📅 2019-yil 21-noyabr · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019-yil 21-noyabr · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019 йил 21 ноябрь · Президент қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 21 ноября 2019 г. · Постановления Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 21 November 2019 · Presidential resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Қарори
МАҚСАДЛИ ДАСТУР
ДАСТУРИ
мақсадли кўрсаткичлари (индикаторлар)
ТУЗИЛМАСИ
ЖАДВАЛИ
РЕЖА-ГРАФИГИ
Ядро физикаси институти илмий-тадқиқот фаолиятини қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари тўғрисида
Ўзбекистонда ядро физикаси тадқиқотлари ўтган асрнинг 40-йилларида бошланган бўлиб, 50-йилларига келиб жадал ривожлана бошлади. Мамлакатда юқори малакали олимларнинг мавжудлиги, шунингдек, атом энергиясидан тинчлик мақсадларида фойдаланиш йўлида Ўзбекистон олимларининг самарали илмий изланишлари ва амалий ишланмалари 1956 йилда Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ядро физикаси институтининг (кейинги ўринларда — Институт) ташкил этилишига замин яратди.
Институт ўзининг 60 йилдан зиёд фаолияти давомида ядро физикаси ва ядровий технологиялар соҳасида дунё илмий ҳамжамияти томонидан тан олинган йирик тадқиқот марказига айланди.
Ўтган йиллар давомида Институт жамоаси томонидан муайян ишлар амалга оширилди, шу жумладан:
атом ядроси ва элементар зарралар физикаси, ядро тузилиши назарияси, қуйи ва ўта паст энергияларда ядроларнинг парчаланиши ва қўшилиши физикаси, юқори энергиялар физикаси, астрофизика ва космология, қаттиқ жисм радиацион физикаси, радиокимёнинг фундаментал жиҳатлари соҳаларида ядровий илмларнинг фундаментал асослари ривожлантирилди;
амалий радиокимё, радиоизотоплар ва улар асосида радиофармацевтик препаратлар ишлаб чиқариш, иқтисодиётнинг турли тармоқлари учун радиацион приборлар ва ускуналар тайёрлаш, опто- ва микроэлектроника учун янги материаллар олиш бўйича амалий ядро технологиялари яратилди.
Шу билан бирга, ядро физикаси соҳасида тадқиқотлар кўламини кенгайтириш, юқори малакали кадрларни тайёрлаш, Институтнинг илмий салоҳиятини янада ошириш учун қўшимча чораларни кўриш талаб этилмоқда, хусусан:
илмий тадқиқотларни молиялаштириш тизимини такомиллаштириш;
ёш олимларни тайёрлаш ва уларни илмий тадқиқотларга жалб этиш бўйича олиб борилаётган ишларнинг самарадорлигини ошириш, иқтисодиёт тармоқларида мавжуд долзарб муаммоларни ҳал этишга қаратилган амалий-илмий тадқиқотлар кўламини кенгайтириш ҳамда тадқиқот реакторидан самарали фойдаланиш;
атом энергетикаси йўналишидаги илмий изланишларни йўлга қўйиш;
Институтнинг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш, шу жумладан, замонавий ядровий ускуналар, юқори энергияли циклотрон, юқори қувватли электрон тезлатгичлар, бошқа асбоб-ускуна ва жиҳозлар билан таъминлаш.
Ядро фанлари ва технологияларини ривожлантириш, ушбу йўналишда илмий тадқиқотларни олиб бориш тизимини тубдан такомиллаштириш ва Институт илмий-техник салоҳиятини ошириш, ядровий тадқиқот реакторидан самарали ва бехатар фойдаланишни таъминлаш, илмий-инновацион фаолиятни самарали ташкил этиш, унинг натижадорлигини таъминлашда кадрларнинг малакасини янада ошириш мақсадида:
1. Қуйидагилар Институт фаолиятининг асосий йўналишлари этиб белгилансин:
назарий ва экспериментал ядро физикаси, атом энергетикаси ва ядровий технологиялар, қаттиқ жисм радиацион физикаси ва материалшунослик, ядровий аналитика ва радиокимё, илмий асбобсозлик бўйича фундаментал, амалий ва инновацион илмий тадқиқотлар олиб бориш ва илмий-инновацион ишланмаларни амалиётга татбиқ қилиш;
олий ўқув юртидан кейинги таълим институти фаолияти самарадорлигини таъминлаш, юқори малакали кадрлар тайёрлаш ва иқтидорли ёшларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш;
республика мақсадли фан-техника ва инновацион дастурларини бажариш орқали ядро фани ва технологияларини мувофиқлаштиришда фаол иштирок этиш;
иқтисодиётнинг реал сектори тармоқлари, таълим муассасаларидаги ўқув жараёнида Институт илмий салоҳиятидан самарали фойдаланиш, диссертация ишлари ва битирув малакавий ишларига раҳбарлик қилиш орқали фан, таълим ва ишлаб чиқариш интеграциясини мустаҳкамлаш;
хорижда илмий кадрларнинг касбий малакасини ошириш, шунингдек, Институт илмий фаолиятига чет эллик олимлар ва мутахассисларни, шу жумладан хориждаги ватандошларни жалб қилиш;
Институт фаолиятига замонавий ахборот технологияларини кенг жорий этиш.
2. Қуйидагилар:
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ядро физикаси институти фаолиятини такомиллаштириш бўйича мақсадли дастур (кейинги ўринларда — Мақсадли дастур) 1-иловага мувофиқ;
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ядро физикаси институтининг 2020 — 2024 йилларга мўлжалланган илмий-тадқиқот ишлари дастури (кейинги ўринларда — Илмий-тадқиқот ишлари дастури) 2-иловага мувофиқ;
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ядро физикаси институтининг 2021 йилгача мақсадли кўрсаткичлари (кейинги ўринларда — Мақсадли кўрсаткичлар) 3-иловага мувофиқ;
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ядро физикаси институтининг тузилмаси 4-иловага мувофиқ;
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ядро физикаси институтининг Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети ҳисобидан молиялаштириладиган илмий ходимлари сонини босқичма-босқич камайтириб бориш жадвали 5-иловага мувофиқ;
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ядро физикаси институти ходимларининг хориждаги етакчи илмий марказлар ва ишлаб чиқариш корхоналарида малакасини ошириш режа-графиги 6-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси президенти Б.С. Юлдашев зиммасига Мақсадли дастур ва Илмий-тадқиқот ишлари дастури сифатли ҳамда тўлиқ бажарилишини таъминлаш ва Мақсадли кўрсаткичларга эришиш учун шахсий масъулият юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси, Мутахассисларни хорижда тайёрлаш ва ватандошлар билан мулоқот қилиш бўйича «Эл-юрт умиди» жамғармаси ва Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш вазирлиги Институт илмий ходимларининг хориждаги етакчи илмий марказлар ва ишлаб чиқариш корхоналарида малака оширишини таъминласин.
Илм-фанни молиялаштириш ва инновацияларни қўллаб-қувватлаш жамғармаси маблағлари, Институтнинг бюджетдан ташқари маблағлари, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси учун Давлат бюджетида назарда тутилган мақсадли маблағлар ва қонун ҳужжатлари билан тақиқланмаган бошқа манбалар Институт илмий ходимларининг хорижда малака оширишини молиялаштириш манбалари этиб белгилансин.
3. Белгилаб қўйилсинки, 2020 йилнинг 1 январидан бошлаб:
Институт ходимлари меҳнатига ҳақ тўлаш, бино ва иншоотларини сақлаш харажатларини молиялаштириш, шунингдек, жорий харажатларини қоплаш Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобига амалга оширилади;
Институтда илмий-техник дастурлар доирасидаги фундаментал тадқиқотларнинг амалга оширилиши тўхтатилади ва бўшаган бюджет маблағлари Институтни сақлаш харажатларининг молиялаштирилишига йўналтирилади.
4. Институт фаолиятини молиялаштириш манбалари этиб қуйидагилар белгилансин:
Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари;
халқаро молия ва бошқа институтлар, хорижий ташкилотларнинг грантлари;
хўжалик фаолияти ҳисобидан тушган маблағлар;
қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар.
5. Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси бир ой муддатда:
янги таҳрирдаги Институт устави ҳамда лабораториялар ва илмий ходимлар фаолиятини йиллик баҳолаш тартибини белгиланган тартибда тасдиқласин;
Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги, Инновацион ривожланиш вазирлиги ҳамда Молия вазирлиги билан биргаликда Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан молиялаштириладиган ёрдамчи ходимлар, жумладан, республикадаги илмий-тадқиқот муассасаларининг илмий-ёрдамчи ходимлари штат нормативларини ишлаб чиқсин ва тасдиқласин.
6. Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси ва Инновацион ривожланиш вазирлиги манфаатдор идоралар билан биргаликда:
бир ой муддатда Институтни 2020 — 2024 йилларда ривожланиш концепциясини;
икки ой муддатда 2030 йилгача Институтнинг илмий изланиш фаолиятини ривожлантириш концепциясини ишлаб чиқсин ва тасдиқлаш учун Фан ва технологиялар бўйича республика кенгашига киритсин.
7. Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Ҳукуматининг айрим ҳужжатларига 7-иловага мувофиқ ўзгартиришлар киритилсин.
8. Мазкур қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов, Ўзбекистон Республикаси Президентининг маслаҳатчиси А.А. Абдувахитов ва Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси президенти Б.С. Юлдашев зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 21 ноябрдаги ПҚ-4526-сон қарорига 1-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ядро физикаси институти фаолиятини такомиллаштириш бўйича
Т/р Устувор масалалар Молиялаштириш манбалари Бажариш муддатлари Масъул ижрочилар I. Илмий изланишлар самарадорлиги ва натижадорлигини ошириш 1. Ядро физикаси институтининг (кейинги ўринларда — Институт) 2020 — 2024 йилларда ривожланиш концепциясини ишлаб чиқиш . Бунда халқаро тенденциялар ва илмий изланишлар билан мувофиқликни таъминлаш мақсадида республика ядро физикаси соҳасидаги мавжуд ҳолатни таҳлил қилиш, иқтисодиётнинг реал секторлари (қишлоқ хўжалиги, тиббиёт, нефт ва газ саноати, ядровий ва радиациявий хавфсизлик ва бошқалар), айнан фан, технологиялар ва атом энергетикасида ядровий технологияларни қўллаш учун кадрларни тайёрлаш заруратини ҳисобга олган ҳолда мамлакат иқтисодиётининг ядровий технологияларига бўлган эҳтиёжини аниқлаш, Институт моддий-техника базасини мустаҳкамлаш учун зарур замонавий универсал ядро-физикавий қурилмаларни аниқлаш. — 2020 йил 1 январь Фанлар академияси (Б. Юлдашев) , Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдурахмонов) , манфаатдор вазирлик ва идоралар 2. 2030 йилгача Институт илмий изланиш фаолиятини ривожлантириш концепциясини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. Бунда халқаро ҳамкорликни эътиборга олиб, республикада ядровий фан ва технологияларни ривожлантиришнинг истиқболли стратегик йўналишларини белгилаш, ушбу йўналашларни ривожлантиришда Институтнинг роли ва ўрнини аниқлаш, янги — ядровий энергетика йўналишини ривожлантиришда Институт учун устувор жиҳатларини белгилаб олиш, Институтнинг кадрлар етиштириб беришдаги ролини кучайтириш. — 2020 йил 1 март Фанлар академияси (Б. Юлдашев) , Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдурахмонов) , манфаатдор вазирлик ва идоралар 3. Ядро физикаси институтининг илмий-техник ютуқларини амалиётга татбиқ этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. Бунда: ядро физикаси ва ядровий технологиялар, қаттиқ жисм радиацион физикаси, ядровий тиббиёт ва атом энергетикаси ҳамда нурланиш манбаларини қўллашга асосланган асбобсозлик соҳасида эришилган натижаларни яқин ва узоқ бўлмаган муддатларда амалиётга татбиқ этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш ; республика корхоналари ва компаниялари эҳтиёжларидан келиб чиқиб, амалий изланишлар натижаларини ишлаб чиқаришга татбиқ қилиш дастурини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. — 2020 йил 1 февраль 2020 йил 1 июнь Фанлар академияси (Б. Юлдашев) 4. Республика иқтисодиёти ва фан йўналишларининг долзарб муаммолари ечимига қаратилган илмий изланишларни ташкил этиш ва ишланмаларни яратиш. Бунда иқтисодиёт тармоқларининг илмий ҳажмдор муаммоларини ҳал этиш учун Институт илмий-техник тадқиқотларининг устувор йўналишлари доирасида илмий лойиҳаларни шакллантириш. Илмий-техника дастурларига ажратилган маблағлар доимий Фанлар академияси (Б. Юлдашев) , Инновацион ривожлаиш вазирлиги (И. Абдурахманов) , Ядро физикаси институти 5. Хориж илмий марказларда ядро фани ва унга ёндош йўналишларда фаолият олиб бораётган хориждаги ватандош олимларимизни Институтдаги илмий изланишларга жалб қилиш. Бунда: хориждаги илмий марказларда фаолият юритаётган ватандошларимиз ҳақидаги маълумотлар базасини яратиш; ватандош олимларимиз билан музокаралар олиб бориш; ватандошларимиз иштирокида илмий изланишлар лойиҳаларини тайёрлаш; лойиҳаларни Фанлар академияси ва «Эл-юрт умиди» жамғармаси билан мувофиқлаштириш; лойиҳаларни Вазирлар Маҳкамасига тақдим этиш. «Эл-юрт умиди» жамғармаси маблағлари 2020 йилдан бошлаб Фанлар академияси (Б. Юлдашев) , Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдурахманов) , «Эл-юрт умиди» жамғармаси (А. Бекмурадов) II. Институт фаолиятини такомиллаштириш, малакали кадрлар тайёрлаш ва халқаро алоқаларни мустаҳкамлаш 6. Илмий ишлар натижаларини инвентаризация қилиш, уларни амалиётга татбиқ этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. Бунда Институтнинг илмий ишларини инвентаризация қилиш, Ўзбекистон Республикаси патентлари билан ҳимояланган интеллектуал мулк объектларини баҳолаш, иқтисодиётнинг реал секторларида татбиқ этиш долзарблигидан келиб чиқиб, истиқболли илмий ишланмаларни таҳлил қилган ҳолда уларнинг рўйхатини ва уларни амалиётга татбиқ этиш чора-тадбирларини ишлаб чиқиш. — 2020 йил 1 январь Фанлар академияси (Б. Юлдашев) , Адлия вазирлиги ҳузуридаги Интеллектуал мулк агентлиги (Т. Абдусатторов) 7. Институт илмий ишланмаларининг доимий янгиланиб турадиган маълумотлар электрон базасини яратиш. Бунда Институт илмий ишланмалар маълумотлар электрон базаси дастурини ишлаб чиқиш ва уни мунтазам янгилаб туриш. — 2020 йил 1 апрель Ядро физикаси институти (Б. Юлдашев) 8. Инновацион ғоялар ва ишланмаларни ички ва ташқи бозорда тижоратлаштириш хизматини ташкиллаштириш. Бунда инновацион ғоялар ва ишланмаларни тижоратлаштириш хизматини ташкил этиш юзасидан таклиф тайёрлаш. — 2020 йил 1 февраль Ядро физикаси институти (Б. Юлдашев) 9. Ядро фани ва ядровий технологиялар соҳаси учун кадрлар тайёрлаш. Бунда: ёшларни институт илмий фаолиятига қизиқтириш мақсадида Республиканинг соҳавий олий ўқув юртларида аудитория ва аудиториядан ташқари машғулотлар олиб бориш; Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигига магистрлик диссертация ишларини Институт илмий лабораторияларида бажариш бўйича таклиф киритиш; Институт ходимлари ва бўлимларининг турдош кафедраларга эга «ММФИ» Россия миллий илмий тадқиқот ядро университети филиали, Ўзбекистон миллий университети ва Самарқанд давлат университетининг ўқув жараёнида иштирок этишини таъминлаш. Институтнинг бюджетдан ташқари маблағлари Давлат бюджети доимий 2019 йил 1 декабрь 2020/2021 ўқув йилидан бошлаб Ядро физикаси институти (Б. Юлдашев) 10. Ёш олимларни Институтга жалб этиш бўйича самарали чора-тадбирларини амалга ошириш. Бунда: Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигига битирувчи ёш мутахассисларни тақсимлаш тизимини қайта тиклаш тўғрисида таклиф киритиш; Давлат гранти лойиҳалари штат жадвалида ёш олимлар улуши 30 фоиздан кам бўлмаслигини таъминлаш; ёш магистрлар учун стажер-тадқиқотчи лавозимидан мақсадли фойдаланиш. — 2020 йил 1 январь 2020 йил 1 январь доимий Фанлар академияси (Б. Юлдашев) , Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдурахмонов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) 11. Ядро физикаси институти илмий фаолиятини ривожлантириш концепциясида белгиланган илмий йўналишлар бўйича докторантурага квоталар ажратиш. Бунда докторантурада янги ихтисосликларни очиш ва мавжудларини кенгайтириш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш, диссертация ишини амалга ошириш юзасидан узоқ муддатли илмий сафарга жўнатишни ташкиллаштириш. Давлат бюджети 2020 йил 1 июнь Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдурахманов) , Фанлар академияси (Б. Юлдашев) , Ядро физикаси институти (Б. Юлдашев) 12. Магистрларни Институт илмий-изланиш лойиҳаларига жалб қилиш. Бунда турдош олий таълим муассасалари билан магистрлик диссертацияларини Институтда бажариш тадбирлар режасини ишлаб чиқиш ва уни Фанлар академияси ва Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигига тасдиқлаш учун киритиш. Манфаатдор олий таълим муассасалари маблағлари 2020 йил 1 май Фанлар академияси (Б. Юлдашев) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (И. Маджидов) III. Институт рақобатдошлигини таъминлаш 13. Хориждаги илмий муассасалар ва марказлар билан ҳамкорликда илмий изланишлар олиб боришни кенгайтириш. Бунда: Институт асосий илмий йўналишлари бўйича ҳамкорликда олиб бориладиган изланишларни келишиб олиш ва шу йўналишлар бўйича иш режаларини ишлаб чиқиш; қизиқиш билдирган турдош етакчи хорижий илмий марказлари, жамғармалари ва ташкилотлари билан шартномалар тузиш; илмий даражага эга изланувчиларнинг хориждаги анжуманлар, симпозиумлар ва бошқа тадбирларда қатнашишини йўлга қўйиш. Халқаро молия институтлари, хорижий ва донор ташкилотларнинг грантлари ва маблағлари 2020 йил 1 январь доимий доимий Фанлар академияси (Б. Юлдашев) , Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдурахмонов) , Ташқи ишлар вазирлиги (А. Комилов) , Инвестиция ва ташқи савдо вазирлиги (С. Умурзоқов) 14. Ядровий тадқиқотлар бирлашган институти (Россия Федерацияси) билан ҳамкорликни мустаҳкамлаш. Бунда Ядровий тадқиқотлар бирлашган институтибилан ҳамкорликда олиб бориладиган илмий изланишлар ҳамда мазкур институт базасида кадрлар тайёрлаш иш режаларини ишлаб чиқиш, докторантларни диссертация ишини бажариш юзасидан узоқ муддатли илмий сафарга юбориш. Аъзолик бадали маблағлари 2020 йил 1 июнь Фанлар академияси (Б. Юлдашев) , Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдурахмонов) 15. Катта Адрон Коллайдери йирик халқаро илмий лойиҳаларида Институт ходимларининг иштирокини таъминлаш. Бунда: Катта Адрон Коллайдерида ҳамкорликда олиб бориладиган илмий изланишлар режасини ишлаб чиқиш ва мувофиқлаштириш; қўшма тадқиқотларда қатнашиш. — 2020 йил 1 апрель доимий Фанлар академияси (Б. Юлдашев) , Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдурахмонов) , Ташқи ишлар вазирлиги (А. Камилов) 16. Институтда олиб бориладиган илмий изланишлар асосий йўналишлари бўйича халқаро ва республика миқёсидаги илмий анжуманлар ташкил этиш ва ўтказиш. Бунда: республикада ўтказиладиган илмий-техникавий тадбирлар режасига киритиш учун ядровий энергетика ва ядровий технологиялар бўйича халқаро тадбирлар тақвимий режаларини тузиш ва Фанлар академияси билан мувофиқлаштириш; ҳар икки йилда «Ядро физикаси ва ядровий технологиялар» мавзусида республика ёш физиклар анъанавий анжуманини ўтказиб бориш. Институтнинг бюджетдан ташқари маблағлари ва ҳомийлар маблағлари доимий Фанлар академияси (Б. Юлдашев) IV. Институт моддий-техника базасини мустаҳкамлаш 17. Илмий ускуналар, эҳтиёт қисмлар ва реагентлар олиш бўйича йиллик дастурни амалга ошириш. Бунда: Институтга зарур бўлган ҳорижда ишлаб чиқарилган замонавий илмий ускуналарни олиш бўйича асосли таклифлар ишлаб чиқиш; ускуналар рўйхатини Фанлар академияси билан мувофиқлаштириш; Инновацион ривожланиш вазирлигига илмий ускуналар, эҳтиёт қисмлар ва реагентларни олиш йиллик дастурини тақдим этиш. Инновацион фаолият ва новаторлик ғояларини қўллаб-қувватлаш жамғармаси маблағлари 2020 йил 1 январь 2020 йил 1 февраль доимий Ядро физикаси институти (Б. Юлдашев) , Инновацион ривожланиш вазирлиги (И. Абдурахмонов)
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 21 ноябрдаги ПҚ-4526-сон қарорига 2-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ядро физикаси институтининг 2020 — 2024 йилларга мўлжалланган илмий-тадқиқот ишлари
Мавзунинг номи Тадқиқот йўналишининг мазмуни Натижаларни тақдим қилиш кўриниши Бажариш муддати Тадқиқотлардан кутилаётган натижалар Амалиётда қўлланилиши Назарий ядро физикаси лабораторияси Қуйи ва ўта паст энергияларда кўпнуклонли тизимларнинг коллектив ва микроскопик хоссаларини тадқиқ этиш Реакциялар бинар маҳсулотлари ҳосил бўлишида квазибўлиниш ва чуқур ноэластик тўқнашувлар ролини баҳолаш усулларини ишлаб чиқиш. Икки ўлчамли номарк динамик тизимини таҳлил қилиш. Оғир ядролар коллектив ғалаёнланиш спектрида юқори тартибли эффектларни таҳлил қилиш. Енгил ядроли реакциялар учун асимптотик меъёрлаштирувчи коэффициентларни аниқлаш. Уч альфа заррали углерод-12 ядросида квант фазавий ўтиш хусусиятларини тадқиқ этиш. Гиперсферик Лагранж-меш усулига асосланган уч заррали модел доирасида бор-8 ва литий-8 енгил ядроларининг тузилишини ўрганиш. Гаусс асосидаги вариациявий усул доирасида бор-8 ва литий-8 енгил ядроларининг тузилишини тадқиқ этиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2020 й. Бинар маҳсулотлар ҳосил бўлишининг тўлиқ кесими ҳисобланади, квазибўлиниш ва чуқур ноэластик сочилиш ҳиссаси аниқланади. Квант тизимларнинг хусусиятларига ташқи майдонларнинг таъсир этиш қонуниятлари аниқланади. Ноадиабатик коллектив яқинлашиши доирасида оғир ядроларнинг staggering эффектининг тавсифи кўрсатилади. Бериллий-7 синтези реакциясининг барьеролди дифференциал периферия кесимини таҳлил қилиб, бериллий-7 радионуклиди синтезининг асимптотик мезонловчи коэффициенти ҳисобланади. 12 С ядросининг ғалаёнланган ҳолатдаги αα-потенциаллари тақиқланган ҳоллардаги асосий энергетик спектрлари таҳлил қилиниб ҳисобланади. Бериллий-7 ва литий-8 ядроларининг яриманалитик кўринишдаги тўлқин функциялари олинади ва энергетик спектри ҳамда ўртача квадрат радиуси ҳисобланади. Олинган натижалар қуйидагиларда қўлланилади: оғир ядроларнинг ҳосил бўлиш кесимларини ҳисоблашда; мураккаб тизимлар хоссаларига ташқи омилларнинг таъсирини кўрсатишда; оғир ядроларни коллектив ғалаёнлантиришдаги катта спинларни юқори даражали кузатишларда; қуйиэнергияларда 6 Li(p, γ) 7 Be и 3 Нe(α, γ) 7 Be ядро-астрофизикавий реакцияларни ҳисоблашда; Енгил ядроларнинг электромагнит тузилишини, ядро зарядининг тақсимланиш зичлигини ўрганишда. Бир нечта жисмлар квант физикаси масалаларини ечиш учун юқори самарали вариациявий усулларни ривожлантириш Ядроларни бириктириб олиш ва бўлинишида сирт таранглиги кучининг ўрнини тадқиқ этиш. Икки ядроли тизим ядролари боғларининг ҳосил бўлиш ва узилиши динамикаси. Турли геометрик тузилишли ядроларнинг бирга бўлиш ҳолатларини таҳлил қилиш. Протонларда протонлар сочилиши ядро-астрофизикавий реакциясининг асимптотик назариясини ишлаб чиқиш. Икки ва уч жисмли моделлар доирасида астрофизик S-фактор, бор-8 ядроси синтези реакциясининг тезлигини назарий таҳлил қилиш. Катта портлашдан кейин бор-8 ядролари тарқалишини назарий баҳолаш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2021 й. Оғир ионлар билан кечадиган ядро реакцияларида икки ядроли тизимлар, сирт эффектлари динамикасини аниқлаш. Ядролар бирга бўлишининг турли ҳолатлари аниқланади. Ўта паст энергияларда off-shell кулон e + p — cочилишининг умумий спин кинематикасидаги нейтроннинг релятивистик позитронга бериш реакцияси тезлиги ҳисобланади. Бор-8 ядроларининг ҳосил бўлиш реакцияси ва унинг катта портлашдан кейин тарқалиши тезлиги ҳисобланади. Олинган натижалар қуйидаги холларда қўлланилади: чуқур ноэластик реакциялар динамикаси ва ўта оғир элементлар ядроларининг ҳосил бўлишини таърифлаш; оғир ядроларнинг баъзи статик хусусиятларини кўрсатиб бериш; қуёш ва юлдузлардаги астрофизикавий жараёнларни таърифлаш; Қуёш нейтриноси билан боғлиқ масалаларни ечиш. Ядро шаклларининг ўзгариши динамик суюқ томчи ва квант тизими учун ҳаракат тенгламисини олиш. Оғир ядролардаги электрик квадрупол хоссаларни эътиборга олиб, ядроларда бирга бўлиш шаклларини таҳлил қилиш. Умумлаштирилган уч заррали асимптотик назарияни ишлаб чиқиш. Гиперсферик Лагранж-меш базисига асосланган учзаррали модель доирасида бериллий-7 ва литий-7 енгил ядролари тузилишини тадқиқ этиш. Гаус базиси асосидаги вариациявий усул доирасида бериллий-7 ва литий-7 енгил ядроларининг тузилишини тадқиқ этиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2022 й. Қаватли ва гидродинамик модель доирасида ядро шаклининг ўзгариш динамикасини таърифлашнинг динамик ҳаракат тенгламаси аниқланади. Ядроларнинг турли бирга бўлиш ҳолатлари аниқланиб, уларнинг электромагнит хоссалари тадқиқ этилади. Узатиш механизмида учзаррали кулон динамикасини аниқ ҳисобга олган ҳолда ядронинг кучсиз боғланган чегараолди ҳолатларида зарядланган зарраларни узатиш юза бинар реакциялари тадқиқ этилади. Олинган натижалар қуйидагиларни таърифлашда ишлатилади: ўта оғир ядролар ҳосил бўлиш реакциялари динамикаси; ўта оғир ядролар тузилиши ва статик хоссалари; қуёш ва юлдузлардаги термоядровий жараёнлар; енгил зарраларни узатиш реакциялари. Нуклонларнинг ўзаро тенг узатилмаслиги шароитида икки ядроли тизимларнинг ҳосил бўлиши ва парчаланишини ҳисоблаш. Оғир ядроларда турли геометрик шакллари ўртасидаги ўтишларни таҳлил қилиш. Учзаррали умумлашган асимптотик назарияни ишлаб чиқиш (давоми). Фтор-17 ядросининг уч заррали континиум тузилишини боғланган каналлар дискретлаш усулида тадқиқ этиш. Паст энергияларда кислород-16 ядролари томонидан протонларни ютиб олиш реакциясининг дифференциал кесимини назарий баҳолаш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2023 й. Динамик ҳаракат тенгламаси аниқланиб қаватли ва гидродинамик модел доирасида ядровий жараёнларни тарифлашга қўлланилади. Ядроларнинг турли бирга бўлиш ҳолатлари кўрсатилиб, уларнинг электромагнит хоссалари тадқиқ этилади. Учзаррали асимптотик назария ёрдамида 10 B( 7 Be, 8 B) 9 Be и 14 N( 7 Be, 8 B) 13 C реакциясининг дифференциал кесими таҳлил қилинади, 7 Be+p → 8 B учун асимптотик меъёрловчи коэффициент аниқланади. Сочилишнинг учзаррали тўлқин функцияси ва қуйи энергияларда p+ 16 O→ 15 O+d пикап-реакциясининг дифференциал кесими ҳисобланади. Олинган натижалар қуйидагиларни тарифлашда ишлатилади: чуқур ноэластик реакциялар ва ўтаоғир элементларнинг ҳосил бўлиш динамикаси; оғир ядроларнинг баъзи статик ва электромагнит хоссаларини аниқлаш қуйи энергияларда 7 Be(p, γ ) 8 B реакцияси тезлигини ҳисоблаш. Натижалар протон терапияси билан боғлиқ муаммоларни ҳал қилишда қўлланилади. Тўқнашаётган ядролар шаклларининг ҳар хил деформацияланиши шароитида икки ядроли тизимларнинг ҳосил бўлиши ва парчаланишини ҳисоблаш. Оғир ядролар шаклининг фазавий ўтиш соҳасидаги моделини ривожлантириш. Умумлашган уч заррали асимптотик назарияни ишлаб чиқиш (давоми). Икки ва уч жисмли модель доирасида бериллий-7 ядроси синтези астрофизикавий реакцияси тезлигини назарий баҳолаш. Киралкварк модели доирасида нуклон ва дельта резонанслар тузилишини тадқиқ этиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2024 й. Икки ядроли тизим ҳосил бўлиш динамикасига ядролар тўқнашуви деформациясининг таъсири аниқланади. Тўлиқ энергия эгрисидаги критик токнинг бузилган минимумлари ҳисобланади. Умумлашган учзаррали асимптотик назария ёрдамида 14 N( 13 N, 14 O) 13 C реакциясининг дифференциал кесимини таҳлил қилиш, 13 N+p→ 14 O учун асимптотик меъёрловчи коэффициентлар аниқланади. Асимптотик S-фактор, p+ 6 Li→ 7 Bе + γ синтез реакцияси тезлиги ҳамда шу жараённинг 7 Li нинг Катта портлашдан кейинга тарқалишига таъсири ҳисобланади. Олинган натижалар қуйидагиларни таърифлашда ишлатилади: чуқур ноэластик реакциялар ва ўтаоғир элементларнинг ҳосил бўлиши; оғир элементларнинг баъзи статик хоссалари; ўта паст энергияларда 13 N(p, γ ) 14 O реакцияси тезлигини ҳисоблаш. Натижалар литийнинг Коинотда тарқалишини аниқлаш, кучли ўзаро таъсир, адронлар тузилишини ўрганишда қўлланилади. Кўп заррали тизимлар физикаси лабораторияси Кўпзаррали жараёнларнинг ядровий, атом ва космологик масштаблардаги динамик моделини ишлаб чиқиш Таъсирлашувчи зарраларнинг катта тизими эволюциясини тадқиқ этиш ва уни информацион технологиялар ва биологияда қўллаш Дискрет коинот космологик моделини яратиш учун Эйнштейннинг майдон тенгламаларини олиш ва макроскопик гравитацион назариясини ривожлантириш. Кўпўлчамли гравитациявий моделларни ривожлантириш ва олинган майдон тенгламалари ечимини қидириш. Икки сатҳли зарралар тизими ва электромагнит модлар диссипациясини тадқиқ этиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2020 й. Коинотнинг ячейкали тузилишини ҳисобга олувчи космологик модель аниқланади. Гравитациянинг макроскопик назарияси ривожлантирилади. Астрофизикавий объектларнинг ички аналитик ечими уларнинг ҳолат тенгламасини ҳисобга олиб аниқланади. Қўлланилиш соҳалари — астрофизика, космология, биология. Тенгламаларни ечиш усулларини ишлаб чиқиш ва уларни таснифлаш. Кенг кўламли динамик фактор тенгламасини ечиш. Кўпзаррали атом тизимлари учун уларнинг ички тузилишини ҳисобга олиб, квант статистикаси усулларини ишлаб чиқиш. Қаттиқ жисмлар тузилиши бир ўлчамли структураларининг физик параметрларига таъсирини ҳисобга олиб, қаттиқ жисмлар структурасини таҳлил қилиш. Боғланиш учун маълумот узатиш тизимини яратиш учун квант кинетик тенгламалар ечимидан фойдаланиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2021 й. Дискрет коинотнинг космологик модели доирасида кенг кўламли фактор ечими аниқланади. Астрофизикавий объектлар атрофидаги кўпзаррали молекуляр жараёнлар кинетикасини таърифловчи модель яратилади. Бир ўлчамли объектлар физикавий тавсифи тенгламасини унинг таркиби ва симметриясига боғлиқ равишда тузиш ва ечиш усуллари ишлаб чиқилади. Қўлланилиш соҳалари — астрофизика, космология, қаттиқ жисмлар физикаси, асбобсозлик, биология ва информацион технологиялар. Олинган натижалар техникада қўлланиладиган ўта мустаҳкам иплар олишда қўлланилиши мумкин. Олинган космологик модел асосида молекуляр ва атомар водороддан ташкил топган протоюлдузлар булутининг шаклланиш назариясини яратиш. Кўпзаррали молекуляр жараёнлар ва булутлар коллапсини тадқиқ этиш. Қаттиқ жисмлар тузилишини уларнинг икки ўлчамли структураларнинг физик параметрларига таъсирини ҳисобга олиб таҳлил қилиш. Нейронларда содир бўладиган жараёнларни тадқиқ қилиш учун квант кинетик тенгламалар занжири ечимини қўллаш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар. 2022 й. Икки ўлчамли объектлар физикавий тавсифи тенгламасини унинг таркиби ва симметриясига боғлиқ равишда тузиш ва ечиш усуллари ишлаб чиқилади. Локал молекуляр жараёнларга боғлиқ ҳолда марказий объект коллапси тенгламаси яратилади. Қўлланилиш соҳалари — астрофизика, қаттиқ жисмлар физикаси, асбобсозлик, биология. Олинган натижалар ўта сезгир детекторлар олишда қўлланилиши мумкин. Қаттиқ жисмлар тузилишини уч ўлчамли структураларнинг физикавий кўрсаткичларига таъсири нуқтаи назаридан кўриб чиқиш. Гравитациянинг майдон тенгламаси ва уни астрофизикада қўллашнинг аниқ аналитик ечимини топиш. Ташқи кучлар таъсирини ҳисобга олиб, квант кинетик тенглама занжирини тадқиқ этиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2023 й. Уч ўлчамли объектлар физикавий тавсифи тенгламасини унинг таркиби ва симметриясига боғлиқ равишда тузиш ва ечиш усуллари ишлаб чиқилади. Ҳолат тенгламасини ҳисобга олган ҳолда астрофизик объектлар учун ички ечим яратилади ва таснифланади. Қўлланилиш соҳалари — қаттиқ жисмлар физикаси, асбобсозлик, квант статистикаси. Халқа, диск, тор, Сатурнга ўхшаш объектлар учун Эйнштейн тенгламаларини вакуумли ва ички ечимини топиш. Бир ўлчамли — уч ўлчамли структуралар учун олинган кўп ўлчамли ечимлари учун уларнинг умумлашмаларини кўриб чиқиш. Квант кинетик тенглама занжири ечимини биологик жараёнларни тадқиқ этишда қўллаш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2024 й. Тадқиқ этиладиган астрофизикавий объектлар учун аниқ вакуум ва ички ечимлар аниқланади. Қўлланилиш соҳалари — астрофизика, қаттиқ жисмлар физикаси . Ядро реакторлари физикаси лабораторияси Бўлиниш маҳсулотлари ва трансуран изотоплари радиофаоллигини камайтириш ва уларнинг ВВР-СМ тадқиқот реакторининг конструкцион материалларига таъсири Ёқилғи циклларини оптималлаштириш ва ВВР-СМ ядро реактори парамертларини назорат қилиш усулларини ишлаб чиқиш. Cf-252 ва НГ-150 нейтрон генератори каби нейтрон манбаларидаги реакциялар асосида нейтрон манбаларининг самарадорлигини тадқиқ этиш. Конструкцион материалларнинг электр ўтказувчанлиги кўрсаткичига кўра нейтронлар билан нурланиш дозасини ишлаб чиқиш ва реактор актив зонаси кўрсаткичларини аниқлаш. ВВР-СМ реакторида ИРТ-4М русумли ядро ёқилғисини максимал ёқиш шароитларини тадқиқ этиш. Мақолалар, тезислар, муаллифлик гувохномалари. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2020 й. Бўлиниш маҳсулотлари ва трансуран изотоплари фаоллигини камайтириш мақсадида нейтронлар манбаси самарадорлиги аниқланади. Реактор фаол зонаси кўрсаткичлари ва конструкциявий материалларнинг нейтронлар билан нурланиш дозасини уларнинг электр ўтказувчанлиги орқали аниқлаш усули ишлаб чиқилади. ИРТ-4М русумли ядро ёқилғисини максимал ёқиш шароитлари аниқланади. Материалларнинг электр ўтказувчанлиги асосида нейтронлар оқими зичлигини ҳисоблаш усули ишлаб чиқилади. Натижалар трансмутация цикли самарадорлиги мезонларини аниқлашда қўлланилади. ВВР-СМ реакторини эксплуатация қилишда қўлланилади. Конструкцион материаллар хоссалари, жумладан иссиқлик ва эластиклик хусусиятларига ядро ёқилғиси радиоактив нурланишининг таъсирини тадқиқ этиш. Конструкцион материаллар ва улар атрофидаги турли намуналарда ВВР-СМ реактори нейтронлари спектри ҳосил қиладиган дозалар тақсимотини баҳолаш. ВВР-СМ ядро реакторини эксплуатация қилиш мобайнида ишлатилган ядро ёқилғисининг герметиклигини назорат қилиш. Мақолалар, тезислар, муаллифлик гувохномалари. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар. 2021 й. ВВР-СМ ядро реактори конструкциявий материалларнинг иссиқлик ва эластиклик хоссаларига радиоактив нурланишнинг таъсир қилиш механизми аниқланади. Ядро реактори конструкциясининг асосий элементларини эксплуатация қилиш вақтини баҳолаш учун дозалар тақсимоти ҳисобланади. Ишлатилган ядро ёқилғиси герметиклигини назорат қилиш усули ишлаб чиқилади. ВВР-СМ реакторини эксплуатация қилишда қўлланилади. Радиациявий хавфсизлик меъёрлари асосида ядровий қурилмада авария ҳолатларини моделлаштиришда атроф-муҳитга бўлган радиологик хавфни баҳолаш. Радиоактив чиқиндилар ва ишлатилган иссиқлик ажратувчи тўпламлардан чиқадиган радиоактив нуклидлар билан ифлосланган радиоактив аэрозоллар миқдорини баҳолашнинг янги усулларини ишлаб чиқиш. Мақолалар, тезислар, муаллифлик гувохномалари. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2022 й. Атроф-муҳитга радиологик хавф баҳоланади. Ядро реакторларини хавфсиз эксплуатациядан чиқариш қонуниятлари аниқланади. Радиоактив чиқиндилар ва ишлатилган ядро ёқилғисидан ажралиб чиқадиган радиоактив нуклидлар билан ифлосланган радиоактив аэрозоллар миқдорини баҳолаш усуллари ишлаб чиқилади. Натижаларнинг қўлланилиши ходимлар, аҳоли ва атроф-муҳитга радиациявий таъсирни камайтирилишини таъминлайди. Бўлиниш маҳсулотлари ва трансуран изотоплари фаоллигини камайтириш усулларини тадқиқ этиш. Ядро ёқилғисининиг ёниш даражасини ошириш ва реакторниниг фаол зонасида энергиянинг бир текис ажралиб чиқиш даражасини аниқлаш. Турли даражада ёнган ядро ёқилғисининг герметиклигини аниқлаш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2023 й. Бўлиниш махсулотлари ва трансуран изотоплари активлигини камайтириш усуллари аниқланади. Реакторниниг фаолзонасида ёқилғини рационал жойлаштириш ва қайтарувчиларнинг оптимал конструкциясини қўллаш, бойитишни муқобиллаштириш ҳисобига энергиянинг нотекис ажралиши камайтирилади. Турли даражада ёнган ядро ёқилғисининг герметиклиги аниқланади. ВВР-СМ реакторини эксплуатация қилишда қўлланилади. Трансмутацион циклнинг мезонларини аниқлаш. ВВР-СМ ядро реактори ишлаш режимини оптималлаштириш бўйича ишлаб чиқилган усулларни қўллаш бўйича таклифлар ва йўриқномалар тузиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар. 2024 й. Трансмутацион циклнинг мезонлари аниқланади. ВВР-СМ ядро реактори ишлаш режимини оптималлаштириш бўйича ишлаб чиқилган усулларни қўллаш бўйича таклифлар ва йўриқномалар тузилади. ВВР-СМ реакторини эксплуатация қилишда қўлланилади. Ядровий тиббиёт лабораторияси Нур терапиясида бинар технологияларни ривожлантиришни тадқиқ этиш: фотон тутиб қолувчи ва нейтрон тутиб қолувчи терапия. Самарий, гадолиний, олтин, висмут элементлари учун фотон тутиб қолувчи реакция унумини аниқлаш. Нишонда ўсимта заряд сони 53 дан ортиқ атомлар концентрациясини аниқлаш ва технология самарадорлигини баҳолаш. Инсон мияси глиом ўсимтаси тўқималарига нейтрон, гамма-нейтрон нурланиш таъсирини баҳолаш ва ўрганиш. Инсон мияси глиом ўсимтасининг радиорезистентлигини индивидуал баҳолаш учун клиник лаборатория усули ва таклифларни ишлаб чиқиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2020 й. Самарий, гадолиний, олтин, висмут элементлари учун фотон тутиб қолувчи реакция унумини аниқлашнинг янги усули аниқланади. Ўсимтада заряд сони 53 дан ортиқ (Z≥53) атомлар концентрациясини аниқлаш ва технология самарадорлигига ҳосил бўлган нурланишнинг энергетик тавсифлари боғлиқлигини баҳолаш. Инсон мияси глиом ўсимтасининг радиорезистентлигини индивидуал баҳолаш учун клиник лаборатория усули ишлаб чиқилади. Маълумотлар базасини самарий, гадолиний, олтин, висмут элементлари учун фотон тутиб қолувчи реакция унуми бўйича маълумотлар билан тўлдириш. Ҳар бир бемор учун операциядан кейинги стандарт нур терапияси самарадорлигини прогноз қилиш. Таркибида гадолиний бўлган препаратлар учун фотон тутиб қолувчи реакциялар унумини тадқиқ этиш. Нишон (ўсимта)даги гадолиний атомлари концентрациясини аниқлаш ва технология самарадорлигига ҳосил бўлаётган нурланиш таъсирини баҳолаш. Инсон бош миясидаги астроцитом ўсимталари тўқималарига нейтрон, гамма гамма-нейтрон нурланишининг таъсирини баҳолаш ва ўрганиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар. 2021 й. Гадолиний тутган препаратлар учун фотон тутиб қолувчи реакциялар унуми бўйича янги маълумотлар олинади. Нишондаги (ўсимта) гадолиний атомлари концентрацияси аниқланади ва технология самарадорлигига ҳосил бўлган нурланиш таъсири тушаётган нур энергиясига боғлиқ ҳолда баҳоланади. Инсон мияси астроцитом ўсимтасининг радиорезистентлигини индивидуал баҳолаш учун клиник лаборатория усули ишлаб чиқилади. Фотон тутиб қолувчи терапияда гадолинийнинг энг юқори самара берувчи препарати прогноз қилинади. Барча алоҳида бемор учун операциядан кейинги нур терапиясиниг самарадорлиги прогноз қилинади. Таркибида олтин бўлган препаратлар учун фотон тутиб қолувчи реакциялар унумини тадқиқ этиш. Нишон (ўсимта)даги олтин атомлари концентрациясини аниқлаш ва технология самарадорлигига ҳосил бўлаётган нурланиш таъсирини баҳолаш. Инсон бош миясидаги астроцитом ўсимталари тўқималарига нейтрон ва гамма-нейтрон нурланишининг таъсирини баҳолаш ва ўрганиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2022 й. Таркибида Au бўлган препаратлар учун фотон тутиб қолувчи реакциялар унуми ҳисобланади. Нишондаги (ўсимта) Au атомлари концентрацияси аниқланади ва технология самарадорлигига ҳосил бўлган нурланиш таъсири тушаётган нур энергиясига боғлиқ ҳолда баҳоланади. Инсон бош миясидаги астроцитом ўсимталари тўқималарига нейтрон ва гамма-нейтрон нурланишининг таъсирини ишлаб чиқилган индивидуал радиорезистентликни баҳолаш бўйича лаборатория-клиник усули ёрдамида баҳолаш. Фотон тутиб қолувчи терапияда таркибида олтин бор юқори самара берувчи препарат прогноз қилинади. Барча алоҳида бемор учун операциядан кейинги нур терапиясиниг самарадорлиги тадқиқ этилади. Таркибида висмут бўлган препаратлар учун фотон тутиб қолувчи реакциялар унумини тадқиқ этиш. Нишон (ўсимта)даги висмут атомлари концентрациясини аниқлаш ва технология самарадорлигига ҳосил бўлаётган нурланиш таъсирини баҳолаш. Инсон бош миясидаги олигодендроглиом ўсимталари тўқималарига нейтрон, гамма ва аралаш-нейтрон нурланишининг таъсирини баҳолаш ва ўрганиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2023 й. Таркибида висмут бўлган препаратлар учун фотон тутиб қолувчи реакциялар унуми ҳисобланади. Нишондаги (ўсимта) висмут атомлари концентрацияси аниқланади ва технология самарадорлигига ҳосил бўлган нурланиш таъсири тушаётган нур энергиясига боғлиқ ҳолда баҳоланади. Инсон бош миясидаги олигодендроглиом ўсимталари тўқималарига нейтрон ва гамма-нейтрон нурланишининг таъсирини ишлаб чиқилган индивидуал радиорезистентликни баҳолаш бўйича лаборатория-клиник усули ёрдамида баҳолаш. Фотон тутиб қолувчи терапияда висмутнинг энг юқори самара берувчи препарати прогноз қилинади. Барча алоҳида бемор учун операциядан кейинги нур терапиясиниг самарадорлиги тадқиқ этилади. Фотон тутиб қолувчи терапиянинг таркибида самарий, гадолиний, олтин ва висмут мавжуд бўлган препаратлар, шунингдек, нурлантирувчи қурилмалардан фойдаланиб, клиник амалиётда кенг қўлланилишини таъминлаш учун зарур шароитларни яратиш. Бош мия ўсимталарини нур терапияси билан даволашда ўсимта атрофидаги соғлом тўқималарга минимал зарар етказиш усулларини ишлаб чиқиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2024 й. Мавжуд препараталардан фойдаланиб, қатор нурлатиш қурилмаларини ишлатган ҳолда ушбу технологияни клиник амалиётга кенг татбиқ этиш шароитлари аниқланади. Бош мия ўсимталарини нур терапияси билан даволашда ўсимта атрофидаги соғлом тўқималарга минимал зарар етказиш усуллари ишлаб чиқилади. Бош мия ўсимтасини нур терапияси билан даволашнинг максимал самарадор ва соғлом тўқималарга минимал зарар етказувчи усулини яратиш ва таклифлар ишлаб чиқиш. Ядро аналитикаси лабораторияси Махсус тоза моддалар, технологик материаллар ва атроф-муҳит объектларининг макро ва микрокомпонентлар таркибини ядро-физикавий ва масс-спектрометрик усуллар билан аниқлаш услубларини ишлаб чиқиш. Ўта тоза моддалар ва уларни олиш учун ишлатиладиган бошланғич материаллар микроаралашма таркибини нейтрон-активацион аниқлаш услубларини ишлаб чиқиш. Санкцияланмаган ионлаштирувчи нурланиш манбаларини суд-кимёвий экспертиза қилишнинг радиометрик, рентгенфлуоресцент, нейтрон-активациявий ва масс-спектрометрик услубларини ишлаб чиқиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар. 2020 й. Махсус тоза индий ва уни олиш учун ишлатиладиган бошланғич материалларнинг микроаралашма таркибини нейтрон-активациявий усулда аниқлаш услуби яратилади. Санкцияланмаган ионлаштирувчи нурланиш манбаларини суд-кимёвий экспертиза қилишнинг юқори сезгир услублари ишлаб чиқилади Олмалиқ тоғ-кон комбинатида ишлаб чиқариладиган махсус тоза индийни паспортлаш. Санкцияланмаган ионлаштирувчи нурланиш манбаларини суд-кимёвий экспертиза қилиш. Археологик топилмалар ёшини радиоуглерод усулида аниқлаш бўйича мавжуд услубларни таҳлил қилиш. Микроэлектроникада қўлланиладиган қотишмаларнинг компонент таркибини рентгенфлуоресцент усулда аниқлаш услубини ишлаб чиқиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2021 й. Углероднинг 14 С изотопи-ни концентрациялашнинг оптимал усулларини аниқлаш, 14 С ни ўлчаш учун зарур ускуна ва ўлчаш шароитини танлаш. Углерод миқдори бўйича артефактлар ёшини аниқлаш усулини ишлаб чиқиш. Радиодеталлар тайёрлашда ишлатиладиган кавшар, асос ва эпитаксиал қатламлар таркибини аниқлаш. Археологияда, археологик топилмалар ёшини аниқлашда қўлланилади. «ФОТОН» АЖ да қўлланилади. Археологик топилмалар ёшини аниқлаш учун углерод-14 радиоизотопини концентрациялаш услубини ишлаб чиқиш. Махсус тоза моддалар таҳлили учун концентрациялаш жараёнида аралашма элементлар миграциясини аниқлашнинг масс-спектрометрик услубини ишлаб чиқиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2022 й. Углерод-14 радиоизотопини концентрациялаш услуби ишлаб чиқилади. Махсус тоза моддаларни олиш жараёнида ифлословчи манбаларни аниқлаш мақсадида аралашма элементларни концентрациялаш пайтидаги миграциясини масс-спектрометрик аниқлаш усули ишлаб чиқилади. Археологияда археологик топилмалар ёшини аниқлашда қўлланилади. Махсус тоза материаллар олишда қўлланилади. Археологик топилмалар ёшини аниқлаш услубини ишлаб чиқиш. Атроф-муҳит объектларида (тупроқ, сув, ўсимликлар, ҳаво) табиий ва сунъий радионуклидларни аниқлаш услубини ишлаб чиқиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар. Ихтирога ариза тайёрлаш 2023 й. Археологик топилмалар ёшини аниқлаш услуби ишлаб чиқилади. Атроф-муҳит объектларини радиологик мониторинги услуби ишлаб чиқилади. Археологик топилмалар ёшини аниқлаш. Қурилаётган атом электр станцияси ҳудудида доимий радиологик мониторинг олиб бориш. Технологик материаллар (кеклар, концентратлар, металлургия ва кимё саноати чиқиндилари) таркибидаги камёб ва тарқоқ металлар миқдорини аниқлашнинг ядро-физикавий ва масс-спектрометрик услубларини ишлаб чиқиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар. Ихтирога ариза тайёрлаш 2024 й. Технологик материаллар таркибидаги камёб ва тарқоқ металлар миқдори аниқланади. Ишлаб чиқариш чиқиндилари таркибидаги камёб ва тарқоқ металларни ажратиб олиш. Радиокимё лабораторияси Ядро тиббиёти учун радионуклидлар олишнинг радиокимёвий технологиясини ишлаб чиқиш, суюқ радиоактив чиқиндиларни тозалаш учун модификацияланган ва композицион сорбентлар олиш. Мис ва рух сульфидлари асосидаги майда дисперс сорбентларнинг сорбция қилиш хусусиятларини тадқиқ этиш. Реакторда лютеций-177 радионуклидини, циклотронда молибден-99, кадмий-109, кобальт-57, гадолиний-67 радионуклидларини олиш технологияларини таҳлил қилиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2020 й. Майда дисперс сорбетларда цезий ва кобальт радионуклидлари сорбциясининг қонуниятлари аниқланади. Радионуклидлар олиш технологияларининг камчиликлари аниқланади. Олинган натижалар суюқ радиоактив чиқиндиларни тозалаш учун янги сорбентлар синтезида қўлланилади. Натижалар радионуклидлар олиш технологиясини ишлаб чиқишда қўлланилади. Ядровий нишонлар, якуний радионуклидларни олиш унумига таъсир этувчи омилларни тадқиқ этиш ва нурлатиш натижасида уларнинг ҳосил бўлиш унумини ҳисоблаш. Силикагель ва бентонит асосидаги сорбентларда цезий-137 радионуклидининг статик ва динамик сорбциясини тизимли ўрганиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2021 й. Ядровий нишонларни нурлатишнинг оптимал шаротлари танланади. Цезий-137 сорбциясининг қонуниятлари аниқланади. Ядровий қурилмаларда ядровий нишонларни нурлатиш шароитларини аниқлашда қўлланилади. Цезий-137 радионуклидини селектив сорбция қилувчи сорбентни синтез қилишда ишлатилади. Икки фазали кимёвий тизимларда радионуклидларни тақсимланишини тадқиқ этиш. Силикагель ва бентонит асосидаги сорбентларда кобальт-60 радионуклидининг статик ва динамик сорбциясини тизимли ўрганиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2022 й. Танлаб олинган кимёвий тизимларда радионуклидларнинг тақсимланиши қонуниятлари аниқланади. Танлаб олинган сорбентларда Кобальт-60 сорбциясининг қонуниятлари аниқланади. Нурлатилган нишонлардан радионуклидларни ажратиб олишнинг радиокимёвий схемаси ва шароитларини аниқлашда ишлатилади. Кобальт-60 радионуклидини селектив сорбция қилувчи сорбентни синтез қилишда ишлатилади. Мақсадли радионуклидларни концентрациялаш, тозалаш ва сифатини текширишнинг аналитик усуллари учун кимёвий тизимларни тадқиқ этиш. Силикагель ва бентонит асосидаги сорбентларда баъзи оғир металларнинг статик ва динамик сорбциясини тизимли ўрганиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2023 й. Радионклидлар олиш ва уларнинг сифатини аналитик назорат қилишнинг радиокимёвий технологиялари ишлаб чиқилади. Тадқиқ этилаётган сорбентларда баъзи оғир металлар сорбциясининг қонуниятлари аниқланади. Радионуклидларни олиш технологиялар синовдан ўтказилади ва ишлаб чиқаришга тадбиқ қилинади. Оғир металларни селектив сорбция қилувчи сорбентни синтез қилишда ишлатилади. Ядровий нишон сифатида ишлатиладиган никель-58 ва молибден-100ларнинг тўйинтирилган изотопларини қайта ишлатиш учун уларни регенерация қилиш усулларини тадқиқ этиш. Ядро технологиясидаги суюқ радиоактив чиқиндиларни тозалаш учун синтез қилинган композицион сорбентларни тадқиқ этиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2024 й. Никель-58 ва молибден-100 тўйинтирилган изотопларини регенерация қилиш технологияси ишлаб чиқилади. Суюқ радиофаол чиқиндилар ва оқава сувларни оғир металлардан тозалаш технологияси ишлаб чиқилади. Бойитилган изотопларни регенерация қилиш технологиясини реал нишонларда синаб кўриш ва ишлаб чиқаришга жорий этиш. Ишлаб чиқилган технологияларни реал шароитда синаб кўриш ва ишлаб чиқаришга жорий этиш. Оптик ҳодисалар радиациявий физикаси лабораторияси Истиқболли сцинтилляторлар ва диодли лазерларда қўлланиладиган кенг зонали оксидлар ва фторид қаттиқ жисм материалларининг спектрал-люминисцент тавсифлари ва радиациявий фаоллаштирилган ходисалар Оптик материалларда ранг киритиш ва нур сочиш марказлари ҳосил бўлишига таъсир қилувчи технологик, радиациявий, хусусий ва аралашмалар хисобга ҳосил бўладиган нуқсонлар табиатини тадқиқ этиш. Оксид ва фторидли кристалларнинг ишчи хусусиятларига радиациявий, термик ва нурланишлар таъсирининг умумий қонуниятларини аниқлаш. Тадқиқ этиладиган материалларнинг оптик, люминисцент ва сцинтилляция хусусиятларини яхшилаш учун термик ва радиациявий ишлов бериш бўйича таклифларни ишлаб чиқиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2020 й. Кенг зонали оксид, фторид кристаллар ва керамик материалларнинг спектрал-люминисцент ва спектрометрик хоссаларига турли ионлаштирувчи нурланишлар ва бошқа ташқи омилларнинг (турли муҳитларда термик ишлов бериш) таъсири аниқланади. Натижалар тадқиқ этиладиган материалларни ўстириш ва хоссаларини яхшилаш учун уларнинг таркибини оптималлаштиришда қўлланилади. Қўшимчалар киритилмаган намуналарда гамма, электрон ва нейтронларнинг паст дозалари таъсирида кечадиган радиациявий жараёнлар қонуниятлари ва спектрал люминисцент тавсифларни тадқиқ этиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2021 й. Гамма, электрон ва нейтронларнинг паст дозаларида кечадиган спектрал люминисцент ва спектрометрик ўзгариршларнинг қонуниятлари аниқланади. Натижалар лазер ва сцинтилляциявий материалларни ишлатувчи ва ишлаб чиқарувчи мутахассислар томонидан фойдаларилади. Турли аралашмалар киритилган намуналарнинг радиациявий ва спектрал люминисцент хоссаларига гамма, электрон ва нейтронларнинг юқори дозалари таъсирини тадқиқ этиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2022 й. Истиқболли диодли лазерлар ва сцинтилляторларда гамма, электрон ва нейтронларнинг юқори дозалари таъсирида кенг зонали оксидлар, фторид қаттиқ жисмли материалларнинг хоссаларини ўзгариш қонуниятлари аниқланади. Натижалар лазер ва сцинтилляцион материалларни ишлаб чиқиш ва эксплуатация қилишда қўлланилади Диодли лазерлар учун истиқболли бўлган намуналарнинг генерацион тавсифларига турли нурланишларнинг таъсир қилиш қонуниятларини ҳамда янги сцинтиллятор материалларнинг хосаларини аниқлаш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар. 2023 й.г. Янги сцинтилляцион материалларнинг спектрометрик хусусиятлари ва диодли лазерларнинг генерация қилиш хоссаларига гамма, электрон ва нейтрон нурланишнинг таъсири қонуниятлари бўйича янги маълумотлар олинади. Олинган натижалар сцинтиллацион ва лазер материалларининг ишчи тавсифларини яхшилашда қўлланилади. Оксидланиш ва тикланиш шароитларида тадқиқ қилинаётган объектларни қиздириш ва термоишлов беришда аралашмаларнинг термик шаклланиши, радиация натижасида ва қўшилмалардан ҳосил бўлган нуқсон марказларининг асосий қонуниятларини ўрганиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда иштирок этиш, илмий ҳисобат. Ихтирога талабнома тайёрлаш 2024 й. Диод ёрдамида тўлдирилган лазерлар ва сцинтилляторлар учун керак бўлган перспектив кенг зонали оксидлар ва фторидли қаттиқ материалларда биографик, радиациявий ва аралашма нуқсон марказларини термик шакллантириш қонуниятларини аниқлаш. Олинган натижалар лазерлар ва сцинтилляция техникасини ишлаб чиқиш, магистрлар, стажер-тадқиқотчилар, илмий ходимлар учун методик қўлланмаларни тайёрлашда қўлланилиши мумкин. Қаттиқ жисмлар электроникаси радиациявий физикаси ва техникаси лабораторияси Легирланган монокристалик кремний ядротрансмутациясида радиацион-стимулланган жараёнлар Легирланган кремнийга турли радиациявий нурланиш билан таъсир эттирилганда аралашма нуқсонлар комплексида структуравий ўзгаришлар, кичик ўлчамли ҳолатлар ва кластерларни тадқиқ этиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда иштирок этиш, илмий ҳисобот 2020 й. Радиацион-индукцияланган жараёнларда легирланган кремнийда юзага келувчи структуравий ўзгаришлар механизмларини аниқлаш. Квазикимёвий реакциялар боришини кўрсатувчи кинематик тенгламаларни олиш. Панжара матрицасида қоришмаларни ҳисобга олувчи кремнийдаги метобарқарор кластер ҳолатлари моделлари тавсия қилинади. Изланишлар натижалари нуқсон ҳолатларини, кичик ўлчамли ҳолатлар ҳосил бўлиши ва кластер структуралари қоришмаларни ҳисобга олганда монокристалли кремнийга радиация таъсирида радиацион бошқарув услубларини аниқлаш имкониятини беради. Турли флюенсли нейтронлар билан нурлантирилганда бошланғич кристал компенсация даражасининг радиацион стимулланган жараёнлар боришига таъсирини тадқиқ этиш. Монокристалдаги бошланғич технологик қоришмага боғлиқ ҳолатда бир жинсли легирланган тез аралашувчи компенсацяиланувчи қоришмали кремнийни олиш имкониятларини тадқиқ этиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда иштирок этиш, илмий ҳисобот 2021 й. Турли флюенсли нейтронлар билан нурлантирилганда бошланғич кристал компенсация даражаси радиациявий стимулланган жараёнлар бориши таъсирини аниқлаш. Бошланғич технологик қоришмага боғлиқ ҳолда бир жинсли легирланган тез аралашувчи компенсацяиланувчи қоришмали кремнийни олиш усуллари аниқланади. Олинган натижалар ядро-трансмутацион материаллар олиш услубларни ишлаб чиқишда қўланилади. Легирланган қоришма типига ва уларнинг кристалнинг электрофизик хоссаларига боғлиқ ҳолда радиацион-стимулланган жараёнлар боришини тадқиқ этиш ва қонуниятларни аниқлаш. Легирланган кристалларни нейтронлар оқимида радиациявий ишлов бериш режимларини ўрганиш ва структуравий нуқсон ҳолатларини аниқлашни. Ядровий трансмутацияси туфайли кремни матрицасидаги кичик ўлчамли ҳолатларнинг компютер моделларини яратиш Мақолалар, тезислар. Конференцияларда иштирок этиш, илмий ҳисобот 2022 й. Радиацион-стимулланган жараёнлар бориши қонуниятларини ва уларнинг кристалнинг электрофизик хоссаларига таъсирини аниқлаш. Структуравий нуқсон ҳолатларини белгилаш ва кичик ўлчамли ҳолатлар моделини яратиш. Қоришмани ва нурлантириш режимларини аниқлаш йўли билан ядровий трансмутацияланган кремний олинади. Ядротрансмутациясида легирланган ва легирланмаган кремний нуқсон ҳолатлари структуравий параметрлари ва уларнинг ҳажм бўйича тақсимотини тадқиқ этиш Ядровий трансмутацияда терморадиацион жараёнларни легирланган қоришмалар тақсимоти бир жинслилигига боғлиқлигини ўрганиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда иштирок этиш, илмий ҳисобот 2023 й. Ядротрансмутациясида легирланган ва легирланмаган кремний нуқсон ҳолатлари структуравий параметрлари ва уларнинг ҳажм бўйича тақсимотини аниқлаш. Терморадиацион жараёнларни легирланган қоришмалар тақсимоти бир жинслилигига боғлиқлиги бўйича маълумотлар олиш. Олинган натижалар кремнийлик структуралар хоссаларини бошқаришда қўлланади. Олдиндан легирланган тез аралашувчи қоришмали ядровий трансмутацион кремний модификацияси хоссалари ва параметрларини аниқлаш. Бошланғич кристалда технологик қоришмаларни ҳисобга олиб, легирланган кристал ядротрансмутацияси технологиясини оптималлаштириш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда иштирок этиш, илмий ҳисобот 2024 й. Модификация услубларининг ядротрансмутацияланган кремни параметрларига тасирини аниқлаш. Легирланган кремни ядротрансмутацияси технологияси оптимизациясини ишлаб чиқиш. Олдиндан белгиланган хоссали кремнили структураларни олиш. Экспериментал ядро физикаси лаборатияси Ядро-астрофизик реакциялар, оғир ионларнинг ядролар билан ўзаро таъсири ва бўлинишини тадқиқ этиш, шунингдек, бу изланишларнинг ядро энергетикаси соҳасида ишлатилиши Ўта қуйи энергияларда кесимнинг жуда кичик кийматлари ва чиқиш реакциялари прецизион ўлчашлари учун ўта тоза германийли детекторлар асосидаги экспериментал услубларни яратиш. Азот -15 оғир ионларининг бор-11 ядролари билан ўзаротаъсирида эластик сочилиш ва нуклонлар алмашинуви жараёнларини тадқиқ этиш. Энергиялари 13.5 — 14.5 МэВ оралиғида тез нейтронларни ўрта ва оғир ядролар ўзаро таъсири кесимларини ўлчаш ва олинган натижаларни таҳлил қилиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда иштирок этиш, илмий ҳисобат. 2020й. Фойдали сигналнинг фонга нисбатини 7-10 баробар яхшилаш. Углерод -12→Бор-11+протон реакциялари учун эластик сочилиш дифференциал кўндаланг кесимлари, шунингдек, асимптотик коэффициенти аниқланади. 13.5 — 14.5 МэВ энергияларда атом сони 40 дан ошиқ ядролар учун реакция нейтрон кесимлари олинади. Олинган натижалар астрофизик S-фактор ва астрофизик ядро реакциялари тезлигини ҳисоблаш учун қўлланилади. Олинган натижалар ADS-системасини лойиҳалаштиришда қўлланилади. 650 кэВдан юқори биринчи резонанс энергиясидан катта энергетик соҳадаги протонни ютиб қолиш реакциясининг унумини ҳисоблаш. Бор-10, Бор- 11 + Бор-10 эластик сочилиши ва Бор-10 оғир ионларининг Бор-10 ва Бор-11 ядролари билан таъсирлашишида нуклонлар узатиш жараёнини тадқиқ этиш. Тез нейтронларнинг ядро билан тўқнашиши ҳамда нейтронларнинг ноэластик сочилиши ва (n-γ) корреляцияларида нейтронларнинг бурчак тақсимотини ўлчаш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2021 й. 12 C(p,γ) 13 N реакцияси тезлигини асимптотик меъёрий коэффициент орқали ҳисобланади ва реакция унумининг экспериментал қийматлари аниқланади 10,11 В+ 10 В ва 11 В( 10 B, 9 Be) 12 C реакциялари учун эластик сочилишнинг дифференциал кесими ҳамда 12 C→ 11 B+p тизими учун асимтотик меъёрий коэффициенти аниқланади. Оғир ядролар намуналаридан нейтронлар чиқишининг самарали унумиъ, ҳамда нейтронларнинг ноэластик сочилишининг энергетик боғлиқлиги аниқланади. S-факторларни ва астрофизикавий реакциялар тезлигини хисоблаш учун 12 C→ 11 B+p реакциясининг асимптотик меъёрий коэффициенти ишлатилади. Натижалар ADS қурилмаларини лойиҳалаштириш ва яратишда қўлланилади. Ноэластик сочилиш ва корелляция натижалари ядро реакциялари ва ядро назарияси ривожлантиришда ишлатилади. Қуйи ва ўта паст энергияларда кечадиган астрофизик муҳим бўлган протонни радиациявий ютиб қолиш 16 O(p,γ) 17 F реакциясининг унумини ўлчаш. Кулон ости энергиялари соҳасида 12 С+ 10 В, 16 O+ 10 B сочилиши ва 10 В, 13 С ни 10-11 B, 12 С ва 16 O нуклон узатиш жараёнларини тадқиқ этиш. «Нишонланган» нейтронлар техникасидан фойдаланиб турли намуналардаги енгил элементларни масофадан аниқлашнинг экспериментал усулини яратиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2022 й. Бир заррали ядровий ҳолатлар учун экспериментал дифференциал кесим ва асимптотик меъёрий коэффициентларни аниқлаш. S-фактор, астрофизикавий ядро реакциялари ва нейтронларни радиациявий ютиб қолиш реакциялари тезлиги хисобланади. Намуналар таркибини енгил элементлар орқали аниқлаш услуби ишлаб чиқилади. Натижалар лазер ва сцинтилляцион материаллар олишда қўлланилади. 200 — 1500 кэВ энергия соҳасида астрофизик муҳим протонни радиациявий ютиб қолиш 10 B, 14 N, 24-25 Mg реакциясининг унумини ҳисоблаш. «Нишонланган» нейтронлар техникасидан фойдаланиб (NERD) ядролар узатиш усули билан ўта енгил элементлар концентрациясини аниқлаш усулини такомиллаштириш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2023 й. Ўта паст энергиялар соҳасида 10 B, 14 N, 24-25 Mg ядроларининг протонларни радациявий ютиб қолиш реакцияси тезлиги ва экспериментал унуми аникланади ва асимптотик меъёрий коэффициент орқали ҳисобланган қийматлар билан таққослаш. Водород ва гелий барча изотопларининг концентрациялари 10 марта юқори сезгирликга эга NERD усулида ўлчаш тизимини яратиш. Натижалар S-факторларни астрофизикавий ядро реакциялари билан лабораторияда эришиб бўлмайдиган ўта паст энергияларда экстраполяция қилиш имконини баҳолашда ишлатилади. Олинган натижалар турли технологик ускуналар ва материаллар сиртида енгил элементлар концентрациясини аниқлашда қўлланилади. Кулон барьери яқинидаги энергияларда углерод-11, азот-13, фтор-18 радиоактив дастасининг тескари геометриясида протонлар сочилиши ва (d,n) реакциясининг дифференциал кесимини ўлчаш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар. Ихтирога ариза тайёрлаш 2024 й. Бирзаррали ядровий конфигурация учун астрофизикавий факторлар ва ўта паст энергияларда углерод-11, азот-13, фтор-18 ядролари томонидан протонни радиациявий ютиб қолиш реакциясининг асимптотик меъёрий коэффициенти аниқланади. Натижалар водороднинг юлдузларда ёниши портлаш жараёнларида замонавий нуклеосинтез сценарийсини текшириб кўришда қўлланилади. Қаттиқ жисмларда структуравий ўзгаришлар лабораторияси Титан асосидаги кўпкомпонентли қотишмаларнинг кристал панжараси остига метал ва/ёки нометалларни киритишдаги структуравий ва фазавий ўтишларни нейтронографик тадқиқ этиш. Қийин эрувчан Ti x Mo 1-x C қотишмасидаги компонентлар концентрацияларининг турли нисбатларида ва термик илшов беришнинг турли режимларидаги хоссаларини комплекс тадқиқ қилиш. Кремний монокристал эпитаксиал пленкаларига олтингугурт изотопини радиациявий термик усул билан биртекис киритиш усулини ишлаб чиқиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2020 й. Таркибида молибденнинг максимал миқдори бўлган ва оптимал механик хоссаларга эга Ti x Mo 1-x C бир фазали қотишмаларини олиш шароитлари аниқланади. Ti x Mo 1-x C қотишмасининг муқобил кристал тузилиши ва фазавий ўзгаришларга чидамлилик ҳарорат оралиғи аниқланади. Кремний монокристалл эпитаксиал пленкаларига олтингугурт изотопини бир текис киритишнинг радиациявий термик усули ишлаб чиқилади. Натижалар асбобсозлик техникасида қўлланилади. Қийин эрувчан қотишма Ti —Mо —N тизимида компонентларнинг турли концентрация нисбатлари ва термик ишлов бериш шароитларидаги хоссаларини комплекс ўрганиш. Олтингугурт изотопи билан компенсация қилинган киритмали кремний пленкаларининг структуравий ва сирт ҳолатларини ҳамда олтингугурт-32 изотопининг нуқсон марказлари параметрларини тадқиқ этиш. Мақолалар, тезислар. Конференцияларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2021 й. Ti x Mo 1-x N бир фазали қотишмаларини молибденнинг максимал миқдори ва оптимал механик хо?саларга эга қотишмасини олиш шароитларини аниқланаш. Ti x Mo 1-x N қотишмасининг муқобил кристал тузилишини ва фазавий ўзгаришларга чидамлилик ҳарорат оралиғи аниқланади. Олтингугурт изотопи билан компенсация қилинган киритмали кремний пленкаларининг структуравий ва сирт ҳолатларини, ҳамда олтингугурт-32 изотопининг нуқсон марказларининг параметрлари аниқланади. Натижалар асбобсозлик техникасида қўлланилади. Термик ишлов беришнинг ҳар хил режимларида Ti —Mо—С-N тизимини компоненталарнинг турли нисбий концентрациялари учун қийин эрувчи қотишмаларга киритилгандаги хоссаларини комплекс ўрганиш. Монокристалларнинг хоссаларига таъсир қилишга олиб келувчи материал таркибига қўшимчаларни киритиш орқали радиацион термик легирлашнинг янги ёндашувини қўллаш. Мақолалар, тезислар. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2022 й. Механик хоссаларнинг оптимал қийматлари учун якка фазалик қотишмалар олиш режимини аниқлаш. Ti x Mo 1-x C y N 1-x қотишма кристал структураси ва эҳтимолли фазавий ўтишлар турғунлиги таъмннланган ҳарорат интервали аниқланади. Берилган параметрлар ва характеристикалар учун радиацион термик легирланган ярим ўтказувчан кристаллар олинади. Қаттиқ ва коррозияга чидамли қотишмалар ишлаб чиқаришга тавсиялар берилади. Ti-Mo—C, Ti-Mo-N ва Ti-Mo-C-N қотишмалар тизимининг хоссалари ва кристалл структрурасига турли дозадаги ионлаштирувчи дозаларнинг таъсирини ўрганиш. Ярим ўтказгичлар параметрларини модификациялаш мақсадида материал таркибига аралашма киритиш орқали радиацион-термик легирлаш каби янги ёндашувни қўллаш. Мақолалар, тезислар. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2023 й. Ионлаштирувчи нурланишнинг кристалл структура турғунлиги ва механик хусусиятларининг такомиллашувига таъсирининг оптимал режимини аниқлаш. Берилган параметрлар ва характеристикаларда радиаицон- термик легирланган ярим ўтказувчан кристалларни яратиш. Натижалар инструментал техникада қўлланилади. Ташқи таъсир (ҳарорат ва гамма-нурланиш) остида иккиланган Ti-C-Н ва Ti-C-Н-D панжара ости нометаллардан ташкил топган тизимлар киритмаларга эга қотишмаларда сруктурали фазали ўтишларни тадқиқ қилиш. Мақолалар, тезислар. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2024 й. Панжарада максимал водород миқдорига эга фазани аниқлаш. «қотишма киритма →кимёвий боғланиш» типидаги ўтиш фазасини аниқлаш. Натижалар инструментал техникада қўлланилади. Наноструктуравий ва ўта ўтказувчан материаллар физикаси илмий лабораторияси Легирланган ЮҲЎЎ -купратларнинг электрон назарияси ва уни диэлектрик/металл ва ўта ўтказувчанлик фазаларининг ҳосил бўлиши ва наномасштабда бўлинишини тадқиқ қилиш учун қўллаш. Кучсиз легирланагн мис-оксид (купратли) боғланишларда локалланган (би) поляронларнинг ҳамда ички ёриқ ҳолатларда киритмаларнинг пайдо бўлиш назариясини ривожлантириш. Мақолалар, тезислар. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар. 2020 й. Кучсиз легирланган купратлар паст энергияли электрон структурали адекват назариясини яратиш. Натижаларни экспериментал маълумотлардан таърифлаш ва тушунтиришда фойдаланилади. Легирланган ЮҲЎЎ-купратлариниг турли юқори тартибли панжара пайдо бўлишига олиб келадиган катта поляронлар ва киритма марказлари юқори тартибли структура тартибланишининг махсус механизмларини тадқиқ қилиш. Мақолалар, тезислар. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2021 й. Ковакли-легирланган купратларда поляронларнинг ва киритмаларнинг ички ёриқ энергетик зоналарининг пайдо бўлиши эҳтимоллигини аниқлаш. Натижаларни охиригача легирланмаган ЮҲЎЎ-купратларнинг ички энергетик ёриқларда поляронлар ва киритмаларнинг тор энергетик зоналарининг пайдо бўлишини тушунтириш учун қўллаш. Ковакли-легирланган купратларда металл-диэлектрик ўтишлар эҳтимолли турларининг назариясини яратиш. Мақолалар, тезислар. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2022 й. Купратли материалларни турли даражадаги легирлашда мотт, андерсон ва янги металл-диэлектрик ўтишлар мавжудлиги эҳтимоллигини аниқлаш. Натижаларни ковакли-легирланган купратларнинг диэлектрик ва металлик хоссаларини таърифлаш учун қўллаш. Кучсиз легирланган ва охиригача легирланмаган ЮҲЎЎ -купратларда биргаликда мавжуд бўлган диэлектрик/металл ва ўта ўтказувчанлик фазаларнинг ҳосил бўлиши ва наномасштабдаги бўлиниш механизмларини тадқиқ қилиш. Мақолалар, тезислар. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2023 й. Кучсиз легирланган купратларда ва охиригача легирланмаган ЮҲЎЎ -купратларда биргаликда мавжуд бўлиши ва диэлектрик/металл ва ўта ўтказувчанлик фазаларнинг наномасштабдаги бўлиниши исботи. Натижаларни кучсиз легирланган купратларда ва охиригача легирланмаган ЮҲЎЎ -купратларда биргаликда мавжуд бўлган диэлектрик/металл ва ўта ўтказувчанлик фазаларнинг ҳосил бўлиши ва наномасштабдаги бўлиниш механизмларини аниқлаш учун қўллаш. Охиригача легирланмаган, оптимал легирланган ва ўртача ўта легирланган ЮҲЎЎ -купратларда сохта ёриқлар ва ўта ўтказувчанлик фазаларининг пайдо бўлиш назариясини ривожлантириш Мақолалар, тезислар. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2024 й. Охиригача легирланмаган, оптимал легирланган ва ўртача ўта легирланган ЮҲЎЎ -купратларда ўта ўтказувчанлик ўтиш ҳарорати ТС дан юқорида сохта ёриқ фазаларнинг ва ТС дан паст ҳароратларда янги ўта ўтказувчанлик фазаларнинг мавжудлигининг исботи. Охиригача легирланмаган, оптимал легирланган ва ўртача ўта легирланган ЮҲЎЎ -купратларда кузатиладиган янги сохта ёриқ ва ўта ўтказувчанлик ҳодисаларни таърифлаш учун натижаларни қўллаш. Шиша ва кристалл матрицаларга наноразмерлик киритмаларни модификациялаш ва радиациявий индукцияланган синтези (фундаментал) Гамма-квантлар ҳамда нейтронлар оқимида нурлантириш жараёнида беқарор ҳолатлар учун диэлектрик кристаллар, шишалар, керамикалардаги нанозарралар ва наноструктураларнинг кристаллик ва электрон структуравий ҳамда оптик хоссаларини тадқиқ қилиш. Мақолалар, тезислар. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар. 2020 й. Фторид ва кварц шишаларининг структуралари, элементар ва фазавий таркибини аниқлаш. Беқарор ҳолатлар учун диэлектрик кристаллар, шишалар ва керамикалардаги нанозарра ва наноструктуралар ҳосил бўлишнинг шарт-шароитлари (энергия, қувват, доза, ҳарорат)ни аниқлаш. Амалий лойиҳалар доирасида наноструктурали сцинтилляторлар олиш усулларини яратиш учун. Гамма-квантлар ҳамда электронлар оқимида нурлантириш жараёнида беқарор ҳолатлар учун кенг зонали ярим ўтказгичли кристаллар ва ўта ўтказувчан керамикалардаги нанозарралар ва наноструктураларнинг кристаллик ва электрон структуравий (структуравий, электрик ва оптик) хоссаларини тадқиқ қилиш. Мақолалар, тезислар. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2021 й. ZnSe-ZnO кристаллари YBaCuO ўта ўтказувчанлар сруктурасини, элементли ва фазовий таркибини аниқлаш. Беқарор ҳолатлар учун яримўтказгичлар, кристаллар ва ўта ўтказувчан керамикаларда нанозарра ва наноструктураларнинг пайдо бўлиши, турли ўтказувчанлик фазаларининг бўлиниши шарт-шароитлари (энергия, қувват, доза ва ҳарорат) аниқланади. Атом энергетикасида қўллаш учун диэлектрик изоляцияланган ўта ўтказувчан ўтказувчиларни олиш эҳтимоллиги. Вакуумда протонлар ва ҳавода электронлар оқимида нурлантириш жараёнида беқарор ҳолатлар учун диэлектриккристаллар, шишалар ва керамикалардаги нанозарралар ва наноструктураларнинг кристаллик ва электрон структуравий ҳамда оптик характеристикаларини тадқиқ қилиш. Мақолалар, тезислар. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2022 й. Фторидлар ва металл оксидлар радиолизи механизмларини ўрнатиш. Атом энергетикасида қўллаш учун диэлектрик изоляцияланган ўта ўтказувчан ўтказувчиларни олиш эҳтимоллиги. Вакуумда протонлар ва ҳавода электронлар билан нурлантириш жараёнида беқарор ҳолатлар учун ярим ўтказгичлар ва ўта ўтказувчан кристаллар, шишалар, керамикалардаги нанозарралар ва наноструктураларнинг кристаллик ва электрон структураларини (механик, электр, магнит) тадқиқ қилиш. Мақолалар, тезислар. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2023 й. Мезоскопик уч ўлчамли муҳитдан наноўлчамли муҳитга ўтишда радиацион нуқсонлар беқарорлик зоналарининг ўзгариши механизмини ўрнатиш. Легирланган ВТСП —купратларида электрик ва металл/ўта ўтказувчанлик фазаларининг наномастштабда бўлинишлари ҳақида экспериментал маълумотлар олинади. Атом энергетикаси учун диэлектрик изоляцияга эга бўлган ўта ўтказувчан ўтказувчиларни олиш эҳтимоллиги. Нейтрон, гамма-квантлар, протонлар ва электронлар оқимида нурлантириш жараёнида беқарор ҳолатлар учун диэлектриклар, ярим ўтказгичлар ва ўта ўтказувчан кристаллар, шишалар, керамикалардаги нанозарралар ва наноструктураларнинг кристаллик ва электрон структуравий характеристикаларини (механик, электр, магнит ва оптик) тадқиқ қилиш. Мақолалар, тезислар. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2024 й. Диэлектрик кристалл ёки шишанинг металл ёки оксид нанозарралари ёрдамида ҳосил бўлган сирт қатламини барқарорлаштириш ва номутаносиб модификациялаш радиацион-индукцияланган механизмларини ўрнатиш. Атом энергетикаси учун радиацион чидамли наноструктурали материаллар олиш усулларини ишлаб чиқишда ишлатилади. Юқори энергияли электронлар оқими остида сиртнинг наноструктурланган қатламини олиш усулларини яратиш (амалий) MgF2, LiF-Cu, ZnSe-Zn, SiO2-Me кристалларида нанозарралар ва наноструктуралар шаклланишини тадқиқ қилиш. Мақолалар, тезислар. Патентлар тайёрлаш, Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2020 й. Нурлантиришда, бир вақтда ҳарорат, люминесценция ва электр ўтказувчанликни қайд этиш учун намуна маҳкамланадиган қурилма тайёрлаш. Кристалл диэлектриклар ҳамда кенг зонали ярим ўтказгичларни электронлар билан нурлантирилганда сирт қатлами нуқтавий нуқсонлар агрегатидан металл нанозарралар ва структуралар олиш радиацион усуллари ишланмалари, уларнинг кристалл структуралари, фазавий таркиби, ўлчамлари ва шакллари ҳақида маълумотлар. Олинган металл-диэлектрик, металл-ярим ўтказгич типидаги наногетероструктуралар радиацион майдонларда ишлатиладиган ускуналарда ишлатилади. Микроскопик, дифракцион, электрик ва оптик усуллар ёрдамида Al 2 O 3 , ZnО кристаллари ва керамикаларининг релаксация, барқарорлик ва наноструктура ва интерфейс хоссаларини тадқиқ қилиш. Мақолалар, тезислар. Патентлар тайёрлаш. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2021 й. Ионлашган ҳаво муҳитида электронларнинг кучли оқими остида кристалл сиртида наноқатлам ҳосил қилиш орқали наногетеструктуралар ҳосил қилиш услубларини яратиш. Фторидларда наноструктуралар ва интерфейслар барқарор шартлари, нурлантирилган структуралар релаксақияси механизмларини аниқлаш. Детектор ва дозиметр приборларининг фойдали функционал хоссаларини аниқлашда ҳамда эксплуатацион парметрларини кучайтиришда ишлатилади. Al 2 O 3 , ZnО кристаллари ва керамикаларида нанозарралар ҳамда наноструктуралар шаклланишини тадқиқ қилиш. Мақолалар, тезислар. Патентлар тайёрлаш Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар 2022 й. Ионлашган ҳаво муҳитида электронларнинг кучли оқими остида шиша сирти ва кўламида нанокиритишлар жорий қилиш орқали наногетеструктуралар ҳосил қилиш услубларини яратиш. Вакуумда электронлар оқими остида металл/диэлектрик сиртидаги оксидланган қатламни парчалаш услубини яратиш. Натижалар сиртларни тозалашда, атом энергетикаси ёқилғи материаллари ва қурилмаларида ишлатилади. Микроскопик, дифракцион, электрик ва оптик усуллар ёрдамида Al 2 O 3 , ZnО кристаллари ва керамикаларининг релаксация, барқарорлик ва наноструктура ва интерфейс хоссаларини тадқиқ қилиш. Мақолалар, тезислар. Патентлар тайёрлаш. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар. 2023 й. Наноматериал-диэлектрик интерфейсларда сирт плазмон поляритонларининг оптик хоссаларини аниқланаш. Вакуум шароитида электронлар оқимида кристалл тагликка жойлаштирилган LiF-Li металл-диэлектрик интерфейсларни олиш усуллари ишлаб чиқилади. ZnSe ва LiF асосида сцинтиллятор-детектор характеристикалари аниқланади. Олинган кристаллар Ўзбекистон Республикаси ва халқаро илмий лойиҳалар доирасида ишлатиши мумкин. LiF, ZnSe, MgF 2 , ZnО сцинтилляторларининг электронлар ва бошқа зарралар оқими ёрдамида вақт характеристикалари, энергетик чиқиши ва ажрата олиш ҳусусиятини тадқиқ қилиш, детекторнинг ишлаш ҳарорат оралиғини аниқлаш ва барқарорлигини ўрганиш, у?и институт ядровий — физикавий қурилмаларида синовдан ўтказиш. Мақолалар, тезислар. Патентлар тайёрлаш. Илмий анжуманларда қатнашиш, илмий ҳисоботлар. 2024 й. Юқори радиацион чидамлиликка эга наноструктураланган материаллар олиш. Олинган наноструктурали сирт қатламига эга бўлган материаллар институт ядровий-физикавий қурилмаларидаги нурланишларни қайд қилишда ишлатиладиган детекторлар сифатида ишлатишга тадбиқ этилади. Олинган натижалар Ўзбекистон атом энергетикаси ва нанофизика соҳасининг ривожига катта ҳисса қўшади. Натижалар ММФИ Россия миллий ядровий тадқиқотлар университетининг Тошкентдаги филиалининг ядровий ва радиацион технологиялари ихтисослиги бўйича ўқув жараёнларига татбиқ этилади. Фанлараро технологиялар илмий лабораторияси Ўзбекистоннинг шўр артезиан сувларни наноструктурали материалларни қўллаш орқали сувни тузсизлантиришнинг блок-модуль тизимларини яратиш . Радоннинг яшаш хонадонларига киришини тўса оладиган полимер нанокомпозитларини яратиш Шўр артезиан сувларни тузсизлантириш тизимлари учун металл нанокукунлари ёрдамида тескари осмотик мембраналарни модификациялаш технологияларини ишлаб чиқиш, мазкур технологиялар асосида Ўзбекистоннинг турли ҳудудларидан олинган сув намуналарида лаборатория тажрибаларини ўтказиш. Илмий мақолалар, илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот 2020 й. Шўр артезиан сувларни тузсизлантириш тизимлари учун ишлатиладиган металл нанокукунлари ёрдамида тескари осмотик мембраналарни модификациялаш технологиялари. Технология Ўзбекистоннинг турли соҳаларида ишлатилаётган тескари осмотик тозалаш тизимларининг нархини сезиларли даражада пасайтиради. Сувни тузсизлантиришнинг блок-модуль тизимларининг саноат тажриба намуналарини тайёрлаш, ишланмаларни тижоратлаштиришга тайёрлаш. Илмий мақолалар, илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот 2021 й. Сувни тузсизлантириш тизимини тайёрлаш (ишлаб чиқариш ҳажми 500 л/соат), уларни Ўзбекистоннинг турли ҳудудларида эксплуатация синовларини ўтказиш, олинган натижаларига қараб артезиан сувларини (тузланиш даражаси 5 г/л гача) тузсизлантириш автоном тизимларини ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш. Лойиҳанинг амалга ошиши Республиканинг марказий сув таъминотидан узоқ масофада жойлашган ҳудудлар ва қишлоқлар аҳолисини тоза ичимлик суви билан таъминлаш каби муҳим муаммо ечимига катта ҳисса қўшади. Радоннинг бетондан сизиб ўтишининг олдини олиш учун полимер нанокомпозит материалларни яратиш. Илмий мақолалар, илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот 2022 й. Бетон таркибига чуқур сингиб кетиб (5 — 10 см), микроковакларни тўлдирадиган, бетон таркибида полимерга айланиб, амалда радонни тўлиқ тўса оладиган (диффузия коэффициенти 100 мартадан зиёд) нанокомпозитли полимер материалларни катализатор ёрдамида олиш технология яратиш. Технология радоннинг атроф-муҳитдан бетондан қилинган ер ости ва ер усти иншоотларига киришидан муҳофаза қилади. Радоннинг гипс ва ғиштдан сизиб ўтишининг олдини оладиган полимер нанокомпозит материалларни яратиш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот. Ихтирога ариза бериш 2023 й. Гипс ва ғишт таркибига чуқур кириб радонни деярли тўлиқ тўсиб қоладиган (диффузия коэффициенти 100 мартадан зиёд камаяди) катализаторли нанокомпозит полимер бирикмани олиш технологияси ишлаб чиқилади. Технология ғиштдан тайёрланган турар жойларни атроф мухитдан радон киришидан ҳимоя қилади. Радоннинг яшаш хонадонларига киришининг олдини олиш, ишланмалар натижаларини тижоратлаштиришга тайёрлаш учун полимер нанокомпозитларини дала шароитида синовдан ўтказиш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот. Ихтирога ариза бериш 2024 й. Радоннинг Ўзбекистондаги ҳаводаги концентрацияси меёрдан ошган ҳудудларида ва яшаш хонадонларида ишлаб чиқилган технологяларни синовдан ўтказиш. Ишланмаларни тиббиётга кенг татбиқ этиш бронхлар, ўпка ҳамда саратон (радон билан нафас олгани туфайли) касалликларини камайтиради. Ишланма тижоратлаштириш ва экспортбоплигига катта салоҳиятга эга. Ўзбекистон Республикаси тоғ металлургия саноатида ишлаб чиқариладиган хом ашёлардан олинадиган наноўлчамли кукунларни олишнинг саноат технологияларини ишлаб чиқиш. Ультратовуш диспергатори ва электродинамик дастгоҳини яратиш. Рух, кумуш, мис, молибден, вольфрам ва уларнинг оксидлари нанокукунларини ультратовуш ва электро-гидродинамик диспергилашни амалга ошириш. Олинган субмикрон ва наноўлчамли кукунларнинг дисперсияли таркиби ва улардаги структурали ўзгаришларини аниқлаш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот. 2020 й. Ультратовуш диспергатор ва электр-гидродинамик дастгоҳ. Кукунлар дисперсион таркиби ва структураси ўлчамлари ҳақида маълумотлар. Маҳаллий хом-ашёдан олинган субмикронли ва наноўлчамли кукунлар. Яратилган дастгоҳлар Республикада ишлаб чиқарилаётган маҳмулотлардан олинаётган наноўлчамли кукунларни тайёрлаёдиган дастгоҳлар саноат дастгоҳлари учун намуна бўлиб хизмат қилади. Нанокукунларни синтез қилиш жараёнига ультратовушнинг турли частота ва электро-гидродинамик диспергирлаш режимларида таъсирини ўрганиш. Металл нанокукунларини газ ҳолатида синтез қилиш дастгоҳини яратиш. Турли ҳароратда ва босимда рух, кумуш, мис ва шу кабиларнинг газ ҳолатидаги нанокукунларининг синтезини амалга ошириш. Нанокукунларни газ ҳолатида олишнинг оптимал режимини аниқлаш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот 2021 й. Турли металларнинг нанокукунларини газ ҳолатида синтез қилиш текшириб кўриш дастгоҳи. Ҳар хил металлар учун наноўлчамли кукунлар ва нанокукунларни синтез қилишнинг оптимал режимлари. Олинган наноўлчамли металл кукунлари турли материаллар ва асбобларни модификация қилишда ишлатилади. Наноўлчамли кукунларни электропортлаш усули билан олиш дастгоҳини яратиш. Олинган наноўлчамли металл кукунларининг дисперсион таркибини ва улардаги структурали ўзгаришларни аниқлаш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот 2022 й. Наноўлчамли кукунларни электропортлаш усули билан олиш дастгоҳи. Ҳар хил металлар учун наноўлчамли кукунлар ва нанокукунларни синтез қилишнинг оптимал режимлари. Синтез қилинган наноўлчамли металл кукунлари турли материалларнинг эксплуатацион характеристикаларини сезиларли даражада яхшилаш имконини беради. Нанокукунларнинг плазмокимёвий йўл билан синтезини амалга оширадиган плазмотрон дастгоҳини яратиш. Плазмокимёвий йўл билан нанокукунлар синтезинг оптимал режимларини аниқлаш бўйича тажрибалар ўтказиш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот 2023 й. Нанокукунларнинг плазмакимёвий синтези учун Плазмотрон дастгоҳи. Наноўлчамли кукунларни ишлаб чиқариш саноат технологияси. Наноўлчамли кукунларни саноатда ишлаб чиқариш технологияси йўлга қўйилиши республикада янги тармоқ — «наносаноат» тармоғининг шаклланишига ўз ҳиссасини қўшади. Наноўлчамли кукунлар ишлаб чиқариш бўйича саноат дастгоҳларини яратиш. Таркибига нанокукунлар киритилган турли композицион материаллар (қаттиқ қотишмали асбоблар, ўтга чидамли керамика ва шу кабилар) тайёрлаш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот, ихтироларга ариза бериш 2024 й. Наноўлчамли кукунлар ишлаб чиқариш бўйича саноат дастгоҳлари. Кучайтирилган хоссаларга эга бўлган турли хил нанокукунли материаллар. Нанокукунларни саноат миқёсида ишлаб чиқариш ҳамда улар асосида турли материаллар ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш Республика экспорт салоҳиятини ошириш имконини беради. Экология ва биотехнология илмий лабораторияси Тоғ-кон металлургияси, экология ва тиббиётда қўллаш учун турли хил табиат, биологик ва техноген объектларида макро- ва микроэлементларнинг тақсимланганлиги қонуниятларини тадқиқ қилиш Соғлом ва турли нқсонлар бўлган болаларнинг соч намуналарида микроэлементларнинг миқдорини тадқиқ қилиш. Турли хил нуқсонлар туфайли болаларда содир бўлган микроэлементли оғишларни баҳолаш тамойилларини ишлаб чиқиш бўйича тадқиқотлар олиб бориш. Ташхис қўйиш, даволаш-профилактика ва соғломлаштириш дастурларини тузиш учун касалликларга эрта ташхис қўйиш ва мувофиқлаштириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот 2020 й. Қўшимча ташхис аломати сифатида болалар тиббиёт муассасаларида қўллаш учун болалар элемент ҳолати бузилганлигини баҳолаш алгоритми. Тадқиқот натижалари анъанавий даволаш усуллари қаторида қўшимча коррегир усулларини қўллаш имконини беради. Юқори сезгирликка эга бўлган нейтрон-активацион таҳлил асосида атроф-муҳит объектлари (тупроқ, ўсимликлар, сув, озиқ-овқат маҳсулотлари ва бошқалар) нинг макро ва микро таркибини тадқиқ қилиш. Тупроқ, ўсимликлар ва сувни нейтрон-активацион таҳлил қилиш асосида Ядро физикаси институти ҳудуди ва унга яқин жойлашган аҳоли пунктларининг экологик мониторингини амалга ошириш. Экологик мониторингни амалга ошириш учун Республика саноат корхоналари ва бошқа техноген объектларда заҳарли моддалар миқдорини аниқлашни тадқиқ қилиш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот. 2021 г. Атроф-муҳит объектларининг элемент таркибини нейтрон-активацион таҳлил қилиш инструментал усули. Ўрганилган объектларнинг элемент миқдорлари бўйича маълумотлар. Саноат корхоналари атрофи ва бошқа техноген объектларларда заҳарли моддаларнинг миқдори бўйича олинган натижалар. Тақдим этилган такомиллашган услуб ёрдамида потенциал экологик хавфни аниқлаш ва унга қарши профилактик чоралар кўриш нуқтаи назаридан атроф-муҳит ҳолатини тавсифлаш имконини беради. Кумуш, иттрий, вольфрам каби нодир элементларнинг атом ядросининг метабарқарор ҳолатларини тадқиқ қилиш. Тоғ-кон намуналарида кумуш, иттрий ва вольфрам элементларининг миқдорини тезкор аниқлашликнинг аналитик имкониятларини тадқиқ қилиш. Гамма-активацион таҳлил асосида кумуш, иттрий ва вольфрам элементлари таркибда борлигини миқдорини тезкор аниқлаш усулларини ишлаб чиқиш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот. 2022 й. Фото-ядровий реакцияларда юзага келадиган кумуш, иттрий ва вольфрам элементларининг атом ядроси метабарқарор ҳолатлари бўйича экспериментал маълумотлар. Гамма-активацион таҳлиллар асосида кумуш, иттрий ва вольфрам элементлари миқдорини аниқлашнинг тезкор усули. Мамлакат тоғ-кон корхоналарида кон маҳсулотларини саралашда қўлланилади. Ядро-физикавий усуллар ёрдамида инсон организми патогенетик ҳолатларини аниқлаш имкониятларини тадқиқ қилиш; Беморлпр биосубстратларини таҳлил қилиш орқали катталар ва болалар организми патогенетик ҳолатларини аниқлашнинг ядро-физикавий усулларини ишлаб чиқиш; Ядро-физикавий усуллар ёрдамида амалга оширилган таҳлиллар асосида патогенетик ҳолатларни мувофиқлаштириш таҳлилларини ўтказиш; Тиббиёт муассасалари амалиётида ядро-физикавий усулларни қўллаш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот 2023 й. Ядро физикаси усуллари ёрдамида ташхис қилиш мумкин бўлган касалликларни аниқлаш учун маълумотлар. Патогенетик ҳолатларни аниқлаш усуллари. Тиббиёт муассаларида ядровий-физикавий усулларни ишлаб чиқаришга жалб қилиш учун амалий тавсиялар ишлаб чиқиш. Мамлакат иқтисодиёти тармоқларига ишлаб чиқилган усулларни жалб қилишнинг техника-иқтисодий имкониятларини ўрганиш. Давлат стандарти органларида ўлчашларни амалга ошириш бўйича ишлаб чиқилган усулларни синаб кўриш ва ўтказиш. Илмий ҳисобот, патент, интеллектуал мулкни ҳимоялаш ҳужжати, Давлат стандарти томонидан тасдиқланган услублар 2024 й. Патент, аттестациядан ўтган услублар. Ишлаб чиқилган, патентланган, ва аттестациядаган ўтган услублар Республиканинг иқтисодий ва ижтимоий ривож топишига имкон яратади. Ядровий энергетика ва ядровий технологялар илмий бўлими Атом энергетикаси соҳасида тадқиқотлар олиб бориш, радиоизотоплар олиш технологияларини ишлаб чиқиш ва ядровий технологияларни ишлаб чиқаришга жалб қилиш. Ядровий реакторлар турларини ўрганиш. ВВЭР-1200 энергетик ядровий реакторининг чегаравий ва чегарадан зиёд режимларида ишлашини тадқиқ қилиш, ядровий ёқилғининг ишлатилиб бўлинганлик даражасини ҳисоблаш. Циклотрон радионуклидлар олиш бўйича технологик майдон ташкиллаштиришни режалаштириш. Берилийга радиациявий усулда ранг беришни тадқиқ қилиш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот 2020 й. АЭС лойиҳалари илмий экспертизасини амалга ошириш учун ядровий энергетик реакторларнинг ишлаш режими бўйича илмий материаллар ва энергетик реакторларни эксплутацияси учун кадрлар тайёрлаш. Бериллий минералига радиациявий усулда ранг беришнинг оптимал усуллари. Натижалар АЭС лойиҳаларини илмий экспентизадан ўтказиш, келажакжа ишга тушириладиган АЭС ҳамда тиббиёт, нефт-газ, металлургия ва кимё саноатлари, чегара ва божхона пунктлари учун кадрлар етказиб бериш. Калифорний-252 типидаги нейтрон манбалар, нейтрон генератори ва бошқа манбаларни қўллаш орқали подкритик тизимлар асосида ишлатилиб бўлинган ядровий ёқилғи таркибидаги узоқ яшовчи минор радионуклидарни парчалаб юбориш усулларини ишлаб чиқиш. Циклотрон радионуклидларини олиш бўйича технологик майдон яратиш. Нефть ва газ саноати учун радионуклидли нам ўлчагич ва сарф ўлчагичларни ишлаб чиқиш. Парчаланиш ва трансуран элементлари маҳсулотлари фаоллигини камайтириш усулларини тадқиқ қилиш. Ядровий реактор, электрон тезлатгич ва гамма қурилмасини қўллаш орқали биллур ва топазларга радиациявий нурлаш орқали ранг бериш усулларини тадқиқ қилиш. Қаттиқ ва иссиққа чидамли материаллардан ясалган буюмлар мустаҳкамлигини радиациявий усулда оширишни тадқиқ қилиш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот. 2021 й. Ярим емирилиш даври бир неча минг йилдан юз миллион йилгача бўлган минор актинидлар радиофаоллигини камайтириш усуллари. Циклотрон радионуклидларини олиш бўйича технологик майдон. Радионуклидли нам ўлчагич ва сарф ўлчагичлари. Парчаланиш ва трансуран элементлари маҳсулотлари фаоллигини камайтириш усуллари. Биллур ва топазларга радиациявий нурлаш орқали ранг бериш усуллари. Қаттиқ ва иссиққа чидамли материаллардан ясалган буюмларга ишлов бериш шарт-шароитлари. Тиббиёт ва саноатда ишлатиб бўлинган ядровий ёқилғиларни утилизация қилишда қўлланилади. Уран-торий негизида қайта тикланадиган ядровий ёқилғи олиш учун юқори тезликка эга нейтрон оқими остида кечадиган ядровий реакцияларни тадқиқ қилиш. ВВЭР-1200 реактори фаол ва пассив хавфсизлик тизимини тадқиқ қилиш. Палладий-103 циклотрон радиоизотопининг тажриба партияларини олиш. Ядровий ва радиоактив материалларни аниқлаш ва идентификация қилиш радиоизотоп приборларини яратиш технологияларини ишлаб чиқиш ва ясаш. Ядровий реактор, электрон тезлатгич ва гамма-қурилмада турли табиий минералларнинг радиация ёрдамида қийматини ошириш технологиясини ишлаб чиқиш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот 2022 й. Қайта тикланадиган ядровий ёқилғи учун уран-торий аралашмасининг оптимал таркиби ва ВВЭР-1200 реактори хавфсизлик тизими ишлаши бўйича материаллар. Палладий-103 циклотрон радиоизотопи. Ядровий ва радиоактив материалларни аниқлаш ва идентификация қилиш радиоизотоп приборлари. Ядровий реактор, электрон тезлатгич ва гамма-қурилмасида турли табиий минералларнинг радиация ёрдамида қийматини ошириш технологияси. Олинган натижалар қайта тикланадиган истиқболли ёқилғи олишда ва АЭС сига кадрларни етказиб бериш учун, тиббиёт ҳамда заргарлик саноатида қўлланилади. Табиий урандан ядровий ёқилғи олиш йўлларини тадқиқ қилиш. ВВЭР-1200 реакторининг нормал ва авария режимлари учун сарф бўладиган сув миқдорини ҳисоблаш. Буюмлар ва материалларга механик, иссиқлик ва радиацион таъсир қилинганда хоссаларининг ўзгаришини тадқиқ қилиш комплекс тизимларини яратиш. Лютеций-177 реактор радионуклидининг тажриба партиясини олиш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот 2023 й. Табиий урандан ядровий ёқилғи олиш усулини топиш. Лютеций-177 реактор радионклиди. Атом энергетикаси ва тиббиётда қўлланилади. ВВЭР-1200 реактори фаол ва пассив хавфсизлик тизимини тадқиқ қилиш. Янги германий-68 циклотрон радионуклиди, германий-68/галлий-68 радионуклид генераторининг тажрибавий партияларини олиш. Тезлатгич ва гамма қурилмада саноат буюмларининг мустаҳкамлигини ошириш. Илмий мақолалар, халқаро илмий анжуман материаллари, илмий ҳисобот 2024 й. ВВЭР-1200 реакторининг хавфсизик тизими кўрсаткичлари Германий-68 радионуклидари, германий-68/галлий-68 радионуклидли генератори. Қаттиқ ва иссиққа чидамли материаллардан ясалган буюмларнинг радиация ёрдамида мустаҳкамлигини ошириш. Атом энергетикасида қўлланилади. Тиббиёт ва саноатда қўлланилади.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 21 ноябрдаги ПҚ-4526-сон қарорига 3-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ядро физикаси институтининг 2021 йилгача
Т/р Кўрсаткичнинг (индикаторнинг) номи 2019 й. 2020 й. 2021 й. I. Илмий тадқиқот фаолиятининг самарадорлиги ва натижадорлигини ошириш 1. Илмий ходимларнинг штат бирлиги 98 111 111 2. Ўртача ёши 50 44 42 II. Олий тоифадаги кадрларни тайёрлаш 3. Докторлик диссертациялари ҳимояси (DSc) 2 2 3 4. Фалсафа доктори диссертациялари ҳимояси (PhD) 9 10 10 5. Профессор илмий унвонини олган илмий ходимлар сони 3 3 3 6. Катта илмий ходим илмий унвонини олган илмий ходимлар сони 7 8 9 7. Фан доктори (DSc) даражасини олиш бўйича докторантлар сони 1 2 3 8. Фалсафа доктори (PhD) даражасини олиш бўйича докторантлар сони 17 18 20 9. Стажёр-изланувчилар сони 0 10 15 10. Мустақил изланувчилар сони 11 15 18 11. Ёш олимлар сони (40 ёшгача) 43 50 60 III. Нашр этиш фаоллиги 12. Илмий мақолаларни нашр этиш 98 106 120 13. «Scopus» ва «Web of Science» халқаро маълумотлар базаларига кирувчи мақолалар 73 81 85 14. Хорижда чоп этиладиган мақолалар 73 81 85 15. Олий аттестация комиссияси рўйхатига кирувчи республика журналларидаги илмий мақолалар 15 25 35 16. Монографиялар, дарсликлар ва ўқув қўлланмалари 2 5 8 17. Патентлар (ихтиро ва фойдали моделлар) 1 5 8 IV. Илмий натижаларни кенг муҳокама этишни ташкил қилиш ва замонавий фан ютуқларини оммалаштириш 18. Республика илмий конференцияларини ташкил этиш 0 1 2 19. Халқаро илмий конференцияларини ташкил этиш 2 2 3 20. Доимий равишда фаолият олиб борувчи илмий семинарларни ташкил этиш 5 6 6 21. Доимий равишда фаолият олиб борувчи ўқув семинарларни ташкил этиш 1 2 3 V. Фан, таълим ва ишлаб-чиқариш интеграциясини чуқурлаштириш 22. Институтдаги илмий ишларнинг бажарилишида олий ўқув юртлари профессор-ўқитувчилари иштироки 5 7 9 23. Институт илмий ходимларининг олий ўқув юртлари таълим жараёнидаги иштироки 19 22 25 24. Институт илмий ходимларининг ўрта-махсус ўқув ташкилотлари таълим жараёнидаги иштироки 3 4 5 25. Мактабларга оталиқ қилиш ишлари 2 2 2 26. Магистрлик диссертацияларига раҳбарлик қилиш 5 10 15 27. Битирув малакавий ишларга раҳбарлик қилиш 4 6 8 28. Илмий ишланмаларни жорий қилиш 5 7 8 29. Илмий ишланмаларни тижоратлаштириш 2 2 3 30. Хўжалик шартномалари ҳисобига илмий-тадқиқот ишларини бажариш (млн. сўм) 3521 3870 4260 31. Маҳсулот экспорти (минг доллар) 268 295 325 VI. Халқаро илмий-техник ҳамкорликни кенгайтириш 32. Хорижий илмий грантлар 1 2 3 33. Техник ёрдам лойиҳалари 2 2 3 34. Ҳамкорликдаги дастурлар доирасидаги илмий-изланишлар 8 10 12 35. Институт ходимларини дунёнинг етакчи илмий марказларга илмий сафарга юбориш 60 65 68 36. Хорижий олимларнинг институтга ташрифи 150 160 170 37. Институт ходимларининг хорижий олимлар билан биргаликдаги мақолалари 50 55 60 VII. Институтнинг моддий-техника базасини ривожлантириш 38. Замонавий асбоб-ускуналар билан жиҳозланганлик даражаси (%) 9 22 30 39. Интернет тармоғига уланганлик даражаси (%) 60 100 100 40. Илмий ходимларнинг локал тармоққа уланганлик даражаси (%) 60 100 100 41. Институт раҳбар ходимларининг корпоратив тармоққа уланганлик даражаси (%) 60 100 100
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 21 ноябрдаги ПҚ-4526-сон қарорига 4-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ядро физикаси институтининг
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 21 ноябрдаги ПҚ-4526-сон қарорига 5-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ядро физикаси институтининг Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети ҳисобидан молиялаштириладиган илмий ходимлари сонини босқичма-босқич камайтириб бориш
Т/р Лабораториялар номи Илмий ходимлар штат бирликлари сони 2020 — 2022 йй. 2023-2024 йй. 1. Назарий ядро физикаси 14 2. Кўпзаррали тизимлар физикаси 8 3. Экспериментал ядро физикаси 8 5 4. Ядро реакторлари физикаси 6 5 5. Ядровий тиббиёт 7 5 6. Ядровий таҳлил 6 6 7. Радиокимё 7 5 8. Оптик жараёнлар радиациявий физикаси 8 6 9. Қаттиқ жисмлар электроникаси радиациявий физикаси ва техникаси 9 7 10. Қаттиқ жисмлардаги структуравий ўзгаришлар 6 5 11. Наноструктурали ва ўтаўтказувчан материаллар физикаси 5 4 12. Экология ва биотехнология 5 4 13. Соҳалараро технологиялар 7 5 14. Атом энергетикаси ва ядровий технологиялар бўлими 15 11 Жами: 111 89
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 21 ноябрдаги ПҚ-4526-сон қарорига 6-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ядро физикаси институти ходимларининг хориждаги етакчи илмий марказлар ва ишлаб чиқариш корхоналарида малакасини ошириш
Т/р Хорижий ҳамкор ташкилот Хорижий мамлакат Ҳамкорлик тури Ҳамкорликнинг илмий йўналиши Малака ошириш тури (ўқиш, стажировка) Стажировка ўтиш (йиллар бўйича) 2 хафтагача 1 ойгача 2019 2020 2021 2022 2023 I. Хорижий илмий ташкилотлар ва ишлаб чиқариш корхоналари билан ўрнатилган халқаро алоқалар орқали ташкил этиладиган тадбирлар 1. Варшава университети (оғир ионлар лабораторияси) Польша Илмий-техник ҳамкорлик бўйича шартнома Оғир ионлар дастасида ядро реакцияларини тадқиқ қилиш 4 3 2 2 1 1 1 2. Грузия Миллий фанлар академияси Грузия Кафолатлар бўйича семинар-практикум Реактор эксплуатацияси 3 2 1 3. Халқаро атом энергетикаси агентлиги (МАГАТЭ); Миллий ядро тадқиқотлари маркази Австрия Чехия Тадқиқот реакторлари стажерлари учун ўқув курслари Реактор эксплуатацияси 6 2 2 1 1 2 2 4. Миллий ядро тадқиқотлари маркази Польша Ядро реактори механиклари малакасини ошириш курслари Реактор эксплуатацияси 6 6 6 2 1 2 1 5. Халқаро атом энергетикаси агентлиги (МАГАТЭ) Австрия Кафолатлар бўйича стажировка дастури Реактор эксплуатацияси 4 1 1 1 2 1 6. Халқаро атом энергетикаси агентлиги (МАГАТЭ) Австрия Ядро ёқилғиси цикли объектлари хавфсизлиги ва ишончлилиги орасидаги биргаликда ҳаракат қилиш бошқарувига бағишланган техник кенгаш Реактор эксплуатацияси 5 2 2 1 1 2 1 7. Ядро тадқиқотлари бирлашган институти Россия Федерацияси Илмий-техник ҳамкорлик бўйича шартнома Оғир ионларнинг чуқур-ноэластик тўқнашувларида қўшилиш реакцияларини тадқиқ қилиш 2 5 1 2 2 2 8. Ядро тадқиқотлари бирлашган институти Россия Федерацияси Илмий-техник ҳамкорлик бўйича шартнома Реакторнинг конструкциявий материаллари устида ҳамкорликдаги тажрибалар 4 3 1 2 1 1 2 9. Цюрих Университети Швейцария Ҳамкорликдаги илмий иш Анизотроп магнитларда қуйи температурали фазавий ўтишлар мавзусидаги изланишлар 2 1 1 1 1 10. Назарий физика халқаро маркази (ICTP) Италия Ҳамкорликдаги илмий иш Купратли бирикмаларнинг андерсон локализациялари бўйича ҳамкорликдаги изланишлар 4 1 1 2 1 1 Жами: 40 24 17 10 12 13 12 II. Илмий ҳамкорликни ривожлантиришга йўналтирилган тадбирлар 1. Ядро тадқиқотлари бирлашган институти Россия Федерацияси Илмий-техник ҳамкорлик бўйича шартнома Реакторнинг конструкциявий материаллари устида ҳамкорликдаги экспериментлар 4 1 1 1 1 2 2. Венгрия фанлар академияси Вигнер номидаги физика илмий-текшириш маркази (Будапешт нейтрон маркази) Венгрия Илмий-техник ҳамкорлик бўйича шартнома Реакторнинг конструкциявий материаллари устида ҳамкорликдаги тажрибалар 1 2 2 1 3. Басклар мамлакати университети (IUCAA) Испания Ҳамкорликдаги илмий иш Паст ҳароратларда квант магнит материаллари хоссалари бўйича илмий ҳамкорлик 1 1 1 1 4. Цукуба Университети материалшунослик институти Япония Ҳамкорликдаги илмий иш Материалларнинг янги хоссаларини ўрганиш 1 1 1 1 5. Техник физика ва автоматлаштириш илмий текшириш институти Россия Федерацияси Ҳамкорлик бўйича шартнома Техник жараёнларни кузатиш учун радиоизотоп асбобларидан фойдаланиш, намлик зичлигини ўлчовчи қурилмаларини эксплуатация қилиш билан танишиш 1 2 1 1 1 6. «РОСАТОМ» Давлат корпорацияси Россия Федерацияси Илмий-техник ҳамкорлик бўйича шартнома Сувли радиофаол чиқиндиларни тозалаш соҳасида малака ошириш 3 1 1 1 1 1 Жами: 11 8 1 6 3 5 4 Барчаси: 51 32 18 16 15 18 16
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 21 ноябрдаги ПҚ-4526-сон қарорига 7-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Ҳукуматининг айрим ҳужжатларига киритилаётган ўзгартиришлар
1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 20 июлдаги «Фан ва олий таълим соҳаси ходимларининг меҳнат ҳақи миқдорини янада ошириш, илмий ва илмий-техник фаолият натижалари жорий этилишини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-3876-сон қарорининг 2-банди иккинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«2018 йил 1 августдан Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси бошқарув аппарати ходимларининг иш ҳақи миқдорини 2 баравар, 2020 йил 1 январдан 25 фоизга ошириш».
2. Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 18 майдаги «Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг янгидан ташкил этилган илмий-тадқиқот муассасалари фаолиятини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 292-сон қарорининг (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2017 й., 20-сон, 371-модда) 2 ва 3-иловалари ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
3. Вазирлар Маҳкамасининг 2012 йил 7 февралдаги «Ўзбекистон Республикаси фанлар академиясининг илмий муассасалари тузилмасини янада мақбуллаштириш ва фаолиятини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 33-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚҲТ, 2012 й., 6-сон, 63-модда) 6-бандининг биринчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«6. Белгилансинки, Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг объектларини сотиш ҳамда илмий муассасалар ходимлари сонини оптималлаштириш ҳисобига махсус ҳисоб рақамида йиғиладиган маблағлар, Фанлар академиясининг бошқарув аппарати ва илмий муассасаларининг илмий ва моддий-техника базасини мустаҳкамлаш, замонавий юқори технологик илмий асбоб ускуналар, компьютер техникаси, мебель, автотранспорт воситалари, тажриба базалари учун қишлоқ хўжалик техникасини сотиб олиш, бино ва иншоотларни ялпи ва жорий таъмирлаш, шунингдек, сотилаётган объектларда жойлашган институтлар ва уларнинг бўлинмалари, асбоб-ускуналари ва мулкини кўчириш билан боғлиқ харажатларни қоплашга мақсадли йўналтирилади».
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2019 йил 21 ноябрь,
ПҚ-4526-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Qarori
MAQSADLI DASTUR
DASTURI
maqsadli koʻrsatkichlari (indikatorlar)
TUZILMASI
JADVALI
REJA-GRAFIGI
Yadro fizikasi instituti ilmiy-tadqiqot faoliyatini qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Oʻzbekistonda yadro fizikasi tadqiqotlari oʻtgan asrning 40-yillarida boshlangan boʻlib, 50-yillariga kelib jadal rivojlana boshladi. Mamlakatda yuqori malakali olimlarning mavjudligi, shuningdek, atom energiyasidan tinchlik maqsadlarida foydalanish yoʻlida Oʻzbekiston olimlarining samarali ilmiy izlanishlari va amaliy ishlanmalari 1956-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutining (keyingi oʻrinlarda — Institut) tashkil etilishiga zamin yaratdi.
Institut oʻzining 60 yildan ziyod faoliyati davomida yadro fizikasi va yadroviy texnologiyalar sohasida dunyo ilmiy hamjamiyati tomonidan tan olingan yirik tadqiqot markaziga aylandi.
Oʻtgan yillar davomida Institut jamoasi tomonidan muayyan ishlar amalga oshirildi, shu jumladan:
atom yadrosi va elementar zarralar fizikasi, yadro tuzilishi nazariyasi, quyi va oʻta past energiyalarda yadrolarning parchalanishi va qoʻshilishi fizikasi, yuqori energiyalar fizikasi, astrofizika va kosmologiya, qattiq jism radiatsion fizikasi, radiokimyoning fundamental jihatlari sohalarida yadroviy ilmlarning fundamental asoslari rivojlantirildi;
amaliy radiokimyo, radioizotoplar va ular asosida radiofarmatsevtik preparatlar ishlab chiqarish, iqtisodiyotning turli tarmoqlari uchun radiatsion priborlar va uskunalar tayyorlash, opto- va mikroelektronika uchun yangi materiallar olish boʻyicha amaliy yadro texnologiyalari yaratildi.
Shu bilan birga, yadro fizikasi sohasida tadqiqotlar koʻlamini kengaytirish, yuqori malakali kadrlarni tayyorlash, Institutning ilmiy salohiyatini yanada oshirish uchun qoʻshimcha choralarni koʻrish talab etilmoqda, xususan:
ilmiy tadqiqotlarni moliyalashtirish tizimini takomillashtirish;
yosh olimlarni tayyorlash va ularni ilmiy tadqiqotlarga jalb etish boʻyicha olib borilayotgan ishlarning samaradorligini oshirish, iqtisodiyot tarmoqlarida mavjud dolzarb muammolarni hal etishga qaratilgan amaliy-ilmiy tadqiqotlar koʻlamini kengaytirish hamda tadqiqot reaktoridan samarali foydalanish;
atom energetikasi yoʻnalishidagi ilmiy izlanishlarni yoʻlga qoʻyish;
Institutning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, shu jumladan, zamonaviy yadroviy uskunalar, yuqori energiyali siklotron, yuqori quvvatli elektron tezlatgichlar, boshqa asbob-uskuna va jihozlar bilan taʼminlash.
Yadro fanlari va texnologiyalarini rivojlantirish, ushbu yoʻnalishda ilmiy tadqiqotlarni olib borish tizimini tubdan takomillashtirish va Institut ilmiy-texnik salohiyatini oshirish, yadroviy tadqiqot reaktoridan samarali va bexatar foydalanishni taʼminlash, ilmiy-innovatsion faoliyatni samarali tashkil etish, uning natijadorligini taʼminlashda kadrlarning malakasini yanada oshirish maqsadida:
1. Quyidagilar Institut faoliyatining asosiy yoʻnalishlari etib belgilansin:
nazariy va eksperimental yadro fizikasi, atom energetikasi va yadroviy texnologiyalar, qattiq jism radiatsion fizikasi va materialshunoslik, yadroviy analitika va radiokimyo, ilmiy asbobsozlik boʻyicha fundamental, amaliy va innovatsion ilmiy tadqiqotlar olib borish va ilmiy-innovatsion ishlanmalarni amaliyotga tatbiq qilish;
oliy oʻquv yurtidan keyingi taʼlim instituti faoliyati samaradorligini taʼminlash, yuqori malakali kadrlar tayyorlash va iqtidorli yoshlarni har tomonlama qoʻllab-quvvatlash;
respublika maqsadli fan-texnika va innovatsion dasturlarini bajarish orqali yadro fani va texnologiyalarini muvofiqlashtirishda faol ishtirok etish;
iqtisodiyotning real sektori tarmoqlari, taʼlim muassasalaridagi oʻquv jarayonida Institut ilmiy salohiyatidan samarali foydalanish, dissertatsiya ishlari va bitiruv malakaviy ishlariga rahbarlik qilish orqali fan, taʼlim va ishlab chiqarish integratsiyasini mustahkamlash;
xorijda ilmiy kadrlarning kasbiy malakasini oshirish, shuningdek, Institut ilmiy faoliyatiga chet ellik olimlar va mutaxassislarni, shu jumladan xorijdagi vatandoshlarni jalb qilish;
Institut faoliyatiga zamonaviy axborot texnologiyalarini keng joriy etish.
2. Quyidagilar:
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi instituti faoliyatini takomillashtirish boʻyicha maqsadli dastur (keyingi oʻrinlarda — Maqsadli dastur) 1-ilovaga muvofiq;
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutining 2020 — 2024-yillarga moʻljallangan ilmiy-tadqiqot ishlari dasturi (keyingi oʻrinlarda — Ilmiy-tadqiqot ishlari dasturi) 2-ilovaga muvofiq;
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutining 2021-yilgacha maqsadli koʻrsatkichlari (keyingi oʻrinlarda — Maqsadli koʻrsatkichlar) 3-ilovaga muvofiq;
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutining tuzilmasi 4-ilovaga muvofiq;
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutining Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti hisobidan moliyalashtiriladigan ilmiy xodimlari sonini bosqichma-bosqich kamaytirib borish jadvali 5-ilovaga muvofiq;
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi instituti xodimlarining xorijdagi yetakchi ilmiy markazlar va ishlab chiqarish korxonalarida malakasini oshirish reja-grafigi 6-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi prezidenti B.S. Yuldashev zimmasiga Maqsadli dastur va Ilmiy-tadqiqot ishlari dasturi sifatli hamda toʻliq bajarilishini taʼminlash va Maqsadli koʻrsatkichlarga erishish uchun shaxsiy masʼuliyat yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi, Mutaxassislarni xorijda tayyorlash va vatandoshlar bilan muloqot qilish boʻyicha “El-yurt umidi” jamgʻarmasi va Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi Institut ilmiy xodimlarining xorijdagi yetakchi ilmiy markazlar va ishlab chiqarish korxonalarida malaka oshirishini taʼminlasin.
Ilm-fanni moliyalashtirish va innovatsiyalarni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari, Institutning budjetdan tashqari mablagʻlari, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi uchun Davlat budjetida nazarda tutilgan maqsadli mablagʻlar va qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar Institut ilmiy xodimlarining xorijda malaka oshirishini moliyalashtirish manbalari etib belgilansin.
3. Belgilab qoʻyilsinki, 2020-yilning 1-yanvaridan boshlab:
Institut xodimlari mehnatiga haq toʻlash, bino va inshootlarini saqlash xarajatlarini moliyalashtirish, shuningdek, joriy xarajatlarini qoplash Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobiga amalga oshiriladi;
Institutda ilmiy-texnik dasturlar doirasidagi fundamental tadqiqotlarning amalga oshirilishi toʻxtatiladi va boʻshagan budjet mablagʻlari Institutni saqlash xarajatlarining moliyalashtirilishiga yoʻnaltiriladi.
4. Institut faoliyatini moliyalashtirish manbalari etib quyidagilar belgilansin:
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari;
xalqaro moliya va boshqa institutlar, xorijiy tashkilotlarning grantlari;
xoʻjalik faoliyati hisobidan tushgan mablagʻlar;
qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi bir oy muddatda:
yangi tahrirdagi Institut ustavi hamda laboratoriyalar va ilmiy xodimlar faoliyatini yillik baholash tartibini belgilangan tartibda tasdiqlasin;
Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Innovatsion rivojlanish vazirligi hamda Moliya vazirligi bilan birgalikda Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan moliyalashtiriladigan yordamchi xodimlar, jumladan, respublikadagi ilmiy-tadqiqot muassasalarining ilmiy-yordamchi xodimlari shtat normativlarini ishlab chiqsin va tasdiqlasin.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi va Innovatsion rivojlanish vazirligi manfaatdor idoralar bilan birgalikda:
bir oy muddatda Institutni 2020 — 2024-yillarda rivojlanish konsepsiyasini;
ikki oy muddatda 2030-yilgacha Institutning ilmiy izlanish faoliyatini rivojlantirish konsepsiyasini ishlab chiqsin va tasdiqlash uchun Fan va texnologiyalar boʻyicha respublika kengashiga kiritsin.
7. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Hukumatining ayrim hujjatlariga 7-ilovaga muvofiq oʻzgartirishlar kiritilsin.
8. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi A.A. Abduvaxitov va Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi prezidenti B.S. Yuldashev zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-noyabrdagi PQ-4526-son qaroriga 1-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi instituti faoliyatini takomillashtirish boʻyicha
T/r Ustuvor masalalar Moliyalashtirish manbalari Bajarish muddatlari Masʼul ijrochilar I. Ilmiy izlanishlar samaradorligi va natijadorligini oshirish 1. Yadro fizikasi institutining (keyingi oʻrinlarda — Institut) 2020 — 2024-yillarda rivojlanish konsepsiyasini ishlab chiqish . Bunda xalqaro tendensiyalar va ilmiy izlanishlar bilan muvofiqlikni taʼminlash maqsadida respublika yadro fizikasi sohasidagi mavjud holatni tahlil qilish, iqtisodiyotning real sektorlari (qishloq xoʻjaligi, tibbiyot, neft va gaz sanoati, yadroviy va radiatsiyaviy xavfsizlik va boshqalar), aynan fan, texnologiyalar va atom energetikasida yadroviy texnologiyalarni qoʻllash uchun kadrlarni tayyorlash zaruratini hisobga olgan holda mamlakat iqtisodiyotining yadroviy texnologiyalariga boʻlgan ehtiyojini aniqlash, Institut moddiy-texnika bazasini mustahkamlash uchun zarur zamonaviy universal yadro-fizikaviy qurilmalarni aniqlash. — 2020-yil 1-yanvar Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) , Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov) , manfaatdor vazirlik va idoralar 2. 2030-yilgacha Institut ilmiy izlanish faoliyatini rivojlantirish konsepsiyasini ishlab chiqish va tasdiqlash. Bunda xalqaro hamkorlikni eʼtiborga olib, respublikada yadroviy fan va texnologiyalarni rivojlantirishning istiqbolli strategik yoʻnalishlarini belgilash, ushbu yoʻnalashlarni rivojlantirishda Institutning roli va oʻrnini aniqlash, yangi — yadroviy energetika yoʻnalishini rivojlantirishda Institut uchun ustuvor jihatlarini belgilab olish, Institutning kadrlar yetishtirib berishdagi rolini kuchaytirish. — 2020-yil 1-mart Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) , Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov) , manfaatdor vazirlik va idoralar 3. Yadro fizikasi institutining ilmiy-texnik yutuqlarini amaliyotga tatbiq etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Bunda: yadro fizikasi va yadroviy texnologiyalar, qattiq jism radiatsion fizikasi, yadroviy tibbiyot va atom energetikasi hamda nurlanish manbalarini qoʻllashga asoslangan asbobsozlik sohasida erishilgan natijalarni yaqin va uzoq boʻlmagan muddatlarda amaliyotga tatbiq etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish ; respublika korxonalari va kompaniyalari ehtiyojlaridan kelib chiqib, amaliy izlanishlar natijalarini ishlab chiqarishga tatbiq qilish dasturini ishlab chiqish va tasdiqlash. — 2020-yil 1-fevral 2020-yil 1-iyun Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) 4. Respublika iqtisodiyoti va fan yoʻnalishlarining dolzarb muammolari yechimiga qaratilgan ilmiy izlanishlarni tashkil etish va ishlanmalarni yaratish. Bunda iqtisodiyot tarmoqlarining ilmiy hajmdor muammolarini hal etish uchun Institut ilmiy-texnik tadqiqotlarining ustuvor yoʻnalishlari doirasida ilmiy loyihalarni shakllantirish. Ilmiy-texnika dasturlariga ajratilgan mablagʻlar doimiy Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) , Innovatsion rivojlaish vazirligi (I. Abduraxmanov) , Yadro fizikasi instituti 5. Xorij ilmiy markazlarda yadro fani va unga yondosh yoʻnalishlarda faoliyat olib borayotgan xorijdagi vatandosh olimlarimizni Institutdagi ilmiy izlanishlarga jalb qilish. Bunda: xorijdagi ilmiy markazlarda faoliyat yuritayotgan vatandoshlarimiz haqidagi maʼlumotlar bazasini yaratish; vatandosh olimlarimiz bilan muzokaralar olib borish; vatandoshlarimiz ishtirokida ilmiy izlanishlar loyihalarini tayyorlash; loyihalarni Fanlar akademiyasi va “El-yurt umidi” jamgʻarmasi bilan muvofiqlashtirish; loyihalarni Vazirlar Mahkamasiga taqdim etish. “El-yurt umidi” jamgʻarmasi mablagʻlari 2020-yildan boshlab Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) , Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmanov) , “El-yurt umidi” jamgʻarmasi (A. Bekmuradov) II. Institut faoliyatini takomillashtirish, malakali kadrlar tayyorlash va xalqaro aloqalarni mustahkamlash 6. Ilmiy ishlar natijalarini inventarizatsiya qilish, ularni amaliyotga tatbiq etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Bunda Institutning ilmiy ishlarini inventarizatsiya qilish, Oʻzbekiston Respublikasi patentlari bilan himoyalangan intellektual mulk obyektlarini baholash, iqtisodiyotning real sektorlarida tatbiq etish dolzarbligidan kelib chiqib, istiqbolli ilmiy ishlanmalarni tahlil qilgan holda ularning roʻyxatini va ularni amaliyotga tatbiq etish chora-tadbirlarini ishlab chiqish. — 2020-yil 1-yanvar Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) , Adliya vazirligi huzuridagi Intellektual mulk agentligi (T. Abdusattorov) 7. Institut ilmiy ishlanmalarining doimiy yangilanib turadigan maʼlumotlar elektron bazasini yaratish. Bunda Institut ilmiy ishlanmalar maʼlumotlar elektron bazasi dasturini ishlab chiqish va uni muntazam yangilab turish. — 2020-yil 1-aprel Yadro fizikasi instituti (B. Yuldashev) 8. Innovatsion gʻoyalar va ishlanmalarni ichki va tashqi bozorda tijoratlashtirish xizmatini tashkillashtirish. Bunda innovatsion gʻoyalar va ishlanmalarni tijoratlashtirish xizmatini tashkil etish yuzasidan taklif tayyorlash. — 2020-yil 1-fevral Yadro fizikasi instituti (B. Yuldashev) 9. Yadro fani va yadroviy texnologiyalar sohasi uchun kadrlar tayyorlash. Bunda: yoshlarni institut ilmiy faoliyatiga qiziqtirish maqsadida Respublikaning sohaviy oliy oʻquv yurtlarida auditoriya va auditoriyadan tashqari mashgʻulotlar olib borish; Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligiga magistrlik dissertatsiya ishlarini Institut ilmiy laboratoriyalarida bajarish boʻyicha taklif kiritish; Institut xodimlari va boʻlimlarining turdosh kafedralarga ega “MMFI” Rossiya milliy ilmiy tadqiqot yadro universiteti filiali, Oʻzbekiston milliy universiteti va Samarqand davlat universitetining oʻquv jarayonida ishtirok etishini taʼminlash. Institutning budjetdan tashqari mablagʻlari Davlat budjeti doimiy 2019-yil 1-dekabr 2020/2021 oʻquv yilidan boshlab Yadro fizikasi instituti (B. Yuldashev) 10. Yosh olimlarni Institutga jalb etish boʻyicha samarali chora-tadbirlarini amalga oshirish. Bunda: Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligiga bitiruvchi yosh mutaxassislarni taqsimlash tizimini qayta tiklash toʻgʻrisida taklif kiritish; Davlat granti loyihalari shtat jadvalida yosh olimlar ulushi 30 foizdan kam boʻlmasligini taʼminlash; yosh magistrlar uchun stajer-tadqiqotchi lavozimidan maqsadli foydalanish. — 2020-yil 1-yanvar 2020-yil 1-yanvar doimiy Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) , Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) 11. Yadro fizikasi instituti ilmiy faoliyatini rivojlantirish konsepsiyasida belgilangan ilmiy yoʻnalishlar boʻyicha doktoranturaga kvotalar ajratish. Bunda doktoranturada yangi ixtisosliklarni ochish va mavjudlarini kengaytirish boʻyicha takliflar ishlab chiqish, dissertatsiya ishini amalga oshirish yuzasidan uzoq muddatli ilmiy safarga joʻnatishni tashkillashtirish. Davlat budjeti 2020-yil 1-iyun Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmanov) , Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) , Yadro fizikasi instituti (B. Yuldashev) 12. Magistrlarni Institut ilmiy-izlanish loyihalariga jalb qilish. Bunda turdosh oliy taʼlim muassasalari bilan magistrlik dissertatsiyalarini Institutda bajarish tadbirlar rejasini ishlab chiqish va uni Fanlar akademiyasi va Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligiga tasdiqlash uchun kiritish. Manfaatdor oliy taʼlim muassasalari mablagʻlari 2020-yil 1-may Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (I. Madjidov) III. Institut raqobatdoshligini taʼminlash 13. Xorijdagi ilmiy muassasalar va markazlar bilan hamkorlikda ilmiy izlanishlar olib borishni kengaytirish. Bunda: Institut asosiy ilmiy yoʻnalishlari boʻyicha hamkorlikda olib boriladigan izlanishlarni kelishib olish va shu yoʻnalishlar boʻyicha ish rejalarini ishlab chiqish; qiziqish bildirgan turdosh yetakchi xorijiy ilmiy markazlari, jamgʻarmalari va tashkilotlari bilan shartnomalar tuzish; ilmiy darajaga ega izlanuvchilarning xorijdagi anjumanlar, simpoziumlar va boshqa tadbirlarda qatnashishini yoʻlga qoʻyish. Xalqaro moliya institutlari, xorijiy va donor tashkilotlarning grantlari va mablagʻlari 2020-yil 1-yanvar doimiy doimiy Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) , Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov) , Tashqi ishlar vazirligi (A. Komilov) , Investitsiya va tashqi savdo vazirligi (S. Umurzoqov) 14. Yadroviy tadqiqotlar birlashgan instituti (Rossiya Federatsiyasi) bilan hamkorlikni mustahkamlash. Bunda Yadroviy tadqiqotlar birlashgan institutibilan hamkorlikda olib boriladigan ilmiy izlanishlar hamda mazkur institut bazasida kadrlar tayyorlash ish rejalarini ishlab chiqish, doktorantlarni dissertatsiya ishini bajarish yuzasidan uzoq muddatli ilmiy safarga yuborish. Aʼzolik badali mablagʻlari 2020-yil 1-iyun Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) , Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov) 15. Katta Adron Kollayderi yirik xalqaro ilmiy loyihalarida Institut xodimlarining ishtirokini taʼminlash. Bunda: Katta Adron Kollayderida hamkorlikda olib boriladigan ilmiy izlanishlar rejasini ishlab chiqish va muvofiqlashtirish; qoʻshma tadqiqotlarda qatnashish. — 2020-yil 1-aprel doimiy Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) , Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov) , Tashqi ishlar vazirligi (A. Kamilov) 16. Institutda olib boriladigan ilmiy izlanishlar asosiy yoʻnalishlari boʻyicha xalqaro va respublika miqyosidagi ilmiy anjumanlar tashkil etish va oʻtkazish. Bunda: respublikada oʻtkaziladigan ilmiy-texnikaviy tadbirlar rejasiga kiritish uchun yadroviy energetika va yadroviy texnologiyalar boʻyicha xalqaro tadbirlar taqvimiy rejalarini tuzish va Fanlar akademiyasi bilan muvofiqlashtirish; har ikki yilda “Yadro fizikasi va yadroviy texnologiyalar” mavzusida respublika yosh fiziklar anʼanaviy anjumanini oʻtkazib borish. Institutning budjetdan tashqari mablagʻlari va homiylar mablagʻlari doimiy Fanlar akademiyasi (B. Yuldashev) IV. Institut moddiy-texnika bazasini mustahkamlash 17. Ilmiy uskunalar, ehtiyot qismlar va reagentlar olish boʻyicha yillik dasturni amalga oshirish. Bunda: Institutga zarur boʻlgan horijda ishlab chiqarilgan zamonaviy ilmiy uskunalarni olish boʻyicha asosli takliflar ishlab chiqish; uskunalar roʻyxatini Fanlar akademiyasi bilan muvofiqlashtirish; Innovatsion rivojlanish vazirligiga ilmiy uskunalar, ehtiyot qismlar va reagentlarni olish yillik dasturini taqdim etish. Innovatsion faoliyat va novatorlik gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi mablagʻlari 2020-yil 1-yanvar 2020-yil 1-fevral doimiy Yadro fizikasi instituti (B. Yuldashev) , Innovatsion rivojlanish vazirligi (I. Abduraxmonov)
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-noyabrdagi PQ-4526-son qaroriga 2-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutining 2020 — 2024-yillarga moʻljallangan ilmiy-tadqiqot ishlari
Mavzuning nomi Tadqiqot yoʻnalishining mazmuni Natijalarni taqdim qilish koʻrinishi Bajarish muddati Tadqiqotlardan kutilayotgan natijalar Amaliyotda qoʻllanilishi Nazariy yadro fizikasi laboratoriyasi Quyi va oʻta past energiyalarda koʻpnuklonli tizimlarning kollektiv va mikroskopik xossalarini tadqiq etish Reaksiyalar binar mahsulotlari hosil boʻlishida kvaziboʻlinish va chuqur noelastik toʻqnashuvlar rolini baholash usullarini ishlab chiqish. Ikki oʻlchamli nomark dinamik tizimini tahlil qilish. Ogʻir yadrolar kollektiv gʻalayonlanish spektrida yuqori tartibli effektlarni tahlil qilish. Yengil yadroli reaksiyalar uchun asimptotik meʼyorlashtiruvchi koeffitsiyentlarni aniqlash. Uch alfa zarrali uglerod-12 yadrosida kvant fazaviy oʻtish xususiyatlarini tadqiq etish. Gipersferik Lagranj-mesh usuliga asoslangan uch zarrali model doirasida bor-8 va litiy-8 yengil yadrolarining tuzilishini oʻrganish. Gauss asosidagi variatsiyaviy usul doirasida bor-8 va litiy-8 yengil yadrolarining tuzilishini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Binar mahsulotlar hosil boʻlishining toʻliq kesimi hisoblanadi, kvaziboʻlinish va chuqur noelastik sochilish hissasi aniqlanadi. Kvant tizimlarning xususiyatlariga tashqi maydonlarning taʼsir etish qonuniyatlari aniqlanadi. Noadiabatik kollektiv yaqinlashishi doirasida ogʻir yadrolarning staggering effektining tavsifi koʻrsatiladi. Berilliy-7 sintezi reaksiyasining baryeroldi differensial periferiya kesimini tahlil qilib, berilliy-7 radionuklidi sintezining asimptotik mezonlovchi koeffitsiyenti hisoblanadi. 12 S yadrosining gʻalayonlangan holatdagi αα-potensiallari taqiqlangan hollardagi asosiy energetik spektrlari tahlil qilinib hisoblanadi. Berilliy-7 va litiy-8 yadrolarining yarimanalitik koʻrinishdagi toʻlqin funksiyalari olinadi va energetik spektri hamda oʻrtacha kvadrat radiusi hisoblanadi. Olingan natijalar quyidagilarda qoʻllaniladi: ogʻir yadrolarning hosil boʻlish kesimlarini hisoblashda; murakkab tizimlar xossalariga tashqi omillarning taʼsirini koʻrsatishda; ogʻir yadrolarni kollektiv gʻalayonlantirishdagi katta spinlarni yuqori darajali kuzatishlarda; quyienergiyalarda 6 Li(p, γ) 7 Be i 3 Ne(α, γ) 7 Be yadro-astrofizikaviy reaksiyalarni hisoblashda; Yengil yadrolarning elektromagnit tuzilishini, yadro zaryadining taqsimlanish zichligini oʻrganishda. Bir nechta jismlar kvant fizikasi masalalarini yechish uchun yuqori samarali variatsiyaviy usullarni rivojlantirish Yadrolarni biriktirib olish va boʻlinishida sirt tarangligi kuchining oʻrnini tadqiq etish. Ikki yadroli tizim yadrolari bogʻlarining hosil boʻlish va uzilishi dinamikasi. Turli geometrik tuzilishli yadrolarning birga boʻlish holatlarini tahlil qilish. Protonlarda protonlar sochilishi yadro-astrofizikaviy reaksiyasining asimptotik nazariyasini ishlab chiqish. Ikki va uch jismli modellar doirasida astrofizik S-faktor, bor-8 yadrosi sintezi reaksiyasining tezligini nazariy tahlil qilish. Katta portlashdan keyin bor-8 yadrolari tarqalishini nazariy baholash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. Ogʻir ionlar bilan kechadigan yadro reaksiyalarida ikki yadroli tizimlar, sirt effektlari dinamikasini aniqlash. Yadrolar birga boʻlishining turli holatlari aniqlanadi. Oʻta past energiyalarda off-shell kulon e + p — cochilishining umumiy spin kinematikasidagi neytronning relyativistik pozitronga berish reaksiyasi tezligi hisoblanadi. Bor-8 yadrolarining hosil boʻlish reaksiyasi va uning katta portlashdan keyin tarqalishi tezligi hisoblanadi. Olingan natijalar quyidagi xollarda qoʻllaniladi: chuqur noelastik reaksiyalar dinamikasi va oʻta ogʻir elementlar yadrolarining hosil boʻlishini taʼriflash; ogʻir yadrolarning baʼzi statik xususiyatlarini koʻrsatib berish; quyosh va yulduzlardagi astrofizikaviy jarayonlarni taʼriflash; Quyosh neytrinosi bilan bogʻliq masalalarni yechish. Yadro shakllarining oʻzgarishi dinamik suyuq tomchi va kvant tizimi uchun harakat tenglamisini olish. Ogʻir yadrolardagi elektrik kvadrupol xossalarni eʼtiborga olib, yadrolarda birga boʻlish shakllarini tahlil qilish. Umumlashtirilgan uch zarrali asimptotik nazariyani ishlab chiqish. Gipersferik Lagranj-mesh bazisiga asoslangan uchzarrali model doirasida berilliy-7 va litiy-7 yengil yadrolari tuzilishini tadqiq etish. Gaus bazisi asosidagi variatsiyaviy usul doirasida berilliy-7 va litiy-7 yengil yadrolarining tuzilishini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Qavatli va gidrodinamik model doirasida yadro shaklining oʻzgarish dinamikasini taʼriflashning dinamik harakat tenglamasi aniqlanadi. Yadrolarning turli birga boʻlish holatlari aniqlanib, ularning elektromagnit xossalari tadqiq etiladi. Uzatish mexanizmida uchzarrali kulon dinamikasini aniq hisobga olgan holda yadroning kuchsiz bogʻlangan chegaraoldi holatlarida zaryadlangan zarralarni uzatish yuza binar reaksiyalari tadqiq etiladi. Olingan natijalar quyidagilarni taʼriflashda ishlatiladi: oʻta ogʻir yadrolar hosil boʻlish reaksiyalari dinamikasi; oʻta ogʻir yadrolar tuzilishi va statik xossalari; quyosh va yulduzlardagi termoyadroviy jarayonlar; yengil zarralarni uzatish reaksiyalari. Nuklonlarning oʻzaro teng uzatilmasligi sharoitida ikki yadroli tizimlarning hosil boʻlishi va parchalanishini hisoblash. Ogʻir yadrolarda turli geometrik shakllari oʻrtasidagi oʻtishlarni tahlil qilish. Uchzarrali umumlashgan asimptotik nazariyani ishlab chiqish (davomi). Ftor-17 yadrosining uch zarrali kontinium tuzilishini bogʻlangan kanallar diskretlash usulida tadqiq etish. Past energiyalarda kislorod-16 yadrolari tomonidan protonlarni yutib olish reaksiyasining differensial kesimini nazariy baholash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Dinamik harakat tenglamasi aniqlanib qavatli va gidrodinamik model doirasida yadroviy jarayonlarni tariflashga qoʻllaniladi. Yadrolarning turli birga boʻlish holatlari koʻrsatilib, ularning elektromagnit xossalari tadqiq etiladi. Uchzarrali asimptotik nazariya yordamida 10 B( 7 Be, 8 B) 9 Be i 14 N( 7 Be, 8 B) 13 C reaksiyasining differensial kesimi tahlil qilinadi, 7 Be+p → 8 B uchun asimptotik meʼyorlovchi koeffitsiyent aniqlanadi. Sochilishning uchzarrali toʻlqin funksiyasi va quyi energiyalarda p+ 16 O→ 15 O+d pikap-reaksiyasining differensial kesimi hisoblanadi. Olingan natijalar quyidagilarni tariflashda ishlatiladi: chuqur noelastik reaksiyalar va oʻtaogʻir elementlarning hosil boʻlish dinamikasi; ogʻir yadrolarning baʼzi statik va elektromagnit xossalarini aniqlash quyi energiyalarda 7 Be(p, γ ) 8 B reaksiyasi tezligini hisoblash. Natijalar proton terapiyasi bilan bogʻliq muammolarni hal qilishda qoʻllaniladi. Toʻqnashayotgan yadrolar shakllarining har xil deformatsiyalanishi sharoitida ikki yadroli tizimlarning hosil boʻlishi va parchalanishini hisoblash. Ogʻir yadrolar shaklining fazaviy oʻtish sohasidagi modelini rivojlantirish. Umumlashgan uch zarrali asimptotik nazariyani ishlab chiqish (davomi). Ikki va uch jismli model doirasida berilliy-7 yadrosi sintezi astrofizikaviy reaksiyasi tezligini nazariy baholash. Kiralkvark modeli doirasida nuklon va delta rezonanslar tuzilishini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2024-y. Ikki yadroli tizim hosil boʻlish dinamikasiga yadrolar toʻqnashuvi deformatsiyasining taʼsiri aniqlanadi. Toʻliq energiya egrisidagi kritik tokning buzilgan minimumlari hisoblanadi. Umumlashgan uchzarrali asimptotik nazariya yordamida 14 N( 13 N, 14 O) 13 C reaksiyasining differensial kesimini tahlil qilish, 13 N+p→ 14 O uchun asimptotik meʼyorlovchi koeffitsiyentlar aniqlanadi. Asimptotik S-faktor, p+ 6 Li→ 7 Be + γ sintez reaksiyasi tezligi hamda shu jarayonning 7 Li ning Katta portlashdan keyinga tarqalishiga taʼsiri hisoblanadi. Olingan natijalar quyidagilarni taʼriflashda ishlatiladi: chuqur noelastik reaksiyalar va oʻtaogʻir elementlarning hosil boʻlishi; ogʻir elementlarning baʼzi statik xossalari; oʻta past energiyalarda 13 N(p, γ ) 14 O reaksiyasi tezligini hisoblash. Natijalar litiyning Koinotda tarqalishini aniqlash, kuchli oʻzaro taʼsir, adronlar tuzilishini oʻrganishda qoʻllaniladi. Koʻp zarrali tizimlar fizikasi laboratoriyasi Koʻpzarrali jarayonlarning yadroviy, atom va kosmologik masshtablardagi dinamik modelini ishlab chiqish Taʼsirlashuvchi zarralarning katta tizimi evolyutsiyasini tadqiq etish va uni informatsion texnologiyalar va biologiyada qoʻllash Diskret koinot kosmologik modelini yaratish uchun Eynshteynning maydon tenglamalarini olish va makroskopik gravitatsion nazariyasini rivojlantirish. Koʻpoʻlchamli gravitatsiyaviy modellarni rivojlantirish va olingan maydon tenglamalari yechimini qidirish. Ikki sathli zarralar tizimi va elektromagnit modlar dissipatsiyasini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Koinotning yacheykali tuzilishini hisobga oluvchi kosmologik model aniqlanadi. Gravitatsiyaning makroskopik nazariyasi rivojlantiriladi. Astrofizikaviy obyektlarning ichki analitik yechimi ularning holat tenglamasini hisobga olib aniqlanadi. Qoʻllanilish sohalari — astrofizika, kosmologiya, biologiya. Tenglamalarni yechish usullarini ishlab chiqish va ularni tasniflash. Keng koʻlamli dinamik faktor tenglamasini yechish. Koʻpzarrali atom tizimlari uchun ularning ichki tuzilishini hisobga olib, kvant statistikasi usullarini ishlab chiqish. Qattiq jismlar tuzilishi bir oʻlchamli strukturalarining fizik parametrlariga taʼsirini hisobga olib, qattiq jismlar strukturasini tahlil qilish. Bogʻlanish uchun maʼlumot uzatish tizimini yaratish uchun kvant kinetik tenglamalar yechimidan foydalanish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. Diskret koinotning kosmologik modeli doirasida keng koʻlamli faktor yechimi aniqlanadi. Astrofizikaviy obyektlar atrofidagi koʻpzarrali molekulyar jarayonlar kinetikasini taʼriflovchi model yaratiladi. Bir oʻlchamli obyektlar fizikaviy tavsifi tenglamasini uning tarkibi va simmetriyasiga bogʻliq ravishda tuzish va yechish usullari ishlab chiqiladi. Qoʻllanilish sohalari — astrofizika, kosmologiya, qattiq jismlar fizikasi, asbobsozlik, biologiya va informatsion texnologiyalar. Olingan natijalar texnikada qoʻllaniladigan oʻta mustahkam iplar olishda qoʻllanilishi mumkin. Olingan kosmologik model asosida molekulyar va atomar vodoroddan tashkil topgan protoyulduzlar bulutining shakllanish nazariyasini yaratish. Koʻpzarrali molekulyar jarayonlar va bulutlar kollapsini tadqiq etish. Qattiq jismlar tuzilishini ularning ikki oʻlchamli strukturalarning fizik parametrlariga taʼsirini hisobga olib tahlil qilish. Neyronlarda sodir boʻladigan jarayonlarni tadqiq qilish uchun kvant kinetik tenglamalar zanjiri yechimini qoʻllash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2022-y. Ikki oʻlchamli obyektlar fizikaviy tavsifi tenglamasini uning tarkibi va simmetriyasiga bogʻliq ravishda tuzish va yechish usullari ishlab chiqiladi. Lokal molekulyar jarayonlarga bogʻliq holda markaziy obyekt kollapsi tenglamasi yaratiladi. Qoʻllanilish sohalari — astrofizika, qattiq jismlar fizikasi, asbobsozlik, biologiya. Olingan natijalar oʻta sezgir detektorlar olishda qoʻllanilishi mumkin. Qattiq jismlar tuzilishini uch oʻlchamli strukturalarning fizikaviy koʻrsatkichlariga taʼsiri nuqtai nazaridan koʻrib chiqish. Gravitatsiyaning maydon tenglamasi va uni astrofizikada qoʻllashning aniq analitik yechimini topish. Tashqi kuchlar taʼsirini hisobga olib, kvant kinetik tenglama zanjirini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Uch oʻlchamli obyektlar fizikaviy tavsifi tenglamasini uning tarkibi va simmetriyasiga bogʻliq ravishda tuzish va yechish usullari ishlab chiqiladi. Holat tenglamasini hisobga olgan holda astrofizik obyektlar uchun ichki yechim yaratiladi va tasniflanadi. Qoʻllanilish sohalari — qattiq jismlar fizikasi, asbobsozlik, kvant statistikasi. Xalqa, disk, tor, Saturnga oʻxshash obyektlar uchun Eynshteyn tenglamalarini vakuumli va ichki yechimini topish. Bir oʻlchamli — uch oʻlchamli strukturalar uchun olingan koʻp oʻlchamli yechimlari uchun ularning umumlashmalarini koʻrib chiqish. Kvant kinetik tenglama zanjiri yechimini biologik jarayonlarni tadqiq etishda qoʻllash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2024-y. Tadqiq etiladigan astrofizikaviy obyektlar uchun aniq vakuum va ichki yechimlar aniqlanadi. Qoʻllanilish sohalari — astrofizika, qattiq jismlar fizikasi . Yadro reaktorlari fizikasi laboratoriyasi Boʻlinish mahsulotlari va transuran izotoplari radiofaolligini kamaytirish va ularning VVR-SM tadqiqot reaktorining konstruksion materiallariga taʼsiri Yoqilgʻi sikllarini optimallashtirish va VVR-SM yadro reaktori paramertlarini nazorat qilish usullarini ishlab chiqish. Cf-252 va NG-150 neytron generatori kabi neytron manbalaridagi reaksiyalar asosida neytron manbalarining samaradorligini tadqiq etish. Konstruksion materiallarning elektr oʻtkazuvchanligi koʻrsatkichiga koʻra neytronlar bilan nurlanish dozasini ishlab chiqish va reaktor aktiv zonasi koʻrsatkichlarini aniqlash. VVR-SM reaktorida IRT-4M rusumli yadro yoqilgʻisini maksimal yoqish sharoitlarini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar, mualliflik guvoxnomalari. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Boʻlinish mahsulotlari va transuran izotoplari faolligini kamaytirish maqsadida neytronlar manbasi samaradorligi aniqlanadi. Reaktor faol zonasi koʻrsatkichlari va konstruksiyaviy materiallarning neytronlar bilan nurlanish dozasini ularning elektr oʻtkazuvchanligi orqali aniqlash usuli ishlab chiqiladi. IRT-4M rusumli yadro yoqilgʻisini maksimal yoqish sharoitlari aniqlanadi. Materiallarning elektr oʻtkazuvchanligi asosida neytronlar oqimi zichligini hisoblash usuli ishlab chiqiladi. Natijalar transmutatsiya sikli samaradorligi mezonlarini aniqlashda qoʻllaniladi. VVR-SM reaktorini ekspluatatsiya qilishda qoʻllaniladi. Konstruksion materiallar xossalari, jumladan issiqlik va elastiklik xususiyatlariga yadro yoqilgʻisi radioaktiv nurlanishining taʼsirini tadqiq etish. Konstruksion materiallar va ular atrofidagi turli namunalarda VVR-SM reaktori neytronlari spektri hosil qiladigan dozalar taqsimotini baholash. VVR-SM yadro reaktorini ekspluatatsiya qilish mobaynida ishlatilgan yadro yoqilgʻisining germetikligini nazorat qilish. Maqolalar, tezislar, mualliflik guvoxnomalari. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2021-y. VVR-SM yadro reaktori konstruksiyaviy materiallarning issiqlik va elastiklik xossalariga radioaktiv nurlanishning taʼsir qilish mexanizmi aniqlanadi. Yadro reaktori konstruksiyasining asosiy elementlarini ekspluatatsiya qilish vaqtini baholash uchun dozalar taqsimoti hisoblanadi. Ishlatilgan yadro yoqilgʻisi germetikligini nazorat qilish usuli ishlab chiqiladi. VVR-SM reaktorini ekspluatatsiya qilishda qoʻllaniladi. Radiatsiyaviy xavfsizlik meʼyorlari asosida yadroviy qurilmada avariya holatlarini modellashtirishda atrof-muhitga boʻlgan radiologik xavfni baholash. Radioaktiv chiqindilar va ishlatilgan issiqlik ajratuvchi toʻplamlardan chiqadigan radioaktiv nuklidlar bilan ifloslangan radioaktiv aerozollar miqdorini baholashning yangi usullarini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar, mualliflik guvoxnomalari. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Atrof-muhitga radiologik xavf baholanadi. Yadro reaktorlarini xavfsiz ekspluatatsiyadan chiqarish qonuniyatlari aniqlanadi. Radioaktiv chiqindilar va ishlatilgan yadro yoqilgʻisidan ajralib chiqadigan radioaktiv nuklidlar bilan ifloslangan radioaktiv aerozollar miqdorini baholash usullari ishlab chiqiladi. Natijalarning qoʻllanilishi xodimlar, aholi va atrof-muhitga radiatsiyaviy taʼsirni kamaytirilishini taʼminlaydi. Boʻlinish mahsulotlari va transuran izotoplari faolligini kamaytirish usullarini tadqiq etish. Yadro yoqilgʻisininig yonish darajasini oshirish va reaktorninig faol zonasida energiyaning bir tekis ajralib chiqish darajasini aniqlash. Turli darajada yongan yadro yoqilgʻisining germetikligini aniqlash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Boʻlinish maxsulotlari va transuran izotoplari aktivligini kamaytirish usullari aniqlanadi. Reaktorninig faolzonasida yoqilgʻini ratsional joylashtirish va qaytaruvchilarning optimal konstruksiyasini qoʻllash, boyitishni muqobillashtirish hisobiga energiyaning notekis ajralishi kamaytiriladi. Turli darajada yongan yadro yoqilgʻisining germetikligi aniqlanadi. VVR-SM reaktorini ekspluatatsiya qilishda qoʻllaniladi. Transmutatsion siklning mezonlarini aniqlash. VVR-SM yadro reaktori ishlash rejimini optimallashtirish boʻyicha ishlab chiqilgan usullarni qoʻllash boʻyicha takliflar va yoʻriqnomalar tuzish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2024-y. Transmutatsion siklning mezonlari aniqlanadi. VVR-SM yadro reaktori ishlash rejimini optimallashtirish boʻyicha ishlab chiqilgan usullarni qoʻllash boʻyicha takliflar va yoʻriqnomalar tuziladi. VVR-SM reaktorini ekspluatatsiya qilishda qoʻllaniladi. Yadroviy tibbiyot laboratoriyasi Nur terapiyasida binar texnologiyalarni rivojlantirishni tadqiq etish: foton tutib qoluvchi va neytron tutib qoluvchi terapiya. Samariy, gadoliniy, oltin, vismut elementlari uchun foton tutib qoluvchi reaksiya unumini aniqlash. Nishonda oʻsimta zaryad soni 53 dan ortiq atomlar konsentratsiyasini aniqlash va texnologiya samaradorligini baholash. Inson miyasi gliom oʻsimtasi toʻqimalariga neytron, gamma-neytron nurlanish taʼsirini baholash va oʻrganish. Inson miyasi gliom oʻsimtasining radiorezistentligini individual baholash uchun klinik laboratoriya usuli va takliflarni ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Samariy, gadoliniy, oltin, vismut elementlari uchun foton tutib qoluvchi reaksiya unumini aniqlashning yangi usuli aniqlanadi. Oʻsimtada zaryad soni 53 dan ortiq (Z≥53) atomlar konsentratsiyasini aniqlash va texnologiya samaradorligiga hosil boʻlgan nurlanishning energetik tavsiflari bogʻliqligini baholash. Inson miyasi gliom oʻsimtasining radiorezistentligini individual baholash uchun klinik laboratoriya usuli ishlab chiqiladi. Maʼlumotlar bazasini samariy, gadoliniy, oltin, vismut elementlari uchun foton tutib qoluvchi reaksiya unumi boʻyicha maʼlumotlar bilan toʻldirish. Har bir bemor uchun operatsiyadan keyingi standart nur terapiyasi samaradorligini prognoz qilish. Tarkibida gadoliniy boʻlgan preparatlar uchun foton tutib qoluvchi reaksiyalar unumini tadqiq etish. Nishon (oʻsimta)dagi gadoliniy atomlari konsentratsiyasini aniqlash va texnologiya samaradorligiga hosil boʻlayotgan nurlanish taʼsirini baholash. Inson bosh miyasidagi astrotsitom oʻsimtalari toʻqimalariga neytron, gamma gamma-neytron nurlanishining taʼsirini baholash va oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2021-y. Gadoliniy tutgan preparatlar uchun foton tutib qoluvchi reaksiyalar unumi boʻyicha yangi maʼlumotlar olinadi. Nishondagi (oʻsimta) gadoliniy atomlari konsentratsiyasi aniqlanadi va texnologiya samaradorligiga hosil boʻlgan nurlanish taʼsiri tushayotgan nur energiyasiga bogʻliq holda baholanadi. Inson miyasi astrotsitom oʻsimtasining radiorezistentligini individual baholash uchun klinik laboratoriya usuli ishlab chiqiladi. Foton tutib qoluvchi terapiyada gadoliniyning eng yuqori samara beruvchi preparati prognoz qilinadi. Barcha alohida bemor uchun operatsiyadan keyingi nur terapiyasinig samaradorligi prognoz qilinadi. Tarkibida oltin boʻlgan preparatlar uchun foton tutib qoluvchi reaksiyalar unumini tadqiq etish. Nishon (oʻsimta)dagi oltin atomlari konsentratsiyasini aniqlash va texnologiya samaradorligiga hosil boʻlayotgan nurlanish taʼsirini baholash. Inson bosh miyasidagi astrotsitom oʻsimtalari toʻqimalariga neytron va gamma-neytron nurlanishining taʼsirini baholash va oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Tarkibida Au boʻlgan preparatlar uchun foton tutib qoluvchi reaksiyalar unumi hisoblanadi. Nishondagi (oʻsimta) Au atomlari konsentratsiyasi aniqlanadi va texnologiya samaradorligiga hosil boʻlgan nurlanish taʼsiri tushayotgan nur energiyasiga bogʻliq holda baholanadi. Inson bosh miyasidagi astrotsitom oʻsimtalari toʻqimalariga neytron va gamma-neytron nurlanishining taʼsirini ishlab chiqilgan individual radiorezistentlikni baholash boʻyicha laboratoriya-klinik usuli yordamida baholash. Foton tutib qoluvchi terapiyada tarkibida oltin bor yuqori samara beruvchi preparat prognoz qilinadi. Barcha alohida bemor uchun operatsiyadan keyingi nur terapiyasinig samaradorligi tadqiq etiladi. Tarkibida vismut boʻlgan preparatlar uchun foton tutib qoluvchi reaksiyalar unumini tadqiq etish. Nishon (oʻsimta)dagi vismut atomlari konsentratsiyasini aniqlash va texnologiya samaradorligiga hosil boʻlayotgan nurlanish taʼsirini baholash. Inson bosh miyasidagi oligodendrogliom oʻsimtalari toʻqimalariga neytron, gamma va aralash-neytron nurlanishining taʼsirini baholash va oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Tarkibida vismut boʻlgan preparatlar uchun foton tutib qoluvchi reaksiyalar unumi hisoblanadi. Nishondagi (oʻsimta) vismut atomlari konsentratsiyasi aniqlanadi va texnologiya samaradorligiga hosil boʻlgan nurlanish taʼsiri tushayotgan nur energiyasiga bogʻliq holda baholanadi. Inson bosh miyasidagi oligodendrogliom oʻsimtalari toʻqimalariga neytron va gamma-neytron nurlanishining taʼsirini ishlab chiqilgan individual radiorezistentlikni baholash boʻyicha laboratoriya-klinik usuli yordamida baholash. Foton tutib qoluvchi terapiyada vismutning eng yuqori samara beruvchi preparati prognoz qilinadi. Barcha alohida bemor uchun operatsiyadan keyingi nur terapiyasinig samaradorligi tadqiq etiladi. Foton tutib qoluvchi terapiyaning tarkibida samariy, gadoliniy, oltin va vismut mavjud boʻlgan preparatlar, shuningdek, nurlantiruvchi qurilmalardan foydalanib, klinik amaliyotda keng qoʻllanilishini taʼminlash uchun zarur sharoitlarni yaratish. Bosh miya oʻsimtalarini nur terapiyasi bilan davolashda oʻsimta atrofidagi sogʻlom toʻqimalarga minimal zarar yetkazish usullarini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2024-y. Mavjud preparatalardan foydalanib, qator nurlatish qurilmalarini ishlatgan holda ushbu texnologiyani klinik amaliyotga keng tatbiq etish sharoitlari aniqlanadi. Bosh miya oʻsimtalarini nur terapiyasi bilan davolashda oʻsimta atrofidagi sogʻlom toʻqimalarga minimal zarar yetkazish usullari ishlab chiqiladi. Bosh miya oʻsimtasini nur terapiyasi bilan davolashning maksimal samarador va sogʻlom toʻqimalarga minimal zarar yetkazuvchi usulini yaratish va takliflar ishlab chiqish. Yadro analitikasi laboratoriyasi Maxsus toza moddalar, texnologik materiallar va atrof-muhit obyektlarining makro va mikrokomponentlar tarkibini yadro-fizikaviy va mass-spektrometrik usullar bilan aniqlash uslublarini ishlab chiqish. Oʻta toza moddalar va ularni olish uchun ishlatiladigan boshlangʻich materiallar mikroaralashma tarkibini neytron-aktivatsion aniqlash uslublarini ishlab chiqish. Sanksiyalanmagan ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini sud-kimyoviy ekspertiza qilishning radiometrik, rentgenfluoressent, neytron-aktivatsiyaviy va mass-spektrometrik uslublarini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2020-y. Maxsus toza indiy va uni olish uchun ishlatiladigan boshlangʻich materiallarning mikroaralashma tarkibini neytron-aktivatsiyaviy usulda aniqlash uslubi yaratiladi. Sanksiyalanmagan ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini sud-kimyoviy ekspertiza qilishning yuqori sezgir uslublari ishlab chiqiladi Olmaliq togʻ-kon kombinatida ishlab chiqariladigan maxsus toza indiyni pasportlash. Sanksiyalanmagan ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini sud-kimyoviy ekspertiza qilish. Arxeologik topilmalar yoshini radiouglerod usulida aniqlash boʻyicha mavjud uslublarni tahlil qilish. Mikroelektronikada qoʻllaniladigan qotishmalarning komponent tarkibini rentgenfluoressent usulda aniqlash uslubini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. Uglerodning 14 S izotopi-ni konsentratsiyalashning optimal usullarini aniqlash, 14 S ni oʻlchash uchun zarur uskuna va oʻlchash sharoitini tanlash. Uglerod miqdori boʻyicha artefaktlar yoshini aniqlash usulini ishlab chiqish. Radiodetallar tayyorlashda ishlatiladigan kavshar, asos va epitaksial qatlamlar tarkibini aniqlash. Arxeologiyada, arxeologik topilmalar yoshini aniqlashda qoʻllaniladi. “FOTON” AJ da qoʻllaniladi. Arxeologik topilmalar yoshini aniqlash uchun uglerod-14 radioizotopini konsentratsiyalash uslubini ishlab chiqish. Maxsus toza moddalar tahlili uchun konsentratsiyalash jarayonida aralashma elementlar migratsiyasini aniqlashning mass-spektrometrik uslubini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Uglerod-14 radioizotopini konsentratsiyalash uslubi ishlab chiqiladi. Maxsus toza moddalarni olish jarayonida ifloslovchi manbalarni aniqlash maqsadida aralashma elementlarni konsentratsiyalash paytidagi migratsiyasini mass-spektrometrik aniqlash usuli ishlab chiqiladi. Arxeologiyada arxeologik topilmalar yoshini aniqlashda qoʻllaniladi. Maxsus toza materiallar olishda qoʻllaniladi. Arxeologik topilmalar yoshini aniqlash uslubini ishlab chiqish. Atrof-muhit obyektlarida (tuproq, suv, oʻsimliklar, havo) tabiiy va sunʼiy radionuklidlarni aniqlash uslubini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. Ixtiroga ariza tayyorlash 2023-y. Arxeologik topilmalar yoshini aniqlash uslubi ishlab chiqiladi. Atrof-muhit obyektlarini radiologik monitoringi uslubi ishlab chiqiladi. Arxeologik topilmalar yoshini aniqlash. Qurilayotgan atom elektr stansiyasi hududida doimiy radiologik monitoring olib borish. Texnologik materiallar (keklar, konsentratlar, metallurgiya va kimyo sanoati chiqindilari) tarkibidagi kamyob va tarqoq metallar miqdorini aniqlashning yadro-fizikaviy va mass-spektrometrik uslublarini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. Ixtiroga ariza tayyorlash 2024-y. Texnologik materiallar tarkibidagi kamyob va tarqoq metallar miqdori aniqlanadi. Ishlab chiqarish chiqindilari tarkibidagi kamyob va tarqoq metallarni ajratib olish. Radiokimyo laboratoriyasi Yadro tibbiyoti uchun radionuklidlar olishning radiokimyoviy texnologiyasini ishlab chiqish, suyuq radioaktiv chiqindilarni tozalash uchun modifikatsiyalangan va kompozitsion sorbentlar olish. Mis va rux sulfidlari asosidagi mayda dispers sorbentlarning sorbsiya qilish xususiyatlarini tadqiq etish. Reaktorda lyutetsiy-177 radionuklidini, siklotronda molibden-99, kadmiy-109, kobalt-57, gadoliniy-67 radionuklidlarini olish texnologiyalarini tahlil qilish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Mayda dispers sorbetlarda seziy va kobalt radionuklidlari sorbsiyasining qonuniyatlari aniqlanadi. Radionuklidlar olish texnologiyalarining kamchiliklari aniqlanadi. Olingan natijalar suyuq radioaktiv chiqindilarni tozalash uchun yangi sorbentlar sintezida qoʻllaniladi. Natijalar radionuklidlar olish texnologiyasini ishlab chiqishda qoʻllaniladi. Yadroviy nishonlar, yakuniy radionuklidlarni olish unumiga taʼsir etuvchi omillarni tadqiq etish va nurlatish natijasida ularning hosil boʻlish unumini hisoblash. Silikagel va bentonit asosidagi sorbentlarda seziy-137 radionuklidining statik va dinamik sorbsiyasini tizimli oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. Yadroviy nishonlarni nurlatishning optimal sharotlari tanlanadi. Seziy-137 sorbsiyasining qonuniyatlari aniqlanadi. Yadroviy qurilmalarda yadroviy nishonlarni nurlatish sharoitlarini aniqlashda qoʻllaniladi. Seziy-137 radionuklidini selektiv sorbsiya qiluvchi sorbentni sintez qilishda ishlatiladi. Ikki fazali kimyoviy tizimlarda radionuklidlarni taqsimlanishini tadqiq etish. Silikagel va bentonit asosidagi sorbentlarda kobalt-60 radionuklidining statik va dinamik sorbsiyasini tizimli oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Tanlab olingan kimyoviy tizimlarda radionuklidlarning taqsimlanishi qonuniyatlari aniqlanadi. Tanlab olingan sorbentlarda Kobalt-60 sorbsiyasining qonuniyatlari aniqlanadi. Nurlatilgan nishonlardan radionuklidlarni ajratib olishning radiokimyoviy sxemasi va sharoitlarini aniqlashda ishlatiladi. Kobalt-60 radionuklidini selektiv sorbsiya qiluvchi sorbentni sintez qilishda ishlatiladi. Maqsadli radionuklidlarni konsentratsiyalash, tozalash va sifatini tekshirishning analitik usullari uchun kimyoviy tizimlarni tadqiq etish. Silikagel va bentonit asosidagi sorbentlarda baʼzi ogʻir metallarning statik va dinamik sorbsiyasini tizimli oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Radionklidlar olish va ularning sifatini analitik nazorat qilishning radiokimyoviy texnologiyalari ishlab chiqiladi. Tadqiq etilayotgan sorbentlarda baʼzi ogʻir metallar sorbsiyasining qonuniyatlari aniqlanadi. Radionuklidlarni olish texnologiyalar sinovdan oʻtkaziladi va ishlab chiqarishga tadbiq qilinadi. Ogʻir metallarni selektiv sorbsiya qiluvchi sorbentni sintez qilishda ishlatiladi. Yadroviy nishon sifatida ishlatiladigan nikel-58 va molibden-100larning toʻyintirilgan izotoplarini qayta ishlatish uchun ularni regeneratsiya qilish usullarini tadqiq etish. Yadro texnologiyasidagi suyuq radioaktiv chiqindilarni tozalash uchun sintez qilingan kompozitsion sorbentlarni tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2024-y. Nikel-58 va molibden-100 toʻyintirilgan izotoplarini regeneratsiya qilish texnologiyasi ishlab chiqiladi. Suyuq radiofaol chiqindilar va oqava suvlarni ogʻir metallardan tozalash texnologiyasi ishlab chiqiladi. Boyitilgan izotoplarni regeneratsiya qilish texnologiyasini real nishonlarda sinab koʻrish va ishlab chiqarishga joriy etish. Ishlab chiqilgan texnologiyalarni real sharoitda sinab koʻrish va ishlab chiqarishga joriy etish. Optik hodisalar radiatsiyaviy fizikasi laboratoriyasi Istiqbolli ssintillyatorlar va diodli lazerlarda qoʻllaniladigan keng zonali oksidlar va ftorid qattiq jism materiallarining spektral-lyuminissent tavsiflari va radiatsiyaviy faollashtirilgan xodisalar Optik materiallarda rang kiritish va nur sochish markazlari hosil boʻlishiga taʼsir qiluvchi texnologik, radiatsiyaviy, xususiy va aralashmalar xisobga hosil boʻladigan nuqsonlar tabiatini tadqiq etish. Oksid va ftoridli kristallarning ishchi xususiyatlariga radiatsiyaviy, termik va nurlanishlar taʼsirining umumiy qonuniyatlarini aniqlash. Tadqiq etiladigan materiallarning optik, lyuminissent va ssintillyatsiya xususiyatlarini yaxshilash uchun termik va radiatsiyaviy ishlov berish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Keng zonali oksid, ftorid kristallar va keramik materiallarning spektral-lyuminissent va spektrometrik xossalariga turli ionlashtiruvchi nurlanishlar va boshqa tashqi omillarning (turli muhitlarda termik ishlov berish) taʼsiri aniqlanadi. Natijalar tadqiq etiladigan materiallarni oʻstirish va xossalarini yaxshilash uchun ularning tarkibini optimallashtirishda qoʻllaniladi. Qoʻshimchalar kiritilmagan namunalarda gamma, elektron va neytronlarning past dozalari taʼsirida kechadigan radiatsiyaviy jarayonlar qonuniyatlari va spektral lyuminissent tavsiflarni tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. Gamma, elektron va neytronlarning past dozalarida kechadigan spektral lyuminissent va spektrometrik oʻzgarirshlarning qonuniyatlari aniqlanadi. Natijalar lazer va ssintillyatsiyaviy materiallarni ishlatuvchi va ishlab chiqaruvchi mutaxassislar tomonidan foydalariladi. Turli aralashmalar kiritilgan namunalarning radiatsiyaviy va spektral lyuminissent xossalariga gamma, elektron va neytronlarning yuqori dozalari taʼsirini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Istiqbolli diodli lazerlar va ssintillyatorlarda gamma, elektron va neytronlarning yuqori dozalari taʼsirida keng zonali oksidlar, ftorid qattiq jismli materiallarning xossalarini oʻzgarish qonuniyatlari aniqlanadi. Natijalar lazer va ssintillyatsion materiallarni ishlab chiqish va ekspluatatsiya qilishda qoʻllaniladi Diodli lazerlar uchun istiqbolli boʻlgan namunalarning generatsion tavsiflariga turli nurlanishlarning taʼsir qilish qonuniyatlarini hamda yangi ssintillyator materiallarning xosalarini aniqlash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2023-y.g. Yangi ssintillyatsion materiallarning spektrometrik xususiyatlari va diodli lazerlarning generatsiya qilish xossalariga gamma, elektron va neytron nurlanishning taʼsiri qonuniyatlari boʻyicha yangi maʼlumotlar olinadi. Olingan natijalar ssintillatsion va lazer materiallarining ishchi tavsiflarini yaxshilashda qoʻllaniladi. Oksidlanish va tiklanish sharoitlarida tadqiq qilinayotgan obyektlarni qizdirish va termoishlov berishda aralashmalarning termik shakllanishi, radiatsiya natijasida va qoʻshilmalardan hosil boʻlgan nuqson markazlarining asosiy qonuniyatlarini oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda ishtirok etish, ilmiy hisobat. Ixtiroga talabnoma tayyorlash 2024-y. Diod yordamida toʻldirilgan lazerlar va ssintillyatorlar uchun kerak boʻlgan perspektiv keng zonali oksidlar va ftoridli qattiq materiallarda biografik, radiatsiyaviy va aralashma nuqson markazlarini termik shakllantirish qonuniyatlarini aniqlash. Olingan natijalar lazerlar va ssintillyatsiya texnikasini ishlab chiqish, magistrlar, stajer-tadqiqotchilar, ilmiy xodimlar uchun metodik qoʻllanmalarni tayyorlashda qoʻllanilishi mumkin. Qattiq jismlar elektronikasi radiatsiyaviy fizikasi va texnikasi laboratoriyasi Legirlangan monokristalik kremniy yadrotransmutatsiyasida radiatsion-stimullangan jarayonlar Legirlangan kremniyga turli radiatsiyaviy nurlanish bilan taʼsir ettirilganda aralashma nuqsonlar kompleksida strukturaviy oʻzgarishlar, kichik oʻlchamli holatlar va klasterlarni tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda ishtirok etish, ilmiy hisobot 2020-y. Radiatsion-induksiyalangan jarayonlarda legirlangan kremniyda yuzaga keluvchi strukturaviy oʻzgarishlar mexanizmlarini aniqlash. Kvazikimyoviy reaksiyalar borishini koʻrsatuvchi kinematik tenglamalarni olish. Panjara matritsasida qorishmalarni hisobga oluvchi kremniydagi metobarqaror klaster holatlari modellari tavsiya qilinadi. Izlanishlar natijalari nuqson holatlarini, kichik oʻlchamli holatlar hosil boʻlishi va klaster strukturalari qorishmalarni hisobga olganda monokristalli kremniyga radiatsiya taʼsirida radiatsion boshqaruv uslublarini aniqlash imkoniyatini beradi. Turli flyuyensli neytronlar bilan nurlantirilganda boshlangʻich kristal kompensatsiya darajasining radiatsion stimullangan jarayonlar borishiga taʼsirini tadqiq etish. Monokristaldagi boshlangʻich texnologik qorishmaga bogʻliq holatda bir jinsli legirlangan tez aralashuvchi kompensatsyailanuvchi qorishmali kremniyni olish imkoniyatlarini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda ishtirok etish, ilmiy hisobot 2021-y. Turli flyuyensli neytronlar bilan nurlantirilganda boshlangʻich kristal kompensatsiya darajasi radiatsiyaviy stimullangan jarayonlar borishi taʼsirini aniqlash. Boshlangʻich texnologik qorishmaga bogʻliq holda bir jinsli legirlangan tez aralashuvchi kompensatsyailanuvchi qorishmali kremniyni olish usullari aniqlanadi. Olingan natijalar yadro-transmutatsion materiallar olish uslublarni ishlab chiqishda qoʻlaniladi. Legirlangan qorishma tipiga va ularning kristalning elektrofizik xossalariga bogʻliq holda radiatsion-stimullangan jarayonlar borishini tadqiq etish va qonuniyatlarni aniqlash. Legirlangan kristallarni neytronlar oqimida radiatsiyaviy ishlov berish rejimlarini oʻrganish va strukturaviy nuqson holatlarini aniqlashni. Yadroviy transmutatsiyasi tufayli kremni matritsasidagi kichik oʻlchamli holatlarning kompyuter modellarini yaratish Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda ishtirok etish, ilmiy hisobot 2022-y. Radiatsion-stimullangan jarayonlar borishi qonuniyatlarini va ularning kristalning elektrofizik xossalariga taʼsirini aniqlash. Strukturaviy nuqson holatlarini belgilash va kichik oʻlchamli holatlar modelini yaratish. Qorishmani va nurlantirish rejimlarini aniqlash yoʻli bilan yadroviy transmutatsiyalangan kremniy olinadi. Yadrotransmutatsiyasida legirlangan va legirlanmagan kremniy nuqson holatlari strukturaviy parametrlari va ularning hajm boʻyicha taqsimotini tadqiq etish Yadroviy transmutatsiyada termoradiatsion jarayonlarni legirlangan qorishmalar taqsimoti bir jinsliligiga bogʻliqligini oʻrganish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda ishtirok etish, ilmiy hisobot 2023-y. Yadrotransmutatsiyasida legirlangan va legirlanmagan kremniy nuqson holatlari strukturaviy parametrlari va ularning hajm boʻyicha taqsimotini aniqlash. Termoradiatsion jarayonlarni legirlangan qorishmalar taqsimoti bir jinsliligiga bogʻliqligi boʻyicha maʼlumotlar olish. Olingan natijalar kremniylik strukturalar xossalarini boshqarishda qoʻllanadi. Oldindan legirlangan tez aralashuvchi qorishmali yadroviy transmutatsion kremniy modifikatsiyasi xossalari va parametrlarini aniqlash. Boshlangʻich kristalda texnologik qorishmalarni hisobga olib, legirlangan kristal yadrotransmutatsiyasi texnologiyasini optimallashtirish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda ishtirok etish, ilmiy hisobot 2024-y. Modifikatsiya uslublarining yadrotransmutatsiyalangan kremni parametrlariga tasirini aniqlash. Legirlangan kremni yadrotransmutatsiyasi texnologiyasi optimizatsiyasini ishlab chiqish. Oldindan belgilangan xossali kremnili strukturalarni olish. Eksperimental yadro fizikasi laboratiyasi Yadro-astrofizik reaksiyalar, ogʻir ionlarning yadrolar bilan oʻzaro taʼsiri va boʻlinishini tadqiq etish, shuningdek, bu izlanishlarning yadro energetikasi sohasida ishlatilishi Oʻta quyi energiyalarda kesimning juda kichik kiymatlari va chiqish reaksiyalari pretsizion oʻlchashlari uchun oʻta toza germaniyli detektorlar asosidagi eksperimental uslublarni yaratish. Azot -15 ogʻir ionlarining bor-11 yadrolari bilan oʻzarotaʼsirida elastik sochilish va nuklonlar almashinuvi jarayonlarini tadqiq etish. Energiyalari 13.5 — 14.5 MeV oraligʻida tez neytronlarni oʻrta va ogʻir yadrolar oʻzaro taʼsiri kesimlarini oʻlchash va olingan natijalarni tahlil qilish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda ishtirok etish, ilmiy hisobat. 2020y. Foydali signalning fonga nisbatini 7-10 barobar yaxshilash. Uglerod -12→Bor-11+proton reaksiyalari uchun elastik sochilish differensial koʻndalang kesimlari, shuningdek, asimptotik koeffitsiyenti aniqlanadi. 13.5 — 14.5 MeV energiyalarda atom soni 40 dan oshiq yadrolar uchun reaksiya neytron kesimlari olinadi. Olingan natijalar astrofizik S-faktor va astrofizik yadro reaksiyalari tezligini hisoblash uchun qoʻllaniladi. Olingan natijalar ADS-sistemasini loyihalashtirishda qoʻllaniladi. 650 keVdan yuqori birinchi rezonans energiyasidan katta energetik sohadagi protonni yutib qolish reaksiyasining unumini hisoblash. Bor-10, Bor- 11 + Bor-10 elastik sochilishi va Bor-10 ogʻir ionlarining Bor-10 va Bor-11 yadrolari bilan taʼsirlashishida nuklonlar uzatish jarayonini tadqiq etish. Tez neytronlarning yadro bilan toʻqnashishi hamda neytronlarning noelastik sochilishi va (n-γ) korrelyatsiyalarida neytronlarning burchak taqsimotini oʻlchash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. 12 C(p,γ) 13 N reaksiyasi tezligini asimptotik meʼyoriy koeffitsiyent orqali hisoblanadi va reaksiya unumining eksperimental qiymatlari aniqlanadi 10,11 V+ 10 V va 11 V( 10 B, 9 Be) 12 C reaksiyalari uchun elastik sochilishning differensial kesimi hamda 12 C→ 11 B+p tizimi uchun asimtotik meʼyoriy koeffitsiyenti aniqlanadi. Ogʻir yadrolar namunalaridan neytronlar chiqishining samarali unumiʼ, hamda neytronlarning noelastik sochilishining energetik bogʻliqligi aniqlanadi. S-faktorlarni va astrofizikaviy reaksiyalar tezligini xisoblash uchun 12 C→ 11 B+p reaksiyasining asimptotik meʼyoriy koeffitsiyenti ishlatiladi. Natijalar ADS qurilmalarini loyihalashtirish va yaratishda qoʻllaniladi. Noelastik sochilish va korellyatsiya natijalari yadro reaksiyalari va yadro nazariyasi rivojlantirishda ishlatiladi. Quyi va oʻta past energiyalarda kechadigan astrofizik muhim boʻlgan protonni radiatsiyaviy yutib qolish 16 O(p,γ) 17 F reaksiyasining unumini oʻlchash. Kulon osti energiyalari sohasida 12 S+ 10 V, 16 O+ 10 B sochilishi va 10 V, 13 S ni 10-11 B, 12 S va 16 O nuklon uzatish jarayonlarini tadqiq etish. “Nishonlangan” neytronlar texnikasidan foydalanib turli namunalardagi yengil elementlarni masofadan aniqlashning eksperimental usulini yaratish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Bir zarrali yadroviy holatlar uchun eksperimental differensial kesim va asimptotik meʼyoriy koeffitsiyentlarni aniqlash. S-faktor, astrofizikaviy yadro reaksiyalari va neytronlarni radiatsiyaviy yutib qolish reaksiyalari tezligi xisoblanadi. Namunalar tarkibini yengil elementlar orqali aniqlash uslubi ishlab chiqiladi. Natijalar lazer va ssintillyatsion materiallar olishda qoʻllaniladi. 200 — 1500 keV energiya sohasida astrofizik muhim protonni radiatsiyaviy yutib qolish 10 B, 14 N, 24-25 Mg reaksiyasining unumini hisoblash. “Nishonlangan” neytronlar texnikasidan foydalanib (NERD) yadrolar uzatish usuli bilan oʻta yengil elementlar konsentratsiyasini aniqlash usulini takomillashtirish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Oʻta past energiyalar sohasida 10 B, 14 N, 24-25 Mg yadrolarining protonlarni radatsiyaviy yutib qolish reaksiyasi tezligi va eksperimental unumi aniklanadi va asimptotik meʼyoriy koeffitsiyent orqali hisoblangan qiymatlar bilan taqqoslash. Vodorod va geliy barcha izotoplarining konsentratsiyalari 10-marta yuqori sezgirlikga ega NERD usulida oʻlchash tizimini yaratish. Natijalar S-faktorlarni astrofizikaviy yadro reaksiyalari bilan laboratoriyada erishib boʻlmaydigan oʻta past energiyalarda ekstrapolyatsiya qilish imkonini baholashda ishlatiladi. Olingan natijalar turli texnologik uskunalar va materiallar sirtida yengil elementlar konsentratsiyasini aniqlashda qoʻllaniladi. Kulon baryeri yaqinidagi energiyalarda uglerod-11, azot-13, ftor-18 radioaktiv dastasining teskari geometriyasida protonlar sochilishi va (d,n) reaksiyasining differensial kesimini oʻlchash. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. Ixtiroga ariza tayyorlash 2024-y. Birzarrali yadroviy konfiguratsiya uchun astrofizikaviy faktorlar va oʻta past energiyalarda uglerod-11, azot-13, ftor-18 yadrolari tomonidan protonni radiatsiyaviy yutib qolish reaksiyasining asimptotik meʼyoriy koeffitsiyenti aniqlanadi. Natijalar vodorodning yulduzlarda yonishi portlash jarayonlarida zamonaviy nukleosintez ssenariysini tekshirib koʻrishda qoʻllaniladi. Qattiq jismlarda strukturaviy oʻzgarishlar laboratoriyasi Titan asosidagi koʻpkomponentli qotishmalarning kristal panjarasi ostiga metal va/yoki nometallarni kiritishdagi strukturaviy va fazaviy oʻtishlarni neytronografik tadqiq etish. Qiyin eruvchan Ti x Mo 1-x C qotishmasidagi komponentlar konsentratsiyalarining turli nisbatlarida va termik ilshov berishning turli rejimlaridagi xossalarini kompleks tadqiq qilish. Kremniy monokristal epitaksial plenkalariga oltingugurt izotopini radiatsiyaviy termik usul bilan birtekis kiritish usulini ishlab chiqish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Tarkibida molibdenning maksimal miqdori boʻlgan va optimal mexanik xossalarga ega Ti x Mo 1-x C bir fazali qotishmalarini olish sharoitlari aniqlanadi. Ti x Mo 1-x C qotishmasining muqobil kristal tuzilishi va fazaviy oʻzgarishlarga chidamlilik harorat oraligʻi aniqlanadi. Kremniy monokristall epitaksial plenkalariga oltingugurt izotopini bir tekis kiritishning radiatsiyaviy termik usuli ishlab chiqiladi. Natijalar asbobsozlik texnikasida qoʻllaniladi. Qiyin eruvchan qotishma Ti —Mo —N tizimida komponentlarning turli konsentratsiya nisbatlari va termik ishlov berish sharoitlaridagi xossalarini kompleks oʻrganish. Oltingugurt izotopi bilan kompensatsiya qilingan kiritmali kremniy plenkalarining strukturaviy va sirt holatlarini hamda oltingugurt-32 izotopining nuqson markazlari parametrlarini tadqiq etish. Maqolalar, tezislar. Konferensiyalarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. Ti x Mo 1-x N bir fazali qotishmalarini molibdenning maksimal miqdori va optimal mexanik xo?salarga ega qotishmasini olish sharoitlarini aniqlanash. Ti x Mo 1-x N qotishmasining muqobil kristal tuzilishini va fazaviy oʻzgarishlarga chidamlilik harorat oraligʻi aniqlanadi. Oltingugurt izotopi bilan kompensatsiya qilingan kiritmali kremniy plenkalarining strukturaviy va sirt holatlarini, hamda oltingugurt-32 izotopining nuqson markazlarining parametrlari aniqlanadi. Natijalar asbobsozlik texnikasida qoʻllaniladi. Termik ishlov berishning har xil rejimlarida Ti —Mo—S-N tizimini komponentalarning turli nisbiy konsentratsiyalari uchun qiyin eruvchi qotishmalarga kiritilgandagi xossalarini kompleks oʻrganish. Monokristallarning xossalariga taʼsir qilishga olib keluvchi material tarkibiga qoʻshimchalarni kiritish orqali radiatsion termik legirlashning yangi yondashuvini qoʻllash. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Mexanik xossalarning optimal qiymatlari uchun yakka fazalik qotishmalar olish rejimini aniqlash. Ti x Mo 1-x C y N 1-x qotishma kristal strukturasi va ehtimolli fazaviy oʻtishlar turgʻunligi taʼmnnlangan harorat intervali aniqlanadi. Berilgan parametrlar va xarakteristikalar uchun radiatsion termik legirlangan yarim oʻtkazuvchan kristallar olinadi. Qattiq va korroziyaga chidamli qotishmalar ishlab chiqarishga tavsiyalar beriladi. Ti-Mo—C, Ti-Mo-N va Ti-Mo-C-N qotishmalar tizimining xossalari va kristall struktrurasiga turli dozadagi ionlashtiruvchi dozalarning taʼsirini oʻrganish. Yarim oʻtkazgichlar parametrlarini modifikatsiyalash maqsadida material tarkibiga aralashma kiritish orqali radiatsion-termik legirlash kabi yangi yondashuvni qoʻllash. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Ionlashtiruvchi nurlanishning kristall struktura turgʻunligi va mexanik xususiyatlarining takomillashuviga taʼsirining optimal rejimini aniqlash. Berilgan parametrlar va xarakteristikalarda radiaitson- termik legirlangan yarim oʻtkazuvchan kristallarni yaratish. Natijalar instrumental texnikada qoʻllaniladi. Tashqi taʼsir (harorat va gamma-nurlanish) ostida ikkilangan Ti-C-N va Ti-C-N-D panjara osti nometallardan tashkil topgan tizimlar kiritmalarga ega qotishmalarda srukturali fazali oʻtishlarni tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2024-y. Panjarada maksimal vodorod miqdoriga ega fazani aniqlash. “qotishma kiritma →kimyoviy bogʻlanish” tipidagi oʻtish fazasini aniqlash. Natijalar instrumental texnikada qoʻllaniladi. Nanostrukturaviy va oʻta oʻtkazuvchan materiallar fizikasi ilmiy laboratoriyasi Legirlangan YUHOʻOʻ -kupratlarning elektron nazariyasi va uni dielektrik/metall va oʻta oʻtkazuvchanlik fazalarining hosil boʻlishi va nanomasshtabda boʻlinishini tadqiq qilish uchun qoʻllash. Kuchsiz legirlanagn mis-oksid (kupratli) bogʻlanishlarda lokallangan (bi) polyaronlarning hamda ichki yoriq holatlarda kiritmalarning paydo boʻlish nazariyasini rivojlantirish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2020-y. Kuchsiz legirlangan kupratlar past energiyali elektron strukturali adekvat nazariyasini yaratish. Natijalarni eksperimental maʼlumotlardan taʼriflash va tushuntirishda foydalaniladi. Legirlangan YUHOʻOʻ-kupratlarinig turli yuqori tartibli panjara paydo boʻlishiga olib keladigan katta polyaronlar va kiritma markazlari yuqori tartibli struktura tartiblanishining maxsus mexanizmlarini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. Kovakli-legirlangan kupratlarda polyaronlarning va kiritmalarning ichki yoriq energetik zonalarining paydo boʻlishi ehtimolligini aniqlash. Natijalarni oxirigacha legirlanmagan YUHOʻOʻ-kupratlarning ichki energetik yoriqlarda polyaronlar va kiritmalarning tor energetik zonalarining paydo boʻlishini tushuntirish uchun qoʻllash. Kovakli-legirlangan kupratlarda metall-dielektrik oʻtishlar ehtimolli turlarining nazariyasini yaratish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Kupratli materiallarni turli darajadagi legirlashda mott, anderson va yangi metall-dielektrik oʻtishlar mavjudligi ehtimolligini aniqlash. Natijalarni kovakli-legirlangan kupratlarning dielektrik va metallik xossalarini taʼriflash uchun qoʻllash. Kuchsiz legirlangan va oxirigacha legirlanmagan YUHOʻOʻ -kupratlarda birgalikda mavjud boʻlgan dielektrik/metall va oʻta oʻtkazuvchanlik fazalarning hosil boʻlishi va nanomasshtabdagi boʻlinish mexanizmlarini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Kuchsiz legirlangan kupratlarda va oxirigacha legirlanmagan YUHOʻOʻ -kupratlarda birgalikda mavjud boʻlishi va dielektrik/metall va oʻta oʻtkazuvchanlik fazalarning nanomasshtabdagi boʻlinishi isboti. Natijalarni kuchsiz legirlangan kupratlarda va oxirigacha legirlanmagan YUHOʻOʻ -kupratlarda birgalikda mavjud boʻlgan dielektrik/metall va oʻta oʻtkazuvchanlik fazalarning hosil boʻlishi va nanomasshtabdagi boʻlinish mexanizmlarini aniqlash uchun qoʻllash. Oxirigacha legirlanmagan, optimal legirlangan va oʻrtacha oʻta legirlangan YUHOʻOʻ -kupratlarda soxta yoriqlar va oʻta oʻtkazuvchanlik fazalarining paydo boʻlish nazariyasini rivojlantirish Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2024-y. Oxirigacha legirlanmagan, optimal legirlangan va oʻrtacha oʻta legirlangan YUHOʻOʻ -kupratlarda oʻta oʻtkazuvchanlik oʻtish harorati TS dan yuqorida soxta yoriq fazalarning va TS dan past haroratlarda yangi oʻta oʻtkazuvchanlik fazalarning mavjudligining isboti. Oxirigacha legirlanmagan, optimal legirlangan va oʻrtacha oʻta legirlangan YUHOʻOʻ -kupratlarda kuzatiladigan yangi soxta yoriq va oʻta oʻtkazuvchanlik hodisalarni taʼriflash uchun natijalarni qoʻllash. Shisha va kristall matritsalarga nanorazmerlik kiritmalarni modifikatsiyalash va radiatsiyaviy induksiyalangan sintezi (fundamental) Gamma-kvantlar hamda neytronlar oqimida nurlantirish jarayonida beqaror holatlar uchun dielektrik kristallar, shishalar, keramikalardagi nanozarralar va nanostrukturalarning kristallik va elektron strukturaviy hamda optik xossalarini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2020-y. Ftorid va kvars shishalarining strukturalari, elementar va fazaviy tarkibini aniqlash. Beqaror holatlar uchun dielektrik kristallar, shishalar va keramikalardagi nanozarra va nanostrukturalar hosil boʻlishning shart-sharoitlari (energiya, quvvat, doza, harorat)ni aniqlash. Amaliy loyihalar doirasida nanostrukturali ssintillyatorlar olish usullarini yaratish uchun. Gamma-kvantlar hamda elektronlar oqimida nurlantirish jarayonida beqaror holatlar uchun keng zonali yarim oʻtkazgichli kristallar va oʻta oʻtkazuvchan keramikalardagi nanozarralar va nanostrukturalarning kristallik va elektron strukturaviy (strukturaviy, elektrik va optik) xossalarini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. ZnSe-ZnO kristallari YBaCuO oʻta oʻtkazuvchanlar srukturasini, elementli va fazoviy tarkibini aniqlash. Beqaror holatlar uchun yarimoʻtkazgichlar, kristallar va oʻta oʻtkazuvchan keramikalarda nanozarra va nanostrukturalarning paydo boʻlishi, turli oʻtkazuvchanlik fazalarining boʻlinishi shart-sharoitlari (energiya, quvvat, doza va harorat) aniqlanadi. Atom energetikasida qoʻllash uchun dielektrik izolyatsiyalangan oʻta oʻtkazuvchan oʻtkazuvchilarni olish ehtimolligi. Vakuumda protonlar va havoda elektronlar oqimida nurlantirish jarayonida beqaror holatlar uchun dielektrikkristallar, shishalar va keramikalardagi nanozarralar va nanostrukturalarning kristallik va elektron strukturaviy hamda optik xarakteristikalarini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Ftoridlar va metall oksidlar radiolizi mexanizmlarini oʻrnatish. Atom energetikasida qoʻllash uchun dielektrik izolyatsiyalangan oʻta oʻtkazuvchan oʻtkazuvchilarni olish ehtimolligi. Vakuumda protonlar va havoda elektronlar bilan nurlantirish jarayonida beqaror holatlar uchun yarim oʻtkazgichlar va oʻta oʻtkazuvchan kristallar, shishalar, keramikalardagi nanozarralar va nanostrukturalarning kristallik va elektron strukturalarini (mexanik, elektr, magnit) tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2023-y. Mezoskopik uch oʻlchamli muhitdan nanooʻlchamli muhitga oʻtishda radiatsion nuqsonlar beqarorlik zonalarining oʻzgarishi mexanizmini oʻrnatish. Legirlangan VTSP —kupratlarida elektrik va metall/oʻta oʻtkazuvchanlik fazalarining nanomastshtabda boʻlinishlari haqida eksperimental maʼlumotlar olinadi. Atom energetikasi uchun dielektrik izolyatsiyaga ega boʻlgan oʻta oʻtkazuvchan oʻtkazuvchilarni olish ehtimolligi. Neytron, gamma-kvantlar, protonlar va elektronlar oqimida nurlantirish jarayonida beqaror holatlar uchun dielektriklar, yarim oʻtkazgichlar va oʻta oʻtkazuvchan kristallar, shishalar, keramikalardagi nanozarralar va nanostrukturalarning kristallik va elektron strukturaviy xarakteristikalarini (mexanik, elektr, magnit va optik) tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2024-y. Dielektrik kristall yoki shishaning metall yoki oksid nanozarralari yordamida hosil boʻlgan sirt qatlamini barqarorlashtirish va nomutanosib modifikatsiyalash radiatsion-induksiyalangan mexanizmlarini oʻrnatish. Atom energetikasi uchun radiatsion chidamli nanostrukturali materiallar olish usullarini ishlab chiqishda ishlatiladi. Yuqori energiyali elektronlar oqimi ostida sirtning nanostrukturlangan qatlamini olish usullarini yaratish (amaliy) MgF2, LiF-Cu, ZnSe-Zn, SiO2-Me kristallarida nanozarralar va nanostrukturalar shakllanishini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Patentlar tayyorlash, Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2020-y. Nurlantirishda, bir vaqtda harorat, lyuminessensiya va elektr oʻtkazuvchanlikni qayd etish uchun namuna mahkamlanadigan qurilma tayyorlash. Kristall dielektriklar hamda keng zonali yarim oʻtkazgichlarni elektronlar bilan nurlantirilganda sirt qatlami nuqtaviy nuqsonlar agregatidan metall nanozarralar va strukturalar olish radiatsion usullari ishlanmalari, ularning kristall strukturalari, fazaviy tarkibi, oʻlchamlari va shakllari haqida maʼlumotlar. Olingan metall-dielektrik, metall-yarim oʻtkazgich tipidagi nanogeterostrukturalar radiatsion maydonlarda ishlatiladigan uskunalarda ishlatiladi. Mikroskopik, difraksion, elektrik va optik usullar yordamida Al 2 O 3 , ZnO kristallari va keramikalarining relaksatsiya, barqarorlik va nanostruktura va interfeys xossalarini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Patentlar tayyorlash. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2021-y. Ionlashgan havo muhitida elektronlarning kuchli oqimi ostida kristall sirtida nanoqatlam hosil qilish orqali nanogetestrukturalar hosil qilish uslublarini yaratish. Ftoridlarda nanostrukturalar va interfeyslar barqaror shartlari, nurlantirilgan strukturalar relaksaqiyasi mexanizmlarini aniqlash. Detektor va dozimetr priborlarining foydali funksional xossalarini aniqlashda hamda ekspluatatsion parmetrlarini kuchaytirishda ishlatiladi. Al 2 O 3 , ZnO kristallari va keramikalarida nanozarralar hamda nanostrukturalar shakllanishini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Patentlar tayyorlash Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar 2022-y. Ionlashgan havo muhitida elektronlarning kuchli oqimi ostida shisha sirti va koʻlamida nanokiritishlar joriy qilish orqali nanogetestrukturalar hosil qilish uslublarini yaratish. Vakuumda elektronlar oqimi ostida metall/dielektrik sirtidagi oksidlangan qatlamni parchalash uslubini yaratish. Natijalar sirtlarni tozalashda, atom energetikasi yoqilgʻi materiallari va qurilmalarida ishlatiladi. Mikroskopik, difraksion, elektrik va optik usullar yordamida Al 2 O 3 , ZnO kristallari va keramikalarining relaksatsiya, barqarorlik va nanostruktura va interfeys xossalarini tadqiq qilish. Maqolalar, tezislar. Patentlar tayyorlash. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2023-y. Nanomaterial-dielektrik interfeyslarda sirt plazmon polyaritonlarining optik xossalarini aniqlanash. Vakuum sharoitida elektronlar oqimida kristall taglikka joylashtirilgan LiF-Li metall-dielektrik interfeyslarni olish usullari ishlab chiqiladi. ZnSe va LiF asosida ssintillyator-detektor xarakteristikalari aniqlanadi. Olingan kristallar Oʻzbekiston Respublikasi va xalqaro ilmiy loyihalar doirasida ishlatishi mumkin. LiF, ZnSe, MgF 2 , ZnO ssintillyatorlarining elektronlar va boshqa zarralar oqimi yordamida vaqt xarakteristikalari, energetik chiqishi va ajrata olish hususiyatini tadqiq qilish, detektorning ishlash harorat oraligʻini aniqlash va barqarorligini oʻrganish, u?i institut yadroviy — fizikaviy qurilmalarida sinovdan oʻtkazish. Maqolalar, tezislar. Patentlar tayyorlash. Ilmiy anjumanlarda qatnashish, ilmiy hisobotlar. 2024-y. Yuqori radiatsion chidamlilikka ega nanostrukturalangan materiallar olish. Olingan nanostrukturali sirt qatlamiga ega boʻlgan materiallar institut yadroviy-fizikaviy qurilmalaridagi nurlanishlarni qayd qilishda ishlatiladigan detektorlar sifatida ishlatishga tadbiq etiladi. Olingan natijalar Oʻzbekiston atom energetikasi va nanofizika sohasining rivojiga katta hissa qoʻshadi. Natijalar MMFI Rossiya milliy yadroviy tadqiqotlar universitetining Toshkentdagi filialining yadroviy va radiatsion texnologiyalari ixtisosligi boʻyicha oʻquv jarayonlariga tatbiq etiladi. Fanlararo texnologiyalar ilmiy laboratoriyasi Oʻzbekistonning shoʻr artezian suvlarni nanostrukturali materiallarni qoʻllash orqali suvni tuzsizlantirishning blok-modul tizimlarini yaratish . Radonning yashash xonadonlariga kirishini toʻsa oladigan polimer nanokompozitlarini yaratish Shoʻr artezian suvlarni tuzsizlantirish tizimlari uchun metall nanokukunlari yordamida teskari osmotik membranalarni modifikatsiyalash texnologiyalarini ishlab chiqish, mazkur texnologiyalar asosida Oʻzbekistonning turli hududlaridan olingan suv namunalarida laboratoriya tajribalarini oʻtkazish. Ilmiy maqolalar, ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2020-y. Shoʻr artezian suvlarni tuzsizlantirish tizimlari uchun ishlatiladigan metall nanokukunlari yordamida teskari osmotik membranalarni modifikatsiyalash texnologiyalari. Texnologiya Oʻzbekistonning turli sohalarida ishlatilayotgan teskari osmotik tozalash tizimlarining narxini sezilarli darajada pasaytiradi. Suvni tuzsizlantirishning blok-modul tizimlarining sanoat tajriba namunalarini tayyorlash, ishlanmalarni tijoratlashtirishga tayyorlash. Ilmiy maqolalar, ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2021-y. Suvni tuzsizlantirish tizimini tayyorlash (ishlab chiqarish hajmi 500 l/soat), ularni Oʻzbekistonning turli hududlarida ekspluatatsiya sinovlarini oʻtkazish, olingan natijalariga qarab artezian suvlarini (tuzlanish darajasi 5 g/l gacha) tuzsizlantirish avtonom tizimlarini ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish. Loyihaning amalga oshishi Respublikaning markaziy suv taʼminotidan uzoq masofada joylashgan hududlar va qishloqlar aholisini toza ichimlik suvi bilan taʼminlash kabi muhim muammo yechimiga katta hissa qoʻshadi. Radonning betondan sizib oʻtishining oldini olish uchun polimer nanokompozit materiallarni yaratish. Ilmiy maqolalar, ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2022-y. Beton tarkibiga chuqur singib ketib (5 — 10 sm), mikrokovaklarni toʻldiradigan, beton tarkibida polimerga aylanib, amalda radonni toʻliq toʻsa oladigan (diffuziya koeffitsiyenti 100-martadan ziyod) nanokompozitli polimer materiallarni katalizator yordamida olish texnologiya yaratish. Texnologiya radonning atrof-muhitdan betondan qilingan yer osti va yer usti inshootlariga kirishidan muhofaza qiladi. Radonning gips va gʻishtdan sizib oʻtishining oldini oladigan polimer nanokompozit materiallarni yaratish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot. Ixtiroga ariza berish 2023-y. Gips va gʻisht tarkibiga chuqur kirib radonni deyarli toʻliq toʻsib qoladigan (diffuziya koeffitsiyenti 100-martadan ziyod kamayadi) katalizatorli nanokompozit polimer birikmani olish texnologiyasi ishlab chiqiladi. Texnologiya gʻishtdan tayyorlangan turar joylarni atrof muxitdan radon kirishidan himoya qiladi. Radonning yashash xonadonlariga kirishining oldini olish, ishlanmalar natijalarini tijoratlashtirishga tayyorlash uchun polimer nanokompozitlarini dala sharoitida sinovdan oʻtkazish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot. Ixtiroga ariza berish 2024-y. Radonning Oʻzbekistondagi havodagi konsentratsiyasi meyordan oshgan hududlarida va yashash xonadonlarida ishlab chiqilgan texnologyalarni sinovdan oʻtkazish. Ishlanmalarni tibbiyotga keng tatbiq etish bronxlar, oʻpka hamda saraton (radon bilan nafas olgani tufayli) kasalliklarini kamaytiradi. Ishlanma tijoratlashtirish va eksportbopligiga katta salohiyatga ega. Oʻzbekiston Respublikasi togʻ metallurgiya sanoatida ishlab chiqariladigan xom ashyolardan olinadigan nanooʻlchamli kukunlarni olishning sanoat texnologiyalarini ishlab chiqish. Ultratovush dispergatori va elektrodinamik dastgohini yaratish. Rux, kumush, mis, molibden, volfram va ularning oksidlari nanokukunlarini ultratovush va elektro-gidrodinamik dispergilashni amalga oshirish. Olingan submikron va nanooʻlchamli kukunlarning dispersiyali tarkibi va ulardagi strukturali oʻzgarishlarini aniqlash. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot. 2020-y. Ultratovush dispergator va elektr-gidrodinamik dastgoh. Kukunlar dispersion tarkibi va strukturasi oʻlchamlari haqida maʼlumotlar. Mahalliy xom-ashyodan olingan submikronli va nanooʻlchamli kukunlar. Yaratilgan dastgohlar Respublikada ishlab chiqarilayotgan mahmulotlardan olinayotgan nanooʻlchamli kukunlarni tayyorlayodigan dastgohlar sanoat dastgohlari uchun namuna boʻlib xizmat qiladi. Nanokukunlarni sintez qilish jarayoniga ultratovushning turli chastota va elektro-gidrodinamik dispergirlash rejimlarida taʼsirini oʻrganish. Metall nanokukunlarini gaz holatida sintez qilish dastgohini yaratish. Turli haroratda va bosimda rux, kumush, mis va shu kabilarning gaz holatidagi nanokukunlarining sintezini amalga oshirish. Nanokukunlarni gaz holatida olishning optimal rejimini aniqlash. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2021-y. Turli metallarning nanokukunlarini gaz holatida sintez qilish tekshirib koʻrish dastgohi. Har xil metallar uchun nanooʻlchamli kukunlar va nanokukunlarni sintez qilishning optimal rejimlari. Olingan nanooʻlchamli metall kukunlari turli materiallar va asboblarni modifikatsiya qilishda ishlatiladi. Nanooʻlchamli kukunlarni elektroportlash usuli bilan olish dastgohini yaratish. Olingan nanooʻlchamli metall kukunlarining dispersion tarkibini va ulardagi strukturali oʻzgarishlarni aniqlash. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2022-y. Nanooʻlchamli kukunlarni elektroportlash usuli bilan olish dastgohi. Har xil metallar uchun nanooʻlchamli kukunlar va nanokukunlarni sintez qilishning optimal rejimlari. Sintez qilingan nanooʻlchamli metall kukunlari turli materiallarning ekspluatatsion xarakteristikalarini sezilarli darajada yaxshilash imkonini beradi. Nanokukunlarning plazmokimyoviy yoʻl bilan sintezini amalga oshiradigan plazmotron dastgohini yaratish. Plazmokimyoviy yoʻl bilan nanokukunlar sintezing optimal rejimlarini aniqlash boʻyicha tajribalar oʻtkazish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2023-y. Nanokukunlarning plazmakimyoviy sintezi uchun Plazmotron dastgohi. Nanooʻlchamli kukunlarni ishlab chiqarish sanoat texnologiyasi. Nanooʻlchamli kukunlarni sanoatda ishlab chiqarish texnologiyasi yoʻlga qoʻyilishi respublikada yangi tarmoq — “nanosanoat” tarmogʻining shakllanishiga oʻz hissasini qoʻshadi. Nanooʻlchamli kukunlar ishlab chiqarish boʻyicha sanoat dastgohlarini yaratish. Tarkibiga nanokukunlar kiritilgan turli kompozitsion materiallar (qattiq qotishmali asboblar, oʻtga chidamli keramika va shu kabilar) tayyorlash. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot, ixtirolarga ariza berish 2024-y. Nanooʻlchamli kukunlar ishlab chiqarish boʻyicha sanoat dastgohlari. Kuchaytirilgan xossalarga ega boʻlgan turli xil nanokukunli materiallar. Nanokukunlarni sanoat miqyosida ishlab chiqarish hamda ular asosida turli materiallar ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish Respublika eksport salohiyatini oshirish imkonini beradi. Ekologiya va biotexnologiya ilmiy laboratoriyasi Togʻ-kon metallurgiyasi, ekologiya va tibbiyotda qoʻllash uchun turli xil tabiat, biologik va texnogen obyektlarida makro- va mikroelementlarning taqsimlanganligi qonuniyatlarini tadqiq qilish Sogʻlom va turli nqsonlar boʻlgan bolalarning soch namunalarida mikroelementlarning miqdorini tadqiq qilish. Turli xil nuqsonlar tufayli bolalarda sodir boʻlgan mikroelementli ogʻishlarni baholash tamoyillarini ishlab chiqish boʻyicha tadqiqotlar olib borish. Tashxis qoʻyish, davolash-profilaktika va sogʻlomlashtirish dasturlarini tuzish uchun kasalliklarga erta tashxis qoʻyish va muvofiqlashtirish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2020-y. Qoʻshimcha tashxis alomati sifatida bolalar tibbiyot muassasalarida qoʻllash uchun bolalar element holati buzilganligini baholash algoritmi. Tadqiqot natijalari anʼanaviy davolash usullari qatorida qoʻshimcha korregir usullarini qoʻllash imkonini beradi. Yuqori sezgirlikka ega boʻlgan neytron-aktivatsion tahlil asosida atrof-muhit obyektlari (tuproq, oʻsimliklar, suv, oziq-ovqat mahsulotlari va boshqalar) ning makro va mikro tarkibini tadqiq qilish. Tuproq, oʻsimliklar va suvni neytron-aktivatsion tahlil qilish asosida Yadro fizikasi instituti hududi va unga yaqin joylashgan aholi punktlarining ekologik monitoringini amalga oshirish. Ekologik monitoringni amalga oshirish uchun Respublika sanoat korxonalari va boshqa texnogen obyektlarda zaharli moddalar miqdorini aniqlashni tadqiq qilish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot. 2021 g. Atrof-muhit obyektlarining element tarkibini neytron-aktivatsion tahlil qilish instrumental usuli. Oʻrganilgan obyektlarning element miqdorlari boʻyicha maʼlumotlar. Sanoat korxonalari atrofi va boshqa texnogen obyektlarlarda zaharli moddalarning miqdori boʻyicha olingan natijalar. Taqdim etilgan takomillashgan uslub yordamida potensial ekologik xavfni aniqlash va unga qarshi profilaktik choralar koʻrish nuqtai nazaridan atrof-muhit holatini tavsiflash imkonini beradi. Kumush, ittriy, volfram kabi nodir elementlarning atom yadrosining metabarqaror holatlarini tadqiq qilish. Togʻ-kon namunalarida kumush, ittriy va volfram elementlarining miqdorini tezkor aniqlashlikning analitik imkoniyatlarini tadqiq qilish. Gamma-aktivatsion tahlil asosida kumush, ittriy va volfram elementlari tarkibda borligini miqdorini tezkor aniqlash usullarini ishlab chiqish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot. 2022-y. Foto-yadroviy reaksiyalarda yuzaga keladigan kumush, ittriy va volfram elementlarining atom yadrosi metabarqaror holatlari boʻyicha eksperimental maʼlumotlar. Gamma-aktivatsion tahlillar asosida kumush, ittriy va volfram elementlari miqdorini aniqlashning tezkor usuli. Mamlakat togʻ-kon korxonalarida kon mahsulotlarini saralashda qoʻllaniladi. Yadro-fizikaviy usullar yordamida inson organizmi patogenetik holatlarini aniqlash imkoniyatlarini tadqiq qilish; Bemorlpr biosubstratlarini tahlil qilish orqali kattalar va bolalar organizmi patogenetik holatlarini aniqlashning yadro-fizikaviy usullarini ishlab chiqish; Yadro-fizikaviy usullar yordamida amalga oshirilgan tahlillar asosida patogenetik holatlarni muvofiqlashtirish tahlillarini oʻtkazish; Tibbiyot muassasalari amaliyotida yadro-fizikaviy usullarni qoʻllash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2023-y. Yadro fizikasi usullari yordamida tashxis qilish mumkin boʻlgan kasalliklarni aniqlash uchun maʼlumotlar. Patogenetik holatlarni aniqlash usullari. Tibbiyot muassalarida yadroviy-fizikaviy usullarni ishlab chiqarishga jalb qilish uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqish. Mamlakat iqtisodiyoti tarmoqlariga ishlab chiqilgan usullarni jalb qilishning texnika-iqtisodiy imkoniyatlarini oʻrganish. Davlat standarti organlarida oʻlchashlarni amalga oshirish boʻyicha ishlab chiqilgan usullarni sinab koʻrish va oʻtkazish. Ilmiy hisobot, patent, intellektual mulkni himoyalash hujjati, Davlat standarti tomonidan tasdiqlangan uslublar 2024-y. Patent, attestatsiyadan oʻtgan uslublar. Ishlab chiqilgan, patentlangan, va attestatsiyadagan oʻtgan uslublar Respublikaning iqtisodiy va ijtimoiy rivoj topishiga imkon yaratadi. Yadroviy energetika va yadroviy texnologyalar ilmiy boʻlimi Atom energetikasi sohasida tadqiqotlar olib borish, radioizotoplar olish texnologiyalarini ishlab chiqish va yadroviy texnologiyalarni ishlab chiqarishga jalb qilish. Yadroviy reaktorlar turlarini oʻrganish. VVER-1200 energetik yadroviy reaktorining chegaraviy va chegaradan ziyod rejimlarida ishlashini tadqiq qilish, yadroviy yoqilgʻining ishlatilib boʻlinganlik darajasini hisoblash. Siklotron radionuklidlar olish boʻyicha texnologik maydon tashkillashtirishni rejalashtirish. Beriliyga radiatsiyaviy usulda rang berishni tadqiq qilish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2020-y. AES loyihalari ilmiy ekspertizasini amalga oshirish uchun yadroviy energetik reaktorlarning ishlash rejimi boʻyicha ilmiy materiallar va energetik reaktorlarni eksplutatsiyasi uchun kadrlar tayyorlash. Berilliy mineraliga radiatsiyaviy usulda rang berishning optimal usullari. Natijalar AES loyihalarini ilmiy ekspentizadan oʻtkazish, kelajakja ishga tushiriladigan AES hamda tibbiyot, neft-gaz, metallurgiya va kimyo sanoatlari, chegara va bojxona punktlari uchun kadrlar yetkazib berish. Kaliforniy-252 tipidagi neytron manbalar, neytron generatori va boshqa manbalarni qoʻllash orqali podkritik tizimlar asosida ishlatilib boʻlingan yadroviy yoqilgʻi tarkibidagi uzoq yashovchi minor radionuklidarni parchalab yuborish usullarini ishlab chiqish. Siklotron radionuklidlarini olish boʻyicha texnologik maydon yaratish. Neft va gaz sanoati uchun radionuklidli nam oʻlchagich va sarf oʻlchagichlarni ishlab chiqish. Parchalanish va transuran elementlari mahsulotlari faolligini kamaytirish usullarini tadqiq qilish. Yadroviy reaktor, elektron tezlatgich va gamma qurilmasini qoʻllash orqali billur va topazlarga radiatsiyaviy nurlash orqali rang berish usullarini tadqiq qilish. Qattiq va issiqqa chidamli materiallardan yasalgan buyumlar mustahkamligini radiatsiyaviy usulda oshirishni tadqiq qilish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot. 2021-y. Yarim yemirilish davri bir necha ming yildan yuz million yilgacha boʻlgan minor aktinidlar radiofaolligini kamaytirish usullari. Siklotron radionuklidlarini olish boʻyicha texnologik maydon. Radionuklidli nam oʻlchagich va sarf oʻlchagichlari. Parchalanish va transuran elementlari mahsulotlari faolligini kamaytirish usullari. Billur va topazlarga radiatsiyaviy nurlash orqali rang berish usullari. Qattiq va issiqqa chidamli materiallardan yasalgan buyumlarga ishlov berish shart-sharoitlari. Tibbiyot va sanoatda ishlatib boʻlingan yadroviy yoqilgʻilarni utilizatsiya qilishda qoʻllaniladi. Uran-toriy negizida qayta tiklanadigan yadroviy yoqilgʻi olish uchun yuqori tezlikka ega neytron oqimi ostida kechadigan yadroviy reaksiyalarni tadqiq qilish. VVER-1200 reaktori faol va passiv xavfsizlik tizimini tadqiq qilish. Palladiy-103 siklotron radioizotopining tajriba partiyalarini olish. Yadroviy va radioaktiv materiallarni aniqlash va identifikatsiya qilish radioizotop priborlarini yaratish texnologiyalarini ishlab chiqish va yasash. Yadroviy reaktor, elektron tezlatgich va gamma-qurilmada turli tabiiy minerallarning radiatsiya yordamida qiymatini oshirish texnologiyasini ishlab chiqish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2022-y. Qayta tiklanadigan yadroviy yoqilgʻi uchun uran-toriy aralashmasining optimal tarkibi va VVER-1200 reaktori xavfsizlik tizimi ishlashi boʻyicha materiallar. Palladiy-103 siklotron radioizotopi. Yadroviy va radioaktiv materiallarni aniqlash va identifikatsiya qilish radioizotop priborlari. Yadroviy reaktor, elektron tezlatgich va gamma-qurilmasida turli tabiiy minerallarning radiatsiya yordamida qiymatini oshirish texnologiyasi. Olingan natijalar qayta tiklanadigan istiqbolli yoqilgʻi olishda va AES siga kadrlarni yetkazib berish uchun, tibbiyot hamda zargarlik sanoatida qoʻllaniladi. Tabiiy urandan yadroviy yoqilgʻi olish yoʻllarini tadqiq qilish. VVER-1200 reaktorining normal va avariya rejimlari uchun sarf boʻladigan suv miqdorini hisoblash. Buyumlar va materiallarga mexanik, issiqlik va radiatsion taʼsir qilinganda xossalarining oʻzgarishini tadqiq qilish kompleks tizimlarini yaratish. Lyutetsiy-177 reaktor radionuklidining tajriba partiyasini olish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2023-y. Tabiiy urandan yadroviy yoqilgʻi olish usulini topish. Lyutetsiy-177 reaktor radionklidi. Atom energetikasi va tibbiyotda qoʻllaniladi. VVER-1200 reaktori faol va passiv xavfsizlik tizimini tadqiq qilish. Yangi germaniy-68 siklotron radionuklidi, germaniy-68/galliy-68 radionuklid generatorining tajribaviy partiyalarini olish. Tezlatgich va gamma qurilmada sanoat buyumlarining mustahkamligini oshirish. Ilmiy maqolalar, xalqaro ilmiy anjuman materiallari, ilmiy hisobot 2024-y. VVER-1200 reaktorining xavfsizik tizimi koʻrsatkichlari Germaniy-68 radionuklidari, germaniy-68/galliy-68 radionuklidli generatori. Qattiq va issiqqa chidamli materiallardan yasalgan buyumlarning radiatsiya yordamida mustahkamligini oshirish. Atom energetikasida qoʻllaniladi. Tibbiyot va sanoatda qoʻllaniladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-noyabrdagi PQ-4526-son qaroriga 3-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutining 2021-yilgacha
T/r Koʻrsatkichning (indikatorning) nomi 2019-y. 2020-y. 2021-y. I. Ilmiy tadqiqot faoliyatining samaradorligi va natijadorligini oshirish 1. Ilmiy xodimlarning shtat birligi 98 111 111 2. Oʻrtacha yoshi 50 44 42 II. Oliy toifadagi kadrlarni tayyorlash 3. Doktorlik dissertatsiyalari himoyasi (DSc) 2 2 3 4. Falsafa doktori dissertatsiyalari himoyasi (PhD) 9 10 10 5. Professor ilmiy unvonini olgan ilmiy xodimlar soni 3 3 3 6. Katta ilmiy xodim ilmiy unvonini olgan ilmiy xodimlar soni 7 8 9 7. Fan doktori (DSc) darajasini olish boʻyicha doktorantlar soni 1 2 3 8. Falsafa doktori (PhD) darajasini olish boʻyicha doktorantlar soni 17 18 20 9. Stajyor-izlanuvchilar soni 0 10 15 10. Mustaqil izlanuvchilar soni 11 15 18 11. Yosh olimlar soni (40 yoshgacha) 43 50 60 III. Nashr etish faolligi 12. Ilmiy maqolalarni nashr etish 98 106 120 13. “Scopus” va “Web of Science” xalqaro maʼlumotlar bazalariga kiruvchi maqolalar 73 81 85 14. Xorijda chop etiladigan maqolalar 73 81 85 15. Oliy attestatsiya komissiyasi roʻyxatiga kiruvchi respublika jurnallaridagi ilmiy maqolalar 15 25 35 16. Monografiyalar, darsliklar va oʻquv qoʻllanmalari 2 5 8 17. Patentlar (ixtiro va foydali modellar) 1 5 8 IV. Ilmiy natijalarni keng muhokama etishni tashkil qilish va zamonaviy fan yutuqlarini ommalashtirish 18. Respublika ilmiy konferensiyalarini tashkil etish 0 1 2 19. Xalqaro ilmiy konferensiyalarini tashkil etish 2 2 3 20. Doimiy ravishda faoliyat olib boruvchi ilmiy seminarlarni tashkil etish 5 6 6 21. Doimiy ravishda faoliyat olib boruvchi oʻquv seminarlarni tashkil etish 1 2 3 V. Fan, taʼlim va ishlab-chiqarish integratsiyasini chuqurlashtirish 22. Institutdagi ilmiy ishlarning bajarilishida oliy oʻquv yurtlari professor-oʻqituvchilari ishtiroki 5 7 9 23. Institut ilmiy xodimlarining oliy oʻquv yurtlari taʼlim jarayonidagi ishtiroki 19 22 25 24. Institut ilmiy xodimlarining oʻrta-maxsus oʻquv tashkilotlari taʼlim jarayonidagi ishtiroki 3 4 5 25. Maktablarga otaliq qilish ishlari 2 2 2 26. Magistrlik dissertatsiyalariga rahbarlik qilish 5 10 15 27. Bitiruv malakaviy ishlarga rahbarlik qilish 4 6 8 28. Ilmiy ishlanmalarni joriy qilish 5 7 8 29. Ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirish 2 2 3 30. Xoʻjalik shartnomalari hisobiga ilmiy-tadqiqot ishlarini bajarish (mln. soʻm) 3521 3870 4260 31. Mahsulot eksporti (ming dollar) 268 295 325 VI. Xalqaro ilmiy-texnik hamkorlikni kengaytirish 32. Xorijiy ilmiy grantlar 1 2 3 33. Texnik yordam loyihalari 2 2 3 34. Hamkorlikdagi dasturlar doirasidagi ilmiy-izlanishlar 8 10 12 35. Institut xodimlarini dunyoning yetakchi ilmiy markazlarga ilmiy safarga yuborish 60 65 68 36. Xorijiy olimlarning institutga tashrifi 150 160 170 37. Institut xodimlarining xorijiy olimlar bilan birgalikdagi maqolalari 50 55 60 VII. Institutning moddiy-texnika bazasini rivojlantirish 38. Zamonaviy asbob-uskunalar bilan jihozlanganlik darajasi (%) 9 22 30 39. Internet tarmogʻiga ulanganlik darajasi (%) 60 100 100 40. Ilmiy xodimlarning lokal tarmoqqa ulanganlik darajasi (%) 60 100 100 41. Institut rahbar xodimlarining korporativ tarmoqqa ulanganlik darajasi (%) 60 100 100
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-noyabrdagi PQ-4526-son qaroriga 4-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutining
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-noyabrdagi PQ-4526-son qaroriga 5-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutining Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti hisobidan moliyalashtiriladigan ilmiy xodimlari sonini bosqichma-bosqich kamaytirib borish
T/r Laboratoriyalar nomi Ilmiy xodimlar shtat birliklari soni 2020 — 2022 yy. 2023-2024 yy. 1. Nazariy yadro fizikasi 14 2. Koʻpzarrali tizimlar fizikasi 8 3. Eksperimental yadro fizikasi 8 5 4. Yadro reaktorlari fizikasi 6 5 5. Yadroviy tibbiyot 7 5 6. Yadroviy tahlil 6 6 7. Radiokimyo 7 5 8. Optik jarayonlar radiatsiyaviy fizikasi 8 6 9. Qattiq jismlar elektronikasi radiatsiyaviy fizikasi va texnikasi 9 7 10. Qattiq jismlardagi strukturaviy oʻzgarishlar 6 5 11. Nanostrukturali va oʻtaoʻtkazuvchan materiallar fizikasi 5 4 12. Ekologiya va biotexnologiya 5 4 13. Sohalararo texnologiyalar 7 5 14. Atom energetikasi va yadroviy texnologiyalar boʻlimi 15 11 Jami: 111 89
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-noyabrdagi PQ-4526-son qaroriga 6-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi instituti xodimlarining xorijdagi yetakchi ilmiy markazlar va ishlab chiqarish korxonalarida malakasini oshirish
T/r Xorijiy hamkor tashkilot Xorijiy mamlakat Hamkorlik turi Hamkorlikning ilmiy yoʻnalishi Malaka oshirish turi (oʻqish, stajirovka) Stajirovka oʻtish (yillar boʻyicha) 2 xaftagacha 1 oygacha 2019 2020 2021 2022 2023 I. Xorijiy ilmiy tashkilotlar va ishlab chiqarish korxonalari bilan oʻrnatilgan xalqaro aloqalar orqali tashkil etiladigan tadbirlar 1. Varshava universiteti (ogʻir ionlar laboratoriyasi) Polsha Ilmiy-texnik hamkorlik boʻyicha shartnoma Ogʻir ionlar dastasida yadro reaksiyalarini tadqiq qilish 4 3 2 2 1 1 1 2. Gruziya Milliy fanlar akademiyasi Gruziya Kafolatlar boʻyicha seminar-praktikum Reaktor ekspluatatsiyasi 3 2 1 3. Xalqaro atom energetikasi agentligi (MAGATE); Milliy yadro tadqiqotlari markazi Avstriya Chexiya Tadqiqot reaktorlari stajerlari uchun oʻquv kurslari Reaktor ekspluatatsiyasi 6 2 2 1 1 2 2 4. Milliy yadro tadqiqotlari markazi Polsha Yadro reaktori mexaniklari malakasini oshirish kurslari Reaktor ekspluatatsiyasi 6 6 6 2 1 2 1 5. Xalqaro atom energetikasi agentligi (MAGATE) Avstriya Kafolatlar boʻyicha stajirovka dasturi Reaktor ekspluatatsiyasi 4 1 1 1 2 1 6. Xalqaro atom energetikasi agentligi (MAGATE) Avstriya Yadro yoqilgʻisi sikli obyektlari xavfsizligi va ishonchliligi orasidagi birgalikda harakat qilish boshqaruviga bagʻishlangan texnik kengash Reaktor ekspluatatsiyasi 5 2 2 1 1 2 1 7. Yadro tadqiqotlari birlashgan instituti Rossiya Federatsiyasi Ilmiy-texnik hamkorlik boʻyicha shartnoma Ogʻir ionlarning chuqur-noelastik toʻqnashuvlarida qoʻshilish reaksiyalarini tadqiq qilish 2 5 1 2 2 2 8. Yadro tadqiqotlari birlashgan instituti Rossiya Federatsiyasi Ilmiy-texnik hamkorlik boʻyicha shartnoma Reaktorning konstruksiyaviy materiallari ustida hamkorlikdagi tajribalar 4 3 1 2 1 1 2 9. Syurix Universiteti Shveysariya Hamkorlikdagi ilmiy ish Anizotrop magnitlarda quyi temperaturali fazaviy oʻtishlar mavzusidagi izlanishlar 2 1 1 1 1 10. Nazariy fizika xalqaro markazi (ICTP) Italiya Hamkorlikdagi ilmiy ish Kupratli birikmalarning anderson lokalizatsiyalari boʻyicha hamkorlikdagi izlanishlar 4 1 1 2 1 1 Jami: 40 24 17 10 12 13 12 II. Ilmiy hamkorlikni rivojlantirishga yoʻnaltirilgan tadbirlar 1. Yadro tadqiqotlari birlashgan instituti Rossiya Federatsiyasi Ilmiy-texnik hamkorlik boʻyicha shartnoma Reaktorning konstruksiyaviy materiallari ustida hamkorlikdagi eksperimentlar 4 1 1 1 1 2 2. Vengriya fanlar akademiyasi Vigner nomidagi fizika ilmiy-tekshirish markazi (Budapesht neytron markazi) Vengriya Ilmiy-texnik hamkorlik boʻyicha shartnoma Reaktorning konstruksiyaviy materiallari ustida hamkorlikdagi tajribalar 1 2 2 1 3. Basklar mamlakati universiteti (IUCAA) Ispaniya Hamkorlikdagi ilmiy ish Past haroratlarda kvant magnit materiallari xossalari boʻyicha ilmiy hamkorlik 1 1 1 1 4. Sukuba Universiteti materialshunoslik instituti Yaponiya Hamkorlikdagi ilmiy ish Materiallarning yangi xossalarini oʻrganish 1 1 1 1 5. Texnik fizika va avtomatlashtirish ilmiy tekshirish instituti Rossiya Federatsiyasi Hamkorlik boʻyicha shartnoma Texnik jarayonlarni kuzatish uchun radioizotop asboblaridan foydalanish, namlik zichligini oʻlchovchi qurilmalarini ekspluatatsiya qilish bilan tanishish 1 2 1 1 1 6. “ROSATOM” Davlat korporatsiyasi Rossiya Federatsiyasi Ilmiy-texnik hamkorlik boʻyicha shartnoma Suvli radiofaol chiqindilarni tozalash sohasida malaka oshirish 3 1 1 1 1 1 Jami: 11 8 1 6 3 5 4 Barchasi: 51 32 18 16 15 18 16
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-noyabrdagi PQ-4526-son qaroriga 7-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Hukumatining ayrim hujjatlariga kiritilayotgan oʻzgartirishlar
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 20-iyuldagi “Fan va oliy taʼlim sohasi xodimlarining mehnat haqi miqdorini yanada oshirish, ilmiy va ilmiy-texnik faoliyat natijalari joriy etilishini davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-3876-son qarorining 2-bandi ikkinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“2018-yil 1-avgustdan Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi boshqaruv apparati xodimlarining ish haqi miqdorini 2 baravar, 2020-yil 1-yanvardan 25 foizga oshirish”.
2. Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 18-maydagi “Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining yangidan tashkil etilgan ilmiy-tadqiqot muassasalari faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 292-son qarorining (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 2017-y., 20-son, 371-modda) 2 va 3-ilovalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.
3. Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 7-fevraldagi “Oʻzbekiston Respublikasi fanlar akademiyasining ilmiy muassasalari tuzilmasini yanada maqbullashtirish va faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 33-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QHT, 2012-y., 6-son, 63-modda) 6-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
“6. Belgilansinki, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining obyektlarini sotish hamda ilmiy muassasalar xodimlari sonini optimallashtirish hisobiga maxsus hisob raqamida yigʻiladigan mablagʻlar, Fanlar akademiyasining boshqaruv apparati va ilmiy muassasalarining ilmiy va moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, zamonaviy yuqori texnologik ilmiy asbob uskunalar, kompyuter texnikasi, mebel, avtotransport vositalari, tajriba bazalari uchun qishloq xoʻjalik texnikasini sotib olish, bino va inshootlarni yalpi va joriy taʼmirlash, shuningdek, sotilayotgan obyektlarda joylashgan institutlar va ularning boʻlinmalari, asbob-uskunalari va mulkini koʻchirish bilan bogʻliq xarajatlarni qoplashga maqsadli yoʻnaltiriladi”.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2019-yil 21-noyabr,
PQ-4526-son
Президента Республики Узбекистан
Постановление
ЦЕЛЕВАЯ ПРОГРАММА
ПРОГРАММА
Целевые показатели (индикаторы)
СТРУКТУРА
ГРАФИК
ПЛАН-ГРАФИК
О мерах по поддержке научно-исследовательской деятельности Института ядерной физики
В Узбекистане исследования в области ядерной физики начались в 40-х годах и получили интенсивное развитие в 50-х годах прошлого столетия. Наличие в стране высококвалифицированных ученых, их эффективные исследования и разработки по использованию атомной энергии в мирных целях способствовали образованию в 1956 году Института ядерной физики Академии наук Республики Узбекистан (далее — Институт).
За более чем 60-летний период своей деятельности Институт стал крупным исследовательским центром в области ядерной физики и ядерных технологий, признанным мировым научным сообществом.
За прошедшие годы коллектив Института проделал определенную работу, в том числе по:
развитию фундаментальных основ ядерной науки в области физики атомного ядра и элементарных частиц, теории структуры ядра, физики деления и слияния ядер при низких и сверхнизких энергиях, физики высоких энергий, астрофизики и космологии, радиационной физики твердого тела, фундаментальных аспектов радиохимии;
разработке прикладных ядерных технологий для практической радиохимии, производству радиофармацевтических препаратов на основе радиоизотопов, изготовлению радиационных приборов и оборудования для различных отраслей экономики, получению новых материалов для опто- и микроэлектроники.
Вместе с тем требуется принятие дополнительных мер по расширению масштабов исследований в области ядерной физики, подготовке высококвалифицированных кадров, дальнейшему повышению научного потенциала Института, в частности по:
совершенствованию системы финансирования научных исследований;
повышению эффективности работ по подготовке молодых ученых и привлечению их к научным исследованиям, расширению масштабов прикладных и научных исследований, направленных на решение актуальных проблем в отраслях экономики, а также эффективному использованию исследовательского ядерного реактора;
организации научных изысканий в области атомной энергии;
укреплению материально-технической базы Института, в том числе обеспечению современным ядерно-физическим оборудованием, высокоэнергетическим циклотроном, сверхмощными электронными ускорителями, другим оборудованием и инвентарем.
В целях развития ядерной науки и технологий, коренного совершенствования системы проведения научных исследований в данном направлении и повышения научно-технического потенциала Института, обеспечения эффективного и безопасного использования исследовательского ядерного реактора, эффективной организации научно-инновационной деятельности, а также дальнейшего повышения квалификации кадров для обеспечения ее результативности:
1. Определить основными направлениями деятельности Института:
проведение фундаментальных, прикладных, инновационных исследований и внедрение в практику научно-инновационных разработок в области теоретической и экспериментальной ядерной физики, атомной энергетики и ядерных технологий, радиационной физики твердого тела и материаловедения, ядерной аналитики и радиохимии, научного приборостроения;
обеспечение эффективности функционирования института послевузовского образования, подготовку высококвалифицированных кадров и всестороннюю поддержку талантливой молодежи;
активное участие в координации ядерной науки и технологий путем реализации целевых республиканских научно-технических и инновационных программ;
эффективное использование научного потенциала Института в реальном секторе экономики и учебном процессе в образовательных учреждениях, укрепление интеграции науки, образования и производства путем руководства диссертационными и выпускными квалификационными работами;
повышение профессиональной квалификации научных кадров за рубежом, привлечение зарубежных ученых и специалистов, в том числе соотечественников за рубежом, к научной деятельности в Институте;
широкое внедрение современных информационных технологий в деятельность Института.
2. Утвердить:
Целевую программу по совершенствованию деятельности Института ядерной физики Академии наук Республики Узбекистан (далее — Целевая программа) согласно приложению № 1 ;
Программу научно-исследовательских работ Института ядерной физики Академии наук Республики Узбекистан на 2020 — 2024 годы (далее — Программа научно-исследовательских работ) согласно приложению № 2 ;
Целевые показатели Института ядерной физики Академии наук Республики Узбекистан до 2021 года (далее — Целевые показатели) согласно приложению № 3 ;
Структуру Института ядерной физики Академии наук Республики Узбекистан согласно приложению № 4 ;
График оптимизации численности научных сотрудников Института ядерной физики Академии наук Республики Узбекистан, финансируемых за счет Государственного бюджета Республики Узбекистан согласно приложению № 5 ;
План-график повышения квалификации сотрудников Института ядерной физики Академии наук Республики Узбекистан в ведущих зарубежных научных центрах и на производственных предприятиях согласно приложению № 6 .
Возложить на президента Академии наук Республики Узбекистан Б.С. Юлдашева персональную ответственность за достижение Целевых показателей, обеспечение качественной и полноценной реализации Целевой программы и Программы научно-исследовательских работ.
Академии наук, Фонду «Эл-юрт умиди» по подготовке специалистов за рубежом и диалогу с соотечественниками и Министерству инновационного развития Республики Узбекистан обеспечить повышение квалификации научных сотрудников Института в ведущих зарубежных научных центрах и на производственных предприятиях.
Определить источниками финансирования повышения квалификации научных сотрудников Института за рубежом средства Фонда финансирования науки и поддержки инноваций, внебюджетные средства Института, а также целевые средства, предусмотренные в Государственном бюджете для Академии наук Республики Узбекистан, и иные источники, не запрещенные актами законодательства.
Определить источниками финансирования расходов на повышение квалификации научных сотрудников Института за рубежом средства Фонда поддержки инновационного развития и новаторских идей, внебюджетные средства Института, а также средства Фонда «Эл-юрт умиди» при Агентстве развития государственной службы при Президенте Республики Узбекистан, выделяемые в установленном порядке по результатам конкурсного отбора.
3. Установить, что с 1 января 2020 года:
финансирование расходов по оплате труда сотрудников Института, содержанию его зданий и сооружений, а также возмещение текущих расходов осуществляются за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан;
приостанавливается проведение фундаментальных исследований в Институте в рамках научно-технических программ с направлением высвобождаемых бюджетных средств на финансирование расходов по содержанию Института.
4. Определить источниками финансирования деятельности Института:
средства Государственного бюджета Республики Узбекистан;
гранты международных финансовых и других институтов, зарубежных организаций;
средства, поступающие за счет хозяйственной деятельности;
иные источники, не запрещенные законодательством.
5. Академии наук Республики Узбекистан в месячный срок:
утвердить в установленном порядке устав Института в новой редакции, а также порядок ежегодной оценки деятельности его лабораторий и научных сотрудников;
совместно с Министерством занятости и трудовых отношений, Министерством инновационного развития и Министерством финансов Республики Узбекистан разработать и утвердить штатные нормативы вспомогательного персонала, в том числе научно-вспомогательного персонала научно-исследовательских учреждений республики, финансируемых за счет средств Государственного бюджета.
6. Академии наук и Министерству инновационного развития Республики Узбекистан совместно с заинтересованными ведомствами разработать и внести в Республиканский совет по науке и технологиям:
в месячный срок — Концепцию развития Института на 2020 — 2024 годы;
в двухмесячный срок — Концепцию развития научно-изыскательской деятельности Института до 2030 года.
7. Внести изменения в некоторые акты Президента Республики Узбекистан и Правительства согласно приложению № 7 .
8. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова, советника Президента Республики Узбекистан А.А. Абдувахитова и президента Академии наук Республики Узбекистан Б.С. Юлдашева.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 1 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 21 ноября 2019 года № ПП-4526
по совершенствованию деятельности Института ядерной физики Академии наук Республики Узбекистан
№ Приоритетные задачи Источники финансирования Сроки исполнения Ответственные исполнители I. Повышение эффективности и результативности научных изысканий 1. Разработка Концепции развития Института ядерной физики (далее — Институт) на 2020 — 2024 годы. П роведение анализа текущего состояния в области ядерной физики республики на предмет ее соответствия международным тенденциям и исследованиям, определение востребованности ядерных технологий в экономике страны с учетом необходимости подготовки кадров для применения ядерных технологий в реальном секторе экономики (сельском хозяйстве, медицине, нефтяной и газовой промышленности, ядерной и радиационной безопасности и других) и собственно в науке, технологиях и атомной энергетике, определение современных универсальных ядерно-физических установок, необходимых для укрепления материально-технической базы Института. — 1 января 2020 года Академия наук (Б. Юлдашев), Министерство инновационного развития (И. Абдурахмонов) , заинтересованные министерства и ведомства 2. Разработка и утверждение Концепции развития научно-исследовательской деятельности Института ядерной физики до 2030 года. Определение перспективных стратегических направлений развития ядерной науки и технологий в республике, принимая во внимание международное сотрудничество, а также роли и места Института в их развитии, в частности его приоритетов в развитии такого нового направления, как ядерная энергетика, повышение роли Института в подготовке кадров. — 1 марта 2020 года Академия наук (Б. Юлдашев), Министерство инновационного развития (И. Абдурахмонов), заинтересованные министерства и ведомства 3. Разработка предложений по внедрению в практику научно-технических достижений Института ядерной физики. Разработка предложения по реализации краткосрочной и среднесрочной Программы применения результатов исследований в области ядерной физики и ядерных технологий, радиационной физики твердого тела, ядерной медицины и атомной энергетики, а также приборостроения, основанного на применении источников излучений; разработка и утверждение Программы внедрения в производство результатов прикладных исследований исходя из потребностей предприятий и компаний республики. — 1 февраля 2020 года 1 июня 2020 года Академия наук (Б. Юлдашев) 4. Организация научных исследований и создание разработок, направленных на решение актуальных проблем экономики и направлений науки в республике. Формирование научных проектов в рамках приоритетных направлений научно-технических исследований Института для решения наукоемких проблем в отраслях экономики. Средства, выделенные на реализацию научно-технических программ Постоянно Академия наук (Б. Юлдашев), Министерство инновационного развития (И. Абдурахманов), Институт ядерной физики (Б. Юлдашев) 5. Привлечение ученых ядерной науки и смежных направлений из числа соотечественников, ведущих свою деятельность в зарубежных научных центрах, к исследованиям в Институте. Формирование базы данных о соотечественниках, ведущих деятельность в зарубежных научных центрах; проведение соответствующих обсуждений с учеными-соотечественниками; подготовка проектов научных изысканий с участием соотечественников; координация проектов с Академией наук и Фондом «Эл-юрт умиди»; предоставление проектов в Кабинет Министров. Средства Фонда «Эл-юрт умиди» С 2020 года Академия наук (Б. Юлдашев), Министерство инновационного развития ( И. Абдурахмонов) , Фонд «Эл-юрт умиди» (А. Бекмурадов) II. Совершенствование деятельности Института, подготовка квалифицированных кадров и укрепление международных связей 6. Проведение инвентаризации результатов научных работ, разработка предложений по их внедрению на практике. Проведение инвентаризации научных работ Института, оценка объектов интеллектуальной собственности, защищенных патентами Республики Узбекистан, выработка перечня перспективных научных разработок и мер по реализации с проведением анализа исходя из актуальности их внедрения в реальный сектор экономики. — 1 января 2020 года Академия наук (Б. Юлдашев), Агентство по интеллектуальной собственности при Министерстве юстиции (Т. Абдусаттаров) 7. Создание регулярно обновляемой электронной базы данных научных разработок Института. Разработка и постоянное обновление программы электронной базы данных научных разработок Института. — 1 апреля 2020 года Институт ядерной физики (Б. Юлдашев) 8. Создание службы коммерциализации инновационных идей и разработок на внутреннем и внешнем рынках. Подготовка предложения по созданию службы коммерциализации инновационных идей и разработок. — 1 февраля 2020 года Институт ядерной физики (Б. Юлдашев) 9. Подготовка кадров в области ядерных наук и ядерных технологий. Проведение аудиторных и внеаудиторных занятий в профильных высших образовательных учреждениях республики для повышения заинтересованности молодежи в научной деятельности в Институте; внесение предложения в Министерство высшего и среднего специального образования о выполнении магистерских диссертаций в научных лабораториях Института; обеспечение участия сотрудников и подразделений Института в учебном процессе филиала Российского Национального исследовательского ядерного университета «МИФИ», Национального университета Узбекистана и Самаркандского государственного университета, имеющих профильные кафедры. Внебюджетные средства Института — Государственный бюджет Постоянно 1 декабря 2019 года С 2020/2021 учебного года Институт ядерной физики (Б. Юлдашев) 10. Реализация эффективных мер для привлечения молодых ученых в Институт. Внесение в Министерство высшего и среднего специального образования предложения о восстановлении системы распределения молодых специалистов — выпускников высших образовательных учреждений ; обеспечение включения в штатное расписание государственных грантовых проектов молодых специалистов с долей не менее 30 процентов; целевое использование молодыми магистрами должности стажеров-исследователей. — 1 января 2020 года 1 января 2020 года Постоянно Академия наук (Б. Юлдашев), Министерство инновационного развития (И. Абдурахмонов), Министерство высшего и среднего специального образования (И. Маджидов) 11. Выделение квот в докторантуру по научным направлениям, определенным в Концепции развития научной деятельности Института ядерной физики. Разработка предложений по открытию новых и расширению существующих специальностей докторантуры, организация долгосрочных научных командировок для выполнения диссертационных работ. Государственный бюджет 1 июня 2020 года Министерство инновационного развития (И. Абдурахмонов), Академия наук (Б. Юлдашев), Институт ядерной физики (Б. Юлдашев) 12. Привлечение магистрантов к научно-исследовательским проектам Института. Разработка с профильными высшими образовательными учреждениями плана мер по выполнению магистерских диссертаций в Институте и внесение его на согласование в Академию наук и Министерство высшего и среднего специального образования. Средства заинтересованных высших образовательных учреждений 1 мая 2020 года Академия наук (Б. Юлдашев), Министерство высшего и среднего специального образования (И. Маджидов) III. Обеспечение конкурентоспособности Института 13. Расширение проведения совместных научных исследований с зарубежными научными учреждениями и центрами. Согласование направлений и разработка планов проведения совместных исследований по основным научным направлениям Института; заключение договоров с профильными ведущими зарубежными научными центрами, фондами и организациями, проявившими интерес; налаживание участия соискателей с ученой степенью в работе конференций, симпозиумов и других мероприятий, проводимых за рубежом. Гранты и средства международных финансовых институтов, зарубежных и донорских организаций 1 января 2020 года Постоянно Постоянно Академия наук (Б. Юлдашев), Министерство инновационного развития (И. Абдурахмонов), МИД (А. Камилов), МИВТ (С. Умурзаков) 14. Укрепление сотрудничества с Объединенным институтом ядерных исследований (Российская Федерация). Разработка планов проведения совместных научных исследований и подготовки кадров на базе Объединенного института ядерных исследований , направление докторантов в длительные целевые научные командировки для выполнения диссертационных работ. Средства членских взносов 1 июня 2020 года Академия наук (Б. Юлдашев), Министерство инновационного развития (И. Абдурахмонов) 15. Обеспечение участия сотрудников Института в крупных международных научных проектах на Большом Адронном Коллайдере. Разработка и согласование плана совместных научных изысканий на Большом Адронном Коллайдере ; участие в совместных исследованиях. — 1 апреля 2020 года Постоянно Академия наук (Б. Юлдашев), Министерство инновационного развития (И. Абдурахмонов), МИД (А. Камилов) 16. Организация и проведение научных конференций на международном и республиканском уровнях по основным направлениям научных исследований Института. Подготовка и согласование календарного плана международных мероприятий по ядерной энергетике и ядерным технологиям для включения в план проведения научно-технических мероприятий, проводимых в республике, и их координация с Академией наук; проведение каждые два года традиционной республиканской конференции молодых физиков на тему «Ядерная физика и ядерные технологии». Внебюджетные средства Института, средства спонсоров Постоянно Академия наук (Б. Юлдашев) IV. Укрепление материально-технической базы Института 17. Реализация ежегодных программ приобретения научного оборудования, запасных частей и реагентов. Разработка обоснованных предложений по приобретению современного научного оборудования зарубежного производства, необходимого Институту; координация перечня оборудования с Академией наук; предоставление Министерству инновационного развития ежегодной программы приобретения современного научного оборудования, запасных частей и реагентов. Средства Ф онда поддержки инновационного развития и новаторских идей 1 января 2020 года 1 февраля 2020 года Постоянно Институт ядерной физики (Б. Юлдашев), Министерство инновационного развития (И. Абдурахмонов)
ПРИЛОЖЕНИЕ № 2 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 21 ноября 2019 года № ПП-4526
научно-исследовательских работ Института ядерной физики Академии наук Республики Узбекистана на 2020 — 2024 годы
Наименование темы Содержание направления исследования Форма предоставления результатов Дата исполнения Ожидаемые результаты исследований Внедрение на практике Лаборатория теоретической ядерной физики Исследование коллективных и микроскопических свойств многонуклонных систем при низких и сверхнизких энергиях. Разработка методов оценки вкладов квазиделения и глубоко неупругих столкновений в образование бинарных продуктов реакций. Анализ немарковской динамики двухмерных систем. Анализ эффектов высокого порядка в спектрах коллективных возбуждений тяжелых ядер . Определение асимптотических нормировочных коэффициентов для реакций с легкими ядрами. Исследование свойства квантового фазового перехода в ядре углерода-12 с трехальфа- частичной структурой. Исследование структуры легких ядер бора-8 и лития-8 в рамках трехчастичной модели, основанной на гиперсферическом Лагранж-меш методе. Исследование структуры легких ядер бора-8 и лития-8 в рамках вариационного метода на гауссовом базисе. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2020 г. Расчет полного сечения образования бинарных продуктов, определение вклада квазиделения и глубоко неупругого рассеяния. Установление закономерностей влияния внешних полей на свойства квантовых систем. Установление характера staggering-эффекта в спектрах тяжелых ядер в рамках неадиабатического коллективного приближения. Расчет асимптотических нормировочных коэффициентов для двух реакций синтеза радионуклида бериллий-7 из анализа дифференциальных сечений периферийной околобарьерной реакции синтеза бериллий-7. Расчет и анализ энергетического спектра основного и возбужденных состояний ядра 12 С с αα-потенциалами с запрещенными состояниями. Расчет энергетического спектра, среднеквадратичного радиуса и получение волновых функций ядер бериллий-7 и литий-8 в полуаналитическом виде. Полученные результаты будут использованы для: определения сечения образования сверхтяжелых ядер; описания влияния внешних факторов на свойства сложных систем; наблюдения эффектов высокого порядка при больших спинах коллективного возбуждения тяжелых ядер; расчета ядерно-астрофизических реакций 6 Li(p, γ) 7 Be и 3 Нe(α, γ) 7 Be при низких энергиях; изучения электромагнитной структуры легких ядер, плотности распределения заряда в ядре. Развитие высокоэффективных вариационных методов для решения задач квантовой физики нескольких тел. Исследование роли силы поверхностных натяжений при захвате и делении ядер. Динамика образования и разрыва связи между ядрами двойной ядерной системы. Анализ формы сосуществования ядер с различными геометрическими структурами . Разработка асимптотической теории ядерно-астрофизической реакции рассеяния протонов на протонах. Теоретический анализ астрофизического S-фактора, скорости реакций синтеза ядра бора-8 в рамках моделей двух и трех тел; Теоретическая оценка распространенности ядра бора-8 после Большого взрыва. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2021 г. Установление динамики двойной ядерной системы, поверхностных эффектов в ядерных реакциях с тяжелыми ионами. Установление различных форм сосуществования, наблюдаемых в ядрах. Исследование реакции с учетом off-shell кулоновского e + p — рассеяния в механизме передачи нейтрона для релятивистского позитрона с общей спиновой кинематикой и проведение расчета скорости реакции при сверхнизких энергиях. Расчет астрофизического S-фактора, скорости реакции синтеза бора-8 и его распространенности после Большого взрыва. Полученные результаты будут использованы для: описания динамики глубоконеупругих реакций и образования ядер сверхтяжелых элементов; описани? некоторых статических свойств тяжелых ядер; описания ядерно-астрофизических процессов в Солнце и звездах; решения задач ядерной астрофизики, связанных с Солнечным нейтрино. Получение уравнения движения для динамического изменения формы ядер, для жидкой капли и квантовой системы. Анализ формы сосуществования в ядрах с учетом электрических квадрупольных свойств тяжелых ядер. Разработка обобщенной трехчастичной асимптотической теории. Исследование структуры легких ядер бериллия-7 и лития-7 в рамках трехчастичной модели, основанной на гиперсферическом Лагранж-меш-базисе; исследование структуры легких ядер бериллия-7 и лития-7 в рамках вариационного метода на гауссовом базисе. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2022 г. Установление динамического уравнения движения для описания динамики изменения формы ядра в рамках оболочной и гидродинамической модели. Установление различных форм сосуществования, наблюдаемых в ядрах, и исследование их электромагнитных свойств. Исследование поверхностной бинарной реакции передачи заряженной частицы в слабосвязанных околопороговых состояниях конечного ядра с точным учетом трехчастичной кулоновской динамики в механизме передачи. Полученные результаты будут использованы для описания: динамики реакции образования ядер сверхтяжелых элементов; структуры и статических свойств тяжелых ядер; термоядерных процессов в Солнце и звездах; реакций передачи легкой частицы. Вычисление образования и распада двойной ядерной системы при неравновесной передаче нуклонов между ними. Анализ переходов между различными геометрическими формами в тяжелых ядрах. Разработка обобщенной трехчастичной асимптотической теории (продолжение). Исследование трехчастичной континуум-структуры ядра фтора-17 в методе дискретизации континуума связанных каналов. Теоретическая оценка дифференциального сечения захвата протонов ядрами кислорода-16 при низких энергиях. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2023 г. Установление динамического уравнения движения и применение для описания ядерных процессов в рамках оболочной и гидродинамической модели. Показ различных форм сосуществования, наблюдаемых в ядрах, и исследование их электромагнитных свойств. Анализ дифференциальных сечений реакций 10 B( 7 Be, 8 B) 9 Be и 14 №( 7 Be, 8 B) 13 C с помощью трехчастичной асимптотической теории. Будут определены асимптотические нормировочные коэффициенты для 7 Be+p→ 8 B. Расчет трехчастичной волновой функции рассеяния и дифференциальных сечений пикап-реакции p+ 16 O→ 15 O+d при низких энергиях. Полученные результаты будут использованы для описания: динамики глубоко неупругих реакций и образования ядер сверхтяжелых элементов; некоторых статических свойств тяжелых ядер и определения их электромагнитных моментов; для расчета скорости реакции 7 Be(p, γ) 8 B при сверхнизких энергиях. Результаты будут применены к решению задач протонной терапии. Вычисление образования и распада двойной ядерной системы при неравновесной деформации формы сталкивающихся ядер. Развитие моделей в области фазовых переходов формы тяжелых ядер. Разработка обобщенной трехчастичной асимптотической теории (продолжение). Теоретическая оценка скорости астрофизических реакций синтеза ядра бериллия-7 в рамках моделей двух и трех тел. Исследование структуры нуклонных и дельта-резонансов в рамках киральной кварковой модели. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2024 г. Установление влияния деформации сталкивающихся ядер на динамику образования двойной ядерной системы. Расчет критических токов вырожденных минимумов на кривой полной энергии. Анализ дифференциальных сечений реакций 14 N( 13 N, 14 O) 13 C с помощью обобщенной трехчастичной асимптотической теории. Будут определены асимптотические нормировочные коэффициенты для 13 N+p→ 14 O. Вычисление астрофизического S-фактора, скорости реакции синтеза p+ 6 Li → 7 Bе + γ и вклада этого процесса в распространенности элемента 7 Li после Большого взрыва. Полученные результаты будут использованы для описания: динамики глубоко неупругих реакций и образования ядер сверхтяжелых элементов; некоторых статических свойств тяжелых ядер; для расчета скорости реакции 13 N(p, γ) 14 O при сверхнизких энергиях. Результаты будут применены к решению задач распространения лития во Вселенной, изучению свойств сильного взаимодействия, структуры адронов. Лаборатория физики многочастичных систем Разработка динамических моделей многочастичных процессов в ядерных, атомных и космологических масштабах. Исследование эволюции больших систем взаимодействующих частиц и ее применения для информационных технологий и в биологии. Получение полевых уравнений Эйнштейна для построения космологической модели дискретной Вселенной и развитие теории макроскопической гравитации. Развитие многомерных гравитационных моделей и поиск решений для полученных полевых уравнений. Исследование диссипации систем двухуровневых частиц и электромагнитных мод. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2020 г. Установление космологической модели, учитывающей ячеистую структуру Вселенной. Развитие теории макроскопической гравитации. Установление внутренних аналитических решений для астрофизических объектов с учетом их уравнения состояния. Область приложения — астрофизика, космология, биология. Разработка методов решения уравнений и их классификация. Получение решения уравнения для масштабного динамического фактора. Разработка методов квантовой статистики для многочастичных атомных систем с учетом их внутренней структуры. Анализ структуры твердых тел с учетом ее влияния на физические параметры для одномерных структур. Применение решения цепочки квантовых кинетических уравнений для создания коммутационной передачи информации. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2021 г. Установление решения для масштабного фактора в рамках космологической модели дискретной Вселенной. Построение модели, описывающей кинетику многочастичных молекулярных процессов в окрестности астрофизического объекта. Составление уравнений для физических характеристик одномерного объекта в зависимости от его состава и симметрии, разработка методов их решения. Область приложения — астрофизика, космология, физика твердого тела, приборостроение, биология и информационные технологии. На основе полученных результатов возможно создание сверхпрочных нитей для технического использования. Построение теории формирования протозвездного облака из молекулярного и атомарного водорода в полученной космологической модели. Исследование многочастичных молекулярных процессов и коллапса облака. Анализ структуры твердых тел с учетом ее влияния на физические параметры для двухмерных структур. Применение решения цепочки квантовых кинетических уравнений для исследования процессов, происходящих в нейронах. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2022 г. Получение уравнений для физических характеристик двухмерного объекта в зависимости от его состава и симметрии и разработка методов их решения. Установление модели коллапса на центральный объект в зависимости от динамики локальных молекулярных процессов. Область приложения — астрофизика, физика твердого тела, приборостроение, биология. На основе полученных результатов возможно построение сверхчувствительных детекторов. Рассмотрение структуры твердых тел с учетом ее влияния на физические параметры для трехмерных структур. Поиск точных аналитических решений полевых уравнений гравитации и их астрофизические приложения. Исследование цепочки квантовых кинетических уравнений с учетом внешних сил. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2023 г. Получение уравнений для физических характеристик трехмерного объекта в зависимости от его состава и симметрии и разработка методов их решения. Создание и классификация внутренних решений для астрофизических объектов с учетом уравнения состояния. Область приложения — физика твердого тела, приборостроение, квантовая статистика. Вакуумные и внутренние решения уравнений Эйнштейна для объектов типа кольца, диска, тора, объектов типа Сатурна. Будут рассмотрены их многомерные обобщения для полученных решений одномерных — трехмерных структур. Применение решения цепочки квантовых кинетических уравнений для исследования процессов в биологии. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2024 г. Установление точных вакуумных и внутренних решений для исследуемых астрофизических объектов. Область приложения — астрофизика, физика твердого тела. Лаборатория физики ядерных реакторов Минимизация активности продуктов деления и трансурановых изотопов и исследование их воздействия на конструкционные материалы исследовательского реактора ВВР-СМ. Разработка методов оптимизации топливных циклов и контроля параметров ядерного реактора ВВР-СМ. Исследование эффективности источников нейтронов на основе реакций в нейтронных источниках типа Cf-252 и нейтронного генератора НГ-150. Разработка метода определения дозы нейтронного облучения по величине электропроводности конструкционных материалов и определение параметров активной зоны реактора. Исследование условий максимально возможного выгорания для ядерного топлива типа ИРТ-4М на реакторе ВВР-СМ. Статьи, тезисы, авторские свидетельства, участие в конференциях, научные отчеты. 2020 г. Установление эффективности источников нейтронов для выполнения исследований в области минимизации активности продуктов деления и трансурановых изотопов. Разработка метода определения дозы нейтронного облучения по величине электропроводности конструкционных материалов и определение параметров активной зоны реактора. Установление условий максимально возможного выгорания ядерного топлива типа ИРТ-4М. Разработка метода расчета плотности потока нейтронов по величине электропроводности материалов. Результаты будут применяться для определения критерия эффективности трансмутационного цикла. Будут использованы в эксплуатации реактора ВВР-СМ. Исследование воздействия радиационного излучения ядерного топлива на изменение свойств конструкционных материалов, включая тепловые и упругие свойства. Оценка дозовых распределений в конструкционных материалах и вокруг них, создаваемых спектром нейтронов реактора ВВР-СМ в различных моделях образцов. Контроль герметичности отработавшего ядерного топлива при эксплуатации ядерного реактора ВВР-СМ. Статьи, тезисы, авторские свидетельства, участие в конференциях, научные отчеты. 2021 г. Установление механизма воздействия радиационного излучения на тепловые и упругие свойства конструкционных материалов ядерного реактора ВВР-СМ. Расчет дозового распределения для оценки времени эксплуатации основных элементов конструкции ядерного реактора. Разработка методов контроля герметичности отработавшего ядерного топлива. Будут использованы в эксплуатации реактора ВВР-СМ. Оценка радиологической опасности для окружающей среды при моделировании аварийных ситуаций ядерных установок с учетом норм радиационной безопасности. Разработка новых методов для оценок радиоактивных отходов и выхода радиоактивных аэрозолей, загрязненного радиоактивными нуклидами из отработавших тепловыделяющих сборок. Статьи, тезисы, авторские свидетельства, участие в конференциях, научные отчеты. 2022 г. Оценка радиологической опасности для окружающей среды. Выявление закономерностей по безопасному выводу из эксплуатации ядерных реакторов. Разработка методов оценки количественных и радиационных характеристик радиоактивных отходов и выхода радиоактивных аэрозолей, загрязненного радиоактивными нуклидами из отработавшего ядерного топлива. Применение результатов обеспечивает снижение радиационного воздействия на работников, население и окружающую среду. Исследование способов минимизация активности продуктов деления и трансурановых изотопов. Определение степени равномерности энерговыделения в активной зоне реактора и увеличения глубины выгорания ядерного топлива. Определение герметичности ядерного топлива с различным выгоранием. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2023 г. Установление способов минимизации активности продуктов деления и трансурановых изотопов. Снижение неравномерности энерговыделения за счет рационального размещения топлива и применения оптимальной конструкции отражателя, профилирования обогащения. Выявление герметичности ядерного топлива при различных выгораниях. Использование в эксплуатации реактора ВВР-СМ. Выявление критериев эффективности трансмутационного цикла. Составление рекомендаций и инструкций по применению разработанных методов оптимизации режимов работы и контроля параметров ядерного реактора ВВР-СМ. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2024 г. Установление критерия эффективности трансмутационного цикла. Составление рекомендаций по применению оптимизированного метода, режимов работы и контроля параметров ядерного реактора ВВР-СМ. Использование в эксплуатации реактора ВВР-СМ. Лаборатория ядерной медицины Исследования по развитию бинарных технологий лучевой терапии: фотон-захватная и нейтрон-захватная терапия. Определение выхода фотон-захватных реакций для элементов самария, гадолиния, золота, висмута. Определение концентрации атомов с зарядовым числом больше 53 в мишени (опухоли) и оценка эффективности технологии. Изучение и оценка воздействия нейтронного, гамма-нейтронного облучения на ткани глиомных опухолей мозга человека. Разработка рекомендаций и клинического лабораторного метода для индивидуальной оценки радиорезистентности глиомных опухолей головного мозга человека. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2020 г. Установление новых экспериментальных данных по выходам фотон-захватных реакций для элементов самария, гадолиния, золота, висмута. Определение концентрации атомов с эарядовым числом больше 53 (Z≥53) в опухоли и оценке влияния энергетических характеристик возникающих излучений на эффективность этой технологии. Разработка клинического лабораторного метода для индивидуальной оценки радиорезистентности глиомных опухолей головного мозга человека. Дополнение базы данных новыми экспериментальными данными по выходам фотон-захватных реакций для элементов самария, гадолиния, золота, висмута. Прогнозирование эффективности стандартной послеоперационной лучевой терапии для индивидуального пациента. Исследование выхода фотон-захватных реакций для препаратов, содержащих гадолиний. Определение концентрации атомов гадолиния в мишени (опухоли) и оценка влияния энергетических характеристик возникающих излучений на эффективность технологии. Изучение и оценка воздействия нейтронного, гамма-, сочетанного нейтронного облучения на ткани астроцитомных опухолей головного мозга человека. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2021 г. Получение новых экспериментальных данных по выходам фотон-захватных реакций для препаратов, содержащих гадолиний. Установление концентрации атомов гадолиния в мишени (опухоли) и оценке влияния количества и энергетических характеристик возникающих излучений на эффективность этой технологии в зависимости от энергии падающего пучка. Разработка клинического лабораторного метода для индивидуальной оценки радиорезистентности астроцитомных опухолей головного мозга человека. Прогнозирование наиболее эффективного препарата с элементом гадолиний для использования в фотон- захватной терапии. Прогнозирование эффективности стандартной послеоперационной лучевой терапии индивидуально для каждого пациента. Исследование выхода фотон-захватных реакций для препаратов, содержащих золото. Определение концентраций атомов золота в мишени (опухоли) и оценки влияния возникающих излучений на эффективность технологии. Изучение и оценка воздействия нейтронного, гамма-, гамма-нейтронного облучения на ткани астроцитомных опухолей головного мозга человека. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2022 г. Расчет выходов фотон-захватных реакций для препаратов, содержащих Au. Определение концентрации атомов Au в мишени (опухоли) и оценки влияния количества и энергетических характеристик возникающих излучений на эффективность этой технологии в зависимости от энергии падающего пучка. Оценка воздействия нейтронного, гамма-облучения и их сочетания на ткани астроцитомных опухолей головного мозга человека с помощью разработанного клинического лабораторного метода индивидуальной оценки радиорезистентности. Прогнозирование наиболее эффективного препарата с элементом золото для использования в фотон-захватной терапии. Поисковые исследования для увеличения эффективности послеоперационной лучевой терапии для индивидуального пациента. Исследование выхода фотон-захватных реакций для препаратов, содержащих висмут. Проведение комплекса исследований по определению концентрации атомов висмута в мишени (опухоли) и оценке влияния энергетических характеристик возникающих излучений на эффективность технологии. Изучение и оценка воздействия нейтронного, гамма-, сочетанного нейтронного облучения и гамма-облучения на ткани олигодендроглиомных опухолей головного мозга человека. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2023 г. Расчет выходов фотон-захватных реакций для препаратов, содержащих висмут. Будут получены данные о концентрации атомов висмута в мишени (опухоли) и оценке влияния количества и энергетических характеристик возникающих излучений на эффективность этой технологии в зависимости от энергии падающего пучка. Установление воздействия нейтронного, гамма- и гамма-нейтронного облучения на ткани олигодендроглиомных опухолей головного мозга человека с помощью разработанного клинического лабораторного метода индивидуальной оценки радиорезистентности. Прогнозирование наиболее эффективного препарата с элементом висмут для использования в фотон-захватной терапии. Поисковые исследования для увеличения эффективности послеоперационной лучевой терапии для индивидуального пациента. Создание предпосылок для массового применения технологии фотон-захватной терапии в клинической практике с использованием существующих препаратов с самарием, гадолинием, золотом, висмутом в сочетании с широким выбором облучательной аппаратуры. Разработка и создание метода, который позволяет осуществлять лучевую терапию опухолей головного мозга с минимальным ущербом для здоровых тканей, окружающих злокачественные опухоли. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2024 г. Установление условий массового применения этой технологии в клинической практике, с использованием уже существующих препаратов в сочетании с широким выбором облучающей аппаратуры. Создание метода, позволяющего максимально эффективно осуществлять лучевую терапию опухолей головного мозга с минимальным ущербом для здоровых тканей, окружающих злокачественные опухоли. Выработка рекомендаций и создание метода, позволяющего максимально эффективно осуществлять лучевую терапию опухолей головного мозга с минимальным ущербом для здоровых тканей. Лаборатория ядерной аналитики Разработка ядерно-физических и масс-спектрометрических методик определения макро- и микрокомпонентного состава особо чистых веществ, технологических материалов и объектов окружающей среды. Разработка методик нейтронно-активационного определения микропримесного состава высокочистых веществ и исходных материалов для их получения. Разработка радиометрических, рентгенофлуоресцентных, нейтронно-активационных и масс-спектрометрических методик анализа для судебно-химической экспертизы несанкционированных источников ионизирующего излучения. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2020 г Создание методики нейтронно-активационного определения микропримесного состава индия особой чистоты и исходных материалов для его получения. Разработка высокочувствительной методики судебно-химической экспертизы несанкционированных источников ионизирующего излучения. Паспортизация индия особой чистоты, производимого на Алмалыкском ГМК. Проведение судебно-химической экспертизы несанкционированных источников ионизирующего излучения. Проведение анализа существующих методик определения возраста археологических находок радиоуглеродным методом. Разработка рентгенофлуоресцентного метода определения компонентного состава сплавов, используемых в микроэлектронике. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2021 г. Установление оптимальных условий концентрирования изотопов углерода 14 С, выбор необходимого оборудования и условий измерения количества 14 С. Разработка методов расчета возраста артефактов от количества радиоизотопа углерода. Определение компонентного состава припоев, подложек и эпитаксиальных слоев для изготовления радиодеталей. Применение в археологии для определения возраста археологических находок. Будет использован в АО «ФОТОН». Разработка методики концентрирования радиоизотопа углерода-14 для определения возраста археологических находок. Разработка масс-спектрометрической методики определения миграции примесных элементов при их концентрировании для анализа особо чистых веществ. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2022 г. Разработка методики концентрирования радиоизотопа углерод-14. Разработка масс-спектрометрической методики определения миграции примесных элементов при их концентрировании для определения источников загрязнения в процессе получения особо чистых веществ. Будет применена в археологии для определения возраста археологических находок. Возможно применение в получении особо чистых веществ. Разработка методики определения возраста археологических находок. Разработка методики определения естественных и искусственных радионуклидов в объектах окружающей среды (почва, вода, растения, воздух). Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. Оформление заявок на изобретения. 2023 г. Разработка методики определения возраста археологических находок. Разработка методик радиологического мониторинга объектов окружающей среды. Определение возраста археологических находок. Проведение постоянного радиологического мониторинга на территории строящейся атомной электростанции. Разработка ядерно-физических и масс-спектрометрических методик определения содержания редких и рассеянных металлов в технологических материалах (кеки, концентраты, отходы металлургической и химической промышленности). Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. Оформление заявок на изобретения. 2024 г. Определение содержания редких и рассеянных металлов в технологических материалах. Извлечение редких и рассеянных металлов из отходов производства. Лаборатория радиохимии Разработка радиохимических технологий получения радионуклидов для ядерной медицины и технологии, получение модифицированных и композиционных сорбентов для очистки жидких радиоактивных отходов (П). Исследование сорбционных свойств мелкодисперсных сорбентов на основе сульфидов меди и цинка. Изучение технологий получения радионуклидов лютеция-177 на реакторе и молибдена-99, кадмия-109, кобальта-57, гадолиния-67 на циклотроне. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2020 г. Установление закономерности сорбции радионуклидов цезия и кобальта на мелкодисперсных сорбентах. Определение недостатков существующих технологий получения радионуклидов. Полученные результаты будут использованы для синтеза новых сорбентов для очистки жидких радиоактивных отходов. Результаты будут использованы для разработки технологии радиоизотопной продукции. Исследование ядерных мишеней, факторов, влияющих на выход целевых радионуклидов, и расчеты их выхода при облучении. Систематическое изучение статической и динамической сорбции радионуклида цезия-137 на сорбентах на основе силикагеля и бентонита. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2021 г. Установление оптимальных условий облучения ядерных мишеней. Установление закономерностей сорбции цезия-137 на исследуемых сорбентах. Выбор ядерных мишеней и условий их облучения на ядерных установках. Разработка способа синтеза сорбента селективного относительно радионуклида цезия-137. Изучение распределения радионуклидов в двухфазных химических системах. Систематическое изучение статической и динамической сорбции радионуклида кобальта-60 на сорбентах на основе силикагеля и бентонита. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2022 г. Установление закономерностей распределения радионуклидов в исследуемых химических системах. Установление закономерностей сорбции кобальта-60 на исследуемых сорбентах. Разработка радиохимических схем получения радионуклидов и условий их выделения из облученных мишеней. Разработка способа синтеза сорбента селективного относительно радионуклида кобальта-60. Исследования химических систем относительно концентрирования и очистки целевых радионуклидов и аналитических методов контроля их качества. Систематическое изучение статической и динамической сорбции некоторых тяжелых металлов на сорбентах на основе силикагеля и бентонита. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2023 г. Разработка радиохимических технологий получения радионуклидов и методы контроля их качества. Установление закономерностей сорбции некоторых тяжелых металлов на исследуемых сорбентах. Апробация радиохимических технологий получения радионуклидов и их внедрение в производство. Разработка способа синтеза сорбента селективного относительно тяжелых металлов. Исследования регенерации обогащенных изотопов никеля-58 и молибдена-100, используемых в качестве ядерных мишеней, с целью их возврата в цикл производства радионуклидов. Исследование синтезированных композиционных сорбентов для очистки жидких радиоактивных отходов ядерных технологий. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2024 г. Разработка технологии регенерации обогащенных изотопов никеля-58 и молибдена-100. Разработка технологии очистки жидких радиоактивных отходов и очистки сточных вод от тяжелых металлов. Апробация разработанных технологий регенерации обогащенных изотопов на реальных отработанных мишенях и внедрение их в производство. Апробация разработанных технологий в реальных условиях и их внедрение в производство. Лаборатория радиационной физики оптических явлений Радиационно-стимулированные явления и спектрально-люминесцентные характеристики в широкозонных оксидных и фторидных твердотельных материалах, перспективных для сцинтилляторов и лазеров с диодной накачкой. Исследование природы возникновения технологических, радиационных, собственных и примесных дефектов, влияющих на генерацию центров окраски и свечения в оптических материалах. Установление общих закономерностей влияния радиационного, термического и светового воздействия на рабочие характеристики оксидных и фторидных кристаллов. Выработка рекомендаций по термической и радиационной обработке исследуемых материалов для улучшения их оптических, люминесцентных и сцинтилляционных характеристик. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2020 г. Установление влияния различных видов ионизирующих излучений и внешних факторов (термообработка в различных средах) на спектрально-люминесцентные и спектрометрические свойства широкозонных оксидных, фторидных кристаллических и керамических материалов. Результаты могут применяться при оптимизации состава, технологии выращивания и улучшения свойств исследуемых материалов. Исследование спектрально-люминесцентных характеристик и закономерностей радиационных процессов в нелегированных образцах, протекающих под действием низких доз гамма-облучения, электронов и нейтронов. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2021 г. Установление закономерностей изменения спектрально-люминесцентных и спектрометрических характеристик материалов, протекающих под действием низких доз гамма-облучения, электронов и нейтронов. Результаты будут использованы специалистами, разрабатывающими и эксплуатирующими лазерные и сцинтилляционные материалы. Изучение влияния высоких доз гамма-облучения, электронов и нейтронов на радиационные и спектрально-люминесцентные процессы в легированных различными примесями образцах. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2022 г. Установление закономерностей изменения спектрально-люминесцентных и спектрометрических характеристик в широкозонных оксидных и фторидных твердотельных материалах, перспективных для лазеров с диодной накачкой и сцинтилляторов, протекающих под действием высоких доз гамма-облучения, электронов и нейтронов. Результаты будут использованы при разработке и эксплуатации лазерных и сцинтилляционных материалов. Установление закономерностей влияния различных видов облучения на генерационные характеристики образцов, перспективных для лазеров с диодной накачкой, а также спектрометрические свойства новых сцинтилляционных материалов. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2023 г. Получение новых результатов об основных закономерностях влияния облучения гамма-лучами, электронами и нейтронами на спектрометрические свойства новых сцинтилляционных материалов, а также генерационные характеристики образцов, перспективных для лазеров с диодной накачкой. Полученные результаты могут быть применены для улучшения рабочих характеристик сцинтилляционных и лазерных материалов. Установление основных закономерностей термического преобразования ростовых, радиационно-наведенных и примесных дефектных центров в исследованных объектах при нагреве и термообработке в окислительных и восстановительных условиях. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. Оформление заявок на изобретения. 2024 г. Установление закономерностей термического преобразования биографических, радиационных и примесных дефектных центров в широкозонных оксидных и фторидных твердотельных материалах, перспективных для лазеров с диодной накачкой и сцинтилляторов. Полученные результаты могут быть использованы для разработки лазерной и сцинтилляционной техники, для подготовки учебно-методических пособий для магистрантов, стажеров-исследователей и научных работников. Лаборатория радиационной физики и техники твердотельной электроники Радиационно- стимулированные процессы при ядерной трансмутации легированного монокристаллического кремния. Исследование структурных превращений примесных дефектных комплексов, низкоразмерных состояний и кластеров в легированном кремнии, при воздействии различными видами радиационного излучения. Статьи, тезисы, участие в конференциях, научный отчет. 2020 г. Установление механизмов структурных превращений в легированном кремнии, протекающих при радиационно-индуцированном процессе. Получение кинетических уравнений, описывающих протекание квазихимических реакций. Предложение моделей метастабильных кластерных состояний в кремнии, с учетом примесей в матрице решетки. Результаты исследований позволяют выявить радиационные способы управления дефектными состояниями, низкоразмерными образованиями и кластерными структурами с участием примесей при воздействии проникающей радиации в монокристаллическом кремнии. Исследование влияния степени компенсации исходного кристалла на протекание радиационно-стимулированных процессов при облучении различными флюенсами нейтронов. Изучение возможности получения однородно- легированного кремния быстродиффундирующими компенсирующими примесями в зависимости от содержания исходной технологической примеси в монокристаллах. Статьи, тезисы, участие в конференциях, научный отчет. 2021 г. Установление влияния степени компенсации исходного кристалла на протекание радиационно-стимулированных процессов при облучении различными флюенсами нейтронов. Определение условий получения однородно- легированного кремния быстродиффундирующими компенсирующими примесями в зависимости от содержания исходной технологической примеси. Полученные результаты будут использованы при разработке способа получения ядерно-трансмутационного материала. Исследование и выявление закономерностей протекания радиационно-стимулированных процессов в зависимости от типа легированной примеси и влияния их на электрофизические свойства кристалла. Изучение режимов радиационной обработки в потоке нейтронов легированных кристаллов и определение структурных дефектных состояний. Создание компьютерных моделей низкоразмерных образований, обусловленных ядерной трансмутацией в матрице кремния. Статьи, тезисы, участие в конференциях, научный отчет. 2022 г. Выявление закономерности протекания радиационно-стимулированных процессов и их влияния их на электрофизические свойства кристалла. Установление структурных дефектных состояний и создание модели низкоразмерных образований. Получение ядерно-трансмутационного кремния выбором примеси и режимов облучения. Исследование структурных параметров дефектных состояний и их распределения по объему в легированном и нелегированном кремнии при ядерной трансмутации. Изучение влияния терморадиационных процессов на однородность распределения легированных примесей при ядерной трансмутации. Статьи, тезисы, участие в конференциях, научный отчет. 2023 г. Установление структурных параметров дефектных состояний и их распределение по объему в легированном и нелегированном кремнии при ядерной трансмутации. Получение данных о влиянии терморадиационных процессов на однородность распределения легированных примесей. Результаты будут использованы для управления свойствами кремниевых структур. Выявление способов модификации свойств и параметров ядерно-трансмутационного кремния, предварительно легированного быстродиффундирующими примесями. Оптимизация технологии ядерной трансмутации легированного кристалла с учетом содержания технологических примесей в исходном кристалле. Статьи, тезисы, участие в конференциях, научный отчет. 2024 г. Установление влияния способа модификации на свойства и параметры ядерно-трансмутационного кремния. Разработка оптимизированной технологии ядерной трансмутации легированного кристалла. Получение кремниевых структур с заданными свойствами. Лаборатория экспериментальной ядерной физики Исследование ядерно-астрофизических реакций, взаимодействия тяжелых ионов с ядрами и деления, а также приложение этих исследований в области ядерной энергетики. Создание экспериментальной методики на базе детекторов из высокочистого германия для прецизионных измерений очень малых значений сечений и выходов реакций при сверхнизких энергиях. Исследование упругого рассеяния и процессов передачи нуклона при взаимодействии тяжелых ионов азота-15 с ядрами бора-11. Измерения полных нейтронных сечений взаимодействия быстрых нейтронов со средними и тяжелыми ядрами в области ~13.5-14.5 МэВ и анализ полученных данных. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научный отчет. 2020 г. Улучшение отношения скорости счета полезного сигнала к фону ~ в 7 — 10 раз. Установление дифференциальных сечений упругого рассеяния, а также определение асимптотического нормировочного коэффициент для реакции углерод-12→бор-11 + протон. Получение уточненных полных нейтронных сечений на ядрах с порядковым номером больше 40 при энергии ~13.5 — 14.5 МэВ; Будет использовано для расчета S-факторов и скорости астрофизических ядерных реакций. Использование полученных данных при проектировании ADS-систем. Измерение выходов реакции радиационного захвата протона, в области энергий выше первого резонанса при энергии больше 650 кэВ. Исследование упругого рассеяния Бор-10, Бор-11 + Бор-10 и процессов передачи нуклона при взаимодействии тяжелых ионов Бор-10 с ядрами Бор-10 и Бор-11. Измерения энергетических и угловых распределений нейтронов при взаимодействии быстрых нейтронов с ядрами, а также неупругого рассеяния нейтронов и (n-γ) — корреляций. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научный отчет. 2021 г. Установление экспериментальных выходов и значений скоростей реакции 12 C(p,γ) 13 N, рассчитанных через асимптотический нормировочный коэффициент. Расчет дифференциальных сечений упругого рассеяния 10,11 В+ 10 В и реакции 11 В( 10 B, 9 Be) 12 C, а также определение асимптотического нормировочного коэффициенты для системы 12 C→ 11 B+p Установление энергетических зависимостей эффективных выходов нейтронов от образцов из тяжелых ядер, а также значения сечений неупругого рассеяния нейтронов. Использование асимптотического нормировочного коэффициента 12 C→ 11 B+p для расчета S-факторов и скорости астрофизических ядерных реакций. Данные необходимы при проектировании и создании ADS — установок. Сечения неупругого рассеяния и корреляционные данные будут использованы для развития теории ядра и ядерных реакций. Измерение выходов астрофизически важной реакции радиационного захвата протона 16 O(p,γ) 17 F при низких и сверхнизких энергиях. Исследование рассеяния 12 С+ 10 В, 16 O+ 10 B и передачи нуклонов при взаимодействии тяжелых ионов 10 В, 13 С с ядрами 10-11 B, 12 С и 16 O в подкулоновской области энергий. Создание экспериментальной методики дистанционного определения содержания легких элементов в различных образцах с использованием техники «меченых» нейтронов. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2022 г. Установление экспериментальных дифференциальных сечений и асимптотических нормировочных коэффициентов для одночастичных ядерных состояний. Расчет значений S- факторов и скоростей астрофизических ядерных реакций, а также радиационного захвата нейтрона. Разработка процедур определения состава по легким элементам дистанционно в произвольных образцах. Результаты могут быть использованы при разработке и эксплуатации лазерных и сцинтилляционных материалов. Измерение выходов астрофизически важных реакций радиационного захвата протона ядрами 10 B, 14 N, 24-25 Mg в области энергий 200–1 500 кэВ. Усовершенствование методики определения профилей концентрации легчайших элементов методом ядер отдачи (NERD) с использованием техники «меченых» нейтронов. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2023 г. Установление экспериментальных выходов и расчет скоростей радиационного захвата протона ядрами 10 B, 14 N, 24-25 Mg в области сверхнизких энергий в сопоставлении со скоростями, рассчитанными через асимптотический нормировочный коэффициент. Создание системы измерений содержания и профиля концентрации всех изотопов водорода и гелия с улучшенной на порядок чувствительностью в методе NERD. Данные необходимы для оценки надежности экстраполяции S-факторов астрофизических ядерных реакций в области лабораторно-недостижимых сверхнизких энергий. Результаты используются для определения концентрации легких элементов в приповерхностных слоях различного технологического оборудования и материалов. Измерения дифференциального сечения рассеяния протонов и реакции (d,n) в обратной геометрии на радиоактивных пучках углерода-11, азота-13, фтора-18 при энергиях вблизи Кулоновского барьера. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. Оформление заявок на изобретения. 2024 г. Установление сечения, асимптотического нормировочного коэффициента одночастичных ядерных конфигураций и расчет астрофизических факторов и скорости радиационного захвата протона радиоактивными ядрами углерода-11, азота-13, фтора-18 в области сверхнизких энергий. Данные необходимы для проверки современных сценариев нуклеосинтеза в циклах звездного горения водорода и взрывных процессах. Лаборатория структурных превращений в твердых телах Нейтронографическое исследование кристаллической структуры и фазовых превращений в многокомпонентных сплавах внедрения с двойными подрешетками металлов и/или неметаллами на основе титана. Комплексное изучение свойств тугоплавких сплавов внедрения TixMo1-xC при различных соотношениях концентрации компонентов и различных режимах термообработки. Разработка радиационно-термического способа однородного легирования кремниевых монокристаллических эпитаксиальных пленок изотопом серы. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2020 г. Установление режимов получения однофазных сплавов Ti x Mo 1-x C c максимальным содержанием молибдена и оптимальным значением механических свойств. Установление температурного интервала устойчивости кристаллической структуры сплава Ti x Mo 1-x C и возможных фазовых превращений. Разработка радиационно-термического способа однородного легирования кремниевых монокристаллических эпитаксиальных пленок изотопом серы. Результаты могут быть применены в инструментальной технике. Комплексное изучение свойств тугоплавких сплавов внедрения системы Ti –Mо -N при различных соотношениях концентрации компонентов и различных режимах термообработки. Исследованные структурные особенности и поверхностного состояния легированных кремниевых пленок, компенсированных изотопом серы, а также параметры примесных дефектных центров изотопа серы-32. Статьи, тезисы. Участие в конференциях, научные отчеты. 2021 г. Установление режима получения однофазных сплавов Ti x Mo 1- xN c максимальным содержанием молибдена и оптимальным значением механических свойств. Определение температурных интервалов устойчивости кристаллической структуры сплава Ti x Mo 1-x N и возможных фазовых превращений. Установление структурных особенностей и поверхностного состояния легированных кремниевых пленок, компенсированных изотопом серы, а также параметры примесных дефектных центров изотопа серы-32. Применение результатов в инструментальной технике. Комплексное изучение свойств тугоплавких сплавов внедрения системы Ti –Mо –С-N при различных соотношениях концентрации компонентов и при различных режимах термообработки. Применение нового подхода радиационно-термического легирования введением в объем материала примесей, влияющих на свойства монокристаллов. Статьи, тезисы. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2022 г. Установление режима получения однофазных сплавов c оптимальным значением механических свойств. Установление температурного интервала устойчивости кристаллической структуры сплава Ti x Mo 1-x C y N 1-x и возможные фазовые превращения. Получение радиационно-термического легированного полупроводникового кристалла с заданными параметрами и характеристиками. Выдача рекомендаций для производства твердых и коррозионно-стойких сплавов. Изучение влияния ионизирующих излучений различных доз на кристаллическую структуру и свойства сплавов систем Ti-Mo–C, Ti-Mo-N и Ti-Mo-C-N. Применение нового подхода радиационно-термического легирования для полупроводниковых кристаллов с целью модификации их параметров и характеристик с введением в объем материала примесей. Статьи, тезисы. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2023 г. Установление оптимального режима воздействия ионизирующих излучений на устойчивость кристаллической структуры и улучшение механических свойств материалов. Создание радиационно-термически легированного полупроводникового кристалла с заданными параметрами и характеристиками. Применение результатов в инструментальной технике. Изучение структурных фазовых превращений в сплавах внедрения систем с двойными подрешетками неметаллов Ti-C-Н и Ti-C-Н-D при внешних воздействиях (температуры и гамма-излучения). Статьи, тезисы. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2024 г. Установление фазы с максимальным содержанием водорода в решетке. Обнаружение фазового превращения типа «сплав внедрения →химическое соединение». Применение результатов в инструментальной технике. Научная лаборатория физики наноструктурных и сверхпроводящих материалов Электронная теория легированных ВТСП- купратов и ее применение в исследованиях образования и наномасштабного разделения диэлектрических/металлических и сверхпроводящих фаз в этих системах. Развитие теории образования локализованных (би)поляронных и примесных внутрищелевых состояний в слабо легированных медно-оксидных (купратных) соединениях. Статьи, тезисы. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2020 г. Создание адекватной теории низкоэнергетической электронной структуры слабо легированных купратов. Применение результатов в описание и объяснение экспериментальных данных. Исследование специфических механизмов сверхструктурного упорядочения больших поляронов и примесных центров, приводящих к образованию различных сверхрешеток в легированных ВТСП-купратах. Статьи, тезисы. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2021 г. Установление возможности образования внутрищелевых энергетических зон поляронов и примесей в дырочно-легированных купратах. Применение результатов к описанию образования узких энергетических зон поляронов и примесей внутри энергетической щели недолегированных ВТСП-купратов. Построение теории возможных типов металл-диэлектрик-переходов в дырочно-легированных купратах. Статьи, тезисы. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2022 г. Установление возможности существования моттовских, андерсоновских и новых металл-диэлектрик-переходов при различных уровнях легирования купратных материалов. Применение результатов к описанию диэлектрических и металлических свойств дырочно-легированных купратов. Исследование механизмов образования и наномасштабного разделения сосуществующих диэлектрических/металлических и сверхпроводящих фаз в слабо легированных купратах и недолегированных ВТСП-купратах. Статьи, тезисы. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2023 г. Доказательство сосуществования и наномасштабного разделения диэлектрических/металлических и сверхпроводящих фаз в слабо легированных купратах и недолегированных ВТСП-купратах. Применение результатов к выявлению механизмов образования наномасштабного разделения сосуществующих диэлектрических/металлических и сверхпроводящих фаз в слабо легированных купратах и недолегированных ВТСП-купратах. Развитие теории образования псевдощелевых и сверхпроводящих фаз в недолегированных, оптимально легированных и умеренно свехрлегированных ВТСП-купратах. Статьи, тезисы. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2024 г. Доказательство существования псевдощелевых фаз выше температуры сверхпроводящего перехода Тс и существования новых сверхпроводящих фаз ниже Тс в недолегированных, оптимально легированных и умеренно сверхлегированных ВТСП-купратах. Использование результатов к описанию новых псевдощелевых и сверхпроводящих явлений наблюдаемых в недолегированных, оптимально легированных и умеренно сверхлегированных ВТСП-купратах. Радиационно-индуцированный синтез и модификация наноразмерных включений в стеклянных и кристаллических матрицах. Исследования кристаллической и электронной структуры (структурные, оптические) характеристик наночастиц и наноструктур, образующихся в диэлектрических кристаллах, стеклах, керамиках в неравновесном состоянии в процессе облучений потоками нейтронов и гамма-квантов. Статьи, тезисы. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2020 г. Установление структуры, элементного и фазового состава кристаллов фторидов и кварцевых стекол. Определение условий (энергии, мощности, дозы, температуры) образования наночастиц и наноструктур в диэлектрических кристаллах, стеклах, керамиках в неравновесном состоянии. Для разработки способа получения наноструктурных сцинтилляторов в рамках прикладного проекта. Исследования кристаллической и электронной структуры (структурные, электрические, оптические характеристики) наночастиц и наноструктур в широкозонных полупроводниковых кристаллах и сверхпроводящих керамиках в неравновесном состоянии в процессе облучений потоками гамма-квантов, а также пучками электронов. Статьи, тезисы. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2021 г. Установление структуры, элементного и фазового состава кристаллов ZnSe-ZnO и сверхпроводников YBaCuO, оптического отклика и электропроводности. Будут установлены условия (энергии, мощности, дозы, температуры) образования наночастиц и наноструктур, разделение фаз разной проводимости в полупроводниковых кристаллах и сверхпроводящих керамиках в неравновесном состоянии. Возможно получение сверхпроводящих проводов в диэлектрической изоляции для применения в атомной энергетике. Исследования кристаллической и электронной структуры (структурные и оптические характеристики) наночастиц и наноструктур в диэлектрических кристаллах, стеклах, керамиках в неравновесном состоянии в процессе облучений пучками протонов в вакууме и электронов на воздухе. Статьи, тезисы. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2022 г. Установление механизма радиолиза фторидов и оксидов металлов. Возможно получение сверхпроводящих проводов в диэлектрической изоляции для применения в атомной энергетике. Исследования кристаллической и электронной структуры (механические, электрические, магнитные) характеристик наночастиц и наноструктур в полупроводниковых и сверхпроводящих кристаллах, стеклах, керамиках в неравновесном состоянии в процессе облучений пучками протонов в вакууме и электронов на воздухе. Статьи, тезисы. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2023 г. Установление механизма изменения зоны неустойчивости радиационного дефекта при переходе от мезоскопической 3-мерной среды к наноразмерной и низкоразмерной среде. Получены экспериментальные данные наномасштабного разделения диэлектрических и металлических/сверхпроводящих фаз в легированных ВТСП-купратах. Возможно получение сверхпроводящих проводов в диэлектрической изоляции для применения в атомной энергетике. Исследования кристаллической и электронной структуры (механические, электрические, магнитные и оптические) характеристик наночастиц и наноструктур в диэлектрических, полупроводниковых и сверхпроводящих кристаллах, стеклах, керамиках в неравновесном состоянии в процессе облучений потоками нейтронов и гамма-квантов, а также пучками протонов и электронов. Статьи, тезисы. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2024 г. Установление радиационно-индуцированных механизмов неравновесной модификации и стабилизации приповерхностного слоя диэлектрического кристалла или стекла образующимися наночастицами металла или оксида. Для разработки способов получения радиационно-стойких наноструктурных материалов для атомной энергетики. Разработка способа получения наноструктурированного слоя поверхности под пучком электронов высокой энергии (прикладной). Исследование формирования наночастиц и наноструктур в кристаллах Al 2 O 3 , ZnO. Статьи, тезисы. Патентная заявка. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2020 г. Изготовление устройства крепления образца для облучения при одновременной регистрации ее температуры, люминесценции и электропроводности. Разработка радиационного способа получения металлических наночастиц и структур из агрегатов точечных дефектов в приповерхностном слое облученных электронами кристаллов диэлектриков и широкозонных полупроводников, данных их кристаллической структуры, фазового состава, размеров и формы. Полученные при облучении наногетероструктуры типа металл-диэлектрик, металл-полупроводник могут применяться в устройствах, работающих в радиационных полях. Исследование релаксации, стабильности и свойств наноструктур и интерфейсов ZnSe-Zn, SiO 2 -Ме, LiF-Cu, MgF 2 микроскопическими, дифракционными, электрическими и оптическими методами. Статьи, тезисы. Патентная заявка. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2021 г. Разработка способа получения наногетероструктуры путем образования нанопленки на поверхности кристалла под интенсивным пучком электронов в ионизованной воздушной среде. Установление механизмов релаксации облученных структур, условий стабильности наноструктур и интерфейсов во фторидах. Применение результатов к выявлению полезных функциональных свойств, а также улучшение эксплуатационных параметров детекторных и дозиметрических приборов. Исследование формирования наночастиц и наноструктур в кристаллах и керамиках Al 2 O 3 , ZnО. Статьи, тезисы. Патентная заявка. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2022 г. Разработка способа получения наногетероструктуры путем образования нановключений на поверхности и в объеме стекла под интенсивным пучком электронов в ионизованной воздушной среде. Разработка способа разрушения оксидной нанопленки на поверхности металла/полупроводника под пучком электронов в вакууме. Применение результатов к материалам топлива и конструкций атомной энергетики, очистки поверхности. Исследование релаксации, стабильности и свойств наноструктур и интерфейсов в кристаллах и керамиках Al 2 O 3 , ZnО микроскопическими, дифракционными, электрическими и оптическими методами Статьи, тезисы. Патентная заявка. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2023 г. Установление оптических характеристик поверхностных плазмонных поляритонов на нанометалл-диэлектрических интерфейсах. Разработка способов получения металл-диэлектрических интерфейсов LiF-Li на кристалле-подложке под пучками электронов и протонов в вакууме. Установление характеристик сцинтиллятор-детекторов на основе ZnSe и LiF. Полученные кристаллы могут применяться в рамках научных проектов в Республике Узбекистан и в рамках международных проектов. Исследование временных характеристик сцинтилляторов LiF, ZnSe, MgF 2 , ZnО на пучках электронов и других частиц, исследование энергетического выхода и разрешающей способности, исследование температурного интервала работы детектора, исследование стабильности, испытания детекторов на ядерно-физических установках ИЯФ. Статьи, тезисы. Патентная заявка. Участие в научных конференциях, научные отчеты. 2024 г. Получение наноструктурированных материалов с высокой радиационной стойкостью. Полученные материалы с наноструктурным поверхностным слоем будут внедрены для использования в качестве детекторов излучений на ядерно-физических установках ИЯФ АН РУз. Полученные результаты представят интерес для развития атомной энергетики в Узбекистане и нанофизики. Применение результатов к учебному процессу в филиале МИФИ по специальности «ядерные и радиационные технологии». Научная лаборатория междисциплинарных технологий Создание блочно-модульной системы опреснения воды с использованием наноструктурных материалов для солоноватых артезианских вод Узбекистана. Разработка полимерного нанокомпозита для предотвращения проникновения радона в жилые помещения. Разработка технологии модифицирования обратноосмотических мембран наночастицами металлов для создаваемой системы опреснения солоноватых артезианских вод, проведение лабораторных испытаний на образцах воды различных регионов Узбекистана. Научные статьи, материалы, участие в научных конференциях, научный отчет. 2020 г. Создание технологии модифицирования обратноосмотических мембран наночастицами металлов с целью продления их срока службы для создаваемой системы опреснения солоноватых артезианских вод. Технология позволит существенно снизить затраты на применение систем обратноосмотической очистки в различных отраслях и сферах Узбекистана. Изготовление опытно-промышленных образцов блочно-модульной системы опреснения воды, проведение испытаний, подготовка коммерциализации результатов разработки. Научные статьи, материалы, участие в научных конференциях, научный отчет. 2021 г. Изготовление систем опреснения воды (с производительностью до 500 л/час), проведение их эксплуатационных испытаний в различных регионах Узбекистана и по их результатам освоение производства автономных систем опреснения артезианских вод (с минерализацией до 5 г/л) (с возможностью использования солнечных батарей). Реализация проекта позволит внести вклад в важнейшую задачу обеспечения населения сельских и удаленных от центрального водоснабжения регионов республики качественной питьевой водой. Разработка полимерных нанокомпозиций для предотвращения проникновения радона через бетон. Научные статьи, материалы, участие в научных конференциях, научный отчет. 2022 г. Разработка технологии синтеза и нанесения нанокомпозитного полимерного соединения с катализатором, которое глубоко (на 5 — 15 см) проникает внутрь бетона, заполняет микропоры, полимеризуется там и практически полностью задерживает радон (коэффициент диффузии будет уменьшаться более, чем в 100 раз). Разработка позволит осуществлять защиту подземных сооружений и наземных жилых помещений (из бетона) от проникновения радона из окружающей среды. Создание полимерных нанокомпозиций для предотвращения проникновения радона через гипс и кирпич. Научные статьи, материалы международных научных конференций, научный отчет, оформление заявок на изобретения. 2023 г. Технология получения нано-композитного полимерного соединения с катализатором, которое глубоко проникает внутрь гипса и кирпича и практически полностью задерживает радон (коэффициент диффузии будет уменьшаться более, чем в 100 раз). Технология позволит осуществлять защиту жилых помещений (из кирпича) от проникновения радона из окружающей среды. Полевые испытания полимерных нанокомпозиций для предотвращения проникновения радона в жилые помещения, подготовка коммерциализации результатов разработки. Научные статьи, материалы международных научных конференций, научный отчет, оформление заявок на изобретения. 2024 г. Испытание разработанной технологии в жилых зданиях на территории Узбекистана, имеющих повышенные концентрации радона в воздухе. Подготовка коммерциализации результатов разработки. Широкое внедрение результатов разработки позволит уменьшить заболевания бронхов и легких, включая рак легких, (связанных с вдыханием радона) в Узбекистане. Разработка имеет высокий потенциал коммерциализации и экспортоориентированности. Разработка промышленных технологий получения наноразмерных порошков из сырья, производимого в горно-металлургической отрасли Республики Узбекистан. Создание ультразвукового диспергатора и электро-гидродинамической установки. Проведение ультразвукового и электро-гидродинамического диспергирования порошков из цинка, серебра, меди, молибдена, вольфрама и их оксидов. Установление дисперсного состава и структурных изменений полученных субмикронных и наноразмерных порошков. Научные статьи, материалы международных научных конференций, научный отчет. 2020 г. Ультразвуковой диспергатор и электро-гидродинамическая установка. Данные о размерах, дисперсном составе и структуре порошков. Субмикронные и наноразмерные порошки из местного сырья. Созданные установки послужат прототипами при создании промышленных установок по производству наноразмерных порошков, получаемых на основе продукции, производимой в республике. Изучение влияния ультразвука с различной частотой и режимов электро-гидродинамического диспергирования на процесс синтеза нанопорошков. Создание газофазовой установки для синтеза металлических наночастиц. Осуществление газофазового синтеза нанопорошков цинка, серебра, меди и т.д. при различных температурных режимах и давлениях газа. Выявление оптимальных режимов газофазового синтеза нанопорошков. Научные статьи, материалы международных научных конференций, научный отчет. 2021 г. Тестовая газофазовая установка для синтеза нанопорошков различных металлов. Наноразмерные порошки из различных металлов и оптимальные режимы синтеза нанопорошков. Полученные наноразмерные металлические порошки будут использованы для модификации различных материалов и инструментов. Создание установки для электровзрывного способа получения наноразмерных порошков. Установление дисперсного состава и структурных изменений полученных металлических наноразмерных порошков. Научные статьи, материалы международных научных конференций, научный отчет. 2022 г. Установка для электровзрывного способа получения наноразмерных порошков. Наноразмерные порошки из различных металлов и оптимальные режимы синтеза нанопорошков. Синтезированные наноразмерные металлические порошки позволят существенно повысить эксплуатационные характеристики различных материалов. Создание плазмотронной установки для плазмохимического синтеза нанопорошков. Проведение экспериментов по плазмохимическому синтезу нанопорошков и выявление оптимальных режимов. Научные статьи, материалы международных научных конференций, научный отчет. 2023 г. Плазмотронная установка для плазмохимического синтеза нанопорошков. Промышленная технология производства наноразмерных порошков. Разработанная промышленная технология производства наноразмерных порошков позволит внести вклад в формирование в республике новой отрасли — «наноиндустрии». Создание промышленных установок по производству наноразмерных порошков. Изготовление различных композиционных материалов (твердосплавные инструменты, огнеупорная керамика и т.д.), в состав которых включены различные типы нанопорошков. Научные статьи, материалы международных научных конференций, научный отчет. Оформление заявок на изобретения. 2024 г. Промышленные установки по производству наноразмерных порошков. Различные материалы из нанопорошков с модифицированными свойствами. Промышленное производство нанопорошков и производство различных материалов на их основе позволит повысить экспортный потенциал республики. Лаборатория экологии и биотехнологии Исследование закономерности распределения макро- и микроэлементов в различных природных, биологических и техногенных объектах для применения в горной металлургии, экологии и медицине. Исследование содержания микроэлементов в образцах волос здоровых детей и детей с различными патологиями. Исследование по разработке критериев оценки нарушений микроэлементного статуса детей при различных патологиях. Разработка рекомендаций по ранней диагностике заболеваний, его коррекции для составления диагностических, лечебно-профилактических и оздоровительных программ. Научные статьи, материалы международных научных конференций, научный отчет. 2020 г. Алгоритм оценки нарушений элементного статуса детей для использования в детских медицинских учреждениях как дополнительный диагностический признак. Результаты исследования позволят применять наряду с традиционными также и дополнительные коррегирующие методы лечения. Исследование макро- и микроэлементного состава объектов окружающей среды (почва, растения, вода, пищевые продукты и т.д.) с использованием высокочувствительного метода нейтронно-активационного анализа. Проведение экологического мониторинга территории ИЯФ АН РУз и близлежащих населенных пунктов с использованием нейтронно-активационного анализа элементного состава образцов почвы, растения и воды. Исследование содержания ток?ичных элементов в техногенных объектах вокруг промышленных предприятий республики для экологического мониторинга. Научные статьи, материалы международных научных конференций, научный отчет. 2021 г. Методика инструментального нейтронно-активационного анализа элементного состава в объектах окружающей среды. Данные о содержании элементов на изученных объектах. Результаты по содержанию токсичных элементов в изученных техногенных объектах промышленных предприятий. Усовершенствованная методика позволит характеризовать состояния окружающей среды с целью установления потенциальных экологических угроз и принятия профилактических мер. Исследование метастабильных состояний атомных ядер некоторых редкоземельных элементов: серебра, иттрия, вольфрама, образующихся при фото-ядерных реакциях. Исследование аналитических возможностей экспрессного определения содержания серебра, иттрия и вольфрама в образцах руд по их изомерам. Разработка методики экспрессного определения содержания серебра, иттрия и вольфрама по гамма-активационному анализу. Научные статьи, материалы международных научных конференций, научный отчет. 2022 г. Экспериментальные данные по метастабильным состояниям атомных ядер серебра, иттрия и вольфрама при фото-ядерных реакциях. Методика экспрессного определения содержания серебра, иттрия и вольфрама по гамма-активационному анализу. Будут использованы для рудосортировки на горнодобывающих предприятиях страны. Исследование возможности определения патогенных состояний организма человека с использованием ядерно-физических методов. Разработка ядерно-физических методик определения патогенных состояний организма детей и взрослых путем анализа биосубстратов пациентов. Проведение корреляционного анализа патогенных состояний с данными анализов ядерно-физическими методами. Выработка рекомендаций по внедрению ядерно-физических методик в практику медицинских учреждений. Научные статьи, материалы международных научных конференций, научный отчет. 2023 г. Данные для определения заболеваний, которые могут быть диагностированы методами ядерной физики. Методика определения патогенных состояний. Будут разработаны практические рекомендации по внедрению ядерно-физических методик в медицинских учреждениях. Изучение технико-экономических возможностей внедрения разработанных методик в отраслях экономики страны. Подготовка и проведение аттестации разработанных методик выполнения измерений в органах Госстандарта РУз. Научный отчет, оформление заявок на изобретения, документ о защите интеллектуальной собственности, методы, утвержденные государственным стандартом. 2024 г. Патент, аттестованная методика. Разработанные, запатентованные и аттестованные методики будут способствовать экономическому и социальному развитию республики. Научный отдел ядерной энергетики и ядерных технологий Исследование в области атомной энергетики, разработка технологий получения радиоизотопов и внедрения ядерных технологий. Изучение типов ядерных реакторов. Исследование работы энергетического ядерного реактора ВВЭР-1200 в предельных и запредельных режимах, расчет степени выгорания ядерного топлива Планирование технологического участка по получению циклотронных радионуклидов. Исследование радиационного окрашивания берилла. Научные статьи, материалы международной научной конференции, научный отчет. 2020 г. Научный материал по режимам работы энергетических ядерных реакторов для проведения научной экспертизы ?роектов по АЭС и для подготовки кадров по эксплуатации энергетических реакторов. Оптимальные условия радиационного окрашивания минерала берилла. Результаты будут использованы при научной экспертизе проектов АЭС и подготовке кадров для будущего АЭС, а также в медицине, в нефтегазовой металлургической и химической промышленности, на пограничных и таможенных пунктах. Разработка методов выжигания долгоживущих минорных радионуклидов в отработавшем ядерном топливе на основе подкритичных систем с использованием нейтронных источников типа калифорния-252, нейтронного генератора и других источников. Создание технологического участка по получению циклотронных радионуклидов. Разработка радионуклидных влагомеров и расходомеров для нефтегазовой промышленности. Исследование возможности минимизации активности продуктов деления и трансурановых элементов. Исследование радиационного окрашивания хрусталя и топаза с использованием ядерного реактора, ускорителя электронов и гамма-установки. Исследование по радиационному упрочнению изделий из твердых и жаропрочных материалов. Научные статьи, материалы международной научной конференции, научный отчет. 2021 г. Методы, позволяющие уменьшение радиоактивности минорных актинидов с периодами полураспада от нескольких тысяч до сотни миллионов лет. Технологический участок по получению циклотронных радионуклидов. Приборы по радионуклидным влагомерам и расходомерам. Данные о минимизации активности продуктов деления и трансурановых элементов. Условия радиационного окрашивания хрусталя и топаза. Условия и характеристики обработки изделий из твердых и жаропрочных материалов. Результаты будут использованы в утилизации отработавшего ядерного топлива, в медицине и промышленности. Исследование сечений ядерных реакций в потоке быстрых нейтронов для получения самовосстанавливающегося ядерного топлива на основе уран-ториевой смеси. Исследование систем активной и пассивной системы безопасности реактора ВВЭР-1200. Получение опытной партии циклотронного радионуклида палладия-103. Разработка технологии и создание радиоизотопных приборов для обнаружения и идентификации ядерных и радиоактивных материалов. Разработка технологии радиационного облагораживания различных природных минералов с использованием ядерного реактора, электронного ускорителя и гамма-установки. Научные статьи, материалы международной научной конференции, научный отчет. 2022 г. Оптимальный состав смеси урана и тория для получения самовосстанавливающегося ядерного топлива и материал по работе систем безопасности реактора ВВЭР-1200. Циклотронный радионуклид палладий-103. Радиоизотопные приборы для обнаружения и идентификации ядерных и радиоактивных материалов. Технология облагораживания различных природных минералов с использованием ядерного реактора, электронного ускорителя и гамма-установки. Результаты будут использованы для получения перспективного типа самовосстанавливающегося топлива и в подготовке кадров для АЭС, а также в медицине и ювелирной промышленности. Исследование возможностей получения ядерного топлива из природного урана. Расчет потребления воды реактором ВВЭР-1200 в нормальном и аварийном режимах. Создание комплексной системы для испытания изменения свойств изделий и материалов при механическом, тепловом и радиационном воздействии. Получение опытной партии реакторного радионуклида лютеция-177 для медицины. Научные статьи, материалы международной научной конференции, научный отчет. 2023 г. Возможности получения ядерного топлива из природного урана. Реакторный радионуклид лютеция-177. Будут использованы в атомной энергетике и медицине. Исследование систем активной и пассивной систем безопасности реактора ВВЭР-1200. Получение опытной партии новых циклотронных радионуклидов германия-68, радионуклидного генератора германий-68/галлий-68. Осуществление упрочнения изделий промышленности радиационным облучением на ускорителе, гамма-установке. Научные статьи, материалы международной научной конференции, научный отчет. 2024 г. Данные по системе безопасности реактора ВВЭР-1200. Радионуклиды германия-68, радионуклидный генератор германий-68/галлий-68. Радиационное упрочнение изделий из твердых и жаропрочных материалов. Будут использованы в атомной энергетике. Будут использованы в медицине, промышленности.
ПРИЛОЖЕНИЕ № 3 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 21 ноября 2019 года № ПП-4526
Института ядерной физики Академии наук Республики Узбекистан до 2021 года
№ Наименование показателя (индикатора) 2019 год 2020 год 2021 год I. Повышение эффективности и результативности научно-исследовательской деятельности 1. Штатные единицы научных сотрудников 98 111 111 2. Средний возраст 50 44 42 II. Подготовка кадров высшей категории 3. Защита докторских диссертаций (DSc) 2 2 3 4. Защита диссертаций доктора философии (PhD) 9 10 10 5. Количество научных сотрудников, получивших ученое звание профессора 3 3 3 6. Количество научных сотрудников, получивших ученое звание старшего научного сотрудника 7 8 9 7. Количество докторантов на соискание ученой степени доктора наук (DSc) 1 2 3 8. Количество докторантов на соискание ученой степени доктора философии (PhD) 17 18 20 9. Количество стажеров-соискателей 0 10 15 10. Количество самостоятельных соискателей 11 15 18 11. Количество молодых ученых (до 40 лет) 43 50 60 III. Издательская деятельность 12. Публикация научных статей 98 106 120 13. Статьи, входящие в базы данных Scopus, Web of Sciences 73 81 85 14. Статьи, подлежащие опубликованию за рубежом 73 81 85 15. Научные статьи в республиканских журналах, входящие в перечень Высшей аттестационной комиссии 15 25 35 16. Монографии, учебники и учебные пособия 2 5 8 17. Патенты (изобретения и полезные модели) 1 5 8 IV. Организация широкого обсуждения научных результатов и популяризация достижений современной науки 18. Организация республиканских научных конференций 0 1 2 19. Организация международных научных конференций 2 2 3 20. Организация постоянно действующих научных семинаров 5 6 6 21. Организация постоянно действующих учебных семинаров 1 2 3 V. Углубление интеграции науки, образования и производства 22. Участие профессоров-преподавателей высших образовательных учреждений в процессе выполнения научных исследований в Институте 5 7 9 23. Участие научных сотрудников Института в образовательном процессе высших образовательных учреждений 19 22 25 24. Участие научных сотрудников Института в образовательном процессе средних специальных учебных заведений 3 4 5 25. Работа с подшефными школами 2 2 2 26. Руководство магистерскими диссертациями 5 10 15 27. Руководство выпускными квалификационными работами 4 6 8 28. Внедрение научных разработок 5 7 8 29. Коммерциализация научных разработок 2 2 3 30. Выполнение научно-исследовательских работ за счет заключения хозяйственных договоров (млн сумов) 3 521 3 870 4 260 31. Экспорт продукции (тыс. долларов США) 268 295 325 VI. Расширение международного научно-технического сотрудничества 32. Зарубежные научные гранты 1 2 3 33. Проекты технического содействия 2 2 3 34. Научные изыскания в рамках совместных программ 8 10 12 35. Направление сотрудников Института в научные командировки в ведущие научные центры мира 60 65 68 36. Посещение Института зарубежными учеными 150 160 170 37. Статьи научных сотрудников Института, выполненные совместно с зарубежными учеными 50 55 60 VII. Развитие материально-технической базы Института 38. Уровень оснащенности современным оборудованием (%) 9 22 30 39. Уровень подключения к сети Интернет (%) 60 100 100 40. Уровень подключения научных сотрудников к локальной сети (%) 60 100 100 41. Уровень подключения руководящих сотрудников Института к корпоративной сети (%) 60 100 100
ПРИЛОЖЕНИЕ № 4 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 21 ноября 2019 года № ПП-4526
Института ядерной физики Академии наук Республики Узбекистан
ПРИЛОЖЕНИЕ № 5 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 21 ноября 2019 года № ПП-4526
оптимизации численности научных сотрудников Института ядерной физики Академии наук Республики Узбекистан, финансируемых за счет Государственного бюджета Республики Узбекистан
№ Наименование лабораторий Количество штатных единиц научных работников 2020 — 2022 годы 2023-2024 годы 1. Теоретическая ядерная физика 14 2. Физика многочастичных систем 8 3. Экспериментальная ядерная физика 8 5 4. Физика ядерных реакторов 6 5 5. Ядерная медицина 7 5 6. Ядерная аналитика 6 6 7. Радиохимия 7 5 8. Радиационная физика оптических процессов 8 6 9. Радиационная физика и техника твердотельной электроники 9 7 10. Структурные превращения в твердых телах 6 5 11. Физика наноструктурных и сверхпроводящих материалов 5 4 12. Экология и биотехнологии 5 4 13. Междисциплинарные технологии 7 5 14. Отдел ядерной энергетики и ядерных технологий 15 11 Всего: 111 89
ПРИЛОЖЕНИЕ № 6 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 21 ноября 2019 года № ПП-4526
повышения квалификации сотрудников Института ядерной физики Академии наук Республики Узбекистан в ведущих зарубежных научных центрах и на производственных предприятиях
№ Зарубежная партнерская организация Страна Вид сотрудничества Научное направление сотрудничества Форма повышения квалификации (обучение, стажировка) Прохождение стажировки (по годам) до 2-х недель до 1 месяца 2019 2020 2021 2022 2023 I. Мероприятия, организуемые через установленные международные связи с зарубежными научными учреждениями и производственными предприятиями 1. Варшавский университет, (лаборатория тяжелых ионов) Польша Договор о научно-техническом сотрудничестве Исследование ядерных реакций на пучках тяжелых ионов 4 3 2 2 1 1 1 2. Национальная академия наук Грузии Грузия Семинар-практикум по гарантиям Эксплуатация реактора 3 2 1 3. Международное агентство по атомной энергии (МАГАТЭ); Национальный центр ядерных исследований Австрия Чехия Учебные курсы для стажеров исследовательских реакторов Эксплуатация реактора 6 2 2 1 1 2 2 4. Национальный центр ядерных исследований Польша Курсы по повышению квалификации механиков ядерных реакторов Эксплуатация реактора 6 6 6 2 1 2 1 5. Международное агентство по атомной энергии (МАГАТЭ) Австрия Программа стажировки по гарантиям Эксплуатация реактора 4 1 1 1 2 1 6. Международное агентство по атомной энергии (МАГАТЭ) Австрия Технический совет по управлению взаимодействия между безопасностью и надежностью объектов ядерного топливного цикла Эксплуатация реактора 5 2 2 1 1 2 1 7. Объединенный институт ядерных исследований Российская Федерация Договор о научно-техническом сотрудничестве Исследование реакции слияния в глубоко-неупругих столкновениях тяжелых ионов 2 5 1 2 2 2 8. Объединенный институт ядерных исследований Российская Федерация Договор о научно-техническом сотрудничестве Совместные эксперименты по конструкционным реакторным материалам 4 3 1 2 1 1 2 9. Университет Цюриха Швейцария Совместная научная работа Исследование низкотемпературных фазовых переходов в анизотропических магнитах 2 1 1 1 1 10. Международный центр теоретической физики (ICTP) Италия Совместная научная работа Совместные исследования андерсонской локализации в купратных соединениях 4 1 1 2 1 1 Всего: 40 24 17 10 12 13 12 II. Мероприятия по развитию научного сотрудничества 1. Объединенный институт ядерных исследований Российская Федерация Договор о научно-техническом сотрудничестве Совместные эксперименты по конструкционным реакторным материалам 4 1 1 1 1 2 2. Научно-исследовательский центр физики имени Вигнера Венгерской академии наук (Будапештский нейтронный центр) Венгрия Договор о научно-техническом сотрудничестве Совместные эксперименты по конструкционным реакторным материалам 1 2 2 1 3. Университет страны Басков (IUCAA) Испания Совместная научная работа Научное сотрудничество по свойствам квантовых магнитных материалов при низких температурах 1 1 1 1 4. Институт материаловедения Университета Цукуба Япония Совместная научная работа Исследование новых свойств материалов 1 1 1 1 5. Научно-исследовательский институт технической физики и автоматизации Российская Федерация Соглашение о сотрудничестве Ознакомление с использованием радиоизотопных приборов, эксплуатацией влагоплотномеров для наблюдения технических процессов 1 2 1 1 1 6. Государственная корпорация «РОСАТОМ» Российская Федерация Договор о научно-техническом сотрудничестве Повышение квалификации в области очистки водных радиоактивных отходов 3 1 1 1 1 1 Всего: 11 8 1 6 3 5 4 ИТОГО: 51 32 18 16 15 18 16
ПРИЛОЖЕНИЕ № 7 к постановлению Президента Республики Узбекистан от 21 ноября 2019 года № ПП-4526
Изменения, вносимые в некоторые акты Президента Республики Узбекистан и Правительства
1. Абзац второй пункта 2 постановления Президента Республики Узбекистан от 20 июля 2018 года № ПП-3876 «О мерах по дальнейшему повышению размеров оплаты труда работников сферы науки и высшего образования, а также государственной поддержке внедрения результатов научной и научно-технической деятельности» изложить в следующей редакции:
«о повышении с 1 августа 2018 года размер заработной платы управленческого персонала Академии наук Республики Узбекистан в 2 раза, с 1 января 2020 года на 25 процентов».
2. Признать утратившими силу приложения № 2 и 3 к постановлению Кабинета Министров от 18 мая 2017 года № 292 «О мерах по организации деятельности вновь созданных научно-исследовательских учреждений Академии наук Республики Узбекистан» (СЗ Республики Узбекистан, 2017 г., № 20, статья 371).
3. Абзац первый пункта 6 постановления Кабинета Министров от 7 февраля 2012 года № 33 «О мерах по дальнейшей оптимизации структуры и совершенствованию деятельности научных учреждений Академии наук Республики Узбекистан» (СЗ Республики Узбекистан, 2012 г., № 6, статья 63) изложить в следующей редакции:
«6. Определить, что средства, аккумулируемые на специальном счете Академии наук Республики Узбекистан от реализации объектов и оптимизации численности работников научных учреждений, направляются для целевого использования на укрепление научной и материально-технической базы аппарата управления и научных учреждений Академии наук, приобретение современного высокотехнологичного научного оборудования, компьютерной техники, мебели, автотранспорта, сельскохозяйственной техники для экспериментальных баз, проведение капитального и текущего ремонта зданий, сооружений, а также на покрытие расходов, связанных с передислокацией институтов, их подразделений, оборудования и имущества, находящихся на реализуемых объектах».
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
21 ноября 2019 г.,
№ ПП-4526