни, шу жумладан йиллик молиявий ҳисоботни;
ўзига алоқадор шахслар ва эгалик қилувчи банкка нисбатан биргаликда ҳаракат қилаётган шахслар тўғрисидаги маълумотларни, шунингдек Марказий банкка зарур бўлган бошқа ахборотни тақдим этиши шарт.
Марказий банк предмети ёки мазмуни қуйидагилардан иборат бўлган ҳар қандай тузилган келишув тўғрисида хабардор этилиши керак:
банк акциядорларининг умумий йиғилишларида ёки банк устидан назоратни амалга оширувчи шахсларнинг умумий йиғилишларида овоз бериш ҳуқуқини келишилган ҳолда амалга ошириш;
банк бошқаруви органи аъзоларининг ёки банк устидан назоратни амалга оширувчи шахсларнинг келишилган ҳолда фаолият кўрсатиши;
банк бошқаруви ёки кузатув кенгаши, шунингдек банк исломий молия кенгаши аъзоларининг номзодларнинг ёхуд банк устидан назоратни амалга оширувчи шахсларнинг кўпчилиги номзодини кўрсатиш ҳуқуқини амалга ошириш.
Ушбу модданинг учинчи қисмида кўрсатилган хабарнома келишув имзоланган санадан эътиборан беш иш куни ичида ёки унинг мавжудлигини ошкор этувчи ҳолатлар аниқланган пайтдан эътиборан дарҳол Марказий банкка келишув тарафлари ёки банкнинг бошқарув органлари томонидан юборилиши керак.
Ҳал қилувчи эгаликка бевосита ёки билвосита эгалик қилувчи, шу жумладан охирги бенефициар мулкдор акциядорнинг банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқлигини баҳолашга таъсир кўрсатиши мумкин бўлган ҳолатлар тўғрисида шундай ҳолатлар вужудга келган кундан эътиборан беш иш куни ичида Марказий банкни хабардор қилиши керак.
28-модда. Банклар томонидан ўз акцияларини сотиб олиш
Банклар ўз акцияларини сотиб олиш учун Марказий банкнинг дастлабки рухсатномасини олиши шарт. Банк томонидан сотиб олинадиган ўз акцияларининг суммаси банк устав капиталининг ўн фоизидан ошиши мумкин эмас.
Банк ўз акцияларини сотиб олишга доир дастлабки рухсатномани олиш учун Марказий банкка аризани ва ўз акцияларини сотиб олиш сабабларини кўрсатган ҳолда банк акциядорлари умумий йиғилишининг қарорини тақдим этади.
Банкнинг молиявий ҳолати қониқарсиз бўлса, шунингдек ушбу сотиб олиш пруденциал нормативларга риоя этилмаслигига олиб келса, Марказий банк дастлабки рухсатномани беришга ҳақли эмас.
3-боб. Филиаллар ва ваколатхоналар
29-модда. Банкларнинг Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги филиаллари ва бошқа алоҳида бўлинмалари
Банклар Ўзбекистон Республикасида филиаллар, банк хизматлари офислари ва бошқа алоҳида бўлинмалар очиши мумкин.
Банк филиали банкнинг юридик шахс бўлмаган, банк номидан банк фаолиятини амалга оширувчи ва банк томонидан ўзига берилган ваколатлар доирасида ҳаракат қилувчи алоҳида бўлинмасидир.
Банклар ўз филиали ёки банк хизматлари офисини очганлик ёки тугатганлик тўғрисида Марказий банкка белгиланган тартибда хабарнома юбориши шарт.
Банк филиали ёки банк хизматлари офисини очганлик тўғрисидаги хабарномага қуйидаги ҳужжатлар илова қилинади:
филиал ёки банк хизматлари офисини очиш тўғрисида банкнинг ваколатли органининг қарори;
филиал раҳбари ва бош бухгалтери тўғрисидаги маълумотлар (филиал очилган тақдирда);
филиал ёки банк хизматлари офиси жойлашган ердаги Марказий банк ҳудудий бош бошқармасининг филиал ёки банк хизматлари офиси бинолари, уларнинг муҳофаза қилиниши таъминланганлиги, ускуналар, ташкилий-техника воситалари билан жиҳозланганлигининг ва дастурий таъминотнинг Марказий банк талабларига мувофиқлиги тўғрисидаги хулосаси.
Банк филиали ёки банк хизматлари офисини очганлик тўғрисидаги хабарномани Марказий банкка юбориш учун қуйидаги талаблар ва шартларга риоя этилиши лозим:
банкнинг барқарор молиявий ҳолати;
филиал раҳбари ва бош бухгалтерининг малакаси Марказий банк томонидан белгиланган малака талабларига мувофиқлиги (филиал очилган тақдирда);
филиал ёки банк хизматлари офиси бинолари, уларнинг муҳофазаси таъминланиши, ускуналар, ташкилий-техника воситалари ва дастурий таъминоти билан жиҳозланиши Марказий банк талабларига мувофиқлиги.
Банк филиали, унинг фаолияти бошланганлиги тўғрисидаги ахборот Марказий банкнинг расмий веб-сайтида эълон қилинади.
Банк филиалини ёки банк хизматлари офисини очганлик ва тугатганлик тўғрисида Марказий банкни белгиланган тартибда хабардор қилмай амалга ошириладиган фаолият қонунга хилофдир.
Банк томонидан филиални тугатганлик тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, банк мижозларни филиал тугатилишидан ўн беш кун олдин хабардор қилиши ва уларнинг олдидаги мажбуриятлар бажарилишини таъминлаш чораларини кўриши ёки бу мажбуриятларни мижоз билан келишилган ҳолда бошқа филиалга ўтказиши шарт.
Банк филиални тугатганлик тўғрисида қарор қабул қилинган санадан эътиборан икки иш куни ичида Марказий банкни бу ҳақда хабардор қилиши ва мижозлар олдидаги мажбуриятларни бажаришни таъминлашга доир режани тақдим этиши керак.
Банк ваколатхонаси Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига мувофиқ очилади.
30-модда. Чет эл банкларининг Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги филиаллари ва ваколатхоналари
Ўзбекистон Республикасида чет эл банклари томонидан филиаллар ташкил этилишига йўл қўйилмайди.
Чет эл банкининг Ўзбекистон Республикаси ҳудудида жойлашган ҳамда банк фаолиятини ва бошқа тижорат фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқисиз банкнинг манфаатларини ифодаловчи алоҳида бўлинмаси чет эл банкининг ваколатхонасидир.
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида чет эл банкининг ваколатхонаси Марказий банк томонидан аккредитация қилинади.
31-модда. Банкларнинг чет элдаги шуъба банклари, филиаллари ва ваколатхоналари
Банклар Марказий банкнинг рухсатномаси билан қуйидаги ҳолларда чет элда шуъба банклар очиши ва филиаллар ташкил этиши, чет эл банкларининг капиталида иштирок этиши, шу жумладан чет эл банкларини ташкил этишда иштирок этиши мумкин, бундан микромолия банклари мустасно:
Марказий банк ва қабул қилувчи мамлакатнинг банк назорати органи билан ахборот айирбошлаш тўғрисида келишув мавжуд бўлганда;
қабул қилувчи мамлакатнинг қонунчилик ва унинг қўлланилиш услубиёти Марказий банк томонидан шуъба банк, филиал устидан назорат вазифаларини бажаришига тўсқинлик қилмаганда;
банкнинг бошқаруви ва молиявий ҳолати шуъба банк, филиал орқали амалга ошириладиган, режалаштирилаётган фаолият учун етарли бўлганда;
пруденциал нормативлар кўрсаткичларига риоя этилганда ва улар ўсиб борганда ҳамда банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонуннинг бошқа талабларига мувофиқ бўлганда.
Микромолия банкларига чет элда банклар, ваколатхоналар очиш ва филиаллар ташкил этиш, чет эл банкларининг капиталида, шу жумладан чет эл банкларини ташкил этишда иштирок этиш тақиқланади.
Банкнинг шуъба банклари ҳамда ваколатхоналари улар очиладиган ва (ёки) ташкил этиладиган мамлакат қонунчилигига мувофиқ очилади ва (ёки) филиаллари ташкил этилади.
Банк томонидан чет элда ваколатхона очиш, шуъба банкни, ваколатхонани ёки филиални ёпиш, шунингдек чет эл банки акцияларини сотиш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, банк бундай қарор қабул қилинган санадан эътиборан ўттиз кун ичида Марказий банкни хабардор қилиши ва ушбу қарор банкнинг молиявий барқарорлигига қандай таъсир кўрсатиши тўғрисида ахборот тақдим этиши шарт.
Марказий банк қабул қилувчи мамлакатдаги банк назорати органини Ўзбекистон Республикасининг юридик шахси бўлган, мазкур мамлакат ҳудудида шуъба банк, ваколатхона ёки филиал орқали фаолият кўрсатаётган банкнинг лицензияси чақириб олинаётганлиги тўғрисида хабардор қилиши керак.
4-боб. Банкнинг корпоратив бошқаруви
32-модда. Банкнинг бошқарув органлари
Акциядорларнинг умумий йиғилиши, банкнинг кузатув кенгаши ва бошқаруви банкнинг бошқарув органларидир.
Акциядорларнинг умумий йиғилиши банкнинг юқори бошқарув органидир.
Банк корпоратив бошқарувга оид сиёсатни ишлаб чиқиши ва тасдиқлаши шарт.
Банк кузатув кенгашининг ва бошқарувининг ваколатлари ижро этиш учун учинчи шахсларга ўтказилиши мумкин эмас, бундан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно.
33-модда. Корпоратив бошқарув
Банк:
жавобгарликнинг шаффоф соҳаларини;
банк дучор бўлган ёки дучор бўлиши мумкин бўлган таваккалчиликларни аниқлаш, бошқариш, мониторинг қилиш ва улар ҳақида хабардор этишнинг самарали тартиб-таомилларини (танглик вазиятининг содир бўлиши сценарийларини);
операцияга оид таваккалчиликнинг ўрнини қоплаш учун ликвидликни ва капиталнинг етарлилигини баҳолаш тартиб-таомилини;
ички назоратнинг тегишли механизмларини, шу жумладан бухгалтерия ҳисобини юритиш тартибини;
таваккалчиликларни оқилона ҳамда самарали бошқаришга кўмаклашадиган ҳамда мос келадиган ходимларни мукофотлашнинг сиёсати ва усулларини белгиловчи корпоратив бошқарувнинг аниқ ифодаланган ташкилий тузилмасига эга бўлиши керак.
Корпоратив бошқарувнинг ташкилий тузилмаси, тартиб-таомиллари ва механизмлари комплекс тусга эга бўлиши ҳамда банк амалга ошираётган бизнес-модель ва фаолиятга хос бўлган таваккалчиликларнинг хусусияти, миқёси ҳамда мураккаблигига мувофиқ бўлиши керак. Ички назорат механизмлари камида бошқарув вазифалари бажарилишини ва таваккалчиликлар баҳоланишини ҳамда ички аудит талабларига риоя этилишини таъминлаши керак.
Банклардаги корпоратив бошқарувга доир талаблар Марказий банк томонидан белгиланади.
34-модда. Банкнинг кузатув кенгаши
Банкнинг кузатув кенгаши банк фаолиятига умумий раҳбарликни амалга оширади, бошқарувга оид қарорлар қабул қилиш жараёнида назорат ва текширув вазифасини бажаради ҳамда умуман банкнинг фаолияти ва молиявий барқарорлиги учун жавобгардир.
Банкнинг кузатув кенгаши банкни самарали ва тадбирли бошқаришни, шу жумладан банк бошқаруви аъзолари ўртасида ваколатларнинг ҳамда жавобгарликнинг тақсимланишини, манфаатлар тўқнашувининг олди олинишини ва бартараф этилишини таъминлайдиган бошқарув ташкилий тузилмасини белгилайди ҳамда унинг жорий этилиши устидан назорат ва текширувни амалга оширади.
Банкнинг кузатув кенгаши аъзолари банкнинг оқилона корпоратив бошқарувига кўмаклашиши ҳамда ўз ваколатларини ва мажбуриятларини бажариш чоғида банкнинг, унинг омонатчилари ва акциядорларининг қонуний манфаатларини инобатга олиши, шунингдек Марказий банк билан самарали ҳамкорликни таъминлаши керак.
Банк кузатув кенгашининг «Акциядорлик жамиятлари ва акциядорларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида назарда тутилган ваколатлари жумласига қўшимча равишда қуйидагилар киради:
стратегик мақсадларни, корпоратив бошқарув сиёсатини, банкнинг бошқа ички сиёсатларини, шу жумладан таваккалчиликларни аниқлаш, бошқариш, мониторинг қилиш ва улар тўғрисида хабардор этиш, капиталнинг етарлилигини лозим даражада сақлаб туриш сиёсатини тасдиқлаш ҳамда уларнинг амалга оширилиши устидан назорат қилиш;
активларни таснифлаш асосида активлар бўйича эҳтимолдаги зарарларга қарши яратиладиган захиралар шакллантирилиши устидан назорат қилиш, шунингдек банкнинг капитал ва умумий захираларининг етарли даражада сақлаб турилишини таъминлаш;
манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш ва уни бартараф этиш тартибини тасдиқлаш;
банкнинг молиявий ҳолатини тиклаш режаларини тасдиқлаш;
банкнинг бошқаруви устидан назоратни амалга ошириш;
банкнинг қабул қилинган бизнес-режаси бажарилиши устидан назорат қилиш, шунингдек ҳар чоракда банкнинг фаолияти натижалари тўғрисида банк бошқарувининг ҳисоботини эшитиш;
банкнинг ички аудит хизмати фаолиятини ташкил этиш, шунингдек банк ички аудит хизматининг чораклик ҳисоботлари асосида банк бошқаруви томонидан банк стратегиялари ва сиёсатларига риоя этилишини баҳолашдан ўтказиш;
банк бошқаруви аъзолари томонидан тақдим этилган ахборотни, таклифларни ва тушунтиришларни ўрганиш, муҳокама қилиш ҳамда улар бўйича баҳслашиш;
банк фаолиятини бошқариш тизими самарадорлигини, шу жумладан банк бошқаруви принциплари мониторингини ва уларни даврий баҳолашни амалга ошириш ҳамда аниқланган камчиликларни бартараф этиш учун тегишли чораларни кўриш;
бир йилда камида бир марта амалга оширилган назорат ва текширув фаолияти тўғрисида акциядорларнинг умумий йиғилишига ҳисобот тақдим этиш;
йиллик молиявий ҳисоботларни тасдиқлаш ҳамда бухгалтерия ҳисоби ва молиявий ҳисоботлар тизимининг яхлитлигини таъминлаш;
банкнинг узоқ муддатли молиявий манфаатларини ва Марказий банк томонидан капиталга нисбатан белгиланган талабларни ҳисобга олган ҳолда пруденциал талабларга риоя этилишини таъминлаш.
Исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банкнинг кузатув кенгаши банкда исломий молия стандартларига мувофиқ бўлган самарали бошқарув тизимини йўлга қўйиш учун жавобгардир.
Банкнинг кузатув кенгаши аъзолари сони, банк акциядорлари сонидан қатъи назар, беш кишидан кам бўлмаган миқдорда тоқ сонда бўлиши лозим. Кузатув кенгаши аъзоларининг кўпчилиги банкка алоқадор шахслар бўлмаслиги керак, бундан уларнинг кузатув кенгашидаги аъзолиги мустасно.
Банк кузатув кенгаши аъзолари ўз мулоҳазаларининг мустақиллиги бўйича талабларга риоя этиши керак.
Қуйидаги ҳолларда шахс кузатув кенгаши аъзолигига сайланиши мумкин эмас ёки сайланган шахс кузатув кенгаши аъзолиги ҳуқуқидан маҳрум этилади, агар:
шахс икки ёки ундан ортиқ банкнинг кузатув кенгаши аъзоси бўлса ёки аъзо бўлиш ниятида бўлса, бундан мазкур банклар бир банк гуруҳига тегишли бўлган ҳоллар мустасно;
шахснинг ваколатлари Марказий банк талабига кўра муддатидан илгари тугатилган бўлса.
35-модда. Банк бошқаруви
Банк бошқаруви банкни бошқаришнинг ижро этувчи органи бўлиб, у банкнинг кузатув кенгаши томонидан тасдиқланган фаолият стратегияси ва уни бошқариш тизимига мувофиқ банкнинг фаолиятига оператив бошқарувни амалга оширади ҳамда банкнинг фаолияти учун жавобгарликни тўлиқ зиммасига олади.
Банк бошқаруви:
стратегик мақсадларни, корпоратив бошқарув сиёсатини, банкнинг бошқа ички сиёсатларини, шу жумладан таваккалчиликларни аниқлаш, бошқариш, мониторинг қилиш ва таваккалчиликлар тўғрисида хабардор этиш, капиталнинг етарлилигини лозим даражада сақлаб туриш сиёсатини амалга ошириши;
банкнинг тегишли ва шаффоф ташкилий тузилмасини, шу жумладан ваколатларни ва жавобгарликни банк ходимлари ўртасида ўз ваколатлари доирасида тақсимлашни таъминлаши;
банк ходимларининг фаолияти устидан назоратни амалга ошириши;
банкнинг қабул қилинган йиллик бизнес-режасини бажариши, шунингдек банк акциядорларининг умумий йиғилишига ва кузатув кенгашига бажарилган ишлар, банкка нисбатан қўлланилган чоралар ҳамда санкциялар тўғрисидаги ҳисоботни даврий равишда тақдим этиши;
банк уставида ҳамда банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликда назарда тутилган бошқа мажбуриятларни бажариши шарт.
Банк бошқаруви банк акциядорларининг умумий йиғилишига ва кузатув кенгашига ҳисобдордир.
Исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк бошқаруви исломий банк фаолиятининг исломий молия стандартларига мувофиқ амалга оширилишини таъминлаш учун жавобгардир.
35 1 -модда. Банкнинг исломий молия кенгаши
Банкнинг исломий молия кенгаши банкдаги исломий банк фаолияти исломий молия стандартларига мувофиқ тарзда амалга оширилишини мувофиқлаштирувчи коллегиал орган ҳисобланади.
Банкнинг исломий молия кенгаши вазифалари жумласига қуйидагилар киради:
банк исломий молия операцияларининг исломий молия стандартларига мувофиқлигини таъминлаш ҳамда мувофиқлик билан боғлиқ масалалар ва мурожаатлар бўйича хулосалар тақдим этиб бориш;
исломий молия операциялари билан боғлиқ шартномалар, ички ҳужжатлар ва ҳисоботлар лойиҳаларини кўриб чиқиш ҳамда маъқуллаш;
исломий банк фаолияти, шу жумладан исломий молия операциялари ва улар билан боғлиқ бўлган шартномалар ҳамда ҳужжатлар бўйича банк томонидан амал қилиниши шарт бўлган ва қонунчилик ҳужжатларига зид бўлмаган қарорларни қабул қилиш;
исломий банк фаолияти билан боғлиқ таваккалчиликларни бошқариш ҳамда ички назорат тизимини жорий этишда банкнинг кузатув кенгаши ва бошқарувига ўз хулосалари орқали кўмаклашиш.
Банкнинг исломий молия кенгаши банкнинг уставига асосан бошқа вазифаларни ҳам бажариши мумкин.
Банкнинг исломий молия кенгаши аъзолари Марказий банк билан келишилган ҳолда ҳамда банкнинг кузатув кенгаши тавсияси асосида акциядорларнинг умумий йиғилиши томонидан сайланади ва уларнинг аъзолиги тугатилади.
Банкнинг исломий молия кенгаши аъзолари сони уч нафардан кам бўлмаслиги керак.
Банкнинг ҳал қилувчи эгаликка эга бўлган акциядорлари ва муҳим аҳамиятга эга ходимлари банкнинг исломий молия кенгаши аъзоси бўлишига йўл қўйилмайди.
Банкнинг исломий молия кенгаши банкдаги исломий банк фаолиятининг исломий молия стандартларига мувофиқлигини баҳолайди ва баҳолаш натижалари бўйича банк акциядорларининг умумий йиғилишига бир йилда камида бир маротаба ҳисобот тақдим этади.
Банк исломий молия кенгашининг вазифалари банк акциядорларининг умумий йиғилишига ёки банкнинг бошқа бошқарув органига юклатилиши мумкин эмас.
36-модда. Раҳбарлик принципларини қўллаш
Банк кузатув кенгашининг ва бошқарувининг аъзолари, шунингдек муҳим аҳамиятга эга ходимлари бенуқсон ишчанлик обрўсига, банк таваккалчиликларининг самарали бошқарилишини, ўз ваколатлари доирасида асосли қарорлар қабул қилинишини таъминлаш учун зарур бўлган тажрибага, билим ва кўникмаларга эга бўлиши керак.
Банк банкнинг кузатув кенгаши ва бошқаруви, банкнинг исломий молия кенгаши аъзолари, шунингдек муҳим аҳамиятга эга ходимлари банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига доимо мувофиқ бўлишини таъминлаши шарт.
Банкнинг исломий молия кенгаши камида уч нафар аъзодан иборат бўлиб, уларга нисбатан қўйиладиган талаблар Марказий банк томонидан белгиланади.
Марказий банк банк кузатув кенгашининг ва бошқарувининг, банк исломий молия кенгашининг аъзолигига ҳамда муҳим аҳамиятга эга ходимлар лавозимларига кўрсатилаётган номзодларни уларнинг лавозимга киришишидан олдин келишиб олади. Агар муҳим аҳамиятга эга ходимларни объектив сабабларга кўра олдиндан келишиб олишнинг имкони бўлмаса, банк кейинчалик розилик олиш учун сўровнома юбориши керак.
Банк бошқаруви аъзолари ва муҳим аҳамиятга эга ходимлари иш берувчининг розилиги билан бошқа ташкилотларда ўриндошлик асосида ишлаши мумкин, бундан уларнинг бошқа банклар ва ташкилотларда ишга жойлашуви манфаатлар тўқнашувига олиб келиши мумкин бўлган ҳоллар мустасно.
Банк кузатув кенгашининг ва бошқарувининг, банк исломий молия кенгашининг аъзоларини, шунингдек муҳим аҳамиятга эга ходимларни баҳолаш шартлари, баҳолаш учун зарур ҳужжатлар, малака талабларига мувофиқлик мезонлари, шунингдек уларни келишиб олиш тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.
37-модда. Коррупциянинг олдини олиш чоралари, банк ходимларининг одоб-ахлоқ қоидалари ва манфаатлар тўқнашувига йўл қўйилмаслиги
Банклар банкнинг сайланадиган органлари аъзолари ва ходимлари томонидан риоя этилиши мажбурий бўлган:
коррупциянинг олдини олиш бўйича чораларни;
одоб-ахлоқ қоидаларини;
манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш ва уни бартараф этиш сиёсатини ишлаб чиқади ҳамда амалга оширади.
Банкка ёки банкнинг назорати остидаги юридик шахсга алоқадор бўлган шубҳали фаолият, фирибгарлик ёхуд суиистеъмолликлар тўғрисида хабар қилган банк кузатув кенгаши, бошқаруви, банк исломий молия кенгаши аъзосининг ёки ходимининг шахси ошкор қилинмаслиги керак.
5-боб. Пруденциал талаблар ва таваккалчиликларни бошқариш
38-модда. Банклар ва банк гуруҳлари томонидан пруденциал нормативларга риоя этиш
Банкларнинг молиявий барқарорлигини таъминлаш ҳамда омонатчилар ва кредиторларнинг манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида банклар ва банк гуруҳлари ҳисоблаб чиқариш тартиби ва йўл қўйиладиган қийматлари Марказий банк томонидан белгиланадиган пруденциал нормативларга риоя этиши шарт.
Банклар ва банк гуруҳлари учун пруденциал нормативлар қуйидагиларни ўз ичига олади, бундан микромолия банклари мустасно:
капиталнинг монандлик коэффициентлари;
бир қарз олувчига ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар гуруҳига доир таваккалчиликнинг энг кўп миқдори;
йирик кредит таваккалчиликларининг ва инвестицияларнинг энг кўп миқдори;
соҳалар кесимида тўпланиш (концентрация) коэффициентлари;
ликвидлик коэффициентлари;
банкнинг алоқадор шахслари учун таваккалчиликнинг энг кўп миқдори;
таъминотсиз кредитлар (ишончга асосланган кредитлар) беришнинг энг кўп миқдори;
банкнинг активларини таснифлашга ва уларнинг сифатини баҳолашга, банк активлари бўйича эҳтимолий йўқотишларга қарши захираларни активларни таснифлаш асосида шакллантиришга доир талаблар;
юридик шахсларнинг устав фондларидаги (устав капиталларидаги) сотиб олинадиган улушлар ва акцияларнинг энг кўп миқдори;
кўчмас мулкни ва бошқа мол-мулкни сотиб олишга ҳамда унга эгалик қилишга доир талаблар;
очиқ валюта мавқеи лимитлари;
умум қабул қилинган халқаро амалиётга мувофиқ Марказий банк томонидан белгиланадиган бошқа пруденциал нормативлар.
Микромолия банклари учун пруденциал нормативлар қуйидагиларни ўз ичига олади:
капиталнинг монандлиги коэффициентларини;
бир қарз олувчи ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар гуруҳига доир таваккалчиликнинг энг кўп миқдорини;
ликвидлилик коэффициентларини;
микромолия банкининг алоқадор шахслари учун таваккалчиликнинг энг кўп миқдорини;
умумқабул қилинган халқаро амалиётга мувофиқ Марказий банк томонидан белгиланадиган бошқа пруденциал нормативларни.
Микромолия банкининг устав капитали миқдори ушбу Қонун 13-моддасининг биринчи қисмида кўрсатилган банк устав капиталининг миқдорига мувофиқ бўлган ҳолларда, мазкур микромолия банки ушбу модданинг иккинчи қисмида назарда тутилган пруденциал нормативларга риоя этиши шарт. Бунда бир қарз олувчига ёки ўзаро алоқадор қарз олувчилар гуруҳига доир таваккалчиликнинг энг кўп миқдори ушбу Қонун 7-моддаси учинчи қисмининг учинчи хатбошисида белгиланган миқдордан ошмаслиги керак.
Банклар активлар бўйича йўқотишларга оид таваккалчиликни камайтириш мақсадида ўзининг капиталини ва ликвид ресурсларини етарли даражада сақлаб туриши, активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларга қарши захираларни активларни таснифлаш асосида шакллантириши, шунингдек ўз активларининг диверсификация қилинишини таъминлаши керак.
Марказий банк банклар, банклар гуруҳи ва тизимли аҳамиятга эга банклар учун мазкур банкка, тизимли аҳамиятга эга банкка ва банклар гуруҳига хос таваккалчилик омилларининг энг кўп ўзгаришлари чоғида юзага келадиган эҳтимолдаги зарарларнинг ўрнини қоплаш учун ликвидлик ва капиталнинг етарлилик коэффициентларига қўшимча устамалар белгилашга ҳақли.
Пруденциал нормативларга келгусидаги ўзгартишлар ушбу ўзгартишлар амалга киритилишидан камида бир ой олдин Марказий банк томонидан расман эълон қилинади.
39-модда. Фойданинг тақсимланишини чеклаш
Банк акциядорларга дивидендлар тўлаш, шунингдек банкнинг кузатув кенгаши, бошқаруви аъзолари ва ходимларини, банкнинг исломий молия кенгаши аъзоларини мукофотлаш орқали фойдани тақсимлашни қуйидаги ҳолларда амалга оширишга ҳақли эмас:
пруденциал нормативлар Марказий банк томонидан белгиланган талабларга мувофиқ бўлмаганда ёки улар мазкур тақсимлаш оқибатида бузилганда;
тўловга қобилиятсиз бўлганда ёки мазкур тақсимлаш оқибатида тўловга қобилиятсизлик аломатлари юзага келганда;
Марказий банкнинг ижро этилиши мажбурий бўлган кўрсатмасида акс эттирилган, шу жумладан ахборотни ошкор этиш борасида кўрсатилган камчиликлар бартараф этилмаганда ёки уларни бартараф этиш имконияти мавжуд бўлмаганда;
Марказий банкнинг фойдани тақсимламаслик тўғрисида банкка нисбатан талаби мавжуд бўлганда.
Банклар қуйидаги ҳолларда фойдани тақсимлаш учун Марказий банкнинг розилигини олиши керак:
ушбу модда биринчи қисмининг биринчи хатбошисида кўрсатилган тўловларнинг умумий суммаси банкнинг ўз капиталининг ўн фоизидан ортганда;
жорий ёки ўтган чоракда ва (ёки) молия йилида зарар мавжуд бўлганда.
40-модда. Мажбурий захиралаш талаблари
Банклар Марказий банк томонидан белгиланган мажбурий захиралаш талабларини бажариши шарт.
Банк мажбурий захиралаш талабларини бажармаган тақдирда, Марказий банк қатъий тартибда бу банкнинг Марказий банкдаги вакиллик ҳисобварағидан етишмаётган мажбурий захира маблағлари миқдоридаги суммани, шунингдек ушбу етишмаётган суммага нисбатан амалдаги қайта молиялаш йиллик ставкасининг икки бараваридан ошмайдиган миқдорда жарима ундириб олади.
41-модда. Банк хизматлари ва операцияларининг аутсорсинги
Хизматлар ва операцияларнинг айрим турларини банк томонидан шартнома асосида ва узлуксиз асосда амалга ошириш учун учинчи тарафга топшириш банк хизматлари ва операцияларининг аутсорсингидир (бундан буён матнда аутсорсинг деб юритилади).
Банк Марказий банкнинг рухсатномаси олинганидан кейин хизматлар ва операцияларнинг айрим турларини Марказий банк томонидан белгиланган талабларга мувофиқ аутсорсингга топшириш ҳуқуқига эга.
Лицензия асосида амалга ошириладиган хизматлар ва операцияларнинг айрим турларини фақат тегишли лицензия эгасига аутсорсингга топширишга йўл қўйилади.
Банк хизматлари ва операцияларининг айрим турлари ўзига аутсорсингга топширилган шахснинг мазкур хизматлар ҳамда операцияларни кейинчалик бошқа шахсга аутсорсингга топшириши тақиқланади. Мазкур чеклов банк томонидан хизматлар ва операцияларнинг айрим турларини аутсорсингга топшириш тўғрисидаги шартномада акс эттирилиши керак.
Банк аутсорсингга топширилган хизматлар ва операцияларнинг айрим турлари билан боғлиқ таваккалчиликларнинг бошқарилиши учун жавобгар бўлади.
Хизматлар ва операцияларнинг айрим турларини аутсорсингга топширишда банк Марказий банкнинг талабларига, шу жумладан ички сиёсатлар ва ҳисоботдорлик мавжудлиги бўйича, шунингдек Марказий банкка аутсорсингга топширилган хизматлар ва операцияларнинг айрим турлари юзасидан ахборот тақдим этиш бўйича талабларига жавоб бериши керак.
Банклар аутсорсингга топширилган хизматлар ва операцияларнинг айрим турлари ташқи аудитдан ўтказилишини ҳар йили ёки Марказий банкнинг талабига биноан таъминлаши шарт.
Марказий банк қуйидаги ҳолларда аутсорсинг шартномасини бекор қилишни талаб этишга ҳақли:
банк томонидан аутсорсингга топширилган хизматлар ва операцияларнинг лозим даражадаги ҳамда мунтазам равишдаги назорати, текшируви ва таваккалчилик бошқаруви амалга оширилмаганда;
аутсорсинг учун жалб этилган шахс фаолиятида банкнинг ўз мажбуриятларини бажариш қобилиятига таҳдид солувчи камчиликлар мавжуд бўлганда.
42-модда. Банк ва банклар гуруҳининг ички назоратига ҳамда таваккалчиликларни бошқариш тизимига доир талаблар
Банк ва банклар гуруҳи Марказий банк томонидан белгиланган ички назоратга ҳамда таваккалчиликларни бошқариш тизимига доир талабларга риоя этиши шарт. Марказий банкнинг талаблари банк амалга ошираётган фаолият турининг тизимли аҳамиятини, ўзига хос хусусиятини, миқёсини ва мураккаблигини мутаносиблик принципини инобатга олган ҳолда ҳисобга олади.
Банк ва банклар гуруҳининг ички назоратига ҳамда таваккалчиликларни бошқариш тизимига доир Марказий банк талаблари жумласига қуйидагилар киради:
ички ва ташқи фойдаланувчилар учун молиявий, назоратга оид ҳамда бошқа ҳисоботларнинг тўлиқлигини, ишончлилигини ва ўз вақтидалигини, шунингдек ахборот хавфсизлигини ва киберхавфсизлигини таъминлаш;
банк томонидан пруденциал талаблар бажарилишини таъминлаш;
банкда банк учун аҳамиятли бўлган таваккалчиликларни аниқлаш ва бошқариш, стресс-тестдан ўтказиш бўйича тасдиқланган сиёсатининг, шунингдек банк учун аҳамиятли таваккалчиликлар ва капитал бўйича ҳисобот тизимининг мавжудлиги;
банк учун аҳамиятли таваккалчиликларни бошқаришга ва уларнинг самарадорлигини баҳолашга доир сиёсатларнинг банк томонидан изчил амалга оширилиши ҳамда уларга риоя этилиши;
банкнинг ички ҳужжатларида белгиланган таваккалчиликларнинг энг юқори миқдорларига ва капиталнинг монандлигига, таваккалчиликларни бошқариш бўйича банкда қўлланилаётган тартиб-таомилларнинг самарадорлигига ҳамда уларни қўллаш изчиллигига банкнинг риоя этиши устидан кузатув кенгаши томонидан назоратни амалга ошириш.
43-модда. Жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига банклар томонидан риоя этилиши
Банклар жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этиши шарт.
44-модда. Банкка алоқадор бўлган шахслар билан битимлар тузиш
Банкларнинг банкка алоқадор бўлган шахслар билан ёки бундай шахслар номидан ҳаракат қиладиган шахслар билан тузадиган шартномалари банкка алоқадор бўлмаган шахслар учун назарда тутилган шартномаларга қараганда анча қулай шартларга асосланган ҳолларда уларнинг бундай шартномаларни тузиши тақиқланади.
Анча қулай шартларни тақдим этиш қуйидагиларни англатади:
банк банкка алоқадор бўлмаган шахслар билан уларнинг табиати, мақсади, хусусиятлари ва банкнинг таваккалчилигидан келиб чиқиб тузмайдиган битимни банкка алоқадор шахс билан ёки шундай шахснинг манфаатларини кўзлаб тузилишини;
бошқа шахсларга нисбатан молиявий операцияларни амалга оширганлиги учун пастроқ тарзда мукофотлар олинишини ва тўловларни пастроқ тарзда ундирилишини ёки таъминотни бошқа шахслардан талаб қилинадиган қийматдан юқорироқ қиймат бўйича қабул қилинишини.
Банк ўзига алоқадор шахсларга таъминланмаган (ишончга асосланган кредитлар) кредитлар (қарзлар) бериши мумкин эмас.
Банк ўзига алоқадор шахслар билан ушбу модданинг талабларини ҳисобга олган ҳолда фақат банк кузатув кенгашининг қарорига кўра битимлар тузиши мумкин. Агар шахс банк билан битим тузиш бўйича шартнома имзоланганидан кейин банкка алоқадор шахсга айланса, банкнинг кузатув кенгаши шахс банкка алоқадор шахсга айланган кундан эътиборан ўттиз кун ичида мазкур шартномани маъқуллаши ёки уни бекор қилиш тўғрисида фармойиш бериши керак.
Кузатув кенгашининг аъзоси банк билан ўзи ўртасида ёки ўзига алоқадор шахс ўртасида тузилган ёки тузиладиган битим масаласи кўрилаётган кузатув кенгаши йиғилишида ҳозир бўлмаслиги, кузатув кенгаши қабул қиладиган қарорга таъсир кўрсатишга уринмаслиги керак.
Банк ўзига алоқадор бўлган шахслар билан тузилган битимларнинг алоҳида рўйхатини юритиши ва Марказий банкни банкка алоқадор шахслар билан битимлар тузилиши олдидан хабардор этиши шарт.
6-боб. Банкларнинг фаолияти устидан пруденциал назорат ва назорат тадбирлари
45-модда. Пруденциал назорат
Банк фаолиятининг ўзига хос таваккалчиликларининг олдини олиш ва қисқартириш мақсадида Марказий банк, башарти банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига риоя этилса, банклар фаолияти устидан пруденциал назоратни таъминлайди.
Пруденциал назоратни таъминлаш учун Марказий банк:
банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликнинг пруденциал талабларига мувофиқ бўлиши учун банклар томонидан фойдаланиладиган тизимлар, стратегиялар, тартиб-таомиллар ҳамда механизмлар устидан;
банкларга таҳдид солаётган ёки таҳдид солиши мумкин бўлган таваккалчиликлар, оқилона бошқарув таъминланганлиги ҳамда таваккалчиликларни мувофиқлаштирувчи механизмлар банкларнинг капитали ва ликвидлиги билан қопланганлиги устидан;
банкларнинг таваккалчиликни бошқариш, шунингдек корпоратив бошқарув жиҳатидан банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқлиги устидан назоратни амалга оширади.
Банклар ўзининг банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликнинг пруденциал талабларига мувофиқлигини баҳолаш учун зарур бўлган ахборотни Марказий банкка тақдим этиши шарт.
Банкларнинг ички бошқарув механизмлари, бухгалтерия ҳисоби ва ҳисоботларнинг юритилиши, шунингдек маъмурий тартиб-таомиллари банкларнинг пруденциал талабларга мувофиқлигини текшириш имконини бериши керак.
Банклар Марказий банк томонидан пруденциал талабларга мувофиқликни текшириш учун битимлар ва операцияларни Марказий банк томонидан белгиланган қоидаларга мувофиқ рўйхатга олиши шарт.
Марказий банк банклар капиталининг монандлигини уларнинг таваккалчиликлари соҳасидан келиб чиқиб баҳолаш учун уларнинг фаолияти, ташкил этилиши ва ички жараёнлари тўғрисида ахборот олиш мақсадида банклар билан ҳамкорлик қилади.
Зарур ҳолларда Марказий банк назорат вазифаларини бажариш учун ташқи экспертларни жалб этишга ҳақли.
46-модда. Текшириш ва баҳолаш жараёни
Марказий банк банклар томонидан фойдаланиладиган тизимлар, стратегиялар, тартиб-таомиллар ҳамда механизмларнинг банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқлигини текширади, шунингдек банкларнинг мавжуд ва эҳтимолдаги таваккалчиликларини, шу жумладан алоҳида банклар томонидан банк (молия) тизимига хавф солувчи таваккалчиликларни баҳолайди.
Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган текширувлар ва баҳолашларда банклар томонидан банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларининг бажарилиши зарурлиги ҳисобга олинади.
Марказий банк ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган текширувлар ва баҳолашларнинг натижалари асосида банк фаолиятининг ихтисослашуви, миқёси ва мураккаблигини, шунингдек оқилона бошқарувнинг таъминланганлиги ҳамда таваккалчиликларнинг ўрни банкнинг регулятив мувофиқлик механизмлари, капитали ва ликвидлилиги билан қопланганлиги даражасини аниқлайди.
Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган текширувлар ва баҳолашларни ўтказиш даврийлиги ва даражаси Марказий банк томонидан мутаносиблик принципидан, шунингдек банк фаолиятининг тизимдаги аҳамияти, ихтисослашуви, миқёси ва мураккаблигидан келиб чиқиб, давлат органлари ва бошқа ташкилотлар билан келишувларсиз ва хабар берилмасдан мустақил равишда белгиланади.
47-модда. Пруденциал назорат дастури
Марказий банк ҳар йили банклар фаолияти устидан пруденциал назорат дастурини тасдиқлайди, бу дастур қуйидагиларни ўз ичига олади:
стресс-тест натижалари молиявий барқарорлигида сезиларли таваккалчиликлар мавжуд эканлигини кўрсатган ёки банк фаолияти банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқ эмаслиги тахмин қилинган банклар;
тизимли аҳамиятга эга бўлган банклар;
Марказий банкнинг фикрига кўра қўшимча назорат қилиниши талаб этиладиган банклар.
Пруденциал назорат дастури:
Марказий банк томонидан назорат вазифаларини амалга ошириш ва ресурсларни тақсимлаш тартибини;
қўшимча назорат қилиниши лозим бўлган банкларни аниқлаш тартиб-таомилини ва ушбу модданинг учинчи қисмига мувофиқ уни амалга ошириш учун зарур бўлган чораларни;
банкларни текшириш режасини ўз ичига олади.
Марказий банк банкнинг таваккалчиликларини баҳолаш натижаларини ҳисобга олиб, қуйидагиларни ўз ичига олган тегишли чораларни кўриши мумкин:
банкдаги текширувларнинг даврийлигини ошириш;
банк томонидан қўшимча ҳисоботлар тақдим этиш;
банк томонидан бизнес-режанинг бажарилиши устидан қўшимча текширувлар ўтказиш;
муайян таваккалчиликлар бўйича мавзули текширувлар ўтказиш.
48-модда. Консолидациялашган назорат
Марказий банк қуйидаги ҳолларда банклар устидан консолидациялашган назоратни амалга ошириши керак:
банклар гуруҳи ташкил этилганда;
Марказий банк томонидан банкни асосий банк деб ёки асосланган мулоҳазаларга кўра банк гуруҳининг аъзоси деб белгилаганда.
Банк фақат битта банклар гуруҳининг иштирокчиси бўлиши мумкин.
Марказий банк самарали ҳамкорликни, ахборот алмашинувини ташкил этиш ва консолидациялашган асосда самарали назорат ўрнатиш мақсадида бошқа мамлакатларнинг банк назорати органлари билан (агар мавжуд бўлса) мазкур мамлакатларнинг қонунлари билан қўриқланадиган сирларга, шахсга доир маълумотлар ва конфиденциал ахборотдан фойдаланиш тартибига риоя этган ҳолда ҳамжиҳатлик ва ҳамкорлик тўғрисида ёзма келишувлар тузишга ҳақли.
Банклар устидан консолидациялашган назоратни амалга оширишнинг ўзига хос хусусиятлари Марказий банк томонидан белгиланади.
49-модда. Банкнинг молиявий аҳволини тиклаш режаси
Банк ўзининг молиявий аҳволи ёмонлашган тақдирда Марказий банкнинг талабига кўра уни тиклаш чораларини ўз ичига олган банкнинг молиявий аҳволини тиклаш режасини (бундан буён матнда тиклаш режаси деб юритилади) ишлаб чиқади ҳамда кўриб чиқиш ва баҳолаш учун тақдим этади.
Банк тиклаш режасини ҳар йили ёки банкнинг ташкилий тузилмасида, унинг фаолиятида ёки молиявий аҳволида тиклаш режасига таъсир этиши мумкин бўлган ўзгаришлардан кейин янгилаши керак.
Банкнинг тиклаш режаси макроиқтисодий ва молиявий инқироз кўринишларининг банк фаолиятига таъсирини, шу жумладан тизимга оид ҳодисаларни ва мазкур банк учун таваккалчиликларни ўзида акс эттириши керак.
Банкни тиклаш режаси тегишли қарорлар қабул қилиниши керак бўлган ҳолатни аниқловчи чора-тадбирлар рўйхатини ва кўрсаткичларини ўз ичига олиши керак.
Тиклаш режаси банк томонидан тақдим этилган кундан эътиборан уч ой ичида Марказий банк уни кўриб чиқади ва ушбу режанинг қуйидаги мезонларга мувофиқлигини баҳолайди:
тиклаш режасида кўрсатилган чора-тадбирлар амалга оширилган тақдирда, банкнинг молиявий мавқеини сақлаб қолиши ва (ёки) тиклаши;
молиявий инқироз шароитида тиклаш режасида кўрсатилган чора-тадбирларни тез ва самарали амалга ошириш, шунингдек банк ва молия тизимига салбий таъсирларни камайтириш имконияти.
Тиклаш режаси ушбу модданинг бешинчи қисмида кўрсатилган мезонларга мувофиқ бўлмаган тақдирда, Марказий банк банкдан:
тиклаш режасини қайта кўриб чиқишни;
тиклаш режасига Марказий банк томонидан белгиланган ўзгартиш ва қўшимчалар киритишни;
тиклаш режасидаги камчиликларни ёки уни амалга ошириш борасидаги тўсиқларни бартараф этиш учун зарур бўлган, ўз фаолиятига киритиладиган ўзгаришларни банк томонидан аниқлашни;
таваккалчиликлар соҳасини камайтиришни;
банкни қайта капиталлаштириш чоралари ўз вақтида кўрилишини;
банкни ривожлантириш стратегиясини қайта кўриб чиқишни;
банк бошқарувининг ташкилий тузилмасини ўзгартиришни талаб қилишга ҳақли.
Ушбу модда олтинчи қисмининг бешинчи — саккизинчи хатбошиларида кўрсатилган чора-тадбирлар, агар ушбу модда олтинчи қисмининг иккинчи — тўртинчи хатбошиларида кўрсатилган чора-тадбирлар тиклаш режасининг банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқлигини таъминламаса, қўлланилади.
Банклар гуруҳининг асосий банки гуруҳ даражасида ўзининг молиявий аҳволи ёмонлашганидан кейин тиклаш учун кўриладиган чора-тадбирларни ўз ичига олувчи банк гуруҳини тиклаш режасини ишлаб чиқиши керак.
Банклар гуруҳини тиклаш режаси банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Банкни тиклаш режасининг мазмунига ва янгиланишига оид талаблар, уни тақдим этиш ва баҳолаш тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.
50-модда. Назоратга доир вазифалар
Марказий банк назоратга доир вазифаларни амалга ошириш мақсадида:
банклардан, уларга алоқадор шахслардан ва ўз назорати остидаги шахслардан, банк томонидан аутсорсингга берилган хизматлар ва операцияларни амалга оширувчи шахслардан олинган ҳисоботларни, шунингдек бошқа ҳужжатларни олиш ва текширишга, ахборотга тушунтириш беришни талаб қилишга;
банкларнинг, банк томонидан аутсорсингга берилган хизматлар ва операцияларни амалга оширувчи шахсларнинг, шунингдек консолидациялашган асосда назорат қилиниши лозим бўлган бошқа шахсларнинг фаолиятини текширишга;
банкларнинг ахборот тизимларидан ва маълумотлар базасидан фойдаланишга ҳақлидир.
51-модда. Назорат чоралари
Марказий банк қуйидаги ҳолларда банклардан ёки банк гуруҳларидан зудлик билан зарур чоралар кўришни талаб қилишга ҳақли:
банкнинг ёки банклар гуруҳининг фаолияти банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқ бўлмаганда;
банк ёки банклар гуруҳи томонидан кейинги ўн икки ой давомида банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларининг бузилиши эҳтимоли тўғрисида Марказий банкнинг мулоҳазаларига асосланган ахборот мавжуд бўлганда;
Марказий банк томонидан банкнинг ёки банклар гуруҳининг фаолиятига ва (ёки) ахборот хавфсизлигига ва киберхавфсизлигига таъсир кўрсатувчи таваккалчиликлар аниқланганда.
Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган ҳолларда Марказий банк банкдан ёки банклар гуруҳидан:
капитал бўйича пруденциал нормативларнинг Марказий банк томонидан белгиланган талаблардан юқори миқдорда бўлишини таъминлаш ва сақлаб туришни;
корпоратив бошқарувни, таваккалчиликларни бошқаришни, ички назоратни ва банкнинг молиявий аҳволини тиклаш режасини такомиллаштиришни;
банкнинг ёки банклар гуруҳининг фаолияти банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига мувофиқлигини таъминлаш бўйича чора-тадбирлар режасини тақдим этишни;
банкни молиявий соғломлаштириш, шу жумладан ўз активлари тузилмасини ўзгартириш ва харажатларини қисқартириш, банкни қайта ташкил этиш, банк филиалини ёки бошқа бўлинмаларини ёпиш бўйича тадбирларни банк томонидан амалга оширишни;
капиталга доир талабларни ҳисобга олган ҳолда якка тартибдаги захиралаш талабларини ёки активларни бошқариш усулларини қўллашни;
банкнинг ёки банклар гуруҳининг барқарорлигини сезиларли даражада ёмонлаштирувчи таваккалчиликларга сабаб бўладиган айрим молиявий операцияларни амалга оширишга ва уларнинг инфратузилмасини кенгайтиришга нисбатан белгиланган чекловларга ва (ёки) тақиққа банк томонидан риоя этилишини;
банкнинг фаолиятига, хизматларига, молиявий операцияларига ва ички тизимига хос бўлган таваккалчиликнинг пасайтирилишини;
соф фойданинг банкнинг устав капиталини кўпайтиришга йўналтирилишини;
акциядорларга ёки қўшимча капитал воситаларини сақловчиларга дивидендлар ва субординар қарзлар бўйича фоизлар тўлашга доир чекловларнинг ва (ёки) тақиқнинг бажарилишини;
банк ходимларига соф фойдадан фоизлар тарзида тўланадиган мукофот тўловлари бўйича чекловларнинг ва (ёки) тақиқнинг бажарилишини, агар мазкур тўловлар оқибатида капиталга доир талабларга банк мувофиқ бўлмаса ёки унинг ушбу талабларга мувофиқ эмаслиги эҳтимоли бўлса;
чеклов амал қилиши даврида тузиладиган (муддати узайтириладиган) банк омонатлари бўйича банк омонати шартномаларида белгиланган фоиз ставкаси миқдори бўйича чекловни бажаришни;
қўшимча ҳисоботлар тақдим этилишини;
ахборот хавфсизлигини ва киберхавфсизликни таъминлаш борасида аниқланган камчиликларни бартараф этиш бўйича юборилган кўрсатмалар ижросини;
банк ликвидлигига оид муаммоларнинг олдини олиш мақсадида тўловларнинг узлуксизлиги, молиявий манбаларнинг тегишли тузилмаси ҳамда активлар ва мажбуриятларнинг муддатлар бўйича мутаносиблиги учун зарур бўлган ликвид активларнинг энг кам суммасини сақлаб туриш бўйича мажбуриятларнинг бажарилишини;
банк кузатув кенгаши томонидан акциядорларнинг навбатдан ташқари умумий йиғилишини ўтказишни, акциядорлар Марказий банк томонидан белгиланган масалаларни, шу жумладан банк капиталини банкнинг молиявий барқарорлигини таъминлай оладиган миқдоргача кўпайтириш масаласини кўриб чиқишни;
банк кузатув кенгашининг битта ёки ундан ортиқ аъзосининг ваколатларини муддатидан илгари тугатиш, бошқарувининг битта ёки ундан ортиқ аъзосини, шунингдек муҳим аҳамиятга эга ходимларини эгаллаб турган лавозимидан четлатишини ёки алмаштиришини;
банк бошқаруви томонидан бир неча ёки барча кредиторларнинг қарзларини реструктуризация қилишга доир тадбирлар режасининг ишлаб чиқилишини;
қўшимча маълумотларнинг ошкор этилишини;
Марказий банкнинг бошқа кўрсатмалари бажарилишини талаб қилишга ҳақли.
Банк кузатув кенгаши томонидан ушбу модда иккинчи қисмининг ўн бешинчи хатбошисида кўрсатилган талаб бажарилмаган тақдирда Марказий банк акциядорларнинг навбатдан ташқари умумий йиғилишини чақиришга ва кун тартибини белгилашга ҳақли.
52-модда. Вақтинчалик бошқарувчи
Агар кузатув кенгашининг ёки бошқарувнинг битта ёки бир неча аъзосини алмаштириш бўйича Марказий банк томонидан амалга оширилган назорат чоралари етарли эмас деб ҳисобланса, Марказий банк:
кузатув кенгаши ва бошқарув аъзолари билан вақтинчалик ишлашга;
кузатув кенгаши ва бошқарув аъзоларини вақтинчалик алмаштиришга;
банкка битта ёки бир неча вақтинчалик бошқарувчини тайинлашга ҳақли.
Вақтинчалик бошқарувчи ушбу Қонун 36-моддасининг талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Банк акциядори, қарз олувчиси, кредитори ёки банкка алоқадор шахс банкнинг вақтинчалик бошқарувчиси этиб тайинланиши мумкин эмас.
Марказий банк вақтинчалик бошқарувчини лавозимга тайинлаш ва лавозимидан озод этиш, унинг ваколатларини банк уставига ва ушбу Қонунга мувофиқ белгилаш бўйича мутлақ ҳуқуққа эга.
Марказий банк томонидан белгиланган ҳолларда вақтинчалик бошқарувчининг ҳаракатлари Марказий банк билан олдиндан келишилиши керак. Олдиндан келишмай туриб амалга оширилган ҳаракатлар ҳақиқий эмас деб ҳисобланади.
Вақтинчалик бошқарувчи Марказий банкка банкнинг молиявий аҳволи ва ўз ваколатлари доирасида кўрилган чоралар тўғрисидаги ҳисоботларни Марказий банк томонидан белгиланган муддатларда, шунингдек амалга оширилган ишлар ҳақидаги якуний ҳисоботни тақдим этади.
Марказий банк вақтинчалик бошқарувчининг зиммасига ушбу Қонунга мувофиқ чоралар кўриш, шу жумладан банк акциядорларининг навбатдан ташқари умумий йиғилишини чақириш ва капитални кўпайтириш тўғрисида талаб қўйиш мажбуриятини юклатишга ҳақли.
Вақтинчалик бошқарувчи ўн икки ойгача бўлган муддатга тайинланади. Бу муддат алоҳида ҳолларда Марказий банк томонидан узайтирилиши мумкин.
Банкда вақтинчалик бошқарувни амалга ошириш тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.
7-боб. Банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун Марказий банк томонидан қўлланиладиган чоралар ҳамда санкциялар
53-модда. Чораларнинг ва санкцияларнинг қўлланилиши
Марказий банк ушбу Қонуннинг 54 , 55 ва 56-моддаларида кўрсатилган қоидабузарликлар учун жавобгар бўлган банкка, унинг кузатув кенгаши ва бошқаруви, банкнинг исломий молия кенгаши аъзоларига, шунингдек банкнинг муҳим аҳамиятга эга ходимларига нисбатан чоралар ва санкциялар қўллашга ҳақли.
Қоидабузарликлар қўпол, жиддий ва жузъий қоидабузарликларга бўлинади.
Чоралар ва санкцияларни қўллаш тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.
Чоралар ва санкциялар қўлланилганда Марказий банк қуйидагиларни ҳисобга олади:
таваккалчиликнинг даражасини, қоидабузарликларнинг хусусиятини, миқёсини ва оқибатларини;
қоидабузарликларнинг тизимлилигини ва давомийлигини;
йўл қўйилган қоидабузарликларнинг молиявий ҳолатга таъсирини;
қўлланиладиган чоралар ва (ёки) санкциялар натижасида вазиятни ўзгартириш имкониятини;
аниқланган қоидабузарликларнинг ва (ёки) таваккалчиликларнинг юзага келишига олиб келган сабабларни;
илгари қўлланилган чоралар ва санкцияларнинг самарадорлигини (натижадорлигини);
банк, бевосита ва билвосита акциядор томонидан, шу жумладан охирги бенефициар мулкдор, кузатув кенгашининг ва бошқарувнинг, банк исломий молия кенгашининг аъзоси, банкнинг муҳим аҳамиятга эга ходими томонидан қоидабузарликларни бартараф этишга қаратилган мустақил чоралар кўрилишини.
54-модда. Қўпол қоидабузарликлар
Қўпол қоидабузарликлар жумласига қуйидагилар киради:
лицензия ва рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатларнинг қалбаки ҳужжатлардан фойдаланган ҳолда олинганлиги;
содир этилиши учун олдиндан Марказий банкнинг рухсатини олиш талаб этиладиган ҳаракатларнинг рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатларни олмай туриб амалга оширилганлиги;
банкнинг ёки банклар гуруҳининг фаолиятидаги қўпол қоидабузарликларни бартараф этиш тўғрисидаги Марказий банк кўрсатмаларининг белгиланган муддатда бажарилмаганлиги;
фойдани тақсимлашда ушбу Қонуннинг 39-моддасида кўрсатилган талабларнинг бажарилмаганлиги;
банк устав капитали миқдори банк устав капиталининг энг кам миқдорига нисбатан белгиланган талабга мувофиқ эмаслиги;
банк ёки банклар гуруҳи капитали монандлиги коэффициентларининг ва (ёки) устав капитали миқдорининг қонунчиликда белгиланган энг кам миқдордан эллик фоизга ёки ундан кўп фоизга камайганлиги;
банк активлари бўйича эҳтимолий йўқотишларга қарши етарлича захиранинг мавжуд эмаслиги;
лицензияда назарда тутилмаган молиявий операциялар амалга оширилганлиги;
ушбу Қонун билан тақиқланган ёки чекланган фаолият амалга оширилганлиги;
банкка алоқадор бўлган шахслар билан анча қулай шартлар асосида битимлар тузилганлиги;
бухгалтерия ҳисобининг ҳисоботга оид маълумотлар бузилишига олиб келадиган ва банкнинг ёки банклар гуруҳининг ҳақиқий молиявий аҳволини акс эттириш имконини бермайдиган қоидабузарликлар билан юритилганлиги;
аудиторлик ташкилотига банкнинг аудиторлик текширувини ўтказиш учун зарур бўлган молиявий ҳисоботлар ва бошқа молиявий ахборотлар тақдим этилмаганлиги;
Марказий банк томонидан назорат вазифалари бажарилишига тўсқинлик қилинганлиги;
банк хизматлари истеъмолчиларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари бузилганлиги;
Марказий банкка ахборотни тақдим этмаганлик, ўз вақтида тақдим этмаганлик ёки банкнинг ёки банклар гуруҳининг тўлов лаёқатини ёхуд ликвидлигини баҳолашни ўтказишга тўсқинлик қилувчи бузилган ёки тўлиқ бўлмаган ахборот тақдим этилганлиги;
охирги бенефициар мулкдорлар тўғрисидаги ахборотнинг ошкор этилмаганлиги;
бошқарувнинг ташкилий тузилмасида, ички назоратда, шунингдек таваккалчиликларни бошқариш тизимида банкнинг тўлов лаёқатига таҳдид солувчи ёки зарар кўрилишига олиб келувчи нуқсонларнинг мавжудлиги;
тизимли аҳамиятга эга банклар томонидан Марказий банкнинг буфер капиталига оид талабларига риоя этилмаганлиги;
банк томонидан айрим молиявий операцияларни амалга ошириш ёки филиаллар очишга доир чекловларга ва (ёки) тақиққа риоя этилмаганлиги;
банк томонидан исломий банк фаолиятини амалга оширишда исломий молия стандартлари талабларига риоя этилмаганлиги;
банк томонидан банкнинг молиявий аҳволини тиклаш режаси тақдим этилмаганлиги;
банкнинг кузатув кенгаши ва бошқаруви, банкнинг исломий молия кенгаши аъзолари, шунингдек муҳим аҳамиятга эга ходимларининг ушбу Қонуннинг 36-моддаси талабларига мувофиқ эмаслиги;
банк сири тўғрисидаги қонунчилик, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролининг тарқатилишини молиялаштиришга қарши курашиш тўғрисидаги қонунчилик талаблари бузилганлиги, шунингдек банк ахборот тизимларида кибертаҳдид ёки киберхавфсизлик ҳодисаси вужудга келишига олиб келувчи қонунчилик талаблари бузилганлиги;
жиддий қоидабузарлик учун Марказий банк томонидан жарима қўлланилганидан кейин беш йил давомида такроран содир этилган худди шундай қоидабузарлик.
55-модда. Жиддий қоидабузарликлар
Жиддий қоидабузарликлар жумласига қуйидагилар киради:
пруденциал нормативларга риоя этилмаганлиги, бундан банк устав капиталининг энг кам миқдорига оид талаблар мустасно;
банклар томонидан тўловларнинг ўз вақтида ўтказилмаганлиги;
молиявий аҳволи барқарор бўлмаган қарз олувчиларнинг кредитлари реструктуризация қилинганлиги;
Марказий банкнинг аниқланган қоидабузарликлар тўғрисида банк акциядорларининг умумий йиғилишини хабардор қилишга доир талаби банкнинг кузатув кенгаши ёки бошқарув аъзолари, шунингдек банкнинг исломий молия кенгаши аъзолари томонидан бажарилмаганлиги;
банкнинг кузатув кенгаши ёки бошқарув аъзолари ёхуд муҳим аҳамиятга эга ходимлари, шунингдек банкнинг исломий молия кенгаши аъзолари томонидан корпоратив бошқарув ва мукофотлаш сиёсатлари бажарилмаганлиги;
бухгалтерия ҳисобини юритиш ва ҳисоботларни тузиш қоидалари бузилганлиги;
хабардор қилиш тартибида амалга ошириладиган фаолият (ҳаракатлар) Марказий банкни белгиланган тартибда хабардор қилмай амалга оширилганлиги ёки тугатилганлиги;
банклардаги омонатларни ҳимоя қилиш кафолатлари тўғрисидаги қонунчилик талаблари бузилганлиги;
жузъий қоидабузарлик учун Марказий банк томонидан жарима қўлланилганидан кейин уч йил давомида такроран содир этилган худди шундай қоидабузарлик.
56-модда. Жузъий қоидабузарликлар
Жузъий қоидабузарликлар жумласига мазкур Қонуннинг 54 ва 55-моддаларига мувофиқ қўпол ёки жиддий қоидабузарлик ҳисобланмайдиган, банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларига жавоб бермайдиган номувофиқликлар киради.
57-модда. Қўпол қоидабузарликлар учун чоралар ва санкциялар
Қўпол қоидабузарликларни содир этганлик учун Марказий банк:
банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузган ҳолда амалга оширилган молиявий операциялардан олинган даромадларнинг миқдорини аниқлаш имкони бўлса, банкдан ушбу даромадларнинг икки баравари миқдоридан ёки банк томонидан ўтган молия йили давомида олинган соф фойданинг беш фоизи ёки банк жами капиталининг бир фоизи миқдоридан ортиқ бўлмаган миқдорда жарима ундиришга;
ушбу Қонун 51-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган чораларни банкка нисбатан алоҳида ҳолда ёки жамланган тарзда қўллашга;
лицензияни чақириб олишга;
банк кузатув кенгашининг, бошқарувининг, банкнинг исломий молия кенгаши аъзосидан ёки муҳим аҳамиятга эга ходимидан жарима қўлланилаётган ойдан аввалги бир йил ичида олинган мукофотнинг юз фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда жарима ундиришга;
қоидабузарликлар, қоидабузарларга нисбатан қўлланилган чоралар ва санкциялар тўғрисидаги хабарни оммавий ахборот воситаларида эълон қилишга ҳақли.
58-модда. Жиддий қоидабузарликлар учун чоралар ва санкциялар
Жиддий қоидабузарликларни содир этганлик учун Марказий банк:
банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузган ҳолда амалга оширилган молиявий операциялардан олинган даромадларнинг миқдорини аниқлаш имкони бўлса, банкдан ушбу даромадларнинг бир ярим баравари миқдоридан ёки банк томонидан ўтган молия йили давомида олинган соф фойданинг икки фоизи ёки банк жами капиталининг 0,5 фоизи миқдоридан ортиқ бўлмаган миқдорда жарима ундиришга;
ушбу Қонун 51-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган чораларни банкка нисбатан алоҳида ҳолда ёки жамланган тарзда қўллашга;
банк кузатув кенгашининг, бошқарувининг аъзосидан ёки муҳим аҳамиятга эга ходимидан ёки банкнинг исломий молия кенгаши аъзосидан жарима қўлланилаётган ойдан аввалги бир йил ичида олинган мукофотнинг етмиш беш фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда жарима ундиришга;
қоидабузарликлар, қоидабузарларга нисбатан қўлланилган чоралар ва санкциялар тўғрисидаги хабарни оммавий ахборот воситаларида эълон қилишга ҳақли.
Банклар томонидан тўловлар ўз вақтида амалга оширилмаган ҳолларда Марказий банк банкнинг айби билан амалга оширилмай қолган суммага тенг миқдорда жарима солишга ҳақли.
59-модда. Жузъий қоидабузарликлар учун чоралар ва санкциялар
Жузъий қоидабузарликларни содир этганлик учун Марказий банк:
банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузган ҳолда амалга оширилган молиявий операциялардан олинган даромадларнинг миқдорини аниқлаш имкони бўлса, банкдан ушбу даромадлардан ёки банк томонидан ўтган молия йили давомида олинган соф фойданинг бир фоизи ёки банк жами капиталининг 0,1 фоизи миқдоридан ортиқ бўлмаган миқдорда жарима ундиришга;
ушбу Қонун 51-моддасининг иккинчи қисмида кўрсатилган чораларни банкка нисбатан алоҳида ҳолда ёки жамланган тарзда қўллашга;
банк кузатув кенгашининг, бошқарувининг аъзосидан ёки муҳим аҳамиятга эга ходимидан ёки банкнинг исломий молия кенгаши аъзосидан жарима қўлланилаётган ойдан аввалги бир йил ичида олинган мукофотнинг эллик фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда жарима ундиришга;
қоидабузарга нисбатан чоралар ва санкциялар қўлланилиши тўғрисида ёзма огоҳлантириш юборишга ҳақли.
8-боб. Банклараро операциялар ва мижозларга хизмат кўрсатиш
60-модда. Банклараро операциялар
Банклар шартнома асосида пул маблағларини депозитлар, кредитлар шаклида бир-биридан жалб этиши ва бир-бирига жойлаштириши, ҳисоб-китоб марказлари ва вакиллик ҳисобварақлари орқали ҳисоб-китобларни амалга ошириши ҳамда лицензияда назарда тутилган бошқа молиявий операцияларни бажариши мумкин.
Марказий банк соғломлаштириш режимида бўлган банклар учун банклараро операциялар бўйича қўшимча лимитлар белгилашга ҳақли.
61-модда. Банклар ва уларнинг мижозлари ўртасидаги муносабатлар
Банклар ва уларнинг мижозлари ўртасидаги муносабатлар шартномалар асосида амалга оширилади.
Мижозлар ўзлари танлаган битта ёки бир неча банкда миллий ва чет эл валютасида банк ҳисобварақлари очишга ҳақли.
Банк ҳисобварақларини очиш, юритиш ва ёпиш, шунингдек банклар ва уларнинг мижозлари ўртасидаги миллий ва чет эл валютасидаги ҳисоб-китоблар тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.
62-модда. Кредитлар, депозитлар бўйича фоиз ставкалари, банкнинг молиявий операцияларига оид воситачилик ҳақи ва бошқа даромадлар миқдори
Кредитлар, депозитлар бўйича фоиз ставкалари, банкнинг молиявий операцияларига оид воситачилик ҳақи миқдори, шунингдек исломий молия операциялари бўйича устама ва (ёки) фойдадан олинадиган улуш миқдори банк томонидан мустақил белгиланади.
Банк мижозлар билан тузилган шартномалар шартларини, шу жумладан кредитлар бўйича фоиз ставкаларини ва уларни белгилаш тартибини, депозитлар бўйича фоиз ставкаларини, воситачилик ҳақи миқдорини, исломий молия операциялари бўйича устама ва (ёки) фойдадан олинадиган улуш миқдорини ҳамда ушбу шартномаларнинг амал қилиш муддатларини бир тарафлама ўзгартириш ҳуқуқига эга эмас.
63-модда. Кредитларнинг қайтарилишини таъминлаш
Банклар гаров, кафолатлар, кафиллик, мажбуриятлар асосида ва мажбуриятлар бажарилишини таъминлашнинг қонунда назарда тутилган бошқа усуллари асосида кредитлар беради.
Қарз олувчи томонидан шартномага доир мажбуриятлар бузилган тақдирда, банклар тақдим этилган кредитларни ва улар бўйича ҳисобланган фоизларни шартномада назарда тутилган тартибда муддатидан илгари ундиришга, шунингдек ундирувни қонунчиликда белгиланган тартибда гаровга қўйилган мол-мулкка қаратишга ҳақли.
Юридик шахсларнинг устав фондидаги (устав капиталидаги), ушбу Қонун 7-моддасининг тўртинчи қисмида кўрсатилмаган ва унинг талабларига мувофиқ бўлмаган акциялари ҳамда улушлари банклар томонидан таъминот сифатида қабул қилиниши мумкин эмас.
Банклар таъминланмаган кредит (ишончга асосланган кредит) бериш тўғрисида қарор қабул қилиши мумкин.
Банкларга ўз акцияларини гаровга қўйиш эвазига кредит бериш тақиқланади.
Ушбу моддада белгиланган нормалар банкларнинг кафолатлар беришга оид молиявий операцияларни таъминлашга нисбатан ҳам татбиқ этилади.
64-модда. Қарздорни тўловга қобилиятсиз деб эълон қилиш
Банк қарзни тўлаш бўйича ўз мажбуриятларини бажармаётган қарздорнинг тўловга қобилиятсизлиги тўғрисида иш қўзғатиш ҳақидаги ариза билан иқтисодий судга мурожаат қилишга ҳақли.
9-боб. Банк хизматлари истеъмолчиларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш
65-модда. Банк хизматларини кўрсатиш
Банк хизматларининг истеъмолчилари банкни ва банк хизматларини танлашда эркиндир. Банклар истеъмолчининг талабига биноан унга банк хизматларини кўрсатиш шартлари билан танишиш имкониятини тақдим этиши шарт.
Банк шахсни банкнинг хизматидан ёки маҳсулотидан фойдаланиш шарти сифатида банкнинг ёки ўзга учинчи шахснинг бошқа банк хизматидан ёки маҳсулотидан фойдаланишга мажбур қилмаслиги керак.
66-модда. Банк хизматлари тўғрисидаги ахборотни ошкор қилиш
Банк хизматлари кўрсатишнинг умумий шартлари, воситачилик ҳақи, тарифлар ва банк хизматлари кўрсатганлик учун фоиз ставкалари тўғрисидаги ахборот очиқ ахборот бўлиб, улар банкнинг расмий веб-сайтида эълон қилинади. Мазкур ахборот тижорат ёки банк сирининг предмети бўлиши мумкин эмас.
Банк хизматлари кўрсатиш шартномаси тузилгунига қадар истеъмолчига улар тўғрисидаги ахборотнинг тўлиқ ошкор қилиниши таъминланиши керак. Кўрсатиладиган банк хизматларининг шартлари ва қиймати ҳақидаги ахборотни мижозга тақдим этишни рад қилишга йўл қўйилмайди.
Банклар кредит бериш қандай шартлар асосида амалга оширилаётганлиги ҳақида, шу жумладан кредитнинг (қарзнинг) тўлиқ қиймати тўғрисида мижозга ахборот бериши керак.
Кредитнинг (қарзнинг) тўлиқ қиймати деганда ҳисоб-китоб қилиш чоғида қарз олувчининг кредит (қарз) олиш билан боғлиқ тўловлари ҳисобга олинадиган ишончли, йиллик ва самарали тарзда ҳисоблаб чиқарилган фоиз ставкаси тушунилади. Кредитнинг (қарзнинг) тўлиқ қиймати ҳисоб-китобига қарз олувчининг тўловлари, шу жумладан учинчи шахслар фойдасига тўловлари, агар қарз олувчининг бундай тўловлар бўйича мажбурияти шартнома шартларидан келиб чиқса ва (ёки), агар кредит (қарз) бериш бундай тўловларни амалга оширишга боғлиқ қилиб қўйилган бўлса, киритилади.
Банк хизматлари кўрсатишнинг умумий шартларидаги ўзгаришлар улар кучга киришидан камида ўн кун олдин банкнинг расмий веб-сайтида эълон қилиниши керак, шунингдек фоиз ставкаларининг ва валюталарни айирбошлаш курсининг ўзгариши тўғрисидаги ахборот улар ўзгарган куни эълон қилинади.
67-модда. Омонатчиларнинг ҳуқуқлари
Ўзбекистон Республикасининг фуқаролари, чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахслар банк омонатчилари бўлиши мумкин.
Омонатчилар ўзига тегишли пул маблағларини омонатларга жойлаштириш учун банкни танлашда эркиндир ва бир ёки бир нечта банкда омонатларга эга бўлиши мумкин.
68-модда. Мурожаатларни кўриб чиқиш
Банклар мижозларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш тартиб-таомилини ўз ичига олган тартибга эга бўлиши шарт. Мижозларнинг мурожаатлари банкка келиб тушган кундан эътиборан ўн беш кундан кечиктирмай, қўшимча ўрганиш ва (ёки) текшириш, қўшимча ҳужжатларни сўраб олиш талаб этилганда эса бир ойгача бўлган муддатда кўриб чиқилиши ва ёзма ёки электрон шаклда жавоб берилиши керак.
Мижозларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш натижаларига оид ҳужжатлар камида уч йил сақланиши керак.
69-модда. Монополияга қарши қоидалар
Банкларга молиявий операциялар бозорини монополлаштириш ва банк соҳасида рақобатни чеклашга қаратилган битимларга эришиш учун ўз уюшмаларидан ва бошқа бирлашмаларидан фойдаланиш тақиқланади.
Банкларнинг монополияга қарши қоидаларга риоя этиши Марказий банк томонидан, шунингдек қонунчиликка мувофиқ монополияга қарши орган томонидан назорат қилинади.
10-боб. Банкларда ҳисобга олиш, ҳисоботлар ва аудиторлик текшируви
70-модда. Банкларда бухгалтерия ҳисобини юритиш
Банклар бухгалтерия ҳисобини Марказий банк томонидан белгиланган қоидалар асосида ишлаб чиқилган ички ҳисоб-китоб сиёсатига мувофиқ ташкил этади ва юритади.
Банклар молиявий ҳисоботларнинг халқаро стандартларини қўллаши мумкин.
Банклардаги бухгалтерия ҳисоби:
бошқарувга, молияга, солиққа ва назоратга оид ҳисоботнинг ҳамда бошқа ҳисоботларнинг ишончлилигини, уларда банкнинг ҳақиқий молиявий ҳолати ва фаолияти натижалари акс эттирилишини;
банк активларини ва юзага келувчи таваккалчиликларни бошқариш хавфсизлигини;
банк акциядорлари ва кузатув кенгаши томонидан банкнинг молиявий аҳволини ва унинг мансабдор шахсларининг ишини назорат қилиш имкониятини таъминлаши керак.
71-модда. Банкларнинг ҳисоботлари
Банклар Марказий банкка молиявий ва назорат ҳисоботларини тақдим этади.
Банк ўз фаолияти тўғрисидаги ҳисоботларни Марказий банк томонидан белгиланган шаклларда, тартибда ва муддатларда тузади ҳамда Марказий банкка тақдим этади.
Банклар Марказий банкнинг талабига кўра консолидациялашган, даврий, шунингдек бир марталик ҳисоботларни тақдим этади.
Банк Марказий банкка тақдим этиладиган ҳисоботларнинг ва бошқа маълумотларнинг яхлитлиги ҳамда ишончлилиги учун жавобгардир.
Банклар қонунчиликка мувофиқ бошқа турдаги ҳисоботларни ҳам тақдим этади.
72-модда. Банклар томонидан молиявий ҳисоботларни эълон қилиш
Банклар молиявий ҳисоботларни, банклар гуруҳининг асосий банки консолидациялашган молиявий ҳисоботларни уларда кўрсатилган маълумотларнинг тўғрилигини аудиторлик ташкилоти тасдиқлаганидан кейин Марказий банк томонидан белгиланадиган шаклда эълон қилади.
Банклар ўз маблағларига, капиталга доир талабларнинг бажарилишига, ликвидликка, таваккалчиликларнинг қийматига ва бошқа муҳим кўрсаткичларга (нормативларга) доир ахборотни ошкор этиши керак.
73-модда. Банк операцияларига доир ҳужжатларни сақлаш
Банклар ҳужжатларни Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси белгилаган тартибда ва муддатларда ўз идоравий архивида сақлаши шарт.
74-модда. Банкларнинг ва банклар гуруҳининг аудиторлик текшируви
Банк ва банклар гуруҳи аудиторлик текширувининг мақсади банкнинг ва банклар гуруҳининг молиявий ахбороти ҳамда бошқа молиявий маълумотлари тўғрилигини ва бухгалтерия ҳисоби тўғрисидаги қонунчиликка ҳамда молиявий ҳисоботларга оид халқаро стандартларга мувофиқлигини аудиторлик ташкилоти томонидан аниқлашдан иборат.
Банкларнинг йиллик молиявий ҳисоботлари ва банклар гуруҳининг йиллик консолидациялашган молиявий ҳисоботи аудиторлик текширувидан ўтказилиши мажбурийдир. Банкнинг ва банклар гуруҳининг аудиторлик текшируви Марказий банкнинг талабига кўра умуман банкнинг ёки банклар гуруҳининг фаолияти бўйича ҳам, улар фаолиятининг алоҳида йўналишлари бўйича ҳам ўтказилиши мумкин.
Банкнинг йиллик молиявий ҳисоботи, банклар гуруҳининг йиллик консолидациялашган молиявий ҳисоботи тўғрисидаги аудиторлик хулосаси қонунда назарда тутилганидан ташқари, аудиторлик ташкилоти томонидан:
банк, банклар гуруҳи томонидан ҳисобот санасидаги ҳолатга кўра пруденциал нормативларнинг бажарилишини;
банкнинг, банклар гуруҳининг ички назорати ва таваккалчиликларини бошқариш тизимларининг ташкил этилиши Марказий банк томонидан қўйилган талабларга мувофиқлигини текшириш натижаларини ўз ичига олган бўлиши керак.
Аудиторлик ташкилотлари банкнинг ва банклар гуруҳининг фаолиятини текшириш натижаларига кўра молиявий ҳисоботларнинг ишончлилигини ва бухгалтерия ҳисобини юритиш тартиби қонунчиликда белгиланган талабларга мувофиқлигини тасдиқлайди (ёки тасдиқламайди), шунингдек банкнинг йиллик молиявий ҳисоботига, банклар гуруҳининг консолидациялашган йиллик молиявий ҳисоботига илова қилинадиган аудиторлик хулосасини беради.
Аудиторлик хулосасисиз банкнинг йиллик молиявий ҳисоботи, шунингдек банклар гуруҳининг консолидациялашган йиллик молиявий ҳисоботи Марказий банк томонидан қабул қилинмайди ва эълон қилинмайди.
Исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензияга эга бўлган банкларда амалга оширилаётган исломий банк фаолиятининг исломий молия стандартларига мувофиқлиги юзасидан ҳар йили камида бир маротаба исломий молия бўйича ташқи аудит текшируви ўтказилиши лозим.
75-модда. Банкнинг ва банклар гуруҳининг аудиторлик текширувини амалга оширувчи аудиторлик ташкилотига доир талаблар
Банк молиявий ҳисоботининг ва банклар гуруҳи консолидациялашган молиявий ҳисоботининг аудиторлик текшируви штатида Марказий банкнинг банкларда аудиторлик текширувларини ўтказиш ҳуқуқини берувчи малака сертификатига эга камида икки нафар аудитори (аудиторлик ташкилоти раҳбарини ҳисобга олган ҳолда) мавжуд бўлган аудиторлик ташкилоти томонидан ўтказилади.
Аудиторлик ташкилоти банкка алоқадор шахс бўлмаслиги ва унинг олдида пул мажбуриятларига эга бўлмаслиги керак.
Банк билан (банклар гуруҳининг асосий банки билан) аудиторлик ташкилоти ўртасида тузилган шартномаларда аудиторлик ҳисоботининг Марказий банкка топширилишини чекловчи қоидалар бўлмаслиги керак.
Аудиторлик ташкилоти:
банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчилик талабларининг қўпол бузилишига олиб келувчи;
банк фаолиятига салбий таъсир кўрсатиши мумкин бўлган;
молиявий ҳисоботнинг ишончлилиги ва бухгалтерия ҳисобини юритиш тартиби қонунчиликда белгиланган талабларга мувофиқлиги тўғрисида фикр билдиришни аудиторлик ташкилоти томонидан рад этишга ёки фикрларни қўшимча шарт билан билдиришга олиб келиши мумкин бўлган ҳолатлар тўғрисида Марказий банкни дарҳол хабардор этиши шарт.
Марказий банкнинг талабига кўра аудиторлик ташкилоти аудиторлик ҳисоботи билан боғлиқ қўшимча тушунтиришлар тақдим этиши керак.
Банкларда аудиторлик текширувини ўтказишнинг ўзига хос хусусиятлари, аудиторнинг малака сертификатини бериш тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.
10 1 -боб. Кредит ташкилотларининг фаолиятини ўзгартириш
75 1 -модда. Кредит ташкилотлари фаолиятини ўзгартиришнинг ўзига хос хусусиятлари
Қуйидаги кредит ташкилотлари ўз фаолиятини ўзгартириши мумкин:
микромолия ташкилоти — микромолия банки фаолиятига;
микромолия банки — банк фаолиятига;
банк — микромолия банки фаолиятига;
микромолия банки — микромолия ташкилоти фаолиятига;
микромолия ташкилоти — фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига;
фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки — фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятига;
фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк — фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига;
фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки — микромолия ташкилоти фаолиятига;
банк — фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятига.
Ушбу модданинг биринчи қисмида назарда тутилган кредит ташкилотлари фаолиятини ўзгартиришнинг ўзига хос хусусиятлари Марказий банк томонидан белгиланади.
75 2 -модда. Микромолия ташкилоти фаолиятини микромолия банки фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига ўзгартириш
Микромолия ташкилоти фаолиятини микромолия банки фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига ўзгартириш орқали микромолия банкини ташкил этиш банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган банк фаолиятига рухсат бериш шартларига мувофиқ амалга оширилади.
Микромолия ташкилоти ўз фаолиятини микромолия банки фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига ўзгартириш учун акциядорлик жамияти ташкилий-ҳуқуқий шаклига эга бўлиши керак.
Микромолия ташкилоти ўз фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига ўзгартириши учун унинг ўз фаолиятидаги исломий молия стандартларига мувофиқ бўлмаган активлар ва мажбуриятлардан халос бўлиши талаб этилади.
Микромолия банкини ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани олиш учун ариза берувчи микромолия банкини ташкил этиш тўғрисида қарор қабул қилинган кундан эътиборан ўн иш куни ичида Марказий банкка қуйидагиларни илова қилган ҳолда ариза тақдим этади:
акциядорнинг (акциядорларнинг) микромолия ташкилоти фаолиятини микромолия банки фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига ўзгартириш орқали микромолия банкини ташкил этиш тўғрисидаги қарорини;
ушбу Қонун 16-моддаси биринчи қисмининг учинчи , бешинчи — ўн тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳужжатларни;
ариза микромолия ташкилоти фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига ўзгартириш учун тақдим этилган тақдирда, қўшимча равишда ушбу Қонун 16-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган ҳужжатларни;
микромолия банкининг устав капиталида чет эл банки иштирок этган тақдирда ушбу Қонун 17-моддасининг биринчи қисмида назарда тутилган ҳужжатларни.
Микромолия банкини давлат рўйхатидан ўтказиш ва лицензия олиш учун ариза берувчи микромолия банкини ташкил этишга доир дастлабки рухсатномани олганидан кейин олти ойдан кечиктирмай Марказий банкка ушбу Қонун 20-моддаси биринчи қисмининг иккинчи — еттинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳужжатларни, шунингдек ушбу модданинг учинчи қисмида ва ушбу Қонун 20-моддаси биринчи қисмининг иккинчи — еттинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳужжатларнинг электрон шаклдаги кўчирма нусхаларини тақдим этади.
Марказий банк томонидан микромолия банкини давлат рўйхатидан ўтказиш ва лицензия бериш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, мазкур қарор қабул қилинган кундан эътиборан беш иш куни ичида мазкур қарорни илова қилган ҳолда, Марказий банк микромолия ташкилоти фаолияти микромолия банки фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига ўзгартирилаётганлиги муносабати билан микромолия ташкилотини Тадбиркорлик субъектларининг ягона давлат реестридан чиқариш тўғрисида давлат хизматлари марказига илтимоснома киритади.
Давлат хизматлари маркази микромолия банкини давлат рўйхатидан ўтказиш ва лицензия бериш тўғрисидаги қарор олинган кундан эътиборан икки иш куни ичида микромолия ташкилоти тўғрисидаги ёзувни Тадбиркорлик субъектларининг ягона давлат реестридан чиқаради ва бу ҳақда кейинги иш кунидан кечиктирмасдан Марказий банкни хабардор қилади.
Марказий банк давлат хизматлари маркази томонидан микромолия ташкилоти тўғрисидаги ёзув Тадбиркорлик субъектларининг ягона давлат реестридан чиқарилган кундан эътиборан уч иш куни ичида:
микромолия ташкилоти тўғрисидаги маълумотларни микромолия ташкилоти фаолиятини амалга оширувчи ташкилотлар реестридан чиқаради;
микромолия банкини давлат рўйхатидан ўтказишни амалга оширади;
Корхоналар ва ташкилотларнинг ягона давлат регистрига микромолия ташкилоти фаолияти микромолия банки фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига ўзгартирилганлиги билан боғлиқ ўзгартиришларни киритади;
ариза берувчига лицензия беради.
Лицензия берилганлиги учун қонунда белгиланган миқдорда давлат божи ундирилади.
Тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш ва ўзини ўзи банд қилган шахсларнинг даромад олишга йўналтирилган фаолияти учун берилган кредитларнинг кредит портфелидаги ва (ёки) кўрсатилган исломий молия операцияларининг молиялаштириш портфелидаги улуши етмиш фоиздан кам бўлган микромолия ташкилоти фаолиятини ўзгартириш орқали ташкил этилган микромолия банки мазкур кредитларининг ва (ёки) исломий молия операцияларининг улушини ўз фаолиятини ўзгартирган кундан эътиборан икки йил ичида етмиш фоизга етказиши шарт.
75 3 -модда. Микромолия банки фаолиятини банк фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятига ўзгартириш»;
Микромолия банки фаолиятини банк фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятига ўзгартириш:
микромолия банки фаолиятини банк фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятига ўзгартиришга доир Марказий банкнинг дастлабки рухсатномасини олиш;
берилган лицензияни қайта расмийлаштириш орқали амалга оширилади.
Микромолия банки фаолиятини банк фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятига ўзгартиришга доир дастлабки рухсатномани олиш учун ариза берувчи акциядор (акциядорлар) томонидан фаолиятни ўзгартириш тўғрисидаги қарор қабул қилинган кундан эътиборан ўн иш куни ичида Марказий банкка қуйидагиларни илова қилган ҳолда ариза тақдим этади:
акциядорнинг (акциядорларнинг) микромолия банки фаолиятини банк фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятига ўзгартириш тўғрисидаги қарорини;
банкнинг устави лойиҳасини;
ушбу Қонун 16-моддаси биринчи қисмининг бешинчи — ўн тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳужжатларни;
ариза фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятига ўзгартириш учун тақдим этилган тақдирда, қўшимча равишда ушбу Қонун 16-моддасининг иккинчи қисмида назарда тутилган ҳужжатларни;
банк устав капиталида чет эл банки иштирок этган тақдирда ушбу Қонун 17-моддасининг биринчи қисмида назарда тутилган ҳужжатларни.
Лицензияни қайта расмийлаштириш учун ариза берувчи микромолия банки фаолиятини банк фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятига ўзгартиришга доир дастлабки рухсатнома олингандан кейин олти ойдан кечиктирмай, Марказий банкка қуйидагиларни илова қилган ҳолда ариза тақдим этади:
ушбу Қонун 20-моддаси биринчи қисмининг учинчи ва тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган ҳужжатларни;
банкнинг уставини икки нусхада;
банк жойлашган ердаги Марказий банк ҳудудий бош бошқармасининг банк бинолари, уларнинг муҳофаза қилиниши таъминланганлиги, ускуналар, ишларни ташкил этиш техника воситалари билан жиҳозланганлиги ва дастурий таъминотининг Марказий банк талабларига мувофиқлиги тўғрисидаги хулосасини, банкнинг жойлашган ери ўзгарган ёки унинг биноси реконструкция қилинган тақдирда;
ушбу модданинг иккинчи ва учинчи қисмларида назарда тутилган ҳужжатларнинг электрон шаклдаги нусхаларини.
Аризани кўриб чиқиш ва ариза берувчини қабул қилинган қарор тўғрисида хабардор этиш банкни ташкил қилишга доир дастлабки рухсатномани олиш, банкни давлат рўйхатидан ўтказиш ва лицензия бериш учун тақдим этилган ҳужжатларни кўриб чиқиш учун белгиланган тартибда амалга оширилади. Бунда ушбу Қонуннинг 19 ва 21-моддаларида назарда тутилган ҳоллардан ташқари микромолия банки томонидан охирги олти ой давомида пруденциал нормативларга риоя этилмаганлиги микромолия банки фаолиятини банк фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятига ўзгартиришга доир дастлабки рухсатномани беришни ёки берилган лицензияни қайта расмийлаштиришни рад этиш учун асос бўлади.
Марказий банк томонидан лицензияни қайта расмийлаштириш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, Марказий банк Банкларнинг давлат реестрига микромолия банки фаолияти банк фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятига ўзгартирилганлиги тўғрисидаги тегишли ёзувни киритади, шунингдек берилган лицензияни қайта расмийлаштиради.
75 4 -модда. Банк фаолиятини микромолия банки фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига ўзгартириш
Банк фаолиятини микромолия банки фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига ўзгартириш банкка берилган лицензияни қайта расмийлаштириш орқали амалга оширилади.
Лицензияни қайта расмийлаштириш учун ариза берувчи акциядор (акциядорлар) томонидан банк фаолиятини микромолия банки фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига ўзгартириш тўғрисида қарор қабул қилинган кундан эътиборан ўн иш куни ичида Марказий банкка қуйидагиларни илова қилган ҳолда ариза тақдим этади:
акциядорнинг (акциядорларнинг) банк фаолиятини микромолия банки фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига ўзгартириш тўғрисидаги қарорини;
микромолия банкининг уставини икки нусхада;
акциядорлар рўйхатини;
микромолия банкининг кузатув кенгаши ва бошқаруви аъзолари, банкнинг исломий молия кенгаши аъзолари — исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки учун, шунингдек муҳим аҳамиятга эга ходимлари тўғрисидаги уларнинг ушбу Қонуннинг 36-моддасида назарда тутилган талабларга мувофиқлигини баҳолашдан ўтказиш учун зарур бўлган ахборотни;
микромолия банки жойлашган ердаги Марказий банк ҳудудий бош бошқармасининг банк бинолари, уларнинг муҳофаза қилиниши таъминланганлиги, ускуналар, ишларни ташкил этиш техника воситалари билан жиҳозланганлиги ва дастурий таъминотининг Марказий банк талабларига мувофиқлиги тўғрисидаги хулосасини — банкнинг жойлашган ери ўзгарган ёки унинг биноси реконструкция қилинган тақдирда;
микромолия банкининг устав капиталида чет эл банки иштирок этган тақдирда ушбу Қонун 17-моддасининг биринчи қисмида назарда тутилган ҳужжатларни;
ушбу қисмнинг иккинчи — еттинчи хатбошиларида санаб ўтилган ҳужжатларнинг электрон шаклдаги кўчирма нусхаларини.
Аризани кўриб чиқиш ва ариза берувчини қабул қилинган қарор тўғрисида хабардор этиш банкни давлат рўйхатидан ўтказиш ва лицензия бериш тўғрисидаги аризани кўриб чиқиш учун белгиланган тартибда амалга оширилади. Бунда ушбу Қонуннинг 21-моддасида назарда тутилган ҳоллардан ташқари банк фаолиятини микромолия банки фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолиятини фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига ўзгартиришни рад этиш учун қуйидагилар асос бўлади:
банк томонидан охирги олти ой давомида пруденциал нормативларга риоя этилмаганлиги;
банкнинг тўловга қобилиятсизлиги ёки тўловга қобилиятсиз бўлиб қолиш эҳтимолининг мавжудлиги.
Марказий банк томонидан лицензияни қайта расмийлаштириш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, Марказий банк Банкларнинг давлат реестрига банк фаолияти микромолия банки фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банк фаолияти фақат исломий банки фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига ўзгартирилганлиги тўғрисидаги тегишли ёзувни киритади, шунингдек берилган лицензияни қайта расмийлаштиради.
Ўз фаолиятини микромолия банки фаолиятига ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятига ўзгартирган банк микромолия банки учун чекланган молиявий операцияларни фаолияти ўзгаргунига қадар тузилган шартномаларни бажариш мақсадида, мазкур шартномаларнинг амал қилиш муддати тугагунига қадар, бироқ фаолияти ўзгарган санадан эътиборан икки йилдан ошмаган муддат давомида амалга оширишга ҳақли. Бунда мазкур шартномаларда мажбуриятнинг дастлабки белгиланган суммасини ва шартноманинг амал қилиш муддатини ўзгартириш тақиқланади.
75 5 -модда. Микромолия банки фаолиятини ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини микромолия ташкилоти фаолиятига ўзгартириш
Микромолия банки фаолиятини ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини микромолия ташкилоти фаолиятига ўзгартиришга омонатлар (депозитлар) тўлиқ қайтарилгандан ва (ёки) омонатларга (депозитларга) киритилган пул маблағларини қайтариш бўйича мажбуриятлар бошқа банкка ўтказилганидан кейин йўл қўйилади.
Микромолия банки фаолиятини ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини микромолия ташкилоти фаолиятига ўзгартириш учун ариза берувчи микромолия банки фаолиятини ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини микромолия ташкилоти фаолиятига ўзгартириш тўғрисида қарор қабул қилинган кундан эътиборан ўн иш куни ичида Марказий банкка «Нобанк кредит ташкилотлари ва микромолиялаштириш фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни 20-моддасининг биринчи ва учинчи қисмларида назарда тутилган ҳужжатларни тақдим этади.
Микромолия банки фаолиятини ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини микромолия ташкилоти фаолиятига ўзгартириш учун тақдим этилган ҳужжатларни кўриб чиқиш нобанк кредит ташкилотлари ва микромолиялаштириш фаолияти тўғрисидаги қонунчиликда нобанк кредит ташкилотларини ҳисоб рўйхатидан ўтказиш учун тақдим этилган ҳужжатларни кўриб чиқиш учун назарда тутилган тартибда амалга оширилади.
Марказий банк томонидан микромолия банки фаолиятини ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини микромолия ташкилоти фаолиятига ўзгартиришга розилик бериш тўғрисидаги қарор қабул қилинган тақдирда, Марказий банк лицензияни чақириб олади.
Микромолия банки микромолия банкининг фаолиятини ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки исломий микромолия банкининг фаолиятини микромолия ташкилоти фаолиятига ўзгартиришга розилик бериш тўғрисидаги Марказий банкнинг қарори асосида рўйхатдан ўтиш учун қонунчиликда назарда тутилган ҳужжатларни давлат хизматлари марказига тақдим этади.
Давлат хизматлари маркази микромолия ташкилоти қайта рўйхатдан ўтказилган кундан эътиборан икки иш куни ичида Корхоналар ва ташкилотларнинг ягона давлат регистрига микромолия ташкилоти қайта рўйхатдан ўтказилганлиги билан боғлиқ ўзгартиришларни киритади.
Марказий банк Корхоналар ва ташкилотларнинг ягона давлат регистрига ўзгартиришлар киритилган кундан эътиборан икки иш куни ичида микромолия банки тўғрисидаги ёзувни Банкларнинг давлат реестридан чиқаради ва микромолия ташкилотини ҳисоб рўйхатидан ўтказишни амалга оширади.
Микромолия банки фаолиятини ёки фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи микромолия банки фаолиятини ўзгартириш орқали ташкил этилган микромолия ташкилоти ҳисоб рўйхатидан ўтказилган кундан эътиборан икки йил ичида ўз фаолиятини микромолия ташкилотлари фаолияти учун белгиланган талабларга мувофиқлаштириши шарт.
11-боб. Банкларни қайта ташкил этиш
76-модда. Банкни қайта ташкил этиш
Банкни қайта ташкил этиш рақобат тўғрисидаги қонунчиликнинг талаблари ҳисобга олинган ҳолда, акциядорлар умумий йиғилишининг қарорига мувофиқ қўшиб юбориш, қўшиб олиш, бўлиш, ажратиб чиқариш ва ўзгартириш шаклида Марказий банкнинг рухсати билан амалга оширилади. Банкни қайта ташкил этиш Марказий банкнинг талабига биноан ҳам амалга оширилиши мумкин.
Давлат ягона таъсисчиси бўлган банкни қайта ташкил этиш Марказий банк билан келишилган ҳолда ваколатли органнинг қарори асосида амалга оширилади.
Акциядорлар умумий йиғилишининг банкни қайта ташкил этиш тўғрисидаги қарори мавжудлиги банкни қайта ташкил этиш учун рухсатнома олиш тўғрисида Марказий банкка ариза бериш учун асос бўлади.
Марказий банк банкни қайта ташкил этишни рад этган тақдирда, акциядорлар умумий йиғилишининг банкни қайта ташкил этиш тўғрисидаги қарори ҳақиқий эмас деб ҳисобланади.
Банкни қўшиб юбориш, бўлиш, ажратиб чиқариш шаклида қайта ташкил этиш учун Марказий банкнинг рухсатномаси олинганидан кейин қайта ташкил этиш натижасида янгидан вужудга келадиган ҳар бир банкни давлат рўйхатидан ўтказиш ва лицензия олиш учун зарур ташкилий-техник тадбирлар бажарилади.
Банкни қайта ташкил этиш учун Марказий банкнинг рухсатномаси олинганлиги қайта ташкил этилиши натижасида вужудга келадиган банкларни давлат рўйхатидан ўтказиш ва уларга лицензия бериш учун кафолат бўла олмайди.
Қайта ташкил этилаётган банк қайта ташкил этиш жараёнини Марказий банкнинг рухсатномаси олинган кундан эътиборан олти ой ичида тамомлаши шарт.
Қайта ташкил этиш натижасида янгидан юзага келган банкларни давлат рўйхатидан ўтказиш ва уларга лицензия бериш Марказий банк томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади.
Банкни қайта ташкил этиш тартиби Марказий банк томонидан белгиланади.
77-модда. Лицензияни чақириб олиш
Марказий банк қуйидаги ҳолларда лицензияни чақириб олишга ҳақли:
агар банк лицензияни олганидан кейин ўн икки ой ичида банк фаолиятини ва (ёки) исломий банк фаолиятини амалга оширишни бошламаган, бу фаолиятдан тўғридан-тўғри воз кечган ёки молиявий операцияларни, шу жумладан исломий молия операцияларини уч ойдан ортиқроқ муддат давомида амалга оширмаган бўлса;
лицензия бериш шартлари банк томонидан бажарилмаганда;
ушбу Қонуннинг 54-моддасида кўрсатилган қўпол қоидабузарликлардан бири банк томонидан содир этилганда;
агар банк кетма-кет келувчи уч чоракнинг ҳар бирида банк регулятив капиталининг ўн фоизидан ортиқ ёки муддатидан қатъи назар, регулятив капиталнинг эллик фоизидан ортиқ миқдорда зарар кўрган бўлса ёки зарар кўриш эҳтимоли мавжуд бўлса;
қайта ташкил этиш натижасида банкнинг фаолияти тугатилганда;
акциядорларнинг умумий йиғилишида банкни ихтиёрий равишда тугатиш тўғрисида қарор қабул қилинганда;
Ўзбекистон Республикасида банк ташкил этган чет давлат банкидан лицензия чақириб олинганда;
Марказий банк томонидан микромолия банки фаолиятини микромолия ташкилоти фаолиятига ўзгартиришга розилик бериш тўғрисида қарор қабул қилинганда;
банк тўловга қобилиятсиз бўлиб қолганда.
Банкнинг тўловга қобилиятсизлиги деганда қуйидаги ҳоллар тушунилади:
банкнинг ўз мижозлари талабларини маблағлар етарли эмаслиги сабабли етти кун ичида қаноатлантиришга қодир эмаслиги;
банк мажбуриятлари унинг активларидан ортиб кетганлиги;
банк капитали монандлиги коэффициентларининг ва (ёки) устав капитали миқдорининг қонунчиликда белгиланган энг кам миқдордан эллик фоизга ва ундан кўп фоизга камайганлиги;
банкнинг молиявий ҳолати тўғрисидаги маълумотларнинг ҳисоботларда тўғри акс эттирилиши ушбу қисмнинг иккинчи, учинчи ва тўртинчи хатбошиларида кўрсатилган асосларнинг юзага келишига олиб келадиган ҳоллар Марказий банк томонидан аниқланганлиги;
омонатчилар ва кредиторлар томонидан банкка ишониб топширилган пул маблағларининг бут сақланишига хавф солувчи ҳолатларнинг мавжудлиги.
Банк бошқаруви банкнинг тўловга лаёқатсизлик ҳолати юзага келган ёки мижозлар томонидан талаб этилган даъволарни қаноатлантира олмасликка оид таваккалчилик мавжуд бўлган ҳолларда дарҳол Марказий банкка хабар бериши керак.
Банк фаолиятига доир тегишли лицензияга (лицензияларга) эга бўлган банкдан:
исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензия чақириб олинса, банк ўз фаолиятини банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензия асосида давом эттиради;
банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензиянинг чақириб олиниши банкнинг исломий банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензиясининг ҳам чақириб олинишига олиб келади, бундан банкни фақат исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банкка ўзгартириш натижасида Марказий банк томонидан банк фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқини берувчи лицензиянинг чақириб олиниши ҳолати мустасно.
Марказий банк бошқарувининг лицензияни чақириб олиш тўғрисидаги қарори ушбу қарор қабул қилинган пайтдан эътиборан кучга киради.
Марказий банк бошқарувининг қарори ушбу қарор қабул қилинган куни банк раҳбариятига имзо қўйдириб топширилади.
Банкнинг лицензияси чақириб олинганлиги тўғрисидаги ахборот мазкур қарор қабул қилинган кундан эътиборан бир кун ичида оммавий ахборот воситаларида, шунингдек Марказий банкнинг расмий веб-сайтида эълон қилиниши лозим.
Банкка Марказий банк бошқарувининг лицензияни чақириб олиш тўғрисидаги қарори қабул қилинган пайтдан эътиборан ушбу Қонунга мувофиқ банклар учун рухсат этилган фаолиятни амалга ошириш тақиқланади, бундан банкнинг тугатилиши билан боғлиқ ҳаракатлар мустасно.
12-боб. Якунловчи қоидалар
82-модда. Низоларни ҳал этиш
Банк ва унинг мижозлари ўртасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал қилинади.
83-модда. Банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик
Банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.
Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2019 йил 5 ноябрь,
ЎРҚ-580-сон
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
“Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2019-yil 22-iyulda qabul qilingan Senat tomonidan 2019-yil 11-oktabrda maʼqullangan
1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 25-aprelda qabul qilingan “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi 216-I-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1996-yil, № 5-6, 54-modda; 1997-yil, № 2, 56-modda, № 9, 241-modda; 1999-yil, № 5, 124-modda, № 9, 229-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2006-yil, № 9, 491-modda, № 10, 536-modda; 2008-yil, № 12, 640-modda; 2009-yil, № 4, 133-modda, № 9, 337-modda; 2012-yil, № 4, 105-modda; 2013-yil № 4, 98-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2018-yil, № 4, 224-modda, № 10, 670-modda; 2019-yil, № 1, 5-modda) oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilib, uning yangi tahriri tasdiqlansin ( ilova qilinadi).
2-modda . Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin;
ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.
3-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi bank faoliyati sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik
Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonuni bilan maxsus huquqiy rejim oʻrnatilgan hududda banklar va bank faoliyati ushbu Qonunda belgilanganidan boshqacha qoidalar bilan tartibga solinadi.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
ariza beruvchi — muassis (muassislar) tomonidan bank tashkil etish boʻyicha uning (ularning) manfaatlarini Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankida ifodalash uchun vakil qilingan shaxs yoki ushbu Qonunga muvofiq oʻz faoliyatini oʻzgartirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankiga murojaat etgan bank yoxud mikromoliya tashkiloti;
bank — bank hisobvaraqlarini ochish va yuritish, toʻlovlarni amalga oshirish, omonatlarga (depozitlarga) pul mablagʻlarini jalb etish, oʻz nomidan kreditlar (qarzlar) berish boʻyicha bank faoliyati sifatida aniqlangan operatsiyalar majmuini amalga oshiruvchi tijorat tashkiloti boʻlgan yuridik shaxs. Agar ushbu Qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ushbu Qonunning banklarga nisbatan belgilangan qoidalari islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi banklarga nisbatan ham tatbiq etiladi;
banklar guruhi — moliya institutlarining yuridik shaxs boʻlmagan birlashmasi boʻlib, bunda asosiy bank boshqa moliya institutlarini nazorat qiladi;
bank hisobvaragʻi — bank tomonidan shartnomaga muvofiq mijozga ochilgan hisobvaraq boʻlib, unga koʻra bank mijozning hisobvaragʻiga tushayotgan pul mablagʻlarini qabul qilish va hisobga kiritish, mijozning hisobvaragʻidan tegishli pul mablagʻlarini oʻtkazish hamda berish va hisobvaraq boʻyicha boshqa operatsiyalarni amalga oshirish haqidagi topshiriqlarini bajarish majburiyatini zimmasiga oladi;
bankning barqaror moliyaviy holati — bankning moliyaviy oqimlar mutanosibligini, toʻlov qobiliyatini, likvidliligi va rentabelli faoliyatini saqlab turish uchun mablagʻlarning yetarliligini, shuningdek barcha prudensial normativlar bank tomonidan bajarilishini ifodalovchi holati;
bilvosita egalik qiluvchi (oluvchi) — bankning aksiyalariga oʻzi nazorat qiladigan boshqa shaxs orqali egalik qiluvchi (aksiyalarni oluvchi) shaxs;
islomiy bank faoliyati — banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikka hamda islomiy moliya standartlariga muvofiq amalga oshiriladigan bank faoliyati;
islomiy moliya standartlari — islomiy moliyalashtirishni amalga oshirish standartlarini belgilovchi xalqaro tashkilotlarning qoidalariga hamda milliy qonunchilikka muvofiq Markaziy bank va (yoki) boshqa vakolatli organ tomonidan qabul qilingan islomiy moliyaga oid qoidalar toʻplami;
mikromoliya banki — ushbu Qonunning 7-moddasida nazarda tutilgan cheklovlarni inobatga olgan holda oʻz faoliyatini amalga oshiruvchi bank. Agar ushbu Qonunda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ushbu Qonunning banklarga nisbatan belgilangan qoidalari mikromoliya banklariga va islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banklariga nisbatan ham tatbiq etiladi;
muhim ahamiyatga ega xodimlar — bankning boshqaruv aʼzolari boʻlmagan, lavozimi bank faoliyatiga muhim taʼsir koʻrsatish imkoniyatini beradigan xodimlari;
moʻljallangan olish — potensial oluvchi tomonidan bank aksiyalarini olish yoki ularga hal qiluvchi egalik qilishni koʻpaytirish yuzasidan qabul qilingan qaror;
oxirgi benefitsiar mulkdor — yuridik shaxs boʻlgan, bank aksiyalarining potensial oluvchisiga yoki bu aksiyalarga bevosita yoxud bilvosita egalik qiluvchiga bevosita yoki bilvosita egalik qiladigan yoxud uni nazorat qiladigan jismoniy shaxs;
prudensial nazorat — bank faoliyatining oʻziga xos tavakkalchiliklarining oldini olish va kamaytirish maqsadida banklar faoliyati ustidan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki amalga oshiradigan nazorat;
regulyativ kapital — bank faoliyatini tartibga solish va prudensial normativlar hisob-kitobini amalga oshirish maqsadida hisob-kitob qilish yoʻli bilan aniqlanadigan bank kapitali;
tizimli ahamiyatga molik bank — bank tizimining barqarorligi qaysi bankning faoliyatiga bogʻliq boʻlsa, oʻsha bank;
chet el banki — chet davlatning hududida roʻyxatga olingan, uning qonunchilikka muvofiq bank deb hisoblanadigan yuridik shaxs;
hal qiluvchi egalik — shaxs tomonidan yoki birgalikda harakat qiluvchi shaxslar tomonidan yuridik shaxs ustav fondining (ustav kapitalining) bir yoxud bir necha bitim natijasida olingan kamida besh foiziga bevosita yoki bilvosita egalik qilish.
4-modda. Bank faoliyati sohasini tartibga soluvchi davlat organi
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki (bundan buyon matnda Markaziy bank deb yuritiladi) bank faoliyati sohasini tartibga soluvchi va litsenziyalash, tartibga solish hamda prudensial nazorat boʻyicha vakolatlarni amalga oshiruvchi davlat organidir.
5-modda. Banklarning moliyaviy operatsiyalari
Banklar tomonidan amalga oshiriladigan moliyaviy operatsiyalar jumlasiga quyidagilar kiradi:
pul mablagʻlarini omonatlarga (depozitlarga) jalb etish;
toʻlovlarni amalga oshirish, shu jumladan bank hisobvaraqlarini ochmasdan amalga oshirish;
jismoniy va yuridik shaxslarning bank hisobvaraqlarini, shu jumladan banklarning vakillik hisobvaraqlarini ochish hamda yuritish;
kreditlarni ularning qaytarilishi, toʻlovliligi va muddatliligi sharti bilan oʻz nomidan oʻzining mablagʻlari hamda jalb etilgan mablagʻlar hisobidan berish;
chet el valyutasi bilan naqd va naqdsiz shakllardagi operatsiyalar;
jismoniy yoki yuridik shaxs bilan tuzilgan shartnoma boʻyicha pul mablagʻlarini va boshqa mol-mulkni ishonchli boshqarish;
inkassatsiya va kassa xizmatlarini koʻrsatish;
uchinchi shaxslar nomidan ularning majburiyatlari bajarilishini nazarda tutuvchi kafolatlar berish va boshqa majburiyatlarni qabul qilish;
pul talabnomasidan boshqa shaxs foydasiga voz kechish evaziga moliyalash (faktoring) shartnomasiga asosan talab qilish huquqini olish yoki boshqa shaxsga berish;
qimmatli qogʻozlarni chiqarish, xarid qilish, sotish, ularning hisobini yuritish va ularni saqlash, mijoz bilan tuzilgan shartnomaga binoan qimmatli qogʻozlarni boshqarish, ular bilan boshqa operatsiyalarni bajarish;
affinlangan qimmatbaho metallar sotib olish va sotish, shu jumladan metallarni masʼul saqlash hisobvaraqlarini hamda metallarning egasizlantirilgan (jismoniy boʻlmagan) hisobvaraqlarini yuritish;
qimmatbaho metallardan yasalgan tangalarni sotib olish va sotish;
hosilaviy moliya vositalari (derivativlar) bilan operatsiyalarni amalga oshirish;
hujjatlarni yoki qimmatliklarni saqlash uchun maxsus binolarni yoki ularning ichidagi seyflarni ijaraga berish;
lizing berish;
qonunchilikda nazarda tutilgan shakllarda qarzlar berish;
moliyaviy operatsiyalar bilan bogʻliq maslahat xizmatlari koʻrsatish;
aktivlar majmuini (portfelini) boshqarish;
elektron pullarni chiqarish, ulardan foydalanish va toʻlash;
bank kartalarini berish va toʻlovlarga ishlov berish, bank kartalariga boshqa tashkilotlar, jumladan boshqa moliya institutlari bilan birgalikda xizmat koʻrsatish;
koʻchmas mulkka boʻlgan huquqlarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish boʻyicha xizmatlarni roʻyxatdan oʻtkazuvchi organ bilan elektron axborot almashish orqali koʻrsatish;
islomiy moliya operatsiyalarini amalga oshirish.
Banklar banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq boshqa moliyaviy operatsiyalarni ham amalga oshiradi.
5 1 -modda. Bankning islomiy moliya operatsiyalari
Bankning islomiy moliya operatsiyalari jumlasiga quyidagilar kiradi:
foydani taqsimlash sharti asosida mijozni moliyalashtirish yoki pul mablagʻlarini investitsiyaviy omonatlarga jalb etish;
vakillik shartnomasi orqali pul mablagʻlarini berish yoki investitsiyaviy omonatlarga jalb etish;
tovarni nasiyaga sotish orqali mijozni moliyalashtirish;
tovarlar uchun oldindan haq toʻlash orqali mijozni moliyalashtirish;
birgalikdagi faoliyatni (sherikchilik) amalga oshirish yoki yuridik shaxslarning ustav kapitalida ishtirok etish orqali mijozni moliyalashtirish;
mol-mulkni islomiy ijaraga berish (sotib olish huquqi bilan).
Islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi banklar umumqabul qilingan xalqaro bank amaliyotiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligiga zid boʻlmagan boshqa islomiy moliya operatsiyalarini ham amalga oshirishi mumkin.
Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida nazarda tutilgan islomiy moliya operatsiyalari islomiy moliya standartlariga muvofiq amalga oshirilishi shart.
5 2 -modda. Bank faoliyatini amalga oshirish
Oʻzbekiston Respublikasida bank faoliyatini amalga oshirishga ushbu Qonunda belgilangan tartibda tashkil etilgan va Markaziy bank tomonidan beriladigan tegishli litsenziyaga ega boʻlgan yuridik shaxslar haqlidir.
Oʻzbekiston Respublikasida bank faoliyati bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziya va (yoki) islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziya (bundan buyon matnda bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) deb yuritiladi) asosida amalga oshiriladi. Mazkur litsenziyalar amal qilish muddati cheklanmagan holda beriladi va litsenziyalarni yoki ularga doir huquqlarni boshqa shaxslarga oʻtkazish taqiqlanadi.
Ushbu Qonun 5-moddasi :
birinchi qismining ikkinchi — yigirma ikkinchi xatboshilarida koʻrsatilgan moliyaviy operatsiyalar majmuini faqat bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlgan bank;
birinchi qismining ikkinchi , uchinchi va toʻrtinchi , oltinchi — oʻn uchinchi , oʻn beshinchi — yigirma uchinchi xatboshilarida koʻrsatilgan moliyaviy operatsiyalar majmuini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlgan bank;
birinchi qismida koʻrsatilgan moliyaviy operatsiyalar majmuini bank faoliyatiga doir tegishli litsenziyaga (litsenziyalarga) ega boʻlgan bank amalga oshirishga haqli.
Bank faoliyatiga doir tegishli litsenziyasiz (litsenziyalarsiz) amalga oshiriladigan bank faoliyati gʻayriqonuniy deb hisoblanadi va javobgarlikka sabab boʻladi. Bunday faoliyat natijasida olingan daromad Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjetiga olib qoʻyiladi.
Amalga oshirilishi uchun qonunchilikka muvofiq alohida litsenziyalar yoki ruxsatnomalar olinishi talab etiladigan faoliyat banklar tomonidan tegishli hujjatlar olinganidan keyin amalga oshiriladi.
6-modda. Omonat (depozit)
Quyidagi shartlarning barchasiga muvofiq boʻlgan, qoʻyilgan pul mablagʻlari omonatdir (depozitdir):
mijozning talabiga binoan yoki muddat oʻtganidan keyin foizlar yoxud boshqa daromadlar bilan yoki ularsiz yoxud omonatchi yoki uning vakolatli vakili va pul mablagʻlarini qabul qiluvchi bank oʻrtasida, kelishilgan shartlar asosida qaytarilishi lozim boʻlgan pul mablagʻlari, bundan islomiy moliya standartlariga muvofiq omonat (depozit) summasini toʻliq qaytarish majburiyatini nazarda tutmagan holda ushbu Qonun 5 1 -moddasi birinchi qismining ikkinchi va uchinchi xatboshilarida koʻrsatilgan moliya operatsiyalari asosida jalb etilgan pul mablagʻlari (investitsiyaviy omonatlar (depozitlar) mustasno;
subordinar qarzga, egalik qilish huquqlariga yoki xizmatlariga, shu jumladan sugʻurta xizmatlariga taalluqli boʻlmagan pul mablagʻlari;
pul mablagʻlarini qabul qiluvchi bankning tegishli hujjati bilan yozma shaklda tasdiqlangan pul mablagʻlari.
Pul mablagʻlarini omonatlarga (depozitlarga) jalb etish boʻyicha faoliyat bilan shugʻullanishga faqat banklar haqli.
7-modda. Banklar uchun taqiqlangan yoki cheklangan faoliyat
Banklar bevosita ishlab chiqarish, savdo, sugʻurta faoliyati hamda banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikda nazarda tutilgan moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlmagan boshqa faoliyat bilan shugʻullanishga haqli emas.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan cheklov quyidagi hollarga nisbatan tatbiq etilmaydi:
bank kartalari asosida naqd pulsiz hisob-kitoblar tizimlarida foydalaniladigan ixtisoslashtirilgan uskunani va unga doir dasturiy taʼminotni sotish yoki ijaraga berishga;
oʻz aktivlarini sotishga;
chek daftarchalarini chiqarish, realizatsiya qilish va tarqatishga;
sugʻurta tashkilotlari boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasi rezidentlari nomidan sugʻurta shartnomasi tuzilishini tashkil etish boʻyicha faoliyatni amalga oshirishga;
bank oʻzi muassis boʻlgan yuridik shaxslarga oʻz mol-mulkini mulkiy ijara (arenda) shartnomasiga muvofiq ijaraga berishga.
Mikromoliya banklari ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan cheklovlardan tashqari quyidagilarni inobatga olgan holda oʻz faoliyatini amalga oshiradi:
bir jismoniy shaxsdan omonatga jalb qilingan pul mablagʻlari miqdori banklardagi omonatlarni himoya qilish kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan kafolatlangan omonat miqdoridan oshmasligini;
bir qarz oluvchi yoki oʻzaro aloqador qarz oluvchilar guruhiga doir tavakkalchilikning eng koʻp miqdori besh milliard soʻmdan oshmasligini;
tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslarning daromad olishga yoʻnaltirilgan faoliyati uchun berilgan kreditlarning kredit portfelidagi va (yoki) koʻrsatilgan islomiy moliya operatsiyalarining moliyalashtirish portfelidagi ulushi yetmish foizidan kam boʻlmasligini;
chet el banklarida vakillik hisobvaraqlari va boshqa hisobvaraqlar ochish, chet el fuqarolarining va yuridik shaxslarining majburiyatlari boʻyicha kafolatlar berish hamda mijozlarning tashqi savdo operatsiyalari boʻyicha xizmatlar koʻrsatish taqiqlanganligini;
qarz qimmatli qogʻozlariga investitsiyalar banklarning likvidliligini boshqarishga doir talablar doirasida faqat Markaziy bank tomonidan belgilangan yuqori likvidli qarz qimmatli qogʻozlariga qilinishini.
Banklarga yuridik shaxslarni tashkil etish va (yoki) yuridik shaxslarning ustav fondlaridagi (ustav kapitallaridagi) ulushlarni yoki aksiyalarni olish taqiqlanadi, bundan quyidagilar mustasno:
kredit, sugʻurta, faktoring va lizing operatsiyalarini professional asosda amalga oshiruvchi yuridik shaxslar;
moliya bozori infratuzilmasining bir qismi boʻlgan yoki banklarga axborot va maslahat xizmatlarini koʻrsatuvchi yuridik shaxslar;
qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxslar;
bankning kafolati ostida qimmatli qogʻozlarni chiqarish va joylashtirish maqsadida mazkur bankning xorijda tashkil etiladigan shuʼba tashkilotlari;
faqat inkassatsiya faoliyati bilan shugʻullanuvchi yuridik shaxslar;
bank operatsiyalari boʻyicha hisob-kitoblar, shu jumladan bank kartalari bilan operatsiyalarga doir hisob-kitoblar ishtirokchilari oʻrtasida oʻzaro bogʻliqligini taʼminlash boʻyicha xizmatlar koʻrsatuvchi yuridik shaxslar;
fond va valyuta birjalari;
kredit byurolari;
qimmatli qogʻozlarning ikkilamchi bozoriga joylashtirilgan aksiyalarning yigirma foizidan ortiq boʻlmagan miqdorda fond birjasi listingiga kiritilgan aksiyadorlik jamiyatlari.
Ushbu moddaning toʻrtinchi qismiga muvofiq bank tomonidan bir yuridik shaxsning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarini yoki aksiyalarini olish bankning birinchi darajali regulyativ kapitalining oʻn besh foizidan oshmasligi kerak. Ushbu cheklov bank tomonidan mazkur yuridik shaxslarning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlariga yoki aksiyalariga egalik qilishga, shu jumladan mazkur yuridik shaxslarning tashkil etilishi hollariga nisbatan ham tatbiq etiladi.
Yuridik shaxslarning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarini yoki aksiyalarini sotib olish yigʻindisi bankning birinchi darajali regulyativ kapitalining ellik foizidan oshmasligi kerak.
Agar bank tomonidan yuridik shaxslar ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlariga yoki aksiyalariga egalik qilish ushbu moddaning beshinchi va oltinchi qismlarida koʻrsatilgan miqdordan ortiq boʻlsa, ushbu ortgan qismni bank bir yil ichida sotishi shart.
Bankka ushbu bank ustav kapitalining bir yoki undan ortiq foiziga egalik qiluvchi yuridik shaxsning ustav fondida (ustav kapitalida) ishtirok etish taqiqlanadi.
Ushbu moddaning talablari banklar tomonidan boshqa bankning aksiyalarini yoki oʻzga bank saqlovchisi boʻlgan boshqa qimmatli qogʻozlarni yoxud oʻzga bankka tegishli yuridik shaxslar ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlarni yoki aksiyalarni ular tomonidan qoʻshib yuborish yoki qoʻshib olish shaklida qayta tashkil etish amalga oshirilayotganda olish hollariga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Ushbu moddaning birinchi qismidagi bevosita savdo faoliyatini amalga oshirishga oid hamda toʻrtinchi qismidagi yuridik shaxslarni tashkil etishga va (yoki) yuridik shaxslarning ustav fondlaridagi (ustav kapitallaridagi) ulushlarni yoki aksiyalarni olishga oid cheklovlar, agar bunday faoliyat va operatsiyalar islomiy moliya operatsiyalari sifatida amalga oshirilsa, islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi banklarga nisbatan tatbiq etilmaydi.
8-modda. Banklarning mustaqilligi
Banklar moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirish bilan bogʻliq qarorlar qabul qilishda mustaqildir.
Davlat organlari va ularning mansabdor shaxslariga banklar faoliyatiga, shu jumladan banklarning kredit portfelini va aktivlarini shakllantirish bilan bogʻliq tadbirkorlik tavakkalchiliklarini boshqarishga, banklarning rahbar xodimlarini tayinlashga aralashish, shuningdek bankning mablagʻlari hisobidan turli xil toʻlovlar va badallar talab qilish taqiqlanadi, bundan ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno.
9-modda. Davlat va banklar majburiyatlarining chegaralab qoʻyilishi
Banklar davlatning majburiyatlari boʻyicha, davlat esa banklarning majburiyatlari boʻyicha javob bermaydi, bundan banklarning yoki davlatning oʻzi bunday majburiyatlarni zimmasiga olish hollari mustasno.
10-modda. Banklarning uyushmalari
Banklar, agar qonunchilikning talablariga zid kelmasa, oʻzining umumiy manfaatlarini himoya qilish hamda birgalikdagi dasturlarni amalga oshirish maqsadida uyushmalar va boshqa birlashmalar tuzishi mumkin.
Banklarning uyushmalari axborot almashish va bank faoliyatini amalga oshirish bilan bogʻliq boshqa masalalarni birgalikda hal qilishga doir tashkilotlarni tashkil etishi mumkin.
Banklarning uyushmalari vakolatli davlat organi tomonidan roʻyxatga olinganidan yoki tugatish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilinganidan keyin Markaziy bankni bu haqda oʻn kunlik muddatda xabardor etadi.
11-modda. Bankning nomi
“Bank” atamasidan yoki mazkur atama qoʻshib yasalgan soʻz birikmalaridan faqat Banklarning davlat reyestriga kiritilgan yuridik shaxslar tomonidan firma nomida yoxud tovar belgisida (xizmat koʻrsatish belgisida) yoki Internet jahon axborot tarmogʻining “UZ” domen zonasida foydalaniladi.
Bank faoliyatiga doir tegishli litsenziyaga (litsenziyalarga) ega boʻlgan yuridik shaxslar “bank” yoki “mikromoliya banki” atamasini oʻzining firma nomiga qoʻshishi shart.
Islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlgan banklar oʻzining firma nomida yoxud xizmat koʻrsatish belgisida “islomiy” atamasidan yoki mazkur atama qoʻshib yasalgan soʻz birikmalaridan foydalanish huquqiga ega, bundan bir vaqtning oʻzida islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga va bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlgan banklar mustasno.
Bank faoliyatiga doir tegishli litsenziyaga (litsenziyalarga) ega boʻlmagan yuridik shaxslar oʻzining firma nomida yoxud xizmat koʻrsatish belgisida “bank” atamasidan yoki mazkur atama qoʻshib yasalgan soʻz birikmalaridan, shu jumladan islomiy bank faoliyatini amalga oshirishni anglatuvchi soʻzdan, soʻz birikmalaridan foydalanishga haqli emas.
12-modda. Bankning muassislari
Yuridik va jismoniy shaxs boʻlgan rezidentlar, shuningdek norezidentlar bank muassislari boʻlishi mumkin.
Davlat Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti qarorlari asosida boshqa davlat tashkilotlari nomidan bank muassisi va aksiyadori boʻlishi mumkin. Ustav fondining (ustav kapitalining) ellik foizdan ortigʻi davlatga tegishli boʻlgan korxonalar va tashkilotlar, agar qonunchilikda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, bank muassislari va aksiyadorlari boʻlishi mumkin emas.
13-modda. Bankning ustav kapitali
Bankning, bundan mikromoliya banki mustasno, ustav kapitalining eng kam miqdori:
2024-yil 1-apreldan eʼtiboran uch yuz ellik milliard soʻmni;
2025-yil 1-yanvardan eʼtiboran besh yuz milliard soʻmni tashkil etishi kerak.
Mikromoliya banki ustav kapitalining eng kam miqdori ellik milliard soʻmni tashkil etishi kerak.
Markaziy bank oraliq bank ustav kapitalining eng kam miqdorini ushbu moddaning birinchi qismida belgilanganidan kam miqdorda belgilashga haqli.
Bankning ustav kapitali Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasida shakllantiriladi hamda bank muassislari va aksiyadorlari kiritgan pul mablagʻlaridan yoki davlatning qimmatli qogʻozlaridan tashkil topadi, bundan quyidagi hollar mustasno:
bank aksiyalarini bankning kreditorlari orasida joylashtirish va bankning kreditorlar oldidagi pul majburiyatlari boʻyicha har qanday huquqlarini (talablarini) hisobga olish yoʻli bilan ularning haqini toʻlash;
qimmatli qogʻozlarni bank aksiyalariga ayirboshlash;
bankning joylashtirilgan bir turdagi aksiyalarini ushbu bankning boshqa turdagi aksiyalariga almashtirish.
Bankning ustav kapitalini shakllantirish uchun kreditga, garovga olingan mablagʻlardan, shuningdek majburiyat yuklatilgan boshqa mablagʻlardan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Tashkil etilayotgan yoki qoʻshib yuborish, boʻlish va ajratib chiqarish shaklida qayta tashkil etilayotgan bank ustav kapitali ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan, bank tashkil etilayotgan yoki qayta tashkil etilayotgan kundagi bank ustav kapitalining eng kam miqdoridan kelib chiqqan holda shakllantiriladi. Bunda bank ustav kapitalining eng kam miqdori bankni davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya berish toʻgʻrisidagi ariza beriladigan paytgacha bank muassislari tomonidan shakllantirilgan boʻlishi kerak. Tashkil etilayotgan bankning ustav kapitaliga kiritilgan mablagʻlar bankda ochilgan jamgʻarma hisobvaragʻiga oʻtkaziladi, bundan bankni qayta tashkil etish yoki mikromoliya tashkiloti faoliyatini oʻzgartirish orqali tashkil etish hollari mustasno.
Mikromoliya tashkiloti faoliyatini oʻzgartirish orqali tashkil etilayotgan mikromoliya bankining ustav kapitalini toʻldirish uchun mablagʻlar mikromoliya tashkilotining hisobvaragʻiga kiritiladi.
Banklar ushbu moddaning birinchi qismida belgilangan muddatlarda oʻz ustav kapitali miqdorini mazkur moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan talablarga muvofiqlashtirishi kerak. Ustav kapitalida davlat ulushi mavjud boʻlgan banklar norezidentlarga davlat ulushini toʻliq sotish orqali xususiylashtirilganda Markaziy bank boshqaruvi bank ustav kapitalini mazkur moddaning birinchi qismida belgilangan eng kam miqdorga muvofiqlashtirish boʻyicha belgilangandan boshqa muddatlarni oʻrnatishga haqli.
Tizimli moliyaviy inqiroz holatida bank aksiyalari davlat qimmatli qogʻozlari hisobidan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan sotib olinishi mumkin.
14-modda. Bankning ustavi va ichki nizomlari
Bank oʻz ustavi asosida faoliyat koʻrsatadi.
Bank ustavida quyidagilar koʻrsatilishi kerak:
bankning toʻliq va qisqartirilgan firma nomi, joylashgan yeri (pochta manzili) hamda elektron pochta manzili;
ustav kapitalining miqdori;
ustav kapitalini koʻpaytirish va kamaytirish tartibi;
chiqarilayotgan aksiyalarning turlari va soni, aksiyalar turlarining nisbati;
sof foydani taqsimlash, shuningdek zararlarning oʻrnini qoplash tartibi;
zaxira fondini va boshqa fondlarni tashkil etish tartibi;
bank aksiyadorlarining huquqlari va majburiyatlari, shu jumladan ushbu Qonun talablariga muvofiqlikni taʼminlash uchun bank tomonidan soʻrab olinadigan axborotni taqdim etish majburiyatlari;
bankning boshqaruv organlari tuzilmasi, ularni tashkil etish tartibi, bank kuzatuv kengashi va boshqaruvi aʼzolarining soni, vakolatlari va vazifalari haqidagi maʼlumotlar;
aksiyadorlar (muassislar) oʻrtasida manfaatlar toʻqnashuvining oldini olish choralari;
bank tomonidan aksiyalarni joylashtirish tartibi va shartlari;
bankni qayta tashkil etish va tugatish tartibi.
Bankning ustavida ushbu moddada belgilangan talablardan tashqari aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonunchilikda nazarda tutilgan maʼlumotlar ham boʻlishi kerak.
Islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bankning ustavida ushbu moddaning ikkinchi va uchinchi qismlarida nazarda tutilganidan tashqari quyidagilar qoʻshimcha ravishda koʻrsatilishi kerak:
islomiy moliya operatsiyalarini amalga oshirish;
islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bankning islomiy moliya masalalarini muvofiqlashtiruvchi islomiy moliya kengashi (bundan buyon matnda bankning islomiy moliya kengashi deb yuritiladi) aʼzolarining soni, ularning vakolatlari va vazifalari;
bankning islomiy moliya kengashini tashkil etish tartibi va uning aʼzolariga nisbatan qoʻyiladigan talablar.
Bankning ustavi, unga kiritiladigan oʻzgartish va qoʻshimchalar Markaziy bankda roʻyxatdan oʻtkazilishi lozim.
Bankning ichki qoidalari, shuningdek ularga kiritiladigan keyingi oʻzgartish hamda qoʻshimchalar banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq ishlab chiqilishi hamda Markaziy bankka taqdim etilishi kerak.
2-bob. Bank faoliyatiga ruxsat berishga doir eng zarur shartlar
15-modda. Bankni tashkil etish
Banklar aksiyadorlik jamiyati shaklida tashkil etiladi.
Bank taʼsis etish yoki qayta tashkil etish yoxud mikromoliya tashkiloti faoliyatini oʻzgartirish orqali tashkil etiladi.
Banklarni litsenziyalash tartib-taomili quyidagi ikki bosqichdan iborat:
Markaziy bank tomonidan bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani berish;
bir vaqtning oʻzida litsenziya bergan holda bankni davlat roʻyxatidan oʻtkazish.
Oraliq bankning tashkil etilishi va faoliyatni amalga oshirishining oʻziga xos xususiyatlari “Banklarni sanatsiya qilish va tugatish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni bilan belgilanadi.
16-modda. Bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani berish
Bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani olish uchun ariza beruvchi bank tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganidan keyin uch oydan kechiktirmay Markaziy bankka quyidagilarni ilova qilgan holda ariza taqdim etadi, bundan bankni mikromoliya tashkiloti faoliyatini oʻzgartirish orqali tashkil etish mustasno:
bank ikki va undan ortiq shaxslar tomonidan tashkil etilganda taʼsis shartnomasini;
ikki nusxadagi bank ustavini;
bankni tashkil etish toʻgʻrisidagi qarorni;
muassislar (aksiyadorlar) roʻyxatini;
hal qiluvchi egalikka ega boʻlgan har bir bevosita va bilvosita muassis (egalik qiluvchi), shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdor toʻgʻrisidagi axborotni, shuningdek ushbu Qonunning 24-moddasiga muvofiq baholashni oʻtkazish uchun zarur boʻlgan axborotni;
hal qiluvchi egalikka ega boʻlgan shaxslar mavjud boʻlmagan taqdirda, bankning ustav kapitalida eng koʻp ulushlarga ega boʻlgan, umumiy ulushi kamida ellik foizni tashkil etadigan bevosita va bilvosita muassislar (egalik qiluvchilar), shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdorlar toʻgʻrisidagi axborotni, shu jumladan ushbu Qonunning 24-moddasiga muvofiq baholashni oʻtkazish uchun zarur boʻlgan axborotni;
muassis (aksiyador) boʻlgan yuridik shaxsning auditorlik tashkiloti tomonidan tasdiqlangan oxirgi uch yil uchun moliyaviy hisobotlarini;
bankning ustav kapitalini shakllantirish (toʻldirish) uchun kiritiladigan mablagʻlarning manbalari toʻgʻrisidagi hujjatlar bilan tasdiqlangan axborotni;
bankning kuzatuv kengashi va boshqaruvi aʼzolari toʻgʻrisidagi, bu aʼzolarning ushbu Qonunning 36-moddasi talablariga muvofiqligini baholash uchun zarur boʻlgan axborotni;
bankning tashkiliy tuzilmasini;
bankning ichki audit xizmati toʻgʻrisidagi nizom loyihasini;
bankning keyingi uch yilga moʻljallangan biznes-rejasini;
keyinchalik bankning kuzatuv kengashi tomonidan tasdiqlanishi lozim boʻlgan, bankning kredit (moliyalashtirish), investitsiya va emissiya siyosatining loyihalarining, shuningdek tavakkalchiliklarni boshqarish va ichki nazorat siyosati loyihalarining koʻchirma nusxalarini.
Islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani olish uchun ariza beruvchi ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan hujjatlarga qoʻshimcha ravishda quyidagilarni taqdim etadi:
bankning islomiy moliya kengashi, islomiy moliya masalalari boʻyicha maxsus boʻlinmasi va islomiy moliya boʻyicha ichki auditi toʻgʻrisidagi nizomlari loyihalarini;
islomiy moliya standartlariga muvofiqlik siyosati loyihasini;
bankning islomiy moliya kengashi aʼzolari toʻgʻrisidagi hamda islomiy moliya kengashi aʼzolarining ushbu Qonun 36-moddasining talablariga muvofiqligini baholash uchun zarur boʻlgan axborotni.
Bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani berish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqqanlik uchun bazaviy hisoblash miqdorining besh baravari miqdorida yigʻim undiriladi.
Ariza beruvchi bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani berish toʻgʻrisidagi arizada elektron pochta manzilini koʻrsatishga haqli. Elektron pochta manzilining koʻrsatilishi ariza yuzasidan qabul qilingan qaror toʻgʻrisidagi xabarnomani olishga yoki axborot kommunikatsiya tizimi orqali elektron shaklda qoʻshimcha axborotni soʻrab olinishiga boʻlgan rozilikdir.
Taqdim etilgan hujjatlarda Markaziy bank tomonidan kamchiliklar aniqlangan va (yoki) ushbu moddaning birinchi va (yoki) ikkinchi qismlarida koʻrsatilgan hujjatlar ariza beruvchi tomonidan toʻliq hajmda taqdim etilmagan taqdirda, Markaziy bank ariza beruvchiga bartaraf etilishi lozim boʻlgan kamchiliklar va (yoki) taqdim etilishi zarur boʻlgan hujjatlar roʻyxati koʻrsatilgan holdagi xabarnomani ariza taqdim etilgan kundan eʼtiboran oʻn besh kun ichida yuboradi.
Bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani berish toʻgʻrisidagi ariza bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani olish uchun zarur boʻlgan barcha hujjatlar taqdim etilgan kundan eʼtiboran uch oy ichida Markaziy bank tomonidan koʻrib chiqilishi kerak. Mazkur muddat ushbu moddaning yettinchi qismida koʻrsatilgan hollarda toʻrt oygacha uzaytirilishi mumkin.
Agar ariza beruvchi tomonidan taqdim etilgan, ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida koʻrsatilgan hujjatlar va axborot bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani berish toʻgʻrisida qaror qabul qilish uchun yetarli boʻlmasa, Markaziy bank ariza beruvchidan qoʻshimcha hujjatlar va axborot soʻrashga haqlidir.
Ariza beruvchi Markaziy bank soʻragan hujjatlar va axborotni soʻrov olingan kundan eʼtiboran oʻttiz kalendar kundan oshmagan muddatda ushbu moddaning yettinchi qismiga muvofiq taqdim etishi kerak, ushbu muddat mobaynida bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani berish toʻgʻrisidagi ariza koʻrib chiqiladigan uch oylik davr toʻxtatib turiladi.
Markaziy bank ariza beruvchini qabul qilingan qaror toʻgʻrisida tegishli qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran uch ish kuni ichida yozma shaklda, shu jumladan axborot-kommunikatsiya tizimi orqali elektron shaklda xabardor qiladi.
Bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnoma olingan kundan eʼtiboran olti oydan oshmagan muddat ichida yuridik kuchini saqlab turadi.
Bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnoma quyidagi hollarda amal qilish muddati tugashidan oldin bekor qilinadi:
dastlabki ruxsatnoma soxta hujjatlardan foydalangan holda olinganligi fakti aniqlanganda;
ilgari baholashdan oʻtgan va ushbu Qonunning 24-moddasi talablariga javob bergan muassislar, bevosita yoki bilvosita egalik qiluvchilar, shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdorlar endilikda ushbu modda talablariga muvofiq boʻlmaganda;
ilgari baholashdan oʻtgan va ushbu Qonunning 36-moddasi talablariga javob bergan bankning kuzatuv kengashi, boshqaruvi aʼzolari va (yoki) bankning islomiy moliya kengashi aʼzolaridan biri endilikda ushbu modda talablariga muvofiq boʻlmaganda, shuningdek bank kuzatuv kengashi, boshqaruvi va (yoki) bank islomiy moliya kengashining yangi tayinlangan aʼzolari toʻgʻrisida axborot taqdim etilmaganda;
taqdim etilgan biznes-rejaga tarkibiy oʻzgartishlar kiritilganda;
bankni xavfsiz va barqaror boshqarishni taʼminlab boʻlmasligini koʻrsatuvchi faktlar aniqlanganda.
17-modda. Chet ellik muassislarga (aksiyadorlarga) nisbatan ular tomonidan bankni tashkil etish yoki bankning ustav kapitalida ishtirok etish chogʻida qoʻyiladigan qoʻshimcha talablar
Bankni tashkil etishda yoki bankning ustav kapitalida chet el banki ishtirok etganda ushbu Qonunning 16-moddasida koʻrsatilgan hujjatlardan tashqari quyidagi hujjatlar qoʻshimcha ravishda taqdim etiladi:
chet el banki vakolatli organining bankni tashkil etish yoki bankning ustav kapitalida ishtirok etish toʻgʻrisidagi qarori;
chet el bankining ustavi;
chet el banki bankni nazorat qilish organining mazkur chet el banki uning konsolidatsiyalashgan nazorati ostida turishi, pul mablagʻlarini depozitlarga qabul qilish huquqiga ega ekanligi va unga bankni nazorat qilish organining bankni tashkil etish yoki bankning ustav kapitalida ishtirok etish uchun ruxsatnomasi berilganligi toʻgʻrisidagi yozma tasdiqnomasi yoxud shunday ruxsatnoma talab etilmasligi toʻgʻrisidagi tasdiqnomasi;
chet el banki kapitalining va kredit reytingining Markaziy bank tomonidan belgilangan talablarga muvofiqligini tasdiqlovchi hujjat.
Markaziy bank yuqori kapital va kredit reytingi koʻrsatkichlariga ega boʻlgan xalqaro moliya institutlari, chet el banklari hamda boshqa kredit tashkilotlari tomonidan bank tashkil etayotganda yoki bankning ustav kapitalida ishtirok etayotganda dastlabki ruxsatnomani olishning alohida tartibini belgilashga haqli.
Norezident boʻlgan jismoniy shaxslarning va xalqaro moliya institutlari, chet el banklari va boshqa kredit tashkilotlari boʻlmagan yuridik shaxslarning jami ulushi bank ustav kapitalining ellik foizidan oshmasligi kerak.
Markaziy bank xalqaro moliya institutlari, chet el banklari va boshqa kredit tashkilotlari boʻlmagan, bank muassislari (aksiyadorlari) boʻlgan norezidentlarning kapitaliga hamda kredit reytingiga nisbatan, shuningdek norezidentlar joylashgan davlatning reytingiga nisbatan eng zarur talablarni belgilashga haqli.
Imtiyozli soliq rejimini taqdim etuvchi va (yoki) oxirgi benefitsiar mulkdorning shaxsini oshkor qilish hamda moliyaviy operatsiyalarni oʻtkazish chogʻida axborot taqdim etish nazarda tutilmaydigan davlatda yoki hududda roʻyxatga olingan yuridik shaxslar va shunday davlatda yoki hududda yashaydigan jismoniy shaxslar bankning muassislari va aksiyadorlari boʻlishi mumkin emas (bundan chet el fond bozorlarida bank aksiyalarini sotib olgan yuridik va jismoniy shaxslar mustasno).
Bank tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani berish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqishda Markaziy bank:
Markaziy bank bilan chet el banki boʻlgan muassisning (aksiyadorning) bankni nazorat qilish organi oʻrtasida axborot ayirboshlash toʻgʻrisidagi kelishuv mavjudligini;
norezident joylashgan mamlakat vakolatli organlarining axborotini va fikrlarini inobatga oladi. Markaziy bank mazkur holatlarni bankning ustav kapitalidagi ushbu Qonun 22-moddasi birinchi qismining toʻrtinchi xatboshisida nazarda tutilgan miqdordagi ulushni olishga doir dastlabki ruxsatnomani berish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqish chogʻida ham inobatga oladi.
Ushbu Qonunning 16-moddasida va ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan hujjatlar muassis (aksiyador) boʻlgan bank roʻyxatga olingan yerda joylashgan Oʻzbekiston Respublikasining konsullik muassasasi yoki boshqa konsullik muassasalari tomonidan tasdiqlanadi, bundan ushbu Qonun 16-moddasi birinchi qismining uchinchi , beshinchi , sakkizinchi , toʻqqizinchi , oʻn birinchi — oʻn toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hujjatlar mustasno.
18-modda. Litsenziyalashdan oldin boshqa organlar bilan maslahatlashish
Markaziy bank litsenziyalashdan oldingi tartib-taomillar doirasida vazirliklar, idoralar hamda boshqa davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari bilan maslahatlashishga haqlidir.
Vazirliklar, idoralar hamda boshqa davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlari Markaziy bank tomonidan soʻralgan, tegishli qarorni qabul qilish uchun zarur boʻlgan axborotni taqdim etishi kerak.
Markaziy bank chet davlatlarning vakolatli organlariga zarur axborotni taqdim etish toʻgʻrisida soʻrovnomalar yuborishga haqli.
19-modda. Bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani berishni rad etish
Bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani berishni rad etish uchun quyidagilar asos boʻladi:
ushbu Qonun 16 va 17-moddalarida koʻrsatilgan taqdim etilgan hujjatlarning banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiq emasligi;
baholanishi ushbu Qonunning 24-moddasiga muvofiq amalga oshirilgan bevosita va bilvosita muassislarning (egalik qiluvchilarning), shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdorlarning mazkur modda talablariga muvofiq emasligi;
bankning biznes-rejada koʻrsatilgan maqsadlarga erishishga qodir emasligi;
tashkil etiladigan bank bilan yaqin aloqalarga ega boʻlgan bir yoki bir necha shaxsning faoliyatini tartibga soluvchi boshqa mamlakat qonunlarida yoki normativ hujjatlarida ushbu shaxslarga nisbatan boshqa mamlakat vakolatli organlarining talablari mavjudligi yoxud ular tomonidan qoʻllanilgan, Markaziy bankning nazorat qilish vazifasini amalga oshirishiga toʻsqinlik qiluvchi taqiqlar hamda cheklovlar qoʻllanilganligi yoki Oʻzbekiston Respublikasining banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchiligiga rioya etish borasida boshqa moneliklarning mavjudligi;
tashkil etiladigan bank islomiy moliya kengashining aʼzolari Markaziy bankning malaka talablariga muvofiq emasligi;
ushbu Qonun 16-moddasining yettinchi qismiga muvofiq Markaziy bank tomonidan soʻralgan qoʻshimcha hujjatlarning va axborotning taqdim etilmaganligi.
Yaqin aloqalar deganda ikki yoki bir necha shaxs quyidagilar vositasida oʻzaro bogʻliq boʻlgan holat tushuniladi:
yuridik shaxs ovoz berish huquqlarining yoki ustav fondining (ustav kapitalining) kamida yigirma foiziga bevosita egalik qilishni yoki nazoratni qoʻlga kiritish;
nazorat qilish;
ikki shaxs yoki barcha shaxslar oʻrtasida yoki shu shaxslar va uchinchi shaxs oʻrtasida oʻrnatilgan doimiy nazoratning mavjudligi.
Nazorat deganda shaxslar oʻrtasidagi quyidagi mezonlardan biriga mos keluvchi oʻzaro aloqa tushuniladi:
shaxs tomonidan boshqa yuridik shaxsning ustav fondida (ustav kapitalida) ustunlik qiladigan ulushlarga egalik qilish;
yuridik shaxsning ishtirokchisi (aksiyadori) boʻlgan shaxsning shu yuridik shaxs boshqaruv organlarining koʻpchilik aʼzolarini tayinlash yoki almashtirish huquqi;
shaxsning yuridik shaxs faoliyatiga, u bilan tuzilgan shartnomaga va (yoki) uning ustavi qoidalariga muvofiq taʼsir koʻrsatish imkoniyati;
yuridik shaxsning ishtirokchisi (aksiyadori) boʻlgan shaxsning shu yuridik shaxs boshqaruv organlarining ovoz berish huquqini amalga oshirishi natijasida oʻzi tayinlagan aʼzolariga taʼsir koʻrsatish imkoniyati. Ushbu mezon, agar nazorat ushbu qismning ikkinchi — toʻrtinchi xatboshilarida koʻrsatilgan mezonlardan biriga muvofiq boʻlsa, qoʻllanilmaydi;
yuridik shaxsning ishtirokchisi (aksiyadori) boʻlgan shaxsning oʻzining boshqa ishtirokchilari (aksiyadorlari) yoki aʼzolari bilan kelishuvga binoan mazkur yuridik shaxsning ustav fondida (ustav kapitalida) ustunlik qiladigan ulushlarni boshqarish imkoniyati.
Markaziy bankning asoslantirilgan mulohazasi bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani berishni rad etish uchun asos boʻladi.
Dastlabki ruxsatnomani berishni rad etish toʻgʻrisidagi xabarnoma ariza beruvchiga ushbu Qonun 16-moddasining toʻqqizinchi qismida nazarda tutilgan muddatlarda va shakllarda, rad etish sabablari koʻrsatilgan holda yuboriladi.
Rad etish toʻgʻrisidagi xabarnomada koʻrsatilgan kamchiliklar bartaraf qilinganligi inobatga olingan holda taqdim etilgan ariza va hujjatlar yangidan berilgan deb hisoblanadi.
20-modda. Bankni davlat roʻyxatiga olish va bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) berish
Bankni davlat roʻyxatiga olish va bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) olish uchun ariza beruvchi bankni tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnoma olinganidan keyin olti oydan kechiktirmay Markaziy bankka quyidagilarni taqdim etishi kerak:
bankni davlat roʻyxatiga olish va bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) berish toʻgʻrisidagi ariza;
ushbu Qonun bilan belgilangan eng kam miqdordan kam boʻlmagan summada bankning ustav kapitali shakllantirilganligini tasdiqlovchi hujjat, shuningdek muassislarning (aksiyadorlarning) roʻyxati;
bankning muhim ahamiyatga ega xodimlari toʻgʻrisida ularning ushbu Qonunning 36-moddasi talablariga muvofiqligini baholashdan oʻtkazish uchun zarur boʻlgan axborot;
tashkil etilayotgan bank joylashgan yerdagi Markaziy bank hududiy bosh boshqarmasining bank binolari, ularning muhofaza qilinishi taʼminlanganligi, uskunalar, ishlarni tashkil etish texnika vositalari bilan jihozlanganligining va dasturiy taʼminotining Markaziy bank talablariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosasi;
nogironligi boʻlgan shaxslar uchun bank binolarida shaharsozlik normalari va qoidalarida belgilangan talablarga muvofiq qulay shart-sharoitlar yaratilganligi boʻyicha Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasining xulosasi;
agar ariza bir vaqtning oʻzida bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziya hamda islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziya berish uchun taqdim etilsa, ushbu Qonun 20 1 -moddasi birinchi qismining yettinchi va toʻqqizinchi xatboshilarida koʻrsatilgan hujjatlar;
ushbu Qonunning 16 va 17-moddalarida sanab oʻtilgan barcha hujjatlarning elektron shakldagi koʻchirma nusxalari.
Basharti bankning faoliyati xavfsiz tarzda amalga oshirilishi taʼminlansa hamda omonatchilar va kreditorlarning manfaatlari himoya qilinishini, shuningdek bank tizimi lozim darajada ishlashini kafolatlovchi korporativ boshqaruv talablariga rioya etilsa, Markaziy bank bankni davlat roʻyxatiga olish hamda bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) berish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.
Bankni davlat roʻyxatiga olish va bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) berish haqidagi qaror ariza barcha zarur hujjatlar bilan olingan kundan eʼtiboran bir oydan oshmagan muddatda qabul qilinadi.
Markaziy bank tegishli qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran uch ish kuni ichida ariza beruvchini qabul qilingan qaror haqida yozma shaklda, shu jumladan axborot-kommunikatsiya tizimi orqali elektron shaklda xabardor qiladi.
Bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) berilganligi uchun qonunda belgilangan miqdorda davlat boji undiriladi.
Bankning davlat roʻyxatiga olinganligi va unga bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) berilganligi toʻgʻrisidagi axborot Markaziy bankning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi.
Bank faoliyatiga doir tegishli litsenziyaning (litsenziyalarning) qalbaki hujjatlardan foydalangan holda olinganligi fakti aniqlangan taqdirda bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) Markaziy bank tomonidan chaqirib olinadi.
20 1 -modda. Bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlgan bankka islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyani berish
Bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlgan bank islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyani olish uchun Markaziy bankka quyidagi hujjatlarni taqdim etishi kerak:
islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyani berish toʻgʻrisidagi arizani;
bank aksiyadorlari umumiy yigʻilishining islomiy bank faoliyatini yoʻlga qoʻyish toʻgʻrisidagi qarorini;
bankning ushbu Qonun 14-moddasining toʻrtinchi qismida koʻrsatilgan talablar inobatga olingan ustavini;
bankda bankning islomiy moliya kengashi, islomiy moliya masalalari boʻyicha maxsus boʻlinmasi va islomiy moliya boʻyicha ichki auditi tashkil etilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotni;
ushbu Qonun 16-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatib oʻtilgan hujjatlarni;
bankning islomiy bank faoliyatiga masʼul boʻlgan rahbar xodimi Markaziy bankning malaka talablariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni;
islomiy bank faoliyati boʻyicha bozor tahlili, moliyalashtirish rejalari, mahsulot va xizmatlar, moliyaviy prognozlar va tavakkalchiliklarni boshqarish masalalarini oʻz ichiga olgan uch yillik biznes-rejani;
islomiy bank faoliyati doirasida amalga oshiriladigan moliyaviy operatsiyalar boʻyicha buxgalteriya hisobini alohida yuritish imkoniyati yaratilganligini tasdiqlovchi hujjatlarni.
Bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlgan bankka islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyani berish haqidagi qaror ariza barcha zarur hujjatlar bilan olingan kundan eʼtiboran ikki oydan oshmagan muddatda qabul qilinadi.
Markaziy bank tegishli qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran uch ish kuni ichida ariza beruvchi bankni qabul qilingan qaror haqida yozma shaklda, shu jumladan axborot-kommunikatsiya tizimi orqali elektron shaklda xabardor qiladi.
Bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlgan bankka islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziya berilganligi uchun qonunda belgilangan miqdorda davlat boji undiriladi.
Bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlgan bankka islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziya berilganligi toʻgʻrisidagi axborot Markaziy bankning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi.
21-modda. Bankni davlat roʻyxatiga olishni va bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) berishni rad etish
Bankni davlat roʻyxatiga olishni va bank faoliyatiga doir tegishli litsenziya (litsenziyalar) berishni rad etish uchun quyidagilar asos boʻladi:
Bankning shakllantirilgan ustav kapitali miqdorining bankni davlat roʻyxatiga olish va litsenziya berish toʻgʻrisidagi arizani topshirish paytida ushbu Qonun talablariga muvofiq emasligi;
ilgari baholashdan oʻtgan va ushbu Qonunning 24-moddasi talablariga javob bergan muassislarning bevosita va bilvosita egalik qiluvchilarning, shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdorlarning endilikda ushbu modda talablariga muvofiq emasligi;
muhim ahamiyatga ega xodimlarning Markaziy bankning malaka talablariga muvofiq emasligi;
bankning binolari, ularning muhofaza qilinishi taʼminlanganligi, uskunalar va ishlarni tashkil etish texnika vositalari bilan jihozlanganligining va dasturiy taʼminotining Markaziy bank talablariga muvofiq emasligi;
nogironligi boʻlgan shaxslar uchun bank binolarida shaharsozlik normalari va qoidalarida belgilangan talablarga muvofiq qulay shart-sharoitlar yaratilganligi boʻyicha Qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasining xulosasi mavjud emasligi.
Bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlgan bankka islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziya berishni rad etish uchun quyidagilar asos boʻladi:
bankning barqaror moliyaviy holatga ega emasligi;
bankning islomiy moliya kengashi aʼzolari va islomiy bank faoliyatiga masʼul boʻlgan rahbar xodimi Markaziy bankning malaka talablariga muvofiq emasligi;
soʻnggi ikki yil ichida bankda ushbu Qonunning 54 va (yoki) 55-moddalarida koʻrsatilgan qoidabuzarliklar aniqlanganligi;
ushbu Qonunning 20 1 -moddasida belgilangan maʼlumot yoki hujjatlar taqdim etilmaganligi yoki ularning Markaziy bank talablariga muvofiq emasligi.
Bankni davlat roʻyxatiga olish va litsenziya berish rad etilganligi toʻgʻrisidagi xabarnoma ariza beruvchiga ushbu Qonun 20-moddasining toʻrtinchi qismida nazarda tutilgan muddatda va shakllarda, rad etish sabablari hamda ariza beruvchi koʻrsatilgan kamchiliklarni bartaraf etib, takroran koʻrib chiqish uchun hujjatlarni taqdim etishi mumkin boʻlgan muddat koʻrsatilgan holda yuboriladi.
Bankni roʻyxatga olish va litsenziya berish rad etilganligi toʻgʻrisidagi xabarnomada koʻrsatilgan muddat kamchiliklarni bartaraf etish uchun zarur boʻlgan vaqtga mutanosib boʻlishi kerak hamda ikki oydan kam boʻlishi mumkin emas.
Ariza beruvchi tomonidan bankni davlat roʻyxatiga olishni va litsenziya berishni rad etish uchun asos boʻlgan sabablar bartaraf etilgan taqdirda, hujjatlarni qayta koʻrib chiqish ariza barcha zarur hujjatlar bilan olingan kundan eʼtiboran bir oydan oshmagan muddatda amalga oshiriladi.
Bankni davlat roʻyxatiga olish va litsenziya berish toʻgʻrisidagi arizani qayta koʻrib chiqish chogʻida bankni davlat roʻyxatiga olishni va litsenziya berishni rad etish haqidagi xabarnomada ilgari koʻrsatilmagan yangi asoslar boʻyicha rad etishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Bankni davlat roʻyxatiga olishni va unga litsenziya berishni rad etish toʻgʻrisidagi xabarnomada koʻrsatilgan muddat oʻtganidan keyin berilgan bankni davlat roʻyxatiga olish va litsenziya berish toʻgʻrisidagi ariza yangidan berilgan deb hisoblanadi.
22-modda. Bank aksiyalariga egalik qilishga doir ruxsatnoma va cheklov
Jismoniy va yuridik shaxslar yoki birgalikda harakat qiluvchi shaxslar, shu jumladan norezidentlar bir yoki bir necha bitim natijasida bankning ustav kapitalidagi:
besh va undan koʻproq foizni, lekin koʻpi bilan yigirma foizni;
yigirma va undan koʻproq foizni, lekin koʻpi bilan ellik foizni;
ellik va undan koʻproq foizni tashkil etadigan ulushni bevosita yoki bilvosita olishdan oldin Markaziy bankning dastlabki ruxsatnomasini olishi shart.
Ushbu moddaning birinchi qismida belgilangan bank ustav kapitalidagi ulushlar Markaziy bankning dastlabki ruxsatnomasini olgan shaxslar tomonidan oʻzgartirilgan taqdirda, ushbu Qonunning 26-moddasida koʻrsatilgan tartibda xabardor qilish yoʻli bilan amalga oshiriladi.
Quyidagilar birgalikda harakat qiluvchi shaxslar hisoblanadi:
1) bank aksiyalarini muvofiqlashtirilgan (kelishilgan) tarzda sotib olishni yoki shaxslarning bank aksiyalarini birgalikda sotib olish niyatida ekanligini koʻrsatuvchi shartlar asosida bank aksiyalarini sotib olgan shaxslar;
2) jalb etilgan shaxslar:
a) boshqa shaxs ustidan nazoratni amalga oshiruvchi yoki boshqa shaxsning nazorati ostidagi yoxud uchinchi shaxsning birgalikdagi nazorati ostidagi shaxslar;
b) ovoz berish huquqini olish uchun yoki ovoz berish huquqini birgalikda amalga oshirish uchun bitimlarda bevosita yoki bilvosita ishtirok etuvchi shaxslar, agar bitimning predmeti boʻlgan ulushlar (aksiyalar) ularga nazoratni taʼminlasa;
v) yuridik shaxsga nisbatan rahbarlik vakolatiga yoki nazorat qilish vakolatiga ega boʻlgan jismoniy shaxslar;
g) yuridik shaxs boshqaruv organlari aʼzolarining koʻpchiligini tayinlash vakolatiga ega boʻlgan shaxslar;
d) yaqin qarindoshlar (qarindoshlik yoki qayin-boʻyinchilik munosabatidagi shaxslar, yaʼni ota-ona, tugʻishgan va oʻgay aka-ukalar, opa-singillar, er-xotin, farzandlar, shu jumladan farzandlikka olinganlar, bobolar, buvilar, nevaralar, er-xotinning ota-onasi, tugʻishgan yoki oʻgay aka-ukalari, opa-singillari, shuningdek ularning nazorati ostidagi yuridik shaxslar);
3) nazoratni amalga oshiruvchi yuridik shaxs va uning nazorati ostidagi yuridik shaxslar, shuningdek bitta nazorat qiluvchi yuridik shaxsning nazorati ostidagi yuridik shaxslar oʻzaro;
4) yuridik shaxs oʻz boshqaruv organi aʼzolari va jalb etilgan shaxslari bilan birga, shuningdek ushbu shaxslar oʻzaro;
5) oʻzining moliya-xoʻjalik faoliyatida ayni bir shaxs tomonidan taqdim etilgan yoki jalb etilgan shaxslar hisoblanuvchi turli shaxslardan kelib tushayotgan moliyaviy resurslardan foydalanuvchi shaxslar;
6) oʻz iqtisodiy faoliyatidan olingan nafni ayni bir shaxsga yoki jalb etilgan shaxslar boʻlgan turli shaxslarga oʻtkazuvchi shaxslar;
7) asosan ishtirokchilarning (aksiyadorlarning) yoki boshqaruv organlarining bir xil tarkibiga ega boʻlgan yuridik shaxslar;
8) bitta emitent yoki jalb etilgan shaxslar tomonidan chiqarilgan moliyaviy vositalarni sotib olish va (yoki) sotish orqali aynan oʻxshash investitsiya siyosatini qabul qilgan yoki amalga oshirayotgan shaxslar;
9) bank tomonidan chiqarilgan qimmatli qogʻozlar beradigan huquqlarni oʻxshash holda amalga oshirish orqali bankka nisbatan birgalikdagi uzoq muddatli siyosatni olib boruvchi shaxslar;
10) jalb etilgan shaxs (jalb etilgan shaxslar) boʻlgan ayni bir shaxsni (ayni oʻsha shaxslarni) moliya-xoʻjalik faoliyatini amalga oshirish, manfaatlarni ifodalash yoki oʻz egaligida boʻlgan ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushlar yoki aksiyalar beradigan ovoz berish huquqlarini amalga oshirish uchun vakolatli vakil (vakolatli vakillar) sifatida tayinlagan yoki tayinlaydigan shaxslar;
11) bank bilan bogʻliq boʻlgan operatsiyalarni oʻtkazish maqsadida har qanday tashkiliy-huquqiy shaklga birlashgan shaxslar;
12) bir vaqtning oʻzida bir yoki bir necha yuridik shaxsning ustav fondida (ustav kapitalida) aksiyalarga yoki ulushlarga ega boʻlgan yoki egalik qiluvchi, ularning ustidan nazoratni amalga oshiruvchi va ularga nisbatan birgalikda siyosatni amalga oshiruvchi shaxslar;
13) birgalikda moliya-xoʻjalik faoliyatini amalga oshirgan yoki amalga oshirayotgan shaxslar;
14) Markaziy bank tomonidan asosli mulohaza asosida belgilangan boshqa shaxslar.
Banklar boshqa bankning aksiyalarini bevosita yoki bilvosita olishdan oldin Markaziy bankning dastlabki ruxsatnomasini olishi shart. Banklar boshqa bankning ustav kapitalidagi ulushini koʻpaytirish uchun Markaziy bankning takroriy dastlabki ruxsatnomasini olishi shart.
Agar bankning aksiyalarini olishga doir dastlabki ruxsatnomani olish uchun monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini olish talab etilsa, bank aksiyalarini olishga doir dastlabki ruxsatnomani olish uchun berilgan ariza Markaziy bank tomonidan monopoliyaga qarshi organning qarorini hisobga olgan holda koʻrib chiqiladi.
Ushbu moddaning birinchi va toʻrtinchi qismlarida koʻrsatilgan bank aksiyalarini olishga doir dastlabki ruxsatnomasiz tuzilgan bank aksiyalarini olishga oid bitimlar haqiqiy emas deb hisoblanadi.
Bank aksiyalari ushbu moddaning birinchi va toʻrtinchi qismlarida belgilangan talablar buzilgan holda olingan taqdirda, aksiyalarning egasi bunday bitim tuzilgan kundan eʼtiboran aksiyadorlarning umumiy yigʻilishida ovoz berishga, aksiyadorlarning navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqirishni va oʻtkazishni talab qilishga, kun tartibiga masalalar kiritishga, bank kuzatuv kengashi va boshqaruvi, bankning islomiy moliya kengashi aʼzoligiga nomzodlar koʻrsatishga, shuningdek bank foydasining bir qismini dividendlar tarzida olishga haqli emas.
Shaxs oʻziga bogʻliq boʻlmagan holatlarda bankning aksiyalarini ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan hajmda olganda Markaziy bank ruxsatnomasini olish talab qilinadi. Shaxs oʻziga bogʻliq boʻlmagan holatlarda bankning aksiyalarini olgan kundan eʼtiboran Markaziy bank tomonidan tegishli qaror qabul qilinadigan kunga qadar aksiyalar egasining huquqlari toʻxtatib turiladi.
Aksiyador oʻziga bogʻliq boʻlmagan holatlarda bank aksiyalarini olgan kundan eʼtiboran oltmish kun ichida Markaziy bankning ruxsatnomasini olish uchun ariza taqdim etishi kerak. Aksiyador tomonidan ariza taqdim etilmagan taqdirda, oʻziga bogʻliq boʻlmagan holatlarda olingan bank aksiyalari olingan kundan eʼtiboran uch oy ichida boshqa shaxsga berilishi lozim.
23-modda. Bank aksiyalarini olishga doir dastlabki ruxsatnomani berish
Potensial oluvchi bank aksiyalarini olishga doir dastlabki ruxsatnomani olish uchun Markaziy bank tomonidan belgilangan hujjatlar ilova qilingan holdagi arizani Markaziy bankka taqdim etadi. Markaziy bank ariza olingan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida potensial oluvchiga ariza olinganligi toʻgʻrisida tasdiqnoma yuboradi.
Birgalikda harakat qilayotgan, moʻljallanilayotgan sotib olish munosabati bilan bank aksiyalarini bevosita yoki bilvosita, shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdor sifatida olishni niyat qilgan shaxs yoki shaxslar guruhi potensial oluvchidir.
Markaziy bank potensial sotib oluvchini ariza olinganligi toʻgʻrisida tasdiqnoma yuborilgan kundan eʼtiboran ikki oy ichida ushbu Qonunning 24-moddasiga muvofiq baholashni amalga oshiradi.
Potensial oluvchi hujjatlarni toʻliq hajmda taqdim etmagan taqdirda, baholash davri Markaziy bank tomonidan barcha tegishli hujjatlar olingan kundan eʼtiboran boshlanadi.
Potensial sotib oluvchining ushbu Qonunning 24-moddasida koʻrsatilgan mezonlardan birontasiga muvofiq emasligini tasdiqlovchi hujjatlar va (yoki) axborot mavjud boʻlgan taqdirda, Markaziy bank bankning aksiyalarini olishga doir dastlabki ruxsatnomani berishni baholashni oʻtkazmasdan rad etishga haqli.
Markaziy bank baholash oʻtkazilayotgan davrda potensial oluvchiga baholashni tamomlash uchun zarur boʻlgan qoʻshimcha hujjatlarni va axborotni taqdim etishi toʻgʻrisida soʻrovnoma yuborishga haqli.
Potensial oluvchi Markaziy bankning soʻrovnomasiga binoan qoʻshimcha hujjatlar va axborotni soʻrovnoma olingan kundan eʼtiboran yigirma ish kunidan oshmagan muddatda taqdim etishi kerak, shu vaqt mobaynida baholash davri toʻxtatib turiladi. Potensial oluvchi chet elda joylashgan yoki unga nisbatan boshqa davlatning qonunlari tatbiq etilgan taqdirda, Markaziy bank qoʻshimcha axborot taqdim etish davrini oʻttiz ish kunigacha uzaytirishga haqli. Taqdim etilgan axborotni aniqlashtirish maqsadida Markaziy bank tomonidan potensial oluvchiga yuboriladigan keyingi soʻrovnomalar baholash davrining toʻxtatib turilishiga olib kelmasligi kerak.
Potensial oluvchi tomonidan ushbu moddaning yettinchi qismida koʻrsatilgan muddatlarga rioya etilmagan taqdirda, Markaziy bank bankning aksiyalarini olishga doir dastlabki ruxsatnomani berishni rad etishga haqlidir.
Markaziy bank potensial oluvchining soʻrovnomasi asosida bankning aksiyalarini olishga doir dastlabki ruxsatnomani olish uchun berilgan arizani koʻrib chiqish natijalari yuzasidan qabul qilingan asoslangan qarorni oʻz rasmiy veb-saytida eʼlon qiladi. Markaziy bank mazkur axborotni potensial oluvchining soʻrovnomasi boʻlmasa ham eʼlon qilishga haqli.
Bank aksiyalarini olishga doir dastlabki ruxsatnoma olingan kundan eʼtiboran olti oy mobaynida yuridik kuchini saqlab qoladi.
Bank aksiyalarini olishga doir dastlabki ruxsatnomani bekor qilish banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.
24-modda. Potensial oluvchini baholash
Bank aksiyalarini olishga doir dastlabki ruxsatnomani olish uchun berilgan arizani koʻrib chiqish chogʻida Markaziy bank:
potensial oluvchining ishchanlik obroʻsini;
moʻljallanayotgan olish amalga oshirilganidan keyin tayinlanishi nazarda tutilayotgan bankning kuzatuv kengashi va boshqaruvi, bank islomiy moliya kengashi aʼzolarining, shuningdek muhim ahamiyatga ega xodimlarining ishchanlik obroʻsi, bilimi, malakasi va tajribasini;
potensial oluvchining moliyaviy salohiyatini, xususan aksiyalarini olish moʻljallanilayotgan bank faoliyatining koʻlami va ixtisoslashuvi jihatidan salohiyatini;
moʻljallanilayotgan olish amalga oshirilganidan keyin bankning banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan prudensial talablarni bajara olish imkoniyatini;
moʻljallanilayotgan olish borasida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolining tarqatilishini moliyalashtirishga doir amalga oshirilgan yoki amalga oshirilayotgan urinishlar mavjudligi haqidagi shubhalar, shuningdek moʻljallanilayotgan olish amalga oshirilganidan keyin shunday tavakkalchilikning ortishi toʻgʻrisidagi taxmin mavjud emasligini;
potensial oluvchi faoliyatining bank faoliyati bilan uygʻunlashuvi ehtimolini va buning bank faoliyatining rivojlanishiga taʼsirini;
potensial oluvchi korporativ boshqaruvi tashkiliy tuzilmasining va unga aloqador boʻlgan shaxslarning bankni tartibga solishga hamda uning ustidan nazorat qilishga doir taʼsirini baholaydi.
Boshqa shaxsga aloqador shaxslar quyidagilardan iborat:
yuridik shaxs boshqaruvi organlarining aʼzolari, shuningdek bankning muhim ahamiyatga ega xodimlari;
bevosita yoki bilvosita, yakka tartibda yoki shaxslar guruhi tarkibida birgalikda faoliyat koʻrsatuvchi, bankda hal qiluvchi egalikka ega boʻlgan jismoniy va (yoki) yuridik shaxslar, shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdorlar. Agar mazkur jismoniy shaxslarning yaqin qarindoshlari bankning ustav kapitalidagi ulushlarga egalik qilsa yoki egalikni nazorat qilsa, uning miqdoridan qatʼi nazar, ushbu ulush mazkur shaxsning egaligida va nazorati ostida turgan deb hisoblanadi;
boshqa shaxs ustidan nazoratni amalga oshirayotgan yoki boshqa shaxsning nazorati ostidagi yoxud uchinchi shaxsning birgalikdagi nazorati ostidagi shaxslar;
bank ustidan nazoratni amalga oshirayotgan shaxslar oʻzida hal qiluvchi egalikka ega boʻlgan yuridik shaxslar;
ushbu qismning ikkinchi — beshinchi xatboshilarida koʻrsatilgan shaxslarga aloqador shaxslar, shu jumladan jismoniy shaxsning yaqin qarindoshlari, shuningdek jismoniy shaxslar va (yoki) ularning yaqin qarindoshlari oʻzida nazoratni amalga oshirayotgan yoki ustav fondlarida (ustav kapitallarida) ulushlarga egalik qilayotgan yoki boshqaruv organining aʼzolari boʻlgan yuridik shaxslar;
ushbu qismning ikkinchi — oltinchi xatboshilarida koʻrsatilgan shaxslarning manfaatlarini koʻzlab bank bilan qaysi shaxslar orqali bitim amalga oshiriladigan boʻlsa, oʻsha shaxslar va mazkur shaxslar oʻrtasida qonunchilikda belgilangan mehnatga oid fuqaroviy yoki boshqa munosabatlar mavjudligi tufayli mazkur bitimda ushbu qismning ikkinchi — oltinchi xatboshilarida koʻrsatilgan shaxslarning taʼsiri ostida deb hisoblanadigan shaxslar;
asoslantirilgan mulohaza asosida Markaziy bank tomonidan belgilangan boshqa shaxslar.
Markaziy bank potensial oluvchiga dastlabki ruxsatnomani quyidagi hollarda beradi:
potensial oluvchi ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan mezonlarga toʻliq mos kelsa;
potensial oluvchi moʻljallanilayotgan olishning oxirgi benefitsiar mulkdori emasligi xususida shubha mavjud boʻlmasa;
aksiyadorlar boʻlgan yuridik shaxslarning haddan tashqari (potensial oluvchidan oxirgi benefitsiar mulkdorgacha uchta pogʻonadan koʻp) darajalarga tabaqalashtirilishi mavjud boʻlmasa;
hujjatlar toʻliq hajmda topshirilgan boʻlsa;
potensial oluvchi taqdim etgan hujjatlarda va axborotda notoʻgʻri yoki buzib koʻrsatilgan maʼlumotlar mavjud boʻlmasa.
Markaziy bank ushbu moddada nazarda tutilgan baholashni faqat bank aksiyalariga bevosita egalik qiluvchi va oxirgi benefitsiar mulkdor boʻlgan shaxsga nisbatan oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqlidir.
Markaziy bank olinayotgan ulushning miqdorini belgilashga va moʻljallanilayotgan olishni bozorning iqtisodiy ehtiyojlari nuqtai nazaridan baholashga haqli emas.
Ayni bir bankning oʻzidan hal qiluvchi egalikni olish yoki koʻpaytirish uchun bir vaqtning oʻzida ikki yoki undan ortiq ariza berilganda Markaziy bank potensial oluvchilarni teng shartlar asosida koʻrib chiqadi.
Potensial oluvchini baholash tartibi va shartlari Markaziy bank tomonidan belgilanadi.
Ushbu moddaning talablari ariza beruvchi tomonidan bank tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani berish uchun hujjatlarni taqdim etish chogʻida muassislarni bevosita va bilvosita egalik qiluvchilarni, shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdorlarni baholashga nisbatan ham tatbiq etiladi.
25-modda. Aksiyadorning muvofiqligi toʻgʻrisidagi talablarga rioya etmaslik
Markaziy bank hal etuvchi egalikka bevosita yoki bilvosita egalik qiluvchiga, shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdorga nisbatan choralar va sanksiyalar qoʻllashga quyidagi hollarda haqlidir, agar ular:
banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga mos boʻlmasa;
bankka uning barqaror moliyaviy holatiga xavf tugʻdirishi mumkin boʻlgan tarzda taʼsir koʻrsatayotgan boʻlsa;
oxirgi benefitsiar mulkdorning shaxsi toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etmagan boʻlsa.
Markaziy bank bankning aksiyalarini olishga doir dastlabki ruxsatnomani olmasdan turib kelishilgan faoliyat natijasida hal qiluvchi egalikka ega boʻlgan aksiyadorlarga nisbatan choralar va sanksiyalar qoʻllashga haqli.
Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida koʻrsatilgan hollarda Markaziy bank quyidagi choralar hamda sanksiyalarni alohida-alohida yoki jamlangan tarzda qoʻllaydi:
ovoz berish, aksiyadorlarning navbatdan tashqari yigʻilishini chaqirish va oʻtkazishni talab qilish, kun tartibiga masalalarni kiritish, bank kuzatuv kengashi va boshqaruvining, bank islomiy moliya kengashining aʼzoligiga nomzodlar koʻrsatish hamda bank foydasining bir qismini dividendlar tarzida olish huquqini toʻxtatib qoʻyadi;
ovoz berish huquqi toʻxtatib qoʻyilgan shaxslar tomonidan bank aksiyalari sotilishi toʻgʻrisida qaror qabul qiladi;
bank aksiyalarini olishga doir berilgan dastlabki ruxsatnomani chaqirib oladi.
Hal qiluvchi egalikka ega boʻlgan aksiyadorlar oʻziga tegishli aksiyalarni bankning aksiyalarini olishga doir dastlabki ruxsatnoma chaqirib olingan kundan eʼtiboran uch oy ichida sotishi kerak.
Ushbu moddaga muvofiq oʻziga nisbatan choralar va sanksiyalar qoʻllanilgan shaxslar tegishli bankning, shuningdek boshqa banklarning aksiyalariga bevosita yoki bilvosita egalik qilishga haqli emas.
26-modda. Hal qiluvchi egalik sotib olinganligi, oʻzgartirilganligi yoki boshqalarga berilganligi toʻgʻrisidagi xabarnoma
Hal qiluvchi egalikka bevosita yoki bilvosita egalik qiluvchi, shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdor quyidagi hollarda Markaziy bankni va bankni oʻn kunlik muddatda yozma shaklda, shu jumladan elektron shaklda xabardor qilishi shart:
bank aksiyalarini olishga doir dastlabki ruxsatnoma olingan bitim amalga oshirilganda;
dastlabki ruxsatnoma olingan, ushbu Qonun 22-moddasining birinchi qismida belgilangan aksiyalar ulushi koʻpayganda;
bank ustav kapitalidagi hal qiluvchi egalikni boshqa shaxsga berish yoki kamaytirish toʻgʻrisida qaror qabul qilish natijasida hal qiluvchi egalik tegishincha ellik foizdan, yigirma foizdan yoki besh foizdan kam boʻlib qolganda;
ushbu Qonunning 22-moddasi birinchi qismida belgilangan hajmdagi bank aksiyalari shaxs tomonidan oʻziga bogʻliq boʻlmagan holatlarda olinganda.
Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan hollarda bank xabarnoma olingan kundan eʼtiboran bir kunlik muddatda Markaziy bankni yozma shaklda, shu jumladan elektron shaklda xabardor qilishi kerak.
27-modda. Xabardor qilish majburiyati
Bank bankning ustav kapitalidagi ulushlarga bevosita va bilvosita egalik qiluvchilarning, shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdorning shaxsi va ulushining miqdori toʻgʻrisidagi mavjud maʼlumotlarni Markaziy bankning soʻrovnomasiga binoan taqdim etishi shart.
Bank aksiyalariga bevosita va bilvosita egalik qiluvchining, shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdorning banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiqligini baholashdan oʻtkazish maqsadida Markaziy bankning yoki bankning soʻrovnomasiga binoan ushbu shaxslar:
tadbirkorlik faoliyati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shu jumladan yillik moliyaviy hisobotni;
oʻziga aloqador shaxslar va egalik qiluvchi bankka nisbatan birgalikda harakat qilayotgan shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni, shuningdek Markaziy bankka zarur boʻlgan boshqa axborotni taqdim etishi shart.
Markaziy bank predmeti yoki mazmuni quyidagilardan iborat boʻlgan har qanday tuzilgan kelishuv toʻgʻrisida xabardor etilishi kerak:
bank aksiyadorlarining umumiy yigʻilishlarida yoki bank ustidan nazoratni amalga oshiruvchi shaxslarning umumiy yigʻilishlarida ovoz berish huquqini kelishilgan holda amalga oshirish;
bank boshqaruvi organi aʼzolarining yoki bank ustidan nazoratni amalga oshiruvchi shaxslarning kelishilgan holda faoliyat koʻrsatishi;
bank boshqaruvi yoki kuzatuv kengashi, shuningdek bank islomiy moliya kengashi aʼzolarining nomzodlarning yoxud bank ustidan nazoratni amalga oshiruvchi shaxslarning koʻpchiligi nomzodini koʻrsatish huquqini amalga oshirish.
Ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan xabarnoma kelishuv imzolangan sanadan eʼtiboran besh ish kuni ichida yoki uning mavjudligini oshkor etuvchi holatlar aniqlangan paytdan eʼtiboran darhol Markaziy bankka kelishuv taraflari yoki bankning boshqaruv organlari tomonidan yuborilishi kerak.
Hal qiluvchi egalikka bevosita yoki bilvosita egalik qiluvchi, shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdor aksiyadorning banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiqligini baholashga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan holatlar toʻgʻrisida shunday holatlar vujudga kelgan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida Markaziy bankni xabardor qilishi kerak.
28-modda. Banklar tomonidan oʻz aksiyalarini sotib olish
Banklar oʻz aksiyalarini sotib olish uchun Markaziy bankning dastlabki ruxsatnomasini olishi shart. Bank tomonidan sotib olinadigan oʻz aksiyalarining summasi bank ustav kapitalining oʻn foizidan oshishi mumkin emas.
Bank oʻz aksiyalarini sotib olishga doir dastlabki ruxsatnomani olish uchun Markaziy bankka arizani va oʻz aksiyalarini sotib olish sabablarini koʻrsatgan holda bank aksiyadorlari umumiy yigʻilishining qarorini taqdim etadi.
Bankning moliyaviy holati qoniqarsiz boʻlsa, shuningdek ushbu sotib olish prudensial normativlarga rioya etilmasligiga olib kelsa, Markaziy bank dastlabki ruxsatnomani berishga haqli emas.
3-bob. Filiallar va vakolatxonalar
29-modda. Banklarning Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi filiallari va boshqa alohida boʻlinmalari
Banklar Oʻzbekiston Respublikasida filiallar, bank xizmatlari ofislari va boshqa alohida boʻlinmalar ochishi mumkin.
Bank filiali bankning yuridik shaxs boʻlmagan, bank nomidan bank faoliyatini amalga oshiruvchi va bank tomonidan oʻziga berilgan vakolatlar doirasida harakat qiluvchi alohida boʻlinmasidir.
Banklar oʻz filiali yoki bank xizmatlari ofisini ochganlik yoki tugatganlik toʻgʻrisida Markaziy bankka belgilangan tartibda xabarnoma yuborishi shart.
Bank filiali yoki bank xizmatlari ofisini ochganlik toʻgʻrisidagi xabarnomaga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi:
filial yoki bank xizmatlari ofisini ochish toʻgʻrisida bankning vakolatli organining qarori;
filial rahbari va bosh buxgalteri toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (filial ochilgan taqdirda);
filial yoki bank xizmatlari ofisi joylashgan yerdagi Markaziy bank hududiy bosh boshqarmasining filial yoki bank xizmatlari ofisi binolari, ularning muhofaza qilinishi taʼminlanganligi, uskunalar, tashkiliy-texnika vositalari bilan jihozlanganligining va dasturiy taʼminotning Markaziy bank talablariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosasi.
Bank filiali yoki bank xizmatlari ofisini ochganlik toʻgʻrisidagi xabarnomani Markaziy bankka yuborish uchun quyidagi talablar va shartlarga rioya etilishi lozim:
bankning barqaror moliyaviy holati;
filial rahbari va bosh buxgalterining malakasi Markaziy bank tomonidan belgilangan malaka talablariga muvofiqligi (filial ochilgan taqdirda);
filial yoki bank xizmatlari ofisi binolari, ularning muhofazasi taʼminlanishi, uskunalar, tashkiliy-texnika vositalari va dasturiy taʼminoti bilan jihozlanishi Markaziy bank talablariga muvofiqligi.
Bank filiali, uning faoliyati boshlanganligi toʻgʻrisidagi axborot Markaziy bankning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi.
Bank filialini yoki bank xizmatlari ofisini ochganlik va tugatganlik toʻgʻrisida Markaziy bankni belgilangan tartibda xabardor qilmay amalga oshiriladigan faoliyat qonunga xilofdir.
Bank tomonidan filialni tugatganlik toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, bank mijozlarni filial tugatilishidan oʻn besh kun oldin xabardor qilishi va ularning oldidagi majburiyatlar bajarilishini taʼminlash choralarini koʻrishi yoki bu majburiyatlarni mijoz bilan kelishilgan holda boshqa filialga oʻtkazishi shart.
Bank filialni tugatganlik toʻgʻrisida qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran ikki ish kuni ichida Markaziy bankni bu haqda xabardor qilishi va mijozlar oldidagi majburiyatlarni bajarishni taʼminlashga doir rejani taqdim etishi kerak.
Bank vakolatxonasi Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligiga muvofiq ochiladi.
30-modda. Chet el banklarining Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi filiallari va vakolatxonalari
Oʻzbekiston Respublikasida chet el banklari tomonidan filiallar tashkil etilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Chet el bankining Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan hamda bank faoliyatini va boshqa tijorat faoliyatini amalga oshirish huquqisiz bankning manfaatlarini ifodalovchi alohida boʻlinmasi chet el bankining vakolatxonasidir.
Oʻzbekiston Respublikasi hududida chet el bankining vakolatxonasi Markaziy bank tomonidan akkreditatsiya qilinadi.
31-modda. Banklarning chet eldagi shuʼba banklari, filiallari va vakolatxonalari
Banklar Markaziy bankning ruxsatnomasi bilan quyidagi hollarda chet elda shuʼba banklar ochishi va filiallar tashkil etishi, chet el banklarining kapitalida ishtirok etishi, shu jumladan chet el banklarini tashkil etishda ishtirok etishi mumkin, bundan mikromoliya banklari mustasno:
Markaziy bank va qabul qiluvchi mamlakatning bank nazorati organi bilan axborot ayirboshlash toʻgʻrisida kelishuv mavjud boʻlganda;
qabul qiluvchi mamlakatning qonunchilik va uning qoʻllanilish uslubiyoti Markaziy bank tomonidan shuʼba bank, filial ustidan nazorat vazifalarini bajarishiga toʻsqinlik qilmaganda;
bankning boshqaruvi va moliyaviy holati shuʼba bank, filial orqali amalga oshiriladigan, rejalashtirilayotgan faoliyat uchun yetarli boʻlganda;
prudensial normativlar koʻrsatkichlariga rioya etilganda va ular oʻsib borganda hamda banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunning boshqa talablariga muvofiq boʻlganda.
Mikromoliya banklariga chet elda banklar, vakolatxonalar ochish va filiallar tashkil etish, chet el banklarining kapitalida, shu jumladan chet el banklarini tashkil etishda ishtirok etish taqiqlanadi.
Bankning shuʼba banklari hamda vakolatxonalari ular ochiladigan va (yoki) tashkil etiladigan mamlakat qonunchiligiga muvofiq ochiladi va (yoki) filiallari tashkil etiladi.
Bank tomonidan chet elda vakolatxona ochish, shuʼba bankni, vakolatxonani yoki filialni yopish, shuningdek chet el banki aksiyalarini sotish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, bank bunday qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran oʻttiz kun ichida Markaziy bankni xabardor qilishi va ushbu qaror bankning moliyaviy barqarorligiga qanday taʼsir koʻrsatishi toʻgʻrisida axborot taqdim etishi shart.
Markaziy bank qabul qiluvchi mamlakatdagi bank nazorati organini Oʻzbekiston Respublikasining yuridik shaxsi boʻlgan, mazkur mamlakat hududida shuʼba bank, vakolatxona yoki filial orqali faoliyat koʻrsatayotgan bankning litsenziyasi chaqirib olinayotganligi toʻgʻrisida xabardor qilishi kerak.
4-bob. Bankning korporativ boshqaruvi
32-modda. Bankning boshqaruv organlari
Aksiyadorlarning umumiy yigʻilishi, bankning kuzatuv kengashi va boshqaruvi bankning boshqaruv organlaridir.
Aksiyadorlarning umumiy yigʻilishi bankning yuqori boshqaruv organidir.
Bank korporativ boshqaruvga oid siyosatni ishlab chiqishi va tasdiqlashi shart.
Bank kuzatuv kengashining va boshqaruvining vakolatlari ijro etish uchun uchinchi shaxslarga oʻtkazilishi mumkin emas, bundan ushbu Qonunda nazarda tutilgan hollar mustasno.
33-modda. Korporativ boshqaruv
Bank:
javobgarlikning shaffof sohalarini;
bank duchor boʻlgan yoki duchor boʻlishi mumkin boʻlgan tavakkalchiliklarni aniqlash, boshqarish, monitoring qilish va ular haqida xabardor etishning samarali tartib-taomillarini (tanglik vaziyatining sodir boʻlishi ssenariylarini);
operatsiyaga oid tavakkalchilikning oʻrnini qoplash uchun likvidlikni va kapitalning yetarliligini baholash tartib-taomilini;
ichki nazoratning tegishli mexanizmlarini, shu jumladan buxgalteriya hisobini yuritish tartibini;
tavakkalchiliklarni oqilona hamda samarali boshqarishga koʻmaklashadigan hamda mos keladigan xodimlarni mukofotlashning siyosati va usullarini belgilovchi korporativ boshqaruvning aniq ifodalangan tashkiliy tuzilmasiga ega boʻlishi kerak.
Korporativ boshqaruvning tashkiliy tuzilmasi, tartib-taomillari va mexanizmlari kompleks tusga ega boʻlishi hamda bank amalga oshirayotgan biznes-model va faoliyatga xos boʻlgan tavakkalchiliklarning xususiyati, miqyosi hamda murakkabligiga muvofiq boʻlishi kerak. Ichki nazorat mexanizmlari kamida boshqaruv vazifalari bajarilishini va tavakkalchiliklar baholanishini hamda ichki audit talablariga rioya etilishini taʼminlashi kerak.
Banklardagi korporativ boshqaruvga doir talablar Markaziy bank tomonidan belgilanadi.
34-modda. Bankning kuzatuv kengashi
Bankning kuzatuv kengashi bank faoliyatiga umumiy rahbarlikni amalga oshiradi, boshqaruvga oid qarorlar qabul qilish jarayonida nazorat va tekshiruv vazifasini bajaradi hamda umuman bankning faoliyati va moliyaviy barqarorligi uchun javobgardir.
Bankning kuzatuv kengashi bankni samarali va tadbirli boshqarishni, shu jumladan bank boshqaruvi aʼzolari oʻrtasida vakolatlarning hamda javobgarlikning taqsimlanishini, manfaatlar toʻqnashuvining oldi olinishini va bartaraf etilishini taʼminlaydigan boshqaruv tashkiliy tuzilmasini belgilaydi hamda uning joriy etilishi ustidan nazorat va tekshiruvni amalga oshiradi.
Bankning kuzatuv kengashi aʼzolari bankning oqilona korporativ boshqaruviga koʻmaklashishi hamda oʻz vakolatlarini va majburiyatlarini bajarish chogʻida bankning, uning omonatchilari va aksiyadorlarining qonuniy manfaatlarini inobatga olishi, shuningdek Markaziy bank bilan samarali hamkorlikni taʼminlashi kerak.
Bank kuzatuv kengashining “Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida nazarda tutilgan vakolatlari jumlasiga qoʻshimcha ravishda quyidagilar kiradi:
strategik maqsadlarni, korporativ boshqaruv siyosatini, bankning boshqa ichki siyosatlarini, shu jumladan tavakkalchiliklarni aniqlash, boshqarish, monitoring qilish va ular toʻgʻrisida xabardor etish, kapitalning yetarliligini lozim darajada saqlab turish siyosatini tasdiqlash hamda ularning amalga oshirilishi ustidan nazorat qilish;
aktivlarni tasniflash asosida aktivlar boʻyicha ehtimoldagi zararlarga qarshi yaratiladigan zaxiralar shakllantirilishi ustidan nazorat qilish, shuningdek bankning kapital va umumiy zaxiralarining yetarli darajada saqlab turilishini taʼminlash;
manfaatlar toʻqnashuvining oldini olish va uni bartaraf etish tartibini tasdiqlash;
bankning moliyaviy holatini tiklash rejalarini tasdiqlash;
bankning boshqaruvi ustidan nazoratni amalga oshirish;
bankning qabul qilingan biznes-rejasi bajarilishi ustidan nazorat qilish, shuningdek har chorakda bankning faoliyati natijalari toʻgʻrisida bank boshqaruvining hisobotini eshitish;
bankning ichki audit xizmati faoliyatini tashkil etish, shuningdek bank ichki audit xizmatining choraklik hisobotlari asosida bank boshqaruvi tomonidan bank strategiyalari va siyosatlariga rioya etilishini baholashdan oʻtkazish;
bank boshqaruvi aʼzolari tomonidan taqdim etilgan axborotni, takliflarni va tushuntirishlarni oʻrganish, muhokama qilish hamda ular boʻyicha bahslashish;
bank faoliyatini boshqarish tizimi samaradorligini, shu jumladan bank boshqaruvi prinsiplari monitoringini va ularni davriy baholashni amalga oshirish hamda aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish uchun tegishli choralarni koʻrish;
bir yilda kamida bir marta amalga oshirilgan nazorat va tekshiruv faoliyati toʻgʻrisida aksiyadorlarning umumiy yigʻilishiga hisobot taqdim etish;
yillik moliyaviy hisobotlarni tasdiqlash hamda buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobotlar tizimining yaxlitligini taʼminlash;
bankning uzoq muddatli moliyaviy manfaatlarini va Markaziy bank tomonidan kapitalga nisbatan belgilangan talablarni hisobga olgan holda prudensial talablarga rioya etilishini taʼminlash.
Islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bankning kuzatuv kengashi bankda islomiy moliya standartlariga muvofiq boʻlgan samarali boshqaruv tizimini yoʻlga qoʻyish uchun javobgardir.
Bankning kuzatuv kengashi aʼzolari soni, bank aksiyadorlari sonidan qatʼi nazar, besh kishidan kam boʻlmagan miqdorda toq sonda boʻlishi lozim. Kuzatuv kengashi aʼzolarining koʻpchiligi bankka aloqador shaxslar boʻlmasligi kerak, bundan ularning kuzatuv kengashidagi aʼzoligi mustasno.
Bank kuzatuv kengashi aʼzolari oʻz mulohazalarining mustaqilligi boʻyicha talablarga rioya etishi kerak.
Quyidagi hollarda shaxs kuzatuv kengashi aʼzoligiga saylanishi mumkin emas yoki saylangan shaxs kuzatuv kengashi aʼzoligi huquqidan mahrum etiladi, agar:
shaxs ikki yoki undan ortiq bankning kuzatuv kengashi aʼzosi boʻlsa yoki aʼzo boʻlish niyatida boʻlsa, bundan mazkur banklar bir bank guruhiga tegishli boʻlgan hollar mustasno;
shaxsning vakolatlari Markaziy bank talabiga koʻra muddatidan ilgari tugatilgan boʻlsa.
35-modda. Bank boshqaruvi
Bank boshqaruvi bankni boshqarishning ijro etuvchi organi boʻlib, u bankning kuzatuv kengashi tomonidan tasdiqlangan faoliyat strategiyasi va uni boshqarish tizimiga muvofiq bankning faoliyatiga operativ boshqaruvni amalga oshiradi hamda bankning faoliyati uchun javobgarlikni toʻliq zimmasiga oladi.
Bank boshqaruvi:
strategik maqsadlarni, korporativ boshqaruv siyosatini, bankning boshqa ichki siyosatlarini, shu jumladan tavakkalchiliklarni aniqlash, boshqarish, monitoring qilish va tavakkalchiliklar toʻgʻrisida xabardor etish, kapitalning yetarliligini lozim darajada saqlab turish siyosatini amalga oshirishi;
bankning tegishli va shaffof tashkiliy tuzilmasini, shu jumladan vakolatlarni va javobgarlikni bank xodimlari oʻrtasida oʻz vakolatlari doirasida taqsimlashni taʼminlashi;
bank xodimlarining faoliyati ustidan nazoratni amalga oshirishi;
bankning qabul qilingan yillik biznes-rejasini bajarishi, shuningdek bank aksiyadorlarining umumiy yigʻilishiga va kuzatuv kengashiga bajarilgan ishlar, bankka nisbatan qoʻllanilgan choralar hamda sanksiyalar toʻgʻrisidagi hisobotni davriy ravishda taqdim etishi;
bank ustavida hamda banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa majburiyatlarni bajarishi shart.
Bank boshqaruvi bank aksiyadorlarining umumiy yigʻilishiga va kuzatuv kengashiga hisobdordir.
Islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank boshqaruvi islomiy bank faoliyatining islomiy moliya standartlariga muvofiq amalga oshirilishini taʼminlash uchun javobgardir.
35 1 -modda. Bankning islomiy moliya kengashi
Bankning islomiy moliya kengashi bankdagi islomiy bank faoliyati islomiy moliya standartlariga muvofiq tarzda amalga oshirilishini muvofiqlashtiruvchi kollegial organ hisoblanadi.
Bankning islomiy moliya kengashi vazifalari jumlasiga quyidagilar kiradi:
bank islomiy moliya operatsiyalarining islomiy moliya standartlariga muvofiqligini taʼminlash hamda muvofiqlik bilan bogʻliq masalalar va murojaatlar boʻyicha xulosalar taqdim etib borish;
islomiy moliya operatsiyalari bilan bogʻliq shartnomalar, ichki hujjatlar va hisobotlar loyihalarini koʻrib chiqish hamda maʼqullash;
islomiy bank faoliyati, shu jumladan islomiy moliya operatsiyalari va ular bilan bogʻliq boʻlgan shartnomalar hamda hujjatlar boʻyicha bank tomonidan amal qilinishi shart boʻlgan va qonunchilik hujjatlariga zid boʻlmagan qarorlarni qabul qilish;
islomiy bank faoliyati bilan bogʻliq tavakkalchiliklarni boshqarish hamda ichki nazorat tizimini joriy etishda bankning kuzatuv kengashi va boshqaruviga oʻz xulosalari orqali koʻmaklashish.
Bankning islomiy moliya kengashi bankning ustaviga asosan boshqa vazifalarni ham bajarishi mumkin.
Bankning islomiy moliya kengashi aʼzolari Markaziy bank bilan kelishilgan holda hamda bankning kuzatuv kengashi tavsiyasi asosida aksiyadorlarning umumiy yigʻilishi tomonidan saylanadi va ularning aʼzoligi tugatiladi.
Bankning islomiy moliya kengashi aʼzolari soni uch nafardan kam boʻlmasligi kerak.
Bankning hal qiluvchi egalikka ega boʻlgan aksiyadorlari va muhim ahamiyatga ega xodimlari bankning islomiy moliya kengashi aʼzosi boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Bankning islomiy moliya kengashi bankdagi islomiy bank faoliyatining islomiy moliya standartlariga muvofiqligini baholaydi va baholash natijalari boʻyicha bank aksiyadorlarining umumiy yigʻilishiga bir yilda kamida bir marotaba hisobot taqdim etadi.
Bank islomiy moliya kengashining vazifalari bank aksiyadorlarining umumiy yigʻilishiga yoki bankning boshqa boshqaruv organiga yuklatilishi mumkin emas.
36-modda. Rahbarlik prinsiplarini qoʻllash
Bank kuzatuv kengashining va boshqaruvining aʼzolari, shuningdek muhim ahamiyatga ega xodimlari benuqson ishchanlik obroʻsiga, bank tavakkalchiliklarining samarali boshqarilishini, oʻz vakolatlari doirasida asosli qarorlar qabul qilinishini taʼminlash uchun zarur boʻlgan tajribaga, bilim va koʻnikmalarga ega boʻlishi kerak.
Bank bankning kuzatuv kengashi va boshqaruvi, bankning islomiy moliya kengashi aʼzolari, shuningdek muhim ahamiyatga ega xodimlari banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga doimo muvofiq boʻlishini taʼminlashi shart.
Bankning islomiy moliya kengashi kamida uch nafar aʼzodan iborat boʻlib, ularga nisbatan qoʻyiladigan talablar Markaziy bank tomonidan belgilanadi.
Markaziy bank bank kuzatuv kengashining va boshqaruvining, bank islomiy moliya kengashining aʼzoligiga hamda muhim ahamiyatga ega xodimlar lavozimlariga koʻrsatilayotgan nomzodlarni ularning lavozimga kirishishidan oldin kelishib oladi. Agar muhim ahamiyatga ega xodimlarni obyektiv sabablarga koʻra oldindan kelishib olishning imkoni boʻlmasa, bank keyinchalik rozilik olish uchun soʻrovnoma yuborishi kerak.
Bank boshqaruvi aʼzolari va muhim ahamiyatga ega xodimlari ish beruvchining roziligi bilan boshqa tashkilotlarda oʻrindoshlik asosida ishlashi mumkin, bundan ularning boshqa banklar va tashkilotlarda ishga joylashuvi manfaatlar toʻqnashuviga olib kelishi mumkin boʻlgan hollar mustasno.
Bank kuzatuv kengashining va boshqaruvining, bank islomiy moliya kengashining aʼzolarini, shuningdek muhim ahamiyatga ega xodimlarni baholash shartlari, baholash uchun zarur hujjatlar, malaka talablariga muvofiqlik mezonlari, shuningdek ularni kelishib olish tartibi Markaziy bank tomonidan belgilanadi.
37-modda. Korrupsiyaning oldini olish choralari, bank xodimlarining odob-axloq qoidalari va manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻyilmasligi
Banklar bankning saylanadigan organlari aʼzolari va xodimlari tomonidan rioya etilishi majburiy boʻlgan:
korrupsiyaning oldini olish boʻyicha choralarni;
odob-axloq qoidalarini;
manfaatlar toʻqnashuvining oldini olish va uni bartaraf etish siyosatini ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi.
Bankka yoki bankning nazorati ostidagi yuridik shaxsga aloqador boʻlgan shubhali faoliyat, firibgarlik yoxud suiisteʼmolliklar toʻgʻrisida xabar qilgan bank kuzatuv kengashi, boshqaruvi, bank islomiy moliya kengashi aʼzosining yoki xodimining shaxsi oshkor qilinmasligi kerak.
5-bob. Prudensial talablar va tavakkalchiliklarni boshqarish
38-modda. Banklar va bank guruhlari tomonidan prudensial normativlarga rioya etish
Banklarning moliyaviy barqarorligini taʼminlash hamda omonatchilar va kreditorlarning manfaatlarini himoya qilish maqsadida banklar va bank guruhlari hisoblab chiqarish tartibi va yoʻl qoʻyiladigan qiymatlari Markaziy bank tomonidan belgilanadigan prudensial normativlarga rioya etishi shart.
Banklar va bank guruhlari uchun prudensial normativlar quyidagilarni oʻz ichiga oladi, bundan mikromoliya banklari mustasno:
kapitalning monandlik koeffitsiyentlari;
bir qarz oluvchiga yoki oʻzaro aloqador qarz oluvchilar guruhiga doir tavakkalchilikning eng koʻp miqdori;
yirik kredit tavakkalchiliklarining va investitsiyalarning eng koʻp miqdori;
sohalar kesimida toʻplanish (konsentratsiya) koeffitsiyentlari;
likvidlik koeffitsiyentlari;
bankning aloqador shaxslari uchun tavakkalchilikning eng koʻp miqdori;
taʼminotsiz kreditlar (ishonchga asoslangan kreditlar) berishning eng koʻp miqdori;
bankning aktivlarini tasniflashga va ularning sifatini baholashga, bank aktivlari boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarga qarshi zaxiralarni aktivlarni tasniflash asosida shakllantirishga doir talablar;
yuridik shaxslarning ustav fondlaridagi (ustav kapitallaridagi) sotib olinadigan ulushlar va aksiyalarning eng koʻp miqdori;
koʻchmas mulkni va boshqa mol-mulkni sotib olishga hamda unga egalik qilishga doir talablar;
ochiq valyuta mavqeyi limitlari;
umum qabul qilingan xalqaro amaliyotga muvofiq Markaziy bank tomonidan belgilanadigan boshqa prudensial normativlar.
Mikromoliya banklari uchun prudensial normativlar quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
kapitalning monandligi koeffitsiyentlarini;
bir qarz oluvchi yoki oʻzaro aloqador qarz oluvchilar guruhiga doir tavakkalchilikning eng koʻp miqdorini;
likvidlilik koeffitsiyentlarini;
mikromoliya bankining aloqador shaxslari uchun tavakkalchilikning eng koʻp miqdorini;
umumqabul qilingan xalqaro amaliyotga muvofiq Markaziy bank tomonidan belgilanadigan boshqa prudensial normativlarni.
Mikromoliya bankining ustav kapitali miqdori ushbu Qonun 13-moddasining birinchi qismida koʻrsatilgan bank ustav kapitalining miqdoriga muvofiq boʻlgan hollarda, mazkur mikromoliya banki ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan prudensial normativlarga rioya etishi shart. Bunda bir qarz oluvchiga yoki oʻzaro aloqador qarz oluvchilar guruhiga doir tavakkalchilikning eng koʻp miqdori ushbu Qonun 7-moddasi uchinchi qismining uchinchi xatboshisida belgilangan miqdordan oshmasligi kerak.
Banklar aktivlar boʻyicha yoʻqotishlarga oid tavakkalchilikni kamaytirish maqsadida oʻzining kapitalini va likvid resurslarini yetarli darajada saqlab turishi, aktivlar boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarga qarshi zaxiralarni aktivlarni tasniflash asosida shakllantirishi, shuningdek oʻz aktivlarining diversifikatsiya qilinishini taʼminlashi kerak.
Markaziy bank banklar, banklar guruhi va tizimli ahamiyatga ega banklar uchun mazkur bankka, tizimli ahamiyatga ega bankka va banklar guruhiga xos tavakkalchilik omillarining eng koʻp oʻzgarishlari chogʻida yuzaga keladigan ehtimoldagi zararlarning oʻrnini qoplash uchun likvidlik va kapitalning yetarlilik koeffitsiyentlariga qoʻshimcha ustamalar belgilashga haqli.
Prudensial normativlarga kelgusidagi oʻzgartishlar ushbu oʻzgartishlar amalga kiritilishidan kamida bir oy oldin Markaziy bank tomonidan rasman eʼlon qilinadi.
39-modda. Foydaning taqsimlanishini cheklash
Bank aksiyadorlarga dividendlar toʻlash, shuningdek bankning kuzatuv kengashi, boshqaruvi aʼzolari va xodimlarini, bankning islomiy moliya kengashi aʼzolarini mukofotlash orqali foydani taqsimlashni quyidagi hollarda amalga oshirishga haqli emas:
prudensial normativlar Markaziy bank tomonidan belgilangan talablarga muvofiq boʻlmaganda yoki ular mazkur taqsimlash oqibatida buzilganda;
toʻlovga qobiliyatsiz boʻlganda yoki mazkur taqsimlash oqibatida toʻlovga qobiliyatsizlik alomatlari yuzaga kelganda;
Markaziy bankning ijro etilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmasida aks ettirilgan, shu jumladan axborotni oshkor etish borasida koʻrsatilgan kamchiliklar bartaraf etilmaganda yoki ularni bartaraf etish imkoniyati mavjud boʻlmaganda;
Markaziy bankning foydani taqsimlamaslik toʻgʻrisida bankka nisbatan talabi mavjud boʻlganda.
Banklar quyidagi hollarda foydani taqsimlash uchun Markaziy bankning roziligini olishi kerak:
ushbu modda birinchi qismining birinchi xatboshisida koʻrsatilgan toʻlovlarning umumiy summasi bankning oʻz kapitalining oʻn foizidan ortganda;
joriy yoki oʻtgan chorakda va (yoki) moliya yilida zarar mavjud boʻlganda.
40-modda. Majburiy zaxiralash talablari
Banklar Markaziy bank tomonidan belgilangan majburiy zaxiralash talablarini bajarishi shart.
Bank majburiy zaxiralash talablarini bajarmagan taqdirda, Markaziy bank qatʼiy tartibda bu bankning Markaziy bankdagi vakillik hisobvaragʻidan yetishmayotgan majburiy zaxira mablagʻlari miqdoridagi summani, shuningdek ushbu yetishmayotgan summaga nisbatan amaldagi qayta moliyalash yillik stavkasining ikki baravaridan oshmaydigan miqdorda jarima undirib oladi.
41-modda. Bank xizmatlari va operatsiyalarining autsorsingi
Xizmatlar va operatsiyalarning ayrim turlarini bank tomonidan shartnoma asosida va uzluksiz asosda amalga oshirish uchun uchinchi tarafga topshirish bank xizmatlari va operatsiyalarining autsorsingidir (bundan buyon matnda autsorsing deb yuritiladi).
Bank Markaziy bankning ruxsatnomasi olinganidan keyin xizmatlar va operatsiyalarning ayrim turlarini Markaziy bank tomonidan belgilangan talablarga muvofiq autsorsingga topshirish huquqiga ega.
Litsenziya asosida amalga oshiriladigan xizmatlar va operatsiyalarning ayrim turlarini faqat tegishli litsenziya egasiga autsorsingga topshirishga yoʻl qoʻyiladi.
Bank xizmatlari va operatsiyalarining ayrim turlari oʻziga autsorsingga topshirilgan shaxsning mazkur xizmatlar hamda operatsiyalarni keyinchalik boshqa shaxsga autsorsingga topshirishi taqiqlanadi. Mazkur cheklov bank tomonidan xizmatlar va operatsiyalarning ayrim turlarini autsorsingga topshirish toʻgʻrisidagi shartnomada aks ettirilishi kerak.
Bank autsorsingga topshirilgan xizmatlar va operatsiyalarning ayrim turlari bilan bogʻliq tavakkalchiliklarning boshqarilishi uchun javobgar boʻladi.
Xizmatlar va operatsiyalarning ayrim turlarini autsorsingga topshirishda bank Markaziy bankning talablariga, shu jumladan ichki siyosatlar va hisobotdorlik mavjudligi boʻyicha, shuningdek Markaziy bankka autsorsingga topshirilgan xizmatlar va operatsiyalarning ayrim turlari yuzasidan axborot taqdim etish boʻyicha talablariga javob berishi kerak.
Banklar autsorsingga topshirilgan xizmatlar va operatsiyalarning ayrim turlari tashqi auditdan oʻtkazilishini har yili yoki Markaziy bankning talabiga binoan taʼminlashi shart.
Markaziy bank quyidagi hollarda autsorsing shartnomasini bekor qilishni talab etishga haqli:
bank tomonidan autsorsingga topshirilgan xizmatlar va operatsiyalarning lozim darajadagi hamda muntazam ravishdagi nazorati, tekshiruvi va tavakkalchilik boshqaruvi amalga oshirilmaganda;
autsorsing uchun jalb etilgan shaxs faoliyatida bankning oʻz majburiyatlarini bajarish qobiliyatiga tahdid soluvchi kamchiliklar mavjud boʻlganda.
42-modda. Bank va banklar guruhining ichki nazoratiga hamda tavakkalchiliklarni boshqarish tizimiga doir talablar
Bank va banklar guruhi Markaziy bank tomonidan belgilangan ichki nazoratga hamda tavakkalchiliklarni boshqarish tizimiga doir talablarga rioya etishi shart. Markaziy bankning talablari bank amalga oshirayotgan faoliyat turining tizimli ahamiyatini, oʻziga xos xususiyatini, miqyosini va murakkabligini mutanosiblik prinsipini inobatga olgan holda hisobga oladi.
Bank va banklar guruhining ichki nazoratiga hamda tavakkalchiliklarni boshqarish tizimiga doir Markaziy bank talablari jumlasiga quyidagilar kiradi:
ichki va tashqi foydalanuvchilar uchun moliyaviy, nazoratga oid hamda boshqa hisobotlarning toʻliqligini, ishonchliligini va oʻz vaqtidaligini, shuningdek axborot xavfsizligini va kiberxavfsizligini taʼminlash;
bank tomonidan prudensial talablar bajarilishini taʼminlash;
bankda bank uchun ahamiyatli boʻlgan tavakkalchiliklarni aniqlash va boshqarish, stress-testdan oʻtkazish boʻyicha tasdiqlangan siyosatining, shuningdek bank uchun ahamiyatli tavakkalchiliklar va kapital boʻyicha hisobot tizimining mavjudligi;
bank uchun ahamiyatli tavakkalchiliklarni boshqarishga va ularning samaradorligini baholashga doir siyosatlarning bank tomonidan izchil amalga oshirilishi hamda ularga rioya etilishi;
bankning ichki hujjatlarida belgilangan tavakkalchiliklarning eng yuqori miqdorlariga va kapitalning monandligiga, tavakkalchiliklarni boshqarish boʻyicha bankda qoʻllanilayotgan tartib-taomillarning samaradorligiga hamda ularni qoʻllash izchilligiga bankning rioya etishi ustidan kuzatuv kengashi tomonidan nazoratni amalga oshirish.
43-modda. Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga banklar tomonidan rioya etilishi
Banklar jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etishi shart.
44-modda. Bankka aloqador boʻlgan shaxslar bilan bitimlar tuzish
Banklarning bankka aloqador boʻlgan shaxslar bilan yoki bunday shaxslar nomidan harakat qiladigan shaxslar bilan tuzadigan shartnomalari bankka aloqador boʻlmagan shaxslar uchun nazarda tutilgan shartnomalarga qaraganda ancha qulay shartlarga asoslangan hollarda ularning bunday shartnomalarni tuzishi taqiqlanadi.
Ancha qulay shartlarni taqdim etish quyidagilarni anglatadi:
bank bankka aloqador boʻlmagan shaxslar bilan ularning tabiati, maqsadi, xususiyatlari va bankning tavakkalchiligidan kelib chiqib tuzmaydigan bitimni bankka aloqador shaxs bilan yoki shunday shaxsning manfaatlarini koʻzlab tuzilishini;
boshqa shaxslarga nisbatan moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirganligi uchun pastroq tarzda mukofotlar olinishini va toʻlovlarni pastroq tarzda undirilishini yoki taʼminotni boshqa shaxslardan talab qilinadigan qiymatdan yuqoriroq qiymat boʻyicha qabul qilinishini.
Bank oʻziga aloqador shaxslarga taʼminlanmagan (ishonchga asoslangan kreditlar) kreditlar (qarzlar) berishi mumkin emas.
Bank oʻziga aloqador shaxslar bilan ushbu moddaning talablarini hisobga olgan holda faqat bank kuzatuv kengashining qaroriga koʻra bitimlar tuzishi mumkin. Agar shaxs bank bilan bitim tuzish boʻyicha shartnoma imzolanganidan keyin bankka aloqador shaxsga aylansa, bankning kuzatuv kengashi shaxs bankka aloqador shaxsga aylangan kundan eʼtiboran oʻttiz kun ichida mazkur shartnomani maʼqullashi yoki uni bekor qilish toʻgʻrisida farmoyish berishi kerak.
Kuzatuv kengashining aʼzosi bank bilan oʻzi oʻrtasida yoki oʻziga aloqador shaxs oʻrtasida tuzilgan yoki tuziladigan bitim masalasi koʻrilayotgan kuzatuv kengashi yigʻilishida hozir boʻlmasligi, kuzatuv kengashi qabul qiladigan qarorga taʼsir koʻrsatishga urinmasligi kerak.
Bank oʻziga aloqador boʻlgan shaxslar bilan tuzilgan bitimlarning alohida roʻyxatini yuritishi va Markaziy bankni bankka aloqador shaxslar bilan bitimlar tuzilishi oldidan xabardor etishi shart.
6-bob. Banklarning faoliyati ustidan prudensial nazorat va nazorat tadbirlari
45-modda. Prudensial nazorat
Bank faoliyatining oʻziga xos tavakkalchiliklarining oldini olish va qisqartirish maqsadida Markaziy bank, basharti banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etilsa, banklar faoliyati ustidan prudensial nazoratni taʼminlaydi.
Prudensial nazoratni taʼminlash uchun Markaziy bank:
banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikning prudensial talablariga muvofiq boʻlishi uchun banklar tomonidan foydalaniladigan tizimlar, strategiyalar, tartib-taomillar hamda mexanizmlar ustidan;
banklarga tahdid solayotgan yoki tahdid solishi mumkin boʻlgan tavakkalchiliklar, oqilona boshqaruv taʼminlanganligi hamda tavakkalchiliklarni muvofiqlashtiruvchi mexanizmlar banklarning kapitali va likvidligi bilan qoplanganligi ustidan;
banklarning tavakkalchilikni boshqarish, shuningdek korporativ boshqaruv jihatidan banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiqligi ustidan nazoratni amalga oshiradi.
Banklar oʻzining banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikning prudensial talablariga muvofiqligini baholash uchun zarur boʻlgan axborotni Markaziy bankka taqdim etishi shart.
Banklarning ichki boshqaruv mexanizmlari, buxgalteriya hisobi va hisobotlarning yuritilishi, shuningdek maʼmuriy tartib-taomillari banklarning prudensial talablarga muvofiqligini tekshirish imkonini berishi kerak.
Banklar Markaziy bank tomonidan prudensial talablarga muvofiqlikni tekshirish uchun bitimlar va operatsiyalarni Markaziy bank tomonidan belgilangan qoidalarga muvofiq roʻyxatga olishi shart.
Markaziy bank banklar kapitalining monandligini ularning tavakkalchiliklari sohasidan kelib chiqib baholash uchun ularning faoliyati, tashkil etilishi va ichki jarayonlari toʻgʻrisida axborot olish maqsadida banklar bilan hamkorlik qiladi.
Zarur hollarda Markaziy bank nazorat vazifalarini bajarish uchun tashqi ekspertlarni jalb etishga haqli.
46-modda. Tekshirish va baholash jarayoni
Markaziy bank banklar tomonidan foydalaniladigan tizimlar, strategiyalar, tartib-taomillar hamda mexanizmlarning banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiqligini tekshiradi, shuningdek banklarning mavjud va ehtimoldagi tavakkalchiliklarini, shu jumladan alohida banklar tomonidan bank (moliya) tizimiga xavf soluvchi tavakkalchiliklarni baholaydi.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan tekshiruvlar va baholashlarda banklar tomonidan banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarining bajarilishi zarurligi hisobga olinadi.
Markaziy bank ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan tekshiruvlar va baholashlarning natijalari asosida bank faoliyatining ixtisoslashuvi, miqyosi va murakkabligini, shuningdek oqilona boshqaruvning taʼminlanganligi hamda tavakkalchiliklarning oʻrni bankning regulyativ muvofiqlik mexanizmlari, kapitali va likvidliligi bilan qoplanganligi darajasini aniqlaydi.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan tekshiruvlar va baholashlarni oʻtkazish davriyligi va darajasi Markaziy bank tomonidan mutanosiblik prinsipidan, shuningdek bank faoliyatining tizimdagi ahamiyati, ixtisoslashuvi, miqyosi va murakkabligidan kelib chiqib, davlat organlari va boshqa tashkilotlar bilan kelishuvlarsiz va xabar berilmasdan mustaqil ravishda belgilanadi.
47-modda. Prudensial nazorat dasturi
Markaziy bank har yili banklar faoliyati ustidan prudensial nazorat dasturini tasdiqlaydi, bu dastur quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
stress-test natijalari moliyaviy barqarorligida sezilarli tavakkalchiliklar mavjud ekanligini koʻrsatgan yoki bank faoliyati banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiq emasligi taxmin qilingan banklar;
tizimli ahamiyatga ega boʻlgan banklar;
Markaziy bankning fikriga koʻra qoʻshimcha nazorat qilinishi talab etiladigan banklar.
Prudensial nazorat dasturi:
Markaziy bank tomonidan nazorat vazifalarini amalga oshirish va resurslarni taqsimlash tartibini;
qoʻshimcha nazorat qilinishi lozim boʻlgan banklarni aniqlash tartib-taomilini va ushbu moddaning uchinchi qismiga muvofiq uni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan choralarni;
banklarni tekshirish rejasini oʻz ichiga oladi.
Markaziy bank bankning tavakkalchiliklarini baholash natijalarini hisobga olib, quyidagilarni oʻz ichiga olgan tegishli choralarni koʻrishi mumkin:
bankdagi tekshiruvlarning davriyligini oshirish;
bank tomonidan qoʻshimcha hisobotlar taqdim etish;
bank tomonidan biznes-rejaning bajarilishi ustidan qoʻshimcha tekshiruvlar oʻtkazish;
muayyan tavakkalchiliklar boʻyicha mavzuli tekshiruvlar oʻtkazish.
48-modda. Konsolidatsiyalashgan nazorat
Markaziy bank quyidagi hollarda banklar ustidan konsolidatsiyalashgan nazoratni amalga oshirishi kerak:
banklar guruhi tashkil etilganda;
Markaziy bank tomonidan bankni asosiy bank deb yoki asoslangan mulohazalarga koʻra bank guruhining aʼzosi deb belgilaganda.
Bank faqat bitta banklar guruhining ishtirokchisi boʻlishi mumkin.
Markaziy bank samarali hamkorlikni, axborot almashinuvini tashkil etish va konsolidatsiyalashgan asosda samarali nazorat oʻrnatish maqsadida boshqa mamlakatlarning bank nazorati organlari bilan (agar mavjud boʻlsa) mazkur mamlakatlarning qonunlari bilan qoʻriqlanadigan sirlarga, shaxsga doir maʼlumotlar va konfidensial axborotdan foydalanish tartibiga rioya etgan holda hamjihatlik va hamkorlik toʻgʻrisida yozma kelishuvlar tuzishga haqli.
Banklar ustidan konsolidatsiyalashgan nazoratni amalga oshirishning oʻziga xos xususiyatlari Markaziy bank tomonidan belgilanadi.
49-modda. Bankning moliyaviy ahvolini tiklash rejasi
Bank oʻzining moliyaviy ahvoli yomonlashgan taqdirda Markaziy bankning talabiga koʻra uni tiklash choralarini oʻz ichiga olgan bankning moliyaviy ahvolini tiklash rejasini (bundan buyon matnda tiklash rejasi deb yuritiladi) ishlab chiqadi hamda koʻrib chiqish va baholash uchun taqdim etadi.
Bank tiklash rejasini har yili yoki bankning tashkiliy tuzilmasida, uning faoliyatida yoki moliyaviy ahvolida tiklash rejasiga taʼsir etishi mumkin boʻlgan oʻzgarishlardan keyin yangilashi kerak.
Bankning tiklash rejasi makroiqtisodiy va moliyaviy inqiroz koʻrinishlarining bank faoliyatiga taʼsirini, shu jumladan tizimga oid hodisalarni va mazkur bank uchun tavakkalchiliklarni oʻzida aks ettirishi kerak.
Bankni tiklash rejasi tegishli qarorlar qabul qilinishi kerak boʻlgan holatni aniqlovchi chora-tadbirlar roʻyxatini va koʻrsatkichlarini oʻz ichiga olishi kerak.
Tiklash rejasi bank tomonidan taqdim etilgan kundan eʼtiboran uch oy ichida Markaziy bank uni koʻrib chiqadi va ushbu rejaning quyidagi mezonlarga muvofiqligini baholaydi:
tiklash rejasida koʻrsatilgan chora-tadbirlar amalga oshirilgan taqdirda, bankning moliyaviy mavqeyini saqlab qolishi va (yoki) tiklashi;
moliyaviy inqiroz sharoitida tiklash rejasida koʻrsatilgan chora-tadbirlarni tez va samarali amalga oshirish, shuningdek bank va moliya tizimiga salbiy taʼsirlarni kamaytirish imkoniyati.
Tiklash rejasi ushbu moddaning beshinchi qismida koʻrsatilgan mezonlarga muvofiq boʻlmagan taqdirda, Markaziy bank bankdan:
tiklash rejasini qayta koʻrib chiqishni;
tiklash rejasiga Markaziy bank tomonidan belgilangan oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritishni;
tiklash rejasidagi kamchiliklarni yoki uni amalga oshirish borasidagi toʻsiqlarni bartaraf etish uchun zarur boʻlgan, oʻz faoliyatiga kiritiladigan oʻzgarishlarni bank tomonidan aniqlashni;
tavakkalchiliklar sohasini kamaytirishni;
bankni qayta kapitallashtirish choralari oʻz vaqtida koʻrilishini;
bankni rivojlantirish strategiyasini qayta koʻrib chiqishni;
bank boshqaruvining tashkiliy tuzilmasini oʻzgartirishni talab qilishga haqli.
Ushbu modda oltinchi qismining beshinchi — sakkizinchi xatboshilarida koʻrsatilgan chora-tadbirlar, agar ushbu modda oltinchi qismining ikkinchi — toʻrtinchi xatboshilarida koʻrsatilgan chora-tadbirlar tiklash rejasining banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiqligini taʼminlamasa, qoʻllaniladi.
Banklar guruhining asosiy banki guruh darajasida oʻzining moliyaviy ahvoli yomonlashganidan keyin tiklash uchun koʻriladigan chora-tadbirlarni oʻz ichiga oluvchi bank guruhini tiklash rejasini ishlab chiqishi kerak.
Banklar guruhini tiklash rejasi banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
Bankni tiklash rejasining mazmuniga va yangilanishiga oid talablar, uni taqdim etish va baholash tartibi Markaziy bank tomonidan belgilanadi.
50-modda. Nazoratga doir vazifalar
Markaziy bank nazoratga doir vazifalarni amalga oshirish maqsadida:
banklardan, ularga aloqador shaxslardan va oʻz nazorati ostidagi shaxslardan, bank tomonidan autsorsingga berilgan xizmatlar va operatsiyalarni amalga oshiruvchi shaxslardan olingan hisobotlarni, shuningdek boshqa hujjatlarni olish va tekshirishga, axborotga tushuntirish berishni talab qilishga;
banklarning, bank tomonidan autsorsingga berilgan xizmatlar va operatsiyalarni amalga oshiruvchi shaxslarning, shuningdek konsolidatsiyalashgan asosda nazorat qilinishi lozim boʻlgan boshqa shaxslarning faoliyatini tekshirishga;
banklarning axborot tizimlaridan va maʼlumotlar bazasidan foydalanishga haqlidir.
51-modda. Nazorat choralari
Markaziy bank quyidagi hollarda banklardan yoki bank guruhlaridan zudlik bilan zarur choralar koʻrishni talab qilishga haqli:
bankning yoki banklar guruhining faoliyati banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiq boʻlmaganda;
bank yoki banklar guruhi tomonidan keyingi oʻn ikki oy davomida banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarining buzilishi ehtimoli toʻgʻrisida Markaziy bankning mulohazalariga asoslangan axborot mavjud boʻlganda;
Markaziy bank tomonidan bankning yoki banklar guruhining faoliyatiga va (yoki) axborot xavfsizligiga va kiberxavfsizligiga taʼsir koʻrsatuvchi tavakkalchiliklar aniqlanganda.
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan hollarda Markaziy bank bankdan yoki banklar guruhidan:
kapital boʻyicha prudensial normativlarning Markaziy bank tomonidan belgilangan talablardan yuqori miqdorda boʻlishini taʼminlash va saqlab turishni;
korporativ boshqaruvni, tavakkalchiliklarni boshqarishni, ichki nazoratni va bankning moliyaviy ahvolini tiklash rejasini takomillashtirishni;
bankning yoki banklar guruhining faoliyati banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga muvofiqligini taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlar rejasini taqdim etishni;
bankni moliyaviy sogʻlomlashtirish, shu jumladan oʻz aktivlari tuzilmasini oʻzgartirish va xarajatlarini qisqartirish, bankni qayta tashkil etish, bank filialini yoki boshqa boʻlinmalarini yopish boʻyicha tadbirlarni bank tomonidan amalga oshirishni;
kapitalga doir talablarni hisobga olgan holda yakka tartibdagi zaxiralash talablarini yoki aktivlarni boshqarish usullarini qoʻllashni;
bankning yoki banklar guruhining barqarorligini sezilarli darajada yomonlashtiruvchi tavakkalchiliklarga sabab boʻladigan ayrim moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirishga va ularning infratuzilmasini kengaytirishga nisbatan belgilangan cheklovlarga va (yoki) taqiqqa bank tomonidan rioya etilishini;
bankning faoliyatiga, xizmatlariga, moliyaviy operatsiyalariga va ichki tizimiga xos boʻlgan tavakkalchilikning pasaytirilishini;
sof foydaning bankning ustav kapitalini koʻpaytirishga yoʻnaltirilishini;
aksiyadorlarga yoki qoʻshimcha kapital vositalarini saqlovchilarga dividendlar va subordinar qarzlar boʻyicha foizlar toʻlashga doir cheklovlarning va (yoki) taqiqning bajarilishini;
bank xodimlariga sof foydadan foizlar tarzida toʻlanadigan mukofot toʻlovlari boʻyicha cheklovlarning va (yoki) taqiqning bajarilishini, agar mazkur toʻlovlar oqibatida kapitalga doir talablarga bank muvofiq boʻlmasa yoki uning ushbu talablarga muvofiq emasligi ehtimoli boʻlsa;
cheklov amal qilishi davrida tuziladigan (muddati uzaytiriladigan) bank omonatlari boʻyicha bank omonati shartnomalarida belgilangan foiz stavkasi miqdori boʻyicha cheklovni bajarishni;
qoʻshimcha hisobotlar taqdim etilishini;
axborot xavfsizligini va kiberxavfsizlikni taʼminlash borasida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish boʻyicha yuborilgan koʻrsatmalar ijrosini;
bank likvidligiga oid muammolarning oldini olish maqsadida toʻlovlarning uzluksizligi, moliyaviy manbalarning tegishli tuzilmasi hamda aktivlar va majburiyatlarning muddatlar boʻyicha mutanosibligi uchun zarur boʻlgan likvid aktivlarning eng kam summasini saqlab turish boʻyicha majburiyatlarning bajarilishini;
bank kuzatuv kengashi tomonidan aksiyadorlarning navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini oʻtkazishni, aksiyadorlar Markaziy bank tomonidan belgilangan masalalarni, shu jumladan bank kapitalini bankning moliyaviy barqarorligini taʼminlay oladigan miqdorgacha koʻpaytirish masalasini koʻrib chiqishni;
bank kuzatuv kengashining bitta yoki undan ortiq aʼzosining vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish, boshqaruvining bitta yoki undan ortiq aʼzosini, shuningdek muhim ahamiyatga ega xodimlarini egallab turgan lavozimidan chetlatishini yoki almashtirishini;
bank boshqaruvi tomonidan bir necha yoki barcha kreditorlarning qarzlarini restrukturizatsiya qilishga doir tadbirlar rejasining ishlab chiqilishini;
qoʻshimcha maʼlumotlarning oshkor etilishini;
Markaziy bankning boshqa koʻrsatmalari bajarilishini talab qilishga haqli.
Bank kuzatuv kengashi tomonidan ushbu modda ikkinchi qismining oʻn beshinchi xatboshisida koʻrsatilgan talab bajarilmagan taqdirda Markaziy bank aksiyadorlarning navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqirishga va kun tartibini belgilashga haqli.
52-modda. Vaqtinchalik boshqaruvchi
Agar kuzatuv kengashining yoki boshqaruvning bitta yoki bir necha aʼzosini almashtirish boʻyicha Markaziy bank tomonidan amalga oshirilgan nazorat choralari yetarli emas deb hisoblansa, Markaziy bank:
kuzatuv kengashi va boshqaruv aʼzolari bilan vaqtinchalik ishlashga;
kuzatuv kengashi va boshqaruv aʼzolarini vaqtinchalik almashtirishga;
bankka bitta yoki bir necha vaqtinchalik boshqaruvchini tayinlashga haqli.
Vaqtinchalik boshqaruvchi ushbu Qonun 36-moddasining talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
Bank aksiyadori, qarz oluvchisi, kreditori yoki bankka aloqador shaxs bankning vaqtinchalik boshqaruvchisi etib tayinlanishi mumkin emas.
Markaziy bank vaqtinchalik boshqaruvchini lavozimga tayinlash va lavozimidan ozod etish, uning vakolatlarini bank ustaviga va ushbu Qonunga muvofiq belgilash boʻyicha mutlaq huquqqa ega.
Markaziy bank tomonidan belgilangan hollarda vaqtinchalik boshqaruvchining harakatlari Markaziy bank bilan oldindan kelishilishi kerak. Oldindan kelishmay turib amalga oshirilgan harakatlar haqiqiy emas deb hisoblanadi.
Vaqtinchalik boshqaruvchi Markaziy bankka bankning moliyaviy ahvoli va oʻz vakolatlari doirasida koʻrilgan choralar toʻgʻrisidagi hisobotlarni Markaziy bank tomonidan belgilangan muddatlarda, shuningdek amalga oshirilgan ishlar haqidagi yakuniy hisobotni taqdim etadi.
Markaziy bank vaqtinchalik boshqaruvchining zimmasiga ushbu Qonunga muvofiq choralar koʻrish, shu jumladan bank aksiyadorlarining navbatdan tashqari umumiy yigʻilishini chaqirish va kapitalni koʻpaytirish toʻgʻrisida talab qoʻyish majburiyatini yuklatishga haqli.
Vaqtinchalik boshqaruvchi oʻn ikki oygacha boʻlgan muddatga tayinlanadi. Bu muddat alohida hollarda Markaziy bank tomonidan uzaytirilishi mumkin.
Bankda vaqtinchalik boshqaruvni amalga oshirish tartibi Markaziy bank tomonidan belgilanadi.
7-bob. Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun Markaziy bank tomonidan qoʻllaniladigan choralar hamda sanksiyalar
53-modda. Choralarning va sanksiyalarning qoʻllanilishi
Markaziy bank ushbu Qonunning 54 , 55 va 56-moddalarida koʻrsatilgan qoidabuzarliklar uchun javobgar boʻlgan bankka, uning kuzatuv kengashi va boshqaruvi, bankning islomiy moliya kengashi aʼzolariga, shuningdek bankning muhim ahamiyatga ega xodimlariga nisbatan choralar va sanksiyalar qoʻllashga haqli.
Qoidabuzarliklar qoʻpol, jiddiy va juzʼiy qoidabuzarliklarga boʻlinadi.
Choralar va sanksiyalarni qoʻllash tartibi Markaziy bank tomonidan belgilanadi.
Choralar va sanksiyalar qoʻllanilganda Markaziy bank quyidagilarni hisobga oladi:
tavakkalchilikning darajasini, qoidabuzarliklarning xususiyatini, miqyosini va oqibatlarini;
qoidabuzarliklarning tizimliligini va davomiyligini;
yoʻl qoʻyilgan qoidabuzarliklarning moliyaviy holatga taʼsirini;
qoʻllaniladigan choralar va (yoki) sanksiyalar natijasida vaziyatni oʻzgartirish imkoniyatini;
aniqlangan qoidabuzarliklarning va (yoki) tavakkalchiliklarning yuzaga kelishiga olib kelgan sabablarni;
ilgari qoʻllanilgan choralar va sanksiyalarning samaradorligini (natijadorligini);
bank, bevosita va bilvosita aksiyador tomonidan, shu jumladan oxirgi benefitsiar mulkdor, kuzatuv kengashining va boshqaruvning, bank islomiy moliya kengashining aʼzosi, bankning muhim ahamiyatga ega xodimi tomonidan qoidabuzarliklarni bartaraf etishga qaratilgan mustaqil choralar koʻrilishini.
54-modda. Qoʻpol qoidabuzarliklar
Qoʻpol qoidabuzarliklar jumlasiga quyidagilar kiradi:
litsenziya va ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarning qalbaki hujjatlardan foydalangan holda olinganligi;
sodir etilishi uchun oldindan Markaziy bankning ruxsatini olish talab etiladigan harakatlarning ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni olmay turib amalga oshirilganligi;
bankning yoki banklar guruhining faoliyatidagi qoʻpol qoidabuzarliklarni bartaraf etish toʻgʻrisidagi Markaziy bank koʻrsatmalarining belgilangan muddatda bajarilmaganligi;
foydani taqsimlashda ushbu Qonunning 39-moddasida koʻrsatilgan talablarning bajarilmaganligi;
bank ustav kapitali miqdori bank ustav kapitalining eng kam miqdoriga nisbatan belgilangan talabga muvofiq emasligi;
bank yoki banklar guruhi kapitali monandligi koeffitsiyentlarining va (yoki) ustav kapitali miqdorining qonunchilikda belgilangan eng kam miqdordan ellik foizga yoki undan koʻp foizga kamayganligi;
bank aktivlari boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarga qarshi yetarlicha zaxiraning mavjud emasligi;
litsenziyada nazarda tutilmagan moliyaviy operatsiyalar amalga oshirilganligi;
ushbu Qonun bilan taqiqlangan yoki cheklangan faoliyat amalga oshirilganligi;
bankka aloqador boʻlgan shaxslar bilan ancha qulay shartlar asosida bitimlar tuzilganligi;
buxgalteriya hisobining hisobotga oid maʼlumotlar buzilishiga olib keladigan va bankning yoki banklar guruhining haqiqiy moliyaviy ahvolini aks ettirish imkonini bermaydigan qoidabuzarliklar bilan yuritilganligi;
auditorlik tashkilotiga bankning auditorlik tekshiruvini oʻtkazish uchun zarur boʻlgan moliyaviy hisobotlar va boshqa moliyaviy axborotlar taqdim etilmaganligi;
Markaziy bank tomonidan nazorat vazifalari bajarilishiga toʻsqinlik qilinganligi;
bank xizmatlari isteʼmolchilarining huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilganligi;
Markaziy bankka axborotni taqdim etmaganlik, oʻz vaqtida taqdim etmaganlik yoki bankning yoki banklar guruhining toʻlov layoqatini yoxud likvidligini baholashni oʻtkazishga toʻsqinlik qiluvchi buzilgan yoki toʻliq boʻlmagan axborot taqdim etilganligi;
oxirgi benefitsiar mulkdorlar toʻgʻrisidagi axborotning oshkor etilmaganligi;
boshqaruvning tashkiliy tuzilmasida, ichki nazoratda, shuningdek tavakkalchiliklarni boshqarish tizimida bankning toʻlov layoqatiga tahdid soluvchi yoki zarar koʻrilishiga olib keluvchi nuqsonlarning mavjudligi;
tizimli ahamiyatga ega banklar tomonidan Markaziy bankning bufer kapitaliga oid talablariga rioya etilmaganligi;
bank tomonidan ayrim moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirish yoki filiallar ochishga doir cheklovlarga va (yoki) taqiqqa rioya etilmaganligi;
bank tomonidan islomiy bank faoliyatini amalga oshirishda islomiy moliya standartlari talablariga rioya etilmaganligi;
bank tomonidan bankning moliyaviy ahvolini tiklash rejasi taqdim etilmaganligi;
bankning kuzatuv kengashi va boshqaruvi, bankning islomiy moliya kengashi aʼzolari, shuningdek muhim ahamiyatga ega xodimlarining ushbu Qonunning 36-moddasi talablariga muvofiq emasligi;
bank siri toʻgʻrisidagi qonunchilik, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolining tarqatilishini moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari buzilganligi, shuningdek bank axborot tizimlarida kibertahdid yoki kiberxavfsizlik hodisasi vujudga kelishiga olib keluvchi qonunchilik talablari buzilganligi;
jiddiy qoidabuzarlik uchun Markaziy bank tomonidan jarima qoʻllanilganidan keyin besh yil davomida takroran sodir etilgan xuddi shunday qoidabuzarlik.
55-modda. Jiddiy qoidabuzarliklar
Jiddiy qoidabuzarliklar jumlasiga quyidagilar kiradi:
prudensial normativlarga rioya etilmaganligi, bundan bank ustav kapitalining eng kam miqdoriga oid talablar mustasno;
banklar tomonidan toʻlovlarning oʻz vaqtida oʻtkazilmaganligi;
moliyaviy ahvoli barqaror boʻlmagan qarz oluvchilarning kreditlari restrukturizatsiya qilinganligi;
Markaziy bankning aniqlangan qoidabuzarliklar toʻgʻrisida bank aksiyadorlarining umumiy yigʻilishini xabardor qilishga doir talabi bankning kuzatuv kengashi yoki boshqaruv aʼzolari, shuningdek bankning islomiy moliya kengashi aʼzolari tomonidan bajarilmaganligi;
bankning kuzatuv kengashi yoki boshqaruv aʼzolari yoxud muhim ahamiyatga ega xodimlari, shuningdek bankning islomiy moliya kengashi aʼzolari tomonidan korporativ boshqaruv va mukofotlash siyosatlari bajarilmaganligi;
buxgalteriya hisobini yuritish va hisobotlarni tuzish qoidalari buzilganligi;
xabardor qilish tartibida amalga oshiriladigan faoliyat (harakatlar) Markaziy bankni belgilangan tartibda xabardor qilmay amalga oshirilganligi yoki tugatilganligi;
banklardagi omonatlarni himoya qilish kafolatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik talablari buzilganligi;
juzʼiy qoidabuzarlik uchun Markaziy bank tomonidan jarima qoʻllanilganidan keyin uch yil davomida takroran sodir etilgan xuddi shunday qoidabuzarlik.
56-modda. Juzʼiy qoidabuzarliklar
Juzʼiy qoidabuzarliklar jumlasiga mazkur Qonunning 54 va 55-moddalariga muvofiq qoʻpol yoki jiddiy qoidabuzarlik hisoblanmaydigan, banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga javob bermaydigan nomuvofiqliklar kiradi.
57-modda. Qoʻpol qoidabuzarliklar uchun choralar va sanksiyalar
Qoʻpol qoidabuzarliklarni sodir etganlik uchun Markaziy bank:
banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzgan holda amalga oshirilgan moliyaviy operatsiyalardan olingan daromadlarning miqdorini aniqlash imkoni boʻlsa, bankdan ushbu daromadlarning ikki baravari miqdoridan yoki bank tomonidan oʻtgan moliya yili davomida olingan sof foydaning besh foizi yoki bank jami kapitalining bir foizi miqdoridan ortiq boʻlmagan miqdorda jarima undirishga;
ushbu Qonun 51-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan choralarni bankka nisbatan alohida holda yoki jamlangan tarzda qoʻllashga;
litsenziyani chaqirib olishga;
bank kuzatuv kengashining, boshqaruvining, bankning islomiy moliya kengashi aʼzosidan yoki muhim ahamiyatga ega xodimidan jarima qoʻllanilayotgan oydan avvalgi bir yil ichida olingan mukofotning yuz foizidan ortiq boʻlmagan miqdorda jarima undirishga;
qoidabuzarliklar, qoidabuzarlarga nisbatan qoʻllanilgan choralar va sanksiyalar toʻgʻrisidagi xabarni ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilishga haqli.
58-modda. Jiddiy qoidabuzarliklar uchun choralar va sanksiyalar
Jiddiy qoidabuzarliklarni sodir etganlik uchun Markaziy bank:
banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzgan holda amalga oshirilgan moliyaviy operatsiyalardan olingan daromadlarning miqdorini aniqlash imkoni boʻlsa, bankdan ushbu daromadlarning bir yarim baravari miqdoridan yoki bank tomonidan oʻtgan moliya yili davomida olingan sof foydaning ikki foizi yoki bank jami kapitalining 0,5 foizi miqdoridan ortiq boʻlmagan miqdorda jarima undirishga;
ushbu Qonun 51-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan choralarni bankka nisbatan alohida holda yoki jamlangan tarzda qoʻllashga;
bank kuzatuv kengashining, boshqaruvining aʼzosidan yoki muhim ahamiyatga ega xodimidan yoki bankning islomiy moliya kengashi aʼzosidan jarima qoʻllanilayotgan oydan avvalgi bir yil ichida olingan mukofotning yetmish besh foizidan ortiq boʻlmagan miqdorda jarima undirishga;
qoidabuzarliklar, qoidabuzarlarga nisbatan qoʻllanilgan choralar va sanksiyalar toʻgʻrisidagi xabarni ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilishga haqli.
Banklar tomonidan toʻlovlar oʻz vaqtida amalga oshirilmagan hollarda Markaziy bank bankning aybi bilan amalga oshirilmay qolgan summaga teng miqdorda jarima solishga haqli.
59-modda. Juzʼiy qoidabuzarliklar uchun choralar va sanksiyalar
Juzʼiy qoidabuzarliklarni sodir etganlik uchun Markaziy bank:
banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzgan holda amalga oshirilgan moliyaviy operatsiyalardan olingan daromadlarning miqdorini aniqlash imkoni boʻlsa, bankdan ushbu daromadlardan yoki bank tomonidan oʻtgan moliya yili davomida olingan sof foydaning bir foizi yoki bank jami kapitalining 0,1 foizi miqdoridan ortiq boʻlmagan miqdorda jarima undirishga;
ushbu Qonun 51-moddasining ikkinchi qismida koʻrsatilgan choralarni bankka nisbatan alohida holda yoki jamlangan tarzda qoʻllashga;
bank kuzatuv kengashining, boshqaruvining aʼzosidan yoki muhim ahamiyatga ega xodimidan yoki bankning islomiy moliya kengashi aʼzosidan jarima qoʻllanilayotgan oydan avvalgi bir yil ichida olingan mukofotning ellik foizidan ortiq boʻlmagan miqdorda jarima undirishga;
qoidabuzarga nisbatan choralar va sanksiyalar qoʻllanilishi toʻgʻrisida yozma ogohlantirish yuborishga haqli.
8-bob. Banklararo operatsiyalar va mijozlarga xizmat koʻrsatish
60-modda. Banklararo operatsiyalar
Banklar shartnoma asosida pul mablagʻlarini depozitlar, kreditlar shaklida bir-biridan jalb etishi va bir-biriga joylashtirishi, hisob-kitob markazlari va vakillik hisobvaraqlari orqali hisob-kitoblarni amalga oshirishi hamda litsenziyada nazarda tutilgan boshqa moliyaviy operatsiyalarni bajarishi mumkin.
Markaziy bank sogʻlomlashtirish rejimida boʻlgan banklar uchun banklararo operatsiyalar boʻyicha qoʻshimcha limitlar belgilashga haqli.
61-modda. Banklar va ularning mijozlari oʻrtasidagi munosabatlar
Banklar va ularning mijozlari oʻrtasidagi munosabatlar shartnomalar asosida amalga oshiriladi.
Mijozlar oʻzlari tanlagan bitta yoki bir necha bankda milliy va chet el valyutasida bank hisobvaraqlari ochishga haqli.
Bank hisobvaraqlarini ochish, yuritish va yopish, shuningdek banklar va ularning mijozlari oʻrtasidagi milliy va chet el valyutasidagi hisob-kitoblar tartibi Markaziy bank tomonidan belgilanadi.
62-modda. Kreditlar, depozitlar boʻyicha foiz stavkalari, bankning moliyaviy operatsiyalariga oid vositachilik haqi va boshqa daromadlar miqdori
Kreditlar, depozitlar boʻyicha foiz stavkalari, bankning moliyaviy operatsiyalariga oid vositachilik haqi miqdori, shuningdek islomiy moliya operatsiyalari boʻyicha ustama va (yoki) foydadan olinadigan ulush miqdori bank tomonidan mustaqil belgilanadi.
Bank mijozlar bilan tuzilgan shartnomalar shartlarini, shu jumladan kreditlar boʻyicha foiz stavkalarini va ularni belgilash tartibini, depozitlar boʻyicha foiz stavkalarini, vositachilik haqi miqdorini, islomiy moliya operatsiyalari boʻyicha ustama va (yoki) foydadan olinadigan ulush miqdorini hamda ushbu shartnomalarning amal qilish muddatlarini bir taraflama oʻzgartirish huquqiga ega emas.
63-modda. Kreditlarning qaytarilishini taʼminlash
Banklar garov, kafolatlar, kafillik, majburiyatlar asosida va majburiyatlar bajarilishini taʼminlashning qonunda nazarda tutilgan boshqa usullari asosida kreditlar beradi.
Qarz oluvchi tomonidan shartnomaga doir majburiyatlar buzilgan taqdirda, banklar taqdim etilgan kreditlarni va ular boʻyicha hisoblangan foizlarni shartnomada nazarda tutilgan tartibda muddatidan ilgari undirishga, shuningdek undiruvni qonunchilikda belgilangan tartibda garovga qoʻyilgan mol-mulkka qaratishga haqli.
Yuridik shaxslarning ustav fondidagi (ustav kapitalidagi), ushbu Qonun 7-moddasining toʻrtinchi qismida koʻrsatilmagan va uning talablariga muvofiq boʻlmagan aksiyalari hamda ulushlari banklar tomonidan taʼminot sifatida qabul qilinishi mumkin emas.
Banklar taʼminlanmagan kredit (ishonchga asoslangan kredit) berish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin.
Banklarga oʻz aksiyalarini garovga qoʻyish evaziga kredit berish taqiqlanadi.
Ushbu moddada belgilangan normalar banklarning kafolatlar berishga oid moliyaviy operatsiyalarni taʼminlashga nisbatan ham tatbiq etiladi.
64-modda. Qarzdorni toʻlovga qobiliyatsiz deb eʼlon qilish
Bank qarzni toʻlash boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmayotgan qarzdorning toʻlovga qobiliyatsizligi toʻgʻrisida ish qoʻzgʻatish haqidagi ariza bilan iqtisodiy sudga murojaat qilishga haqli.
9-bob. Bank xizmatlari isteʼmolchilarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish
65-modda. Bank xizmatlarini koʻrsatish
Bank xizmatlarining isteʼmolchilari bankni va bank xizmatlarini tanlashda erkindir. Banklar isteʼmolchining talabiga binoan unga bank xizmatlarini koʻrsatish shartlari bilan tanishish imkoniyatini taqdim etishi shart.
Bank shaxsni bankning xizmatidan yoki mahsulotidan foydalanish sharti sifatida bankning yoki oʻzga uchinchi shaxsning boshqa bank xizmatidan yoki mahsulotidan foydalanishga majbur qilmasligi kerak.
66-modda. Bank xizmatlari toʻgʻrisidagi axborotni oshkor qilish
Bank xizmatlari koʻrsatishning umumiy shartlari, vositachilik haqi, tariflar va bank xizmatlari koʻrsatganlik uchun foiz stavkalari toʻgʻrisidagi axborot ochiq axborot boʻlib, ular bankning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinadi. Mazkur axborot tijorat yoki bank sirining predmeti boʻlishi mumkin emas.
Bank xizmatlari koʻrsatish shartnomasi tuzilguniga qadar isteʼmolchiga ular toʻgʻrisidagi axborotning toʻliq oshkor qilinishi taʼminlanishi kerak. Koʻrsatiladigan bank xizmatlarining shartlari va qiymati haqidagi axborotni mijozga taqdim etishni rad qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Banklar kredit berish qanday shartlar asosida amalga oshirilayotganligi haqida, shu jumladan kreditning (qarzning) toʻliq qiymati toʻgʻrisida mijozga axborot berishi kerak.
Kreditning (qarzning) toʻliq qiymati deganda hisob-kitob qilish chogʻida qarz oluvchining kredit (qarz) olish bilan bogʻliq toʻlovlari hisobga olinadigan ishonchli, yillik va samarali tarzda hisoblab chiqarilgan foiz stavkasi tushuniladi. Kreditning (qarzning) toʻliq qiymati hisob-kitobiga qarz oluvchining toʻlovlari, shu jumladan uchinchi shaxslar foydasiga toʻlovlari, agar qarz oluvchining bunday toʻlovlar boʻyicha majburiyati shartnoma shartlaridan kelib chiqsa va (yoki), agar kredit (qarz) berish bunday toʻlovlarni amalga oshirishga bogʻliq qilib qoʻyilgan boʻlsa, kiritiladi.
Bank xizmatlari koʻrsatishning umumiy shartlaridagi oʻzgarishlar ular kuchga kirishidan kamida oʻn kun oldin bankning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinishi kerak, shuningdek foiz stavkalarining va valyutalarni ayirboshlash kursining oʻzgarishi toʻgʻrisidagi axborot ular oʻzgargan kuni eʼlon qilinadi.
67-modda. Omonatchilarning huquqlari
Oʻzbekiston Respublikasining fuqarolari, chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar bank omonatchilari boʻlishi mumkin.
Omonatchilar oʻziga tegishli pul mablagʻlarini omonatlarga joylashtirish uchun bankni tanlashda erkindir va bir yoki bir nechta bankda omonatlarga ega boʻlishi mumkin.
68-modda. Murojaatlarni koʻrib chiqish
Banklar mijozlarning murojaatlarini koʻrib chiqish tartib-taomilini oʻz ichiga olgan tartibga ega boʻlishi shart. Mijozlarning murojaatlari bankka kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn besh kundan kechiktirmay, qoʻshimcha oʻrganish va (yoki) tekshirish, qoʻshimcha hujjatlarni soʻrab olish talab etilganda esa bir oygacha boʻlgan muddatda koʻrib chiqilishi va yozma yoki elektron shaklda javob berilishi kerak.
Mijozlarning murojaatlarini koʻrib chiqish natijalariga oid hujjatlar kamida uch yil saqlanishi kerak.
69-modda. Monopoliyaga qarshi qoidalar
Banklarga moliyaviy operatsiyalar bozorini monopollashtirish va bank sohasida raqobatni cheklashga qaratilgan bitimlarga erishish uchun oʻz uyushmalaridan va boshqa birlashmalaridan foydalanish taqiqlanadi.
Banklarning monopoliyaga qarshi qoidalarga rioya etishi Markaziy bank tomonidan, shuningdek qonunchilikka muvofiq monopoliyaga qarshi organ tomonidan nazorat qilinadi.
10-bob. Banklarda hisobga olish, hisobotlar va auditorlik tekshiruvi
70-modda. Banklarda buxgalteriya hisobini yuritish
Banklar buxgalteriya hisobini Markaziy bank tomonidan belgilangan qoidalar asosida ishlab chiqilgan ichki hisob-kitob siyosatiga muvofiq tashkil etadi va yuritadi.
Banklar moliyaviy hisobotlarning xalqaro standartlarini qoʻllashi mumkin.
Banklardagi buxgalteriya hisobi:
boshqaruvga, moliyaga, soliqqa va nazoratga oid hisobotning hamda boshqa hisobotlarning ishonchliligini, ularda bankning haqiqiy moliyaviy holati va faoliyati natijalari aks ettirilishini;
bank aktivlarini va yuzaga keluvchi tavakkalchiliklarni boshqarish xavfsizligini;
bank aksiyadorlari va kuzatuv kengashi tomonidan bankning moliyaviy ahvolini va uning mansabdor shaxslarining ishini nazorat qilish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
71-modda. Banklarning hisobotlari
Banklar Markaziy bankka moliyaviy va nazorat hisobotlarini taqdim etadi.
Bank oʻz faoliyati toʻgʻrisidagi hisobotlarni Markaziy bank tomonidan belgilangan shakllarda, tartibda va muddatlarda tuzadi hamda Markaziy bankka taqdim etadi.
Banklar Markaziy bankning talabiga koʻra konsolidatsiyalashgan, davriy, shuningdek bir martalik hisobotlarni taqdim etadi.
Bank Markaziy bankka taqdim etiladigan hisobotlarning va boshqa maʼlumotlarning yaxlitligi hamda ishonchliligi uchun javobgardir.
Banklar qonunchilikka muvofiq boshqa turdagi hisobotlarni ham taqdim etadi.
72-modda. Banklar tomonidan moliyaviy hisobotlarni eʼlon qilish
Banklar moliyaviy hisobotlarni, banklar guruhining asosiy banki konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotlarni ularda koʻrsatilgan maʼlumotlarning toʻgʻriligini auditorlik tashkiloti tasdiqlaganidan keyin Markaziy bank tomonidan belgilanadigan shaklda eʼlon qiladi.
Banklar oʻz mablagʻlariga, kapitalga doir talablarning bajarilishiga, likvidlikka, tavakkalchiliklarning qiymatiga va boshqa muhim koʻrsatkichlarga (normativlarga) doir axborotni oshkor etishi kerak.
73-modda. Bank operatsiyalariga doir hujjatlarni saqlash
Banklar hujjatlarni Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda va muddatlarda oʻz idoraviy arxivida saqlashi shart.
74-modda. Banklarning va banklar guruhining auditorlik tekshiruvi
Bank va banklar guruhi auditorlik tekshiruvining maqsadi bankning va banklar guruhining moliyaviy axboroti hamda boshqa moliyaviy maʼlumotlari toʻgʻriligini va buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikka hamda moliyaviy hisobotlarga oid xalqaro standartlarga muvofiqligini auditorlik tashkiloti tomonidan aniqlashdan iborat.
Banklarning yillik moliyaviy hisobotlari va banklar guruhining yillik konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisoboti auditorlik tekshiruvidan oʻtkazilishi majburiydir. Bankning va banklar guruhining auditorlik tekshiruvi Markaziy bankning talabiga koʻra umuman bankning yoki banklar guruhining faoliyati boʻyicha ham, ular faoliyatining alohida yoʻnalishlari boʻyicha ham oʻtkazilishi mumkin.
Bankning yillik moliyaviy hisoboti, banklar guruhining yillik konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisoboti toʻgʻrisidagi auditorlik xulosasi qonunda nazarda tutilganidan tashqari, auditorlik tashkiloti tomonidan:
bank, banklar guruhi tomonidan hisobot sanasidagi holatga koʻra prudensial normativlarning bajarilishini;
bankning, banklar guruhining ichki nazorati va tavakkalchiliklarini boshqarish tizimlarining tashkil etilishi Markaziy bank tomonidan qoʻyilgan talablarga muvofiqligini tekshirish natijalarini oʻz ichiga olgan boʻlishi kerak.
Auditorlik tashkilotlari bankning va banklar guruhining faoliyatini tekshirish natijalariga koʻra moliyaviy hisobotlarning ishonchliligini va buxgalteriya hisobini yuritish tartibi qonunchilikda belgilangan talablarga muvofiqligini tasdiqlaydi (yoki tasdiqlamaydi), shuningdek bankning yillik moliyaviy hisobotiga, banklar guruhining konsolidatsiyalashgan yillik moliyaviy hisobotiga ilova qilinadigan auditorlik xulosasini beradi.
Auditorlik xulosasisiz bankning yillik moliyaviy hisoboti, shuningdek banklar guruhining konsolidatsiyalashgan yillik moliyaviy hisoboti Markaziy bank tomonidan qabul qilinmaydi va eʼlon qilinmaydi.
Islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega boʻlgan banklarda amalga oshirilayotgan islomiy bank faoliyatining islomiy moliya standartlariga muvofiqligi yuzasidan har yili kamida bir marotaba islomiy moliya boʻyicha tashqi audit tekshiruvi oʻtkazilishi lozim.
75-modda. Bankning va banklar guruhining auditorlik tekshiruvini amalga oshiruvchi auditorlik tashkilotiga doir talablar
Bank moliyaviy hisobotining va banklar guruhi konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotining auditorlik tekshiruvi shtatida Markaziy bankning banklarda auditorlik tekshiruvlarini oʻtkazish huquqini beruvchi malaka sertifikatiga ega kamida ikki nafar auditori (auditorlik tashkiloti rahbarini hisobga olgan holda) mavjud boʻlgan auditorlik tashkiloti tomonidan oʻtkaziladi.
Auditorlik tashkiloti bankka aloqador shaxs boʻlmasligi va uning oldida pul majburiyatlariga ega boʻlmasligi kerak.
Bank bilan (banklar guruhining asosiy banki bilan) auditorlik tashkiloti oʻrtasida tuzilgan shartnomalarda auditorlik hisobotining Markaziy bankka topshirilishini cheklovchi qoidalar boʻlmasligi kerak.
Auditorlik tashkiloti:
banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilik talablarining qoʻpol buzilishiga olib keluvchi;
bank faoliyatiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan;
moliyaviy hisobotning ishonchliligi va buxgalteriya hisobini yuritish tartibi qonunchilikda belgilangan talablarga muvofiqligi toʻgʻrisida fikr bildirishni auditorlik tashkiloti tomonidan rad etishga yoki fikrlarni qoʻshimcha shart bilan bildirishga olib kelishi mumkin boʻlgan holatlar toʻgʻrisida Markaziy bankni darhol xabardor etishi shart.
Markaziy bankning talabiga koʻra auditorlik tashkiloti auditorlik hisoboti bilan bogʻliq qoʻshimcha tushuntirishlar taqdim etishi kerak.
Banklarda auditorlik tekshiruvini oʻtkazishning oʻziga xos xususiyatlari, auditorning malaka sertifikatini berish tartibi Markaziy bank tomonidan belgilanadi.
10 1 -bob. Kredit tashkilotlarining faoliyatini oʻzgartirish
75 1 -modda. Kredit tashkilotlari faoliyatini oʻzgartirishning oʻziga xos xususiyatlari
Quyidagi kredit tashkilotlari oʻz faoliyatini oʻzgartirishi mumkin:
mikromoliya tashkiloti — mikromoliya banki faoliyatiga;
mikromoliya banki — bank faoliyatiga;
bank — mikromoliya banki faoliyatiga;
mikromoliya banki — mikromoliya tashkiloti faoliyatiga;
mikromoliya tashkiloti — faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga;
faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki — faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatiga;
faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank — faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga;
faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki — mikromoliya tashkiloti faoliyatiga;
bank — faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatiga.
Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan kredit tashkilotlari faoliyatini oʻzgartirishning oʻziga xos xususiyatlari Markaziy bank tomonidan belgilanadi.
75 2 -modda. Mikromoliya tashkiloti faoliyatini mikromoliya banki faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirish
Mikromoliya tashkiloti faoliyatini mikromoliya banki faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirish orqali mikromoliya bankini tashkil etish banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan bank faoliyatiga ruxsat berish shartlariga muvofiq amalga oshiriladi.
Mikromoliya tashkiloti oʻz faoliyatini mikromoliya banki faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirish uchun aksiyadorlik jamiyati tashkiliy-huquqiy shakliga ega boʻlishi kerak.
Mikromoliya tashkiloti oʻz faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirishi uchun uning oʻz faoliyatidagi islomiy moliya standartlariga muvofiq boʻlmagan aktivlar va majburiyatlardan xalos boʻlishi talab etiladi.
Mikromoliya bankini tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani olish uchun ariza beruvchi mikromoliya bankini tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida Markaziy bankka quyidagilarni ilova qilgan holda ariza taqdim etadi:
aksiyadorning (aksiyadorlarning) mikromoliya tashkiloti faoliyatini mikromoliya banki faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirish orqali mikromoliya bankini tashkil etish toʻgʻrisidagi qarorini;
ushbu Qonun 16-moddasi birinchi qismining uchinchi , beshinchi — oʻn toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hujjatlarni;
ariza mikromoliya tashkiloti faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirish uchun taqdim etilgan taqdirda, qoʻshimcha ravishda ushbu Qonun 16-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan hujjatlarni;
mikromoliya bankining ustav kapitalida chet el banki ishtirok etgan taqdirda ushbu Qonun 17-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan hujjatlarni.
Mikromoliya bankini davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya olish uchun ariza beruvchi mikromoliya bankini tashkil etishga doir dastlabki ruxsatnomani olganidan keyin olti oydan kechiktirmay Markaziy bankka ushbu Qonun 20-moddasi birinchi qismining ikkinchi — yettinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hujjatlarni, shuningdek ushbu moddaning uchinchi qismida va ushbu Qonun 20-moddasi birinchi qismining ikkinchi — yettinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hujjatlarning elektron shakldagi koʻchirma nusxalarini taqdim etadi.
Markaziy bank tomonidan mikromoliya bankini davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya berish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, mazkur qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida mazkur qarorni ilova qilgan holda, Markaziy bank mikromoliya tashkiloti faoliyati mikromoliya banki faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirilayotganligi munosabati bilan mikromoliya tashkilotini Tadbirkorlik subyektlarining yagona davlat reyestridan chiqarish toʻgʻrisida davlat xizmatlari markaziga iltimosnoma kiritadi.
Davlat xizmatlari markazi mikromoliya bankini davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya berish toʻgʻrisidagi qaror olingan kundan eʼtiboran ikki ish kuni ichida mikromoliya tashkiloti toʻgʻrisidagi yozuvni Tadbirkorlik subyektlarining yagona davlat reyestridan chiqaradi va bu haqda keyingi ish kunidan kechiktirmasdan Markaziy bankni xabardor qiladi.
Markaziy bank davlat xizmatlari markazi tomonidan mikromoliya tashkiloti toʻgʻrisidagi yozuv Tadbirkorlik subyektlarining yagona davlat reyestridan chiqarilgan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida:
mikromoliya tashkiloti toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar reyestridan chiqaradi;
mikromoliya bankini davlat roʻyxatidan oʻtkazishni amalga oshiradi;
Korxonalar va tashkilotlarning yagona davlat registriga mikromoliya tashkiloti faoliyati mikromoliya banki faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirilganligi bilan bogʻliq oʻzgartirishlarni kiritadi;
ariza beruvchiga litsenziya beradi.
Litsenziya berilganligi uchun qonunda belgilangan miqdorda davlat boji undiriladi.
Tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish va oʻzini oʻzi band qilgan shaxslarning daromad olishga yoʻnaltirilgan faoliyati uchun berilgan kreditlarning kredit portfelidagi va (yoki) koʻrsatilgan islomiy moliya operatsiyalarining moliyalashtirish portfelidagi ulushi yetmish foizdan kam boʻlgan mikromoliya tashkiloti faoliyatini oʻzgartirish orqali tashkil etilgan mikromoliya banki mazkur kreditlarining va (yoki) islomiy moliya operatsiyalarining ulushini oʻz faoliyatini oʻzgartirgan kundan eʼtiboran ikki yil ichida yetmish foizga yetkazishi shart.
75 3 -modda. Mikromoliya banki faoliyatini bank faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatiga oʻzgartirish”;
Mikromoliya banki faoliyatini bank faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatiga oʻzgartirish:
mikromoliya banki faoliyatini bank faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatiga oʻzgartirishga doir Markaziy bankning dastlabki ruxsatnomasini olish;
berilgan litsenziyani qayta rasmiylashtirish orqali amalga oshiriladi.
Mikromoliya banki faoliyatini bank faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatiga oʻzgartirishga doir dastlabki ruxsatnomani olish uchun ariza beruvchi aksiyador (aksiyadorlar) tomonidan faoliyatni oʻzgartirish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida Markaziy bankka quyidagilarni ilova qilgan holda ariza taqdim etadi:
aksiyadorning (aksiyadorlarning) mikromoliya banki faoliyatini bank faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatiga oʻzgartirish toʻgʻrisidagi qarorini;
bankning ustavi loyihasini;
ushbu Qonun 16-moddasi birinchi qismining beshinchi — oʻn toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hujjatlarni;
ariza faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatiga oʻzgartirish uchun taqdim etilgan taqdirda, qoʻshimcha ravishda ushbu Qonun 16-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan hujjatlarni;
bank ustav kapitalida chet el banki ishtirok etgan taqdirda ushbu Qonun 17-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan hujjatlarni.
Litsenziyani qayta rasmiylashtirish uchun ariza beruvchi mikromoliya banki faoliyatini bank faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatiga oʻzgartirishga doir dastlabki ruxsatnoma olingandan keyin olti oydan kechiktirmay, Markaziy bankka quyidagilarni ilova qilgan holda ariza taqdim etadi:
ushbu Qonun 20-moddasi birinchi qismining uchinchi va toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hujjatlarni;
bankning ustavini ikki nusxada;
bank joylashgan yerdagi Markaziy bank hududiy bosh boshqarmasining bank binolari, ularning muhofaza qilinishi taʼminlanganligi, uskunalar, ishlarni tashkil etish texnika vositalari bilan jihozlanganligi va dasturiy taʼminotining Markaziy bank talablariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosasini, bankning joylashgan yeri oʻzgargan yoki uning binosi rekonstruksiya qilingan taqdirda;
ushbu moddaning ikkinchi va uchinchi qismlarida nazarda tutilgan hujjatlarning elektron shakldagi nusxalarini.
Arizani koʻrib chiqish va ariza beruvchini qabul qilingan qaror toʻgʻrisida xabardor etish bankni tashkil qilishga doir dastlabki ruxsatnomani olish, bankni davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya berish uchun taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqish uchun belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Bunda ushbu Qonunning 19 va 21-moddalarida nazarda tutilgan hollardan tashqari mikromoliya banki tomonidan oxirgi olti oy davomida prudensial normativlarga rioya etilmaganligi mikromoliya banki faoliyatini bank faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatiga oʻzgartirishga doir dastlabki ruxsatnomani berishni yoki berilgan litsenziyani qayta rasmiylashtirishni rad etish uchun asos boʻladi.
Markaziy bank tomonidan litsenziyani qayta rasmiylashtirish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, Markaziy bank Banklarning davlat reyestriga mikromoliya banki faoliyati bank faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatiga oʻzgartirilganligi toʻgʻrisidagi tegishli yozuvni kiritadi, shuningdek berilgan litsenziyani qayta rasmiylashtiradi.
75 4 -modda. Bank faoliyatini mikromoliya banki faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirish
Bank faoliyatini mikromoliya banki faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirish bankka berilgan litsenziyani qayta rasmiylashtirish orqali amalga oshiriladi.
Litsenziyani qayta rasmiylashtirish uchun ariza beruvchi aksiyador (aksiyadorlar) tomonidan bank faoliyatini mikromoliya banki faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida Markaziy bankka quyidagilarni ilova qilgan holda ariza taqdim etadi:
aksiyadorning (aksiyadorlarning) bank faoliyatini mikromoliya banki faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirish toʻgʻrisidagi qarorini;
mikromoliya bankining ustavini ikki nusxada;
aksiyadorlar roʻyxatini;
mikromoliya bankining kuzatuv kengashi va boshqaruvi aʼzolari, bankning islomiy moliya kengashi aʼzolari — islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki uchun, shuningdek muhim ahamiyatga ega xodimlari toʻgʻrisidagi ularning ushbu Qonunning 36-moddasida nazarda tutilgan talablarga muvofiqligini baholashdan oʻtkazish uchun zarur boʻlgan axborotni;
mikromoliya banki joylashgan yerdagi Markaziy bank hududiy bosh boshqarmasining bank binolari, ularning muhofaza qilinishi taʼminlanganligi, uskunalar, ishlarni tashkil etish texnika vositalari bilan jihozlanganligi va dasturiy taʼminotining Markaziy bank talablariga muvofiqligi toʻgʻrisidagi xulosasini — bankning joylashgan yeri oʻzgargan yoki uning binosi rekonstruksiya qilingan taqdirda;
mikromoliya bankining ustav kapitalida chet el banki ishtirok etgan taqdirda ushbu Qonun 17-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan hujjatlarni;
ushbu qismning ikkinchi — yettinchi xatboshilarida sanab oʻtilgan hujjatlarning elektron shakldagi koʻchirma nusxalarini.
Arizani koʻrib chiqish va ariza beruvchini qabul qilingan qaror toʻgʻrisida xabardor etish bankni davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya berish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqish uchun belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Bunda ushbu Qonunning 21-moddasida nazarda tutilgan hollardan tashqari bank faoliyatini mikromoliya banki faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyatini faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirishni rad etish uchun quyidagilar asos boʻladi:
bank tomonidan oxirgi olti oy davomida prudensial normativlarga rioya etilmaganligi;
bankning toʻlovga qobiliyatsizligi yoki toʻlovga qobiliyatsiz boʻlib qolish ehtimolining mavjudligi.
Markaziy bank tomonidan litsenziyani qayta rasmiylashtirish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan taqdirda, Markaziy bank Banklarning davlat reyestriga bank faoliyati mikromoliya banki faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bank faoliyati faqat islomiy banki faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirilganligi toʻgʻrisidagi tegishli yozuvni kiritadi, shuningdek berilgan litsenziyani qayta rasmiylashtiradi.
Oʻz faoliyatini mikromoliya banki faoliyatiga yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatiga oʻzgartirgan bank mikromoliya banki uchun cheklangan moliyaviy operatsiyalarni faoliyati oʻzgarguniga qadar tuzilgan shartnomalarni bajarish maqsadida, mazkur shartnomalarning amal qilish muddati tugaguniga qadar, biroq faoliyati oʻzgargan sanadan eʼtiboran ikki yildan oshmagan muddat davomida amalga oshirishga haqli. Bunda mazkur shartnomalarda majburiyatning dastlabki belgilangan summasini va shartnomaning amal qilish muddatini oʻzgartirish taqiqlanadi.
75 5 -modda. Mikromoliya banki faoliyatini yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini mikromoliya tashkiloti faoliyatiga oʻzgartirish
Mikromoliya banki faoliyatini yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini mikromoliya tashkiloti faoliyatiga oʻzgartirishga omonatlar (depozitlar) toʻliq qaytarilgandan va (yoki) omonatlarga (depozitlarga) kiritilgan pul mablagʻlarini qaytarish boʻyicha majburiyatlar boshqa bankka oʻtkazilganidan keyin yoʻl qoʻyiladi.
Mikromoliya banki faoliyatini yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini mikromoliya tashkiloti faoliyatiga oʻzgartirish uchun ariza beruvchi mikromoliya banki faoliyatini yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini mikromoliya tashkiloti faoliyatiga oʻzgartirish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran oʻn ish kuni ichida Markaziy bankka “Nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalashtirish faoliyati toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni 20-moddasining birinchi va uchinchi qismlarida nazarda tutilgan hujjatlarni taqdim etadi.
Mikromoliya banki faoliyatini yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini mikromoliya tashkiloti faoliyatiga oʻzgartirish uchun taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqish nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalashtirish faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikda nobank kredit tashkilotlarini hisob roʻyxatidan oʻtkazish uchun taqdim etilgan hujjatlarni koʻrib chiqish uchun nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.
Markaziy bank tomonidan mikromoliya banki faoliyatini yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini mikromoliya tashkiloti faoliyatiga oʻzgartirishga rozilik berish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan taqdirda, Markaziy bank litsenziyani chaqirib oladi.
Mikromoliya banki mikromoliya bankining faoliyatini yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki islomiy mikromoliya bankining faoliyatini mikromoliya tashkiloti faoliyatiga oʻzgartirishga rozilik berish toʻgʻrisidagi Markaziy bankning qarori asosida roʻyxatdan oʻtish uchun qonunchilikda nazarda tutilgan hujjatlarni davlat xizmatlari markaziga taqdim etadi.
Davlat xizmatlari markazi mikromoliya tashkiloti qayta roʻyxatdan oʻtkazilgan kundan eʼtiboran ikki ish kuni ichida Korxonalar va tashkilotlarning yagona davlat registriga mikromoliya tashkiloti qayta roʻyxatdan oʻtkazilganligi bilan bogʻliq oʻzgartirishlarni kiritadi.
Markaziy bank Korxonalar va tashkilotlarning yagona davlat registriga oʻzgartirishlar kiritilgan kundan eʼtiboran ikki ish kuni ichida mikromoliya banki toʻgʻrisidagi yozuvni Banklarning davlat reyestridan chiqaradi va mikromoliya tashkilotini hisob roʻyxatidan oʻtkazishni amalga oshiradi.
Mikromoliya banki faoliyatini yoki faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi mikromoliya banki faoliyatini oʻzgartirish orqali tashkil etilgan mikromoliya tashkiloti hisob roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan eʼtiboran ikki yil ichida oʻz faoliyatini mikromoliya tashkilotlari faoliyati uchun belgilangan talablarga muvofiqlashtirishi shart.
11-bob. Banklarni qayta tashkil etish
76-modda. Bankni qayta tashkil etish
Bankni qayta tashkil etish raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilikning talablari hisobga olingan holda, aksiyadorlar umumiy yigʻilishining qaroriga muvofiq qoʻshib yuborish, qoʻshib olish, boʻlish, ajratib chiqarish va oʻzgartirish shaklida Markaziy bankning ruxsati bilan amalga oshiriladi. Bankni qayta tashkil etish Markaziy bankning talabiga binoan ham amalga oshirilishi mumkin.
Davlat yagona taʼsischisi boʻlgan bankni qayta tashkil etish Markaziy bank bilan kelishilgan holda vakolatli organning qarori asosida amalga oshiriladi.
Aksiyadorlar umumiy yigʻilishining bankni qayta tashkil etish toʻgʻrisidagi qarori mavjudligi bankni qayta tashkil etish uchun ruxsatnoma olish toʻgʻrisida Markaziy bankka ariza berish uchun asos boʻladi.
Markaziy bank bankni qayta tashkil etishni rad etgan taqdirda, aksiyadorlar umumiy yigʻilishining bankni qayta tashkil etish toʻgʻrisidagi qarori haqiqiy emas deb hisoblanadi.
Bankni qoʻshib yuborish, boʻlish, ajratib chiqarish shaklida qayta tashkil etish uchun Markaziy bankning ruxsatnomasi olinganidan keyin qayta tashkil etish natijasida yangidan vujudga keladigan har bir bankni davlat roʻyxatidan oʻtkazish va litsenziya olish uchun zarur tashkiliy-texnik tadbirlar bajariladi.
Bankni qayta tashkil etish uchun Markaziy bankning ruxsatnomasi olinganligi qayta tashkil etilishi natijasida vujudga keladigan banklarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish va ularga litsenziya berish uchun kafolat boʻla olmaydi.
Qayta tashkil etilayotgan bank qayta tashkil etish jarayonini Markaziy bankning ruxsatnomasi olingan kundan eʼtiboran olti oy ichida tamomlashi shart.
Qayta tashkil etish natijasida yangidan yuzaga kelgan banklarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish va ularga litsenziya berish Markaziy bank tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
Bankni qayta tashkil etish tartibi Markaziy bank tomonidan belgilanadi.
77-modda. Litsenziyani chaqirib olish
Markaziy bank quyidagi hollarda litsenziyani chaqirib olishga haqli:
agar bank litsenziyani olganidan keyin oʻn ikki oy ichida bank faoliyatini va (yoki) islomiy bank faoliyatini amalga oshirishni boshlamagan, bu faoliyatdan toʻgʻridan-toʻgʻri voz kechgan yoki moliyaviy operatsiyalarni, shu jumladan islomiy moliya operatsiyalarini uch oydan ortiqroq muddat davomida amalga oshirmagan boʻlsa;
litsenziya berish shartlari bank tomonidan bajarilmaganda;
ushbu Qonunning 54-moddasida koʻrsatilgan qoʻpol qoidabuzarliklardan biri bank tomonidan sodir etilganda;
agar bank ketma-ket keluvchi uch chorakning har birida bank regulyativ kapitalining oʻn foizidan ortiq yoki muddatidan qatʼi nazar, regulyativ kapitalning ellik foizidan ortiq miqdorda zarar koʻrgan boʻlsa yoki zarar koʻrish ehtimoli mavjud boʻlsa;
qayta tashkil etish natijasida bankning faoliyati tugatilganda;
aksiyadorlarning umumiy yigʻilishida bankni ixtiyoriy ravishda tugatish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganda;
Oʻzbekiston Respublikasida bank tashkil etgan chet davlat bankidan litsenziya chaqirib olinganda;
Markaziy bank tomonidan mikromoliya banki faoliyatini mikromoliya tashkiloti faoliyatiga oʻzgartirishga rozilik berish toʻgʻrisida qaror qabul qilinganda;
bank toʻlovga qobiliyatsiz boʻlib qolganda.
Bankning toʻlovga qobiliyatsizligi deganda quyidagi hollar tushuniladi:
bankning oʻz mijozlari talablarini mablagʻlar yetarli emasligi sababli yetti kun ichida qanoatlantirishga qodir emasligi;
bank majburiyatlari uning aktivlaridan ortib ketganligi;
bank kapitali monandligi koeffitsiyentlarining va (yoki) ustav kapitali miqdorining qonunchilikda belgilangan eng kam miqdordan ellik foizga va undan koʻp foizga kamayganligi;
bankning moliyaviy holati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning hisobotlarda toʻgʻri aks ettirilishi ushbu qismning ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi xatboshilarida koʻrsatilgan asoslarning yuzaga kelishiga olib keladigan hollar Markaziy bank tomonidan aniqlanganligi;
omonatchilar va kreditorlar tomonidan bankka ishonib topshirilgan pul mablagʻlarining but saqlanishiga xavf soluvchi holatlarning mavjudligi.
Bank boshqaruvi bankning toʻlovga layoqatsizlik holati yuzaga kelgan yoki mijozlar tomonidan talab etilgan daʼvolarni qanoatlantira olmaslikka oid tavakkalchilik mavjud boʻlgan hollarda darhol Markaziy bankka xabar berishi kerak.
Bank faoliyatiga doir tegishli litsenziyaga (litsenziyalarga) ega boʻlgan bankdan:
islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziya chaqirib olinsa, bank oʻz faoliyatini bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziya asosida davom ettiradi;
bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaning chaqirib olinishi bankning islomiy bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyasining ham chaqirib olinishiga olib keladi, bundan bankni faqat islomiy bank faoliyatini amalga oshiruvchi bankka oʻzgartirish natijasida Markaziy bank tomonidan bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaning chaqirib olinishi holati mustasno.
Markaziy bank boshqaruvining litsenziyani chaqirib olish toʻgʻrisidagi qarori ushbu qaror qabul qilingan paytdan eʼtiboran kuchga kiradi.
Markaziy bank boshqaruvining qarori ushbu qaror qabul qilingan kuni bank rahbariyatiga imzo qoʻydirib topshiriladi.
Bankning litsenziyasi chaqirib olinganligi toʻgʻrisidagi axborot mazkur qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran bir kun ichida ommaviy axborot vositalarida, shuningdek Markaziy bankning rasmiy veb-saytida eʼlon qilinishi lozim.
Bankka Markaziy bank boshqaruvining litsenziyani chaqirib olish toʻgʻrisidagi qarori qabul qilingan paytdan eʼtiboran ushbu Qonunga muvofiq banklar uchun ruxsat etilgan faoliyatni amalga oshirish taqiqlanadi, bundan bankning tugatilishi bilan bogʻliq harakatlar mustasno.
12-bob. Yakunlovchi qoidalar
82-modda. Nizolarni hal etish
Bank va uning mijozlari oʻrtasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal qilinadi.
83-modda. Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik
Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2019-yil 5-noyabr,
OʻRQ-580-son
Закон Республики Узбекистан
Закон Республики Узбекистан
О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «О банках и банковской деятельности»
Принят Законодательной палатой 22 июля 2019 года Одобрен Сенатом 11 октября 2019 года
Статья 1 . Внести в Закон Республики Узбекистан от 25 апреля 1996 года № 216-I «О банках и банковской деятельности» (Ведомости Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 1996 г., № 5-6, ст. 54; 1997 г., № 2, ст. 56, № 9, ст. 241; 1999 г., № 5, ст. 124, № 9, ст. 229; Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2006 г., № 9, ст. 491, № 10, ст. 536; 2008 г., № 12, ст. 640; 2009 г., № 4, ст. 133, № 9, ст. 337; 2012 г., № 4, ст. 105; 2013 г., № 4, ст. 98; 2017 г., № 9, ст. 510; 2018 г., № 4, ст. 224, № 10, ст. 670; 2019 г., № 1, ст. 5) изменения и дополнения, утвердив его новую редакцию ( прилагается ).
Статья 2 . Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону;
обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.
Статья 3 . Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.
О банках и банковской деятельности
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области банковской деятельности.
Статья 2. Законодательство о банках и банковской деятельности
Законодательство о банках и банковской деятельности состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
На территории, где Конституционным Законом Республики Узбекистан установлен особый правовой режим, банки и банковская деятельность регулируются правилами, отличными от предусмотренных настоящим Законом.
Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о банках и банковской деятельности, то применяются правила международного договора.
Статья 3. Основные понятия
В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:
заявитель — лицо, уполномоченное учредителем (учредителями) для представления его (их) интересов в Центральном банке Республики Узбекистан по созданию банка, или банк либо микрофинансовая организация, обратившаяся в Центральный банк Республики Узбекистан с целью изменения своей деятельности в соответствии с настоящим Законом;
банк — юридическое лицо, являющееся коммерческой организацией, осуществляющей совокупность операций, определенных как банковская деятельность по открытию и ведению банковских счетов, осуществлению платежей, привлечению денежных средств во вклады (депозиты), выдаче кредитов (займов) от своего имени. Если иное не предусмотрено настоящим Законом, положения настоящего Закона, установленные в отношении банков, распространяются также на банки, осуществляющие исламскую банковскую деятельность;
банковская группа — объединение финансовых институтов, не являющееся юридическим лицом, в котором основной банк контролирует другие финансовые институты;
банковский счет — счет, открытый банком клиенту в соответствии с договором, по которому банк обязуется принимать и зачислять поступающие на его счет денежные средства, выполнять поручения клиента о перечислении и выдаче соответствующих денежных средств и проведении других операций по счету;
устойчивое финансовое состояние банка — состояние банка, характеризующее сбалансированность финансовых потоков, достаточность средств для поддержания платежеспособности, ликвидности и рентабельной деятельности, а также выполнение банком всех пруденциальных нормативов;
косвенный владелец (приобретатель) — лицо, владеющее акциями (приобретающее акции) банка посредством другого лица, над которым осуществляет контроль;
исламская банковская деятельность — банковская деятельность, осуществляемая в соответствии с законодательством о банках и банковской деятельности, а также исламскими финансовыми стандартами;
исламские финансовые стандарты — свод правил по исламским финансам, принятый Центральным банком и (или) иным уполномоченным органом в соответствии с правилами международных организаций, устанавливающих стандарты осуществления исламского финансирования, а также национальным законодательством;
микрофинансовый банк — банк, осуществляющий свою деятельность с учетом ограничений, предусмотренных статьей 7 настоящего Закона. Если иное не предусмотрено настоящим Законом, положения настоящего Закона, установленные в отношении банков, распространяются и на микрофинансовые банки, а также на микрофинансовые банки, осуществляющие исламскую банковскую деятельность;
ключевой персонал — не являющиеся членами правления работники банка, должности которых позволяют им оказывать существенное влияние на деятельность банка;
предполагаемое приобретение — решение, принятое потенциальным приобретателем по приобретению или увеличению существенного владения акциями банка;
конечный бенефициарный собственник — физическое лицо, которое прямо или косвенно владеет юридическим лицом, являющимся потенциальным приобретателем или прямым или косвенным владельцем акций банка, либо контролирует его;
пруденциальный надзор — надзор, осуществляемый Центральным банком Республики Узбекистан за деятельностью банков в целях предотвращения и сокращения специфических рисков банковской деятельности;
регулятивный капитал — капитал банка, определяемый расчетным путем в целях регулирования банковской деятельности и осуществления расчета пруденциальных нормативов;
системно значимый банк — банк, от деятельности которого зависит стабильность банковской системы;
иностранный банк — юридическое лицо, являющееся банком по законодательству иностранного государства, на территории которого он зарегистрирован;
существенное владение — прямое или косвенное владение лицом или лицами, действующими совместно, не менее чем пятью процентами уставного фонда (уставного капитала) юридического лица, приобретенными в результате одной или нескольких сделок.
Статья 4. Государственный орган, регулирующий сферу банковской деятельности
Центральный банк Республики Узбекистан (далее — Центральный банк) является государственным органом, регулирующим сферу банковской деятельности и осуществляющим полномочия по лицензированию, регулированию и пруденциальному надзору.
Статья 5. Финансовые операции банков
К финансовым операциям, осуществляемым банками, относятся:
привлечение денежных средств во вклады (депозиты);
осуществление платежей, в том числе без открытия банковских счетов;
открытие и ведение банковских счетов физических и юридических лиц, в том числе корреспондентских счетов банков;
предоставление на условиях возвратности, платности и срочности кредитов от своего имени за счет собственных и привлеченных средств;
операции с иностранной валютой в наличной и безналичной формах;
доверительное управление денежными средствами и иным имуществом по договору с физическим или юридическим лицом;
инкассация и кассовое обслуживание;
выдача гарантий и принятие иных обязательств за третьих лиц, предусматривающих исполнение их обязательств;
приобретение или отчуждение права требования на основании договора финансирования под уступку денежного требования (факторинг);
выпуск, покупка, продажа, учет и хранение ценных бумаг, управление ценными бумагами по договору с клиентом, совершение других операций с ними;
приобретение и продажа аффинированных драгоценных металлов, в том числе ведение счетов ответственного хранения металлов и обезличенных (нефизических) счетов металлов;
покупка и продажа монет из драгоценных металлов;
осуществление операций с производными финансовыми инструментами (деривативами);
предоставление в аренду специальных помещений или находящихся в них сейфов для хранения документов или ценностей;
предоставление лизинга;
выдача займов в формах, предусмотренных законодательством;
оказание консультационных услуг, связанных с финансовыми операциями;
управление портфелем активов;
выпуск, использование и погашение электронных денег;
выдача банковских карт и обработка платежей, обслуживание банковских карт совместно с другими организациями, включая другие финансовые институты;
оказание услуг по государственной регистрации прав на недвижимое имущество посредством электронного обмена информацией с регистрирующим органом;
осуществление исламских финансовых операций.
Банки осуществляют и иные финансовые операции в соответствии с законодательством о банках и банковской деятельности.
Статья 5 1 . Исламские финансовые операции банка
К исламским финансовым операциям банка относятся:
финансирование клиента или привлечение денежных средств в инвестиционные вклады на условиях распределения прибыли;
выдача денежных средств или привлечение в инвестиционные вклады на основе агентского договора;
финансирование клиента посредством продажи товара в рассрочку;
финансирование клиента посредством осуществления предварительной оплаты за товары;
финансирование клиента посредством осуществления совместной деятельности (партнерства) или участия в уставном капитале юридических лиц;
предоставление имущества в исламскую аренду (с правом выкупа).
Банки, осуществляющие исламскую банковскую деятельность, могут осуществлять в соответствии с общепринятой международной банковской практикой и иные исламские финансовые операции не противоречащие законодательству Республики Узбекистан.
Исламские финансовые операции, предусмотренные частями первой и второй настоящей статьи, должны осуществляться в соответствии с исламскими финансовыми стандартами.
Статья 5 2 . Осуществление банковской деятельности
Банковскую деятельность в Республике Узбекистан вправе осуществлять юридические лица, созданные в порядке, установленном настоящим Законом и имеющие соответствующую лицензию, выданную Центральным банком.
Банковская деятельность в Республике Узбекистан осуществляется на основе лицензии на право осуществления банковской деятельности и (или) лицензии на право осуществления исламской банковской деятельности (далее — соответствующая лицензия (соответствующие лицензии) по банковской деятельности). Данные лицензии выдаются без ограничения срока действия, и передача лицензий или прав по ним другим лицам запрещается.
Осуществлять совокупность следующих финансовых операций, указанных в:
абзацах втором — двадцать втором части первой статьи 5 настоящего Закона, вправе только банк, имеющий лицензию на право осуществления банковской деятельности;
абзацах втором, третьем и четвертом, шестом — тринадцатом, пятнадцатом — двадцать третьем части первой статьи 5 настоящего Закона, вправе только банк, имеющий лицензию на право осуществления исламской банковской деятельности;
части первой статьи 5 настоящего Закона, вправе банк, имеющий соответствующую лицензию (соответствующие лицензии) по банковской деятельности.
Банковская деятельность, осуществляемая без соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности, считается незаконной и влечет за собой ответственность. Доход, полученный в результате такой деятельности, подлежит изъятию в Государственный бюджет Республики Узбекистан.
Деятельность, для осуществления которой в соответствии с законодательством требуется получение отдельных лицензий или разрешений, осуществляется банками после получения соответствующих документов.
Статья 6. Вклад (депозит)
Вкладом (депозитом) являются вложенные денежные средства, в совокупности соответствующие следующим условиям:
подлежат возврату по требованию клиента или по истечении срока с процентами или другими доходами либо без таковых или на условиях, согласованных между вкладчиком или его уполномоченным представителем и банком, принимающим денежные средства, за исключением денежных средств (инвестиционных вкладов (депозитов)), привлеченных на основе финансовых операций, указанных в абзацах втором и третьем части первой статьи 5 1 настоящего Закона, не предусматривающих обязательство полного возврата суммы вклада (депозита) в соответствии с исламскими финансовыми стандартами;
не относятся к субординированному долгу, правам владения или услугам, включая страховые услуги;
подтверждены в письменной форме соответствующим документом банка, принимающего денежные средства.
Деятельностью по привлечению денежных средств во вклады (депозиты) вправе заниматься только банки.
Статья 7. Деятельность, запрещенная или ограниченная для банков
Банки не вправе непосредственно заниматься производственной, торговой, страховой и иной деятельностью, не связанной с осуществлением финансовых операций, предусмотренных законодательством о банках и банковской деятельности.
Ограничение, указанное в части первой настоящей статьи, не распространяется на случаи:
продажи или предоставления в аренду специализированного оборудования и программного обеспечения к нему, используемых в системах безналичных расчетов на основе банковских карт;
продажи собственных активов;
выпуска, реализации и распространения чековых книжек;
осуществления деятельности по организации заключения договора страхования от имени страховых организаций — резидентов Республики Узбекистан;
предоставления в аренду юридическим лицам, в которых банк является учредителем, собственного имущества в соответствии с договором имущественного найма (аренды).
Микрофинансовые банки, помимо ограничений, указанных в части первой настоящей статьи, осуществляют свою деятельность с учетом следующего:
размер денежных средств, привлеченных от одного физического лица во вклады, не превышает размера гарантированного вклада, определенного законодательством о гарантиях защиты вкладов в банках;
максимальный размер риска на одного заемщика или группу взаимосвязанных заемщиков не превышает пяти миллиардов сумов;
доля кредитов, выданных для осуществления предпринимательской деятельности и деятельности самозанятых лиц, направленной на получение дохода, составляет не менее семидесяти процентов от кредитного портфеля и (или) портфеля финансирования оказанных исламских финансовых операций;
открытие корреспондентских и иных счетов в иностранных банках, выдача гарантий по обязательствам иностранных граждан и юридических лиц и оказание услуг по внешнеторговым операциям клиентов запрещаются;
инвестиции осуществляются только в высоколиквидные долговые ценные бумаги, определенные Центральным банком в рамках требований к управлению ликвидностью банков.
Банкам запрещается создавать юридические лица и (или) приобретать доли или акции в уставных фондах (уставных капиталах) юридических лиц, за исключением:
юридических лиц, осуществляющих на профессиональной основе кредитные, страховые, факторинговые и лизинговые операции;
юридических лиц, являющихся частью инфраструктуры финансового рынка либо оказывающих банкам информационные и консультационные услуги;
юридических лиц, осуществляющих профессиональную деятельность на рынке ценных бумаг;
дочерних организаций банка за границей, создаваемых в целях выпуска и размещения ценных бумаг под гарантию данного банка;
юридических лиц, исключительной деятельностью которых является инкассация;
юридических лиц, оказывающих услуги по обеспечению взаимодействия между участниками расчетов по банковским операциям, включая расчеты по операциям с банковскими картами;
фондовых и валютных бирж;
кредитных бюро;
акционерных обществ на вторичном рынке ценных бумаг в размере не более двадцати процентов от размещенных акций, включенных в листинг фондовой биржи.
Приобретение банком долей или акций в уставном фонде (уставном капитале) одного юридического лица в соответствии с частью четвертой настоящей статьи не должно превышать пятнадцати процентов регулятивного капитала банка первого уровня. Данное ограничение также распространяется на владение банком долями либо акциями в уставном фонде (уставном капитале) указанных юридических лиц, в том числе в случаях их создания.
Приобретение долей или акций в уставном фонде (уставном капитале) юридических лиц в совокупности не должно превышать пятидесяти процентов регулятивного капитала банка первого уровня.
Если владение банком долями или акциями в уставном фонде (уставном капитале) юридических лиц превышает объемы, указанные в частях пятой и шестой настоящей статьи, банк обязан продать превышающую часть в течение одного года.
Банку запрещается участвовать в уставном фонде (уставном капитале) юридического лица, владеющего одним или более процентами уставного капитала данного банка.
Требования настоящей статьи не распространяются на случаи приобретения банками акций другого банка либо иных ценных бумаг, держателем которых является другой банк, либо долей или акций в уставных фондах (уставных капиталах) юридических лиц, принадлежащих другому банку, при проведении ими реорганизации в форме слияния или присоединения.
Ограничения по осуществлению непосредственной торговой деятельности, указанные в части первой настоящей статьи, а также по созданию юридических лиц и (или) приобретению долей или акций в уставных фондах (уставных капиталах) юридических лиц, указанные в части четвертой настоящей статьи, не распространяются на банки, осуществляющие исламскую банковскую деятельность, если такая деятельность и операции осуществляются в качестве исламских финансовых операций.
Статья 8. Независимость банков
Банки независимы в принятии решений, связанных с осуществлением финансовых операций.
Государственным органам и их должностным лицам запрещается вмешиваться в деятельность банков, в том числе в управление предпринимательскими рисками, связанными с формированием кредитного портфеля и активов банков, назначение руководящих работников банков, а также требовать различного рода выплат и взносов за счет средств банка, за исключением случаев, предусмотренных настоящим Законом.
Статья 9. Разграничение обязательств государства и банков
Банки не отвечают по обязательствам государства, государство не отвечает по обязательствам банков, кроме случаев, когда банки или государство сами принимают на себя такое обязательство.
Статья 10. Ассоциации банков
Банки в целях защиты своих общих интересов и осуществления совместных программ могут создавать ассоциации и иные объединения, если их создание не противоречит требованиям законодательства.
Ассоциации банков могут создавать организации по обмену информацией и совместному решению прочих вопросов, связанных с осуществлением банковской деятельности.
Ассоциации банков в десятидневный срок после их регистрации уполномоченным государственным органом или принятия решения о ликвидации уведомляют об этом Центральный банк.
Статья 11. Наименование банка
Термин «банк» или словосочетания с этим термином используются в фирменном наименовании или товарном знаке (знаке обслуживания) либо в доменной зоне «UZ» во всемирной информационной сети Интернет только юридическими лицами, внесенными в Государственный реестр банков.
Юридические лица, имеющие соответствующую лицензию (соответствующие лицензии) по банковской деятельности, обязаны включать термин «банк» или «микрофинансовый банк» в свое фирменное наименование.
Банки, имеющие лицензию на право осуществления исламской банковской деятельности, имеют право использовать в своем фирменном наименовании или знаке обслуживания термин «исламский» или словосочетания, образованные с добавлением данного термина, за исключением банков, одновременно имеющих лицензию на право осуществления исламской банковской деятельности и лицензию на право осуществления банковской деятельности.
Юридические лица, не имеющие соответствующую лицензию (соответствующие лицензии) по банковской деятельности, не вправе использовать в своем фирменном наименовании или знаке обслуживания термин «банк» или словосочетания, образованные с добавлением данного термина, в том числе слова или словосочетания, означающие осуществление исламской банковской деятельности.
Статья 12. Учредители банка
Учредителями банка могут быть юридические и физические лица — резиденты, а также нерезиденты.
Государство может быть учредителем и акционером банка в лице Министерства финансов Республики Узбекистан, а также других государственных организаций на основании решений Президента Республики Узбекистан. Предприятия и организации, в которых более пятидесяти процентов уставного фонда (уставного капитала) принадлежит государству, не могут быть учредителями и акционерами банка, если иное не предусмотрено законодательством.
Статья 13. Уставный капитал банка
Минимальный размер уставного капитала банка, за исключением микрофинансового банка, должен составлять:
с 1 апреля 2024 года триста пятьдесят миллиардов сумов;
с 1 января 2025 года пятьсот миллиардов сумов.
Минимальный размер уставного капитала микрофинансового банка должен составлять пятьдесят миллиардов сумов.
Центральный банк вправе установить минимальный размер уставного капитала промежуточного банка в размере, ниже установленного в части первой настоящей статьи.
Уставный капитал банка формируется в национальной валюте и складывается из денежных средств, внесенных учредителями и акционерами банка, или государственных ценных бумаг, за исключением случаев:
размещения акций банка среди кредиторов банка и их оплаты путем зачета любых прав (требований) по денежным обязательствам банка перед кредиторами;
конвертации ценных бумаг в акции банка;
обмена размещенных акций банка одного вида на акции данного банка другого вида.
Использование для формирования уставного капитала банка средств, полученных в кредит, под залог, а также других обремененных обязательством средств не допускается.
Уставный капитал банка, создаваемого или реорганизованного в форме слияния, разделения и выделения, формируется исходя из минимального размера уставного капитала банка, предусмотренного частью первой настоящей статьи, на день создания или реорганизации банка. При этом минимальный размер уставного капитала банка должен быть сформирован учредителями банка к моменту подачи заявления о государственной регистрации банка и выдаче лицензии. Средства, внесенные в уставный капитал создаваемого банка, зачисляются на накопительный счет, открытый в банке, за исключением случаев создания банка путем реорганизации или изменения деятельности микрофинансовой организации.
Средства для пополнения уставного капитала микрофинансового банка, создаваемого путем изменения деятельности микрофинансовой организации, вносятся на расчетный счет микрофинансовой организации.
Банки в сроки, установленные частью первой настоящей статьи, должны привести размер своего уставного капитала в соответствие с требованиями, указанными в части первой настоящей статьи. При приватизации банков с государственной долей в уставном капитале путем полной продажи государственной доли нерезидентам правление Центрального банка вправе устанавливать иные сроки, чем те, которые установлены для приведения уставного капитала банка в соответствие с минимальным размером, указанным в части первой настоящей статьи.
В случае системного финансового кризиса акции банка могут быть приобретены Министерством финансов Республики Узбекистан за счет государственных ценных бумаг.
Статья 14. Устав и внутренние положения банка
Банк действует на основании своего устава.
Устав банка должен содержать:
полное и сокращенное фирменное наименование, местонахождение (почтовый адрес) и адрес электронной почты банка;
размер уставного капитала;
порядок увеличения и уменьшения уставного капитала;
типы и количество выпускаемых акций, соотношение типов акций;
порядок распределения чистой прибыли, а также возмещения убытков;
порядок создания резервного и других фондов;
права и обязанности акционеров банка, в том числе обязательства по предоставлению информации, запрашиваемой банком для обеспечения соответствия требованиям настоящего Закона;
сведения о структуре органов управления банка, порядке их образования, количестве членов наблюдательного совета и правления банка, их полномочиях и функциях;
меры по предотвращению конфликта интересов между акционерами (учредителями);
порядок и условия размещения банком акций;
порядок реорганизации и ликвидации банка.
Устав банка, помимо требований, указанных в настоящей статье, должен содержать сведения, предусмотренные законодательством об акционерных обществах и защите прав акционеров.
В уставе банка, осуществляющего исламскую банковскую деятельность, помимо положений, предусмотренных в частях второй и третьей настоящей статьи, дополнительно должно быть указано следующее:
осуществление исламских финансовых операций;
количество членов совета по исламским финансам, координирующего вопросы исламских финансов банка, осуществляющего исламскую банковскую деятельность (далее — совет по исламским финансам банка), их полномочия и задачи;
порядок создания совета по исламским финансам банка и требования, предъявляемые к его членам.
Устав банка, изменения и дополнения, вносимые в него, подлежат регистрации в Центральном банке.
Внутренние положения банка, а также вносимые в них последующие изменения и дополнения должны быть разработаны в соответствии с законодательством о банках и банковской деятельности и представлены в Центральный банк.
Глава 2. Минимальные условия допуска к банковской деятельности
Статья 15. Создание банка
Банки создаются в форме акционерного общества.
Банк создается путем учреждения или реорганизации либо изменения деятельности микрофинансовой организации.
Процедура лицензирования банков состоит из двух этапов:
выдачи Центральным банком предварительного разрешения на создание банка;
государственной регистрации банка с одновременной выдачей лицензии.
Особенности создания и осуществления деятельности промежуточного банка устанавливаются Законом Республики Узбекистан «О санации и ликвидации банков».
Статья 16. Выдача предварительного разрешения на создание банка
Для получения предварительного разрешения на создание банка, за исключением создания банка путем изменения деятельности микрофинансовой организации, заявитель не позднее чем через три месяца после принятия решения о создании банка представляет в Центральный банк заявление с приложением:
учредительного договора — при создании банка двумя или более лицами;
устава банка в двух экземплярах;
решения о создании банка;
списка учредителей (акционеров);
информации о каждом прямом и косвенном учредителе (владельце), в том числе конечном бенефициарном собственнике, имеющем существенное владение, включая информацию, необходимую для проведения оценки в соответствии со статьей 24 настоящего Закона;
при отсутствии лиц, имеющих существенное владение, информации о прямых и косвенных учредителях (владельцах), в том числе конечных бенефициарных собственниках, владеющих наибольшими долями в уставном капитале банка, общая доля которых будет составлять не менее пятидесяти процентов, включая информацию, необходимую для проведения оценки в соответствии со статьей 24 настоящего Закона;
финансовых отчетов учредителя (акционера) — юридического лица за три последних года, подтвержденных аудиторской организацией;
документального подтверждения информации об источниках средств, вносимых для формирования (пополнения) уставного капитала банка;
информации о членах наблюдательного совета и правления банка, необходимой для оценки их соответствия требованиям статьи 36 настоящего Закона;
организационной структуры банка;
проекта положения о службе внутреннего аудита банка;
бизнес-плана банка на следующие три года;
копий проектов кредитной (финансовой), инвестиционной и эмиссионной политик банка, а также политик банка по управлению рисками и внутреннему контролю, которые в последующем подлежат утверждению наблюдательным советом банка.
Для получения предварительного разрешения на создание банка, осуществляющего исламскую банковскую деятельность, заявитель помимо документов, указанных в части первой настоящей статьи, дополнительно предоставляет:
проекты положений о совете по исламским финансам банка, специальном подразделении по вопросам исламских финансов и внутреннем аудите по исламским финансам;
проект политики соответствия исламским финансовым стандартам;
информацию о членах совета по исламским финансам банка, а также информацию, необходимую для оценки соответствия членов совета по исламским финансам банка требованиям статьи 36 настоящего Закона.
За рассмотрение заявления о выдаче предварительного разрешения на создание банка взимается сбор в пятикратном размере базовых расчетных величин.
Заявитель вправе указать адрес электронной почты в заявлении о выдаче предварительного разрешения на создание банка. Указание адреса электронной почты является согласием на получение уведомления о принятом решении по заявлению или запроса дополнительной информации в электронной форме через информационно-коммуникационную систему.
В случае выявления Центральным банком недостатков в предоставленных документах и (или) предоставления заявителем в неполном объеме документов, указанных в частях первой и второй настоящей статьи, Центральный банк в течение пятнадцати дней со дня предоставления заявления направляет заявителю уведомление с указанием недостатков, подлежащих устранению, и (или) перечня документов, необходимых к представлению.
Заявление о выдаче предварительного разрешения на создание банка должно быть рассмотрено Центральным банком в течение трех месяцев со дня представления всех документов, необходимых для получения предварительного разрешения на создание банка. Данный срок может быть продлен до четырех месяцев в случаях, указанных в части седьмой настоящей статьи.
В случае если предоставленные заявителем документы и информация, указанные в частях первой и второй настоящей статьи, являются недостаточными для принятия решения о выдаче предварительного разрешения на создание банка, Центральный банк вправе запрашивать у заявителя дополнительные документы и информацию.
Заявитель должен представить документы и информацию, запрошенные Центральным банком в соответствии с частью седьмой настоящей статьи, в срок, не превышающий тридцати календарных дней со дня получения запроса, в течение которого приостанавливается трехмесячный период рассмотрения заявления о выдаче предварительного разрешения на создание банка.
Центральный банк в письменной форме, в том числе в электронной форме через информационно-коммуникационную систему, уведомляет заявителя о принятом решении в течение трех рабочих дней с даты принятия соответствующего решения.
Предварительное разрешение на создание банка сохраняет юридическую силу в течение срока, не превышающего шести месяцев со дня его получения.
Предварительное разрешение на создание банка аннулируется до истечения срока его действия в следующих случаях, если:
установлен факт получения предварительного разрешения с использованием подложных документов;
учредители, прямые и косвенные владельцы, в том числе конечные бенефициарные собственники, ранее прошедшие оценку и отвечавшие требованиям статьи 24 настоящего Закона, более не соответствуют требованиям этой статьи;
члены наблюдательного совета, правления и (или) совета по исламским финансам банка, ранее прошедшие оценку и отвечавшие требованиям статьи 36 настоящего Закона, впредь не соответствуют требованиям настоящей статьи, а также не представлена информация о вновь назначенных членах наблюдательного совета, правления и (или) совета по исламским финансам банка;
внесены структурные изменения в представленный бизнес-план;
выявлены факты, указывающие на невозможность обеспечения безопасного и стабильного управления банком.
Статья 17. Дополнительные требования к иностранным учредителям (акционерам) при создании ими банка или участии в уставном капитале банка
При создании или участии иностранного банка в уставном капитале банка, помимо документов, указанных в статье 16 настоящего Закона, дополнительно представляются следующие документы:
решение уполномоченного органа иностранного банка о создании или его участии в уставном капитале банка;
устав иностранного банка;
письменное подтверждение органа банковского надзора иностранного банка о том, что данный иностранный банк находится под его консолидированным надзором, имеет право принимать денежные средства на депозиты и ему выдано разрешение органа банковского надзора на создание или участие в уставном капитале банка либо подтверждение о том, что такое разрешение не требуется;
документ, подтверждающий соответствие адекватности капитала и кредитного рейтинга иностранного банка требованиям, установленным Центральным банком.
Центральный банк вправе устанавливать отдельный порядок для получения предварительного разрешения при создании банка или участии в уставном капитале банка международных финансовых институтов, иностранных банков и других кредитных организаций, имеющих высокие показатели капитала и кредитного рейтинга.
Совокупная доля нерезидентов — физических лиц и юридических лиц, не являющихся международными финансовыми институтами, иностранными банками и другими кредитными организациями, не должна превышать пятидесяти процентов уставного капитала банка.
Центральный банк вправе устанавливать минимальные требования к капиталу и кредитному рейтингу учредителей (акционеров) банка — нерезидентов, не являющихся международными финансовыми институтами, иностранными банками и другими кредитными организациями, а также к рейтингу государства местопребывания нерезидентов.
Учредителями и акционерами банка не могут быть юридические лица, зарегистрированные, и физические лица, проживающие в государстве или на территории, предоставляющей льготный налоговый режим и (или) не предусматривающей раскрытие личности конечного бенефициарного собственника и предоставление информации при проведении финансовых операций (за исключением юридических и физических лиц, приобретших акции банка на иностранных фондовых рынках).
При рассмотрении заявления о выдаче предварительного разрешения на создание банка Центральный банк учитывает:
наличие соглашения об обмене информацией между Центральным банком и органом банковского надзора иностранного банка — учредителя (акционера);
информацию и мнения компетентных органов страны местопребывания нерезидента. Центральный банк также учитывает данные обстоятельства при рассмотрении заявления о выдаче предварительного разрешения на приобретение доли в уставном капитале банка в размере, предусмотренном в абзаце четвертом части первой статьи 22 настоящего Закона.
Документы, указанные в статье 16 настоящего Закона и части первой настоящей статьи, заверяются консульским учреждением Республики Узбекистан или другими консульскими учреждениями, расположенными по месту регистрации банка — учредителя (акционера), за исключением документов, предусмотренных в абзацах третьем , пятом , восьмом , девятом , одиннадцатом — четырнадцатом части первой статьи 16 настоящего Закона.
Статья 18. Консультации с органами, предшествующие лицензированию
Центральный банк вправе консультироваться с министерствами, ведомствами и другими органами государственного и хозяйственного управления в рамках процедур, предшествующих лицензированию банка.
Министерства, ведомства и другие органы государственного и хозяйственного управления должны предоставлять запрошенную Центральным банком информацию, необходимую для принятия соответствующего решения.
Центральный банк вправе направлять в компетентные органы иностранных государств запросы о предоставлении необходимой информации.
Статья 19. Отказ в выдаче предварительного разрешения на создание банка
Основаниями для отказа в выдаче предварительного разрешения на создание банка являются:
несоответствие представленных документов, указанных в статьях 16 и 17 настоящего Закона, требованиям законодательства о банках и банковской деятельности;
несоответствие прямых и косвенных учредителей (владельцев), включая конечных бенефициарных собственников банка, оценка которых осуществлена в соответствии со статьей 24 настоящего Закона, требованиям данной статьи;
неспособность достижения банком целей, представленных в бизнес-плане;
наличие в законах или нормативных актах другой страны, регулирующих деятельность одного или нескольких лиц, имеющих тесные связи с создаваемым банком, требований или применение к этим лицам компетентными органами другой страны запретов и ограничений, препятствующих осуществлению надзорной функции Центрального банка, или наличие иных препятствий для соблюдения законодательства о банках и банковской деятельности Республики Узбекистан;
несоответствие членов создаваемого совета по исламским финансам банка квалификационным требованиям Центрального банка;
непредставление дополнительных документов и информации, запрошенных Центральным банком в соответствии с частью седьмой статьи 16 настоящего Закона.
Под тесными связями понимается положение, при котором два или несколько лиц связаны между собой посредством:
приобретения прямого владения или контроля не менее двадцати процентов уставного фонда (уставного капитала) юридического лица;
контроля;
наличия постоянного контроля, установленного между двумя или всеми этими лицами или между этими лицами и третьим лицом.
Под контролем понимается взаимосвязь между лицами, соответствующая одному из следующих критериев:
владение лицом преобладающей долей в уставном фонде (уставном капитале) другого юридического лица;
право лица, являющегося участником (акционером) юридического лица, назначать или заменять большинство членов органов управления этого юридического лица;
возможность лица оказывать влияние на деятельность юридического лица в соответствии с заключенным с ним договором и (или) положениями его устава;
возможность лица, являющегося участником (акционером) юридического лица, оказывать влияние на членов органов управления этого юридического лица, назначенных им в результате реализации права голоса. Данный критерий не применяется, если контроль соответствует одному из критериев, указанных в абзацах втором — четвертом настоящей части;
возможность лица, являющегося участником (акционером) юридического лица, управлять преобладающей долей в уставном фонде (уставном капитале) данного юридического лица по соглашению с другими его участниками (акционерами) или членами.
Основанием для отказа в выдаче предварительного разрешения на создание банка может являться мотивированное суждение Центрального банка.
Уведомление об отказе в выдаче предварительного разрешения направляется заявителю в сроки и формах, предусмотренных в части девятой статьи 16 настоящего Закона, с указанием причин отказа.
Заявление и документы, представленные с учетом устранения недостатков, указанных в письменном уведомлении об отказе, считаются вновь поданными.
Статья 20. Государственная регистрация банка и выдача соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности
Для государственной регистрации банка и получения соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности заявитель не позднее шести месяцев после получения предварительного разрешения на создание банка должен представить в Центральный банк:
заявление о государственной регистрации банка и выдаче соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности;
документ, подтверждающий формирование уставного капитала банка в сумме не ниже минимального размера, установленного настоящим Законом, а также список учредителей (акционеров);
информацию о ключевом персонале банка, необходимую для проведения оценки его соответствия требованиям статьи 36 настоящего Закона;
заключение Главного территориального управления Центрального банка по месту нахождения создаваемого банка о соответствии его помещений, обеспечения их защитой, оснащенности оборудованием, организационно-техническими средствами и программным обеспечением требованиям Центрального банка;
заключение Инспекции по контролю в сфере строительства и жилищно-коммунального хозяйства о создании в зданиях банка благоприятных условий для лиц с инвалидностью в соответствии с требованиями, установленными градостроительными нормами и правилами;
при одновременном представлении заявления на выдачу лицензии на право осуществления банковской деятельности и лицензии на право осуществления исламской банковской деятельности — документы, указанные в абзацах седьмом и девятом части первой статьи 20 1 настоящего Закона;
копии документов, перечисленных в статьях 16 и 17 настоящего Закона, в электронной форме.
Центральный банк принимает решение о государственной регистрации банка и выдаче соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности при условии обеспечения безопасного осуществления банковской деятельности и соблюдения требований корпоративного управления, гарантирующего защиту интересов вкладчиков и кредиторов, а также надлежащего функционирования банковской системы.
Решение о государственной регистрации банка и выдаче соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности принимается в срок, не превышающий одного месяца со дня получения заявления со всеми необходимыми документами.
Центральный банк в письменной форме, в том числе в электронной форме через информационно-коммуникационную систему, уведомляет заявителя о принятом решении в течение трех рабочих дней с даты принятия соответствующего решения.
За выдачу соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности взимается государственная пошлина в размере, установленном законом.
Информация о государственной регистрации банка и выдаче ему соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности публикуется на официальном веб-сайте Центрального банка.
В случае установления факта получения соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности с использованием подложных документов, соответствующая лицензия (соответствующие лицензии) по банковской деятельности отзывается Центральным банком.
Статья 20 1 . Выдача лицензии на право осуществления исламской банковской деятельности банку, имеющему лицензию на право осуществления банковской деятельности
Банк, имеющий лицензию на право осуществления банковской деятельности, для получения лицензии на право осуществления исламской банковской деятельности должен представить в Центральный банк следующие документы:
заявление о выдаче лицензии на право осуществления исламской банковской деятельности;
решение общего собрания акционеров банка о налаживании исламской банковской деятельности;
устав банка с учетом требований, указанных в части четвертой статьи 14 настоящего Закона;
сведения о создании в банке совета по исламским финансам, специального подразделения по вопросам исламских финансов и внутреннего аудита по исламским финансам банка;
документы, указанные в части второй статьи 16 настоящего Закона;
сведения о соответствии квалификационным требованиям Центрального банка руководящего работника, ответственного за исламскую банковскую деятельность банка;
трехлетний бизнес-план, включающий вопросы анализа рынка, планов финансирования, продуктов и услуг, финансовых прогнозов и управления рисками по исламской банковской деятельности;
документы, подтверждающие создание возможности раздельного ведения бухгалтерского учета по финансовым операциям, осуществляемым в рамках исламской банковской деятельности.
Решение о выдаче лицензии на право осуществления исламской банковской деятельности банку, имеющему лицензию на право осуществления банковской деятельности принимается в срок, не превышающий двух месяцев со дня получения заявления со всеми необходимыми документами.
Центральный банк в течение трех рабочих дней со дня принятия соответствующего решения уведомляет банк-заявитель о принятом решении в письменной, в том числе электронной форме посредством информационно-коммуникационной системы.
За выдачу лицензии на право осуществления исламской банковской деятельности банку, имеющему лицензию на право осуществления банковской деятельности взимается государственная пошлина в размере, установленном законом.
Информация о выдаче лицензии на право осуществления исламской банковской деятельности банку, имеющему лицензию на право осуществления банковской деятельности, публикуется на официальном веб-сайте Центрального банка.
Статья 21. Отказ в государственной регистрации банка и выдаче соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности
Основаниями для отказа в государственной регистрации банка и выдаче соответствующей лицензии (соответствующих лицензий) по банковской деятельности являются:
несоответствие размера сформированного уставного капитала банка требованиям настоящего Закона на момент подачи заявления о государственной регистрации банка и выдаче лицензии;
несоответствие требованиям статьи 24 настоящего Закона учредителей прямых и косвенных владельцев, в том числе конечных бенефициарных собственников, ранее прошедших оценку и отвечавших требованиям этой статьи;
несоответствие ключевого персонала банка квалификационным требованиям Центрального банка;
несоответствие помещений банка, обеспеченности их защиты, оснащенности оборудованием, организационно-техническими средствами и программным обеспечением требованиям Центрального банка.
отсутствие заключения Инспекции по контролю в сфере строительства и жилищно-коммунального хозяйства о создании в зданиях банка благоприятных условий для лиц с инвалидностью в соответствии с требованиями, установленными градостроительными нормами и правилами.
Основаниями для отказа в выдаче лицензии на право осуществления исламской банковской деятельности банку, имеющему лицензию на право осуществления банковской деятельности, являются:
нестабильное финансовое положение банка;
несоответствие членов совета по исламским финансам и руководящего работника банка, ответственного за исламскую банковскую деятельность, квалификационным требованиям Центрального банка;
выявление в банке за последние два года нарушений, указанных в статьях 54 и (или) 55 настоящего Закона;
непредставление сведений или документов, установленных в статье 20 1 настоящего Закона, или их несоответствие требованиям Центрального банка.
Уведомление об отказе в государственной регистрации банка и выдаче лицензии направляется заявителю в срок и формах, предусмотренных в части четвертой статьи 20 настоящего Закона, с указанием причин отказа и срока, в течение которого заявитель, устранив указанные недостатки, может представить документы для повторного рассмотрения.
Срок, указанный в письменном уведомлении об отказе в регистрации банка и выдаче лицензии, должен быть соразмерным времени, необходимому для устранения недостатков, и не может быть меньше двух месяцев.
В случае устранения заявителем причин, послуживших основанием для отказа в государственной регистрации банка и выдаче лицензии, повторное рассмотрение документов осуществляется в срок, не превышающий одного месяца со дня получения заявления со всеми необходимыми документами.
При повторном рассмотрении заявления о государственной регистрации и выдаче лицензии не допускается отказ по новым основаниям, ранее не указанным в письменном уведомлении об отказе в государственной регистрации банка и выдаче лицензии.
Заявление о государственной регистрации и выдаче лицензии, поданное по истечении срока, указанного в письменном уведомлении об отказе в государственной регистрации банка и выдаче лицензии, считается вновь поданным.
Статья 22. Разрешение и ограничение на владение акциями банка
Физические и юридические лица или лица, действующие совместно, в том числе нерезиденты, обязаны получить предварительное разрешение Центрального банка до приобретения, прямо или косвенно, доли в уставном капитале банка, которая в результате одной или нескольких сделок составит:
пять и более процентов, но не более двадцати процентов;
двадцать и более процентов, но не более пятидесяти процентов;
пятьдесят и более процентов.
В случае изменения долей в уставном капитале банка, установленных частью первой настоящей статьи, лицами, получившими предварительное разрешение Центрального банка, осуществляется путем уведомления в порядке, указанном статьей 26 настоящего Закона.
Лицами, действующими совместно, считаются:
1) лица, приобретшие акции банка в условиях, указывающих на скоординированное (согласованное) приобретение или совместное намерение данных лиц по приобретению акций банка;
2) вовлеченные лица:
а) лица, осуществляющие контроль над другим лицом или находящиеся под контролем другого лица, либо находящиеся под совместным контролем третьего лица;
б) лица, прямо или косвенно участвующие в соглашениях с целью получения или совместной реализации права голоса, если доли (акции), являющиеся предметом соглашения, могут обеспечить им контроль;
в) физические лица, имеющие руководящие полномочия или полномочия контроля в юридическом лице;
г) лица, имеющие полномочия по назначению большинства членов органов управления юридического лица;
д) близкие родственники (лица, состоящие в родстве или свойстве, то есть родители, кровные и сводные братья и сестры, супруги, дети, в том числе усыновленные (удочеренные), дедушки, бабушки, внуки, родители, кровные и сводные братья и сестры супругов), а также юридические лица, находящиеся под их контролем;
3) юридическое лицо, осуществляющее контроль, и контролируемые им юридические лица, а также юридические лица, находящиеся под контролем одного юридического лица между собой;
4) юридическое лицо с членами его органа управления и вовлеченными лицами, а также данные лица между собой;
5) лица, использующие в своей финансово-хозяйственной деятельности финансовые ресурсы, предоставленные одним и тем же лицом или поступающие от различных лиц, являющихся вовлеченными лицами;
6) лица, передающие выгоды, полученные от своей экономической деятельности, одному и тому же лицу или различным лицам, являющимся вовлеченными лицами;
7) юридические лица, имеющие преимущественно одинаковый состав участников (акционеров) или органов управления;
8) лица, принявшие или реализующие аналогичную инвестиционную политику посредством приобретения и (или) продажи финансовых инструментов, выпущенных одним эмитентом или вовлеченными лицами;
9) лица, реализующие совместную долгосрочную политику по отношению к банку путем аналогичного (идентичного) осуществления прав, предоставляемых ценными бумагами, выпущенными банком;
10) лица, назначившие или назначающие в качестве уполномоченного представителя (уполномоченных представителей) одно и то же лицо (одних и тех же лиц), являющееся (являющихся) вовлеченным лицом (вовлеченными лицами), для осуществления финансово-хозяйственной деятельности, представления интересов или реализации прав голоса, предоставляемых находящимися в их владении долями или акциями в уставном фонде (уставном капитале);
11) лица, объединившиеся в любую организационно-правовую форму, с целью проведения операций, связанных с банком;
12) лица, одновременно имевшие или имеющие владения акциями или долями в уставном фонде (уставном капитале) одного или нескольких юридических лиц, осуществляющие контроль над ними и реализующие совместную политику по отношению к ним;
13) лица, осуществлявшие или осуществляющие совместную финансово-хозяйственную деятельность;
14) иные лица, определенные Центральным банком на основе мотивированного суждения.
Банки обязаны получить предварительное разрешение Центрального банка до приобретения прямо или косвенно акций другого банка. Банки для увеличения доли в уставном капитале другого банка обязаны получить повторное предварительное разрешение Центрального банка.
В случае если для получения предварительного разрешения на приобретение акций банка требуется получение предварительного согласия антимонопольного органа, заявление, представленное для получения предварительного разрешения на приобретение акций банка, рассматривается Центральным банком с учетом решения антимонопольного органа.
Сделки по приобретению акций банка, заключенные без предварительного разрешения на приобретение акций банка, указанного в частях первой и четвертой настоящей статьи, считаются недействительными.
В случае приобретения акций банка с нарушением требований, установленных частями первой и четвертой настоящей статьи, со дня заключения такой сделки владелец акций не вправе голосовать на общем собрании акционеров, требовать созыва и проведения внеочередного общего собрания акционеров, вносить вопросы на повестку дня, выдвигать кандидатов в члены наблюдательного совета и правления, совета по исламским финансам банка, а также получать часть прибыли банка в виде дивидендов.
Получение разрешения Центрального банка требуется при получении лицом акций банка в объеме, указанном в части первой настоящей статьи, при обстоятельствах, не зависящих от него. Со дня получения лицом акций банка при обстоятельствах, не зависящих от него, до дня принятия Центральным банком соответствующего решения права владельца акций приостанавливаются.
Акционер в течение шестидесяти дней со дня получения акций банка при обстоятельствах, не зависящих от него, должен представить заявление на получение разрешения Центрального банка. В случае неподачи акционером заявления акции банка, полученные при обстоятельствах, не зависящих от него, подлежат отчуждению в течение трех месяцев со дня их получения.
Статья 23. Выдача предварительного разрешения на приобретение акций банка
Для получения предварительного разрешения на приобретение акций банка потенциальный приобретатель представляет в Центральный банк заявление с приложением документов, установленных Центральным банком. Центральный банк в течение трех рабочих дней со дня получения заявления направляет потенциальному приобретателю письменное подтверждение о его получении.
Потенциальным приобретателем является лицо или группа лиц, действующих совместно, которые намереваются приобрести прямо или косвенно, в том числе в качестве конечного бенефициарного собственника, акции банка в связи с предполагаемым приобретением.
Центральный банк проводит оценку потенциального приобретателя в соответствии со статьей 24 настоящего Закона в течение двух месяцев со дня направления письменного подтверждения о получении заявления.
В случае представления потенциальным приобретателем документов в неполном объеме период оценки начинается со дня получения Центральным банком всех соответствующих документов.
Центральный банк вправе отказать в выдаче предварительного разрешения на приобретение акций банка без проведения оценки при наличии документов и (или) информации, подтверждающих несоответствие потенциального приобретателя одному из критериев, указанных в статье 24 настоящего Закона.
Центральный банк в течение периода оценки вправе направить потенциальному приобретателю письменный запрос на представление дополнительных документов и информации, необходимых для завершения оценки.
Потенциальный приобретатель должен представить по запросу Центрального банка дополнительные документы и информацию в срок, не превышающий двадцати рабочих дней со дня получения запроса, в течение которого период оценки приостанавливается. Центральный банк вправе продлить период предоставления дополнительной информации до тридцати рабочих дней в случае нахождения потенциального приобретателя в другом государстве или распространения на него законов другого государства. Последующие запросы, направляемые Центральным банком потенциальному приобретателю с целью уточнения предоставленной информации, не должны приводить к приостановке периода оценки.
Центральный банк вправе отказать в выдаче предварительного разрешения на приобретение акций банка в случае несоблюдения потенциальным приобретателем сроков, указанных в части седьмой настоящей статьи.
Центральный банк на основании запроса потенциального приобретателя публикует на своем официальном веб-сайте обоснованное решение, принятое по итогам рассмотрения заявления на получение предварительного разрешения на приобретение акций банка. Центральный банк также вправе опубликовать данную информацию без запроса потенциального приобретателя.
Предварительное разрешение на приобретение акций банка сохраняет юридическую силу в течение шести месяцев со дня его получения.
Аннулирование предварительного разрешения на приобретение акций банка осуществляется в соответствии с законодательством о банках и банковской деятельности.
Статья 24. Оценка потенциального приобретателя
Центральный банк при рассмотрении заявления, поданного для получения предварительного разрешения на приобретение акций банка, оценивает:
деловую репутацию потенциального приобретателя;
деловую репутацию, знания, навыки и опыт членов наблюдательного совета и правления, совета по исламским финансам, а также ключевого персонала банка, назначение которых предусматривается после совершения предполагаемого приобретения;
финансовую состоятельность потенциального приобретателя, в частности, в отношении величины и специфики деятельности банка, акции которого предполагается приобрести;
возможность выполнения банком пруденциальных требований, установленных законодательством о банках и банковской деятельности, после совершения предполагаемого приобретения;
отсутствие подозрений о наличии принятых или принимаемых относительно предполагаемого приобретения попыток легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансирования терроризма и финансирования распространения оружия массового уничтожения, а также предположения об увеличении данного риска после совершения предполагаемого приобретения;
возможную интеграцию деятельности потенциального приобретателя с деятельностью банка и ее влияние на развитие деятельности банка;
влияние организационной структуры корпоративного управления потенциального приобретателя и связанных с ним лиц на регулирование и надзор за банком.
Связанными лицами другого лица являются:
члены органов управления юридического лица, а также ключевой персонал банка;
физические и (или) юридические лица, которые прямо или косвенно, индивидуально или в составе группы лиц, действующих совместно, имеют существенное владение в банке, в том числе конечные бенефициарные собственники. Если близкие родственники данных физических лиц владеют долей в уставном капитале банка или контролируют ее, независимо от ее размера, то эта доля считается находящейся во владении и под контролем данного лица;
лица, осуществляющие контроль над другим лицом или находящиеся под контролем другого лица, либо находящиеся под совместным контролем третьего лица;
юридические лица, в которых лица, осуществляющие контроль над банком, имеют существенное владение;
лица, связанные с лицами, указанными в абзацах втором — пятом настоящей части, в том числе близкие родственники физического лица, а также юридические лица, в которых физические лица и (или) их близкие родственники осуществляют контроль или владеют долей в уставных фондах (уставных капиталах) или являются членами органа управления;
лица, посредством которых сделка с банком осуществляется в интересах лиц, указанных в абзацах втором — шестом настоящей части, и которые считаются находящимися под влиянием лиц, указанных в абзацах втором — шестом настоящей части, в данной сделке посредством наличия трудовых, гражданских или иных отношений между данными лицами, определенных законодательством;
иные лица, определенные Центральным банком на основе мотивированного суждения.
Центральный банк выдает предварительное разрешение потенциальному приобретателю в случаях:
полного соответствия потенциального приобретателя критериям, указанным в части первой настоящей статьи;
отсутствия подозрения, что потенциальный приобретатель не является конечным бенефициарным собственником предполагаемого приобретения;
отсутствия чрезмерного дробления акционеров — юридических лиц на уровни (более трех уровней от потенциального приобретателя до конечного бенефициарного собственника);
представления документов в полном объеме;
отсутствия в документах и информации, представленных потенциальным приобретателем, недостоверных или искаженных сведений.
Центральный банк вправе принять решение о проведении оценки, предусмотренной в настоящей статье, только применительно к лицу, являющемуся прямым владельцем акций банка и конечным бенефициарным собственником.
Центральный банк не вправе определять размер приобретаемой доли и оценивать предполагаемое приобретение с точки зрения экономических потребностей рынка.
При подаче одновременно двух или более заявлений на приобретение или увеличение существенного владения в одном и том же банке Центральный банк рассматривает потенциальных приобретателей на равных условиях.
Порядок и условия оценки потенциального приобретателя определяются Центральным банком.
Требования настоящей статьи также распространяются на оценку учредителей прямых и косвенных владельцев, в том числе конечных бенефициарных собственников при предоставлении заявителем документов на выдачу предварительного разрешения на создание банка.
Статья 25. Несоблюдение требований о соответствии акционера
Центральный банк вправе применять меры и санкции к прямому или косвенному владельцу существенного владения, в том числе к конечному бенефициарному собственнику, который:
не соответствует требованиям законодательства о банках и банковской деятельности;
оказывает на банк негативное влияние, которое может поставить под угрозу устойчивое финансовое состояние банка;
не предоставил информацию о личности конечного бенефициарного собственника.
Центральный банк вправе применять меры и санкции к акционерам, имеющим существенное владение в результате согласованной деятельности без получения предварительного разрешения на приобретение акций банка.
В случаях, указанных в частях первой и второй настоящей статьи, Центральный банк применяет раздельно или в совокупности следующие меры и санкции:
приостанавливает право голоса, требования созыва и проведения внеочередного общего собрания акционеров, внесения вопросов в повестку дня, выдвижения кандидатов в члены наблюдательного совета и правления, совета по исламским финансам банка и получения части прибыли банка в виде дивидендов;
принимает решение о продаже акций банка лицами, право голоса которых приостановлено;
отзывает выданное предварительное разрешение на приобретение акций банка.
Акционеры, имеющие существенное владение, должны продать принадлежащие им акции в течение трех месяцев со дня отзыва предварительного разрешения на приобретение акций банка.
Лица, в отношении которых применены меры и санкции в соответствии с настоящей статьей, не вправе прямо или косвенно владеть акциями соответствующего банка, а также других банков.
Статья 26. Уведомление о приобретении, изменении или отчуждении существенного владения
Прямой или косвенный владелец существенного владения, в том числе конечный бенефициарный собственник, обязан в десятидневный срок в письменной форме, в том числе электронной форме, уведомить Центральный банк и банк в случаях:
совершения сделки, на которую было получено предварительное разрешение на приобретение акций банка;
увеличения доли акций, установленной частью первой статьи 22 настоящего Закона, приобретенной с предварительного разрешения;
принятия решения об отчуждении или уменьшении существенного владения в уставном капитале банка, в результате которого существенное владение составит, соответственно, менее пятидесяти, двадцати или пяти процентов;
получения лицом акций банка в объеме, установленном частью первой статьи 22 настоящего Закона, при обстоятельствах, не зависящих от него.
В случаях, предусмотренных частью первой настоящей статьи, банк в однодневный срок со дня получения уведомления должен в письменной форме, в том числе электронной форме, уведомить Центральный банк.
Статья 27. Обязательство по информированию
Банк по запросу Центрального банка обязан предоставить имеющиеся сведения о личности и размере долей в уставном капитале банка прямых и косвенных владельцев, в том числе конечного бенефициарного собственника.
В целях проведения оценки соответствия прямого и косвенного владельца акций банка, в том числе конечного бенефициарного собственника, требованиям законодательства о банках и банковской деятельности эти лица по запросу Центрального банка или банка обязаны предоставить:
сведения о предпринимательской деятельности, в том числе годовую финансовую отчетность;
сведения о связанных с ним лицах и лицах, с которыми владелец действует совместно в отношении банка, а также иную информацию, необходимую Центральному банку.
Центральный банк должен быть уведомлен о любом заключенном соглашении, предметом или содержанием которого является:
согласованное осуществление права голоса на общих собраниях акционеров банка или на общих собраниях лиц, осуществляющих контроль над банком;
согласованная деятельность членов органа управления банка или лиц, осуществляющих контроль над банком;
осуществление права выдвигать большинство членов правления или наблюдательного совета, совета по исламским финансам банка или лиц, осуществляющих контроль над банком.
Уведомление, указанное в части третьей настоящей статьи, должно быть направлено в Центральный банк сторонами соглашения или органами управления банка в течение пяти рабочих дней с даты подписания соглашения или незамедлительно с момента выявления обстоятельств, раскрывающих его существование.
Прямой и косвенный владелец существенного владения, в том числе конечный бенефициарный собственник, должен уведомить Центральный банк об обстоятельствах, которые могут повлиять на оценку соответствия акционера требованиям законодательства о банках и банковской деятельности, в течение пяти рабочих дней со дня возникновения подобных обстоятельств.
Статья 28. Приобретение банками собственных акций
Банки обязаны получить предварительное разрешение Центрального банка на приобретение собственных акций. Сумма приобретаемых банком собственных акций не может превышать десяти процентов уставного капитала банка.
Для получения предварительного разрешения на приобретение банком собственных акций банк представляет в Центральный банк заявление и решение общего собрания акционеров банка с указанием причин приобретения собственных акций.
Центральный банк не вправе выдавать предварительное разрешение при неудовлетворительном финансовом состоянии банка, а также, если данное приобретение приведет к несоблюдению пруденциальных нормативов.
Глава 3. Филиалы и представительства
Статья 29. Филиалы и иные обособленные подразделения банков на территории Республики Узбекистан
Банки могут в Республике Узбекистан открывать филиалы, офисы банковских услуг и иные обособленные подразделения.
Филиалом банка является обособленное подразделение банка, не являющееся юридическим лицом, осуществляющее банковскую деятельность от имени банка и действующее в пределах полномочий, предоставленных ему банком.
Банки направляют в установленном порядке уведомление в Центральный банк об открытии и ликвидации своего филиала или офиса банковских услуг.
К уведомлению об открытии филиала банка или офиса банковских услуг прилагаются следующие документы:
решение уполномоченного органа банка об открытии филиала или офиса банковских услуг;
сведения о руководителе и главном бухгалтере филиала (в случае открытия филиала);
заключение главного территориального управления Центрального банка по месту нахождения филиала или офиса банковских услуг о соответствии его помещений, обеспечения их защитой, оснащенности оборудованием, организационно-техническими средствами и программным обеспечением требованиям Центрального банка.
Для направления в Центральный банк уведомления об открытии филиала банка или офиса банковских услуг должны быть соблюдены следующие требования и условия:
устойчивое финансовое состояние банка;
соответствие квалификации руководителя филиала и главного бухгалтера квалификационным требованиям, установленным Центральным банком (в случае открытия филиала);
соответствие помещений филиала или офиса банковских услуг, обеспечения их защитой, оснащенности оборудованием, организационно-техническими средствами и программным обеспечением требованиям Центрального банка.
Информация о филиале банка, начале его деятельности публикуется на официальном веб-сайте Центрального банка.
Деятельность, осуществляемая без уведомления Центрального банка об открытии и закрытии филиала банка или офиса банковских услуг в установленном порядке, является незаконной.
В случае принятия банком решения о ликвидации филиала банк обязан уведомить клиентов за пятнадцать дней до ликвидации филиала и принять меры по обеспечению исполнения обязательств перед ними или передать их другому филиалу по согласованию с клиентом.
Банк в течение двух рабочих дней с даты принятия решения о закрытии филиала должен уведомить Центральный банк об этом и представить план по обеспечению исполнения обязательств перед клиентами.
Представительство банка открывается в соответствии с законодательством Республики Узбекистан.
Статья 30. Филиалы и представительства иностранных банков на территории Республики Узбекистан
Создание иностранными банками филиалов в Республике Узбекистан не допускается.
Представительством иностранного банка является обособленное подразделение иностранного банка, расположенное на территории Республики Узбекистан и представляющее интересы банка без права осуществления банковской и другой коммерческой деятельности.
Представительство иностранного банка на территории Республики Узбекистан аккредитуется Центральным банком.
Статья 31. Дочерние банки, филиалы и представительства банков за границей
Банки, за исключением микрофинансовых банков, с разрешения Центрального банка могут открывать за границей дочерние банки и создавать филиалы, участвовать в капитале иностранных банков, в том числе в создании иностранных банков, в следующих случаях:
наличие соглашения по обмену информацией между Центральным банком и органом банковского надзора принимающей страны;
законодательство принимающей страны и методика его применения не препятствуют выполнению надзорных функций Центрального банка за дочерним банком, филиалом банка;
управление и финансовое состояние банка являются достаточными для планируемой деятельности, осуществляемой через дочерний банк, филиал;
соблюдение и рост показателей пруденциальных нормативов и соответствие банка другим требованиям законодательства о банках и банковской деятельности.
Микрофинансовым банкам запрещается открывать банки, представительства и создавать филиалы за границей, участвовать в капитале иностранных банков, в том числе в создании иностранных банков.
Дочерние банки и представительства открываются и (или) филиалы банка создаются в соответствии с законодательством страны, в которой они открываются и (или) создаются.
В случае принятия банком решения об открытии представительства, о закрытии дочернего банка, представительства или филиала за границей, а также продаже акций иностранного банка банк в течение тридцати дней с даты принятия такого решения обязан уведомить Центральный банк и предоставить информацию о влиянии данного решения на финансовую устойчивость банка.
Центральный банк должен уведомить орган банковского надзора принимающей страны об отзыве лицензии банка, являющегося юридическим лицом в Республике Узбекистан, действующего через дочерний банк, представительство или филиал на территории данной страны.
Глава 4. Корпоративное управление банком
Статья 32. Органы управления банка
Органами управления банка являются общее собрание акционеров, наблюдательный совет и правление банка.
Общее собрание акционеров является высшим органом управления банка.
Банк обязан разрабатывать и утверждать политику корпоративного управления.
Полномочия наблюдательного совета и правления банка не могут быть переданы на исполнение третьим лицам, за исключением случаев, предусмотренных настоящим Законом.
Статья 33. Корпоративное управление
Банк должен иметь четко обозначенную организационную структуру корпоративного управления, определяющую:
прозрачные сферы ответственности;
эффективные процедуры выявления, управления, мониторинга и информирования о рисках, которым банк подвержен или может быть подвержен (сценарии имитации кризисной ситуации);
процедуру оценки ликвидности и адекватности капитала для покрытия операционного риска;
соответствующие механизмы внутреннего контроля, включая порядок ведения бухгалтерского учета;
политику и методы вознаграждения работников, способствующие и соответствующие разумному и эффективному управлению рисками.
Организационная структура корпоративного управления, процедуры и механизмы должны быть комплексными и соответствовать характеру, масштабу и сложности рисков, присущих бизнес-модели и деятельности, осуществляемой банком. Механизмы внутреннего контроля должны обеспечивать по меньшей мере выполнение функций управления и оценки рисков и соблюдение требований внутреннего аудита.
Требования к корпоративному управлению в банках устанавливаются Центральным банком.
Статья 34. Наблюдательный совет банка
Наблюдательный совет банка осуществляет общее руководство деятельностью банка, выполняет надзорную и контрольную функцию в процессе принятия управленческих решений и несет ответственность за деятельность и финансовую устойчивость банка в целом.
Наблюдательный совет банка определяет и осуществляет надзор и контроль за внедрением организационной структуры управления деятельностью, обеспечивающей эффективное и предусмотрительное управление банком, включая распределение полномочий и ответственности между членами правления банка, предотвращение и урегулирование конфликта интересов.
Члены наблюдательного совета банка должны содействовать разумному корпоративному управлению банком и при исполнении своих полномочий и обязанностей учитывать законные интересы банка, его вкладчиков и акционеров, а также обеспечивать эффективное сотрудничество банка с Центральным банком.
К компетенции наблюдательного совета банка в дополнение к предусмотренному Законом Республики Узбекистан «Об акционерных обществах и защите прав акционеров» относятся:
утверждение и контроль за реализацией стратегических целей, политики корпоративного управления, других внутренних политик банка, в том числе по выявлению, управлению, мониторингу и информированию о рисках, поддержанию достаточности капитала банка;
контроль за формированием резервов против возможных убытков по активам, создаваемых на основе классификации активов, а также обеспечение поддержания на достаточном уровне капитальных и общих резервов банка;
утверждение порядка предотвращения и урегулирования конфликта интересов;
утверждение планов восстановления финансового положения банка;
осуществление контроля за правлением банка;
контроль за исполнением принятого бизнес-плана банка, а также ежеквартальное заслушивание отчета правления банка о результатах деятельности банка;
организация работы службы внутреннего аудита банка, а также проведение оценки соблюдения правлением банка стратегий и политик банка на основе ежеквартальных отчетов службы внутреннего аудита банка;
изучение, обсуждение и оспаривание информации, предложений и разъяснений, предоставленных членами правления банка;
осуществление мониторинга и периодической оценки эффективности системы управления деятельностью, включая принципы управления банком, и принятие соответствующих мер для устранения выявленных недостатков;
предоставление не менее одного раза в год общему собранию акционеров отчета об осуществляемой надзорной и контрольной деятельности;
утверждение годовых финансовых отчетов и обеспечение целостности систем бухгалтерского учета и финансовой отчетности;
обеспечение соблюдения пруденциальных требований с учетом долгосрочных финансовых интересов банка и установленных Центральным банком требований к капиталу.
Наблюдательный совет банка, осуществляющего исламскую банковскую деятельность, несет ответственность за налаживание в банке эффективной системы управления, соответствующей исламским финансовым стандартам.
Количество членов наблюдательного совета банка должно составлять нечетное число лиц, но не менее пяти человек, независимо от количества акционеров. Большинство членов наблюдательного совета не должны быть лицами, связанными с банком, за исключением случаев их членства в наблюдательном совете.
Члены наблюдательного совета банка должны соблюдать требования по независимости их суждений.
В члены наблюдательного совета банка не может быть избрано лицо или избранное лицо лишается права членства в наблюдательном совете, если:
лицо является или намерено стать членом наблюдательного совета двух или более банков, за исключением случаев принадлежности данных банков одной банковской группе;
полномочия лица досрочно прекращены по требованию Центрального банка.
Статья 35. Правление банка
Правление банка, являясь исполнительным органом управления банка, осуществляет оперативное управление банком в соответствии со стратегией и системой управления деятельностью, утвержденными наблюдательным советом банка, и несет полную ответственность за деятельность банка.
Правление банка обязано:
реализовывать стратегические цели, политику корпоративного управления, другие внутренние политики банка, в том числе по выявлению, управлению, мониторингу и информированию о рисках, поддержанию достаточности капитала на должном уровне;
обеспечивать соответствующую и прозрачную организационную структуру управления банком, в том числе распределение полномочий и ответственности между работниками банка в пределах своих полномочий;
осуществлять контроль за деятельностью работников банка;
выполнять принятый годовой бизнес-план банка, а также периодически представлять общему собранию акционеров и наблюдательному совету банка отчет о проделанной работе, мерах и санкциях, примененных к банку;
исполнять иные обязанности, предусмотренные уставом банка и законодательством о банках и банковской деятельности.
Правление банка подотчетно общему собранию акционеров и наблюдательному совету банка.
Правление банка, осуществляющего исламскую банковскую деятельность, несет ответственность за обеспечение осуществления исламской банковской деятельности в соответствии с исламскими финансовыми стандартами.
Статья 35 1 . Совет по исламским финансам банка
Совет по исламским финансам банка является коллегиальным органом, координирующим осуществление исламской банковской деятельности в банке в соответствии с исламскими финансовыми стандартами.
В задачи совета по исламским финансам банка входят:
обеспечение соответствия исламских финансовых операций банка исламским финансовым стандартам и предоставление заключений по вопросам и обращениям, связанным с соблюдением соответствия;
рассмотрение и одобрение проектов договоров, локальных актов и отчетов, связанных с исламскими финансовыми операциями;
принятие обязательных для исполнения банком и не противоречащих актам законодательства решений по исламской банковской деятельности, в том числе по исламским финансовым операциям и связанным с ними договорам и актам;
оказание содействия посредством своих заключений наблюдательному совету и правлению банка во внедрении системы управления рисками и внутреннего контроля, связанных с исламской банковской деятельностью.
Совет по исламским финансам банка может выполнять и иные задачи в соответствии с уставом банка.
Члены совета по исламским финансам банка избираются и их членство прекращается общим собранием акционеров по рекомендации наблюдательного совета банка по согласованию с Центральным банком.
Количество членов совета по исламским финансам банка должно быть не менее трех человек.
Акционеры, имеющие существенное владение в банке, и ключевой персонал банка не могут быть членами совета по исламским финансам банка.
Совет по исламским финансам банка оценивает соответствие исламской банковской деятельности банка исламским финансовым стандартам и по результатам оценки не реже одного раза в год представляет отчет общему собранию акционеров банка.
Задачи совета по исламским финансам банка не могут быть возложены на общее собрание акционеров банка или на иной орган управления банка.
Статья 36. Применение руководящих принципов
Члены наблюдательного совета и правления, а также ключевой персонал банка должны иметь безупречную деловую репутацию, обладать опытом, знаниями и навыками, необходимыми для обеспечения эффективного управления рисками банка, принятия обоснованных решений в пределах своих полномочий.
Банк обязан обеспечивать постоянное соответствие членов наблюдательного совета и правления, совета по исламским финансам банка, а также ключевого персонала банка требованиям законодательства о банках и банковской деятельности.
Совет по исламским финансам банка состоит не менее чем из трех членов, требования к которым устанавливаются Центральным банком.
Центральный банк согласовывает кандидатуры лиц, выдвигаемых в члены наблюдательного совета, правления, совета по исламским финансам банка и на должности ключевого персонала банка, до их вступления в должность. Если предварительное согласование ключевого персонала невозможно по объективным причинам, банк должен направить запрос для получения последующего согласия.
Члены правления и ключевой персонал банка с согласия работодателя могут работать по совместительству в иных организациях, за исключением других банков или организаций, в которых их трудоустройство может привести к конфликту интересов.
Условия оценки, документы, необходимые для оценки, критерии соответствия квалификационным требованиям, а также порядок согласования членов наблюдательного совета и правления, совета по исламским финансам банка, а также ключевого персонала банка определяются Центральным банком.
Статья 37. Меры по предупреждению коррупции, правила этического поведения работников банка и недопущение конфликта интересов
Банки разрабатывают и реализуют обязательные для соблюдения членами избираемых органов и работниками банка:
меры по предупреждению коррупции;
правила этического поведения;
политику по предотвращению и урегулированию конфликта интересов.
Личность члена наблюдательного совета, правления, совета по исламским финансам банка или работника банка, сообщающего о подозрительной деятельности, мошенничестве или злоупотреблениях, связанных с банком либо юридическим лицом, находящимся под контролем банка, должна оставаться анонимной.
Глава 5. Пруденциальные требования и управление рисками
Статья 38. Соблюдение банками и банковскими группами пруденциальных нормативов
В целях обеспечения финансовой устойчивости банков и защиты законных интересов вкладчиков и кредиторов банки и банковские группы обязаны соблюдать установленные Центральным банком пруденциальные нормативы, порядок исчисления и допустимые значения которых определяются Центральным банком.
Пруденциальные нормативы для банков и банковских групп, за исключением микрофинансовых банков, включают:
коэффициенты адекватности капитала;
максимальный размер риска на одного заемщика или группу взаимосвязанных заемщиков;
максимальный размер крупных кредитных рисков и инвестиций;
коэффициенты концентрации в разрезе секторов;
коэффициенты ликвидности;
максимальный размер риска на связанные лица банка;
максимальный размер выдачи кредитов без обеспечения (бланковых кредитов);
требования по классификации и оценке качества активов банка, формированию резервов против возможных убытков по активам банка, создаваемым на основе их классификации;
максимальный размер приобретаемых долей и акций в уставных фондах (уставных капиталах) юридических лиц;
требования к приобретению и владению недвижимостью и другим имуществом;
лимиты открытой валютной позиции;
иные пруденциальные нормативы, устанавливаемые Центральным банком в соответствии с общепринятой международной практикой.
Пруденциальные нормативы для микрофинансовых банков включают:
коэффициенты адекватности капитала;
максимальный размер риска на одного заемщика или группу взаимосвязанных заемщиков;
коэффициенты ликвидности;
максимальный размер риска на связанные лица микрофинансового банка;
иные пруденциальные нормативы, устанавливаемые Центральным банком в соответствии с общепринятой международной практикой.
В случаях, когда размер уставного капитала микрофинансового банка соответствует размеру уставного капитала банка, указанному в части первой статьи 13 настоящего Закона, данный микрофинансовый банк обязан соблюдать пруденциальные нормативы, предусмотренные в части второй настоящей статьи. При этом максимальный размер риска на одного заемщика или группу взаимосвязанных заемщиков не должен превышать размер, установленный в абзаце третьем части третьей статьи 7 настоящего Закона.
Банки в целях уменьшения риска потерь по активам должны поддерживать на достаточном уровне свой собственный капитал и ликвидные ресурсы, формировать резервы против возможных убытков по активам, создаваемые на основе их классификации, а также обеспечивать диверсификацию своих активов.
Центральный банк для покрытия потенциальных убытков, возникающих при максимальных изменениях факторов риска, присущих банку, системно значимому банку и банковской группе, вправе устанавливать для банков, банковских групп и системно значимых банков дополнительные надбавки к значениям коэффициентов ликвидности и достаточности капитала.
Предстоящие изменения пруденциальных нормативов официально объявляются Центральным банком не позднее чем за месяц до введения их в действие.
Статья 39. Ограничение распределения прибыли
Банк не вправе осуществлять распределение прибыли путем выплаты дивидендов акционерам, а также вознаграждения членам наблюдательного совета, правления, совета по исламским финансам банка и работникам банка в случаях:
несоответствия пруденциальных нормативов установленным Центральным банком требованиям или их нарушения вследствие данного распределения;
неплатежеспособности или возникновения признаков неплатежеспособности вследствие данного распределения;
невыполнения или отсутствия возможности устранения недостатков, указанных в предписании Центрального банка, обязательном для исполнения, в том числе в части раскрытия информации;
наличия требования Центрального банка к банку о нераспределении прибыли.
Банки должны получить согласие Центрального банка на распределение прибыли в случаях:
превышения общей суммы платежей, указанных в абзаце первом части первой настоящей статьи, десяти процентов собственного капитала банка;
наличия убытка за текущий или предыдущий квартал и (или) за финансовый год.
Статья 40. Обязательные резервные требования
Банки обязаны выполнять обязательные резервные требования, установленные Центральным банком.
В случае невыполнения банком обязательных резервных требований Центральный банк в бесспорном порядке взыскивает с корреспондентского счета банка в Центральном банке недовнесенную сумму обязательных резервов, а также штраф в двукратном размере действующей ставки рефинансирования в годовом исчислении от недовнесенной суммы.
Статья 41. Аутсорсинг банковских услуг и операций
Аутсорсингом банковских услуг и операций (далее — аутсорсинг) является передача банком третьей стороне отдельных видов услуг и операций для осуществления на договорной и непрерывной основе.
Банк имеет право передавать отдельные виды услуг и операций на аутсорсинг после получения разрешения Центрального банка в соответствии с требованиями, установленными Центральным банком.
Передача на аутсорсинг отдельных видов услуг и операций, осуществляемых на основании лицензии, допускается только держателям соответствующей лицензии.
Лицу, которому переданы отдельные виды услуг и операций банка на аутсорсинг, запрещается последующая передача данных услуг и операций на аутсорсинг другому лицу. Данное ограничение должно быть отражено в договоре о передаче банком отдельных видов услуг и операций на аутсорсинг.
Банк несет ответственность за управление рисками, связанными с отдельными видами услуг и операций, переданными на аутсорсинг.
При передаче отдельных видов услуг и операций на аутсорсинг банк должен отвечать требованиям Центрального банка, в том числе требованиям по наличию внутренних политик и отчетности, а также предоставлению в Центральный банк информации по отдельным видам услуг и операций, переданных на аутсорсинг.
Банки ежегодно или по требованию Центрального банка обеспечивают проведение аудиторской проверки отдельных видов услуг и операций, переданных на аутсорсинг.
Центральный банк вправе потребовать расторжения договора аутсорсинга в случаях:
неосуществления банком надлежащего и регулярного надзора, контроля и управления рисками услуг и операций, переданных на аутсорсинг;
наличия в деятельности лица, привлеченного для аутсорсинга, недостатков, угрожающих способности банка по исполнению своих обязательств.
Статья 42. Требования к внутреннему контролю и системе управления рисками банка и банковской группы
Банк и банковская группа обязаны соблюдать установленные Центральным банком требования к внутреннему контролю и системе управления рисками. Требования Центрального банка учитывают системную значимость, специфику, масштаб и сложность осуществляемого вида деятельности банка с учетом принципа пропорциональности.
К требованиям Центрального банка к внутреннему контролю и системе управления рисками банка и банковской группы относятся:
обеспечение полноты, достоверности и своевременности финансовой, надзорной и другой отчетности для внутренних и внешних пользователей, а также информационной безопасности и кибербезопасности;
обеспечение выполнения банком пруденциальных требований;
наличие у банка утвержденной политики выявления и управления значимыми для банка рисками, проведения стресс-тестирования, а также системы отчетности по значимым для банка рискам и капиталу;
последовательное исполнение и соблюдение банком политик по управлению значимыми для банка рисками и оценки их эффективности;
осуществление наблюдательным советом контроля за соблюдением банком установленных внутренними документами банка предельных значений рисков и адекватности капитала, эффективностью применяемых в банке процедур по управлению рисками и последовательностью их применения.
Статья 43. Соблюдение банками требований законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения
Банки обязаны соблюдать требования законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения.
Статья 44. Сделки со связанными лицами банка
Банкам запрещается заключение сделок со связанными лицами банка или лицами, действующими от имени таких лиц, в случаях, когда подобные сделки заключаются на более благоприятных условиях, чем предусмотренные для лиц, не связанных с банком.
Предоставление более благоприятных условий означает:
вступление банком в сделку со связанным с ним лицом или в интересах такого лица, в которую по ее природе, цели, особенностям и риску банк не вступил бы с другими лицами;
получение вознаграждения и взимание платы за выполнение финансовой операции ниже или принятие обеспечения по стоимости выше, чем то, которое требуется от других лиц.
Банк не может выдавать кредиты (займы) без обеспечения (бланковые кредиты) связанным с ним лицам.
Банк может осуществлять сделки со связанными с ним лицами только по решению наблюдательного совета банка с учетом требований настоящей статьи. Если лицо становится связанным лицом банка после подписания договора о совершении сделки, наблюдательный совет банка в течение тридцати дней со дня, когда лицо стало связанным лицом банка, должен одобрить данный договор или дать распоряжение о его расторжении.
Член наблюдательного совета не должен присутствовать на заседании наблюдательного совета, пытаться оказать влияние на решение наблюдательного совета по вопросу заключенной или заключаемой сделки между банком и им или связанным с ним лицами.
Банк обязан вести отдельный реестр сделок со связанными с ним лицами и уведомлять Центральный банк перед заключением сделок со связанными лицами банка.
Глава 6. Пруденциальный надзор за деятельностью банков и надзорные мероприятия
Статья 45. Пруденциальный надзор
Центральный банк обеспечивает пруденциальный надзор за деятельностью банков при соблюдении требований законодательства о банках и банковской деятельности в целях предотвращения и сокращения специфических рисков банковской деятельности.
Для обеспечения пруденциального надзора Центральный банк осуществляет надзор за:
системами, стратегиями, процедурами и механизмами, используемыми банками для соответствия пруденциальным требованиям законодательства о банках и банковской деятельности;
рисками, которым банки подвергаются или могут подвергнуться, обеспечением разумного управления и покрытия рисков механизмами регулятивного соответствия, капиталом и ликвидностью банков;
соответствием банков требованиям законодательства о банках и банковской деятельности по управлению рисками, а также корпоративному управлению.
Банки обязаны предоставлять Центральному банку информацию, необходимую для оценки их соответствия пруденциальным требованиям законодательства о банках и банковской деятельности.
Внутренние механизмы управления, ведение бухгалтерского учета и отчетности, а также административные процедуры банков должны позволять проведение проверки на предмет соответствия банков пруденциальным требованиям.
Банки обязаны регистрировать сделки и операции в соответствии с правилами, установленными Центральным банком, для проведения Центральным банком проверки соответствия банков пруденциальным требованиям.
Центральный банк взаимодействует с банками с целью получения информации об их деятельности, организации и внутренних процессах для оценки адекватности капитала банков профилю их рисков.
При необходимости Центральный банк вправе нанимать внешних экспертов для выполнения надзорных функций.
Статья 46. Процесс проверки и оценки
Центральный банк проводит проверку систем, стратегий, процедур и механизмов, используемых банками для соответствия требованиям законодательства о банках и банковской деятельности, а также оценку существующих и потенциальных рисков банков, в том числе рисков, представляемых отдельными банками для банковской (финансовой) системы.
Проверки и оценки, указанные в части первой настоящей статьи, учитывают необходимость выполнения банками требований законодательства о банках и банковской деятельности.
Центральный банк на основании результатов проверок и оценки, указанных в части первой настоящей статьи, определяет специфику, масштаб и сложность деятельности банка, а также степень обеспечения разумного управления и покрытия рисков механизмами регулятивного соответствия, капиталом и ликвидностью банка.
Периодичность и степень проведения проверок и оценки, указанных в части первой настоящей статьи, определяются Центральным банком без согласования и уведомления государственных органов и иных организаций исходя из принципа пропорциональности, а также системной значимости, специфики, масштаба и сложности деятельности банка.
Статья 47. Программа пруденциального надзора
Центральный банк ежегодно утверждает программу пруденциального надзора за деятельностью банков, включающую:
банки, результаты стресс-тестов которых показывают наличие значительных рисков их финансовой устойчивости или возможное несоответствие деятельности банка требованиям законодательства о банках и банковской деятельности;
системно значимые банки;
банки, требующие, по мнению Центрального банка, дополнительного надзора.
Программа пруденциального надзора содержит:
порядок осуществления Центральным банком надзорных функций и распределения ресурсов;
процедуры выявления банков, подлежащих дополнительному надзору, и меры, необходимые для его осуществления, в соответствии с частью третьей настоящей статьи;
план инспектирования банков.
Центральный банк, учитывая результаты оценки рисков банка, может принимать соответствующие меры, включающие:
увеличение периодичности инспекций банка;
представление банком дополнительной отчетности;
проведение дополнительных проверок исполнения бизнес-плана банка;
проведение тематической проверки определенных рисков.
Статья 48. Консолидированный надзор
Центральный банк должен осуществлять консолидированный надзор за банками в случаях:
создания банковской группы;
определения Центральным банком банка основным банком или членом банковской группы путем мотивированного суждения.
Банк может быть участником лишь одной банковской группы.
В целях организации эффективного взаимодействия, обмена информацией и установления эффективного надзора на консолидированной основе Центральный банк вправе заключать письменные соглашения о взаимодействии и сотрудничестве с органами банковского надзора (при наличии) других стран, соблюдая порядок использования охраняемых законами стран тайн, персональных данных и конфиденциальной информации.
Особенности осуществления консолидированного надзора за банками устанавливаются Центральным банком.
Статья 49. План восстановления финансового положения банка
Банк по требованию Центрального банка разрабатывает и представляет на рассмотрение и оценку план восстановления финансового положения (далее — план восстановления), содержащий меры восстановления финансового положения банка в случае его ухудшения.
Банк должен обновлять план восстановления ежегодно или после изменений в организационной структуре банка, его деятельности или финансовом положении, которые могут повлиять на план восстановления.
План восстановления банка должен отражать влияние сценариев макроэкономического и финансового кризиса на деятельность банка, включая системные события и риски для данного банка.
План восстановления банка должен включать список мер и показателей, определяющих положения, при которых должны приниматься соответствующие решения.
Центральный банк в течение трех месяцев со дня представления банком плана восстановления рассматривает и оценивает его на предмет соответствия следующим критериям:
сохранение и (или) восстановление финансового положения банка при реализации мер, указанных в плане восстановления;
возможность быстрой и эффективной реализации мер, указанных в плане восстановления, в условиях финансового кризиса, а также снижения негативных воздействий на банковскую и финансовую систему.
В случае несоответствия плана восстановления критериям, указанным в части пятой настоящей статьи, Центральный банк вправе потребовать от банка:
пересмотра плана восстановления;
внесения изменений и дополнений в план восстановления, определенных Центральным банком;
определения банком изменений в его деятельности, необходимых для устранения недостатков в плане восстановления или препятствий при его реализации;
уменьшения профиля рисков;
своевременного принятия мер по рекапитализации банка;
пересмотра стратегии развития банка;
изменения организационной структуры управления банком.
Меры, указанные в абзацах пятом — восьмом части шестой настоящей статьи, применяются в случае, если меры, указанные в абзацах втором — четвертом части шестой настоящей статьи, не обеспечили соответствие плана восстановления требованиям законодательства о банках и банковской деятельности.
Основной банк банковской группы должен разработать план восстановления банковской группы, включающий меры, предпринимаемые на уровне группы для восстановления ее финансового положения после его ухудшения.
План восстановления банковской группы должен соответствовать требованиям законодательства о банках и банковской деятельности.
Требования к содержанию и обновлению, порядок представления и оценки плана восстановления банка устанавливаются Центральным банком.
Статья 50. Надзорные функции
Центральный банк в целях осуществления надзорных функций вправе:
получать и проверять отчетность, а также другие документы, требовать разъяснения информации, полученной от банков, связанных с ними лиц и лиц, подлежащих его надзору, а также лиц, осуществляющих услуги и операции, переданные банком на аутсорсинг;
проверять деятельность банков, лиц, осуществляющих услуги и операции, переданные банком на аутсорсинг, а также лиц, подлежащих консолидированному надзору;
пользоваться информационными системами и базой данных банков.
Статья 51. Надзорные меры
Центральный банк вправе требовать от банков или банковских групп незамедлительного принятия мер в случаях:
несоответствия деятельности банка или банковской группы требованиям законодательства о банках и банковской деятельности;
наличия информации, основанной на мотивированном суждении Центрального банка, о возможном нарушении банком или банковской группой требований законодательства о банках и банковской деятельности в течение следующих двенадцати месяцев;
выявления Центральным банком рисков, влияющих на деятельность и (или) информационную безопасность и кибербезопасность банка или банковской группы.
В случаях, указанных в части первой настоящей статьи, Центральный банк вправе требовать от банка или банковской группы:
обеспечения и поддержания пруденциальных нормативов по капиталу в размере, превышающем требования, установленные Центральным банком;
совершенствования корпоративного управления, управления рисками, внутреннего контроля или плана восстановления;
представления плана мероприятий по обеспечению соответствия деятельности банка или банковской группы требованиям законодательства о банках и банковской деятельности;
осуществления банком мероприятий по его финансовому оздоровлению, в том числе изменению структуры его активов и снижению расходов, реорганизации банка, закрытию филиала или других подразделений банка;
применения индивидуальных резервных требований или способов управления активами с учетом требований к капиталу;
соблюдения ограничения и (или) запрета на осуществление банком отдельных финансовых операций и расширение инфраструктуры банка или банковской группы, влекущие риски значительного ухудшения их устойчивости;
снижения риска, присущего деятельности, услугам, финансовым операциям и внутренним системам банка;
направления чистой прибыли на увеличение уставного капитала банка;
выполнения ограничения и (или) запрета на выплату акционерам или держателям инструментов дополнительного капитала дивидендов и процентов по субординированным долгам;
выполнения ограничения и (или) запрета на выплату суммы вознаграждения работникам банка в виде процента от чистых доходов в случае несоответствия или возможного несоответствия банка требованиям к капиталу вследствие данной выплаты;
выполнения ограничения величины процентной ставки, определенной в договорах банковского вклада, заключаемых (пролонгируемых) в период действия ограничения по банковским вкладам;
представления дополнительной отчетности;
исполнения направленных предписаний по устранению выявленных недостатков в обеспечении информационной безопасности и кибербезопасности;
выполнения обязательства по поддержанию минимальной суммы ликвидных активов, необходимой для бесперебойности платежей, соответствующей структуре финансовых источников и сбалансированности активов и обязательств по срокам во избежание проблем с ликвидностью банка;
проведения наблюдательным советом банка внеочередного общего собрания акционеров, рассмотрения акционерами вопросов, определенных Центральным банком, в том числе вопроса увеличения капитала банка до размера, достаточного для обеспечения финансовой стабильности банка;
досрочного прекращения полномочий или замены одного или более членов наблюдательного совета, отстранения от занимаемой должности или замены одного или более членов правления, а также ключевого персонала банка;
составления правлением банка плана мероприятий по реструктуризации долга нескольких или всех кредиторов;
дополнительного раскрытия информации;
выполнения иных предписаний Центрального банка.
В случае невыполнения наблюдательным советом банка требования, указанного в абзаце пятнадцатом части второй настоящей статьи, Центральный банк вправе созвать внеочередное общее собрание акционеров и определить повестку дня.
Статья 52. Временный управляющий
В случае если надзорные меры, осуществленные Центральным банком по замене одного или более членов наблюдательного совета или правления банка, считаются недостаточными, Центральный банк вправе:
временно работать с наблюдательным советом и правлением банка;
временно заменить членов наблюдательного совета и правления банка;
назначить одного или более временных управляющих банка.
Временный управляющий должен соответствовать требованиям статьи 36 настоящего Закона.
Временным управляющим банка не может быть назначено лицо, которое является акционером, заемщиком, кредитором или связанным лицом банка.
Центральный банк имеет исключительное право назначать и освобождать от должности временного управляющего, определять его полномочия в соответствии с уставом банка и настоящим Законом.
В случаях, определенных Центральным банком, действия временного управляющего должны быть предварительно согласованы с Центральным банком. Действия, осуществляемые без предварительного согласования, считаются недействительными.
Временный управляющий представляет Центральному банку отчеты о финансовом состоянии банка и мерах, принятых в пределах его полномочий, в сроки, установленные Центральным банком, а также заключительный отчет о проделанной работе.
Центральный банк вправе обязать временного управляющего принять меры в соответствии с настоящим Законом, в том числе по созыву внеочередного общего собрания акционеров банка и требованию увеличения капитала.
Временный управляющий назначается на срок до двенадцати месяцев. Данный срок может быть продлен Центральным банком в исключительных случаях.
Порядок осуществления временного управления в банке определяется Центральным банком.
Глава 7. Меры и санкции, принимаемые Центральным банком за нарушения законодательства о банках и банковской деятельности
Статья 53. Применение мер и санкций
Центральный банк вправе применять меры и санкции к банку, членам наблюдательного совета и правления, совета по исламским финансам банка, а также ключевому персоналу банка, которые несут ответственность за нарушения, указанные в статьях 54 , 55 и 56 настоящего Закона.
Нарушения подразделяются на грубые, серьезные и незначительные.
Порядок применения мер и санкций определяется Центральным банком.
При применении мер и санкций Центральный банк учитывает:
уровень риска, характер, масштаб нарушений и их последствий;
систематичность и продолжительность нарушений;
влияние допущенных нарушений на финансовое состояние;
возможность скорректировать ситуацию в результате применяемых мер и (или) санкций;
причины, обусловившие возникновение выявленных нарушений и (или) рисков;
эффективность (результативность) ранее примененных мер и санкций;
принятие банком, прямым и косвенным акционером, в том числе конечным бенефициарным собственником, членом наблюдательного совета и правления, совета по исламским финансам банка, ключевым персоналом банка, самостоятельных мер, направленных на устранение нарушений.
Статья 54. Грубые нарушения
К грубым нарушениям относятся:
получение лицензии и документов разрешительного характера с использованием подложных документов;
осуществление действий без получения документов разрешительного характера, на совершение которых требуется получение предварительного разрешения Центрального банка;
не исполнение в установленный срок предписаний Центрального банка об устранении грубых нарушений в деятельности банков или банковских групп;
невыполнение при распределении прибыли требований, указанных в статье 39 настоящего Закона;
несоответствие величины уставного капитала банка требованию, установленному к минимальному размеру уставного капитала банка;
снижение коэффициентов адекватности капитала и (или) размера уставного капитала банка или банковской группы от минимального размера, установленного законодательством, на пятьдесят или более процентов;
отсутствие достаточных резервов против возможных убытков по активам банка;
осуществление финансовых операций, не предусмотренных лицензией;
осуществление деятельности, запрещенной или ограниченной настоящим Законом;
заключение сделок с предоставлением более благоприятных условий преимущества связанным лицам банка;
ведение бухгалтерского учета с нарушениями, приводящими к искажению отчетных данных и не позволяющими отразить реальное финансовое состояние банка или банковской группы;
непредставление аудиторской организации финансовой отчетности и иной финансовой информации, необходимой для проведения аудиторской проверки банка;
воспрепятствование выполнению Центральным банком надзорных функций;
нарушение прав и законных интересов потребителей банковских услуг;
непредоставление, несвоевременное предоставление или предоставление Центральному банку искаженной или неполной информации, препятствующее проведению оценки платежеспособности или ликвидности банка либо банковской группы;
нераскрытие информации о конечных бенефициарных собственниках;
наличие в организационной структуре управления, внутреннем контроле, а также в системе управления рисками недостатков, угрожающих платежеспособности или приводящих к убыткам банка;
несоблюдение системно значимыми банками требований Центрального банка по буферному капиталу;
несоблюдение ограничения и (или) запрета на осуществление банком отдельных финансовых операций или открытия филиалов;
несоблюдение банком требований исламских финансовых стандартов при осуществлении исламской банковской деятельности;
непредставление банком плана восстановления финансового положения банка;
несоответствие членов наблюдательного совета и правления, совета по исламским финансам банка, а также ключевого персонала банка требованиям статьи 36 настоящего Закона;
нарушение требований законодательства о банковской тайне, законодательства о противодействии легализации доходов, полученных от преступной деятельности, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения, а также нарушение требований законодательства, повлекшее возникновение киберугрозы или инцидента кибербезопасности в банковских информационных системах;
серьезное нарушение, совершенное повторно в течение пяти лет после наложения Центральным банком штрафа за аналогичное нарушение.
Статья 55. Серьезные нарушения
К серьезным нарушениям относятся:
несоблюдение пруденциальных нормативов, за исключением требования к минимальному размеру уставного капитала банка;
несвоевременное проведение банками платежей;
реструктуризация кредитов заемщиков с нестабильным финансовым положением;
невыполнение членами наблюдательного совета или правления банка, совета по исламским финансам банка требования Центрального банка по информированию общего собрания акционеров банка о выявленных нарушениях;
невыполнение членами наблюдательного совета или правления, либо ключевым персоналом банка, а также членами совета по исламским финансам банка политик корпоративного управления и вознаграждения;
нарушение правил ведения бухгалтерского учета и составления отчетности банка;
осуществление или прекращение деятельности (действий), осуществляемой в порядке уведомления, без уведомления Центрального банка в установленном порядке;
нарушение требований законодательства о гарантиях защиты вкладов в банках;
незначительное нарушение, совершенное повторно в течение трех лет после наложения Центральным банком штрафа за аналогичное нарушение.
Статья 56. Незначительные нарушения
К незначительным нарушениям относятся несоответствия требованиям законодательства о банках и банковской деятельности, не являющиеся грубыми или серьезными нарушениями в соответствии со статьями 54 и 55 настоящего Закона.
Статья 57. Меры и санкции за грубые нарушения
За совершение грубых нарушений Центральный банк вправе:
взыскать с банка штраф в размере, не превышающем двукратного размера доходов, полученных от финансовых операций, осуществленных с нарушением законодательства о банках и банковской деятельности, при возможности количественного определения этих доходов, или пяти процентов от чистой прибыли, полученной банком за предыдущий финансовый год, либо одного процента совокупного капитала банка;
применить к банку раздельно или в совокупности меры, указанные в части второй статьи 51 настоящего Закона;
отозвать лицензию;
взыскать с члена наблюдательного совета, правления, совета по исламским финансам банка или ключевого персонала банка штраф в размере, не превышающем ста процентов вознаграждения, полученного за год, предшествующий месяцу применения штрафа;
опубликовать сообщение о нарушениях, мерах и санкциях, примененных к нарушителям, в средствах массовой информации.
Статья 58. Меры и санкции за серьезные нарушения
За совершение серьезных нарушений Центральный банк вправе:
взыскать с банка штраф в размере, не превышающем полуторакратного размера доходов, полученных от финансовых операций, осуществленных с нарушением законодательства о банках и банковской деятельности, при возможности количественного определения этих доходов, или двух процентов чистой прибыли, полученной банком за предыдущий финансовый год, или 0,5 процента совокупного капитала банка;
применить к банку раздельно или в совокупности меры, указанные в части второй статьи 51 настоящего Закона;
взыскать с члена наблюдательного совета, правления или ключевого персонала банка либо члена совета по исламским финансам банка штраф в размере, не превышающем семидесяти пяти процентов вознаграждения, полученного за год, предшествующий месяцу применения штрафа;
опубликовать сообщение о нарушениях, мерах и санкциях, примененных к нарушителям, в средствах массовой информации.
В случаях несвоевременного проведения банками платежей Центральный банк вправе налагать штраф в размере, равном той сумме, которая по вине банка не была проведена.
Статья 59. Меры и санкции за незначительные нарушения
За совершение незначительных нарушений Центральный банк вправе:
взыскать с банка штраф в размере, не превышающем размера доходов, полученных от финансовых операций, осуществленных с нарушением законодательства о банках и банковской деятельности, при возможности количественного определения этих доходов, или одного процента чистой прибыли, полученной банком за предыдущий финансовый год, или 0,1 процента совокупного капитала банка;
применить к банку раздельно или в совокупности меры, указанные в части второй статьи 51 настоящего Закона;
взыскать с члена наблюдательного совета, правления или ключевого персонала банка либо члена совета по исламским финансам банка штраф в размере, не превышающем пятидесяти процентов вознаграждения, полученного за год, предшествующий месяцу применения штрафа;
направить нарушителю письменное предупреждение о применении к нему мер и санкций.
Глава 8. Межбанковские операции и обслуживание клиентов
Статья 60. Межбанковские операции
Банки на договорной основе могут привлекать и размещать друг у друга денежные средства в форме депозитов, кредитов, осуществлять расчеты через расчетные центры и корреспондентские счета и совершать другие финансовые операции, предусмотренные в лицензии.
Центральный банк вправе устанавливать дополнительные лимиты по межбанковским операциям для банков, находящихся в режиме оздоровления.
Статья 61. Отношения между банками и их клиентами
Отношения между банками и их клиентами осуществляются на основе договоров.
Клиенты вправе открывать банковские счета в национальной и иностранной валютах в одном или нескольких выбранных ими банках.
Порядок открытия, ведения и закрытия банковских счетов, а также расчетов между банками и их клиентами в национальной и иностранной валютах устанавливается Центральным банком.
Статья 62. Процентные ставки по кредитам, депозитам, размер комиссионного вознаграждения по финансовым операциям и иных доходов банка
Процентные ставки по кредитам, депозитам, размер комиссионного вознаграждения по финансовым операциям, а также размер наценки и (или) доли от полученной прибыли по исламским финансовым операциям банка устанавливаются банком самостоятельно.
Банк не имеет права в одностороннем порядке изменять условия заключенных с клиентами договоров, в том числе процентные ставки по кредитам и порядок их определения, процентные ставки по депозитам, размер комиссионного вознаграждения, размер наценки и (или) доли от полученной прибыли по исламским финансовым операциям, а также сроки действия этих договоров.
Статья 63. Обеспечение возвратности кредитов
Банки предоставляют кредиты под залог, гарантии, поручительства, обязательства и иные способы обеспечения исполнения обязательств, предусмотренные законом.
При нарушении заемщиком обязательств по договору банки вправе досрочно взыскивать предоставленные кредиты и начисленные по ним проценты в порядке, предусмотренном договором, а также обращать взыскание на заложенное имущество в порядке, установленном законодательством.
Акции и доли в уставном фонде (уставном капитале) юридических лиц, не указанные и не соответствующие требованиям части четвертой статьи 7 настоящего Закона, не могут приниматься банками в качестве обеспечения.
Банки могут принимать решения о предоставлении кредита без обеспечения (бланкового кредита).
Банкам запрещается предоставлять кредит под залог своих собственных акций.
Нормы, установленные настоящей статьей, также распространяются на обеспечение финансовых операций банков по выдаче гарантий.
Статья 64. Объявление заемщика неплатежеспособным
Банк вправе обратиться в экономический суд с заявлением о возбуждении дела о неплатежеспособности должника, не исполняющего свои обязательства по погашению задолженности.
Глава 9. Защита прав и законных интересов потребителей банковских услуг
Статья 65. Оказание банковских услуг
Потребители банковских услуг свободны в выборе банка и банковских услуг. Банки обязаны по требованию потребителя предоставлять ему возможность ознакомления с условиями предоставления банковских услуг.
Банк не должен в качестве условия для получения банковской услуги или продукта принуждать лицо к получению другой банковской услуги или продукта банка либо иного третьего лица.
Статья 66. Раскрытие информации о банковских услугах
Общие условия предоставления банковских услуг, информация о комиссионных вознаграждениях, тарифах и процентных ставках за оказание банковских услуг являются открытой информацией и публикуются на официальном веб-сайте банка. Данная информация не может быть предметом коммерческой или банковской тайны.
До заключения договора оказания банковских услуг потребителю должно быть обеспечено полное раскрытие информации о них. Отказ в предоставлении клиенту информации об условиях и стоимости предоставляемых банковских услуг не допускается.
Банки должны предоставлять клиенту информацию об условиях, на которых осуществляется кредитование, в том числе о полной стоимости кредита (займа).
Под полной стоимостью кредита (займа) понимается процентная ставка в достоверном, годовом и эффективном исчислении, при расчете которой учитываются платежи заемщика, связанные с получением кредита (займа). В расчет полной стоимости кредита (займа) включаются платежи заемщика, включая платежи в пользу третьих лиц, если обязанность заемщика по таким платежам следует из условий договора и (или) если выдача кредита (займа) поставлена в зависимость от совершения таких платежей.
Изменения общих условий предоставления банковских услуг должны публиковаться на официальном веб-сайте банка не менее чем за десять дней до вступления их в силу, а также информация об изменениях процентных ставок и курса обмена валют публикуется в день их изменения.
Статья 67. Права вкладчиков
Вкладчиками банка могут быть граждане Республики Узбекистан, иностранные граждане и лица без гражданства.
Вкладчики свободны в выборе банка для размещения во вклады принадлежащих им денежных средств и могут иметь вклады в одном или нескольких банках.
Статья 68. Рассмотрение обращений
Банки обязаны иметь порядок, регламентирующий процедуру рассмотрения обращений клиентов. Обращения клиентов должны быть рассмотрены в срок не позднее пятнадцати дней со дня поступления в банк, а когда требуется дополнительное изучение и (или) проверка, запрос дополнительных документов — в срок до одного месяца, с предоставлением ответа в письменной или электронной форме.
Документы по результатам рассмотрения обращений клиентов должны храниться не менее трех лет.
Статья 69. Антимонопольные правила
Банкам запрещается использовать свои ассоциации и другие объединения для достижения соглашений, направленных на монополизацию рынка финансовых операций и на ограничение конкуренции в банковской сфере.
Соблюдение банками антимонопольных правил контролируется Центральным банком, а также антимонопольным органом в соответствии с законодательством.
Глава 10. Учет, отчетность и аудиторская проверка в банках
Статья 70. Ведение бухгалтерского учета в банках
Банки организуют и ведут бухгалтерский учет в соответствии с внутренней учетной политикой, разработанной на основании правил, установленных Центральным банком.
Банки могут применять международные стандарты финансовой отчетности.
Бухгалтерский учет в банках должен обеспечивать:
достоверность управленческой, финансовой, налоговой, надзорной и иной отчетности, отражающей реальное финансовое состояние банка и результаты его деятельности;
безопасность управления активами банка и возникающими рисками;
возможность акционерам и наблюдательному совету банка контролировать финансовое состояние банка и работу его должностных лиц.
Статья 71. Отчетность банков
Банки представляют в Центральный банк финансовую и надзорную отчетность.
Банк составляет и представляет в Центральный банк отчетность о своей деятельности по формам, в порядке и сроки, установленные Центральным банком.
Банки по требованию Центрального банка предоставляют консолидированную, периодическую, а также разовую отчетность.
Банк несет ответственность за целостность и достоверность отчетов и иных сведений, представляемых банком в Центральный банк.
Банки представляют другие виды отчетности в соответствии с законодательством.
Статья 72. Публикация банками финансовых отчетов
Банки публикуют финансовые отчеты, основной банк банковской группы — консолидированную финансовую отчетность по форме, устанавливаемой Центральным банком, после подтверждения аудиторской организацией достоверности указанных в них сведений.
Банки должны раскрывать информацию, связанную с собственными средствами, выполнением требований к капиталу, ликвидности, величине рисков и других ключевых показателей (нормативов).
Статья 73. Хранение документов по операциям банков
Банки обязаны хранить в своем ведомственном архиве документы в порядке и сроки, установленные Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Статья 74. Аудиторская проверка банков и банковской группы
Целью аудиторской проверки банка и банковской группы является установление аудиторской организацией достоверности и соответствия финансовой отчетности и иной финансовой информации банка и банковской группы законодательству о бухгалтерском учете и международным стандартам финансовой отчетности.
Годовая финансовая отчетность банков и годовая консолидированная финансовая отчетность банковской группы подлежат обязательному аудиту. Аудиторская проверка банка и банковской группы может проводиться по требованию Центрального банка как в целом по деятельности банка и банковской группы, так и по отдельным направлениям их деятельности.
Аудиторское заключение о годовой финансовой отчетности банка, годовой консолидированной финансовой отчетности банковской группы, помимо предусмотренного законом, должно содержать результаты проверки аудиторской организацией:
выполнения банком, банковской группой по состоянию на отчетную дату пруденциальных нормативов;
соответствия внутреннего контроля и организации систем управления рисками банка, банковской группы требованиям, предъявляемым Центральным банком.
Аудиторские организации по результатам проверки деятельности банков и банковской группы подтверждают (или не подтверждают) достоверность финансовой отчетности и соответствие порядка ведения бухгалтерского учета установленным требованиям законодательства, а также выдают аудиторское заключение, прилагаемое к годовому финансовому отчету банка, годовому консолидированному финансовому отчету банковской группы.
Без аудиторского заключения годовой финансовый отчет банка, а также годовой консолидированный финансовый отчет банковской группы не принимаются Центральным банком и не подлежат публикации.
В банках, имеющих лицензию на право осуществления исламской банковской деятельности, не реже одного раза в год должна проводиться внешняя аудиторская проверка по исламским финансам на предмет соответствия осуществляемой исламской банковской деятельности исламским финансовым стандартам.
Статья 75. Требования к аудиторской организации, осуществляющей аудиторскую проверку банка и банковской группы
Аудиторская проверка финансовой отчетности банка и консолидированной финансовой отчетности банковской группы проводится аудиторской организацией, имеющей в штате не менее двух аудиторов (с учетом руководителя аудиторской организации), имеющих квалификационный сертификат Центрального банка на право проведения аудиторских проверок банков.
Аудиторская организация не должна являться связанным лицом банка и иметь денежные обязательства перед ним.
Договоры, заключенные между банком (основным банком банковской группы) и аудиторской организацией, не должны содержать положения, ограничивающие передачу аудиторского отчета в Центральный банк.
Аудиторская организация обязана незамедлительно проинформировать Центральный банк о случаях, которые:
представляют грубое нарушение требований законодательства о банках и банковской деятельности;
могут оказать негативное влияние на деятельность банка;
могут привести к отказу аудиторской организацией выразить мнение о достоверности финансовой отчетности и соответствии порядка ведения бухгалтерского учета требованиям, установленным законодательством, или выразить мнение с оговоркой.
По требованию Центрального банка аудиторская организация должна представить дополнительные разъяснения, связанные с аудиторским отчетом.
Особенности проведения аудиторской проверки банков, порядок выдачи квалификационного сертификата аудитора определяются Центральным банком.
Глава 10 1 . Изменение деятельности кредитных организаций
Статья 75 1 . Особенности изменения деятельности кредитных организаций
Следующие кредитные организации могут изменить свою деятельность:
микрофинансовая организация — на деятельность микрофинансового банка;
микрофинансовый банк — на деятельность банка;
банк — на деятельность микрофинансового банка;
микрофинансовый банк — на деятельность микрофинансовой организации;
микрофинансовая организация — на деятельность микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность;
микрофинансовый банк, осуществляющий исключительно исламскую банковскую деятельность, — на деятельность банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность;
банк, осуществляющий исключительно исламскую банковскую деятельность, — на деятельность микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность;
микрофинансовый банк, осуществляющий исключительно исламскую банковскую деятельность, — на деятельность микрофинансовой организации;
банк — на деятельность банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность.
Особенности изменения деятельности кредитных организаций, предусмотренных в части первой настоящей статьи, определяются Центральным банком.
Статья 75 2 . Изменение деятельности микрофинансовой организации на деятельность микрофинансового банка или микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность
Создание микрофинансового банка путем изменения деятельности микрофинансовой организации на деятельность микрофинансового банка или микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, осуществляется в соответствии с условиями допуска к банковской деятельности, установленными законодательством о банках и банковской деятельности.
Микрофинансовая организация для изменения своей деятельности на деятельность микрофинансового банка или микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность должна иметь организационно-правовую форму акционерного общества.
Для изменения своей деятельности на деятельность микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, от микрофинансовой организации требуется избавиться от активов и обязательств в своей деятельности, не соответствующих исламским финансовым стандартам.
Для получения предварительного разрешения на создание микрофинансового банка заявитель в течение десяти рабочих дней со дня принятия решения о создании микрофинансового банка представляет в Центральный банк заявление с приложением:
решения акционера (акционеров) о создании микрофинансового банка путем изменения деятельности микрофинансовой организации на деятельность микрофинансового банка или микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность;
документов, предусмотренных в абзацах третьем , пятом — четырнадцатом части первой статьи 16 настоящего Закона;
дополнительно документов, предусмотренных в части второй статьи 16 настоящего Закона – при представлении заявления на изменение деятельности микрофинансовой организации на деятельность микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность;
документов, предусмотренных в части первой статьи 17 настоящего Закона, — при участии иностранного банка в уставном капитале микрофинансового банка.
Для государственной регистрации микрофинансового банка и получения лицензии заявитель не позднее шести месяцев после получения предварительного разрешения на создание микрофинансового банка представляет в Центральный банк документы, предусмотренные в абзацах втором — пятом части первой статьи 20 настоящего Закона, а также копии документов в электронной форме, предусмотренных в части третьей настоящей статьи и абзацах втором — седьмом части первой статьи 20 настоящего Закона.
В случае принятия Центральным банком решения о государственной регистрации микрофинансового банка и выдаче лицензии Центральный банк в течение пяти рабочих дней со дня принятия данного решения ходатайствует перед Центром государственных услуг об исключении микрофинансовой организации из Единого государственного реестра субъектов предпринимательства в связи с изменением ее деятельности на деятельность микрофинансового банка или микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность с приложением данного решения.
Центр государственных услуг в течение двух рабочих дней со дня получения решения о государственной регистрации микрофинансового банка и выдаче лицензии исключает запись о микрофинансовой организации из Единого государственного реестра субъектов предпринимательства и уведомляет об этом Центральный банк не позднее следующего рабочего дня.
Центральный банк в течение трех рабочих дней со дня исключения записи о микрофинансовой организации из Единого государственного реестра субъектов предпринимательства центром государственных услуг:
исключает сведения о микрофинансовой организации из реестра организаций, осуществляющих деятельность микрофинансовой организации;
осуществляет государственную регистрацию микрофинансового банка;
вносит в Единый государственный регистр предприятий и организаций изменения, связанные с изменением деятельности микрофинансовой организации на деятельность микрофинансового банка или микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность;
выдает заявителю лицензию.
За выдачу лицензии взимается государственная пошлина в размере, установленном законом.
Микрофинансовый банк, созданный путем изменения деятельности микрофинансовой организации, у которого доля кредитов в кредитном портфеле и (или) исламских финансовых операций в портфеле финансирования, выданных или оказанных для осуществления предпринимательской деятельности и деятельности самозанятых лиц, направленной на получение дохода, составляет менее семидесяти процентов, обязан довести долю данных кредитов и (или) исламских финансовых операций до семидесяти процентов в течение двух лет со дня изменения деятельности.
Статья 75 3 . Изменение деятельности микрофинансового банка на деятельность банка или деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность на деятельность банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность
Изменение деятельности микрофинансового банка на деятельность банка или деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность на деятельность банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, осуществляется путем:
получения предварительного разрешения Центрального банка на изменение деятельности микрофинансового банка на деятельность банка или деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность на деятельность банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность;
переоформления выданной лицензии.
Для получения предварительного разрешения на изменение деятельности микрофинансового банка на деятельность банка или деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность на деятельность банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность заявитель в течение десяти рабочих дней со дня принятия акционером (акционерами) решения об изменении деятельности представляет в Центральный банк заявление с приложением:
решения акционера (акционеров) об изменении деятельности микрофинансового банка на деятельность банка или деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность на деятельность банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность;
проекта устава банка;
документов, предусмотренных в абзацах пятом — четырнадцатом части первой статьи 16 настоящего Закона;
дополнительно документов, предусмотренных в части второй статьи 16 настоящего Закона, — при представлении заявления на изменение деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность на деятельность банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность;
документов, предусмотренных в части первой статьи 17 настоящего Закона, — при участии иностранного банка в уставном капитале банка.
Для переоформления лицензии заявитель не позднее шести месяцев после получения предварительного разрешения на изменение деятельности микрофинансового банка на деятельность банка или деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность на деятельность банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность представляет в Центральный банк заявление с приложением:
документов, предусмотренных в абзацах третьем и четвертом части первой статьи 20 настоящего Закона;
устава банка в двух экземплярах;
заключения Главного территориального управления Центрального банка по месту нахождения банка о соответствии его помещений, обеспечения их защитой, оснащенности оборудованием, организационно-техническими средствами и программным обеспечением требованиям Центрального банка — при изменении местонахождения банка или реконструкции его помещений;
копий документов, предусмотренных в частях второй и третьей настоящей статьи, в электронной форме.
Рассмотрение заявления и уведомление заявителя о принятом решении осуществляются в порядке, установленном для рассмотрения документов, представленных для получения предварительного разрешения на создание банка и о государственной регистрации банка и выдаче лицензии. При этом, помимо случаев, предусмотренных в статьях 19 и 21 настоящего Закона, основанием для отказа в выдаче предварительного разрешения на изменение деятельности микрофинансового банка на деятельность банка или деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность на деятельность банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность или переоформления выданной лицензии является несоблюдение микрофинансовым банком пруденциальных нормативов в течение последних шести месяцев.
В случае принятия Центральным банком решения о переоформлении лицензии Центральный банк вносит в Государственный реестр банков соответствующую запись об изменении деятельности микрофинансового банка на деятельность банка или деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность на деятельность банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, а также переоформляет выданную лицензию.
Статья 75 4 . Изменение деятельности банка на деятельность микрофинансового банка или деятельности банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, на деятельность микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность
Изменение деятельности банка на деятельность микрофинансового банка или деятельности банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, на деятельность микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность осуществляется путем переоформления выданной банку лицензии.
Для переоформления лицензии заявитель в течение десяти рабочих дней со дня принятия акционером (акционерами) решения об изменении деятельности банка на деятельность микрофинансового банка или деятельности банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, на деятельность микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность представляет в Центральный банк заявление с приложением:
решения акционера (акционеров) об изменении деятельности банка на деятельность микрофинансового банка или деятельности банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, на деятельность микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность;
устава микрофинансового банка в двух экземплярах;
списка акционеров;
информации о членах наблюдательного совета и правления, о членах совета по исламским финансам банка — для микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, а также о ключевом персонале микрофинансового банка, необходимой для проведения оценки их соответствия требованиям, предусмотренным в статье 36 настоящего Закона;
заключения Главного территориального управления Центрального банка по месту нахождения микрофинансового банка о соответствии его помещений, обеспечения их защитой, оснащенности оборудованием, организационно-техническими средствами и программным обеспечением требованиям Центрального банка — при изменении местонахождения банка или реконструкции его помещений;
документов, предусмотренных в части первой статьи 17 настоящего Закона, — при участии иностранного банка в уставном капитале микрофинансового банка;
копии документов, перечисленных в абзацах втором — седьмом настоящей части, в электронной форме.
Рассмотрение заявления и уведомление заявителя о принятом решении осуществляются в порядке, установленном для рассмотрения заявления о государственной регистрации банка и выдаче лицензии. При этом, помимо случаев, предусмотренных в статье 21 настоящего Закона, основаниями для отказа в изменении деятельности банка на деятельность микрофинансового банка или деятельности банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, на деятельность микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность являются:
несоблюдение банком пруденциальных нормативов в течение последних шести месяцев;
неплатежеспособность или вероятность наступления неплатежеспособности банка.
В случае принятия Центральным банком решения о переоформлении лицензии Центральный банк вносит в Государственный реестр банков соответствующую запись об изменении деятельности банка на деятельность микрофинансового банка или деятельности банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, на деятельность микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, а также переоформляет лицензию.
Банк, изменивший свою деятельность на деятельность микрофинансового банка или на деятельность микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, вправе осуществлять финансовые операции, являющиеся ограниченными для микрофинансового банка, в целях исполнения договоров, заключенных до изменения деятельности, вплоть до истечения срока действия указанных договоров, но не более двух лет с даты изменения деятельности. При этом запрещается изменение в данных договорах первоначально установленных суммы обязательства и срока действия договора.
Статья 75 5 . Изменение деятельности микрофинансового банка или деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, на деятельность микрофинансовой организации
Изменение деятельности микрофинансового банка или деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность на деятельность микрофинансовой организации допускается после возвращения вкладов (депозитов) и (или) перевода обязательств по возврату денежных средств, внесенных во вклады (депозиты), в другой банк.
Для изменения деятельности микрофинансового банка или деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, на деятельность микрофинансовой организации заявитель в течение десяти рабочих дней со дня принятия решения об изменении деятельности микрофинансового банка на деятельность микрофинансовой организации представляет в Центральный банк документы, предусмотренные в частях первой и третьей статьи 20 Закона Республики Узбекистан «О небанковских кредитных организациях и микрофинансовой деятельности».
Рассмотрение документов, представленных для изменения деятельности микрофинансового банка или деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, на деятельность микрофинансовой организации, осуществляется в порядке, предусмотренном для рассмотрения документов, предоставленных для учетной регистрации небанковских кредитных организаций в соответствии с законодательством о небанковских кредитных организациях и микрофинансовой деятельности.
В случае принятия Центральным банком решения о согласии на изменение деятельности микрофинансового банка или деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность на деятельность микрофинансовой организации Центральный банк отзывает лицензию.
Микрофинансовый банк на основании решения Центрального банка о согласии на изменение деятельности микрофинансового банка или деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, на деятельность микрофинансовой организации представляет в Центр государственных услуг документы, предусмотренные законодательством, для перерегистрации.
Центр государственных услуг в течение двух рабочих дней со дня перерегистрации микрофинансовой организации вносит в Единый государственный регистр предприятий и организаций изменения, связанные с перерегистрацией микрофинансовой организации.
Центральный банк в течение двух рабочих дней со дня внесения изменений в Единый государственный регистр предприятий и организаций исключает запись о микрофинансовом банке из Государственного реестра банков и осуществляет учетную регистрацию микрофинансовой организации.
Микрофинансовая организация, созданная путем изменения деятельности микрофинансового банка или деятельности микрофинансового банка, осуществляющего исключительно исламскую банковскую деятельность, обязана в течение двух лет со дня осуществления учетной регистрации привести свою деятельность в соответствие с требованиями, установленными для деятельности микрофинансовых организаций.
Глава 11. Реорганизация банков
Статья 76. Реорганизация банка
Реорганизация банка осуществляется в форме слияния, присоединения, разделения, выделения и преобразования по решению общего собрания акционеров с разрешения Центрального банка, с учетом требований законодательства о конкуренции. Реорганизация банка может быть также осуществлена по требованию Центрального банка.
Реорганизация банка, единственным учредителем которого является государство, осуществляется на основании решения уполномоченного органа, по согласованию с Центральным банком.
Основанием для подачи в Центральный банк заявления о получении разрешения на реорганизацию банка является наличие решения общего собрания акционеров о реорганизации банка.
В случае отказа Центрального банка в реорганизации банка решение общего собрания акционеров о реорганизации банка считается недействительным.
После получения разрешения Центрального банка на реорганизацию банка в форме слияния, разделения и выделения выполняются организационно-технические мероприятия, необходимые для государственной регистрации и получения лицензии каждого вновь возникающего банка.
Получение разрешения Центрального банка на реорганизацию банка не является гарантией государственной регистрации и выдачи лицензии банкам, возникающим в результате реорганизации.
Реорганизуемый банк обязан завершить процесс реорганизации в течение шести месяцев со дня получения разрешения на реорганизацию банка.
Государственная регистрация и выдача лицензий вновь возникшим в результате реорганизации банкам осуществляется в порядке, установленном Центральным банком.
Порядок реорганизации банка определяется Центральным банком.
Статья 77. Отзыв лицензии
Центральный банк вправе отозвать лицензию в случаях:
если банк не начал осуществлять банковскую деятельность и (или) исламскую банковскую деятельность в течение двенадцати месяцев после получения лицензии, прямо отказался от нее или не осуществляет финансовые операции, в том числе исламские финансовые операции, более трех месяцев;
невыполнения банком условий предоставления лицензии;
совершения банком одного из грубых нарушений, указанных в статье 54 настоящего Закона;
если банк несет или может понести убытки в размерах, превышающих десяти процентов регулятивного капитала банка в каждый из трех последовательных кварталов или пятидесяти процентов регулятивного капитала вне зависимости от периода времени;
прекращения деятельности банка в результате реорганизации;
принятия общим собранием акционеров решения о добровольной ликвидации банка;
отзыва лицензии у банка иностранного государства, создавшего банк в Республике Узбекистан;
принятия Центральным банком решения о согласии на изменение деятельности микрофинансового банка на деятельность микрофинансовой организации;
наступления неплатежеспособности банка.
Под неплатежеспособностью банка понимаются следующие случаи:
неспособность банка удовлетворить требования своих клиентов в течение семи дней из-за недостаточности средств;
обязательства банка превышают его активы;
снижение коэффициентов адекватности капитала и (или) размера уставного капитала банка от минимального размера, установленного законодательством, на пятьдесят или более процентов;
выявление Центральным банком случаев, когда достоверное отражение в отчетности сведений о финансовом состоянии банка приведет к возникновению оснований, указанных в абзацах втором, третьем и четвертом настоящей части;
наличие обстоятельств, угрожающих сохранности денежных средств, доверенных банку вкладчиками и кредиторами.
Правление банка незамедлительно должно уведомить Центральный банк в случаях наступления неплатежеспособности банка или наличия риска неспособности удовлетворения банком исков, предъявленных ему клиентами.
Если у банка, имеющего соответствующую лицензию (соответствующие лицензии) по банковской деятельности, отзывается:
лицензия на право осуществления исламской банковской деятельности, банк продолжает свою деятельность на основании лицензии на право осуществления банковской деятельности;
лицензия на право осуществления банковской деятельности, отзывается также и лицензия на право осуществления исламской банковской деятельности, за исключением случаев отзыва Центральным банком лицензии на право осуществления банковской деятельности в результате изменения банка на банк, осуществляющий исключительно исламскую банковскую деятельность.
Постановление правления Центрального банка об отзыве лицензии вступает в силу с момента принятия данного постановления.
Постановление правления Центрального банка вручается руководству банка под расписку в день принятия данного постановления.
Информация об отзыве лицензии банка подлежит публикации в средствах массовой информации, а также на официальном веб-сайте Центрального банка в течение одного дня со дня принятия данного постановления.
Банку с момента принятия постановления правления Центрального банка об отзыве лицензии запрещается осуществление деятельности, разрешенной банкам в соответствии с настоящим Законом, за исключением действий, связанных с ликвидацией банка.
Глава 12. Заключительные положения
Статья 82. Разрешение споров
Споры между банком и его клиентами разрешаются в порядке, установленном законодательством.
Статья 83. Ответственность за нарушение законодательства о банках и банковской деятельности
Лица, виновные в нарушении законодательства о банках и банковской деятельности, несут ответственность в установленном порядке.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
5 ноября 2019 г.,
№ ЗРУ-580