UzbekAI

← Qonunlar

📅 2019-yil 16-dekabr · Qonunlar va kodekslar

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2019 йил 16 декабрь · Қонунлар ва кодекслар

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 16 декабря 2019 г. · Законы и кодексы

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 16 December 2019 · Laws and codes

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикасининг Қонуни

Мактабгача таълим ва тарбия тўғрисида

Қонунчилик палатаси томонидан 2019 йил 22 октябрда қабул қилинган Сенат томонидан 2019 йил 14 декабрда маъқулланган

1-боб. Умумий қоидалар

1-модда. Ушбу Қонуннинг мақсади

Ушбу Қонуннинг мақсади мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

2-модда. Мактабгача таълим ва тарбия тўғрисидаги қонунчилик

Мактабгача таълим ва тарбия тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонунчилик ҳужжатларидан иборатдир.

Агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномасида мактабгача таълим ва тарбия тўғрисидаги Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида назарда тутилганидан бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари қўлланилади.

3-модда. Асосий тушунчалар

Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

алоҳида таълим олиш эҳтиёжлари бўлган болалар — ногиронлиги бўлганидан ёки бўлмаслигидан қатъи назар, оила, педагоглар, мутахассислар, жамият ва давлатнинг алоҳида эътиборига муҳтож бўлган индивидуал эҳтиёжларга эга болалар;

давлат мактабгача таълим ташкилоти — давлат томонидан молиялаштириладиган ва бошқариладиган ҳамда мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат стандартига мувофиқ мактабгача таълим ва тарбия хизматлари кўрсатувчи ташкилот;

инклюзив таълим ва тарбия — болаларнинг алоҳида таълим олишга бўлган эҳтиёжларини ҳамда индивидуал имкониятларини ҳисобга олган ҳолда таълим ва тарбия олиши учун тенг имкониятларни таъминлайдиган жараён;

мактабгача бўлган ёш — болаларнинг туғилган пайтидан етти ёшгача, то уларга умумий ўрта таълим ташкилотларида таълим бериш бошланган пайтга қадар бўлган ёши;

мактабгача таълим ва тарбия — болаларга таълим ва тарбия беришга, уларни интеллектуал, маънавий-ахлоқий, этик, эстетик ва жисмоний жиҳатдан ривожлантиришга, шунингдек болаларни умумий ўрта таълимга тайёрлашга қаратилган узлуксиз таълим тури;

мактабгача таълим ва тарбия давлат стандарти — таълим-тарбия жараёнининг ҳажмига, мазмунига ва сифатига, мактабгача таълим ташкилотини қуриш ва жиҳозлашга, шунингдек мактабгача ёшдаги болаларнинг соғлом овқатланишини ва хавфсизлигини ташкил этишга доир мажбурий талаблар мажмуи;

мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат таълим дастури — бола томонидан ўзлаштирилиши лозим бўлган асосий билимларнинг, маҳорат ва кўникмаларнинг ҳажмини ҳамда мазмунини белгиловчи, шунингдек таълим ва тарбия мазмунининг ўзига хослигини, таълим-тарбия жараёнини ташкил этишнинг ўзига хос хусусиятларини тавсифловчи ҳужжат;

мактабгача таълим ташкилоти — мактабгача таълим ва тарбия соҳасида таълим ва тарбия хизматлари кўрсатувчи давлат ва нодавлат ташкилоти;

нодавлат мактабгача таълим ташкилоти — нодавлат таълим хизматларини кўрсатиш соҳасидаги фаолиятни амалга оширишга доир лицензия асосида мактабгача таълим ва тарбия соҳасида таълим ва тарбия хизматларини кўрсатувчи юридик шахс;

педагогнинг касбий стандарти — мактабгача таълим ташкилоти педагогининг шахсий касбий сифатларига, билимларига, маҳорати ва кўникмаларига доир асосий талаблар мажмуи;

таълим ва тарбиянинг муқобил шакли — мактабгача таълим ва тарбия тизимидаги инновацион таълим-тарбия жараёнини ташкил этиш модели.

4-модда. Мактабгача таълим ва тарбиянинг асосий принциплари

Мактабгача таълим ва тарбиянинг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:

ҳар бир бола учун мактабгача таълим ва тарбия олиш имкониятининг мавжудлиги;

ҳар бир боланинг истеъдоди нишоналарини, иштиёқлари ва қобилиятларини ривожлантириш учун шарт-шароитлар тенглиги;

мактабгача бўлган ёшдаги болаларга таълим, тарбия бериш ва уларни соғломлаштиришнинг, оила ҳамда мактабгача таълим ташкилоти тарбиявий таъсирининг бирлиги;

мактабгача бўлган ёшдаги болаларга таълим ва тарбия бериш уйғунлиги;

боланинг шахсини ривожлантиришга йўналтирилган шахсий ёндашув;

мактабгача ва умумий ўрта таълимнинг изчиллиги ҳамда узлуксизлиги;

таълим ва тарбиянинг демократик ҳамда дунёвий хусусиятга эгалиги;

таълим-тарбия жараёнининг шаффофлиги ва очиқлиги;

мактабгача таълим ва тарбия мазмуни, даражаси ҳамда ҳажмининг мактабгача бўлган ёшдаги болаларнинг ривожланиш хусусиятларига ҳамда соғлиғи ҳолатига мувофиқлиги.

5-модда. Мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари

Мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:

ҳар бир боланинг мактабгача таълим ва тарбия олишга бўлган ҳуқуқи амалга оширилишини таъминлаш;

болаларнинг мактабгача таълим ва тарбияга тўлиқ қамраб олинишини таъминлаш учун шарт-шароитлар яратиш;

боланинг ривожланишида, мактабгача таълим ва тарбия олишида оилага ҳар томонлама ёрдам кўрсатиш;

болаларнинг, шу жумладан алоҳида таълим олиш эҳтиёжлари бўлган болаларнинг сифатли мактабгача таълим ва тарбия олиши учун шарт-шароитлар яратиш;

таълим ва тарбия беришнинг муқобил шаклларини яратиш ҳамда ривожлантириш;

мактабгача таълим ва тарбияни ривожлантиришни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш;

мактабгача таълим ташкилотлари тармоғини кенгайтиришга қаратилган давлат-хусусий шериклик механизмларини жорий этиш ва ривожлантириш;

мактабгача бўлган ёшдаги болаларни ҳар томонлама ривожлантириш мақсадида замонавий инновацион ва ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш;

халқаро ҳамкорликни ривожлантириш.

6-модда. Мактабгача таълим ва тарбия олишга доир давлат кафолатлари

Ҳар бир бола мактабгача таълим ва тарбия олиш ҳуқуқига эга.

Давлат ҳар бир боланинг умумий ўрта таълим ташкилотига ўқишга киришидан бир йил олдин давлат мактабгача таълим ташкилотларида умумий ўрта таълимга мажбурий бир йиллик тайёргарликдан ўтишга бўлган ҳуқуқини кафолатлайди.

Боланинг мактабгача таълим ва тарбия олишига доир давлат кафолатлари давлат мактабгача таълим ташкилотлари негизида мактабгача таълим ва тарбия хизматларини кўрсатиш, шунингдек таълим ва тарбия беришнинг муқобил шаклларини ташкил этиш орқали таъминланади.

2-боб. Мактабгача таълим ва тарбия соҳасини тартибга солиш

7-модда. Мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги давлат сиёсатининг рўёбга чиқарилишини амалга оширувчи органлар

Мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги давлат сиёсатининг рўёбга чиқарилишини амалга оширувчи органлар қуйидагилардан иборат:

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси;

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги;

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги;

ўз тасарруфида мактабгача таълим ташкилотлари бўлган бошқа республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бошқаруви органлари;

маҳаллий давлат ҳокимияти органлари.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилмаган органлар ҳамда ташкилотлар қонунчиликка мувофиқ мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги давлат сиёсатини амалга оширишда иштирок этади.

8-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

мактабгача таълим ва тарбия соҳасида ягона давлат сиёсати амалга оширилишини таъминлайди;

мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги давлат дастурлари ишлаб чиқилишини, тасдиқланишини ва амалга оширилишини таъминлайди;

ўз ваколатлари доирасида мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни қабул қилади;

давлат органлари ва бошқа ташкилотларнинг мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги фаолиятини мувофиқлаштиради;

мактабгача таълим ва тарбия соҳасида давлат-хусусий шерикликни амалга ошириш тартибини белгилайди;

мактабгача таълим ташкилотларини ташкил этиш, қайта ташкил этиш ва тугатиш тартибини белгилайди;

мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги рухсат этиш хусусиятига эга ҳужжатларнинг, шунингдек нодавлат таълим хизматларини кўрсатиш соҳасидаги фаолиятни амалга оширишга доир лицензияларнинг (бундан буён матнда лицензия деб юритилади) берилиш тартибини белгилайди;

мактабгача бўлган ёшдаги болаларни давлат мактабгача таълим ташкилотларига қабул қилиш тартибини белгилайди.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

10-модда. Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги:

мактабгача таълим ва тарбия соҳасида ягона давлат сиёсатини амалга оширади;

мактабгача таълим ва тарбия тўғрисидаги қонунчиликнинг ижро этилишини таъминлайди;

мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги давлат дастурларини ҳамда бошқа дастурларни ишлаб чиқади ва амалга оширади;

ўз ваколатлари доирасида мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни қабул қилади ҳамда уларни ишлаб чиқишда иштирок этади;

давлат мактабгача таълим ташкилотларини ташкил этади, қайта ташкил этади ва тугатади;

мактабгача таълим ташкилотларининг фаолиятига услубий жиҳатдан раҳбарликни амалга оширади;

мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат стандарти ишлаб чиқилишини таъминлайди ҳамда уни тасдиқлайди;

мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат таълим дастурини ишлаб чиқади, тасдиқлайди ва амалга оширади;

илғор педагогик технологияларни ўрганади, умумлаштиради ва таълим-тарбия жараёнига жорий этади;

давлат мактабгача таълим ташкилотларининг ўқув-услубий, дидактик материаллар, бадиий адабиётлар, ривожлантирадиган ўйинлар ва ўйинчоқлар билан таъминланишини, шунингдек уларнинг моддий-техника базаси жиҳозланишини ҳамда мустаҳкамланишини ташкил этади;

давлат мактабгача таълим ташкилотлари ходимларининг малакасига доир талабларни белгилайди;

мактабгача таълим ва тарбия соҳасида кадрларни тайёрлашни, қайта тайёрлашни ҳамда уларнинг малакасини оширишни таъминлайди;

мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги статистика маълумотларининг ҳисоби юритилишини ҳамда таҳлил қилинишини таъминлайди;

давлат мактабгача таълим ташкилоти кузатув кенгашининг фаолиятини ташкил этиш тартибини белгилайди;

мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги илмий-тадқиқот ҳамда илмий-услубий фаолиятни амалга оширади ва мувофиқлаштиради;

боланинг қонуний вакилларига услубий, маслаҳат ёрдами ва бошқа ёрдам кўрсатади;

мактабгача таълим ва тарбия тизимига инвестициялар ҳамда грантларни жалб этиш чораларини кўради, чет эл инвестициялари иштирокидаги амалдаги лойиҳаларни қўллаб-қувватлашни амалга оширади;

мактабгача таълим ташкилотларида таълим-тарбия жараёнининг сифати устидан назоратни ва мониторингни амалга оширади;

мактабгача таълим ташкилотларини аттестациядан ва давлат аккредитациясидан ўтказади;

давлат мактабгача таълим ташкилотларининг раҳбар ва педагог кадрларини аттестациядан ўтказади;

мактабгача таълим ташкилотларининг педагог ходимларига малака тоифалари берилишини ташкил этади;

нодавлат мактабгача таълим ташкилотларига мактабгача таълимнинг нодавлат таълим хизматларини (бундан оилавий нодавлат мактабгача таълим ташкилотларининг хизматлари мустасно) кўрсатиш соҳасидаги фаолияти учун лицензиялар беради;

оилавий нодавлат мактабгача таълим ташкилотлари фаолиятини бошлаганлиги ёки тугатганлиги ҳақида хабарномаларни қабул қилади, уларнинг реестрини юритади.

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

11-модда. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги ваколатлари

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги:

мактабгача бўлган ёшдаги болаларга давлат томонидан кафолатланган ҳажм доирасида бепул малакали тиббий ёрдам кўрсатилишини таъминлайди;

ўз ваколатлари доирасида мактабгача таълим ва тарбия тўғрисидаги қонунчиликнинг ижро этилишини таъминлайди;

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги билан биргаликда боланинг ёшига ва физиологик эҳтиёжларига мос келадиган, рационал ҳамда мутаносиб овқатланиши учун мактабгача таълим ташкилотидаги табиий маҳсулотлар тўпламини белгилайди;

алоҳида таълим олиш эҳтиёжлари бўлган болаларни соғломлаштиришга қаратилган даволаш-соғломлаштириш, реабилитация, санитария-гигиена ва профилактика тадбирларини ўтказади;

мактабгача таълим ташкилотлари ходимларининг тиббий текширувдан ўтказилишини ташкил этади.

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

12-модда. Ўз тасарруфида мактабгача таълим ташкилотлари бўлган республика ижро этувчи ҳокимият органларининг ва хўжалик бошқаруви органларининг ваколатлари

Ўз тасарруфида мактабгача таълим ташкилотлари бўлган республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бошқаруви органлари:

мактабгача таълим ва тарбия тўғрисидаги қонунчиликнинг ижро этилишини таъминлайди;

мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги тармоқ дастурларини ишлаб чиқади, тасдиқлайди ҳамда амалга оширади;

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги билан келишувга кўра ўз тасарруфидаги давлат мактабгача таълим ташкилотларини қайта ташкил этади ва тугатади.

Ўз тасарруфида мактабгача таълим ташкилотлари бўлган республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бошқаруви органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

13-модда. Маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги ваколатлари

Маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари:

мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги ҳудудий дастурларни тасдиқлайди ва уларнинг ижроси устидан назоратни амалга оширади;

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги билан келишувга кўра тегишли ҳудудда давлат мактабгача таълим ташкилотларини ташкил этади, қайта ташкил этади ва тугатади.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари:

мактабгача таълим ва тарбия тўғрисидаги қонунчиликнинг ижро этилишини таъминлайди;

мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги ҳудудий дастурларни ишлаб чиқади ва маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органига тасдиқлаш учун киритади ҳамда амалга оширади;

мактабгача ёшдаги болаларнинг сифатли мактабгача таълим ва тарбия олиши учун зарур шарт-шароитлар яратади;

ўз ваколатлари доирасида мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги давлат-хусусий шериклик борасидаги фаолиятни амалга оширади;

таълим-тарбия жараёни иштирокчиларининг ва мактабгача таълим ташкилотлари ходимларининг ижтимоий ҳимоя қилинишини, ҳаёти, соғлиғи муҳофаза қилинишини, шунингдек ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатлари ҳимоя қилинишини таъминлашга кўмаклашади;

мактабгача таълим ва тарбия тизимига инвестициялар жалб этилиши учун қулай шарт-шароитлар яратиш чораларини кўради.

Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

14-модда. Фуқароларнинг, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг, нодавлат нотижорат ташкилотларининг ҳамда фуқаролик жамияти бошқа институтларининг мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги тадбирларда иштирок этиши

Фуқаролар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари:

мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги давлат дастурларини, ҳудудий дастурларни ҳамда бошқа дастурларни амалга оширишда иштирок этади;

мактабгача таълим ва тарбия соҳасида жамоатчилик назоратини амалга оширади;

аҳоли ўртасида фуқароларнинг ҳуқуқий маданиятини юксалтиришга қаратилган тушунтириш ишларини амалга оширишда иштирок этади.

Фуқаролар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтлари мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги бошқа тадбирларда ҳам иштирок этиши мумкин.

3-боб. Мактабгача таълим ва тарбия тизими. Мактабгача таълим ташкилотларининг турлари

15-модда. Мактабгача таълим ва тарбия тизими

Мактабгача таълим ва тарбия тизими қуйидагиларни ўз ичига олади:

мактабгача таълим ташкилотлари;

таълим беришнинг муқобил шакллари;

мактабгача таълим ва тарбия соҳасида фаолиятни амалга оширувчи илмий-тадқиқот муассасалари ва таълим ташкилотлари;

мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги республика ижро этувчи ҳокимият органлари, шунингдек уларнинг тасарруфидаги ташкилотлар.

16-модда. Мактабгача таълим ташкилотининг мақоми

Мактабгача таълим ташкилоти давлат ва нодавлат ташкилоти бўлиши мумкин.

Нодавлат мактабгача таълим ташкилотлари давлат-хусусий шериклик шартлари асосида ҳам ташкил этилиши мумкин.

Мактабгача таълим ташкилотида сиёсий партиялар ва диний ташкилотларнинг ташкилий тузилмалари ташкил этилишига ҳамда фаолият юритилишига йўл қўйилмайди.

17-модда. Мактабгача таълим ташкилотларининг турлари

Мактабгача таълим ташкилотлари қуйидаги турлар бўйича ташкил этилади:

умумий турдаги мактабгача таълим ташкилоти;

кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилоти;

инклюзив гуруҳларга эга мактабгача таълим ташкилоти;

қўшма турдаги мактабгача таълим ташкилоти.

Умумий турдаги мактабгача таълим ташкилотининг умумий ривожлантириш йўналишидаги гуруҳларида мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат таълим дастури амалга оширилиши таъминланади.

Кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотида ривожланишида жисмоний ёки руҳий нуқсонлари бўлган болалар учун мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат таълим дастури амалга оширилиши таъминланади.

Инклюзив гуруҳларга эга мактабгача таълим ташкилотида болаларнинг алоҳида таълим олиш эҳтиёжлари ва индивидуал имкониятларини ҳисобга олган ҳолда, уларни соғлом муҳитга уйғунлаштириш орқали таълим ва тарбия олиши учун тенг имкониятлар таъминланади.

Қўшма турдаги мактабгача таълим ташкилотида ривожланишида жисмоний ёки руҳий нуқсонлари бўлган болаларнинг ва ривожланишида нуқсонлари бўлмаган болаларнинг битта ташкилотда алоҳида гуруҳларда, шунингдек инклюзив гуруҳларда биргаликда ўқишини ҳамда тарбияланишини ташкил этишга қаратилган мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат таълим дастури амалга оширилиши таъминланади.

Мактабгача таълим ташкилотлари қонунчиликка мувофиқ бошқа турларда ҳам ташкил этилиши мумкин.

4-боб. Мактабгача таълим ташкилотларининг фаолиятини ташкил этиш

18-модда. Давлат мактабгача таълим ташкилотларини ташкил этиш

Давлат мактабгача таълим ташкилоти юридик шахс шаклида ташкил этилади ва ўз фаолиятини устав асосида амалга оширади.

Қуйидагилар давлат мактабгача таълим ташкилотининг муассисларидир:

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ва хўжалик бошқаруви органлари;

маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари.

Бошқа давлат органлари ва ташкилотлар ҳам қонунчиликка мувофиқ давлат мактабгача таълим ташкилотининг муассислари бўлиши мумкин.

19-модда. Нодавлат мактабгача таълим ташкилотларини ташкил этиш

Нодавлат мактабгача таълим ташкилоти юридик шахс шаклида ташкил этилади ва ўз фаолиятини устав ҳамда мактабгача таълимнинг нодавлат таълим хизматларини (бундан оилавий нодавлат мактабгача таълим ташкилотларининг хизматлари мустасно) кўрсатиш соҳасидаги фаолияти учун лицензия асосида амалга оширади.

Юридик ва жисмоний шахслар нодавлат мактабгача таълим ташкилотининг муассислари бўлиши мумкин.

20-модда. Жисмоний шахслар томонидан мактабгача таълим ва тарбия соҳасида таълим хизматлари кўрсатиш

Якка тартибдаги тадбиркор сифатида рўйхатдан ўтказилган жисмоний шахслар мактабгача таълим ва тарбия соҳасида оилавий нодавлат мактабгача таълим ташкилоти шаклида таълим хизматлари кўрсатади.

Якка тартибдаги тадбиркор сифатида рўйхатдан ўтказилган жисмоний шахслар Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигини белгиланган тартибда хабардор қилганидан кейин мактабгача таълим ва тарбия соҳасида таълим хизматларини кўрсатишга ҳақли.

Оилавий нодавлат мактабгача таълим ташкилотларида кўпи билан эллик нафар мактабгача бўлган ёшдаги боланинг таълим ва тарбия олишига йўл қўйилади.

21-модда. Нодавлат мактабгача таълим ташкилотларининг фаолиятини лицензиялаш

Мактабгача таълимнинг нодавлат таълим хизматларини (бундан оилавий нодавлат мактабгача таълим ташкилотларининг хизматлари мустасно) кўрсатиш соҳасидаги фаолияти учун лицензия юридик шахс давлат рўйхатидан ўтганидан кейин берилади.

Лицензия бериш, қайта расмийлаштириш, унинг амал қилиш муддатини узайтириш, амал қилишини тўхтатиб туриш, шунингдек лицензияни бекор қилиш ёки уни бекор қилиш тўғрисидаги ариза билан судга мурожаат қилиш Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги томонидан қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширилади.

22-модда. Мактабгача таълим ташкилотларининг давлат аккредитацияси

Мактабгача таълим ташкилотларининг давлат аккредитацияси Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги томонидан аттестация асосида амалга оширилади.

Мактабгача таълим ташкилотларининг давлат аккредитацияси беш йилда бир марта амалга оширилади.

Мактабгача таълим ташкилотларининг давлат аккредитациясини амалга ошириш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

23-модда. Давлат мактабгача таълим ташкилотларини ташкил этишнинг мажбурийлиги

Давлат мактабгача таълим ташкилотлари:

шаҳарлар, шаҳарчалар ва бошқа аҳоли пунктлари ташкил этилганда;

турар жой мажмуалари қурилганда;

тегишли ҳудудда мактабгача бўлган ёшдаги болаларнинг қонунчиликда белгиланган чекланган сони ошганда мажбурий тартибда ташкил этилади.

Бир нечта кўп квартирали уйдан ёки якка тартибдаги уйлар гуруҳларидан иборат бўлган янги турар жой мажмуаларини лойиҳалаштириш ва қуришда кўп квартирали уйларнинг биринчи қаватларида ёхуд алоҳида бино тарзида ҳар бир икки юзта квартира ёки якка тартибдаги уйлар учун камида элликта ўриндан келиб чиққан ҳолда мактабгача таълим ташкилотининг мавжуд бўлиши шартлиги назарда тутилади.

24-модда. Мактабгача таълим ташкилотининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Мактабгача таълим ташкилоти:

мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат таълим дастури асосида ўз таълим дастурини ишлаб чиқишга;

боланинг қонуний вакиллари билан тузилган шартнома асосида мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат таълим дастурида назарда тутилганидан ташқари қўшимча пулли таълим хизматлари кўрсатишга;

боланинг қонуний вакиллари билан таълим ва тарбия борасида ҳамкорликни амалга оширишга ҳақли.

Мактабгача таълим ташкилоти қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Мактабгача таълим ташкилоти:

давлат мактабгача таълим ва тарбия стандарти талабларига мос келадиган мактабгача таълим даражасини таъминлаши;

болаларнинг ривожланиши, таълим ва тарбия олиши учун хавфсиз шарт-шароитлар яратиши;

болага таълим ва тарбия бериш масалалари юзасидан унинг қонуний вакилларига маслаҳат ёрдамини бериши;

боланинг ҳаётига ёки соғлиғига таҳдидлар, унинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари бузилганлиги фактлари тўғрисида ваколатли органларни хабардор қилиши шарт.

Мактабгача таълим ташкилотининг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

25-модда. Мактабгача таълим ташкилотлари фаолиятини молиялаштириш

Давлат мактабгача таълим ташкилотлари фаолиятини молиялаштириш Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари, мактабгача таълим ташкилотларида болаларни парваришлаш, овқатлантириш ва уларга қараб туриш учун олинадиган тўловлар ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

Нодавлат мактабгача таълим ташкилотлари фаолиятини молиялаштириш уларнинг муассислари маблағлари ва қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.

Давлат мактабгача таълим ташкилоти боланинг қонуний вакиллари билан тузилган шартнома асосида мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат таълим дастурида назарда тутилганидан ташқари қўшимча пулли таълим хизматлари кўрсатишга ҳақли.

26-модда. Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг Мактабгача таълимни ривожлантириш жамғармаси

Мактабгача таълим ташкилотларининг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш ва соҳага малакали мутахассисларни жалб қилиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг Мактабгача таълимни ривожлантириш жамғармаси фаолият кўрсатади.

Мактабгача таълимни ривожлантириш жамғармасининг маблағларини шакллантириш манбалари қуйидагилардан иборат:

Ўзбекистон Республикасининг республика бюджети маблағлари;

давлат мактабгача таълим ташкилотларининг фойдаланилмайдиган кўчмас мулкини реализация қилишдан тушган маблағларнинг 100 фоизи;

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг тузилмасига кирадиган муассасалар ва ташкилотлар фаолиятини текшириш натижалари бўйича Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг ички аудит хизматлари томонидан аниқланган ҳамда Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети, давлат мақсадли жамғармалари ва бюджетдан ташқари жамғармалар даромадига ундирилган бюджет маблағларининг қонунга хилоф харажатлари, ўғриликлар, растраталар, камомадлар суммаларининг 50 фоизи;

Мактабгача таълимни ривожлантириш жамғармасининг вақтинча бўш турган маблағларини жойлаштиришдан олинган даромадлар;

жисмоний ва юридик шахсларнинг, шу жумладан Ўзбекистон Республикаси норезидентларининг хайрия эҳсонлари;

халқаро молия ташкилотлари, хорижий давлатлар ва бошқа донорларнинг кредитлари (қарзлари), грантлари ҳамда техник жиҳатдан кўмаклашиш воситалари;

қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбалар.

Мактабгача таълимни ривожлантириш жамғармасининг маблағлари:

мактабгача таълим ташкилотларини қурилишларнинг манзилли рўйхатларига киритган ҳолда, уларнинг тармоғини кенгайтиришга;

мактабгача таълим ва тарбия тизими органлари ва ташкилотлари ходимларини моддий рағбатлантиришга;

юқори малакали мутахассисларни, шу жумладан чет эллик юқори малакали мутахассисларни фуқаролик-ҳуқуқий шартномалар асосида Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигига ишлаш учун жалб қилишга;

давлат органлари ва ташкилотларининг, лойиҳа институтларининг, илмий муассасалар ҳамда олий таълим ташкилотларининг, халқаро ва хорижий ташкилотларнинг мутахассислари ва экспертларини Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги зиммасига юклатилган вазифалар ҳамда функцияларни бажариш доирасида маслаҳатчилар сифатида жалб қилишга;

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ходимларини ўқитишни, қайта тайёрлашни ва уларнинг малакасини оширишни, шу жумладан уларни Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарида ўқитиш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этишга;

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг, Қорақалпоғистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг, вилоятлар ва Тошкент шаҳар мактабгача ва мактаб таълими бошқармаларининг, туман (шаҳар) мактабгача ва мактаб таълими бўлимларининг ҳамда давлат мактабгача таълим ташкилотларининг биноларини жиҳозлаш ва таъмирлашга;

таълим-тарбия жараёнига илғор педагогик ва ахборот технологияларини жорий этишга, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг фаолиятини такомиллаштиришга қаратилган бошқа тадбирларга сарфланади.

Мактабгача таълимни ривожлантириш жамғармасининг маблағлари қонунчиликка мувофиқ бошқа мақсадлар учун ҳам сарфланиши мумкин.

27-модда. Мактабгача таълимни бошқаришнинг ахборот тизими

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ахборотни йиғиш, сақлаш, излашни, унга ишлов бериш ва ундан фойдаланишни амалга ошириш имконини берувчи Мактабгача таълимни бошқаришнинг ахборот тизими яратилишини ҳамда фаолият кўрсатишини таъминлайди.

Мактабгача таълим ташкилоти тўғрисидаги маълумотларни Мактабгача таълимни бошқаришнинг ахборот тизимига киритиш барча мактабгача таълим ташкилотлари учун мажбурийдир.

Мактабгача таълим ташкилотлари раҳбарлари Мактабгача таълимни бошқаришнинг ахборот тизимига киритиладиган маълумотларнинг ишончлилиги учун шахсан жавобгар бўлади.

Мактабгача таълимни бошқаришнинг ахборот тизимига киритиладиган маълумотлар рўйхати Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги томонидан белгиланади.

5-боб. Мактабгача таълим ташкилотларида таълим-тарбия жараёнини ташкил этиш

28-модда. Мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат стандарти

Мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат стандарти барча мактабгача таълим ташкилотлари учун мажбурийдир.

Мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат стандарти камида беш йилда бир марта қайта кўриб чиқилади.

Мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат стандарти мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат таълим дастурини, мактабгача ёшдаги болаларга мактабгача таълим ва тарбия бериш соҳасидаги ўқув-услубий қўлланмаларни, услубий тавсияларни ишлаб чиқишда, шунингдек мактабгача таълим ташкилотларини лойиҳалаштиришда, қуришда, жиҳозлашда ва уларнинг фаолиятини ташкил этишда ҳисобга олиниши шарт.

29-модда. Мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат таълим дастури

Мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат таълим дастури болани тўлақонли ҳар томонлама камол топтиришга қаратилган таълим-тарбия жараёни ташкил этилишини таъминлайди.

Мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат таълим дастури:

боланинг билим жиҳатидан ва интеллектуал ривожланишини;

боланинг қонуний вакиллари билан ҳамкорликни;

болаларни миллий ҳамда умуминсоний қадриятлар, Ўзбекистон Республикасида яшовчи миллатлар ва элатларнинг урф-одатлари ва анъаналари билан таништиришни;

болаларда ҳалоллик туйғусини шакллантиришни, уларни қонунларга нисбатан ҳурмат руҳида тарбиялашни;

боланинг ижтимоий мослашувини;

алоҳида таълим олиш эҳтиёжлари бўлган болалар билан педагогик-тузатиш (коррекциялаш) ва тиббий-психологик ишлар амалга оширилишини;

болаларни умумий ўрта таълимга тайёрлашни таъминлаши керак.

Жисмоний ва (ёки) руҳий ривожланишидаги нуқсонларини тузатишга (коррекциялашга) ҳамда реабилитация қилишга муҳтож бўлган болаларнинг мактабгача таълим ва тарбия олиши мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат таълим дастури асосида ишлаб чиқилган якка тартибдаги режалар бўйича амалга оширилади.

30-модда. Таълим бериш тили

Мактабгача таълим ташкилотларида таълим бериш тили «Давлат тили тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ белгиланади.

31-модда. Мактабгача таълим ташкилотларининг иш режими

Мактабгача таълим ташкилотларида ўқув йили жорий йилнинг 2 сентябридан кейинги йилнинг 31 майигача бўлган даврни, ёзги соғломлаштириш даври жорий йилнинг 1 июнидан 31 августигача бўлган даврни ўз ичига олади.

Мактабгача таълим ташкилотларидаги гуруҳлар уларда болаларнинг бўлиши давомийлигига қараб:

болалар қисқа вақт бўладиган гуруҳлар (кунига 3-4 соат);

тўлиқ кунли гуруҳлар (кунига 9, 10,5 ва 12 соат);

болалар кечаю кундуз бўладиган гуруҳлар бўлиши мумкин.

Мактабгача таълим ташкилотларининг:

болалар 3-4 соат бўладиган гуруҳларида — кундузги уйқу ташкил этилмайди ва бир марталик овқатлантириш ташкил этилиши мумкин;

болалар 9 — 10,5 соат бўладиган гуруҳларида — уч марталик овқатлантириш ташкил этилиши ва кундузги уйқу учун шароитлар яратилган бўлиши керак;

болалар 12 соат бўладиган гуруҳларида — тўрт марталик овқатлантириш ташкил этилиши ва кундузги уйқу учун шароитлар яратилган бўлиши керак.

Мактабгача таълим ташкилотларининг болалар кечаю кундуз бўладиган гуруҳларида кундузги ва тунги уйқу ҳамда беш марталик овқатлантириш ташкил этилиши учун шароитлар яратилган бўлиши керак.

Уч ёшдан етти ёшгача бўлган болалар узлуксиз ухламайдиган муддатнинг тавсия этиладиган максимал давомийлиги 5,5 — 6 соатни ташкил этади.

Уч ёшдан етти ёшгача бўлган болалар учун суткалик уйқунинг тавсия этиладиган умумий давомийлиги муддати 12 — 12,5 соатни ташкил этади, шундан 2 — 2,5 соатни кундузги уйқу учун ажратиш тавсия қилинади.

Мактабгача таълим ташкилотининг иш режими ва болаларнинг унда бўлиши давомийлиги унинг уставида белгиланади.

6-боб. Мактабгача бўлган ёш даврлари. Болаларни мактабгача таълим ташкилотларига қабул қилиш ва улардан чиқариш

32-модда. Мактабгача бўлган ёш ва унинг даврлари

Мактабгача бўлган ёш бола шахсининг жисмоний, психологик ва ижтимоий жиҳатдан шаклланишининг асосий давридир.

Мактабгача бўлган ёш қуйидаги даврларни ўз ичига олади:

гўдаклик (туғилганидан бир ёшгача);

илк болалик (бир ёшдан уч ёшгача);

мактабгача бўлган кичик ёш (уч ёшдан тўрт ёшгача);

мактабгача бўлган ўртача ёш (тўрт ёшдан беш ёшгача);

мактабгача бўлган катта ёш (беш ёшдан етти ёшгача).

33-модда. Болаларни мактабгача таълим ташкилотларига қабул қилиш ва улардан чиқариш

Умумий турдаги давлат мактабгача таълим ташкилотларига болаларни қабул қилиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланадиган тартибда амалга оширилади.

Давлат кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотларига ва қўшма турдаги давлат мактабгача таълим ташкилотларидаги ривожланишида жисмоний ёки руҳий нуқсонлари бўлган болалар учун мўлжалланган гуруҳларга болаларни қабул қилиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда психологик-тиббий-педагогик комиссия хулосаси асосида, боланинг қонуний вакиллари розилиги билан амалга оширилади.

Нодавлат мактабгача таълим ташкилотларига болаларни қабул қилиш ва улардан чиқариш нодавлат мактабгача таълим ташкилотининг уставига мувофиқ амалга оширилади.

34-модда. Мактабгача таълим ташкилоти гуруҳларини тўлдириш

Гуруҳ мактабгача таълим ташкилотининг таркибий бирлигидир.

Мактабгача таълим ташкилотидаги гуруҳлар ёшга доир тоифалар ёки ёшга доир бўлмаган тоифалар бўйича тўлдирилиши мумкин.

Гуруҳлар ёшга доир тоифалар бўйича тўлдирилганда қуйидаги ёш тоифалари белгиланади:

илк ривожланиш гуруҳи (бир ёшдан уч ёшгача);

кичик гуруҳ (уч ёшдан тўрт ёшгача);

ўрта гуруҳ (тўрт ёшдан беш ёшгача);

катта гуруҳ (беш ёшдан олти ёшгача);

мактабга тайёрлов гуруҳи (олти ёшдан етти ёшгача).

Мактабгача таълим ташкилоти гуруҳларини тўлдириш ва болаларни бир гуруҳдан бошқасига ўтказиш ҳар йили ўқув йили бошлангунига қадар амалга оширилади.

Умумий турдаги давлат мактабгача таълим ташкилотларида гуруҳлар тегишли равишда қуйидаги миқдорда тўлдирилади:

уч ёшдан етти ёшгача бўлган болалар гуруҳларида — кўпи билан ўттиз нафар бола;

болалар қисқа вақт бўладиган гуруҳларда — кўпи билан ўттиз нафар бола;

турли ёшдагилар гуруҳларида — кўпи билан йигирма беш нафар бола;

болалар кечаю кундуз бўладиган гуруҳларда — кўпи билан ўн нафар бола.

Агар давлат мактабгача таълим ташкилоти жойлашган ерда давлат мактабгача таълим ташкилотига боришни хоҳловчи мактабгача бўлган ёшдаги болалар сони йигирма нафардан кам бўлса ва бу жойда бошқа давлат мактабгача таълим ташкилоти мавжуд бўлмаса, Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги билан келишилган ҳолда кам сонли болалардан иборат гуруҳларни ташкил этишга йўл қўйилади.

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги билан келишувга кўра гуруҳларни уларни тўлдиришнинг энг кўп миқдори оширилган ҳолда ташкил этишга йўл қўйилади.

Нодавлат мактабгача таълим ташкилотларида гуруҳларни тўлдириш тартиби мактабгача таълим ташкилотларини сақлашга, уларнинг тузилишига ва улардаги иш режимини ташкил этишга доир санитария-гигиена талаблари ҳисобга олинган ҳолда уларнинг муассиси томонидан белгиланади.

Кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотида ривожланишида жисмоний ёки руҳий нуқсонлари бўлган болалар учун гуруҳлар тегишинча қуйидаги миқдорда тўлдирилади:

нутқида оғир нуқсонлари бўлган болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн икки нафар бола;

кар болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн нафар бола;

яхши эшитмайдиган болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн икки нафар бола;

кўзи ожиз болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн нафар бола;

кўзи яхши кўрмайдиган болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн икки нафар бола;

таянч-ҳаракат аппарати бузилган болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн саккиз нафар бола;

гемипарез, монопарез, плегия асоратлари бўлган болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн икки нафар бола;

болалар церебрал фалажи синдроми асоратлари бўлган болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн нафар бола;

енгил даражада ақли заиф бўлган ақлий нуқсонлари бор болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн икки нафар бола, ўртамиёна ва ўртача даражада ақли заиф бўлган ақлий нуқсонлари бор болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн нафар бола;

аутизмга чалинган уч ёшдан катта болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн нафар бола;

ақлий ривожланиши кечикаётган уч ёшдан катта болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн икки нафар бола;

мураккаб нуқсонлари (икки ва ундан ортиқ нуқсони) бўлган болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн нафар бола.

Инклюзив гуруҳларга эга мактабгача таълим ташкилотида гуруҳлар тегишинча қуйидаги миқдорда тўлдирилади:

1) уч ёшгача бўлган болалар учун гуруҳларда — кўпи билан йигирма беш нафар бола, шу жумладан ривожланишида жисмоний ёки руҳий нуқсонлари бўлган икки ёшдан уч ёшгача кўпи билан уч нафар бола;

2) уч ёшдан катта болалар учун гуруҳларда:

кўпи билан йигирма беш нафар бола, шу жумладан ривожланишида жисмоний ёки руҳий нуқсонлари бўлган (яхши кўра олмайдиган ёки яхши эшита олмайдиган ёки таянч-ҳаракат аппаратида нуқсонлари бўлган) кўпи билан уч нафар бола;

кўпи билан йигирма беш нафар бола, шу жумладан ривожланишида жисмоний ёки руҳий нуқсонлари бўлган (кўриш амблиопиясига чалинган, кўзи ғилай ёки нутқида оғир нуқсонлари бўлган ёки аутизмга чалинган) кўпи билан икки нафар бола;

кўпи билан йигирма беш нафар бола, шу жумладан нутқида оғир нуқсонлари бўлган кўпи билан уч нафар бола;

кўпи билан йигирма беш нафар бола, шу жумладан руҳий ривожланишида кечикаётган кўпи билан уч нафар бола.

Қўшма турдаги мактабгача таълим ташкилотида ривожланишида жисмоний ёки руҳий нуқсонлари бўлган болалар учун гуруҳлар тегишинча қуйидаги миқдорда тўлдирилади:

қулоғи кар болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн нафар бола;

қулоғи яхши эшитмайдиган болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн икки нафар бола;

кўзи ожиз болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн нафар бола;

кўзи яхши кўрмайдиган болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн икки нафар бола;

таянч-ҳаракат аппарати бузилган болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн саккиз нафар бола;

гемипарез, монопарез, плегия асоратлари бўлган болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн икки нафар бола;

болалар церебрал фалажи синдроми асоратлари бўлган болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн нафар бола;

аутизмга чалинган уч ёшдан катта болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн нафар бола;

мураккаб нуқсонлари (икки ва ундан ортиқ нуқсони) бўлган болалар учун гуруҳларда — кўпи билан ўн нафар бола.

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги билан келишувга кўра, кўп тармоқли ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотида, инклюзив гуруҳларга эга мактабгача таълим ташкилотида ҳамда қўшма турдаги мактабгача таълим ташкилотида ривожланишида жисмоний ёки руҳий нуқсонлари бўлган болалар учун гуруҳларни санитария-гигиена талаблари ҳисобга олиниб, мазкур гуруҳларни тўлдиришнинг энг кўп миқдори қисқартирилган ёки оширилган ҳолда ташкил этишга йўл қўйилади.

35-модда. Мактабгача таълим ташкилотларида болаларни парваришлаганлик, овқатлантирганлик ва уларга қараб турганлик учун ҳақ тўлаш

Давлат мактабгача таълим ташкилотларида болаларни парваришлаганлик, овқатлантирганлик ва уларга қараб турганлик учун ҳақ тўлаш қонунчиликда белгиланган миқдорларда амалга оширилади.

Нодавлат мактабгача таълим ташкилоти ўзи кўрсатаётган мактабгача таълим ва тарбия хизматлари қийматини мустақил равишда белгилайди, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Ижтимоий жиҳатдан қўллаб-қувватлашга муҳтож бўлган оилаларнинг болаларини парваришлаганлик, овқатлантирганлик ва уларга қараб турганлик учун ҳақ тўлаш имтиёзли шартларда қонунчиликда белгиланган миқдорларда амалга оширилади.

7-боб. Мактабгача таълим ташкилотларидаги таълим-тарбия жараёни иштирокчилари, уларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

36-модда. Мактабгача таълим ташкилотларидаги таълим-тарбия жараёни иштирокчилари

Мактабгача таълим ташкилотларидаги таълим-тарбия жараёни иштирокчилари қуйидагилардан иборат:

мактабгача бўлган ёшдаги бола;

боланинг қонуний вакиллари;

педагог ходимлар.

Мактабгача таълим ташкилотининг таълим-тарбия жараёни иштирокчилари билан ўзаро муносабатлари шартнома билан тартибга солинади.

37-модда. Мактабгача бўлган ёшдаги болаларнинг ҳуқуқлари

Мактабгача бўлган ёшдаги болалар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

давлат томонидан кафолатланган ҳажм доирасида бепул тиббий ёрдам олиш;

соғлиқ учун хавфсиз бўлган шароитларда таълим олиш ва тарбияланиш;

соғлом турмуш тарзини олиб бориш, болаларни меҳнат қилишга мажбурлашнинг ҳар қандай шаклларидан, жисмоний ва руҳий зўравонликдан, ўз шаъни ва қадр-қиммати камситилишидан ҳимояланиш;

ўз соғлиғига зарар етказадиган ахборотдан ҳимояланиш;

умумий ўрта таълимга мажбурий бир йиллик тайёргарликдан ўтиш.

Мактабгача ёшдаги болалар қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

38-модда. Боланинг қонуний вакилларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Боланинг қонуний вакиллари қуйидаги ҳуқуқларга эга:

боланинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш;

ўз боласи учун мактабгача таълим шаклини ва таълим олиш тилини танлаш;

мактабгача таълим ташкилотлари маъмуриятидан мактабгача таълим ва тарбия тўғрисидаги қонунчиликда назарда тутилган зарур шарт-шароитлар таъминланишини талаб қилиш;

мактабгача бўлган ёшдаги болани ривожлантириш, унга мактабгача таълим ва тарбия бериш масалалари юзасидан давлат органларига мурожаат қилиш;

болага нисбатан ҳурмат билан муносабатда бўлишни талаб қилиш;

мактабгача таълим ташкилотидаги таълим-тарбия жараёни ташкил этилишида иштирок этиш;

давлат мактабгача таълим ташкилотининг кузатув кенгаши таркибини сайлаш ва унга сайланиш.

Боланинг қонуний вакиллари қонунчиликка ва шартномага мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Боланинг қонуний вакиллари:

боланинг жисмоний соғлиғи, руҳий ҳолати ҳақида қайғуриши, унинг табиий қобилиятлари, иштиёқлари ва истеъдодларини ривожлантириш учун зарур шарт-шароитлар яратиши;

боланинг мактабгача таълим ташкилотларида мактабгача таълим ва тарбия олишига кўмаклашиши ёки унинг оилада таълим ва тарбия олишини таъминлаши;

мактабгача таълим ташкилотларидаги таълим-тарбия жараёни бошқа иштирокчиларининг шаъни, қадр-қиммати ва ишчанлик обрўсини ҳурмат қилиши;

болаларни Ватанга муҳаббат, меҳнатга, ўз халқининг миллий, тарихий, маданий қадриятларига, шунингдек умуминсоний қадриятларга ҳурмат билан муносабатда бўлиш, атроф-муҳитга эҳтиёткорона муносабатда бўлиш руҳида тарбиялаши;

оилада боланинг ҳар томонлама ривожланиши, таълим ва тарбия олиши учун зарур шарт-шароитларни таъминлаши шарт.

Боланинг қонуний вакилларининг зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

Болаларнинг умумий ўрта таълим муассасасига киргунига қадар умумий ўрта таълимга бир йиллик мажбурий тайёргарлик кўриши учун жавобгарлик уларнинг қонуний вакиллари зиммасига юклатилади.

39-модда. Мактабгача таълим ташкилотлари педагог ходимларининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари

Мактабгача таълим ташкилотларининг педагог ходимлари:

касбий шаъни, қадр-қиммати ва ишчанлик обрўсини ҳимоя қилиш;

ижодий ташаббус кўрсатиш, таълим ва тарбия услубиётларини, ўқув қўлланмалари ҳамда таълим воситаларини эркин танлаш;

мактабгача таълим ташкилотини бошқаришда иштирок этиш;

мактабгача таълим ташкилотининг таълим дастурларини ишлаб чиқишда иштирок этиш;

педагогик фаолиятидаги муваффақиятлар учун маънавий ва моддий рағбатлантирилиш;

мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги илмий, инновацион, халқаро фаолиятда иштирок этиш ҳуқуқига эга.

Мактабгача таълим ташкилотларининг педагог ходимлари қонунчиликка мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.

Мактабгача таълим ташкилотларининг педагог ходимларини ўз касбий мажбуриятларини бажариши билан боғлиқ бўлмаган иш турларига жалб этишга йўл қўйилмайди, бундан қонунчиликда назарда тутилган ҳоллар мустасно.

Мактабгача таълим ташкилотларининг педагог ходимлари:

болаларга профессионал даражада таълим ва тарбия бериши;

педагогик этикага риоя этиши, боланинг шаъни ва қадр-қимматини ҳимоя қилиши, болаларни зўравонлик кўринишларидан ҳимоя қилиши, уларни ватанпарварлик, меҳнатга, қонуний вакилларига ҳурмат билан ва атроф-муҳитга эҳтиёткорона муносабатда бўлиш руҳида тарбиялаши;

мактабгача таълим ва тарбиянинг давлат таълим дастурини бажариши;

ўз малакасини ошириши;

ўз касбий кўникмаларини ва педагогик маҳоратини такомиллаштириши шарт.

Мактабгача таълим ташкилотларининг педагог ходимлари зиммасида қонунчиликка мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

Таълим-тарбия жараёнидан сиёсий мақсадларда ёки болаларни қонунчиликка зид бўлган ҳаракатларни содир этишга ундаш учун фойдаланиш тақиқланади.

40-модда. Давлат мактабгача таълим ташкилотларининг педагог ходимларининг ҳафталик иш юкламаси

Давлат мактабгача таълим ташкилотларининг педагог ходимлари учун ҳафталик иш юкламасининг миқдорлари қонунчиликка мувофиқ белгиланади.

Давлат мактабгача таълим ташкилотларининг педагог ходимларининг ҳафталик иш юкламаси ушбу иш тури бўйича иш вақти нормаланган давомийлигининг бир ярим баравари миқдоридан ошмаслиги керак.

Қонунчиликда давлат мактабгача таълим ташкилотларининг педагог ходимларининг айрим тоифалари учун ҳафталик иш юкламасининг бошқача давомийлиги белгиланиши мумкин.

41-модда. Мактабгача таълим ташкилотлари ходимларининг меҳнатига ҳақ тўлаш ва дам олиши

Мактабгача таълим ташкилотлари ходимларининг меҳнатига ҳақ тўлаш миқдори ва тартиби қонунчиликда белгиланади.

Давлат мактабгача таълим ташкилотлари ходимларининг лавозим маошлари қуйидагилар асосида шакллантирилади:

давлат мактабгача таълим ташкилоти ходимининг лавозими ва малака тоифасига мувофиқ белгиланган базавий тариф ставкалари;

лавозим маошларига устамалар ва қўшимча ҳақлар.

Давлат мактабгача таълим ташкилотларининг ходимлари учун қуйидаги малака тоифалари белгиланади:

ўрта махсус, касб-ҳунар маълумотига эга мутахассис;

бакалавр даражасига ёки олий таълим даражаси бўйича академик даражалар жорий этилгунига қадар олинган олий маълумотга эга мутахассис;

бакалавр, магистр даражасига ёки олий таълим даражаси бўйича академик даражалар жорий этилгунига қадар олинган олий маълумотга эга иккинчи тоифали мутахассис;

бакалавр, магистр даражасига ёки олий таълим даражаси бўйича академик даражалар жорий этилгунига қадар олинган олий маълумотга эга биринчи тоифали мутахассис;

бакалавр, магистр даражасига ёки олий таълим даражаси бўйича академик даражалар жорий этилгунига қадар олинган олий маълумотга эга олий тоифали мутахассис.

Мактабгача таълим ташкилотларининг ходимларига иш вақтининг қисқартирилган муддати белгиланади, ҳар йилги узайтирилган ҳақ тўланадиган таътил ва қонунчиликда назарда тутилган имтиёзлар берилади.

42-модда. Педагогнинг касбий стандарти

Иш берувчилар томонидан педагогнинг касбий стандарти:

кадрлар сиёсатини шакллантириш;

педагог кадрларни ишга қабул қилиш;

меҳнат шартномаларини тузиш;

лавозим йўриқномасини ишлаб чиқиш;

меҳнатга ҳақ тўлаш;

педагоглар ўқишини ташкил этиш;

мактабгача таълим ташкилотлари педагогларини аттестациядан ўтказиш чоғида қўлланилади.

Педагогнинг касбий стандарти ҳудудларнинг маданий, демографик ва бошқа хусусиятлари инобатга олинган ҳолда талаблар билан тўлдирилиши мумкин.

Педагогнинг касбий стандарти педагогнинг шахсий сифатларига нисбатан унинг билимлари, маҳорати ва кўникмаларидан ажралмас бўлган талаблар қўяди.

Мактабгача таълим ташкилоти педагогининг касбий стандарти Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

Педагогнинг малака тоифаси педагогнинг касбий стандартига мувофиқ берилади.

43-модда. Мактабгача таълим ташкилотларининг педагог ходимларини аттестациядан ўтказиш

Мактабгача таълим ташкилотларининг педагог ходимларини аттестациядан ўтказиш беш йилда камида бир марта амалга оширилади.

Мактабгача таълим ташкилотларининг педагог ходимларини аттестациядан ўтказиш Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги томонидан амалга оширилади.

Мактабгача таълим ташкилотининг педагог ходимларини аттестациядан ўтказиш натижаларига кўра педагог ходимнинг эгаллаб турган лавозимига мувофиқлиги аниқланади ва унинг малака тоифаси белгиланади.

Мактабгача таълим ташкилотларининг педагог ходимларини аттестациядан ўтказиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

44-модда. Мактабгача таълим ва тарбия тизимида меҳнат фаолиятини амалга оширишга доир чекловлар

Муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган деб топилган, педагогик фаолиятни амалга оширишга тўсқинлик қиладиган касалликлари ёки жисмоний нуқсонлари бўлган шахслар, шунингдек қасддан жиноятлар содир этганлиги учун илгари ҳукм қилинган шахслар мактабгача таълим ташкилотларида педагогик фаолият билан шуғулланиши мумкин эмас.

Педагогик фаолиятни амалга ошириш жараёнида болаларга нисбатан жисмоний ва (ёки) руҳий зўравонликка оид ҳуқуқбузарликни содир этганлик учун маъмурий жавобгарликка тортилган шахслар бир йил муддат давомида мактабгача таълим ташкилотларида педагогик фаолият билан шуғулланиши мумкин эмас.

Илгари ўзининг айбли ҳаракатлари сабабли меҳнат шартномаси тугатилган шахслар, шунингдек қўлланилган жазо чорасидан, судланганлиги ҳолати тугатилганлигидан ёки олиб ташланганлигидан ҳамда ўзига нисбатан амнистия ёки афв этиш акти қўлланилганлигидан қатъи назар, қасддан содир этилган жиноятлар учун илгари ҳукм қилинган шахслар, жиноят ишлари айбдорлиги тўғрисидаги масала ҳал этилмаган ҳолда тугатилган жиноятлар содир этган шахслар мактабгача таълим ва тарбия тизими органлари ва ташкилотларининг раҳбарлик лавозимларига тайинланиши мумкин эмас.

Қонунда мактабгача таълим ва тарбия тизимида меҳнат фаолиятини амалга оширишга доир бошқа чекловлар ҳам белгиланиши мумкин.

8-боб. Мактабгача бўлган ёшдаги болаларни ижтимоий ҳимоя қилиш

45-модда. Мактабгача бўлган ёшдаги болаларга қараб туриш ва уларни таъминлаш

Давлат мактабгача бўлган ёшдаги болаларнинг, айниқса етим болалар ва ота-онасининг қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг, соғлиғининг ҳолатини тузатишга, узоқ вақт даволанишга ҳамда реабилитация қилишга муҳтож бўлган болаларнинг, шунингдек кам таъминланган ва кўп болали оилалардаги болаларнинг ижтимоий ҳимоя қилиниши ва қўллаб-қувватланишини таъминлайди.

Жисмоний ёки руҳий ривожланишида турли нуқсонлар бўлган болаларга қараб туриш қисман ёки тўлиқ давлат таъминоти асосида амалга оширилади.

Етим болалар ва ота-онасининг ёки бошқа қонуний вакилларининг қарамоғидан маҳрум бўлган болалар тўлиқ давлат таъминотида бўлади.

Етим болаларга ва ота-онасининг қарамоғидан маҳрум бўлган болаларга қариндошлик муносабатларини сақлаш, шунингдек уларнинг шахсий номулкий ва мулкий ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ҳуқуқи кафолатланади.

Кўриш, эшитиш қобилиятини, таянч-ҳаракат аппаратини тузатишга муҳтож бўлган болалар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан ҳаракатланиш, протезлаш, ахборотни идрок этиш ва қабул қилиш воситалари, шунингдек бошқа индивидуал тузатиш воситалари билан таъминланади.

46-модда. Мактабгача таълим ташкилотларида болаларнинг овқатланишини ташкил этиш

Мактабгача бўлган ёшдаги болалар учун табиий озиқ-овқат маҳсулотлари тўплами, уларни ёшига доир физиологик эҳтиёжларига мувофиқ бўлган рационал ва мутаносиб озиқ-овқат билан таъминлаш тартиби Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги билан биргаликда белгиланади.

Мактабгача таълим ташкилотларида озиқ-овқат сифати устидан назорат Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси, унинг ҳудудий бўлинмалари ҳамда мактабгача ва мактаб таълими органлари томонидан амалга оширилади.

Мактабгача таълим ташкилотларида мактабгача бўлган ёшдаги болаларнинг овқатланишини ташкил этиш аутсорсинг услуби билан ҳам амалга оширилиши мумкин.

47-модда. Мактабгача таълим ташкилотларида болаларнинг соғлиғини сақлаш

Мактабгача таълим ташкилотларида болаларнинг соғлиғини сақлаш қуйидагиларни ўз ичига олади:

биринчи тиббий ёрдам кўрсатиш;

мақбул ўқув юкламасини белгилаш;

соғлом турмуш тарзи кўникмаларини тарғиб қилиш, шакллантириш ва ўргатиш;

соғломлаштириш тадбирларини ташкил этиш;

кун тартибига риоя этиш;

соғлом овқатланишни ташкил этиш;

жисмоний фаоллик учун шарт-шароитлар яратиш.

Мактабгача бўлган ёшдаги болаларга тиббий ёрдам мактабгача таълим ташкилотларининг ёки тегишли соғлиқни сақлаш муассасаларининг тиббий ходимлари томонидан кўрсатилади.

Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси ҳамда унинг ҳудудий бўлинмалари мактабгача ва мактаб таълими органлари билан биргаликда мактабгача таълим ташкилотларида санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига риоя этилиши устидан назоратни амалга оширади. Соғлиқни сақлаш органлари мактабгача ва мактаб таълими органлари билан биргаликда ҳар йили болаларнинг бепул тиббий кўрикдан ўтказилишини, уларнинг соғлиғи ҳолати мониторингини ва тузатилишини (коррекцияланишини) таъминлайди.

Мактабгача таълим ташкилотларининг тиббий ходимлари санитария қоидалари ва нормаларига, гигиеник нормативларга риоя этилиши, шунингдек мактабгача таълим ташкилотларида даволаш-профилактика чора-тадбирлари ўтказилиши учун жавобгар бўлади.

9-боб. Мактабгача таълим ташкилотини бошқариш ва унинг фаолиятини ташкил этиш тартиби

48-модда. Мактабгача таълим ташкилотини бошқариш

Давлат мактабгача таълим ташкилотини бошқаришни қуйидагилар амалга оширади:

педагогик кенгаш;

кузатув кенгаши;

давлат мактабгача таълим ташкилоти раҳбари.

Нодавлат мактабгача таълим ташкилотини бошқариш тартиби унинг таъсис ҳужжатларида белгиланади.

49-модда. Давлат мактабгача таълим ташкилотининг педагогик кенгаши

Давлат мактабгача таълим ташкилотининг педагогик кенгаши педагог ходимлардан иборат бўлган, унинг педагогик фаолияти билан боғлиқ масалаларни муҳокама қилишга доир ваколатларни амалга оширадиган давлат мактабгача таълим ташкилотининг коллегиал бошқарув органидир.

Давлат мактабгача таълим ташкилотининг педагогик кенгаши:

давлат мактабгача таълим ташкилотида таълим-тарбия жараёнини ташкил этиш ва такомиллаштириш масалаларини кўриб чиқади;

давлат мактабгача таълим ташкилотининг иш режасини ва педагог ходимларнинг педагогик юкламасини белгилайди;

давлат мактабгача таълим ташкилотининг таълим дастурини амалга ошириш натижаларини баҳолайди;

давлат мактабгача таълим ташкилотининг боланинг қонуний вакиллари билан ўзаро муносабатлари тартибини белгилайди;

давлат мактабгача таълим ташкилоти педагог ходимларининг малакасини ошириш, уларнинг ижодий ташаббускорлигини ривожлантириш, таълим ва тарбия жараёнига илм-фан ютуқларини ва илғор педагогик тажрибани жорий этиш масалаларини муҳокама қилади;

давлат мактабгача таълим ташкилотининг ходимларини маънавий ва моддий рағбатлантириш масалаларини кўриб чиқади;

давлат мактабгача таълим ташкилоти раҳбарининг ва педагог ходимларининг ҳисоботларини эшитади.

Давлат мактабгача таълим ташкилотининг педагогик кенгаши қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

50-модда. Давлат мактабгача таълим ташкилотининг кузатув кенгаши

Давлат мактабгача таълим ташкилотида болани тарбиялаш, ривожлантириш ва унга таълим беришга кўмаклашиш мақсадида кузатув кенгаши ташкил этилиб, унинг таркиби ушбу ташкилотга борадиган болаларнинг қонуний вакиллари, ўз ходимлари, шунингдек нодавлат нотижорат ташкилотларининг ҳамда фуқаролик жамияти бошқа институтларининг вакиллари орасидан шакллантирилади.

Давлат мактабгача таълим ташкилотининг кузатув кенгаши:

давлат мактабгача таълим ташкилотини ривожлантиришнинг устувор йўналишларини белгилайди;

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигига келишишга киритиш учун туман (шаҳар) мактабгача ва мактаб таълими бўлими томонидан тавсия этилган номзодлар орасидан давлат мактабгача таълим ташкилоти раҳбарини белгилайди, шунингдек уни эгаллаб турган лавозимидан озод этиш юзасидан таклифлар киритади;

давлат мактабгача таълим ташкилоти раҳбарининг ушбу ташкилот фаолиятини такомиллаштириш юзасидан кўрилаётган чора-тадбирлар, молия-хўжалик ҳолати, даромадлар ва харажатлар, бюджет маблағларидан, бюджетдан ташқари, ҳомийлик ва бошқа маблағлардан фойдаланиш тўғрисидаги ҳисоботларини эшитади;

давлат мактабгача таълим ташкилоти раҳбарининг ва бошқа ходимларининг фаолиятига тааллуқли ижтимоий сўровлар ўтказади;

туман (шаҳар) мактабгача ва мактаб таълими бўлимларига давлат мактабгача таълим ташкилоти раҳбарларини ва бошқа ходимларини рағбатлантириш тўғрисида таклифлар киритади.

Давлат мактабгача таълим ташкилотининг кузатув кенгаши қонунчиликка мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга ошириши мумкин.

Давлат мактабгача таълим ташкилоти кузатув кенгашининг фаолиятини ташкил этиш тартиби Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги томонидан белгиланади.

51-модда. Давлат мактабгача таълим ташкилотининг раҳбари

Директор давлат мактабгача таълим ташкилотининг раҳбаридир.

Директор давлат мактабгача таълим ташкилотининг фаолиятига жорий раҳбарликни амалга оширади.

Давлат мактабгача таълим ташкилоти директорининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, давлат мактабгача таълим ташкилотининг устави, шунингдек меҳнат шартномаси билан белгиланади.

10-боб. Мактабгача таълим ва тарбия тизимининг илмий-услубий таъминоти. Мактабгача таълим ва тарбия тизимини илмий-услубий жиҳатдан таъминлаш вазифалари

52-модда. Мактабгача таълим ва тарбия тизимининг илмий-услубий таъминоти

Мактабгача таълим ва тарбия тизимининг илмий-услубий таъминотини қуйидагилар амалга оширади:

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ва унинг тасарруфидаги илмий-услубий муассасалар;

Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси, тегишли тармоқ илмий-тадқиқот муассасалари ва олий таълим ташкилотлари;

Мактабгача таълим ва тарбия тизимининг раҳбар ва педагог кадрларини қайта тайёрлаш ҳамда уларнинг малакасини ошириш институтлари (курслари).

Мактабгача таълим ва тарбия тизимининг илмий-услубий таъминотини қонунчиликка мувофиқ бошқа илмий ва таълим ташкилотлари ҳам амалга ошириши мумкин.

53-модда. Мактабгача таълим ва тарбия тизимини илмий-услубий жиҳатдан таъминлаш вазифалари

Мактабгача таълим ва тарбия тизимини илмий-услубий жиҳатдан таъминлаш вазифалари қуйидагилардан иборат:

таълим-тарбия жараёнига илғор педагогик ва ахборот технологияларини жорий этиш;

мактабгача таълим ташкилотлари учун ўқув-услубий ва дидактик материаллар ишлаб чиқиш ва ишлаб чиқариш;

мактабгача таълим ва тарбия соҳасида илмий тадқиқотлар олиб бориш;

мактабгача таълим ва тарбияни бошқаришнинг замонавий услубларини ишлаб чиқиш ва жорий этиш;

мактабгача таълим ва тарбия тизимига жорий этиладиган таълим услублари ва дастурлари самарадорлигини таҳлил қилиш ҳамда баҳолаш.

11-боб. Якунловчи қоидалар

54-модда. Низоларни ҳал этиш

Мактабгача таълим ва тарбия соҳасидаги низолар қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

55-модда. Мактабгача таълим ва тарбия тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Мактабгача таълим ва тарбия тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади.

56-модда. Ушбу Қонуннинг ижросини, етказилишини, моҳияти ва аҳамияти тушунтирилишини таъминлаш

Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

57-модда. Қонунчиликни ушбу Қонунга мувофиқлаштириш

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

давлат бошқаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

58-модда. Ушбу Қонуннинг кучга кириши

Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан олти ой ўтгач кучга киради.

Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент. ш.,

2019 йил 16 декабрь,

ЎРҚ-595-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 17.12.2019 й., 03/19/595/4160-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон, 27.04.2021 й., 03/21/685/0373-сон, 12.10.2021 й., 03/21/721/0952-сон; 15.03.2023 й., 03/23/823/0150-сон; 09.09.2024 й., 03/24/957/0689-сон; 30.12.2025 й., 03/25/1109/1241-сон; 07.02.2026 й., 03/26/1117/0116-сон; 23.06.2026 й., 03/26/1155/0616-сон; 12.09.2026 й., 03/26/1174/0920-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2019-yil 22-oktabrda qabul qilingan Senat tomonidan 2019-yil 14-dekabrda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisidagi qonunchilik

Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisidagi Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

alohida taʼlim olish ehtiyojlari boʻlgan bolalar — nogironligi boʻlganidan yoki boʻlmasligidan qatʼi nazar, oila, pedagoglar, mutaxassislar, jamiyat va davlatning alohida eʼtiboriga muhtoj boʻlgan individual ehtiyojlarga ega bolalar;

davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti — davlat tomonidan moliyalashtiriladigan va boshqariladigan hamda maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat standartiga muvofiq maktabgacha taʼlim va tarbiya xizmatlari koʻrsatuvchi tashkilot;

inklyuziv taʼlim va tarbiya — bolalarning alohida taʼlim olishga boʻlgan ehtiyojlarini hamda individual imkoniyatlarini hisobga olgan holda taʼlim va tarbiya olishi uchun teng imkoniyatlarni taʼminlaydigan jarayon;

maktabgacha boʻlgan yosh — bolalarning tugʻilgan paytidan yetti yoshgacha, to ularga umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarida taʼlim berish boshlangan paytga qadar boʻlgan yoshi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya — bolalarga taʼlim va tarbiya berishga, ularni intellektual, maʼnaviy-axloqiy, etik, estetik va jismoniy jihatdan rivojlantirishga, shuningdek bolalarni umumiy oʻrta taʼlimga tayyorlashga qaratilgan uzluksiz taʼlim turi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya davlat standarti — taʼlim-tarbiya jarayonining hajmiga, mazmuniga va sifatiga, maktabgacha taʼlim tashkilotini qurish va jihozlashga, shuningdek maktabgacha yoshdagi bolalarning sogʻlom ovqatlanishini va xavfsizligini tashkil etishga doir majburiy talablar majmui;

maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat taʼlim dasturi — bola tomonidan oʻzlashtirilishi lozim boʻlgan asosiy bilimlarning, mahorat va koʻnikmalarning hajmini hamda mazmunini belgilovchi, shuningdek taʼlim va tarbiya mazmunining oʻziga xosligini, taʼlim-tarbiya jarayonini tashkil etishning oʻziga xos xususiyatlarini tavsiflovchi hujjat;

maktabgacha taʼlim tashkiloti — maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasida taʼlim va tarbiya xizmatlari koʻrsatuvchi davlat va nodavlat tashkiloti;

nodavlat maktabgacha taʼlim tashkiloti — nodavlat taʼlim xizmatlarini koʻrsatish sohasidagi faoliyatni amalga oshirishga doir litsenziya asosida maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasida taʼlim va tarbiya xizmatlarini koʻrsatuvchi yuridik shaxs;

pedagogning kasbiy standarti — maktabgacha taʼlim tashkiloti pedagogining shaxsiy kasbiy sifatlariga, bilimlariga, mahorati va koʻnikmalariga doir asosiy talablar majmui;

taʼlim va tarbiyaning muqobil shakli — maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimidagi innovatsion taʼlim-tarbiya jarayonini tashkil etish modeli.

4-modda. Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning asosiy prinsiplari

Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

har bir bola uchun maktabgacha taʼlim va tarbiya olish imkoniyatining mavjudligi;

har bir bolaning isteʼdodi nishonalarini, ishtiyoqlari va qobiliyatlarini rivojlantirish uchun shart-sharoitlar tengligi;

maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalarga taʼlim, tarbiya berish va ularni sogʻlomlashtirishning, oila hamda maktabgacha taʼlim tashkiloti tarbiyaviy taʼsirining birligi;

maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalarga taʼlim va tarbiya berish uygʻunligi;

bolaning shaxsini rivojlantirishga yoʻnaltirilgan shaxsiy yondashuv;

maktabgacha va umumiy oʻrta taʼlimning izchilligi hamda uzluksizligi;

taʼlim va tarbiyaning demokratik hamda dunyoviy xususiyatga egaligi;

taʼlim-tarbiya jarayonining shaffofligi va ochiqligi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya mazmuni, darajasi hamda hajmining maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalarning rivojlanish xususiyatlariga hamda sogʻligʻi holatiga muvofiqligi.

5-modda. Maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari

Maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

har bir bolaning maktabgacha taʼlim va tarbiya olishga boʻlgan huquqi amalga oshirilishini taʼminlash;

bolalarning maktabgacha taʼlim va tarbiyaga toʻliq qamrab olinishini taʼminlash uchun shart-sharoitlar yaratish;

bolaning rivojlanishida, maktabgacha taʼlim va tarbiya olishida oilaga har tomonlama yordam koʻrsatish;

bolalarning, shu jumladan alohida taʼlim olish ehtiyojlari boʻlgan bolalarning sifatli maktabgacha taʼlim va tarbiya olishi uchun shart-sharoitlar yaratish;

taʼlim va tarbiya berishning muqobil shakllarini yaratish hamda rivojlantirish;

maktabgacha taʼlim va tarbiyani rivojlantirishni davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash;

maktabgacha taʼlim tashkilotlari tarmogʻini kengaytirishga qaratilgan davlat-xususiy sheriklik mexanizmlarini joriy etish va rivojlantirish;

maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalarni har tomonlama rivojlantirish maqsadida zamonaviy innovatsion va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish;

xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.

6-modda. Maktabgacha taʼlim va tarbiya olishga doir davlat kafolatlari

Har bir bola maktabgacha taʼlim va tarbiya olish huquqiga ega.

Davlat har bir bolaning umumiy oʻrta taʼlim tashkilotiga oʻqishga kirishidan bir yil oldin davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida umumiy oʻrta taʼlimga majburiy bir yillik tayyorgarlikdan oʻtishga boʻlgan huquqini kafolatlaydi.

Bolaning maktabgacha taʼlim va tarbiya olishiga doir davlat kafolatlari davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari negizida maktabgacha taʼlim va tarbiya xizmatlarini koʻrsatish, shuningdek taʼlim va tarbiya berishning muqobil shakllarini tashkil etish orqali taʼminlanadi.

2-bob. Maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasini tartibga solish

7-modda. Maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi davlat siyosatining roʻyobga chiqarilishini amalga oshiruvchi organlar

Maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi davlat siyosatining roʻyobga chiqarilishini amalga oshiruvchi organlar quyidagilardan iborat:

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi;

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi;

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi;

oʻz tasarrufida maktabgacha taʼlim tashkilotlari boʻlgan boshqa respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik boshqaruvi organlari;

mahalliy davlat hokimiyati organlari.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilmagan organlar hamda tashkilotlar qonunchilikka muvofiq maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirishda ishtirok etadi.

8-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi davlat dasturlari ishlab chiqilishini, tasdiqlanishini va amalga oshirilishini taʼminlaydi;

oʻz vakolatlari doirasida maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qiladi;

davlat organlari va boshqa tashkilotlarning maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasida davlat-xususiy sheriklikni amalga oshirish tartibini belgilaydi;

maktabgacha taʼlim tashkilotlarini tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish tartibini belgilaydi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarning, shuningdek nodavlat taʼlim xizmatlarini koʻrsatish sohasidagi faoliyatni amalga oshirishga doir litsenziyalarning (bundan buyon matnda litsenziya deb yuritiladi) berilish tartibini belgilaydi;

maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalarni davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlariga qabul qilish tartibini belgilaydi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

10-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligining maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi:

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijro etilishini taʼminlaydi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi davlat dasturlarini hamda boshqa dasturlarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi;

oʻz vakolatlari doirasida maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qiladi hamda ularni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarini tashkil etadi, qayta tashkil etadi va tugatadi;

maktabgacha taʼlim tashkilotlarining faoliyatiga uslubiy jihatdan rahbarlikni amalga oshiradi;

maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat standarti ishlab chiqilishini taʼminlaydi hamda uni tasdiqlaydi;

maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat taʼlim dasturini ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi;

ilgʻor pedagogik texnologiyalarni oʻrganadi, umumlashtiradi va taʼlim-tarbiya jarayoniga joriy etadi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining oʻquv-uslubiy, didaktik materiallar, badiiy adabiyotlar, rivojlantiradigan oʻyinlar va oʻyinchoqlar bilan taʼminlanishini, shuningdek ularning moddiy-texnika bazasi jihozlanishini hamda mustahkamlanishini tashkil etadi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari xodimlarining malakasiga doir talablarni belgilaydi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasida kadrlarni tayyorlashni, qayta tayyorlashni hamda ularning malakasini oshirishni taʼminlaydi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi statistika maʼlumotlarining hisobi yuritilishini hamda tahlil qilinishini taʼminlaydi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti kuzatuv kengashining faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi ilmiy-tadqiqot hamda ilmiy-uslubiy faoliyatni amalga oshiradi va muvofiqlashtiradi;

bolaning qonuniy vakillariga uslubiy, maslahat yordami va boshqa yordam koʻrsatadi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimiga investitsiyalar hamda grantlarni jalb etish choralarini koʻradi, chet el investitsiyalari ishtirokidagi amaldagi loyihalarni qoʻllab-quvvatlashni amalga oshiradi;

maktabgacha taʼlim tashkilotlarida taʼlim-tarbiya jarayonining sifati ustidan nazoratni va monitoringni amalga oshiradi;

maktabgacha taʼlim tashkilotlarini attestatsiyadan va davlat akkreditatsiyasidan oʻtkazadi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining rahbar va pedagog kadrlarini attestatsiyadan oʻtkazadi;

maktabgacha taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlariga malaka toifalari berilishini tashkil etadi;

nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlariga maktabgacha taʼlimning nodavlat taʼlim xizmatlarini (bundan oilaviy nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining xizmatlari mustasno) koʻrsatish sohasidagi faoliyati uchun litsenziyalar beradi;

oilaviy nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari faoliyatini boshlaganligi yoki tugatganligi haqida xabarnomalarni qabul qiladi, ularning reyestrini yuritadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

11-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligining maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi vakolatlari

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi:

maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalarga davlat tomonidan kafolatlangan hajm doirasida bepul malakali tibbiy yordam koʻrsatilishini taʼminlaydi;

oʻz vakolatlari doirasida maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijro etilishini taʼminlaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi bilan birgalikda bolaning yoshiga va fiziologik ehtiyojlariga mos keladigan, ratsional hamda mutanosib ovqatlanishi uchun maktabgacha taʼlim tashkilotidagi tabiiy mahsulotlar toʻplamini belgilaydi;

alohida taʼlim olish ehtiyojlari boʻlgan bolalarni sogʻlomlashtirishga qaratilgan davolash-sogʻlomlashtirish, reabilitatsiya, sanitariya-gigiyena va profilaktika tadbirlarini oʻtkazadi;

maktabgacha taʼlim tashkilotlari xodimlarining tibbiy tekshiruvdan oʻtkazilishini tashkil etadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

12-modda. Oʻz tasarrufida maktabgacha taʼlim tashkilotlari boʻlgan respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarining va xoʻjalik boshqaruvi organlarining vakolatlari

Oʻz tasarrufida maktabgacha taʼlim tashkilotlari boʻlgan respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik boshqaruvi organlari:

maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijro etilishini taʼminlaydi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi tarmoq dasturlarini ishlab chiqadi, tasdiqlaydi hamda amalga oshiradi;

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi bilan kelishuvga koʻra oʻz tasarrufidagi davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarini qayta tashkil etadi va tugatadi.

Oʻz tasarrufida maktabgacha taʼlim tashkilotlari boʻlgan respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik boshqaruvi organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

13-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi vakolatlari

Mahalliy davlat hokimiyati vakillik organlari:

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi hududiy dasturlarni tasdiqlaydi va ularning ijrosi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi bilan kelishuvga koʻra tegishli hududda davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarini tashkil etadi, qayta tashkil etadi va tugatadi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:

maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijro etilishini taʼminlaydi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi hududiy dasturlarni ishlab chiqadi va mahalliy davlat hokimiyati vakillik organiga tasdiqlash uchun kiritadi hamda amalga oshiradi;

maktabgacha yoshdagi bolalarning sifatli maktabgacha taʼlim va tarbiya olishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi;

oʻz vakolatlari doirasida maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi davlat-xususiy sheriklik borasidagi faoliyatni amalga oshiradi;

taʼlim-tarbiya jarayoni ishtirokchilarining va maktabgacha taʼlim tashkilotlari xodimlarining ijtimoiy himoya qilinishini, hayoti, sogʻligʻi muhofaza qilinishini, shuningdek huquqlari hamda qonuniy manfaatlari himoya qilinishini taʼminlashga koʻmaklashadi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimiga investitsiyalar jalb etilishi uchun qulay shart-sharoitlar yaratish choralarini koʻradi.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

14-modda. Fuqarolarning, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining, nodavlat notijorat tashkilotlarining hamda fuqarolik jamiyati boshqa institutlarining maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi tadbirlarda ishtirok etishi

Fuqarolar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari:

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi davlat dasturlarini, hududiy dasturlarni hamda boshqa dasturlarni amalga oshirishda ishtirok etadi;

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasida jamoatchilik nazoratini amalga oshiradi;

aholi oʻrtasida fuqarolarning huquqiy madaniyatini yuksaltirishga qaratilgan tushuntirish ishlarini amalga oshirishda ishtirok etadi.

Fuqarolar, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi mumkin.

3-bob. Maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimi. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining turlari

15-modda. Maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimi

Maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimi quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

maktabgacha taʼlim tashkilotlari;

taʼlim berishning muqobil shakllari;

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasida faoliyatni amalga oshiruvchi ilmiy-tadqiqot muassasalari va taʼlim tashkilotlari;

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari, shuningdek ularning tasarrufidagi tashkilotlar.

16-modda. Maktabgacha taʼlim tashkilotining maqomi

Maktabgacha taʼlim tashkiloti davlat va nodavlat tashkiloti boʻlishi mumkin.

Nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida ham tashkil etilishi mumkin.

Maktabgacha taʼlim tashkilotida siyosiy partiyalar va diniy tashkilotlarning tashkiliy tuzilmalari tashkil etilishiga hamda faoliyat yuritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

17-modda. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining turlari

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari quyidagi turlar boʻyicha tashkil etiladi:

umumiy turdagi maktabgacha taʼlim tashkiloti;

koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkiloti;

inklyuziv guruhlarga ega maktabgacha taʼlim tashkiloti;

qoʻshma turdagi maktabgacha taʼlim tashkiloti.

Umumiy turdagi maktabgacha taʼlim tashkilotining umumiy rivojlantirish yoʻnalishidagi guruhlarida maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat taʼlim dasturi amalga oshirilishi taʼminlanadi.

Koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotida rivojlanishida jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalar uchun maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat taʼlim dasturi amalga oshirilishi taʼminlanadi.

Inklyuziv guruhlarga ega maktabgacha taʼlim tashkilotida bolalarning alohida taʼlim olish ehtiyojlari va individual imkoniyatlarini hisobga olgan holda, ularni sogʻlom muhitga uygʻunlashtirish orqali taʼlim va tarbiya olishi uchun teng imkoniyatlar taʼminlanadi.

Qoʻshma turdagi maktabgacha taʼlim tashkilotida rivojlanishida jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalarning va rivojlanishida nuqsonlari boʻlmagan bolalarning bitta tashkilotda alohida guruhlarda, shuningdek inklyuziv guruhlarda birgalikda oʻqishini hamda tarbiyalanishini tashkil etishga qaratilgan maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat taʼlim dasturi amalga oshirilishi taʼminlanadi.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari qonunchilikka muvofiq boshqa turlarda ham tashkil etilishi mumkin.

4-bob. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining faoliyatini tashkil etish

18-modda. Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarini tashkil etish

Davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti yuridik shaxs shaklida tashkil etiladi va oʻz faoliyatini ustav asosida amalga oshiradi.

Quyidagilar davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining muassislaridir:

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xoʻjalik boshqaruvi organlari;

mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari.

Boshqa davlat organlari va tashkilotlar ham qonunchilikka muvofiq davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining muassislari boʻlishi mumkin.

19-modda. Nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarini tashkil etish

Nodavlat maktabgacha taʼlim tashkiloti yuridik shaxs shaklida tashkil etiladi va oʻz faoliyatini ustav hamda maktabgacha taʼlimning nodavlat taʼlim xizmatlarini (bundan oilaviy nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining xizmatlari mustasno) koʻrsatish sohasidagi faoliyati uchun litsenziya asosida amalga oshiradi.

Yuridik va jismoniy shaxslar nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotining muassislari boʻlishi mumkin.

20-modda. Jismoniy shaxslar tomonidan maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasida taʼlim xizmatlari koʻrsatish

Yakka tartibdagi tadbirkor sifatida roʻyxatdan oʻtkazilgan jismoniy shaxslar maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasida oilaviy nodavlat maktabgacha taʼlim tashkiloti shaklida taʼlim xizmatlari koʻrsatadi.

Yakka tartibdagi tadbirkor sifatida roʻyxatdan oʻtkazilgan jismoniy shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligini belgilangan tartibda xabardor qilganidan keyin maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasida taʼlim xizmatlarini koʻrsatishga haqli.

Oilaviy nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida koʻpi bilan ellik nafar maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolaning taʼlim va tarbiya olishiga yoʻl qoʻyiladi.

21-modda. Nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining faoliyatini litsenziyalash

Maktabgacha taʼlimning nodavlat taʼlim xizmatlarini (bundan oilaviy nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining xizmatlari mustasno) koʻrsatish sohasidagi faoliyati uchun litsenziya yuridik shaxs davlat roʻyxatidan oʻtganidan keyin beriladi.

Litsenziya berish, qayta rasmiylashtirish, uning amal qilish muddatini uzaytirish, amal qilishini toʻxtatib turish, shuningdek litsenziyani bekor qilish yoki uni bekor qilish toʻgʻrisidagi ariza bilan sudga murojaat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

22-modda. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining davlat akkreditatsiyasi

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining davlat akkreditatsiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi tomonidan attestatsiya asosida amalga oshiriladi.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining davlat akkreditatsiyasi besh yilda bir marta amalga oshiriladi.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining davlat akkreditatsiyasini amalga oshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

23-modda. Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarini tashkil etishning majburiyligi

Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari:

shaharlar, shaharchalar va boshqa aholi punktlari tashkil etilganda;

turar joy majmualari qurilganda;

tegishli hududda maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalarning qonunchilikda belgilangan cheklangan soni oshganda majburiy tartibda tashkil etiladi.

Bir nechta koʻp kvartirali uydan yoki yakka tartibdagi uylar guruhlaridan iborat boʻlgan yangi turar joy majmualarini loyihalashtirish va qurishda koʻp kvartirali uylarning birinchi qavatlarida yoxud alohida bino tarzida har bir ikki yuzta kvartira yoki yakka tartibdagi uylar uchun kamida ellikta oʻrindan kelib chiqqan holda maktabgacha taʼlim tashkilotining mavjud boʻlishi shartligi nazarda tutiladi.

24-modda. Maktabgacha taʼlim tashkilotining huquq va majburiyatlari

Maktabgacha taʼlim tashkiloti:

maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat taʼlim dasturi asosida oʻz taʼlim dasturini ishlab chiqishga;

bolaning qonuniy vakillari bilan tuzilgan shartnoma asosida maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat taʼlim dasturida nazarda tutilganidan tashqari qoʻshimcha pulli taʼlim xizmatlari koʻrsatishga;

bolaning qonuniy vakillari bilan taʼlim va tarbiya borasida hamkorlikni amalga oshirishga haqli.

Maktabgacha taʼlim tashkiloti qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Maktabgacha taʼlim tashkiloti:

davlat maktabgacha taʼlim va tarbiya standarti talablariga mos keladigan maktabgacha taʼlim darajasini taʼminlashi;

bolalarning rivojlanishi, taʼlim va tarbiya olishi uchun xavfsiz shart-sharoitlar yaratishi;

bolaga taʼlim va tarbiya berish masalalari yuzasidan uning qonuniy vakillariga maslahat yordamini berishi;

bolaning hayotiga yoki sogʻligʻiga tahdidlar, uning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilganligi faktlari toʻgʻrisida vakolatli organlarni xabardor qilishi shart.

Maktabgacha taʼlim tashkilotining zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

25-modda. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari faoliyatini moliyalashtirish

Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari faoliyatini moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari, maktabgacha taʼlim tashkilotlarida bolalarni parvarishlash, ovqatlantirish va ularga qarab turish uchun olinadigan toʻlovlar hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari faoliyatini moliyalashtirish ularning muassislari mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti bolaning qonuniy vakillari bilan tuzilgan shartnoma asosida maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat taʼlim dasturida nazarda tutilganidan tashqari qoʻshimcha pulli taʼlim xizmatlari koʻrsatishga haqli.

26-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligining Maktabgacha taʼlimni rivojlantirish jamgʻarmasi

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash va sohaga malakali mutaxassislarni jalb qilish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligining Maktabgacha taʼlimni rivojlantirish jamgʻarmasi faoliyat koʻrsatadi.

Maktabgacha taʼlimni rivojlantirish jamgʻarmasining mablagʻlarini shakllantirish manbalari quyidagilardan iborat:

Oʻzbekiston Respublikasining respublika budjeti mablagʻlari;

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining foydalanilmaydigan koʻchmas mulkini realizatsiya qilishdan tushgan mablagʻlarning 100 foizi;

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligining tuzilmasiga kiradigan muassasalar va tashkilotlar faoliyatini tekshirish natijalari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligining ichki audit xizmatlari tomonidan aniqlangan hamda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti, davlat maqsadli jamgʻarmalari va budjetdan tashqari jamgʻarmalar daromadiga undirilgan budjet mablagʻlarining qonunga xilof xarajatlari, oʻgʻriliklar, rastratalar, kamomadlar summalarining 50 foizi;

Maktabgacha taʼlimni rivojlantirish jamgʻarmasining vaqtincha boʻsh turgan mablagʻlarini joylashtirishdan olingan daromadlar;

jismoniy va yuridik shaxslarning, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlarining xayriya ehsonlari;

xalqaro moliya tashkilotlari, xorijiy davlatlar va boshqa donorlarning kreditlari (qarzlari), grantlari hamda texnik jihatdan koʻmaklashish vositalari;

qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar.

Maktabgacha taʼlimni rivojlantirish jamgʻarmasining mablagʻlari:

maktabgacha taʼlim tashkilotlarini qurilishlarning manzilli roʻyxatlariga kiritgan holda, ularning tarmogʻini kengaytirishga;

maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimi organlari va tashkilotlari xodimlarini moddiy ragʻbatlantirishga;

yuqori malakali mutaxassislarni, shu jumladan chet ellik yuqori malakali mutaxassislarni fuqarolik-huquqiy shartnomalar asosida Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligiga ishlash uchun jalb qilishga;

davlat organlari va tashkilotlarining, loyiha institutlarining, ilmiy muassasalar hamda oliy taʼlim tashkilotlarining, xalqaro va xorijiy tashkilotlarning mutaxassislari va ekspertlarini Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi zimmasiga yuklatilgan vazifalar hamda funksiyalarni bajarish doirasida maslahatchilar sifatida jalb qilishga;

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi xodimlarini oʻqitishni, qayta tayyorlashni va ularning malakasini oshirishni, shu jumladan ularni Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida oʻqitish, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etishga;

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligining, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligining, viloyatlar va Toshkent shahar maktabgacha va maktab taʼlimi boshqarmalarining, tuman (shahar) maktabgacha va maktab taʼlimi boʻlimlarining hamda davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining binolarini jihozlash va taʼmirlashga;

taʼlim-tarbiya jarayoniga ilgʻor pedagogik va axborot texnologiyalarini joriy etishga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligining faoliyatini takomillashtirishga qaratilgan boshqa tadbirlarga sarflanadi.

Maktabgacha taʼlimni rivojlantirish jamgʻarmasining mablagʻlari qonunchilikka muvofiq boshqa maqsadlar uchun ham sarflanishi mumkin.

27-modda. Maktabgacha taʼlimni boshqarishning axborot tizimi

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi axborotni yigʻish, saqlash, izlashni, unga ishlov berish va undan foydalanishni amalga oshirish imkonini beruvchi Maktabgacha taʼlimni boshqarishning axborot tizimi yaratilishini hamda faoliyat koʻrsatishini taʼminlaydi.

Maktabgacha taʼlim tashkiloti toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Maktabgacha taʼlimni boshqarishning axborot tizimiga kiritish barcha maktabgacha taʼlim tashkilotlari uchun majburiydir.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari rahbarlari Maktabgacha taʼlimni boshqarishning axborot tizimiga kiritiladigan maʼlumotlarning ishonchliligi uchun shaxsan javobgar boʻladi.

Maktabgacha taʼlimni boshqarishning axborot tizimiga kiritiladigan maʼlumotlar roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi tomonidan belgilanadi.

5-bob. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida taʼlim-tarbiya jarayonini tashkil etish

28-modda. Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat standarti

Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat standarti barcha maktabgacha taʼlim tashkilotlari uchun majburiydir.

Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat standarti kamida besh yilda bir marta qayta koʻrib chiqiladi.

Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat standarti maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat taʼlim dasturini, maktabgacha yoshdagi bolalarga maktabgacha taʼlim va tarbiya berish sohasidagi oʻquv-uslubiy qoʻllanmalarni, uslubiy tavsiyalarni ishlab chiqishda, shuningdek maktabgacha taʼlim tashkilotlarini loyihalashtirishda, qurishda, jihozlashda va ularning faoliyatini tashkil etishda hisobga olinishi shart.

29-modda. Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat taʼlim dasturi

Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat taʼlim dasturi bolani toʻlaqonli har tomonlama kamol toptirishga qaratilgan taʼlim-tarbiya jarayoni tashkil etilishini taʼminlaydi.

Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat taʼlim dasturi:

bolaning bilim jihatidan va intellektual rivojlanishini;

bolaning qonuniy vakillari bilan hamkorlikni;

bolalarni milliy hamda umuminsoniy qadriyatlar, Oʻzbekiston Respublikasida yashovchi millatlar va elatlarning urf-odatlari va anʼanalari bilan tanishtirishni;

bolalarda halollik tuygʻusini shakllantirishni, ularni qonunlarga nisbatan hurmat ruhida tarbiyalashni;

bolaning ijtimoiy moslashuvini;

alohida taʼlim olish ehtiyojlari boʻlgan bolalar bilan pedagogik-tuzatish (korreksiyalash) va tibbiy-psixologik ishlar amalga oshirilishini;

bolalarni umumiy oʻrta taʼlimga tayyorlashni taʼminlashi kerak.

Jismoniy va (yoki) ruhiy rivojlanishidagi nuqsonlarini tuzatishga (korreksiyalashga) hamda reabilitatsiya qilishga muhtoj boʻlgan bolalarning maktabgacha taʼlim va tarbiya olishi maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat taʼlim dasturi asosida ishlab chiqilgan yakka tartibdagi rejalar boʻyicha amalga oshiriladi.

30-modda. Taʼlim berish tili

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida taʼlim berish tili “Davlat tili toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq belgilanadi.

31-modda. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining ish rejimi

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida oʻquv yili joriy yilning 2-sentabridan keyingi yilning 31-mayigacha boʻlgan davrni, yozgi sogʻlomlashtirish davri joriy yilning 1-iyunidan 31-avgustigacha boʻlgan davrni oʻz ichiga oladi.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlaridagi guruhlar ularda bolalarning boʻlishi davomiyligiga qarab:

bolalar qisqa vaqt boʻladigan guruhlar (kuniga 3-4 soat);

toʻliq kunli guruhlar (kuniga 9, 10,5 va 12 soat);

bolalar kechayu kunduz boʻladigan guruhlar boʻlishi mumkin.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining:

bolalar 3-4 soat boʻladigan guruhlarida — kunduzgi uyqu tashkil etilmaydi va bir martalik ovqatlantirish tashkil etilishi mumkin;

bolalar 9 — 10,5 soat boʻladigan guruhlarida — uch martalik ovqatlantirish tashkil etilishi va kunduzgi uyqu uchun sharoitlar yaratilgan boʻlishi kerak;

bolalar 12 soat boʻladigan guruhlarida — toʻrt martalik ovqatlantirish tashkil etilishi va kunduzgi uyqu uchun sharoitlar yaratilgan boʻlishi kerak.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining bolalar kechayu kunduz boʻladigan guruhlarida kunduzgi va tungi uyqu hamda besh martalik ovqatlantirish tashkil etilishi uchun sharoitlar yaratilgan boʻlishi kerak.

Uch yoshdan yetti yoshgacha boʻlgan bolalar uzluksiz uxlamaydigan muddatning tavsiya etiladigan maksimal davomiyligi 5,5 — 6 soatni tashkil etadi.

Uch yoshdan yetti yoshgacha boʻlgan bolalar uchun sutkalik uyquning tavsiya etiladigan umumiy davomiyligi muddati 12 — 12,5 soatni tashkil etadi, shundan 2 — 2,5 soatni kunduzgi uyqu uchun ajratish tavsiya qilinadi.

Maktabgacha taʼlim tashkilotining ish rejimi va bolalarning unda boʻlishi davomiyligi uning ustavida belgilanadi.

6-bob. Maktabgacha boʻlgan yosh davrlari. Bolalarni maktabgacha taʼlim tashkilotlariga qabul qilish va ulardan chiqarish

32-modda. Maktabgacha boʻlgan yosh va uning davrlari

Maktabgacha boʻlgan yosh bola shaxsining jismoniy, psixologik va ijtimoiy jihatdan shakllanishining asosiy davridir.

Maktabgacha boʻlgan yosh quyidagi davrlarni oʻz ichiga oladi:

goʻdaklik (tugʻilganidan bir yoshgacha);

ilk bolalik (bir yoshdan uch yoshgacha);

maktabgacha boʻlgan kichik yosh (uch yoshdan toʻrt yoshgacha);

maktabgacha boʻlgan oʻrtacha yosh (toʻrt yoshdan besh yoshgacha);

maktabgacha boʻlgan katta yosh (besh yoshdan yetti yoshgacha).

33-modda. Bolalarni maktabgacha taʼlim tashkilotlariga qabul qilish va ulardan chiqarish

Umumiy turdagi davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlariga bolalarni qabul qilish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibda amalga oshiriladi.

Davlat koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotlariga va qoʻshma turdagi davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlaridagi rivojlanishida jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalar uchun moʻljallangan guruhlarga bolalarni qabul qilish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya xulosasi asosida, bolaning qonuniy vakillari roziligi bilan amalga oshiriladi.

Nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlariga bolalarni qabul qilish va ulardan chiqarish nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotining ustaviga muvofiq amalga oshiriladi.

34-modda. Maktabgacha taʼlim tashkiloti guruhlarini toʻldirish

Guruh maktabgacha taʼlim tashkilotining tarkibiy birligidir.

Maktabgacha taʼlim tashkilotidagi guruhlar yoshga doir toifalar yoki yoshga doir boʻlmagan toifalar boʻyicha toʻldirilishi mumkin.

Guruhlar yoshga doir toifalar boʻyicha toʻldirilganda quyidagi yosh toifalari belgilanadi:

ilk rivojlanish guruhi (bir yoshdan uch yoshgacha);

kichik guruh (uch yoshdan toʻrt yoshgacha);

oʻrta guruh (toʻrt yoshdan besh yoshgacha);

katta guruh (besh yoshdan olti yoshgacha);

maktabga tayyorlov guruhi (olti yoshdan yetti yoshgacha).

Maktabgacha taʼlim tashkiloti guruhlarini toʻldirish va bolalarni bir guruhdan boshqasiga oʻtkazish har yili oʻquv yili boshlanguniga qadar amalga oshiriladi.

Umumiy turdagi davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida guruhlar tegishli ravishda quyidagi miqdorda toʻldiriladi:

uch yoshdan yetti yoshgacha boʻlgan bolalar guruhlarida — koʻpi bilan oʻttiz nafar bola;

bolalar qisqa vaqt boʻladigan guruhlarda — koʻpi bilan oʻttiz nafar bola;

turli yoshdagilar guruhlarida — koʻpi bilan yigirma besh nafar bola;

bolalar kechayu kunduz boʻladigan guruhlarda — koʻpi bilan oʻn nafar bola.

Agar davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti joylashgan yerda davlat maktabgacha taʼlim tashkilotiga borishni xohlovchi maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalar soni yigirma nafardan kam boʻlsa va bu joyda boshqa davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti mavjud boʻlmasa, Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi bilan kelishilgan holda kam sonli bolalardan iborat guruhlarni tashkil etishga yoʻl qoʻyiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi bilan kelishuvga koʻra guruhlarni ularni toʻldirishning eng koʻp miqdori oshirilgan holda tashkil etishga yoʻl qoʻyiladi.

Nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida guruhlarni toʻldirish tartibi maktabgacha taʼlim tashkilotlarini saqlashga, ularning tuzilishiga va ulardagi ish rejimini tashkil etishga doir sanitariya-gigiyena talablari hisobga olingan holda ularning muassisi tomonidan belgilanadi.

Koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotida rivojlanishida jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalar uchun guruhlar tegishincha quyidagi miqdorda toʻldiriladi:

nutqida ogʻir nuqsonlari boʻlgan bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn ikki nafar bola;

kar bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn nafar bola;

yaxshi eshitmaydigan bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn ikki nafar bola;

koʻzi ojiz bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn nafar bola;

koʻzi yaxshi koʻrmaydigan bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn ikki nafar bola;

tayanch-harakat apparati buzilgan bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn sakkiz nafar bola;

gemiparez, monoparez, plegiya asoratlari boʻlgan bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn ikki nafar bola;

bolalar serebral falaji sindromi asoratlari boʻlgan bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn nafar bola;

yengil darajada aqli zaif boʻlgan aqliy nuqsonlari bor bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn ikki nafar bola, oʻrtamiyona va oʻrtacha darajada aqli zaif boʻlgan aqliy nuqsonlari bor bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn nafar bola;

autizmga chalingan uch yoshdan katta bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn nafar bola;

aqliy rivojlanishi kechikayotgan uch yoshdan katta bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn ikki nafar bola;

murakkab nuqsonlari (ikki va undan ortiq nuqsoni) boʻlgan bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn nafar bola.

Inklyuziv guruhlarga ega maktabgacha taʼlim tashkilotida guruhlar tegishincha quyidagi miqdorda toʻldiriladi:

1) uch yoshgacha boʻlgan bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan yigirma besh nafar bola, shu jumladan rivojlanishida jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan ikki yoshdan uch yoshgacha koʻpi bilan uch nafar bola;

2) uch yoshdan katta bolalar uchun guruhlarda:

koʻpi bilan yigirma besh nafar bola, shu jumladan rivojlanishida jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan (yaxshi koʻra olmaydigan yoki yaxshi eshita olmaydigan yoki tayanch-harakat apparatida nuqsonlari boʻlgan) koʻpi bilan uch nafar bola;

koʻpi bilan yigirma besh nafar bola, shu jumladan rivojlanishida jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan (koʻrish ambliopiyasiga chalingan, koʻzi gʻilay yoki nutqida ogʻir nuqsonlari boʻlgan yoki autizmga chalingan) koʻpi bilan ikki nafar bola;

koʻpi bilan yigirma besh nafar bola, shu jumladan nutqida ogʻir nuqsonlari boʻlgan koʻpi bilan uch nafar bola;

koʻpi bilan yigirma besh nafar bola, shu jumladan ruhiy rivojlanishida kechikayotgan koʻpi bilan uch nafar bola.

Qoʻshma turdagi maktabgacha taʼlim tashkilotida rivojlanishida jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalar uchun guruhlar tegishincha quyidagi miqdorda toʻldiriladi:

qulogʻi kar bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn nafar bola;

qulogʻi yaxshi eshitmaydigan bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn ikki nafar bola;

koʻzi ojiz bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn nafar bola;

koʻzi yaxshi koʻrmaydigan bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn ikki nafar bola;

tayanch-harakat apparati buzilgan bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn sakkiz nafar bola;

gemiparez, monoparez, plegiya asoratlari boʻlgan bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn ikki nafar bola;

bolalar serebral falaji sindromi asoratlari boʻlgan bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn nafar bola;

autizmga chalingan uch yoshdan katta bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn nafar bola;

murakkab nuqsonlari (ikki va undan ortiq nuqsoni) boʻlgan bolalar uchun guruhlarda — koʻpi bilan oʻn nafar bola.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi bilan kelishuvga koʻra, koʻp tarmoqli ixtisoslashtirilgan maktabgacha taʼlim tashkilotida, inklyuziv guruhlarga ega maktabgacha taʼlim tashkilotida hamda qoʻshma turdagi maktabgacha taʼlim tashkilotida rivojlanishida jismoniy yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalar uchun guruhlarni sanitariya-gigiyena talablari hisobga olinib, mazkur guruhlarni toʻldirishning eng koʻp miqdori qisqartirilgan yoki oshirilgan holda tashkil etishga yoʻl qoʻyiladi.

35-modda. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida bolalarni parvarishlaganlik, ovqatlantirganlik va ularga qarab turganlik uchun haq toʻlash

Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida bolalarni parvarishlaganlik, ovqatlantirganlik va ularga qarab turganlik uchun haq toʻlash qonunchilikda belgilangan miqdorlarda amalga oshiriladi.

Nodavlat maktabgacha taʼlim tashkiloti oʻzi koʻrsatayotgan maktabgacha taʼlim va tarbiya xizmatlari qiymatini mustaqil ravishda belgilaydi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Ijtimoiy jihatdan qoʻllab-quvvatlashga muhtoj boʻlgan oilalarning bolalarini parvarishlaganlik, ovqatlantirganlik va ularga qarab turganlik uchun haq toʻlash imtiyozli shartlarda qonunchilikda belgilangan miqdorlarda amalga oshiriladi.

7-bob. Maktabgacha taʼlim tashkilotlaridagi taʼlim-tarbiya jarayoni ishtirokchilari, ularning huquq va majburiyatlari

36-modda. Maktabgacha taʼlim tashkilotlaridagi taʼlim-tarbiya jarayoni ishtirokchilari

Maktabgacha taʼlim tashkilotlaridagi taʼlim-tarbiya jarayoni ishtirokchilari quyidagilardan iborat:

maktabgacha boʻlgan yoshdagi bola;

bolaning qonuniy vakillari;

pedagog xodimlar.

Maktabgacha taʼlim tashkilotining taʼlim-tarbiya jarayoni ishtirokchilari bilan oʻzaro munosabatlari shartnoma bilan tartibga solinadi.

37-modda. Maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalarning huquqlari

Maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalar quyidagi huquqlarga ega:

davlat tomonidan kafolatlangan hajm doirasida bepul tibbiy yordam olish;

sogʻliq uchun xavfsiz boʻlgan sharoitlarda taʼlim olish va tarbiyalanish;

sogʻlom turmush tarzini olib borish, bolalarni mehnat qilishga majburlashning har qanday shakllaridan, jismoniy va ruhiy zoʻravonlikdan, oʻz shaʼni va qadr-qimmati kamsitilishidan himoyalanish;

oʻz sogʻligʻiga zarar yetkazadigan axborotdan himoyalanish;

umumiy oʻrta taʼlimga majburiy bir yillik tayyorgarlikdan oʻtish.

Maktabgacha yoshdagi bolalar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

38-modda. Bolaning qonuniy vakillarining huquq va majburiyatlari

Bolaning qonuniy vakillari quyidagi huquqlarga ega:

bolaning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish;

oʻz bolasi uchun maktabgacha taʼlim shaklini va taʼlim olish tilini tanlash;

maktabgacha taʼlim tashkilotlari maʼmuriyatidan maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisidagi qonunchilikda nazarda tutilgan zarur shart-sharoitlar taʼminlanishini talab qilish;

maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolani rivojlantirish, unga maktabgacha taʼlim va tarbiya berish masalalari yuzasidan davlat organlariga murojaat qilish;

bolaga nisbatan hurmat bilan munosabatda boʻlishni talab qilish;

maktabgacha taʼlim tashkilotidagi taʼlim-tarbiya jarayoni tashkil etilishida ishtirok etish;

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining kuzatuv kengashi tarkibini saylash va unga saylanish.

Bolaning qonuniy vakillari qonunchilikka va shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Bolaning qonuniy vakillari:

bolaning jismoniy sogʻligʻi, ruhiy holati haqida qaygʻurishi, uning tabiiy qobiliyatlari, ishtiyoqlari va isteʼdodlarini rivojlantirish uchun zarur shart-sharoitlar yaratishi;

bolaning maktabgacha taʼlim tashkilotlarida maktabgacha taʼlim va tarbiya olishiga koʻmaklashishi yoki uning oilada taʼlim va tarbiya olishini taʼminlashi;

maktabgacha taʼlim tashkilotlaridagi taʼlim-tarbiya jarayoni boshqa ishtirokchilarining shaʼni, qadr-qimmati va ishchanlik obroʻsini hurmat qilishi;

bolalarni Vatanga muhabbat, mehnatga, oʻz xalqining milliy, tarixiy, madaniy qadriyatlariga, shuningdek umuminsoniy qadriyatlarga hurmat bilan munosabatda boʻlish, atrof-muhitga ehtiyotkorona munosabatda boʻlish ruhida tarbiyalashi;

oilada bolaning har tomonlama rivojlanishi, taʼlim va tarbiya olishi uchun zarur shart-sharoitlarni taʼminlashi shart.

Bolaning qonuniy vakillarining zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Bolalarning umumiy oʻrta taʼlim muassasasiga kirguniga qadar umumiy oʻrta taʼlimga bir yillik majburiy tayyorgarlik koʻrishi uchun javobgarlik ularning qonuniy vakillari zimmasiga yuklatiladi.

39-modda. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari pedagog xodimlarining huquq va majburiyatlari

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlari:

kasbiy shaʼni, qadr-qimmati va ishchanlik obroʻsini himoya qilish;

ijodiy tashabbus koʻrsatish, taʼlim va tarbiya uslubiyotlarini, oʻquv qoʻllanmalari hamda taʼlim vositalarini erkin tanlash;

maktabgacha taʼlim tashkilotini boshqarishda ishtirok etish;

maktabgacha taʼlim tashkilotining taʼlim dasturlarini ishlab chiqishda ishtirok etish;

pedagogik faoliyatidagi muvaffaqiyatlar uchun maʼnaviy va moddiy ragʻbatlantirilish;

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi ilmiy, innovatsion, xalqaro faoliyatda ishtirok etish huquqiga ega.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlari qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlarini oʻz kasbiy majburiyatlarini bajarishi bilan bogʻliq boʻlmagan ish turlariga jalb etishga yoʻl qoʻyilmaydi, bundan qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlari:

bolalarga professional darajada taʼlim va tarbiya berishi;

pedagogik etikaga rioya etishi, bolaning shaʼni va qadr-qimmatini himoya qilishi, bolalarni zoʻravonlik koʻrinishlaridan himoya qilishi, ularni vatanparvarlik, mehnatga, qonuniy vakillariga hurmat bilan va atrof-muhitga ehtiyotkorona munosabatda boʻlish ruhida tarbiyalashi;

maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat taʼlim dasturini bajarishi;

oʻz malakasini oshirishi;

oʻz kasbiy koʻnikmalarini va pedagogik mahoratini takomillashtirishi shart.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlari zimmasida qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Taʼlim-tarbiya jarayonidan siyosiy maqsadlarda yoki bolalarni qonunchilikka zid boʻlgan harakatlarni sodir etishga undash uchun foydalanish taqiqlanadi.

40-modda. Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlarining haftalik ish yuklamasi

Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlari uchun haftalik ish yuklamasining miqdorlari qonunchilikka muvofiq belgilanadi.

Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlarining haftalik ish yuklamasi ushbu ish turi boʻyicha ish vaqti normalangan davomiyligining bir yarim baravari miqdoridan oshmasligi kerak.

Qonunchilikda davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlarining ayrim toifalari uchun haftalik ish yuklamasining boshqacha davomiyligi belgilanishi mumkin.

41-modda. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari xodimlarining mehnatiga haq toʻlash va dam olishi

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari xodimlarining mehnatiga haq toʻlash miqdori va tartibi qonunchilikda belgilanadi.

Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari xodimlarining lavozim maoshlari quyidagilar asosida shakllantiriladi:

davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti xodimining lavozimi va malaka toifasiga muvofiq belgilangan bazaviy tarif stavkalari;

lavozim maoshlariga ustamalar va qoʻshimcha haqlar.

Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining xodimlari uchun quyidagi malaka toifalari belgilanadi:

oʻrta maxsus, kasb-hunar maʼlumotiga ega mutaxassis;

bakalavr darajasiga yoki oliy taʼlim darajasi boʻyicha akademik darajalar joriy etilguniga qadar olingan oliy maʼlumotga ega mutaxassis;

bakalavr, magistr darajasiga yoki oliy taʼlim darajasi boʻyicha akademik darajalar joriy etilguniga qadar olingan oliy maʼlumotga ega ikkinchi toifali mutaxassis;

bakalavr, magistr darajasiga yoki oliy taʼlim darajasi boʻyicha akademik darajalar joriy etilguniga qadar olingan oliy maʼlumotga ega birinchi toifali mutaxassis;

bakalavr, magistr darajasiga yoki oliy taʼlim darajasi boʻyicha akademik darajalar joriy etilguniga qadar olingan oliy maʼlumotga ega oliy toifali mutaxassis.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining xodimlariga ish vaqtining qisqartirilgan muddati belgilanadi, har yilgi uzaytirilgan haq toʻlanadigan taʼtil va qonunchilikda nazarda tutilgan imtiyozlar beriladi.

42-modda. Pedagogning kasbiy standarti

Ish beruvchilar tomonidan pedagogning kasbiy standarti:

kadrlar siyosatini shakllantirish;

pedagog kadrlarni ishga qabul qilish;

mehnat shartnomalarini tuzish;

lavozim yoʻriqnomasini ishlab chiqish;

mehnatga haq toʻlash;

pedagoglar oʻqishini tashkil etish;

maktabgacha taʼlim tashkilotlari pedagoglarini attestatsiyadan oʻtkazish chogʻida qoʻllaniladi.

Pedagogning kasbiy standarti hududlarning madaniy, demografik va boshqa xususiyatlari inobatga olingan holda talablar bilan toʻldirilishi mumkin.

Pedagogning kasbiy standarti pedagogning shaxsiy sifatlariga nisbatan uning bilimlari, mahorati va koʻnikmalaridan ajralmas boʻlgan talablar qoʻyadi.

Maktabgacha taʼlim tashkiloti pedagogining kasbiy standarti Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

Pedagogning malaka toifasi pedagogning kasbiy standartiga muvofiq beriladi.

43-modda. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlarini attestatsiyadan oʻtkazish

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlarini attestatsiyadan oʻtkazish besh yilda kamida bir marta amalga oshiriladi.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlarini attestatsiyadan oʻtkazish Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.

Maktabgacha taʼlim tashkilotining pedagog xodimlarini attestatsiyadan oʻtkazish natijalariga koʻra pedagog xodimning egallab turgan lavozimiga muvofiqligi aniqlanadi va uning malaka toifasi belgilanadi.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining pedagog xodimlarini attestatsiyadan oʻtkazish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

44-modda. Maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimida mehnat faoliyatini amalga oshirishga doir cheklovlar

Muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan, pedagogik faoliyatni amalga oshirishga toʻsqinlik qiladigan kasalliklari yoki jismoniy nuqsonlari boʻlgan shaxslar, shuningdek qasddan jinoyatlar sodir etganligi uchun ilgari hukm qilingan shaxslar maktabgacha taʼlim tashkilotlarida pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishi mumkin emas.

Pedagogik faoliyatni amalga oshirish jarayonida bolalarga nisbatan jismoniy va (yoki) ruhiy zoʻravonlikka oid huquqbuzarlikni sodir etganlik uchun maʼmuriy javobgarlikka tortilgan shaxslar bir yil muddat davomida maktabgacha taʼlim tashkilotlarida pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishi mumkin emas.

Ilgari oʻzining aybli harakatlari sababli mehnat shartnomasi tugatilgan shaxslar, shuningdek qoʻllanilgan jazo chorasidan, sudlanganligi holati tugatilganligidan yoki olib tashlanganligidan hamda oʻziga nisbatan amnistiya yoki afv etish akti qoʻllanilganligidan qatʼi nazar, qasddan sodir etilgan jinoyatlar uchun ilgari hukm qilingan shaxslar, jinoyat ishlari aybdorligi toʻgʻrisidagi masala hal etilmagan holda tugatilgan jinoyatlar sodir etgan shaxslar maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimi organlari va tashkilotlarining rahbarlik lavozimlariga tayinlanishi mumkin emas.

Qonunda maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimida mehnat faoliyatini amalga oshirishga doir boshqa cheklovlar ham belgilanishi mumkin.

8-bob. Maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalarni ijtimoiy himoya qilish

45-modda. Maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalarga qarab turish va ularni taʼminlash

Davlat maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalarning, ayniqsa yetim bolalar va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning, sogʻligʻining holatini tuzatishga, uzoq vaqt davolanishga hamda reabilitatsiya qilishga muhtoj boʻlgan bolalarning, shuningdek kam taʼminlangan va koʻp bolali oilalardagi bolalarning ijtimoiy himoya qilinishi va qoʻllab-quvvatlanishini taʼminlaydi.

Jismoniy yoki ruhiy rivojlanishida turli nuqsonlar boʻlgan bolalarga qarab turish qisman yoki toʻliq davlat taʼminoti asosida amalga oshiriladi.

Yetim bolalar va ota-onasining yoki boshqa qonuniy vakillarining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar toʻliq davlat taʼminotida boʻladi.

Yetim bolalarga va ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga qarindoshlik munosabatlarini saqlash, shuningdek ularning shaxsiy nomulkiy va mulkiy huquqlarini himoya qilish huquqi kafolatlanadi.

Koʻrish, eshitish qobiliyatini, tayanch-harakat apparatini tuzatishga muhtoj boʻlgan bolalar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan harakatlanish, protezlash, axborotni idrok etish va qabul qilish vositalari, shuningdek boshqa individual tuzatish vositalari bilan taʼminlanadi.

46-modda. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida bolalarning ovqatlanishini tashkil etish

Maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalar uchun tabiiy oziq-ovqat mahsulotlari toʻplami, ularni yoshiga doir fiziologik ehtiyojlariga muvofiq boʻlgan ratsional va mutanosib oziq-ovqat bilan taʼminlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi bilan birgalikda belgilanadi.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida oziq-ovqat sifati ustidan nazorat Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi, uning hududiy boʻlinmalari hamda maktabgacha va maktab taʼlimi organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalarning ovqatlanishini tashkil etish autsorsing uslubi bilan ham amalga oshirilishi mumkin.

47-modda. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida bolalarning sogʻligʻini saqlash

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida bolalarning sogʻligʻini saqlash quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

birinchi tibbiy yordam koʻrsatish;

maqbul oʻquv yuklamasini belgilash;

sogʻlom turmush tarzi koʻnikmalarini targʻib qilish, shakllantirish va oʻrgatish;

sogʻlomlashtirish tadbirlarini tashkil etish;

kun tartibiga rioya etish;

sogʻlom ovqatlanishni tashkil etish;

jismoniy faollik uchun shart-sharoitlar yaratish.

Maktabgacha boʻlgan yoshdagi bolalarga tibbiy yordam maktabgacha taʼlim tashkilotlarining yoki tegishli sogʻliqni saqlash muassasalarining tibbiy xodimlari tomonidan koʻrsatiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi hamda uning hududiy boʻlinmalari maktabgacha va maktab taʼlimi organlari bilan birgalikda maktabgacha taʼlim tashkilotlarida sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi. Sogʻliqni saqlash organlari maktabgacha va maktab taʼlimi organlari bilan birgalikda har yili bolalarning bepul tibbiy koʻrikdan oʻtkazilishini, ularning sogʻligʻi holati monitoringini va tuzatilishini (korreksiyalanishini) taʼminlaydi.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarining tibbiy xodimlari sanitariya qoidalari va normalariga, gigiyenik normativlarga rioya etilishi, shuningdek maktabgacha taʼlim tashkilotlarida davolash-profilaktika chora-tadbirlari oʻtkazilishi uchun javobgar boʻladi.

9-bob. Maktabgacha taʼlim tashkilotini boshqarish va uning faoliyatini tashkil etish tartibi

48-modda. Maktabgacha taʼlim tashkilotini boshqarish

Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotini boshqarishni quyidagilar amalga oshiradi:

pedagogik kengash;

kuzatuv kengashi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti rahbari.

Nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotini boshqarish tartibi uning taʼsis hujjatlarida belgilanadi.

49-modda. Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining pedagogik kengashi

Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining pedagogik kengashi pedagog xodimlardan iborat boʻlgan, uning pedagogik faoliyati bilan bogʻliq masalalarni muhokama qilishga doir vakolatlarni amalga oshiradigan davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining kollegial boshqaruv organidir.

Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining pedagogik kengashi:

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotida taʼlim-tarbiya jarayonini tashkil etish va takomillashtirish masalalarini koʻrib chiqadi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining ish rejasini va pedagog xodimlarning pedagogik yuklamasini belgilaydi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining taʼlim dasturini amalga oshirish natijalarini baholaydi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining bolaning qonuniy vakillari bilan oʻzaro munosabatlari tartibini belgilaydi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti pedagog xodimlarining malakasini oshirish, ularning ijodiy tashabbuskorligini rivojlantirish, taʼlim va tarbiya jarayoniga ilm-fan yutuqlarini va ilgʻor pedagogik tajribani joriy etish masalalarini muhokama qiladi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining xodimlarini maʼnaviy va moddiy ragʻbatlantirish masalalarini koʻrib chiqadi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti rahbarining va pedagog xodimlarining hisobotlarini eshitadi.

Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining pedagogik kengashi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

50-modda. Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining kuzatuv kengashi

Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotida bolani tarbiyalash, rivojlantirish va unga taʼlim berishga koʻmaklashish maqsadida kuzatuv kengashi tashkil etilib, uning tarkibi ushbu tashkilotga boradigan bolalarning qonuniy vakillari, oʻz xodimlari, shuningdek nodavlat notijorat tashkilotlarining hamda fuqarolik jamiyati boshqa institutlarining vakillari orasidan shakllantiriladi.

Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining kuzatuv kengashi:

davlat maktabgacha taʼlim tashkilotini rivojlantirishning ustuvor yoʻnalishlarini belgilaydi;

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligiga kelishishga kiritish uchun tuman (shahar) maktabgacha va maktab taʼlimi boʻlimi tomonidan tavsiya etilgan nomzodlar orasidan davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti rahbarini belgilaydi, shuningdek uni egallab turgan lavozimidan ozod etish yuzasidan takliflar kiritadi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti rahbarining ushbu tashkilot faoliyatini takomillashtirish yuzasidan koʻrilayotgan chora-tadbirlar, moliya-xoʻjalik holati, daromadlar va xarajatlar, budjet mablagʻlaridan, budjetdan tashqari, homiylik va boshqa mablagʻlardan foydalanish toʻgʻrisidagi hisobotlarini eshitadi;

davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti rahbarining va boshqa xodimlarining faoliyatiga taalluqli ijtimoiy soʻrovlar oʻtkazadi;

tuman (shahar) maktabgacha va maktab taʼlimi boʻlimlariga davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti rahbarlarini va boshqa xodimlarini ragʻbatlantirish toʻgʻrisida takliflar kiritadi.

Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining kuzatuv kengashi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti kuzatuv kengashining faoliyatini tashkil etish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi tomonidan belgilanadi.

51-modda. Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining rahbari

Direktor davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining rahbaridir.

Direktor davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining faoliyatiga joriy rahbarlikni amalga oshiradi.

Davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti direktorining huquq va majburiyatlari normativ-huquqiy hujjatlar, davlat maktabgacha taʼlim tashkilotining ustavi, shuningdek mehnat shartnomasi bilan belgilanadi.

10-bob. Maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimining ilmiy-uslubiy taʼminoti. Maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimini ilmiy-uslubiy jihatdan taʼminlash vazifalari

52-modda. Maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimining ilmiy-uslubiy taʼminoti

Maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimining ilmiy-uslubiy taʼminotini quyidagilar amalga oshiradi:

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi va uning tasarrufidagi ilmiy-uslubiy muassasalar;

Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi, tegishli tarmoq ilmiy-tadqiqot muassasalari va oliy taʼlim tashkilotlari;

Maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimining rahbar va pedagog kadrlarini qayta tayyorlash hamda ularning malakasini oshirish institutlari (kurslari).

Maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimining ilmiy-uslubiy taʼminotini qonunchilikka muvofiq boshqa ilmiy va taʼlim tashkilotlari ham amalga oshirishi mumkin.

53-modda. Maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimini ilmiy-uslubiy jihatdan taʼminlash vazifalari

Maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimini ilmiy-uslubiy jihatdan taʼminlash vazifalari quyidagilardan iborat:

taʼlim-tarbiya jarayoniga ilgʻor pedagogik va axborot texnologiyalarini joriy etish;

maktabgacha taʼlim tashkilotlari uchun oʻquv-uslubiy va didaktik materiallar ishlab chiqish va ishlab chiqarish;

maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasida ilmiy tadqiqotlar olib borish;

maktabgacha taʼlim va tarbiyani boshqarishning zamonaviy uslublarini ishlab chiqish va joriy etish;

maktabgacha taʼlim va tarbiya tizimiga joriy etiladigan taʼlim uslublari va dasturlari samaradorligini tahlil qilish hamda baholash.

11-bob. Yakunlovchi qoidalar

54-modda. Nizolarni hal etish

Maktabgacha taʼlim va tarbiya sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

55-modda. Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

56-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

57-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

58-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran olti oy oʻtgach kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent. sh.,

2019-yil 16-dekabr,

OʻRQ-595-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 17.12.2019-y., 03/19/595/4160-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son, 27.04.2021-y., 03/21/685/0373-son, 12.10.2021-y., 03/21/721/0952-son; 15.03.2023-y., 03/23/823/0150-son; 09.09.2024-y., 03/24/957/0689-son; 30.12.2025-y., 03/25/1109/1241-son; 07.02.2026-y., 03/26/1117/0116-son; 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son; 12.09.2026-y., 03/26/1174/0920-son)

lex.uz

Закон Республики Узбекистан

О дошкольном образовании и воспитании

Принят Законодательной палатой 22 октября 2019 года Одобрен Сенатом 14 декабря 2019 года

Глава 1. Общие положения

Статья 1. Цель настоящего Закона

Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области дошкольного образования и воспитания.

Статья 2. Законодательство о дошкольном образовании и воспитании

Законодательство о дошкольном образовании и воспитании состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.

Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством Республики Узбекистан о дошкольном образовании и воспитании, то применяются правила международного договора.

Статья 3. Основные понятия

В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:

дети с особыми образовательными потребностями — дети с индивидуальными нуждами, независимо от того, имеется инвалидность или нет, нуждающиеся в особом внимании семьи, педагогов, специалистов, общества и государства;

государственная дошкольная образовательная организация — организация, финансируемая и управляемая государством и предоставляющая дошкольные образовательные и воспитательные услуги в соответствии с государственным стандартом дошкольного образования и воспитания;

инклюзивное образование и воспитание — процесс, обеспечивающий равный доступ детей к образованию и воспитанию с учетом их особых образовательных потребностей и индивидуальных возможностей;

дошкольный возраст — возраст детей от рождения до семи лет, до момента предоставления ему образования в организациях общего среднего образования;

дошкольное образование и воспитание — вид непрерывного образования, направленный на обучение и воспитание детей, их интеллектуальное, духовно-нравственное, этическое, эстетическое и физическое развитие, а также на подготовку детей к общему среднему образованию;

государственный стандарт дошкольного образования и воспитания — совокупность обязательных требований к объему, содержанию и качеству образовательно-воспитательного процесса, строительству и оснащению дошкольной образовательной организации, а также организации здорового питания и безопасности детей дошкольного возраста;

государственная образовательная программа дошкольного образования и воспитания — документ, определяющий объем и содержание основных знаний, умений и навыков, подлежащих усвоению ребенком, а также характеризующий специфику содержания образования и воспитания, особенности организации образовательно-воспитательного процесса;

дошкольная образовательная организация — государственная и негосударственная организация, оказывающая образовательные и воспитательные услуги в области дошкольного образования и воспитания;

негосударственная дошкольная образовательная организация — юридическое лицо, оказывающее образовательные и воспитательные услуги в области дошкольного образования и воспитания на основании лицензии на осуществление деятельности в сфере оказания негосударственных образовательных услуг;

профессиональный стандарт педагога — совокупность основных требований к личным профессиональным качествам, знаниям, умениям и навыкам педагога дошкольной образовательной организации;

альтернативная форма обучения и воспитания — модель организации инновационного образовательно-воспитательного процесса в системе дошкольного образования и воспитания.

Статья 4. Основные принципы дошкольного образования и воспитания

Основными принципами дошкольного образования и воспитания являются:

доступность дошкольного образования и воспитания для каждого ребенка;

равенство условий для развития задатков, наклонностей и способностей каждого ребенка;

единство обучения, воспитания и оздоровления детей дошкольного возраста, воспитательного воздействия семьи и дошкольной образовательной организации;

гармонизация образования и воспитания детей дошкольного возраста;

личностно-ориентированный подход к развитию личности ребенка;

преемственность и непрерывность дошкольного и общего среднего образования;

демократический и светский характер образования и воспитания;

прозрачность и открытость образовательно-воспитательного процесса;

соответствие содержания, уровня и объема дошкольного образования и воспитания особенностям развития и состоянию здоровья детей дошкольного возраста.

Статья 5. Основные направления государственной политики в области дошкольного образования и воспитания

Основными направлениями государственной политики в области дошкольного образования и воспитания являются:

обеспечение реализации права каждого ребенка на дошкольное образование и воспитание;

создание условий для обеспечения полного охвата детей дошкольным образованием и воспитанием;

оказание всесторонней помощи семье в развитии, получении дошкольного образования и воспитания ребенка;

создание условий для получения детьми, включая детей с особыми образовательными потребностями, качественного дошкольного образования и воспитания;

создание и развитие альтернативных форм обучения и воспитания;

государственная поддержка развития дошкольного образования и воспитания;

внедрение и развитие механизмов государственно-частного партнерства, направленных на расширение сети дошкольных образовательных организаций;

внедрение современных инновационных и информационно-коммуникационных технологий в целях всестороннего развития детей дошкольного возраста;

развитие международного сотрудничества.

Статья 6. Государственные гарантии на получение дошкольного образования и воспитания

Каждый ребенок имеет право на дошкольное образование и воспитание.

Государство гарантирует право каждого ребенка на получение в государственных дошкольных образовательных организациях обязательной годичной подготовки к общему среднему образованию за год до его поступления в организации общего среднего образования.

Государственные гарантии на получение ребенком дошкольного образования и воспитания обеспечиваются путем оказания дошкольных образовательных и воспитательных услуг на базе государственных дошкольных образовательных организаций, а также посредством организации альтернативных форм обучения и воспитания.

Глава 2. Регулирование в области дошкольного образования и воспитания

Статья 7. Органы, осуществляющие реализацию государственной политики в области дошкольного образования и воспитания

Органами, осуществляющими реализацию государственной политики в области дошкольного образования и воспитания, являются:

Кабинет Министров Республики Узбекистан;

Министерство дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан;

Министерство здравоохранения Республики Узбекистан;

другие республиканские органы исполнительной власти и органы хозяйственного управления, имеющие в ведении дошкольные образовательные организации;

органы государственной власти на местах.

Органы и организации, не указанные в части первой настоящей статьи, участвуют в реализации государственной политики в области дошкольного образования и воспитания в соответствии с законодательством.

Статья 8. Полномочия Кабинета Министров Республики Узбекистан в области дошкольного образования и воспитания

Кабинет Министров Республики Узбекистан:

обеспечивает реализацию единой государственной политики в области дошкольного образования и воспитания;

обеспечивает разработку, утверждение и реализацию государственных программ в области дошкольного образования и воспитания;

в пределах своих полномочий принимает нормативно-правовые акты в области дошкольного образования и воспитания;

координирует деятельность государственных органов и других организаций в области дошкольного образования и воспитания;

определяет порядок осуществления государственно-частного партнерства в области дошкольного образования и воспитания;

устанавливает порядок создания, реорганизации и ликвидации дошкольных образовательных организаций;

определяет порядок выдачи документов разрешительного характера, а также лицензий на осуществление деятельности в сфере оказания негосударственных образовательных услуг (далее — лицензия) в области дошкольного образования и воспитания;

определяет порядок приема детей дошкольного возраста в государственные дошкольные образовательные организации.

Кабинет Министров Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 10. Полномочия Министерства дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан в области дошкольного образования и воспитания

Министерство дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан:

реализует единую государственную политику в области дошкольного образования и воспитания;

обеспечивает исполнение законодательства о дошкольном образовании и воспитании;

разрабатывает и реализует государственные и иные программы в области дошкольного образования и воспитания;

участвует в разработке и в пределах своих полномочий принимает нормативно-правовые акты в области дошкольного образования и воспитания;

создает, реорганизует и ликвидирует государственные дошкольные образовательные организации;

осуществляет методическое руководство деятельностью дошкольных образовательных организаций;

обеспечивает разработку и утверждает государственный стандарт дошкольного образования и воспитания;

разрабатывает, утверждает и реализует государственную образовательную программу дошкольного образования и воспитания;

изучает, обобщает и внедряет передовые педагогические технологии в образовательно-воспитательный процесс;

организует обеспечение государственных дошкольных образовательных организаций учебно-методическими, дидактическими материалами, художественной литературой, развивающими играми и игрушками, а также оснащение и укрепление их материально-технической базы;

устанавливает требования к квалификации работников государственных дошкольных образовательных организаций;

обеспечивает подготовку, переподготовку и повышение квалификации кадров в области дошкольного образования и воспитания;

обеспечивает ведение учета и анализа статистических данных в области дошкольного образования и воспитания;

определяет порядок организации деятельности наблюдательного совета государственной дошкольной образовательной организации;

осуществляет и координирует научно-исследовательскую и научно-методическую деятельность в области дошкольного образования и воспитания;

предоставляет методическую, консультативную и иную помощь законным представителям ребенка;

принимает меры по привлечению в систему дошкольного образования и воспитания инвестиций и грантов, осуществляет поддержку действующих проектов с участием иностранных инвестиций;

осуществляет надзор и мониторинг качества образовательно-воспитательного процесса в дошкольных образовательных организациях;

проводит аттестацию и государственную аккредитацию дошкольных образовательных организаций;

проводит аттестацию руководящих и педагогических кадров государственных дошкольных образовательных организаций;

организует присвоение квалификационных категорий педагогическим работникам дошкольных образовательных организаций;

выдает негосударственным дошкольным образовательным организациям лицензии для деятельности в сфере оказания негосударственных образовательных услуг дошкольного образования (за исключением семейных негосударственных дошкольных образовательных услуг);

принимает уведомления о начале или прекращении деятельности семейных негосударственных дошкольных образовательных организаций, ведет их реестр.

Министерство дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 11. Полномочия Министерства здравоохранения Республики Узбекистан в области дошкольного образования и воспитания

Министерство здравоохранения Республики Узбекистан:

обеспечивает оказание бесплатной квалифицированной медицинской помощи детям дошкольного возраста в пределах гарантированного государством объема;

в пределах своих полномочий обеспечивает исполнение законодательства о дошкольном образовании и воспитании;

совместно с Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан определяет набор натуральных продуктов в дошкольной образовательной организации для рационального и сбалансированного питания, соответствующего возрастным и физиологическим потребностям ребенка;

проводит лечебно-оздоровительные, реабилитационные, санитарно-гигиенические и профилактические мероприятия, направленные на оздоровление детей с особыми образовательными потребностями;

организует медицинское обследование работников дошкольных образовательных организаций.

Министерство здравоохранения Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 12. Полномочия республиканских органов исполнительной власти и органов хозяйственного управления, имеющих в ведении дошкольные образовательные организации

Республиканские органы исполнительной власти и органы хозяйственного управления, имеющие в ведении дошкольные образовательные организации:

обеспечивают исполнение законодательства о дошкольном образовании и воспитании;

разрабатывают, утверждают и реализуют отраслевые программы в области дошкольного образования и воспитания;

реорганизуют и ликвидируют государственные дошкольные образовательные организации, находящиеся в их ведении по согласованию с Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан.

Республиканские органы исполнительной власти и органы хозяйственного управления, имеющие в ведении дошкольные образовательные организации, могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 13. Полномочия органов государственной власти на местах в области дошкольного образования и воспитания

Представительные органы государственной власти на местах:

утверждают территориальные программы в области дошкольного образования и воспитания и осуществляют контроль за их исполнением;

создают, реорганизуют и ликвидируют государственные дошкольные образовательные организации на соответствующей территории по согласованию с Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан.

Органы исполнительной власти на местах:

обеспечивают исполнение законодательства о дошкольном образовании и воспитании;

разрабатывают территориальные программы в области дошкольного образования и воспитания, вносят их на утверждение в представительный орган государственной власти на местах и обеспечивают реализацию;

создают необходимые условия для получения детьми дошкольного возраста качественного дошкольного образования и воспитания;

в пределах своих полномочий осуществляют деятельность в области государственно-частного партнерства в сфере дошкольного образования и воспитания;

оказывают содействие в обеспечении социальной защиты участников образовательно-воспитательного процесса и работников дошкольных образовательных организаций, охраны их жизни, здоровья, а также защиты их прав и законных интересов;

принимают меры по созданию благоприятных условий для привлечения инвестиций в систему дошкольного образования и воспитания.

Представительные органы государственной власти на местах могут осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 14. Участие граждан, органов самоуправления граждан, негосударственных некоммерческих организаций и других институтов гражданского общества в мероприятиях в области дошкольногообразования и воспитания

Граждане, органы самоуправления граждан, негосударственные некоммерческие организации и другие институты гражданского общества:

участвуют в реализации государственных, территориальных и иных программ в области дошкольного образования и воспитания;

осуществляют общественный контроль в области дошкольного образования и воспитания;

принимают участие в проведении разъяснительной работы среди населения, направленной на повышение правовой культуры граждан.

Граждане, органы самоуправления граждан, негосударственные некоммерческие организации и другие институты гражданского общества могут участвовать и в иных мероприятиях в области дошкольного образования и воспитания.

Глава 3. Система дошкольного образования и воспитания. Типы дошкольных образовательных организаций

Статья 15. Система дошкольного образования и воспитания

Система дошкольного образования и воспитания включает в себя:

дошкольные образовательные организации;

альтернативные формы обучения;

научно-исследовательские учреждения и образовательные организации, осуществляющие деятельность в области дошкольного образования и воспитания;

республиканские органы исполнительной власти в области дошкольного образования и воспитания, а также подведомственные им организации.

Статья 16. Статус дошкольной образовательной организации

Дошкольная образовательная организация может быть государственной и негосударственной.

Негосударственные дошкольные образовательные организации могут создаваться также на условиях государственно-частного партнерства.

В дошкольной образовательной организации не допускаются создание и деятельность организационных структур политических партий и религиозных организаций.

Статья 17. Типы дошкольных образовательных организаций

Дошкольные образовательные организации создаются по следующим типам:

дошкольная образовательная организация общего типа;

многопрофильная специализированная дошкольная образовательная организация;

дошкольная образовательная организация с инклюзивными группами;

дошкольная образовательная организация комбинированного типа.

В дошкольной образовательной организации общего типа обеспечивается реализация государственной образовательной программы дошкольного образования и воспитания в группах общеразвивающей направленности.

В многопрофильной специализированной дошкольной образовательной организации обеспечивается реализация государственной образовательной программы дошкольного образования и воспитания для детей с физическими или психическими нарушениями в развитии.

В дошкольной образовательной организации с инклюзивными группами обеспечивается равный доступ к обучению и воспитанию детей с учетом их особых образовательных потребностей и индивидуальных возможностей путем их интеграции в здоровую среду.

В дошкольной образовательной организации комбинированного типа обеспечивается реализация государственной образовательной программы дошкольного образования и воспитания, направленной на организацию совместного обучения и воспитания в одной организации в отдельных группах детей с физическими или психическими нарушениями в развитии и детей, не имеющих нарушений в развитии, а также в инклюзивных группах.

Дошкольные образовательные организации могут создаваться и в иных типах в соответствии с законодательством.

Глава 4. Организация деятельности дошкольных образовательных организаций

Статья 18. Создание государственных дошкольных образовательных организаций

Государственная дошкольная образовательная организация создается в форме юридического лица и осуществляет свою деятельность на основании устава.

Учредителями государственной дошкольной образовательной организации являются:

республиканские органы исполнительной власти и органы хозяйственного управления;

органы исполнительной власти на местах.

Учредителями государственной дошкольной образовательной организации могут быть и иные государственные органы и организации в соответствии с законодательством.

Статья 19. Создание негосударственных дошкольных образовательных организаций

Негосударственная дошкольная образовательная организация создается в форме юридического лица и осуществляет свою деятельность на основании устава и лицензии для деятельности в сфере оказания негосударственных образовательных услуг дошкольного образования (за исключением семейных негосударственных дошкольных образовательных услуг).

Учредителями негосударственной дошкольной образовательной организации могут быть юридические и физические лица.

Статья 20. Оказание физическими лицами образовательных услуг в области дошкольного образования и воспитания

Физические лица, зарегистрированные в качестве индивидуального предпринимателя, оказывают образовательные услуги в области дошкольного образования и воспитания в форме семейной негосударственной дошкольной образовательной организации.

Физические лица, зарегистрированные в качестве индивидуального предпринимателя, вправе оказывать образовательные и воспитательные услуги в области дошкольного образования и воспитания после уведомления в установленном порядке Министерства дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан.

В семейных негосударственных дошкольных образовательных организациях допускается обучение и воспитание не более пятидесяти детей дошкольного возраста.

Статья 21. Лицензирование деятельности негосударственных дошкольных образовательных организаций

Лицензия для деятельности в сфере оказания негосударственных образовательных услуг дошкольного образования (за исключением семейных негосударственных дошкольных образовательных услуг) выдается после государственной регистрации юридического лица.

Выдача, переоформление, продление срока действия, приостановление действия лицензии, а также аннулирование лицензии или обращение в суд с заявлением о ее аннулировании осуществляются Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан в порядке, установленном законодательством.

Статья 22. Государственная аккредитация дошкольных образовательных организаций

Государственная аккредитация дошкольных образовательных организаций осуществляется Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан на основе аттестации.

Государственная аккредитация дошкольных образовательных организаций осуществляется один раз в пять лет.

Порядок осуществления государственной аккредитации дошкольных образовательных организаций определяется Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 23. Обязательность создания государственных дошкольных образовательных организаций

Государственные дошкольные образовательные организации создаются в обязательном порядке в случае:

образования городов, поселков и других населенных пунктов;

строительства жилых комплексов;

увеличения установленной законодательством предельной численности детей дошкольного возраста на соответствующей территории.

При проектировании и строительстве новых жилых комплексов, состоящих из нескольких многоквартирных домов или групп индивидуальных жилых домов, предусматривается обязательное наличие дошкольной образовательной организации на первых этажах многоквартирных домов либо в виде отдельно стоящего здания из расчета не менее пятидесяти мест на каждые двести квартир или индивидуальных жилых домов.

Статья 24. Права и обязанности дошкольной образовательной организации

Дошкольная образовательная организация вправе:

на основе государственной образовательной программы дошкольного образования и воспитания разрабатывать свою образовательную программу;

оказывать дополнительные платные образовательные услуги сверх государственной образовательной программы дошкольного образования и воспитания на основе договора, заключенного с законными представителями ребенка;

осуществлять взаимодействие с законными представителями ребенка в части образования и воспитания.

Дошкольная образовательная организация может иметь и иные права в соответствии с законодательством.

Дошкольная образовательная организация обязана:

обеспечивать уровень дошкольного образования, соответствующего требованиям государственного стандарта дошкольного образования и воспитания;

создавать безопасные условия для развития, образования и воспитания детей;

оказывать консультативную помощь законным представителям ребенка по вопросам его образования и воспитания;

уведомлять компетентные органы о фактах угрозы жизни или здоровью ребенка, нарушения его прав, свобод и законных интересов.

Дошкольная образовательная организация может нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Статья 25. Финансирование деятельности дошкольных образовательных организаций

Финансирование деятельности государственных дошкольных образовательных организаций осуществляется за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан, платы за уход, питание и присмотр детей в дошкольных образовательных организациях и других источников, не запрещенных законодательством.

Финансирование деятельности негосударственных дошкольных образовательных организаций осуществляется за счет средств их учредителей и иных источников, не запрещенных законодательством.

Государственная дошкольная образовательная организация вправе оказывать платные образовательные услуги сверх государственной образовательной программы дошкольного образования и воспитания на основе договора, заключенного с законными представителями ребенка.

Статья 26. Фонд развития дошкольного образования Министерства дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан

В целях укрепления материально-технической базы дошкольных образовательных организаций и привлечения в сферу квалифицированных специалистов функционирует Фонд развития дошкольного образования Министерства дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан.

Источниками формирования средств Фонда развития дошкольного образования являются:

средства республиканского бюджета Республики Узбекистан;

100 процентов средств от реализации неиспользуемого недвижимого имущества государственных дошкольных образовательных организаций;

50 процентов от незаконных расходов бюджетных средств, сумм хищений, растрат, недостач, выявленных службами внутреннего аудита Министерства дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан по результатам проверок деятельности учреждений и организаций, входящих в структуру Министерства дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан, и взысканных в доход Государственного бюджета Республики Узбекистан, государственных целевых фондов и внебюджетных фондов;

доходы, получаемые от размещения временно свободных средств Фонда развития дошкольного образования;

благотворительные пожертвования физических и юридических лиц, в том числе нерезидентов Республики Узбекистан;

кредиты (займы), гранты и средства технического содействия международных финансовых организаций, зарубежных государств и других доноров;

другие источники, не запрещенные законодательством.

Средства Фонда развития дошкольного образования расходуются на:

расширение сети дошкольных образовательных организаций с включением их в адресные списки строек;

материальное стимулирование работников органов и организаций системы дошкольного образования и воспитания;

привлечение на работу в Министерство дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан на основе гражданско-правовых договоров высококвалифицированных специалистов, в том числе иностранных;

привлечение в качестве консультантов в пределах выполнения возложенных на Министерство дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан задач и функций специалистов и экспертов государственных органов и организаций, проектных институтов, научных учреждений и высших образовательных организаций, международных и иностранных организаций;

организацию обучения, переподготовки и повышения квалификации работников Министерства дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан, в том числе за пределами Республики Узбекистан;

оснащение и ремонт зданий Министерства дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан, Министерства дошкольного и школьного образования Республики Каракалпакстан, управлений дошкольного и школьного образования областей и города Ташкента, районных (городских) отделов дошкольного и школьного образования и государственных дошкольных образовательных организаций;

внедрение в образовательно-воспитательный процесс передовых педагогических и информационных технологий, а также другие мероприятия, направленные на совершенствование деятельности Министерства дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан.

Средства Фонда развития дошкольного образования могут расходоваться и на другие цели в соответствии с законодательством.

Статья 27. Информационная система управления дошкольным образованием

Министерство дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан обеспечивает создание и функционирование Информационной системы управления дошкольным образованием, позволяющей осуществлять сбор, хранение, поиск, обработку информации и пользование ею.

Внесение сведений о дошкольной образовательной организации в Информационную систему управления дошкольным образованием является обязательным для всех дошкольных образовательных организаций.

Руководители дошкольных образовательных организаций несут персональную ответственность за достоверность сведений, вносимых в Информационную систему управления дошкольным образованием.

Перечень сведений, вносимых в Информационную систему управления дошкольным образованием, определяется Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан.

Глава 5. Организация образовательно-воспитательного процесса в дошкольных образовательных организациях

Статья 28. Государственный стандарт дошкольного образования и воспитания

Государственный стандарт дошкольного образования и воспитания является обязательным для всех дошкольных образовательных организаций.

Государственный стандарт дошкольного образования и воспитания пересматривается не реже одного раза в пять лет.

Государственный стандарт дошкольного образования и воспитания обязательно учитывается при разработке государственной образовательной программы дошкольного образования и воспитания, учебно-методических пособий, методических рекомендаций в области дошкольного образования и воспитания детей дошкольного возраста, а также при проектировании, строительстве, оснащении и организации деятельности дошкольных образовательных организаций.

Статья 29. Государственная образовательная программа дошкольного образования и воспитания

Государственная образовательная программа дошкольного образования и воспитания обеспечивает организацию образовательно-воспитательного процесса, направленного на полноценное всестороннее развитие ребенка.

Государственная образовательная программа дошкольного образования и воспитания должна обеспечивать:

познавательное и интеллектуальное развитие ребенка;

взаимодействие с законными представителями ребенка;

приобщение детей к национальным и общечеловеческим ценностям, обычаям и традициям наций и народностей, проживающих в Республике Узбекистан;

формирование у детей чувства честности, воспитание их в духе уважения к законам;

социальную адаптацию ребенка;

проведение коррекционно-педагогической и медико-психологической работы с детьми с особыми образовательными потребностями;

подготовку детей к общему среднему образованию.

Получение дошкольного образования и воспитания детьми, нуждающимися в коррекции нарушений в физическом и (или) психическом развитии и реабилитации, осуществляется по индивидуальным планам, разработанным на основе государственной образовательной программы дошкольного образования и воспитания.

Статья 30. Язык обучения

Язык обучения в дошкольных образовательных организациях определяется в соответствии с Законом Республики Узбекистан «О государственном языке».

Статья 31. Режим работы дошкольных образовательных организаций

Учебный год в дошкольных образовательных организациях включает период со 2 сентября текущего года до 31 мая следующего года, летний оздоровительный период — с 1 июня по 31 августа текущего года.

В зависимости от длительности пребывания детей группы в дошкольных образовательных организациях могут быть:

с кратковременным (3-4 часа в день) пребыванием детей;

полного дня (9, 10,5 и 12 часов в день);

с круглосуточным пребыванием детей.

В группах дошкольных образовательных организаций длительностью пребывания детей:

3-4 часа — не организуется дневной сон и может быть организовано разовое питание;

9 — 10,5 часа — должен быть организован трехкратный прием пищи и созданы условия для дневного сна;

12 часов — должен быть организован четырехкратный прием пищи и созданы условия для дневного сна.

В группах дошкольных образовательных организаций с круглосуточным пребыванием детей должны быть созданы условия для организации дневного и ночного сна и пятикратного приема пищи.

Рекомендуемая максимальная продолжительность непрерывного бодрствования детей в возрасте от трех до семи лет составляет 5,5 — 6 часов.

Рекомендуемая общая продолжительность суточного сна для детей в возрасте от трех до семи лет составляет 12 — 12,5 часа, из которых 2 — 2,5 часа рекомендуется отводить на дневной сон.

Режим работы дошкольной образовательной организации и длительность пребывания детей в ней определяются ее уставом.

Глава 6. Периоды дошкольного возраста. Прием и выбытие детей из дошкольных образовательных организаций

Статья 32. Дошкольный возраст и его периоды

Дошкольный возраст является основополагающим периодом физического, психологического и социального становления личности ребенка.

Дошкольный возраст включает следующие периоды:

младенчество (от рождения до одного года);

раннее детство (от одного до трех лет);

младший дошкольный возраст (от трех до четырех лет);

средний дошкольный возраст (от четырех до пяти лет);

старший дошкольный возраст (от пяти до семи лет).

Статья 33. Прием детей в дошкольные образовательные организации и выбытие из них

Прием детей в государственные дошкольные образовательные организации общего типа осуществляется в порядке, определяемом Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Прием детей в государственные многопрофильные специализированные дошкольные образовательные организации и группы для детей с физическими или психическими нарушениями в развитии в государственных дошкольных образовательных организациях комбинированного типа осуществляется на основании заключения медико-психолого-педагогической комиссии при Министерстве дошкольного и школьного образования Республики Каракалпакстан, управлений дошкольного и школьного образования областей и города Ташкента с согласия законных представителей ребенка.

Прием детей в негосударственные дошкольные образовательные организации и выбытие из них осуществляются в соответствии с уставом негосударственной дошкольной образовательной организации.

Статья 34. Комплектование групп дошкольной образовательной организации

Группа является структурной единицей дошкольной образовательной организации.

Группы в дошкольной образовательной организации могут комплектоваться по возрастным или невозрастным категориям.

В случае комплектования групп по возрастным категориям определяются следующие возрастные категории:

группа раннего развития (от года до трех лет);

младшая группа (от трех до четырех лет);

средняя группа (от четырех до пяти лет);

старшая группа (от пяти до шести лет);

группа предшкольной подготовки (от шести до семи лет).

Комплектование групп дошкольной образовательной организации и перевод детей из одной группы в другую осуществляется ежегодно до начала учебного года.

В государственных дошкольных образовательных организациях общего типа комплектность групп составляет соответственно:

в группах для детей в возрасте от трех до семи лет — не более тридцати детей;

в группах с кратковременным пребыванием детей — не более тридцати детей;

в разновозрастных группах — не более двадцати пяти детей;

в группах с круглосуточным пребыванием детей — не более десяти детей.

Если в месте расположения государственной дошкольной образовательной организации количество детей дошкольного возраста, желающих посещать государственную дошкольную образовательную организацию, не достигает двадцати детей и в данной местности нет другой государственной дошкольной образовательной организации, допускается организация малокомплектных групп по согласованию с Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан.

Допускается организация групп с превышением предельной численности комплектации по согласованию с Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан.

Порядок комплектования групп в негосударственных дошкольных образовательных организациях определяется их учредителем с учетом санитарно-гигиенических требований к содержанию, устройству и организации режима работы дошкольных образовательных организаций.

В многопрофильной специализированной дошкольной образовательной организации для детей с физическими или психическими нарушениями в развитии комплектность групп составляет соответственно:

в группах для детей с тяжелыми нарушениями речи — не более двенадцати детей;

в группах для глухих детей — не более десяти детей;

в группах для слабослышащих детей — не более двенадцати детей;

в группах для слепых детей — не более десяти детей;

в группах для слабовидящих детей — не более двенадцати детей;

в группах для детей с нарушением опорно-двигательного аппарата — не более восемнадцати детей;

в группах для детей с последствиями гемипареза, монопареза, плегиями — не более двенадцати детей;

в группах для детей с последствиями синдрома детского церебрального паралича — не более десяти детей;

в группах для детей с нарушениями интеллекта с умственной отсталостью легкой степени — не более двенадцати детей, с умеренной и средней степенью — не более десяти детей;

в группах для детей с аутизмом старше трех лет — не более десяти детей;

в группах для детей с задержкой умственного развития старше трех лет — не более двенадцати детей;

в группах для детей со сложными дефектами (два и более дефекта) — не более десяти детей.

В дошкольной образовательной организации с инклюзивными группами комплектность групп составляет соответственно:

1) в группах для детей в возрасте до трех лет — не более двадцати пяти детей, в том числе не более трех детей в возрасте от двух до трех лет с физическими или психическими нарушениями в развитии;

2) в группах для детей в возрасте старше трех лет:

не более двадцати пяти детей, в том числе не более трех детей с физическими или психическими нарушениями в развитии (слабовидящие или слабослышащие или с нарушениями опорно-двигательного аппарата);

не более двадцати пяти детей, в том числе не более двух детей с физическими или психическими нарушениями в развитии (с амблиопией зрения, косоглазием или тяжелыми нарушениями речи или аутизмом);

не более двадцати пяти детей, в том числе не более трех детей с тяжелыми нарушениями речи;

не более двадцати пяти детей, в том числе не более трех детей с задержкой психического развития.

В дошкольной образовательной организации комбинированного типа комплектность групп для детей с физическими или психическими нарушениями в развитии составляет соответственно:

в группах для глухих детей — не более десяти детей;

в группах для слабослышащих детей — не более двенадцати детей;

в группах для слепых детей — не более десяти детей;

в группах для слабовидящих детей — не более двенадцати детей;

в группах для детей с нарушением опорно-двигательного аппарата — не более восемнадцати детей;

в группах для детей с последствиями гемипареза, монопареза, плегиями — не более двенадцати детей;

в группах для детей с последствиями синдрома детского церебрального паралича — не более десяти детей;

в группах для детей с аутизмом старше трех лет — не более десяти детей;

в группах для детей со сложными дефектами (два и более дефекта) — не более десяти детей.

Статья 35. Оплата за уход, питание и присмотр детей в дошкольных образовательных организациях

Оплата за уход, питание и присмотр детей в государственных дошкольных образовательных организациях осуществляется в размерах, установленных законодательством.

Негосударственная дошкольная образовательная организация самостоятельно определяет стоимость оказываемых ею дошкольных образовательных и воспитательных услуг, за исключением случаев, предусмотренных законодательством.

Оплата за уход, питание и присмотр детей из семей, нуждающихся в социальной поддержке, осуществляется на льготных условиях в размерах, установленных законодательством.

Глава 7. Участники образовательно-воспитательного процесса в дошкольных образовательных организациях, их права и обязанности

Статья 36. Участники образовательно-воспитательного процесса в дошкольных образовательных организациях

Участниками образовательно-воспитательного процесса в дошкольных образовательных организациях являются:

дети дошкольного возраста;

законные представители ребенка;

педагогические работники.

Взаимоотношения дошкольной образовательной организации с участниками образовательно-воспитательного процесса регулируются договором.

Статья 37. Права детей дошкольного возраста

Дети дошкольного возраста имеют право на:

бесплатную медицинскую помощь в пределах гарантированного государством объема;

безопасные для здоровья условия обучения и воспитания;

ведение здорового образа жизни, защиту от любых форм принуждения к труду, физического и психологического насилия, унижения их чести и достоинства;

защиту от информации, наносящей вред их здоровью;

получение обязательной годичной подготовки к общему среднему образованию.

Дети дошкольного возраста могут иметь и иные права в соответствии с законодательством.

Статья 38. Права и обязанности законных представителей ребенка

Законные представители ребенка имеют право:

защищать права и законные интересы ребенка;

выбирать для своего ребенка формы дошкольного образования и язык обучения;

требовать от администрации дошкольных образовательных организаций обеспечения необходимых условий, предусмотренных законодательством о дошкольном образовании и воспитании;

обращаться в государственные органы по вопросам развития, дошкольного образования и воспитания детей дошкольного возраста;

требовать уважительного отношения к ребенку;

принимать участие в организации образовательно-воспитательного процесса в дошкольной образовательной организации;

избирать и быть избранными в состав наблюдательного совета государственной дошкольной образовательной организации.

Законные представители ребенка могут иметь и иные права в соответствии с законодательством и договором.

Законные представители ребенка обязаны:

заботиться о физическом здоровье, психическом состоянии ребенка, создавать надлежащие условия для развития его природных задатков, наклонностей и способностей;

способствовать получению ребенком дошкольного образования и воспитания в дошкольных образовательных организациях или обеспечить его воспитание и образование в семье;

уважать честь, достоинство и деловую репутацию других участников образовательно-воспитательного процесса в дошкольных образовательных организациях;

воспитывать детей в духе любви к Родине, уважительного отношения к труду, национальным, историческим, культурным ценностям своего народа, а также к общечеловеческим ценностям, бережного отношения к окружающей среде;

обеспечивать необходимые условия для всестороннего развития, воспитания и образования ребенка в семье.

Законные представители ребенка могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Ответственность за получение детьми за год до их поступления в учреждения общего среднего образования обязательной годичной подготовки к общему среднему образованию возлагается на их законных представителей.

Статья 39. Права и обязанности педагогических работников дошкольных образовательных организаций

Педагогические работники дошкольных образовательных организаций имеют право на:

защиту профессиональной чести, достоинства и деловой репутации;

творческую инициативу, свободу выбора методик обучения и воспитания, учебных пособий и средств обучения;

участие в управлении дошкольной образовательной организацией;

участие в разработке образовательных программ дошкольной образовательной организации;

моральное и материальное поощрение за успехи в педагогической деятельности;

участие в научной, инновационной, международной деятельности в области дошкольного образования и воспитания.

Педагогические работники дошкольных образовательных организаций могут иметь и иные права в соответствии с законодательством.

Не допускается привлечение педагогических работников дошкольных образовательных организаций к видам работ, не связанным с выполнением ими своих профессиональных обязанностей, за исключением случаев, предусмотренных законодательством.

Педагогические работники дошкольных образовательных организаций обязаны:

обучать и воспитывать детей на профессиональном уровне;

соблюдать педагогическую этику, защищать честь и достоинство ребенка, защищать детей от проявлений насилия, воспитывать их в духе патриотизма, уважительного отношения к труду, законным представителям и бережного отношения к окружающей среде;

выполнять государственную образовательную программу дошкольного образования и воспитания;

повышать свою квалификацию;

совершенствовать свои профессиональные навыки и педагогическое мастерство.

Педагогические работники дошкольных образовательных организаций могут нести и иные обязанности в соответствии с законодательством.

Запрещается использовать образовательно-воспитательный процесс в политических целях или для побуждения детей к совершению действий, противоречащих законодательству.

Статья 40. Недельная рабочая нагрузка педагогических работников государственных дошкольных образовательных организаций

Для педагогических работников государственных дошкольных образовательных организаций размеры недельной рабочей нагрузки устанавливаются в соответствии с законодательством.

Недельная рабочая нагрузка педагогических работников государственных дошкольных образовательных организаций не должна превышать полуторакратного размера нормированной продолжительности рабочего времени по данному виду работы.

Законодательством для отдельных категорий педагогических работников государственных дошкольных образовательных организаций может устанавливаться иная продолжительность недельной рабочей нагрузки.

Статья 41. Оплата труда и отдых работников дошкольных образовательных организаций

Размер и порядок оплаты труда работников дошкольных образовательных организаций определяются законодательством.

Должностные оклады работников государственных дошкольных образовательных организаций формируются на основе:

базовых тарифных ставок, установленных согласно должности и квалификационной категории работника государственной дошкольной образовательной организации;

доплат и надбавок к должностным окладам.

Для работников государственных дошкольных образовательных организаций устанавливаются следующие квалификационные категории:

специалист со средним специальным, профессиональным образованием;

специалист со степенью бакалавра или высшим образованием, полученным до введения академических степеней по уровню высшего образования;

специалист второй категории со степенью бакалавра, магистра или высшим образованием, полученным до введения академических степеней по уровню высшего образования;

специалист первой категории со степенью бакалавра, магистра или высшим образованием, полученным до введения академических степеней по уровню высшего образования;

специалист высшей категории со степенью бакалавра, магистра или высшим образованием, полученным до введения академических степеней по уровню высшего образования.

Работникам дошкольных образовательных организаций устанавливается сокращенная продолжительность рабочего времени, предоставляются ежегодный удлиненный оплачиваемый отпуск и льготы, предусмотренные законодательством.

Статья 42. Профессиональный стандарт педагога

Профессиональный стандарт педагога применяется работодателями при:

формировании кадровой политики;

приеме на работу педагогических кадров;

заключении трудовых договоров;

разработке должностной инструкции;

оплате труда;

организации обучения педагогов;

проведении аттестации педагогов дошкольных образовательных организаций.

Профессиональный стандарт педагога может быть дополнен требованиями с учетом культурных, демографических и прочих особенностей территорий.

Профессиональный стандарт педагога предъявляет требования к личным качествам педагога, неотделимым от его знаний, умений, навыков.

Профессиональный стандарт педагога дошкольной образовательной организации утверждается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Квалификационная категория педагога присваивается в соответствии с профессиональным стандартом педагога.

Статья 43. Аттестация педагогических работников дошкольных образовательных организаций

Аттестация педагогических работников дошкольных образовательных организаций осуществляется не реже одного раза в пять лет.

Аттестация педагогических работников дошкольных образовательных организаций осуществляется Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан.

По результатам аттестации педагогических работников дошкольной образовательной организации определяется соответствие педагогического работника занимаемой должности и устанавливается его квалификационная категория.

Порядок аттестации педагогических работников дошкольных образовательных организаций устанавливается Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 44. Ограничения на осуществление трудовой деятельности в системе дошкольного образования и воспитания

Не могут заниматься педагогической деятельностью в дошкольных образовательных организациях лица, признанные недееспособными или ограниченно дееспособными, имеющие заболевания или физические недостатки, препятствующие осуществлению педагогической деятельности, а также лица, ранее осужденные за совершение умышленных преступлений.

На руководящие должности органов и организаций системы дошкольного образования и воспитания не могут быть назначены лица, с которыми трудовой договор прекращен в связи с их виновными действиями, а также лица, ранее осужденные за совершенные умышленные преступления, независимо от меры примененного наказания, погашения или снятия судимости и применения в отношении них акта амнистии или помилования, лица, совершившие преступления, уголовные дела которых прекращены без решения вопроса о виновности.

Законом могут быть установлены и иные ограничения на осуществление трудовой деятельности в системе дошкольного образования и воспитания.

Глава 8. Социальная защита детей дошкольного возраста

Статья 45. Содержание и обеспечение детей дошкольного возраста

Государство обеспечивает социальную защиту и поддержку детей дошкольного возраста, особенно детей-сирот и детей, оставшихся без попечения родителей, детей, которые нуждаются в коррекции развития здоровья, длительном лечении и реабилитации, а также детей из малообеспеченных и многодетных семей.

Содержание детей с различными нарушениями физического или психического развития осуществляется на основе частичного или полного государственного обеспечения.

Дети-сироты и дети, оставшиеся без попечения родителей или иных законных представителей, находятся на полном государственном обеспечении.

Детям-сиротам и детям, оставшимся без попечения родителей, гарантируется право на сохранение родственных отношений, а также на защиту их личных неимущественных и имущественных прав.

Дети, нуждающиеся в коррекции зрения, слуха, опорно-двигательного аппарата, обеспечиваются средствами передвижения, протезирования, ориентации и восприятия информации, а также другими средствами индивидуальной коррекции за счет средств Государственного бюджета Республики Узбекистан в порядке, установленном Кабинетом Министров Республики Узбекистан.

Статья 46. Организация питания детей в дошкольных образовательных организациях

Набор натуральных продуктов питания для детей дошкольного возраста, порядок их обеспечения рациональным и сбалансированным питанием, соответствующим возрастным физиологическим потребностям, определяются Министерством здравоохранения Республики Узбекистан совместно с Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан.

Контроль за качеством питания в дошкольных образовательных организациях осуществляется Комитетом санитарно-эпидемиологического благополучия и общественного здоровья при Министерстве здравоохранения Республики Узбекистан, его территориальными подразделениями и органами дошкольного и школьного образования.

Организация питания детей дошкольного возраста в дошкольных образовательных организациях может осуществляться также и методом аутсорсинга.

Статья 47. Охрана здоровья детей в дошкольных образовательных организациях

Охрана здоровья детей в дошкольных образовательных организациях включает в себя:

оказание первой медицинской помощи;

определение оптимальной учебной нагрузки;

пропаганду, формирование и обучение навыкам здорового образа жизни;

организацию оздоровительных мероприятий;

соблюдение режима дня;

организацию здорового питания;

создание условий для физической активности.

Медицинская помощь детям дошкольного возраста оказывается медицинскими работниками дошкольных образовательных организаций или соответствующих учреждений здравоохранения.

Комитет санитарно-эпидемиологического благополучия и общественного здоровья при Министерстве здравоохранения Республики Узбекистан и его территориальные подразделения совместно с органами дошкольного и школьного образования осуществляют контроль за соблюдением санитарных правил, норм и гигиенических нормативов в дошкольных образовательных организациях. Органы здравоохранения совместно с органами дошкольного и школьного образования ежегодно обеспечивают бесплатный медицинский осмотр детей, мониторинг и коррекцию состояния их здоровья.

Медицинские работники дошкольных образовательных организаций несут ответственность за соблюдение санитарных правил и норм, гигиенических нормативов, а также проведение лечебно-профилактических мер в дошкольных образовательных организациях.

Глава 9. Управление дошкольной образовательной организацией и порядок организации ее деятельности

Статья 48. Управление дошкольной образовательной организацией

Управление государственной дошкольной образовательной организацией осуществляют:

педагогический совет;

наблюдательный совет;

руководитель государственной дошкольной образовательной организации.

Порядок управления негосударственной дошкольной образовательной организацией определяется ее учредительными документами.

Статья 49. Педагогический совет государственной дошкольной образовательной организации

Педагогический совет государственной дошкольной образовательной организации является коллегиальным органом управления государственной дошкольной образовательной организации, состоящим из педагогических работников, осуществляющим полномочия по обсуждению вопросов, связанных с ее педагогической деятельностью.

Педагогический совет государственной дошкольной образовательной организации:

рассматривает вопросы организации и совершенствования образовательно-воспитательного процесса в государственной дошкольной образовательной организации;

определяет план работы государственной дошкольной образовательной организации и педагогическую нагрузку педагогических работников;

оценивает результаты реализации образовательной программы государственной дошкольной образовательной организации;

определяет порядок взаимоотношения государственной дошкольной образовательной организации с законными представителями ребенка;

обсуждает вопросы повышения квалификации педагогических работников государственной дошкольной образовательной организации, развития их творческой инициативы, внедрения в образовательно-воспитательный процесс достижений науки и передового педагогического опыта;

рассматривает вопросы морального и материального поощрения работников государственной дошкольной образовательной организации;

заслушивает отчеты руководителя и педагогических работников государственной дошкольной образовательной организации.

Педагогический совет государственной дошкольной образовательной организации может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Статья 50. Наблюдательный совет государственной дошкольной образовательной организации

В государственной дошкольной образовательной организации в целях оказания содействия в воспитании, развитии и образовании ребенка создается наблюдательный совет, состав которого формируется из числа законных представителей детей, посещающих данную организацию, ее работников, а также представителей негосударственных некоммерческих организаций и иных институтов гражданского общества.

Наблюдательный совет государственной дошкольной образовательной организации:

определяет приоритетные направления развития государственной дошкольной образовательной организации;

определяет руководителя государственной дошкольной организации из числа кандидатур, рекомендованных районным (городским) отделом дошкольного и школьного образования для внесения на согласование в Министерство дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан, а также вносит предложения по освобождению его от занимаемой должности;

заслушивает отчеты руководителя государственной дошкольной образовательной организации о принимаемых мерах по совершенствованию деятельности данной организации, финансово-хозяйственном состоянии, доходах и расходах, использовании бюджетных, внебюджетных, спонсорских и иных средств;

проводит социальные опросы, касающиеся деятельности руководителя и иных работников государственной дошкольной образовательной организации;

вносит в районные (городские) отделы дошкольного и школьного образования предложения о поощрении руководителей и иных работников государственной дошкольной образовательной организации.

Наблюдательный совет государственной дошкольной образовательной организации может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.

Порядок организации деятельности наблюдательного совета государственной дошкольной образовательной организации устанавливается Министерством дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан.

Статья 51. Руководитель государственной дошкольной образовательной организации

Руководителем государственной дошкольной образовательной организации является директор.

Директор осуществляет текущее руководство деятельностью государственной дошкольной образовательной организации.

Права и обязанности директора государственной дошкольной образовательной организации устанавливаются нормативно-правовыми актами, уставом государственной дошкольной образовательной организации, а также трудовым договором.

Глава 10. Научно-методическое обеспечение системы дошкольного образования и воспитания. Задачи научно-методического обеспечения системы дошкольного образования и воспитания

Статья 52. Научно-методическое обеспечение системы дошкольного образования и воспитания

Научно-методическое обеспечение системы дошкольного образования и воспитания осуществляют:

Министерство дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан и подведомственные ему научно-методические учреждения;

Академия наук Республики Узбекистан, соответствующие отраслевые научно-исследовательские учреждения и высшие образовательные организации;

Институты (курсы) переподготовки и повышения квалификации руководящих и педагогических кадров системы дошкольного образования и воспитания.

Научно-методическое обеспечение системы дошкольного образования и воспитания могут осуществлять и иные научные и образовательные организации в соответствии с законодательством.

Статья 53. Задачи научно-методического обеспечения системы дошкольного образования и воспитания

Задачами научно-методического обеспечения системы дошкольного образования и воспитания являются:

внедрение в образовательно-воспитательный процесс передовых педагогических и информационных технологий;

разработка и производство учебно-методических и дидактических материалов для дошкольных образовательных организаций;

проведение научных исследований в области дошкольного образования и воспитания;

разработка и внедрение современных методов управления дошкольным образованием и воспитанием;

проведение анализа и оценка эффективности внедряемых образовательных методов и программ в систему дошкольного образования и воспитания.

Глава 11. Заключительные положения

Статья 54. Разрешение споров

Споры в области дошкольного образования и воспитания разрешаются в порядке, установленном законодательством.

Статья 55. Ответственность за нарушение законодательства о дошкольном образовании и воспитании

Лица, виновные в нарушении законодательства о дошкольном образовании и воспитании, несут ответственность в установленном порядке.

Статья 56. Обеспечение исполнения, доведения, разъяснения сути и значения настоящего Закона

Министерству дошкольного и школьного образования Республики Узбекистан и другим заинтересованным организациям обеспечить исполнение, доведение до исполнителей и разъяснение среди населения сути и значения настоящего Закона.

Статья 57. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом

Кабинету Министров Республики Узбекистан:

привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;

обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.

Статья 58. Вступление в силу настоящего Закона

Настоящий Закон вступает в силу по истечении шести месяцев со дня его официального опубликования.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

16 декабря 2019 г.,

№ ЗРУ-595

(Национальная база данных законодательства, 17.12.2019 г., № 03/19/595/4160; 27.04.2021 г., № 03/21/685/0373, 12.10.2021 г., № 03/21/721/0952; 15.03.2023 г., № 03/23/823/0150; 09.09.2024 г., № 03/24/957/0689)

lex.uz