📅 2019-yil 18-oktabr · Boshqa hujjatlar · Konstitutsiyaviy sudi
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019-yil 18-oktabr · Boshqa hujjatlar · Konstitutsiyaviy sudi
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2019 йил 18 октябрь · Бошқа ҳужжатлар · Конституциявий суди
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 18 октября 2019 г. · Другие документы · Конституционного суда
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 18 October 2019 · Other documents · Konstitutsiyaviy sudi
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Конституциявий судининг
қарори
«Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси 15-моддасига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонуни лойиҳасини Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасига киритиш ҳақида
Ўзбекистон Республикаси Конституциявий суди раис Б. Мирбобоев, судьялар А. Ғафуров, Ф. Каюмов, С. Кошаева, Б. Миралимов, Г. Пиржанов ва К. Улжаевдан иборат таркибда, Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 83-моддасига ва «Ўзбекистон Республикаси Конституциявий суди тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Конституциявий қонунининг 14-моддасига амал қилган ҳолда «Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси 15-моддасига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонуни лойиҳасини Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасига киритиш ҳақидаги ишни очиқ мажлисида кўриб чиқди.
Масала «Ўзбекистон Республикаси Конституциявий суди тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Конституциявий қонунининг 25-моддасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг Конституциявий судга мурожаати муносабати билан судьялар А. Ғафуров, Г. Пиржанов ва С. Кошаеванинг ташаббуси билан киритилди.
Конституциявий суд мазкур масала юзасидан маърузачи судья С. Кошаеванинг ахборотини тинглаб ва иш бўйича мавжуд ҳужжатларни ўрганиб, аниқлади:
Конституциявий судга Адлия вазирлиги мурожаат қилиб, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 8 августдаги ПФ-5505-сон Фармони билан тасдиқланган Норма ижодкорлиги фаолиятини такомиллаштириш концепциясини амалга ошириш бўйича амалий чора-тадбирлар режаси 9-бандига асосан Адлия вазирлиги томонидан ишлаб чиқилган «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги қонун лойиҳасини Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 83-моддасига мувофиқ, Олий Мажлис Қонунчилик палатасига киритишни сўраган.
Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 15-моддасида Давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ёки ушбу органлар мансабдор шахсларининг ғайриқонуний ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги), шу жумладан давлат органи ёки фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари томонидан қонун ҳужжатларига мувофиқ бўлмаган ҳужжат чиқарилиши натижасида фуқарога ёки юридик шахсга етказилган зарар давлат томонидан ёки фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи томонидан тўланиши керак деб белгиланган.
Бироқ ушбу моддада, шунингдек бошқа фуқаролик қонун ҳужжатларида бундай зарарни қоплаш манбалари аниқ белгилаб берилмаган.
Шу сабабли қонун ҳужжатларига тўғридан-тўғри амал қиладиган нормаларни киритиш, турлича тушунилиши мумкин бўлган ёки амалиётда қўлланилишида қўшимча тушунтириш талаб қиладиган нормаларни аниқлаштириш, хусусан, давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ҳужжатлари белгиланган тартибда ҳақиқий эмас деб топилганда фуқароларга ва юридик шахсларга етказилган зарарни қоплаш манбалари (Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети, давлат органининг бюджетдан ташқари маблағлари ёки фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи маблағлари)ни аниқ белгилаш, давлат органлари ва фуқароларнинг ўзини-ўзи бошқариш органлари томонидан ҳужжатларни қабул қилишда фуқаролар ва юридик шахсларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишни кучайтириш, қонунийликни таъминлашга бўлган масъулиятни ошириш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 15-моддасига тегишли ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш зарур деб топилди.
Ушбу заруратдан келиб чиқиб, қонун лойиҳаси Конституциявий суд томонидан қайта тайёрланди.
Юқорида баён қилинганлардан келиб чиқиб ва «Ўзбекистон Республикаси Конституциявий суди тўғрисида»ги Конституциявий қонуннинг 14 , 31 , 32 , 33-моддаларига , «Қонунлар лойиҳаларини тайёрлаш ва Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасига киритиш тартиби тўғрисида»ги Қонуннинг 5 , 26-моддаларига амал қилган ҳолда, Конституциявий суд қарор қилди:
1. Давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ёки ушбу органлар мансабдор шахсларининг ғайриқонуний ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги), шу жумладан давлат органи ёки фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари томонидан қонун ҳужжатларига мувофиқ бўлмаган ҳужжат чиқарилиши натижасида фуқарога ёки юридик шахсга етказилган зарарни қоплаш манбасини аниқлаштириш мақсадида «Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси 15-моддасига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги қонун лойиҳаси қонунчилик ташаббуси тартибида Олий Мажлис Қонунчилик палатасига киритилсин (илова қилинади).
2. Конституциявий суднинг судьяси С. Кошаева ушбу қонун лойиҳаси Олий Мажлис Қонунчилик палатасида кўриб чиқилаётганда иштирок этиш учун ўз вакили этиб тайинлансин.
3. Ушбу қарор «Ўзбекистон Республикаси Конституциявий суди тўғрисида»ги Конституциявий қонуннинг 33-моддасига мувофиқ «Халқ сўзи», «Народное слово» газеталарида ва бошқа тегишли расмий манбаларда эълон қилинсин.
Тошкент ш.,
2019 йил 18 октябрь
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining
qarori
“Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi 15-moddasiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonuni loyihasini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga kiritish haqida
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi rais B. Mirboboyev, sudyalar A. Gʻafurov, F. Kayumov, S. Koshayeva, B. Miralimov, G. Pirjanov va K. Uljayevdan iborat tarkibda, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 83-moddasiga va “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy qonunining 14-moddasiga amal qilgan holda “Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi 15-moddasiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonuni loyihasini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga kiritish haqidagi ishni ochiq majlisida koʻrib chiqdi.
Masala “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy qonunining 25-moddasiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining Konstitutsiyaviy sudga murojaati munosabati bilan sudyalar A. Gʻafurov, G. Pirjanov va S. Koshayevaning tashabbusi bilan kiritildi.
Konstitutsiyaviy sud mazkur masala yuzasidan maʼruzachi sudya S. Koshayevaning axborotini tinglab va ish boʻyicha mavjud hujjatlarni oʻrganib, aniqladi:
Konstitutsiyaviy sudga Adliya vazirligi murojaat qilib, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 8-avgustdagi PF-5505-son Farmoni bilan tasdiqlangan Norma ijodkorligi faoliyatini takomillashtirish konsepsiyasini amalga oshirish boʻyicha amaliy chora-tadbirlar rejasi 9-bandiga asosan Adliya vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi qonun loyihasini Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 83-moddasiga muvofiq, Oliy Majlis Qonunchilik palatasiga kiritishni soʻragan.
Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 15-moddasida Davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari yoki ushbu organlar mansabdor shaxslarining gʻayriqonuniy harakatlari (harakatsizligi), shu jumladan davlat organi yoki fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan qonun hujjatlariga muvofiq boʻlmagan hujjat chiqarilishi natijasida fuqaroga yoki yuridik shaxsga yetkazilgan zarar davlat tomonidan yoki fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi tomonidan toʻlanishi kerak deb belgilangan.
Biroq ushbu moddada, shuningdek boshqa fuqarolik qonun hujjatlarida bunday zararni qoplash manbalari aniq belgilab berilmagan.
Shu sababli qonun hujjatlariga toʻgʻridan toʻgʻri amal qiladigan normalarni kiritish, turlicha tushunilishi mumkin boʻlgan yoki amaliyotda qoʻllanilishida qoʻshimcha tushuntirish talab qiladigan normalarni aniqlashtirish, xususan, davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari hujjatlari belgilangan tartibda haqiqiy emas deb topilganda fuqarolarga va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararni qoplash manbalari (Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti, davlat organining budjetdan tashqari mablagʻlari yoki fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi mablagʻlari)ni aniq belgilash, davlat organlari va fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlari tomonidan hujjatlarni qabul qilishda fuqarolar va yuridik shaxslarning huquqlarini himoya qilishni kuchaytirish, qonuniylikni taʼminlashga boʻlgan masʼuliyatni oshirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 15-moddasiga tegishli oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish zarur deb topildi.
Ushbu zaruratdan kelib chiqib, qonun loyihasi Konstitutsiyaviy sud tomonidan qayta tayyorlandi.
Yuqorida bayon qilinganlardan kelib chiqib va “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi toʻgʻrisida”gi Konstitutsiyaviy qonunning 14 , 31 , 32 , 33-moddalariga , “Qonunlar loyihalarini tayyorlash va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga kiritish tartibi toʻgʻrisida”gi Qonunning 5 , 26-moddalariga amal qilgan holda, Konstitutsiyaviy sud qaror qildi:
1. Davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari yoki ushbu organlar mansabdor shaxslarining gʻayriqonuniy harakatlari (harakatsizligi), shu jumladan davlat organi yoki fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan qonun hujjatlariga muvofiq boʻlmagan hujjat chiqarilishi natijasida fuqaroga yoki yuridik shaxsga yetkazilgan zararni qoplash manbasini aniqlashtirish maqsadida “Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi 15-moddasiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi qonun loyihasi qonunchilik tashabbusi tartibida Oliy Majlis Qonunchilik palatasiga kiritilsin (ilova qilinadi).
2. Konstitutsiyaviy sudning sudyasi S. Koshayeva ushbu qonun loyihasi Oliy Majlis Qonunchilik palatasida koʻrib chiqilayotganda ishtirok etish uchun oʻz vakili etib tayinlansin.
3. Ushbu qaror “Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi toʻgʻrisida”gi Konstitutsiyaviy qonunning 33-moddasiga muvofiq “Xalq soʻzi”, “Narodnoye slovo” gazetalarida va boshqa tegishli rasmiy manbalarda eʼlon qilinsin.
Toshkent sh.,
2019-yil 18-oktabr
Конституционного суда Республики Узбекистан
Постановление
О внесении в Законодательную палату Олий Мажлиса Республики Узбекистан проекта закона Республики Узбекистан «О внесении изменения и дополнений в статью 15 Гражданского кодекса Республики Узбекистан»
Конституционный суд Республики Узбекистан в составе председателя Б. Мирбабаева, судей А. Гафурова, Ф. Каюмова, С. Кошаевой, Б. Миралимова, Г. Пиржанова и К. Улжаева, руководствуясь статьей 83 Конституции Республики Узбекистан и статьей 14 Конституционного закона «О Конституционном суде Республики Узбекистан», рассмотрел в открытом заседании дело «О внесении изменения и дополнений в статью 15 Гражданского кодекса Республики Узбекистан».
Вопрос внесен в соответствии со статьей 25 Конституционного закона Республики Узбекистан «О Конституционном суде Республики Узбекистан» по инициативе судей А. Гафурова, Г. Пиржанова и С. Кошаевой в связи с обращением в Конституционный суд Министерства юстиции Республики Узбекистан.
Заслушав сообщение судьи-докладчика С. Кошаевой и изучив имеющиеся по делу материалы, Конституционный суд установил:
В Конституционный суд обратилось Министерство юстиции, которое просило в соответствии со статьей 83 Конституции Республики Узбекистан в порядке законодательной инициативы внести в Законодательную палату Олий Мажлиса Республики Узбекистан проект закона «О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты Республики Узбекистан», подготовленный Министерством юстиции на основании пункта 9 Плана мероприятий по реализации Концепции совершенствования нормотворческой деятельности, утвержденного Указом Президента Республики Узбекистан от 8 августа 2018 года № УП-5505.
В статье 15 Гражданского кодекса Республики Узбекистан определено, что убытки, причиненные гражданину или юридическому лицу в результате незаконных действий (бездействия) государственных органов, органов самоуправления граждан или должностных лиц этих органов, в том числе издания не соответствующего законодательству акта государственного органа или органов самоуправления граждан, подлежат возмещению государством или органом самоуправления граждан.
Однако, в этой статье, а также в других актах гражданского законодательства не определены конкретные источники возмещения такого убытка.
Следовательно, для внедрения в законодательные акты норм прямого действия, уточнения норм, которые могут быть поняты по-разному или требуют дальнейшего уточнения при их применении на практике, в частности, при признании в установленном порядке недействительными актов государственного органа или органов самоуправления граждан в целях усиления защиты прав граждан и юридических лиц, повышения ответственности государственных органов и органов самоуправления граждан по обеспечению законности принимаемых ими актов необходимо четко определить источники возмещения убытка гражданам и юридическим лицам (Государственный бюджет Республики Узбекистан, внебюджетные средства государственного органа или средства органов самоуправления граждан) и внести соответствующие изменение и дополнения в статью 15 Гражданского кодекса.
Исходя из этого проект закона был доработан Конституционным судом.
На основании вышеизложенного и руководствуясь статьями 14 , 31 , 32 , 33 Конституционного закона «О Конституционном суде Республики Узбекистан», статьями 5 , 26 Закона «О порядке подготовки проектов законов и их внесения в Законодательную палату Олий Мажлиса Республики Узбекистан», Конституционный суд решил:
1. В целях конкретизации источника возмещения убытка, причиненного гражданину или юридическому лицу в результате незаконных действий (бездействия) государственных органов, органов самоуправления граждан или должностных лиц этих органов, в том числе издания не соответствующего законодательству акта государственного органа или органа самоуправления граждан, внести в Законодательную палату Олий Мажлиса в порядке законодательной инициативы проект закона «О внесении изменения и дополнений в статью 15 Гражданского кодекса Республики Узбекистан» (прилагается).
2. Назначить судью Конституционного суда С. Кошаеву своим представителем для участия при рассмотрении данного проекта закона в Законодательной палате Олий Мажлиса.
3. Опубликовать настоящее решение в газетах «Халқ сўзи», «Народное слово» и других официальных источниках опубликования решений Конституционного суда, предусмотренных в статье 33 Конституционного закона «О Конституционном суде Республики Узбекистан».
г. Ташкент,
18 октября 2019 г.