UzbekAI

Ўзбекистон Республикаси Президентининг

Қарори

ЧОРА-ТАДБИРЛАР ДАСТУРИ

Конституция ва қонун устуворлигини таъминлаш, бу борада жамоатчилик назоратини кучайтириш ҳамда жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида

Маълумки, мамлакатимизда Конституция ва қонун устуворлигини таъминлаш демократик ҳуқуқий давлат барпо этишнинг бош мезони бўлиб келмоқда.

Юртимизда амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларнинг самараси, тинчлик ва тараққиётнинг асосий гарови ҳам Конституция ва қонун устуворлигини таъминлаш билан бевосита боғлиқдир. Шунинг учун ҳам ҳаётимизнинг барча соҳа ва тармоқларида меҳнат қилаётган инсонлар, биринчи навбатда, раҳбар ходимлар, фуқароларнинг Конституция ва қонунларни пухта билиши, уларнинг ижросини тўғри ташкил этиши, бу қоидаларга бутун жамият аъзолари қатъий амал қилиши шарт бўлган муҳитни яратиш ғоят муҳим ва долзарб вазифага айланмоқда.

Мамлакатимизда жадал суръатлар билан олиб борилаётган ўзгариш ва янгиланишлар негизида, авваламбор, Конституциямизда белгиланган давлат органларининг халқ манфаатларига хизмат қилиши лозимлиги ҳақидаги қоидани амалда татбиқ этишдек эзгу мақсад мужассам экани ҳам айнан шуни тақозо этмоқда.

Бу борада Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясида белгиланган вазифалар ижросини таъминлаш учун кўплаб янги қонунлар ва қонуности ҳужжатлари қабул қилинаётгани муҳим аҳамиятга эга бўлмоқда.

Айни вақтда Конституция ва қонун устуворлигини таъминлаш қонун бузилиши билан боғлиқ салбий оқибатларга қарши самарали курашишни ҳамда бундай ҳолатнинг барвақт олдини олишга қаратилган таъсирчан тизимни шакллантиришни талаб этмоқда.

Қонунийликни мустаҳкамлашда жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш ғоят муҳим аҳамиятга эга бўлиб, бу ҳар бир шахсда қонунларга, инсон ҳуқуқ ва эркинликларига нисбатан ҳурмат билан муносабатда бўлишни ҳамда ҳуқуқбузарликларга нисбатан муросасизлик муҳитини шакллантиришни кун тартибига энг асосий масала қилиб қўймоқда.

Шу билан бирга, Конституция ва қонун устуворлигига эришишда жамоатчилик назоратининг таъсирчан шаклларини жорий этиш, оммавий ахборот воситалари вакилларининг қонуний ҳақ-ҳуқуқларига ҳар қандай шаклда тазйиқ ўтказишга йўл қўйилмаслик ҳам алоҳида аҳамиятга эгадир.

Амалга оширилаётган ислоҳотлар самарадорлигини кучайтириш, қонун устуворлигини сўзсиз таъминлаш, жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш, фуқаролик жамиятини тараққий топтиришда жамоатчилик назоратининг самарали шаклларини жорий этиш ҳамда бу жараёнда оммавий ахборот воситалари иштирокини кенгайтириш мақсадида:

1. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганининг 27 йиллигига бағишланган тантанали маросимда белгилаб берилган вазифаларга мувофиқ Конституция ва қонун устуворлигини таъминлаш, бу борада жамоатчилик назоратини кучайтириш ҳамда жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш бўйича чора-тадбирлар дастури (кейинги ўринларда Дастур деб юритилади) иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Дастурни амалга оширишнинг асосий мақсади этиб қуйидаги пировард натижаларга эришиш белгилансин:

Конституция ва қонун устуворлигини, давлат органлари қарорлари, мансабдор шахсларнинг хатти-ҳаракатлари қонунларга тўлиқ мувофиқ бўлишини таъминлаш, қонунлар ижросини самарали ташкил этиш;

жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш борасидаги ишларни янги босқичга кўтариш, ҳуқуқий ахборотни замонавий усуллар орқали кенг оммага етказиш, ҳар бир фуқаро ва мансабдор шахсларда Конституция ва қонунларга ҳурмат ҳиссини шакллантириш;

Конституция ва қонун устуворлигига эришишда давлат идоралари фаолияти устидан жамоатчилик назорати механизмларини такомиллаштириш, мустақил ва холис оммавий ахборот воситаларини қўллаб-қувватлаш, фуқаролик жамияти институтларини янада ривожлантириш;

одил судлов тизимини янада такомиллаштириш, суд ҳокимиятининг обрўсини ошириш ва чинакам мустақиллигини таъминлаш;

давлат ва жамият бошқарувида, давлат органларининг кундалик фаолиятида очиқлик ва ошкоралик тамойилларини кучайтириш, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларни халқ манфаати йўлида хизмат қиладиган идораларга айлантириш;

Конституция ва қонунларда белгиланган инсон, унинг ҳаёти, эркинлиги, шаъни, қадр-қиммати ва бошқа дахлсиз ҳуқуқларини олий қадрият сифатида янада мустаҳкамлаш, мулк дахлсизлигини кафолатлаш.

3. Белгилаб қўйилсинки:

а) 2020 йил 1 мартдан бошлаб:

аҳоли масканларининг меъморий қиёфасини тубдан янгилаш ва ободонлаштириш, шунингдек, уларда комплекс қурилиш ва реконструкция қилиш ишларини амалга оширишга оид қарорлар дастлаб ўша ҳудуддаги аҳоли ўртасида муҳокама қилиниб, жамоатчилик экспертизасидан ўтказилади;

жисмоний ва юридик шахсларга ер ажратиш ҳақидаги ҳужжатлар қабул қилинганидан (расмийлаштирилганидан) кейин бир кун муддатда тегишли ҳокимликларнинг расмий веб-сайтларида эълон қилиб борилади;

б) 2020 йил 1 апрелдан бошлаб:

шахсни ушлаш, унга процессуал ҳуқуқларини тушунтириш, ҳимоячидан воз кечиш ҳаракатларини мажбурий тарзда видео тасвирга тушириш тартиби жорий этилади;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимлари зиммасига улар томонидан шахс ушланганидан сўнг унинг ушлангани ва ушлаб турилган жойи тўғрисида унинг оила аъзоларидан бирини, улар бўлмаган тақдирда эса, бошқа қариндошларини ёки яқин кишиларини дарҳол хабардор қилиш бўйича мажбурият юкланади;

в) 2020 йил 1 июлдан бошлаб ҳуқуқни чеклайдиган процессуал мажбурлов чораларини қўллаш, жумладан шахсни ушлаб туриш ҳолатлари ягона электрон ҳисобга олиш тизимига киритиб борилади.

4. Қонунлар ижросини таъминлашнинг самарадорлигини ошириш юзасидан:

а) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ва Сенатига қонун ҳужжатларининг ижро этилиши ҳолати ва ҳуқуқни қўллаш амалиётини ўрганиш ҳамда қонуности ҳужжатларининг қабул қилинишини мониторинг қилиб бориш, қабул қилинган қонунларни аҳоли ўртасида кенг тарғиб қилиш ишларини такомиллаштириш ва кучайтириш тавсия этилсин;

б) Ўзбекистон Республикаси Олий судига жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини суд йўли билан ҳимоя қилишда қонунларнинг бир хил ва тўғри қўлланилиши ҳолатларини ўрганиш юзасидан суд амалиётини ҳар чоракда умумлаштириб бориш, заруратга кўра тегишли Пленум қарорларини қабул қилиш тавсия этилсин;

в) Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қонунлар ижросининг мақсадли ва комплекс ўрганилишини ҳамда унинг натижаларини режа асосида ҳар чоракда Вазирлар Маҳкамаси Раёсати мажлисларида муҳокама қилиб борилишини таъминласин.

5. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Бош прокуратура, Давлат хавфсизлик хизмати, Ички ишлар вазирлиги ва Адлия вазирлиги билан биргаликда 2020 йил 1 майга қадар қуйидагиларни назарда тутувчи тегишли қонун лойиҳасини ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда киритсин:

прокурор, суриштирувчи ёки терговчининг жиноят ишини қўзғатиш, жиноят иши қўзғатишни рад этиш, тафтиш тайинлаш, суриштирув ёки дастлабки терговни тўхтатиш ва жиноят ишини тугатиш ҳақидаги қарорлари устидан манфаатдор шахслар томонидан бевосита судга шикоят қилиш;

суд ишларини ҳал этишга аралашиш, жумладан ишнинг ҳар томонлама, тўла ва холисона ўрганилишига тўсқинлик қилиш, адолатсиз ҳукм, ҳал қилув қарори, ажрим ёки қарор чиқарилишига эришиш мақсадида судьяга турли шаклда таъсир ўтказиш ҳолатлари бўйича жавобгарликни кучайтириш.

6. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Фуқаролик жамиятини ривожлантириш бўйича маслаҳат кенгаши (А. Саидов):

Фуқаролик жамиятини ривожлантириш маркази, Ўзбекистон нодавлат нотижорат ташкилотлари миллий ассоциацияси билан ҳамкорликда, 2020 йил 1 мартга қадар илғор хорижий тажрибани ўрганган ҳолда, ҳар бир соҳа ва тармоқ бўйича жамоатчилик назоратини амалга оширишнинг таъсирчан ҳамда замонавий тизимини яратиш бўйича комплекс дастурни ишлаб чиқсин ва тасдиқласин;

жамоатчилик назорати соҳасида фуқаролик жамияти институтлари билан самарали ҳамкорликнинг замонавий механизмларини ҳамда уларнинг фаолиятини қўллаб-қувватлаш чораларини жорий қилиш бўйича таклифларни белгиланган тартибда киритсин.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси ҳузуридаги Нодавлат нотижорат ташкилотларини ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтларини қўллаб-қувватлаш жамоат фондига 2020 йил 1 майга қадар нодавлат нотижорат ташкилотлари ва оммавий ахборот воситалари ўртасида жамоатчилик назоратини амалга оширишнинг самарали ва замонавий механизмларини жорий этиш ҳамда мазкур институтларнинг жамият бошқарувидаги иштирокини кенгайтириш бўйича энг яхши таклифларнинг давлат гранти танловларини ўтказиш тавсия этилсин.

7. Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Миллий маркази 2020 йил 1 майга қадар халқаро ташкилотлар, жамоатчилик, соҳа мутахассислари ва экспертлари иштирокида кенг муҳокама қилиш орқали қуйидагиларни назарда тутувчи Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикасининг миллий стратегияси лойиҳасини ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда киритсин:

Ўзбекистон Республикасининг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги халқаро мажбуриятларининг тўлиқ бажарилишини таъминлаш;

фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларига риоя этилишини мониторинг қилиш механизмларини такомиллаштириш;

инсон ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилишни таъминлашга қаратилган ташкилий-ҳуқуқий ва бошқа комплекс чоралар тизимини яратиш;

қонунчиликка ва давлат органлари, хусусан, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг амалий фаолиятига инсон ҳуқуқ ва эркинликлари соҳасида халқаро стандартларни имплементация қилиш механизмлари ва тартиби самарадорлигини ошириш;

аҳолининг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги ҳуқуқий саводхонлигини ошириш, жумладан бу борада самарали ахборот ва маърифат тарқатиш, таълим бериш фаолиятини ташкил этиш;

инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасидаги халқаро ва минтақавий тузилмалар, хорижий мамлакатлар миллий институтлари билан ҳамкорликни янги босқичга кўтариш.

8. Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги:

2020 йил 1 июлга қадар оммавий ахборот воситаларининг фаолияти ва ахборотдан фойдаланиш эркинлигини таъминлаш, давлат органлари ва мансабдор шахсларнинг ноқонуний хатти-ҳаракатлари (қарорлари)дан ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш, журналистларнинг ўз касбий фаолиятига оид мажбуриятлари белгиланишини назарда тутувчи «Телерадиоэшиттиришлар тўғрисида»ги ва «Оммавий ахборот воситалари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги қонун лойиҳаларини ишлаб чиқсин ва Вазирлар Маҳкамасига киритсин;

2020 йил 1 мартга қадар барча давлат органлари ва ташкилотлари фаолиятининг очиқлигини таъминлаш, уларда жамоатчилик, хусусан, оммавий ахборот воситалари билан алоқаларни янги босқичга кўтариш бўйича комплекс чора-тадбирлар дастурини ишлаб чиқсин ва тасдиқласин.

9. Ўзбекистон Республикаси Адвокатлар палатаси Адлия вазирлиги, Олий суд ва Бош прокуратура билан биргаликда 2020 йил 1 майга қадар адвокатура институтини янада такомиллаштириш ва адвокатлар мавқеини тубдан ошириш юзасидан қуйидагиларни назарда тутувчи Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳужжати лойиҳасини ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига киритсин:

Адвокатура институтини ривожлантириш концепциясини тасдиқлаш;

Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг Адвокатлар палатаси фаолияти билан боғлиқ бўлган ваколатларини қайта кўриб чиқиш орқали ушбу тузилманинг роли ва аҳамиятини янада ошириш;

терговчи, прокурор ва суд томонидан давлат ҳисобидан адвокатларни жалб қилиш механизмини халқаро стандартлар асосида қайта кўриб чиқиш;

адвокатлар учун қўшимча имтиёзлар белгилаш.

10. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги 2020 йил 1 мартга қадар:

аҳолига, айниқса, ёшларга уларнинг ҳуқуқларини тушунтиришда амалий, таъсирчан ва инновацион механизмларни қўллашни назарда тутувчи Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш концепциясини 2020-2021 йилларда самарали амалга ошириш бўйича «Йўл харитаси» лойиҳасини ишлаб чиқсин ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига киритсин;

қонунчиликни янгилаш ва тизимлаштириш бўйича янги тизимни яратиш юзасидан таклифлар тайёрласин ва Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

11. Вазирликлар, давлат қўмиталари ва идоралар раҳбарлари:

Дастурда белгиланган тадбирлар ўз вақтида ва сифатли бажарилишини, унда назарда тутилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари қонунчилик ва амалиётни чуқур таҳлил қилган ҳолда ҳамда ривожланган мамлакатларнинг илғор тажрибаси асосида ишлаб чиқилишини ва кенг жамоатчилик ўртасида, жумладан ижтимоий тармоқларда фаол муҳокама қилинишини;

Дастурнинг амалга оширилиши ҳолати тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигига ҳар чоракда ахборот тақдим этиб борилишини таъминласин.

12. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги:

Дастурда белгиланган тадбирларнинг амалга оширилиши ҳолатини доимий мониторинг қилиб борсин;

Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ва Вазирлар Маҳкамасига мониторинг натижалари тўғрисида ҳар чоракда ахборот киритиб борилишини таъминласин.

13. Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги ҳамда Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси билан биргаликда ушбу қарорнинг мақсад ва вазифалари оммавий ахборот воситалари ҳамда Интернет тармоғида кенг ёритилишини ташкил этсин.

14. Ушбу қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси раҳбари З.Ш. Низомиддинов зиммасига юклансин.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 13 декабрдаги ПҚ-4551-сон қарорига ИЛОВА

Конституция ва қонун устуворлигини таъминлаш, бу борада жамоатчилик назоратини кучайтириш ҳамда жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш бўйича

Т/р Маърузада белгиланган вазифалар Амалга оширилиши лозим бўлган чора-тадбирлар Амалга ошириш шакли Бажариш муддати Ижро учун масъуллар I. Конституция ва қонунлар устуворлигини таъминлаш, уларнинг самарали ижросини ташкил этиш 1. «Конституция ва қонун устуворлиги — фаровон ҳаёт гарови» деган тушунча фуқароларимизнинг онги ва қалбида чуқур ўрин эгаллаши ҳамда ижтимоий эҳтиёжга айланиши учун қуйидаги масалаларга алоҳида эътибор қаратиш лозим. Қонунлар ижросини самарали ташкил этиш, тизимли муаммоларни олдиндан кўра билиш, қонун бузилишининг салбий оқибатларига қарши курашиш билан бирга бундай ҳолатни барвақт бартараф этишга қаратилган тизимни шакллантириш айниқса долзарбдир. Парламент, Ҳукумат ва Олий суд қабул қилинаётган қонунлар ижросини таъминлашнинг самарали механизмларини қўллаши зарур. 1.1. Давлат органлари ва хўжалик бошқаруви органлари томонидан қонунларнинг ҳамда Қонунчилик палатаси ва Сенат қарорларининг ижросини, шунингдек, ҳуқуқни қўллаш амалиётини жойларга чиқиб ўрганиш. 1.2. Қонун ҳужжатларининг ижросини ва ҳуқуқни қўллаш амалиётини ўрганиш якунлари бўйича давлат органлари ва хўжалик бошқаруви органлари раҳбарларининг ахборотини эшитиш. 1.3. Янги қабул қилинган қонунлар ижросини таъминлаш учун қонуности ҳужжатларининг ўз вақтида қабул қилиниши юзасидан мониторингни амалга ошириш. Тегишли иш режаларини тасдиқлаш ва амалга ошириш Иш режани тасдиқлаш — 2020 йил февраль Амалга ошириш — иш режага мувофиқ Олий Мажлис палаталари (келишув бўйича) 1.4. Жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини суд йўли билан ҳимоя қилишда қонунларнинг бир хил ва тўғри қўлланилиши ҳолатларини ўрганиш ва натижалари юзасидан суд амалиётини мунтазам умумлаштириб бориш. Пленум қарорини қабул қилиш 2020 йил июнь Олий суд (Камилов) 1.5. Қонунлар ижросининг мақсадли ва комплекс ўрганилишини ҳамда натижаларини режа асосида Вазирлар Маҳкамаси Раёсати мажлисларида муҳокама қилиб борилишини таъминлаш. Амалий чора-тадбирлар Комплекс ўрганиш — мунтазам равишда Муҳокама қилиш — ҳар чоракда Вазирлар Маҳкамаси 1.6. Тегишли соҳа ва йўналишлар бўйича қонунлар ижросини барча вазирлик ва идораларнинг ҳайъат йиғилишларида муҳокама қилиш. Амалий чора-тадбирлар Мунтазам равишда Барча вазирлик ва идоралар 2. Ҳозирги вақтда айрим тармоқларда давлат-хусусий шериклик бўйича лойиҳаларни амалга ошириш бошланди. Аммо, соғлиқни сақлаш, таълим, транспорт, йўл қурилиши, коммунал хўжалиги каби йўналишларда, аксарият ҳудудларда ҳали бу борада ташаббус умуман сезилмаяпти. Вазир ёки ҳоким қонуннинг мазмун-моҳиятини тушунмаса, англаб етмаса, уни ҳаётга татбиқ этишда жонбозлик кўрсатмаса, ислоҳотларимизнинг олдинга юриши, одамларда ташаббус уйғотиш қийин бўлади. 2.1. Давлат-хусусий шериклик масалалари бўйича давлат органлари, маҳаллий консалтинг компаниялари, банклар, инвесторлар ва бошқа ташкилотлар учун, жумладан халқаро молия ташкилотлари билан ҳамкорликда тажрибали хорижлик мутахассисларни жалб қилган ҳолда, семинар-тренинглар ва давра суҳбатларини ташкил этиш. Амалий чора-тадбирлар Режа-график асосида Соғлиқни сақлаш вазирлиги (Шадманов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (Мажидов) , Халқ таълими вазирлиги (Шерматов) , Транспорт вазирлиги (Маҳкамов) , Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги (Салиев) , Давлат-хусусий шериклик агентлиги (Холжигидов) 2.2. Соғлиқни сақлаш тизимида тиббий асбобларни стерилизация қилиш ва тиббиёт чиқиндиларини утилизация қилиш бўйича давлат-хусусий шериклик лойиҳаларини амалга ошириш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил июнь 2.3. 10 та нодавлат, шу жумладан давлат-хусусий шериклик шартлари асосида олий таълим муассасаларини ташкил этиш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил декабрь 2.4. Соғлиқни сақлаш, таълим, транспорт, йўл қурилиши ва коммунал хўжалиги йўналишларида иқтисодий, ижтимоий ва инфратузилмавий вазифаларни ҳал этишга қаратилган, хусусий инвестицияларни жалб этиш асосида амалга ошириладиган тадбирлар сонини кўпайтириш, бу борада амалга оширилаётган ишларни жадаллаштириш. Амалий чора-тадбирлар Мунтазам равишда 3. Қабул қилинаётган қонунлар олиб бораётган ислоҳотларимиз билан уйғун бўлган тақдирдагина ишлайди. Айрим қонунларимиз замон талабларига мос эмас. Шу боис қонунларни ижро этиш механизмларини аниқ тизим асосида яратиш — долзарб вазифамиздир. Келгуси йилдан бошлаб Адлия вазирлиги қонунчиликни янгилаш ва тизимлаштириш бўйича мутлақо янги иш услубига ўтиши зарур. 3.1. Қонунчилик базасини хатловдан ўтказиш орқали эскирган, бугунги кун талабларига мос келмайдиган, шунингдек, тизимлаштирилиши лозим бўлган қонун ҳужжатлари рўйхатини шакллантириш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил март Адлия вазирлиги (Давлетов) , манфаатдор вазирлик ва идоралар 3.2. Шакллантирилган рўйхатга асосан янги қонун ҳужжатларини қабул қилиш режасини ишлаб чиқиш. Режани тасдиқлаш 2020 йил апрель 3.3. Қонунчиликни янгилаш ва тизимлаштириш бўйича янги тизимни яратиш юзасидан таклифлар ишлаб чиқиш. Таҳлилий маълумотлар, таклифлар 2020 йил февраль 4. Судларнинг чинакам мустақиллигини таъминлаш биз учун энг устувор вазифадир. Айниқса, суд бирон-бир мансабдор шахснинг қўли етадиган идорага айланиб қолишига мутлақо йўл қўймаслик шарт. Шу сабабли суд ишларига аралашгани ёки судга босим ўтказгани учун жавобгарликни кучайтириш лозим. 4.1. Суд ишларини ҳал этишга аралашиш, жумладан ишнинг ҳар томонлама, тўла ва холисона ўрганилишига тўсқинлик қилиш, адолатсиз ҳукм, ҳал қилув қарори, ажрим ёки қарор чиқарилишига эришиш мақсадида судьяга турли шаклда таъсир ўтказиш ҳолатлари бўйича жавобгарликни кучайтириш. Қонун лойиҳаси 2020 йил апрель Олий суд (Камилов) , Бош прокуратура (Йўлдошев) , ДХХ (Азизов) , ИИВ (Бобожонов) , Адлия вазирлиги (Давлетов), манфаатдор идоралар 4.2. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимлари ўртасида суд ишларини ҳал этишга аралашиш ҳолатларини профилактика қилиш юзасидан тизимли равишда ўқув-амалий машғулотлар ва бошқа таъсирчан чоралар кўриб бориш. Профилактика режасини тасдиқлаш ва амалга ошириш 2020 йил январь Бош прокуратура (Йўлдошев) , ДХХ (Азизов) , ИИВ (Бобожонов), манфаатдор идоралар 4.3. Судьяга ҳамда судьялик фаолияти билан боғлиқ ҳолатлар бўйича собиқ судьяга нисбатан, улар томонидан ўта оғир ёки оқибати инсон ўлими билан боғлиқ қасддан жиноят содир этилган ҳолатдагина, қамоққа олиш тарзидаги эҳтиёт чорасини қўллаш тартибини жорий этиш. Қонун лойиҳаси 2020 йил июнь Судьялар олий кенгаши (Мингбоев) , Олий су������ (Камилов) 5. Адвокатура институтини такомиллаштириш орқали инсон ҳуқуқларини таъминлашни янги босқичга кўтариш зарур. Бундай ачинарли ҳолатга барҳам бериш учун аввало адвокатлар нуфузи ва мақомини ошириш, адвокатура институтининг мустақиллигини таъминлашимиз шарт. Яқин истиқболда Адвокатура институтини ривожлантириш концепцияси ни ишлаб чиқиш лозим. Адвокатура институтини янада такомиллаштириш ва адвокатлар мавқеини тубдан ошириш юзасидан қуйидагиларни назарда тутувчи Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳужжати лойиҳасини ишлаб чиқиш ва белгиланган тартибда киритиш: Адвокатура институтини ривожлантириш концепцияси ни тасдиқлаш; Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг Адвокатлар палатаси фаолияти билан боғлиқ бўлган ваколатларини қайта кўриб чиқиш орқали ушбу тузилманинг роли ва аҳамиятини янада ошириш; терговчи, прокурор ва суд томонидан давлат ҳисобидан адвокатларни жалб қилиш механизмини халқаро стандартлар асосида қайта кўриб чиқиш; адвокатлар учун қўшимча имтиёзлар белгилаш. Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳужжати лойиҳаси 2020 йил апрель Адвокатлар палатаси (Эрназаров) , Адлия вазирлиги (Давлетов) , Олий суд (Камилов) , Бош прокуратура (Йўлдошев) , Молия вазирлиги (Ишметов) 6. Фуқароларнинг Конституцияда белгиланган мулк ҳуқуқи дахлсиздир ва доим давлат ҳимоясида бўлади. Келгуси йил 1 январдан бошлаб ҳокимларнинг қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларни олиб қўйиш бўйича ваколати Халқ депутатлари кенгашларига берилади. Шу пайтга қадар ҳокимлар ердан фойдаланиш ҳуқуқини берадиган қарорларни ўзлари қабул қилар, вақти келганда эса, уларни ўзлари бекор қилиши ҳам мумкин эди. Энди ана шу ваколатни чеклашнинг фурсати етди. Чунки бундай ваколат фақат ҳокимга берилиши турли адолатсизликларга сабаб бўлишини кўп мисоллар кўрсатмоқда. Бундай масалалар энди фақат суд тартибида ҳал қилинади. 6.1. Хусусий мулк ҳуқуқи дахлсизлигини такомиллаштириш юзасидан «Хусусий мулкни ҳимоя қилиш ва мулкдорлар ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида»ги Қонунга тегишли ўзгартиришлар киритиш. Қонун лойиҳаси 2020 йил апрель Олий суд (Камилов) ,Адлия вазирлиги (Давлетов) 6.2. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ва ҳокимликларнинг ер участкаларини ажратиб бериш тўғрисида аввал қабул қилинган қарорини бекор қилиш ёки унга ўзгартириш киритиш, шу жумладан Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, ҳокимликлар ёки бошқа давлат органи томонидан маъмурий тартиб-таомилларга риоя этилмаганлиги сабабли бекор қилиш ёки унга ўзгартириш киритиш йўли билан ер участкаларини олиб қўйишни қонун даражасида тақиқлаш. Қонун лойиҳаси 2020 йил март 7. Мамлакатимизда демократик ҳуқуқий давлат ва эркин фуқаролик жамиятини барпо этиш учун биз ҳаётимизнинг барча жабҳаларида конституциявий назоратни кучайтиришимиз зарур . «Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий суди тўғрисида»ги Қонунга қуйидагиларни назарда тутувчи ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш: Конституциявий судга масалалар киритиш ҳуқуқига эга бўлган субъектлар доирасини Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Миллий маркази, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил, шунингдек, фуқаролар ва юридик шахсларни киритиш орқали кенгайтириш; Конституциявий судда иш юритишнинг процессуал хусусиятларини (судга масала киритиш тартиби, суд муҳокамаси, муддатлари, суд қарорларининг ижроси ва бошқаларни) тартибга солувчи нормаларни киритиш. Қонун лойиҳаси 2020 йил май Конституциявий суд (Мирбобоев) , Адлия вазирлиги (Давлетов) II. Жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш 8. Ҳар қандай демократик ислоҳотлар самараси, тинчлик ва тараққиётнинг асосий гарови ҳам Конституция ва қонун устуворлиги таъминланиши билан бевосита боғлиқ. Барча бўғиндаги кадрлар , у хоҳ вазир, ҳоким ёки оддий фуқаро бўлсин, Конституция ва қонунларни пухта билиши , уларнинг ижросини тўғри ташкил этиши ҳамда биринчи навбатда бу қоидаларга бутун жамият аъзолари қатъий амал қилиши шарт бўлган муҳит яратишимиз зарур. 8.1. Давлат ҳоким�ят� ва бошқаруви органлари, шу жумладан маҳаллий давлат ҳокимияти органларида ҳар ҳафталик ҳуқуқий таълим бўйича ўқув соатлари ни жорий этиш ва мунтазам равишда ўтказиб борилишини ташкил этиш. Бунда, жумладан янги қабул қилинаётган қонун ҳужжатлари мазмун-моҳиятини ходимларга батафсил тушунтириб бориш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил январь Барча вазирлик ва идоралар 8.2. Давлат органлари ва ташкилотларида ходимларнинг ҳуқуқий маданиятини юксалтириш, шу жумладан уларнинг ҳуқуқий билим даражасини оширишга қаратилган ҳуқуқий маслаҳат курсларини «республика — вилоят — туман» тамойилида ташкил этиш. Бунда: ташкилот ходимлари учун ҳуқуқий билимларнинг минимал талабларини ўргатиш бўйича семинар-тренинглар ташкил қилиш; ходимларга меҳнат қонунчилиги, Конституция , инсон ҳуқуқлари, коррупцияга қарши кураш соҳасидаги қонунчилик талабларини тушунтириш бўйича маърузалар ташкил қилиш; ходимларга уларнинг фаолиятига доир қонун ҳужжатлари моҳиятини тушунтириш ва қўллаш асосларини ўргатиш. Амалий чора-тадбирлар Режа-график асосида Адлия вазирлиги (Давлетов) , Давлат хизматини ривожлантириш агентлиги (Максумов) , манфаатдор вазирлик ва идоралар 8.3. Давлат органлари ва ташкилотларида жамоатчилик асосида доимий фаолият кўрсатувчи ҳуқуқий тарғибот гуруҳларини ташкил қилиш ва улар томонидан соҳага доир қонун ҳужжатлари нормаларининг ходимлар ўртасида тизимли равишда тарғибот қилинишини таъминлаш. Амалий чора-тадбирлар Режа-график асосида Адлия вазирлиги (Давлетов) , Давлат хизматини ривожлантириш агентлиги (Максумов) , манфаатдор вазирлик ва идоралар 9. Биз қанчалик мукаммал қонунлар яратмайлик, қандай ислоҳотлар ўтказмайлик, агар фуқароларимизнинг ҳуқуқий билими, онги ва маданияти етарли бўлмаса, кутилган натижаларга эришиш мушкул бўлади. Конституция ва қонунларга ҳурмат, ҳуқуқий онг ва маданият ҳар бир фуқаронинг, ҳар бир мансабдор шахснинг ҳаёт ва фаолият тарзига айланмоғи керак. Яратганнинг бебаҳо неъматларини, ҳаётдаги ижобий ўзгаришларни қадрлаш туйғусини фарзандларимиз қалбига ёшлигидан сингдириб боришимиз зарур. Олий ўқув юртига ўқишга кириш, тадбиркорликни бошлаш учун рухсатнома ёки лицензия олиш, солиқ тўлаш каби кўп-кўп кундалик ҳаётий масалаларни ҳал этишда «қонунни четлаб ўтиш» бизнинг шароитимизда ёмон бир одатга айланган эди. Бундай иллатнинг илдизларини қирқишга қаратилган ишларни, қандай қийин бўлмасин, аста-секин амалга оширмоқдамиз. Аммо бу ўзгаришлар туфайли жамиятимиз салбий иллатлардан, қонунга беписандлик ҳолатларидан батамом қутулди, деб айтишга ҳали эрта. Биз жамиятда ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш борасидаги ишларимизни узлуксиз давом эттиришимиз зарур. Ҳуқуқий тарбияни мактабгача таълим тизимидан бошлашимиз, бу борадаги илк кўникмалар она алласи каби фарзандларимиз қалбидан умрбод жой олиши даркор. Конституциямиз ҳар бир фуқаронинг онги ва қалбидан чуқур жой олган, уларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини тўлиқ кафолатлайдиган ҳақиқий ҳаёт қомусига айланмоғи лозим . Ҳар бир соҳа ва йўналиш, таълимнинг барча босқичлари учун ҳуқуқий маданиятни юксалтиришнинг илмий асосланган дастури тайёрланиши керак. 9.1. Аҳолига, айниқса, ёшларга уларнинг ҳуқуқларини тушунтиришда амалий, таъсирчан ва инновацион механизмларни қўллашни назарда тутувчи Жамиятда ҳуқуқий маданиятни юксалтириш концепциясини 2020 - 2021 йилларда самарали амалга ошириш бўйича «Йўл харитаси» лойиҳасини ишлаб чиқиш. «Йўл харитаси» лойиҳаси 2020 йил февраль Адлия вазирлиги (Давлетов) 9.2. Халқ таълими тизимида ҳуқуқшунос-педагог кадрлар етишмовчилиги билан боғлиқ муаммоларни ечиш ва ушбу тизимда фаолият юритаётган номутахассис олий маълумотли кадрларни ҳуқуқшунос-педагог сифатида қайта тайёрлаш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2020 йил апрель Адлия вазирлиги (Давлетов) , Халқ таълими вазирлиги (Шерматов) , Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (Мажидов) 9.3. Болалар учун ҳуқуқий мавзуларда, одоб-ахлоқнинг оддий ва кундалик қоидаларини билишни, ватанпарварлик, қонунларни ҳурмат қилиш, давлат рамзлари билан фахрланиш ҳамда миллий қадриятларини ўргатишни тарғиб қилувчи турли бадиий ва мультипликацион фильмлар ҳамда аудиоэртакларни яратиш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил май «Ўзбеккино» Миллий агентлиги (Ризаев) , Мактабгача таълим вазирлиги (Шин) , Халқ таълими вазирлиги (Шерматов) , Ўзбе�и�тон ёшлар иттифоқи (Саъдуллаев) , Адлия вазирлиги (Давлетов) 9.4. Аҳолининг, шу жумладан болалар ва ўқувчиларнинг ёшидан келиб чиқиб Конституцияни ва инсон ҳуқуқларини ўрганиш бўйича кўргазмали қўлланмалар ва адабиётларни тайёрлаш ва чоп этиш. Умумтаълим мактаблари учун «Конституция алифбоси», «Конституция сабоқлари», «Конституция асослари» каби дарсликларни яратиш. Таълим муассасаларида ҳуқуқлар, эркинликлар ва мажбуриятлар ҳақидаги ҳуқуқий билимларни ўргатиш ва ўрганиш юзасидан минимал талабларни жорий қилиш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил июнь Мактабгача таълим вазирлиги (Шин) , Халқ таълими вазирлиги (Шерматов), Адлия вазирлиги (Давлетов) , 9.5. ОАВ, расмий веб-сайтлар ва ижтимоий тармоқларда ҳуқуқий мавзуларда махсус рукнлар очиш ва уларда доимий равишда ҳуқуқий ахборот ва янгиликлар бериб бориш . Амалий чора-тадбирлар 2020 йил февраль Адлия вазирлиги (Давлетов) , Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги (Алламжонов) 9.6. Аҳолига, айниқса ёшларга уларнинг ҳуқуқларини тушунтиришда амалий ва таъсирчан механизмларни қўллашга қаратилган «Street law» — «Оддий ҳуқуқ» лойиҳасини тизимли жорий қилиш. Амалий чора-тадбирлар Режа-график асосида Адлия вазирлиги (Давлетов) , Халқ таълими вазирлиги (Шерматов) , Ўзбекистон ёшлар иттифоқи (Саъдуллаев) 9.7. Барча давлат органлари ва ташкилотларининг ўз соҳасига доир қабул қилинаётган қонун ҳужжатларини таҳлилий тарзда, содда ва халқчил тилда аҳолига тушунтириш бўйича инновацион механизмларни жорий этиш, шунингдек, ижтимоий тармоқларда алоҳида саҳифалар очиш орқали ҳуқуқий ахборот етказиш каналларини очиш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил февраль Барча вазирлик ва идоралар 9.8. Аҳолини қийнаётган долзарб муаммолардан келиб чиқиб, фуқароларнинг ҳуқуқий маданиятини оширишга хизмат қиладиган, шунингдек, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишга қаратилган таъсирчан телекўрсатувлар ва радиоэшиттиришларни тайёрлаш ҳамда тарқатиш. Амалий чора-тадбирлар Мунтазам равишда МТРК (Ходжаев) , Адлия вазирлиги (Давлетов) 9.9. Қабул қилинган қонун ҳужжатларининг мазмун-моҳияти ва аҳамиятини аҳолига тушунтириш бўйича телевидениеда таҳлилий ток-шоу, баҳс-мунозара йўналишидаги кўрсатув ва эшиттиришларни эфирга узатиш. Амалий чора-тадбирлар Мунтазам равишда МТРК (Ходжаев) , Адлия вазирлиги (Давлетов) 9.10. Жамиятда аҳолининг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини юксалтириш ҳолатини ўрганиш ва таҳлил қилиш мақсадида социологик, махсус, илмий тадқиқотлар ҳамда бошқа турдаги тадқиқотлар ва сўровлар ўтказиш. Амалий чора-тадбирлар Режа-график асосида Адлия вазирлиги (Давлетов) , «Ижтимоий фикр» жамоатчилик маркази (Убайдуллаева) 10. Ҳаётдаги адолат тантанаси, қонуний ҳақ-ҳуқуқлар тиклангани ҳақида қизиқарли кўрсатувлар, сериаллар, бадиий фильмлар, театр асарлари яратиш ҳам катта тарбиявий аҳамиятга эга. Қонун ва адолат тантанаси учун курашадиган инсонлар бугунги куннинг қаҳрамонлари бўлиши керак. Айнан шундай одамларнинг ҳаёти шоир ва адиблар, режиссёрлар, журналистлар учун ижодий мавзу бўлади. 10.1. Аҳолини қонунга бўйсунув руҳида тарбиялашга қаратилган кинофильмлар яратиш ва тизимли равишда телевидение орқали бериб бориш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил май «Ўзбеккино» Миллий агентлиги (Ризаев) , МТРК (Ходжаев) , Маданият вазирлиги (Са�фул�а�в) 10.2. Одил судлов, адвокатлик ҳамда ҳуқуқшунослик фаолиятини ёритишга қаратилган бадиий фильм ва сериал яратиш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил ноябрь «Ўзбеккино» Миллий агентлиги (Ризаев) , МТРК (Ходжаев) 10.3. «Ҳуқуқни билиш фойдали» тамойилини кенг оммага сингдиришга йўналтирилган 5 та, шу жумладан болалар учун 2 та театр асари яратилишини таъминлаш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил ноябрь Маданият вазирлиги (Сайфуллаев) III. Жамоатчилик назоратини амалга ошириш тизимини такомиллаштириш 11. Конституция ва қонун устуворлигига эришишда жамоатчилик назоратидан кўра самарали восита йўқ . Айни вақтда жамоатчилик назорати «бир томонлама восита» га айланиб қолмаслиги керак. Давлат идоралари фақат фуқароларга эмас, балки ўзларига нисбатан танқидий фикрларни ҳам адолат билан, холис кўриб чиқишлари лозим. Конституцияга асосан судлар ўз фаолиятида мустақил, лекин уларнинг чинакам назоратчиси халқ бўлиши керак . Судлар ва тергов идоралари бирон-бир иш юзасидан чиқарилган қарор бўйича фуқароларнинг жамоавий мурожаатларига тушунтириш ва ҳуқуқий изоҳлар бериши зарур. 11.1. Суд тизимининг очиқлиги, ошкоралиги ва шаффофлигини янги босқичга кўтариш . Бунда, жумладан қуйидагиларни назарда тутиш: судларнинг ОАВ билан ҳамкорлигини кучайтириш; фуқаролар ва ОАВнинг очиқ суд мажлисларида иштирок этиш ҳуқуқини қонунга зид равишда чеклаш ҳолатларини бартараф этиш; судларнинг расмий веб-сайтлари ва жамоатчилик билан алоқалар бўйича хизматлари (матбуот котиблари) фаолиятини тубдан қайта кўриб чиқиш ва такомиллаштириш; очиқ суд мажлисларида ОАВ воситалари вакиллари ва блогерларнинг иштироки юзасидан Олий суд Пленумининг қарорини қабул қилиш. «Йўл харитаси» лойиҳаси 2020 йил февраль Олий суд (Камилов) , Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги (Алламжонов) , Бош прокуратура (Йўлдошев) 11.2. Фуқароларнинг жамоавий мурожаатлари асосида судлар ва тергов идоралари томонидан тушунтириш ва ҳуқуқий изоҳлар беришни жорий этиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2020 йил март Бош прокуратура (Йўлдошев) , Олий суд (Камилов) 12. Жамоатчилик назорати — бу фақатгина давлат идоралари фаолияти устидан назорат эмас, балки жамиятнинг ўзини ўзи бошқариш усули, бошқача айтганда, фуқаролик жамиятини тараққий топтиришнинг муҳим омилларидан биридир . Шунинг учун Фуқаролик жамиятини ривожлантириш бўйича маслаҳат кенгаши, Фуқаролик жамиятини ривожлантириш маркази, Нодавлат нотижорат ташкилотлари миллий ассоциацияси келгуси йилда ҳар бир соҳа ва тармоқ бўйича жамоатчилик назоратини амалга оширишнинг таъсирчан тизимини яратишга бош-қош бўлиши ва ташаббус кўрсатиши лозим. Жамоатчилик назорати, биринчи навбатда, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва назорат идоралари, молия, банк, таълим, соғлиқни сақлаш, коммунал хўжалик, энергетика ва транспорт соҳаларида жорий этилиши зарур. 12.1. Илғор хорижий тажрибани ўрганган ҳолда ҳар бир соҳа ва тармоқ бўйича жамоатчилик назоратини амалга оширишнинг таъсирчан ҳамда замонавий тизимини яратиш . Комплекс дастур 2020 йил февраль Фуқаролик жамиятини ривожлантириш бўйича маслаҳат кенгаши (Саидов) , Фуқаролик жамиятини ривожлантириш маркази (Камилов) , ННТМА (Алимов) 12.2. Комплекс дастурни самарали амалга ошириш, бу жараёнга жамоатчиликни, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларини, ОАВ ва бошқа фуқаролик жамияти институтларини кенг жалб қилиш. Амалий чора-тадбирлар Комплекс дастур асосида 12.3. Жамоатчилик назорати соҳасида фуқаролик жамияти институтлари билан самарали ҳамкорликнинг замонавий механизмларини ҳамда уларнинг фаолиятини қўллаб-қувватлаш чораларини жорий қилиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. Таҳлилий маълумотлар, таклифлар 2020 йил март 12.4. ННТ ва ОАВ ўртасида жамоатчилик назоратини амалга оширишнинг самарали ва замонавий механизмларини жорий этиш ҳамда мазкур институтларнинг жамият бошқарувидаги иштирокини кенгайтириш бўйича энг яхши таклифларнинг давлат гранти танловларини ўтказиш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил апрель Олий Мажлис ҳузуридаги Нодавлат нотижорат ташкилотларини ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтларини қўллаб-қувватлаш жамоат фонди (Хусанов) 13. Шаҳар ва қишлоқларимиз қиёфасини ўзгартириш, қурилиш ва ободончиликка оид қарорлар, дастлаб ўша ҳудуддаги аҳоли ўртасида муҳокама қилиниб, жамоатчилик экспертизасидан ўтказилиши шарт. Аҳоли масканларининг меъморий қиёфасини тубдан янгилаш ва ободонлаштириш, шунингдек, уларда комплекс қурилиш ва реконструкция қилиш ишларини амалга оширишга оид қарорларни дастлаб ўша ҳудуддаги аҳоли ўртасида муҳокама қилиб, жамоатчилик экспертизасидан ўтказиш тартибини жорий этиш. Бунда давлат органлари томонидан мазкур соҳада қабул қилинадиган қарорлар лойиҳаларини олдиндан эълон қилиш ҳамда ННТ, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва ОАВ иштирокида фуқароларнинг, юридик шахсларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларига, жамият манфаатларига мувофиқлигини аниқлаш учун уларни ўрганиш ва баҳолаш механизмини назарда тутиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2020 йил февраль Иқтисодиёт ва саноат вазирлиги (Хўжаев) , Қурилиш вазирлиги (Закиров) , Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги (Салиев) , Адлия вазирлиги (Давлетов) 14. Бозорлар ва савдо мажмуаларидаги маҳсулотлар ва хизмат кўрсатиш сифати каби масалалар ҳам доимо жамоатчилик назоратида бўлиши даркор. 14.1. Республиканинг барча ҳудудларида истеъмолчиларнинг мурожаатларини оператив қабул қилиш имконини берувчи Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш агентлигининг қисқа рақамли ишонч телефонини ташкил қилиш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил январь Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш агентлиги (Хаитметов) , Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (Садиков) 14.2. Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, маҳсулотлар ва хизмат кўрсатиш сифати масалаларига бағишланган махсус веб-сайт ҳамда ижтимоий тармоқларда саҳифалар яратиш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил март 14.3. Истеъмолчиларнинг ахборот хабардорлигини таъминлаш мақсадида бозорлар ва савдо мажмуаларида «Истеъмолчи бурчаги»ни ташкил қилиш ва бунда сифатсиз (шу жумладан сертификати бўлмаган, муддати ўтган, сақлаш шароитига амал қилинмаган) товарлар бўйича мутасадди органларнинг ишонч телефонлари тўғрисидаги маълумотларни жойлаштириш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил январь Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш агентлиги (Хаитметов) , маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, манфаатдор вазирлик ва идоралар 14.4. Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш агентлиги ҳамда Монополияга қарши курашиш қўмитаси ҳузурида Истеъмолчиларнинг қонуний манфаатларини ифодалаш ва ҳуқуқларини таъминлаш масалалари бўйича жамоатчилик кенгашлари фаолиятини ташкил қилиш. Идоравий ҳужжат 2020 йил январь Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш агентлиги (Хаитметов) , Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Шарипов) 14.5. Чакана савдо шохобчаларида халқ истеъмоли товарларининг назорат харидини амалга ошириш ва уларни истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонун ҳужжатлари ва белгиланган стандартларга мувофиқлиги юзасидан экспертизадан (тестдан) ўтказишни ташкил этиш тартибини ишлаб чиқиш. Идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2020 йил февраль Монополияга қарши к�рашиш қўмитаси (Шарипов) , Соғлиқни сақлаш вазирлиги (Шадманов) , «Ўзстандарт» агентлиги (Сатторов) , Давлат солиқ қ�митаси (Мусаев) , Савдо-саноат палатаси (Икрамов) 14.6. Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш борасидаги долзарб мавзуларни, шу жумладан сотилаётган товарлар, кўрсатилаётган ишлар, хизматлар сифатини интерактив усуллар билан жамоат ташкилотлари томонидан назорат қилишнинг ёритилишига қаратилган теледастурларни ташкил этиш. Амалий чора-тадбирлар Мунтазам равишда Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси (Шарахметов), МТРК (Ходжаев) 14.7. Илғор хорижий тажрибани ўрганган ҳолда истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича низоларни судгача ҳал қилиш учун онлайн хизматлар яратиш ва уларнинг тизимли ишлаши бўйича таклифлар киритиш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил август Монополияга қарши курашиш қўмитаси (Шарипов) , Савдо-саноат палатаси (Икрамов) , Ташқи ишлар вазирлиги (Камилов) IV. Давлат бошқаруви тизимида ҳамда давлат органлари фаолиятида очиқлик ва ошкораликни таъминлаш 15. Оммавий ахборот воситалари қонунийликни қарор топтиришда чинакам «жамият кўзгуси» га айланиши керак. Бугунги кунда халқимиз орасида юриб, уни қийнаётган ижтимоий муаммоларни кўрсатиб бераётган энг катта куч — бу мустақил ва холис оммавий ахборот воситалари вакилларидир. Демократик жамиятда барча давлат хизматчилари оммавий ахборот воситалари билан яқин ижтимоий ҳамкорлик қилишга ўрганиши керак. Давлат ва жамият бошқарувида, кундалик фаолиятимизда очиқлик ва ошкоралик тамойилларини кучайтириш мақсадида биз фуқароларнинг сўз эркинлиги, ахборот олиш ва тарқатишга оид конституциявий норманинг ижросини амалда тўлиқ таъминлашимиз зарур. Бунинг учун эса биринчи галда оммавий ахборот воситалари ҳақидаги қонунчиликни такомиллаштириш керак ва биз бу борада фаол иш олиб бормоқдамиз. Жамоатчилик назорати ҳам, оммавий ахборот воситалари ҳам ягона бир мақсадга, яъни халқимизни рози қилиш ва унинг турмушини яхшилашга қаратилганини ҳаммамиз бирдек англашимизни истардим. 15.1. ОАВнинг фаолияти ва ахборотдан фойдаланиш эркинлигини таъминлаш, давлат органлари ва мансабдор шахсларнинг ноқонуний хатти-ҳаракатлари (қарорлари)дан ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтириш, журналистларнинг ўз касбий фаолиятига оид мажбуриятларини белгилашни назарда тутувчи «Телерадиоэшиттиришлар тўғрисида»ги ва «Оммавий ахборот воситалари тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш ҳақида»ги қонун лойиҳаларини ишлаб чиқиш. Қонун лойиҳалари 2020 йил июнь Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги (Алламжонов) 15.2. Барча давлат органлари ва ташкилотлари фаолиятининг очиқлигини таъминлаш, уларда жамоатчилик, хусусан ОАВ билан алоқаларни янги босқичга кўтариш чораларини кўриш. Комплекс чора-тадбирлар дастури 2020 йил февраль 15.3. Туҳмат ва ҳақорат учун озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлган жазо турларини тайинлашни бекор қилиш юзасидан таклифлар тайёрлаш. Таҳлилий маълумотлар, таклифлар 2020 йил май Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги (Алламжонов), Адлия вазирлиги (Давлетов) 15.4. Давлат бошқаруви органлари, хўжалик бирлашмалари ва маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан улар муассисликларидаги газета ва журналларнинг моддий техник базасини мустаҳкамлаш, улардаги таҳририят ходимларининг меҳнатига ҳақ тўлаш билан боғлиқ харажатларнинг манбаларини аниқлаш, шунингдек, мазкур босма нашрларнинг веб-сайт шаклини яратиш масаласини ҳал этиш. Ҳукумат қарори лойиҳаси 2020 йил май Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги (Алламжонов) , Молия вазирлиги (Ишметов) 16. Ҳар бир давлат органи ижтимоий тармоқларда ўз саҳифасига эга бўлиши, амалга ошираётган ишлари ҳақида, керак бўлса, ҳар куни батафсил маълумот бериб бориши шарт. 16.1. Давлат органларининг ижтимоий тармоқлардаги саҳифаларини хатловдан ўтказиш, улардаги маълумотларнинг тўлиқ ва актуаллигини текшириш. Ўрганиш иш режасини тасдиқлаш ва амалга ошириш 2020 йил январь Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги (Алламжонов) 16.2. Ижтимоий тармоқларда давлат органларининг саҳифаларини яратиш ва улар ҳақида кенг жамоатчиликни хабардор қилиш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил февраль Барча вазирлик ва идоралар 16.3. Давлат органларининг ижтимоий тармоқдаги саҳифаларида мазкур ташкилотлар томонидан амалга оширилаётган ишлар ҳақидаги маълумотларнинг доимий равишда янгиланиб борилишини таъминлаш. Амалий чора-тадбирлар Ҳар куни 17. Кейинги пайтда Халқ қабулхоналарига келиб тушаётган мурожаатларнинг аксарияти суд, прокуратура, ички ишлар идоралари фаолиятидаги камчиликларга тааллуқли. Шуни инобатга олиб, ушбу идоралар халқимиз билан ишлашнинг мутлақо янги тизимини яратиши зарур. Ҳар бир ариза ва шикоятнинг қонуний ечими ана шу идоралар раҳбарлари фаолиятига берилган баҳо бўлади. 17.1. Суд, прокуратура, ички ишлар идоралари томонидан сайёр қабуллар кўламини кенгайтириш чораларини кўриш. Амалий чора-тадбирлар Режа-график асосида Олий суд (Камилов) , Бош прокуратура (Йўлдошев) , ИИВ (Бобожонов) 17.2. Фуқаролар суд, прокуратура, ички ишлар тузилмалари раҳбарларининг қабулига масофадан ёзилиб, электрон навбат олишларини, қабул вақти автоматик белгиланишини таъминловчи механизм жорий этиш. Бунда, ҳар бир фуқаро томонидан Интернет тармоғига қабул натижалари бўйича ўз баҳосини қўйиш имконини яратиш. Дастурий таъминот 2020 йил январь Олий суд (Камилов) , Бош прокуратура (Йўлдошев) , ИИВ (Бобожонов) , Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (Садиков) 18. Ўзбекистон Республикаси, мамлакат ичкарисида ёки ташқарисида бўлишидан қатъи назар, ўз фуқароларини ҳуқуқий ҳимоя қилиш, уларга ҳомийлик кўрсатишни бундан буён ҳам кафолатлайди ва барча чораларни кўради . Бунинг учун, жумладан хориждаги дипломатик ваколатхоналаримиз томонидан кўрсатилаётган консуллик хизматларини электрон шаклга ўтказиш лозим. Токи чет элдаги фуқароларимиз бошқа шаҳардан консуллик бўлимларига бевосита ўзи келиб, овора бўлиб юрмасин. 18.1. Консуллик хизматларининг амалдаги ҳолатини ўрганиш бўйича ишчи гуруҳ тузиш ва тегишли идораларни ҳамда Ўзбекистон Республикасининг хориждаги ваколатхоналарини жойига чиқиб ўрганишлар ўтказиш. Бунда, жумладан хориждаги дипломатик ваколатхоналар томонидан кўрсатилаётган консуллик хизматларини хатловдан ўтказиш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил февраль Ташқи ишлар вазирлиги (Камилов) , Адлия вазирлиги (Давлетов) 18.2. Консуллик хизматларини кўрсатиш соҳасидаги муаммоларни ва фуқароларнинг мурожаатларини ўрганиш ҳамда уларни бартараф этиш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш. Бунда, жумладан қуйидагиларни назарда тутиш: хориждаги Ўзбекистон Республикаси фуқароларида консуллик хизматларидан ташқари эҳтиёж мавжуд давлат хизматларидан узоқдан туриб фойдаланиш имкониятларини ўрганиш ва тегишли шароитларни яратиш борасида чоралар кўриш; Ўзбекистон Республикаси ваколатхоналарида консуллик хизматларининг масофадан кўрсатиш тамойилини жорий этиш. Бунда, консуллик хизматларига замонавий иш услубларини, шу жумладан тижорат куръерлик ва почта хизматларини жалб қилиш, электрон рақамли имзолардан фойдаланиш, пул ўтказмаларини қулайлаштириш, айрим хизматларни аутсорсинг қилиш, онлайн навбат, видеоконференцалоқа ва бошқа ахборот технологияларини кенг қўллаш; Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг хорижда юридик саводхонлигини ошириш, фуқаролар ҳимоясини кучайтириш, уларнинг муаммоларини ҳал этиб Ватанга қайтариш механизмларини такомиллаштириш; Ташқи ишлар вазирлигининг ички ва тегишли идоралараро тартиботларни оптималлаштириш ва ўзаро электрон алмашинув тизимини шакллантириш, шу жумладан босқичма-босқич қоғоз алмашинувидан воз кечиш; Ташқи ишлар вазирлиги тизимидаги ахборот-коммуникация тузилмасини такомиллаштириш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2020 йил март Ташқи ишлар вазирлиги (Камилов) , Адлия вазирлиги (Давлетов) 19. Соҳада очиқлик ва ошкораликни таъминлаш учун ҳокимларнинг фуқароларга ер бериш ҳақидаги қарорларини тегишли сайтларда эълон қилиб бориш амалиётини йўлга қўйиш керак. Ҳокимликлар фаолиятининг очиқлигини таъминлаш мақсадида замонавий ахборот технологияларини кенг жорий этиш. Бунда, жумладан қуйидагиларни назарда тутиш: маҳаллий ҳокимликлар томонидан фуқаролар ва тадбиркорлик фаолиятига тааллуқли барча ҳужжатларни тайёрлаш, қабул қилиш, рўйхатдан ўтказиш, уларга такрорланмайдиган махсус рақам бериш ва автоматик тарзда эълон қилишни назарда тутувчи автоматлаштирилган ахборот тизимини ишлаб чиқиш; жисмоний ва юридик шахсларга ер ажратиш ҳақидаги ҳужжатлар қабул қилинганидан (расмийлаштирилганидан) кейин бир кун муддатда тегишли ҳокимликларнинг расмий веб-сайтларида эълон қилиб бориш тартибини жорий қилиш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2020 йил февраль Адлия вазирлиги (Давлетов) , Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (Садиков) , Лойиҳа бошқаруви миллий агентлиги (Ли) , Бош прокуратура (Йўлдошев) , Молия вазирлиги (Ишметов) V. Инсон ҳуқуқлари кафолатларини таъминлаш 20. Инсон ҳуқуқ ва эркинликларига амал қилинишини таъминлаш, ҳар бир шахснинг қадр-қимматини эъзозлаш биз барпо этаётган очиқ, эркин ва адолатли жамиятнинг ажралмас хусусиятидир. Конституциямизда инсон, унинг ҳаёти, эркинлиги, шаъни, қадр-қиммати ва бошқа дахлсиз ҳуқуқлари олий қадрият сифатида мужассам этилгани бежиз эмас. Ана шу принципни амалга ошириш учун бизда қатъий сиёсий ирода ва етарли имкониятлар мавжуд. Бунинг учун биз, аввало, қуйидаги муҳим вазифаларни ҳал этишимиз зарур. Инсон ҳуқуқларини таъминлаш самарадорлигини янада ошириш учун миллий стратегиямиз бўлиши лозим. Инсон ҳуқуқларини таъминлаш ҳақида гапирганда, ўтган уч йилда 9 692 нафар, жумладан ушбу йилда 5 868 нафар юртдошимиз Ўзбекистон фуқаролигига қабул қилинганини таъкидлашни истар эдим. Лекин, бу соҳада ҳали қиладиган ишларимиз кўп. Ушбу стратегияда инсон ҳуқуқ ва эркинликларига оид конституциявий тамойилларни рўёбга чиқариш механизмлари аниқ-равшан белгиланиши лозим. Жамиятда инсон ҳуқуқ ва эркинликларини ҳурмат қилиш маданиятини шакллантириш, шу орқали мамлакатимизнинг халқаро нуфузини янада юксалтиришимиз зарур. Халқаро ташкилотлар, жамоатчилик, соҳа мутахассислари ва экспертлари иштирокида кенг муҳокама қилиш орқали қуйидагиларни назарда тутувчи Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикасининг миллий стратегияси лойиҳасини ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда киритсин: Ўзбекистон Республикасининг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги халқаро мажбуриятларининг тўлиқ бажарилишини таъминлаш; фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларига риоя этилишини мониторинг қилиш механизмларини такомиллаштириш; инсон ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилишни таъминлашга қаратилган ташкилий-ҳуқуқий ва бошқа комплекс чоралар тизимини яратиш; қонунчиликка ва давлат органлари, хусусан, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг амалий фаолиятига инсон ҳуқуқ ва эркинликлари соҳасида халқаро стандартларни имплементация қилиш механизмлари ва тартиби самарадорлигини ошириш; аҳолининг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги ҳуқуқий саводхонлигини ошириш, жумладан бу борада самарали ахборот ва маърифат тарқатиш, таълим бериш фаолиятини ташкил этиш; инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасидаги халқаро ва минтақавий тузилмалар, хорижий мамлакатлар миллий институтлари билан ҳамкорликни янги босқичга кўтариш. Норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаси 2020 йил апрель Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Миллий маркази (Саидов) , Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (Мухаммадиев) , манфаатдор вазирлик ва идоралар 21. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларни фақат ва фақат халқ манфаати йўлида оғишмай хизмат қиладиган идораларга айлантиришимиз лозим. Хусусан, шахсни ушлаб туриш, унга процессуал ҳуқуқларини тушунтириш каби жараёнларни, агар у ҳимоячидан воз кечса, бу ҳолатни ҳам мажбурий тарзда видео тасвирга тушириш тартибини ўрнатиш зарур. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимлари томонидан ушланган шахс махсус бинога олиб келинганидан кейин бу ҳақда унинг оила аъзолари дарҳол хабардор қилиниши керак. Буни суриштирувчи, терговчи ва бошқа ваколатли шахснинг мажбурияти сифатида қонунда аниқ белгилаб қўйишни таклиф этаман. 21.1. Шахсни ушлаш, унга процессуал ҳуқуқларини тушунтириш, ҳимоячидан воз кечиш ҳаракатларини мажбурий тарзда видео тасвирга тушириш тартибини жорий этиш. 21.2. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимлари зиммасига улар томонидан шахс ушланганидан сўнг унинг ушлангани ва ушлаб турилган жойи тўғрисида унинг оила аъзоларидан бирини, улар бўлмаган тақдирда эса, бошқа қариндошларини ёки яқин кишиларини дарҳол хабардор қилиш бўйича мажбурият юклаш . Қонун лойиҳаси 2020 йил февраль Бош прокуратура (Йўлдошев) , Олий суд (Камилов) , ДХХ (Азизов) , ИИВ (Бобожонов) , Адлия вазирлиги (Давлетов), манфаатдор идоралар 22. Шахсни ушлаб туриш ва унинг ҳуқуқини чеклайдиган бошқа процессуал мажбурлов чораларини қўллаш ҳолатларини ҳисобга олишнинг электрон тизимига ўтиш зарур. Бу жараёнда инсон омили иштирокини иложи борича камайтириш лозим. 22.1. Ҳуқуқни чеклайдиган процессуал мажбурлов чораларини қўллаш, жумладан шахсни ушлаб туриш ҳолатларини ҳисобга оладиган ягона электрон тизим ни яратиш чораларини кўриш. Ҳукумат қарори лойиҳаси 2020 йил апрель Бош прокуратура (Йўлдошев) , Олий суд (Камилов) , ДХХ (Азизов) , ИИВ (Бобожонов) , Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги (Садиков) 22.2. Процессуал ҳаракатларни амалга ошириш доирасида ягона электрон тизимдан мажбурий фойдаланиш тартибини жорий қилиш. Қонун лойиҳаси 2020 йил май 23. Келгуси йилдан бошлаб прокурор қарори устидан судга мурожаат қилиш тартиби жорий этилади. Шу орқали суриштирув ва дастлабки тергов жараёнида мувозанатни, яъни, ўзаро тийиб туриш тамойилларини таъминлаш имкони яратилади. Прокурор, суриштирувчи ёки терговчининг жиноят ишини қўзғатиш, жиноят иши қўзғатишни рад этиш, тафтиш тайинлаш, суриштирув ёки дастлабки терговни тўхтатиш ва жиноят ишини тугатиш ҳақидаги қарорлари устидан манфаатдор шахслар томонидан бевосита судга шикоят қилиш тартибини жорий этиш. Қонун лойиҳаси 2020 йил апрель Олий суд (Камилов) , Бош прокуратура (Йўлдошев) , ДХХ (Азизов) , ИИВ (Бобожонов) , Адлия вазирлиги (Давлетов) 24. Виждон эркинлиги, миллатлараро тотувлик, динлараро бағрикенглик, мамлакатимизда ва хорижда фуқароларимизни кафолатли ҳимоя қилиш бундан буён ҳам давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири бўлиб қолади. Бугунги кунда маҳаллий ва хорижий нуфузли экспертлар иштирокида биз «Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида»ги Қонун нинг янги таҳрири устида иш олиб бормоқдамиз. «Виждон эркинлиги ва диний ташкилотлар тўғрисида»ги Қонун нинг янги таҳрирдаги лойиҳасини ишлаб чиқиш. Қонун лойиҳаси 2020 йил июнь Олий Мажлис палаталари (келишув бўйича) , Вазирлар Маҳкамаси, Дин ишлари бўйича қўмита (Ахмедов) , Адлия вазирлиги (Давлетов) 25. Ҳукумат таркибида Хорижда вақтинчалик меҳнат қилаётган Ўзбекистон фуқаролари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва қўллаб-қувватлаш масалалари департаменти ташкил этилди. Бироқ, чет элга ишлаш учун фуқароларни жўнатиш билан шуғулланаётган баъзи бир хусусий фирмалар одамларни алдаётгани ҳақидаги материаллар матбуот саҳифаларида эълон қилинмоқда. Департамент ушбу фирмалар фаолиятини қатъий назоратга олиши лозим. 25.1. «Хусусий бандлик агентликлари тўғрисида»ги Қонун га хусусий бандлик агентликларининг фаолиятини такомиллаштириш ва уларнинг мижозлар олдидаги мулкий жавобгарлигини оширишга қаратилган тегишли ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш. Қонун лойиҳаси 2020 йил август Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги (Хусанов) , Адлия вазирлиги (Давлетов) , манфаатдор вазирлик ва идоралар 25.2. Хорижда вақтинчалик меҳнат қилаётган Ўзбекистон Республикаси фуқаролари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, хусусий бандлик агентликлари фаолиятини ташкил этиш йўналишидаги муаммоларни таҳлил қилиш. Ташқи меҳнат миграцияси масалалари бўйича республика комиссиясида мазкур масалаларни муҳокама қилиш ҳамда уларни бартараф этиш бўйича аниқ ва мақсадли чора-тадбирларни ишлаб чиқиш. Амалий чора-тадбирлар 2020 йил март Хорижда вақтинчалик меҳнат қилаётган Ўзбекистон фуқаролари ҳуқуқларини ҳим�я қилиш ва қўллаб-қувватлаш масалалари департаменти (Рашидов) , манфаатдор вазирлик ва идоралар 25.3. Хусусий бандлик агентликлари фаолиятидаги муаммоларни ўрганиб, уларнинг сабаб ва шарт-шароитларини бартараф этишга қаратилган аниқ чоралар кўриш. Амалий чора-тадбирлар Режа-график асосида Хорижда вақтинчалик меҳнат қилаётган Ўзбекистон фуқаролари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва қўллаб-қувватлаш масалалари департаменти (Рашидов) , Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги (Хусанов) 25.4. Хусусий бандлик агентликлари фаолиятида йўл қўйилаётган салбий жиҳатларнинг олдини олиш мақсадида ОАВда тушунтириш ишларини ташкил қилиш. Амалий чора-тадбирлар Режа-график асосида Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги (Хусанов) , Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги (Кучимов) 26. Хотин-қизлар ва эркаклар ўртасида ҳуқуқий тенгликни мустаҳкамлашга мамлакатимизда жиддий эътибор берилмоқда. Жорий йилда Конституциямизнинг 46-моддасига асосан « Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида » ги ҳамда « Хотин-қизларни тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тўғрисида » ги қонунлар қабул қилинди. Мазкур қонунларни изчил амалга оширишда парламент ва жамоатчилик назорати ниҳоятда зарур. Шунинг учун биз хотин-қизларнинг жамиятдаги ўрни ва мавқеини ошириш, уларга турли масъул вазифаларни ишониб топширишга қаратилган сиёсатни янада фаол давом эттирамиз. Хотин-қизларнинг жамиятдаги ўрни ва мавқеини ошириш, уларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари кафолатларини таъминлаш, давлат органларида хотин-қизлар ва эркаклар вакиллигининг мутаносиблигига эришиш бўйича аниқ чоралар кўриш. Амалий чора-тадбирлар Мунтазам равишда Хотин-қизлар қўмитаси (Баситханова) , Давлат хизматини ривожлантириш агентлиги (Максумов)

Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ

Тошкент ш.,

2019 йил 13 декабрь,

ПҚ-4551-сон

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 14.12.2019 й., 07/19/4551/4162-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 07.07.2023 й., 06/23/108/0460-сон)

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining

Qarori

CHORA-TADBIRLAR DASTURI

Konstitutsiya va qonun ustuvorligini taʼminlash, bu borada jamoatchilik nazoratini kuchaytirish hamda jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida

Maʼlumki, mamlakatimizda Konstitutsiya va qonun ustuvorligini taʼminlash demokratik huquqiy davlat barpo etishning bosh mezoni boʻlib kelmoqda.

Yurtimizda amalga oshirilayotgan keng koʻlamli islohotlarning samarasi, tinchlik va taraqqiyotning asosiy garovi ham Konstitutsiya va qonun ustuvorligini taʼminlash bilan bevosita bogʻliqdir. Shuning uchun ham hayotimizning barcha soha va tarmoqlarida mehnat qilayotgan insonlar, birinchi navbatda, rahbar xodimlar, fuqarolarning Konstitutsiya va qonunlarni puxta bilishi, ularning ijrosini toʻgʻri tashkil etishi, bu qoidalarga butun jamiyat aʼzolari qatʼiy amal qilishi shart boʻlgan muhitni yaratish gʻoyat muhim va dolzarb vazifaga aylanmoqda.

Mamlakatimizda jadal surʼatlar bilan olib borilayotgan oʻzgarish va yangilanishlar negizida, avvalambor, Konstitutsiyamizda belgilangan davlat organlarining xalq manfaatlariga xizmat qilishi lozimligi haqidagi qoidani amalda tatbiq etishdek ezgu maqsad mujassam ekani ham aynan shuni taqozo etmoqda.

Bu borada Oʻzbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yoʻnalishi boʻyicha Harakatlar strategiyasida belgilangan vazifalar ijrosini taʼminlash uchun koʻplab yangi qonunlar va qonunosti hujjatlari qabul qilinayotgani muhim ahamiyatga ega boʻlmoqda.

Ayni vaqtda Konstitutsiya va qonun ustuvorligini taʼminlash qonun buzilishi bilan bogʻliq salbiy oqibatlarga qarshi samarali kurashishni hamda bunday holatning barvaqt oldini olishga qaratilgan taʼsirchan tizimni shakllantirishni talab etmoqda.

Qonuniylikni mustahkamlashda jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish gʻoyat muhim ahamiyatga ega boʻlib, bu har bir shaxsda qonunlarga, inson huquq va erkinliklariga nisbatan hurmat bilan munosabatda boʻlishni hamda huquqbuzarliklarga nisbatan murosasizlik muhitini shakllantirishni kun tartibiga eng asosiy masala qilib qoʻymoqda.

Shu bilan birga, Konstitutsiya va qonun ustuvorligiga erishishda jamoatchilik nazoratining taʼsirchan shakllarini joriy etish, ommaviy axborot vositalari vakillarining qonuniy haq-huquqlariga har qanday shaklda tazyiq oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaslik ham alohida ahamiyatga egadir.

Amalga oshirilayotgan islohotlar samaradorligini kuchaytirish, qonun ustuvorligini soʻzsiz taʼminlash, jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish, fuqarolik jamiyatini taraqqiy toptirishda jamoatchilik nazoratining samarali shakllarini joriy etish hamda bu jarayonda ommaviy axborot vositalari ishtirokini kengaytirish maqsadida:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganining 27 yilligiga bagʻishlangan tantanali marosimda belgilab berilgan vazifalarga muvofiq Konstitutsiya va qonun ustuvorligini taʼminlash, bu borada jamoatchilik nazoratini kuchaytirish hamda jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish boʻyicha chora-tadbirlar dasturi (keyingi oʻrinlarda Dastur deb yuritiladi) ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Dasturni amalga oshirishning asosiy maqsadi etib quyidagi pirovard natijalarga erishish belgilansin:

Konstitutsiya va qonun ustuvorligini, davlat organlari qarorlari, mansabdor shaxslarning xatti-harakatlari qonunlarga toʻliq muvofiq boʻlishini taʼminlash, qonunlar ijrosini samarali tashkil etish;

jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish borasidagi ishlarni yangi bosqichga koʻtarish, huquqiy axborotni zamonaviy usullar orqali keng ommaga yetkazish, har bir fuqaro va mansabdor shaxslarda Konstitutsiya va qonunlarga hurmat hissini shakllantirish;

Konstitutsiya va qonun ustuvorligiga erishishda davlat idoralari faoliyati ustidan jamoatchilik nazorati mexanizmlarini takomillashtirish, mustaqil va xolis ommaviy axborot vositalarini qoʻllab-quvvatlash, fuqarolik jamiyati institutlarini yanada rivojlantirish;

odil sudlov tizimini yanada takomillashtirish, sud hokimiyatining obroʻsini oshirish va chinakam mustaqilligini taʼminlash;

davlat va jamiyat boshqaruvida, davlat organlarining kundalik faoliyatida ochiqlik va oshkoralik tamoyillarini kuchaytirish, huquqni muhofaza qiluvchi organlarni xalq manfaati yoʻlida xizmat qiladigan idoralarga aylantirish;

Konstitutsiya va qonunlarda belgilangan inson, uning hayoti, erkinligi, shaʼni, qadr-qimmati va boshqa daxlsiz huquqlarini oliy qadriyat sifatida yanada mustahkamlash, mulk daxlsizligini kafolatlash.

3. Belgilab qoʻyilsinki:

a) 2020-yil 1-martdan boshlab:

aholi maskanlarining meʼmoriy qiyofasini tubdan yangilash va obodonlashtirish, shuningdek, ularda kompleks qurilish va rekonstruksiya qilish ishlarini amalga oshirishga oid qarorlar dastlab oʻsha hududdagi aholi oʻrtasida muhokama qilinib, jamoatchilik ekspertizasidan oʻtkaziladi;

jismoniy va yuridik shaxslarga yer ajratish haqidagi hujjatlar qabul qilinganidan (rasmiylashtirilganidan) keyin bir kun muddatda tegishli hokimliklarning rasmiy veb-saytlarida eʼlon qilib boriladi;

b) 2020-yil 1-apreldan boshlab:

shaxsni ushlash, unga protsessual huquqlarini tushuntirish, himoyachidan voz kechish harakatlarini majburiy tarzda video tasvirga tushirish tartibi joriy etiladi;

huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari zimmasiga ular tomonidan shaxs ushlanganidan soʻng uning ushlangani va ushlab turilgan joyi toʻgʻrisida uning oila aʼzolaridan birini, ular boʻlmagan taqdirda esa, boshqa qarindoshlarini yoki yaqin kishilarini darhol xabardor qilish boʻyicha majburiyat yuklanadi;

v) 2020-yil 1-iyuldan boshlab huquqni cheklaydigan protsessual majburlov choralarini qoʻllash, jumladan shaxsni ushlab turish holatlari yagona elektron hisobga olish tizimiga kiritib boriladi.

4. Qonunlar ijrosini taʼminlashning samaradorligini oshirish yuzasidan:

a) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatiga qonun hujjatlarining ijro etilishi holati va huquqni qoʻllash amaliyotini oʻrganish hamda qonunosti hujjatlarining qabul qilinishini monitoring qilib borish, qabul qilingan qonunlarni aholi oʻrtasida keng targʻib qilish ishlarini takomillashtirish va kuchaytirish tavsiya etilsin;

b) Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudiga jismoniy va yuridik shaxslarning huquq va qonuniy manfaatlarini sud yoʻli bilan himoya qilishda qonunlarning bir xil va toʻgʻri qoʻllanilishi holatlarini oʻrganish yuzasidan sud amaliyotini har chorakda umumlashtirib borish, zaruratga koʻra tegishli Plenum qarorlarini qabul qilish tavsiya etilsin;

v) Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunlar ijrosining maqsadli va kompleks oʻrganilishini hamda uning natijalarini reja asosida har chorakda Vazirlar Mahkamasi Rayosati majlislarida muhokama qilib borilishini taʼminlasin.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Bosh prokuratura, Davlat xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi va Adliya vazirligi bilan birgalikda 2020-yil 1-mayga qadar quyidagilarni nazarda tutuvchi tegishli qonun loyihasini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda kiritsin:

prokuror, surishtiruvchi yoki tergovchining jinoyat ishini qoʻzgʻatish, jinoyat ishi qoʻzgʻatishni rad etish, taftish tayinlash, surishtiruv yoki dastlabki tergovni toʻxtatish va jinoyat ishini tugatish haqidagi qarorlari ustidan manfaatdor shaxslar tomonidan bevosita sudga shikoyat qilish;

sud ishlarini hal etishga aralashish, jumladan ishning har tomonlama, toʻla va xolisona oʻrganilishiga toʻsqinlik qilish, adolatsiz hukm, hal qiluv qarori, ajrim yoki qaror chiqarilishiga erishish maqsadida sudyaga turli shaklda taʼsir oʻtkazish holatlari boʻyicha javobgarlikni kuchaytirish.

6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Fuqarolik jamiyatini rivojlantirish boʻyicha maslahat kengashi (A. Saidov):

Fuqarolik jamiyatini rivojlantirish markazi, Oʻzbekiston nodavlat notijorat tashkilotlari milliy assotsiatsiyasi bilan hamkorlikda, 2020-yil 1-martga qadar ilgʻor xorijiy tajribani oʻrgangan holda, har bir soha va tarmoq boʻyicha jamoatchilik nazoratini amalga oshirishning taʼsirchan hamda zamonaviy tizimini yaratish boʻyicha kompleks dasturni ishlab chiqsin va tasdiqlasin;

jamoatchilik nazorati sohasida fuqarolik jamiyati institutlari bilan samarali hamkorlikning zamonaviy mexanizmlarini hamda ularning faoliyatini qoʻllab-quvvatlash choralarini joriy qilish boʻyicha takliflarni belgilangan tartibda kiritsin.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi huzuridagi Nodavlat notijorat tashkilotlarini va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qoʻllab-quvvatlash jamoat fondiga 2020-yil 1-mayga qadar nodavlat notijorat tashkilotlari va ommaviy axborot vositalari oʻrtasida jamoatchilik nazoratini amalga oshirishning samarali va zamonaviy mexanizmlarini joriy etish hamda mazkur institutlarning jamiyat boshqaruvidagi ishtirokini kengaytirish boʻyicha eng yaxshi takliflarning davlat granti tanlovlarini oʻtkazish tavsiya etilsin.

7. Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi 2020-yil 1-mayga qadar xalqaro tashkilotlar, jamoatchilik, soha mutaxassislari va ekspertlari ishtirokida keng muhokama qilish orqali quyidagilarni nazarda tutuvchi Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining milliy strategiyasi loyihasini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda kiritsin:

Oʻzbekiston Respublikasining inson huquqlari sohasidagi xalqaro majburiyatlarining toʻliq bajarilishini taʼminlash;

fuqarolarning huquq va erkinliklariga rioya etilishini monitoring qilish mexanizmlarini takomillashtirish;

inson huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilishni taʼminlashga qaratilgan tashkiliy-huquqiy va boshqa kompleks choralar tizimini yaratish;

qonunchilikka va davlat organlari, xususan, huquqni muhofaza qiluvchi organlarning amaliy faoliyatiga inson huquq va erkinliklari sohasida xalqaro standartlarni implementatsiya qilish mexanizmlari va tartibi samaradorligini oshirish;

aholining inson huquqlari sohasidagi huquqiy savodxonligini oshirish, jumladan bu borada samarali axborot va maʼrifat tarqatish, taʼlim berish faoliyatini tashkil etish;

inson huquqlarini himoya qilish sohasidagi xalqaro va mintaqaviy tuzilmalar, xorijiy mamlakatlar milliy institutlari bilan hamkorlikni yangi bosqichga koʻtarish.

8. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi:

2020-yil 1-iyulga qadar ommaviy axborot vositalarining faoliyati va axborotdan foydalanish erkinligini taʼminlash, davlat organlari va mansabdor shaxslarning noqonuniy xatti-harakatlari (qarorlari)dan himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish, jurnalistlarning oʻz kasbiy faoliyatiga oid majburiyatlari belgilanishini nazarda tutuvchi “Teleradioeshittirishlar toʻgʻrisida”gi va “Ommaviy axborot vositalari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi qonun loyihalarini ishlab chiqsin va Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;

2020-yil 1-martga qadar barcha davlat organlari va tashkilotlari faoliyatining ochiqligini taʼminlash, ularda jamoatchilik, xususan, ommaviy axborot vositalari bilan aloqalarni yangi bosqichga koʻtarish boʻyicha kompleks chora-tadbirlar dasturini ishlab chiqsin va tasdiqlasin.

9. Oʻzbekiston Respublikasi Advokatlar palatasi Adliya vazirligi, Oliy sud va Bosh prokuratura bilan birgalikda 2020-yil 1-mayga qadar advokatura institutini yanada takomillashtirish va advokatlar mavqeyini tubdan oshirish yuzasidan quyidagilarni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti hujjati loyihasini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritsin:

Advokatura institutini rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash;

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining Advokatlar palatasi faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan vakolatlarini qayta koʻrib chiqish orqali ushbu tuzilmaning roli va ahamiyatini yanada oshirish;

tergovchi, prokuror va sud tomonidan davlat hisobidan advokatlarni jalb qilish mexanizmini xalqaro standartlar asosida qayta koʻrib chiqish;

advokatlar uchun qoʻshimcha imtiyozlar belgilash.

10. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi 2020-yil 1-martga qadar:

aholiga, ayniqsa, yoshlarga ularning huquqlarini tushuntirishda amaliy, taʼsirchan va innovatsion mexanizmlarni qoʻllashni nazarda tutuvchi Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish konsepsiyasini 2020-2021-yillarda samarali amalga oshirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi” loyihasini ishlab chiqsin va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritsin;

qonunchilikni yangilash va tizimlashtirish boʻyicha yangi tizimni yaratish yuzasidan takliflar tayyorlasin va Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.

11. Vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralar rahbarlari:

Dasturda belgilangan tadbirlar oʻz vaqtida va sifatli bajarilishini, unda nazarda tutilgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari qonunchilik va amaliyotni chuqur tahlil qilgan holda hamda rivojlangan mamlakatlarning ilgʻor tajribasi asosida ishlab chiqilishini va keng jamoatchilik oʻrtasida, jumladan ijtimoiy tarmoqlarda faol muhokama qilinishini;

Dasturning amalga oshirilishi holati toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga har chorakda axborot taqdim etib borilishini taʼminlasin.

12. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi:

Dasturda belgilangan tadbirlarning amalga oshirilishi holatini doimiy monitoring qilib borsin;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi va Vazirlar Mahkamasiga monitoring natijalari toʻgʻrisida har chorakda axborot kiritib borilishini taʼminlasin.

13. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi hamda Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi bilan birgalikda ushbu qarorning maqsad va vazifalari ommaviy axborot vositalari hamda Internet tarmogʻida keng yoritilishini tashkil etsin.

14. Ushbu qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Z.Sh. Nizomiddinov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 13-dekabrdagi PQ-4551-son qaroriga ILOVA

Konstitutsiya va qonun ustuvorligini taʼminlash, bu borada jamoatchilik nazoratini kuchaytirish hamda jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish boʻyicha

T/r Maʼruzada belgilangan vazifalar Amalga oshirilishi lozim boʻlgan chora-tadbirlar Amalga oshirish shakli Bajarish muddati Ijro uchun masʼullar I. Konstitutsiya va qonunlar ustuvorligini taʼminlash, ularning samarali ijrosini tashkil etish 1. “Konstitutsiya va qonun ustuvorligi — farovon hayot garovi” degan tushuncha fuqarolarimizning ongi va qalbida chuqur oʻrin egallashi hamda ijtimoiy ehtiyojga aylanishi uchun quyidagi masalalarga alohida eʼtibor qaratish lozim. Qonunlar ijrosini samarali tashkil etish, tizimli muammolarni oldindan koʻra bilish, qonun buzilishining salbiy oqibatlariga qarshi kurashish bilan birga bunday holatni barvaqt bartaraf etishga qaratilgan tizimni shakllantirish ayniqsa dolzarbdir. Parlament, Hukumat va Oliy sud qabul qilinayotgan qonunlar ijrosini taʼminlashning samarali mexanizmlarini qoʻllashi zarur. 1.1. Davlat organlari va xoʻjalik boshqaruvi organlari tomonidan qonunlarning hamda Qonunchilik palatasi va Senat qarorlarining ijrosini, shuningdek, huquqni qoʻllash amaliyotini joylarga chiqib oʻrganish. 1.2. Qonun hujjatlarining ijrosini va huquqni qoʻllash amaliyotini oʻrganish yakunlari boʻyicha davlat organlari va xoʻjalik boshqaruvi organlari rahbarlarining axborotini eshitish. 1.3. Yangi qabul qilingan qonunlar ijrosini taʼminlash uchun qonunosti hujjatlarining oʻz vaqtida qabul qilinishi yuzasidan monitoringni amalga oshirish. Tegishli ish rejalarini tasdiqlash va amalga oshirish Ish rejani tasdiqlash — 2020-yil fevral Amalga oshirish — ish rejaga muvofiq Oliy Majlis palatalari (kelishuv boʻyicha) 1.4. Jismoniy va yuridik shaxslarning huquq va qonuniy manfaatlarini sud yoʻli bilan himoya qilishda qonunlarning bir xil va toʻgʻri qoʻllanilishi holatlarini oʻrganish va natijalari yuzasidan sud amaliyotini muntazam umumlashtirib borish. Plenum qarorini qabul qilish 2020-yil iyun Oliy sud (Kamilov) 1.5. Qonunlar ijrosining maqsadli va kompleks oʻrganilishini hamda natijalarini reja asosida Vazirlar Mahkamasi Rayosati majlislarida muhokama qilib borilishini taʼminlash. Amaliy chora-tadbirlar Kompleks oʻrganish — muntazam ravishda Muhokama qilish — har chorakda Vazirlar Mahkamasi 1.6. Tegishli soha va yoʻnalishlar boʻyicha qonunlar ijrosini barcha vazirlik va idoralarning hayʼat yigʻilishlarida muhokama qilish. Amaliy chora-tadbirlar Muntazam ravishda Barcha vazirlik va idoralar 2. Hozirgi vaqtda ayrim tarmoqlarda davlat-xususiy sheriklik boʻyicha loyihalarni amalga oshirish boshlandi. Ammo, sogʻliqni saqlash, taʼlim, transport, yoʻl qurilishi, kommunal xoʻjaligi kabi yoʻnalishlarda, aksariyat hududlarda hali bu borada tashabbus umuman sezilmayapti. Vazir yoki hokim qonunning mazmun-mohiyatini tushunmasa, anglab yetmasa, uni hayotga tatbiq etishda jonbozlik koʻrsatmasa, islohotlarimizning oldinga yurishi, odamlarda tashabbus uygʻotish qiyin boʻladi. 2.1. Davlat-xususiy sheriklik masalalari boʻyicha davlat organlari, mahalliy konsalting kompaniyalari, banklar, investorlar va boshqa tashkilotlar uchun, jumladan xalqaro moliya tashkilotlari bilan hamkorlikda tajribali xorijlik mutaxassislarni jalb qilgan holda, seminar-treninglar va davra suhbatlarini tashkil etish. Amaliy chora-tadbirlar Reja-grafik asosida Sogʻliqni saqlash vazirligi (Shadmanov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (Majidov) , Xalq taʼlimi vazirligi (Shermatov) , Transport vazirligi (Mahkamov) , Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi (Saliyev) , Davlat-xususiy sheriklik agentligi (Xoljigidov) 2.2. Sogʻliqni saqlash tizimida tibbiy asboblarni sterilizatsiya qilish va tibbiyot chiqindilarini utilizatsiya qilish boʻyicha davlat-xususiy sheriklik loyihalarini amalga oshirish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil iyun 2.3. 10 ta nodavlat, shu jumladan davlat-xususiy sheriklik shartlari asosida oliy taʼlim muassasalarini tashkil etish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil dekabr 2.4. Sogʻliqni saqlash, taʼlim, transport, yoʻl qurilishi va kommunal xoʻjaligi yoʻnalishlarida iqtisodiy, ijtimoiy va infratuzilmaviy vazifalarni hal etishga qaratilgan, xususiy investitsiyalarni jalb etish asosida amalga oshiriladigan tadbirlar sonini koʻpaytirish, bu borada amalga oshirilayotgan ishlarni jadallashtirish. Amaliy chora-tadbirlar Muntazam ravishda 3. Qabul qilinayotgan qonunlar olib borayotgan islohotlarimiz bilan uygʻun boʻlgan taqdirdagina ishlaydi. Ayrim qonunlarimiz zamon talablariga mos emas. Shu bois qonunlarni ijro etish mexanizmlarini aniq tizim asosida yaratish — dolzarb vazifamizdir. Kelgusi yildan boshlab Adliya vazirligi qonunchilikni yangilash va tizimlashtirish boʻyicha mutlaqo yangi ish uslubiga oʻtishi zarur. 3.1. Qonunchilik bazasini xatlovdan oʻtkazish orqali eskirgan, bugungi kun talablariga mos kelmaydigan, shuningdek, tizimlashtirilishi lozim boʻlgan qonun hujjatlari roʻyxatini shakllantirish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil mart Adliya vazirligi (Davletov) , manfaatdor vazirlik va idoralar 3.2. Shakllantirilgan roʻyxatga asosan yangi qonun hujjatlarini qabul qilish rejasini ishlab chiqish. Rejani tasdiqlash 2020-yil aprel 3.3. Qonunchilikni yangilash va tizimlashtirish boʻyicha yangi tizimni yaratish yuzasidan takliflar ishlab chiqish. Tahliliy maʼlumotlar, takliflar 2020-yil fevral 4. Sudlarning chinakam mustaqilligini taʼminlash biz uchun eng ustuvor vazifadir. Ayniqsa, sud biron-bir mansabdor shaxsning qoʻli yetadigan idoraga aylanib qolishiga mutlaqo yoʻl qoʻymaslik shart. Shu sababli sud ishlariga aralashgani yoki sudga bosim oʻtkazgani uchun javobgarlikni kuchaytirish lozim. 4.1. Sud ishlarini hal etishga aralashish, jumladan ishning har tomonlama, toʻla va xolisona oʻrganilishiga toʻsqinlik qilish, adolatsiz hukm, hal qiluv qarori, ajrim yoki qaror chiqarilishiga erishish maqsadida sudyaga turli shaklda taʼsir oʻtkazish holatlari boʻyicha javobgarlikni kuchaytirish. Qonun loyihasi 2020-yil aprel Oliy sud (Kamilov) , Bosh prokuratura (Yoʻldoshev) , DXX (Azizov) , IIV (Bobojonov) , Adliya vazirligi (Davletov), manfaatdor idoralar 4.2. Huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari oʻrtasida sud ishlarini hal etishga aralashish holatlarini profilaktika qilish yuzasidan tizimli ravishda oʻquv-amaliy mashgʻulotlar va boshqa taʼsirchan choralar koʻrib borish. Profilaktika rejasini tasdiqlash va amalga oshirish 2020-yil yanvar Bosh prokuratura (Yoʻldoshev) , DXX (Azizov) , IIV (Bobojonov), manfaatdor idoralar 4.3. Sudyaga hamda sudyalik faoliyati bilan bogʻliq holatlar boʻyicha sobiq sudyaga nisbatan, ular tomonidan oʻta ogʻir yoki oqibati inson oʻlimi bilan bogʻliq qasddan jinoyat sodir etilgan holatdagina, qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasini qoʻllash tartibini joriy etish. Qonun loyihasi 2020-yil iyun Sudyalar oliy kengashi (Mingboyev) , Oliy su������ (Kamilov) 5. Advokatura institutini takomillashtirish orqali inson huquqlarini taʼminlashni yangi bosqichga koʻtarish zarur. Bunday achinarli holatga barham berish uchun avvalo advokatlar nufuzi va maqomini oshirish, advokatura institutining mustaqilligini taʼminlashimiz shart. Yaqin istiqbolda Advokatura institutini rivojlantirish konsepsiyasi ni ishlab chiqish lozim. Advokatura institutini yanada takomillashtirish va advokatlar mavqeyini tubdan oshirish yuzasidan quyidagilarni nazarda tutuvchi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti hujjati loyihasini ishlab chiqish va belgilangan tartibda kiritish: Advokatura institutini rivojlantirish konsepsiyasi ni tasdiqlash; Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining Advokatlar palatasi faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan vakolatlarini qayta koʻrib chiqish orqali ushbu tuzilmaning roli va ahamiyatini yanada oshirish; tergovchi, prokuror va sud tomonidan davlat hisobidan advokatlarni jalb qilish mexanizmini xalqaro standartlar asosida qayta koʻrib chiqish; advokatlar uchun qoʻshimcha imtiyozlar belgilash. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti hujjati loyihasi 2020-yil aprel Advokatlar palatasi (Ernazarov) , Adliya vazirligi (Davletov) , Oliy sud (Kamilov) , Bosh prokuratura (Yoʻldoshev) , Moliya vazirligi (Ishmetov) 6. Fuqarolarning Konstitutsiyada belgilangan mulk huquqi daxlsizdir va doim davlat himoyasida boʻladi. Kelgusi yil 1-yanvardan boshlab hokimlarning qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarni olib qoʻyish boʻyicha vakolati Xalq deputatlari kengashlariga beriladi. Shu paytga qadar hokimlar yerdan foydalanish huquqini beradigan qarorlarni oʻzlari qabul qilar, vaqti kelganda esa, ularni oʻzlari bekor qilishi ham mumkin edi. Endi ana shu vakolatni cheklashning fursati yetdi. Chunki bunday vakolat faqat hokimga berilishi turli adolatsizliklarga sabab boʻlishini koʻp misollar koʻrsatmoqda. Bunday masalalar endi faqat sud tartibida hal qilinadi. 6.1. Xususiy mulk huquqi daxlsizligini takomillashtirish yuzasidan “Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Qonunga tegishli oʻzgartirishlar kiritish. Qonun loyihasi 2020-yil aprel Oliy sud (Kamilov) ,Adliya vazirligi (Davletov) 6.2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va hokimliklarning yer uchastkalarini ajratib berish toʻgʻrisida avval qabul qilingan qarorini bekor qilish yoki unga oʻzgartirish kiritish, shu jumladan Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, hokimliklar yoki boshqa davlat organi tomonidan maʼmuriy tartib-taomillarga rioya etilmaganligi sababli bekor qilish yoki unga oʻzgartirish kiritish yoʻli bilan yer uchastkalarini olib qoʻyishni qonun darajasida taqiqlash. Qonun loyihasi 2020-yil mart 7. Mamlakatimizda demokratik huquqiy davlat va erkin fuqarolik jamiyatini barpo etish uchun biz hayotimizning barcha jabhalarida konstitutsiyaviy nazoratni kuchaytirishimiz zarur . “Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi toʻgʻrisida”gi Qonunga quyidagilarni nazarda tutuvchi oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish: Konstitutsiyaviy sudga masalalar kiritish huquqiga ega boʻlgan subyektlar doirasini Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil, shuningdek, fuqarolar va yuridik shaxslarni kiritish orqali kengaytirish; Konstitutsiyaviy sudda ish yuritishning protsessual xususiyatlarini (sudga masala kiritish tartibi, sud muhokamasi, muddatlari, sud qarorlarining ijrosi va boshqalarni) tartibga soluvchi normalarni kiritish. Qonun loyihasi 2020-yil may Konstitutsiyaviy sud (Mirboboyev) , Adliya vazirligi (Davletov) II. Jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish 8. Har qanday demokratik islohotlar samarasi, tinchlik va taraqqiyotning asosiy garovi ham Konstitutsiya va qonun ustuvorligi taʼminlanishi bilan bevosita bogʻliq. Barcha boʻgʻindagi kadrlar , u xoh vazir, hokim yoki oddiy fuqaro boʻlsin, Konstitutsiya va qonunlarni puxta bilishi , ularning ijrosini toʻgʻri tashkil etishi hamda birinchi navbatda bu qoidalarga butun jamiyat aʼzolari qatʼiy amal qilishi shart boʻlgan muhit yaratishimiz zarur. 8.1. Davlat hokim�yat� va boshqaruvi organlari, shu jumladan mahalliy davlat hokimiyati organlarida har haftalik huquqiy taʼlim boʻyicha oʻquv soatlari ni joriy etish va muntazam ravishda oʻtkazib borilishini tashkil etish. Bunda, jumladan yangi qabul qilinayotgan qonun hujjatlari mazmun-mohiyatini xodimlarga batafsil tushuntirib borish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil yanvar Barcha vazirlik va idoralar 8.2. Davlat organlari va tashkilotlarida xodimlarning huquqiy madaniyatini yuksaltirish, shu jumladan ularning huquqiy bilim darajasini oshirishga qaratilgan huquqiy maslahat kurslarini “respublika — viloyat — tuman” tamoyilida tashkil etish. Bunda: tashkilot xodimlari uchun huquqiy bilimlarning minimal talablarini oʻrgatish boʻyicha seminar-treninglar tashkil qilish; xodimlarga mehnat qonunchiligi, Konstitutsiya , inson huquqlari, korrupsiyaga qarshi kurash sohasidagi qonunchilik talablarini tushuntirish boʻyicha maʼruzalar tashkil qilish; xodimlarga ularning faoliyatiga doir qonun hujjatlari mohiyatini tushuntirish va qoʻllash asoslarini oʻrgatish. Amaliy chora-tadbirlar Reja-grafik asosida Adliya vazirligi (Davletov) , Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi (Maksumov) , manfaatdor vazirlik va idoralar 8.3. Davlat organlari va tashkilotlarida jamoatchilik asosida doimiy faoliyat koʻrsatuvchi huquqiy targʻibot guruhlarini tashkil qilish va ular tomonidan sohaga doir qonun hujjatlari normalarining xodimlar oʻrtasida tizimli ravishda targʻibot qilinishini taʼminlash. Amaliy chora-tadbirlar Reja-grafik asosida Adliya vazirligi (Davletov) , Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi (Maksumov) , manfaatdor vazirlik va idoralar 9. Biz qanchalik mukammal qonunlar yaratmaylik, qanday islohotlar oʻtkazmaylik, agar fuqarolarimizning huquqiy bilimi, ongi va madaniyati yetarli boʻlmasa, kutilgan natijalarga erishish mushkul boʻladi. Konstitutsiya va qonunlarga hurmat, huquqiy ong va madaniyat har bir fuqaroning, har bir mansabdor shaxsning hayot va faoliyat tarziga aylanmogʻi kerak. Yaratganning bebaho neʼmatlarini, hayotdagi ijobiy oʻzgarishlarni qadrlash tuygʻusini farzandlarimiz qalbiga yoshligidan singdirib borishimiz zarur. Oliy oʻquv yurtiga oʻqishga kirish, tadbirkorlikni boshlash uchun ruxsatnoma yoki litsenziya olish, soliq toʻlash kabi koʻp-koʻp kundalik hayotiy masalalarni hal etishda “qonunni chetlab oʻtish” bizning sharoitimizda yomon bir odatga aylangan edi. Bunday illatning ildizlarini qirqishga qaratilgan ishlarni, qanday qiyin boʻlmasin, asta-sekin amalga oshirmoqdamiz. Ammo bu oʻzgarishlar tufayli jamiyatimiz salbiy illatlardan, qonunga bepisandlik holatlaridan batamom qutuldi, deb aytishga hali erta. Biz jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish borasidagi ishlarimizni uzluksiz davom ettirishimiz zarur. Huquqiy tarbiyani maktabgacha taʼlim tizimidan boshlashimiz, bu boradagi ilk koʻnikmalar ona allasi kabi farzandlarimiz qalbidan umrbod joy olishi darkor. Konstitutsiyamiz har bir fuqaroning ongi va qalbidan chuqur joy olgan, ularning huquq va erkinliklarini toʻliq kafolatlaydigan haqiqiy hayot qomusiga aylanmogʻi lozim . Har bir soha va yoʻnalish, taʼlimning barcha bosqichlari uchun huquqiy madaniyatni yuksaltirishning ilmiy asoslangan dasturi tayyorlanishi kerak. 9.1. Aholiga, ayniqsa, yoshlarga ularning huquqlarini tushuntirishda amaliy, taʼsirchan va innovatsion mexanizmlarni qoʻllashni nazarda tutuvchi Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish konsepsiyasini 2020 - 2021-yillarda samarali amalga oshirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi” loyihasini ishlab chiqish. “Yoʻl xaritasi” loyihasi 2020-yil fevral Adliya vazirligi (Davletov) 9.2. Xalq taʼlimi tizimida huquqshunos-pedagog kadrlar yetishmovchiligi bilan bogʻliq muammolarni yechish va ushbu tizimda faoliyat yuritayotgan nomutaxassis oliy maʼlumotli kadrlarni huquqshunos-pedagog sifatida qayta tayyorlash boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2020-yil aprel Adliya vazirligi (Davletov) , Xalq taʼlimi vazirligi (Shermatov) , Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi (Majidov) 9.3. Bolalar uchun huquqiy mavzularda, odob-axloqning oddiy va kundalik qoidalarini bilishni, vatanparvarlik, qonunlarni hurmat qilish, davlat ramzlari bilan faxrlanish hamda milliy qadriyatlarini oʻrgatishni targʻib qiluvchi turli badiiy va multiplikatsion filmlar hamda audioertaklarni yaratish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil may “Oʻzbekkino” Milliy agentligi (Rizayev) , Maktabgacha taʼlim vazirligi (Shin) , Xalq taʼlimi vazirligi (Shermatov) , Oʻzbe�i�ton yoshlar ittifoqi (Saʼdullayev) , Adliya vazirligi (Davletov) 9.4. Aholining, shu jumladan bolalar va oʻquvchilarning yoshidan kelib chiqib Konstitutsiyani va inson huquqlarini oʻrganish boʻyicha koʻrgazmali qoʻllanmalar va adabiyotlarni tayyorlash va chop etish. Umumtaʼlim maktablari uchun “Konstitutsiya alifbosi”, “Konstitutsiya saboqlari”, “Konstitutsiya asoslari” kabi darsliklarni yaratish. Taʼlim muassasalarida huquqlar, erkinliklar va majburiyatlar haqidagi huquqiy bilimlarni oʻrgatish va oʻrganish yuzasidan minimal talablarni joriy qilish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil iyun Maktabgacha taʼlim vazirligi (Shin) , Xalq taʼlimi vazirligi (Shermatov), Adliya vazirligi (Davletov) , 9.5. OAV, rasmiy veb-saytlar va ijtimoiy tarmoqlarda huquqiy mavzularda maxsus ruknlar ochish va ularda doimiy ravishda huquqiy axborot va yangiliklar berib borish . Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil fevral Adliya vazirligi (Davletov) , Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi (Allamjonov) 9.6. Aholiga, ayniqsa yoshlarga ularning huquqlarini tushuntirishda amaliy va taʼsirchan mexanizmlarni qoʻllashga qaratilgan “Street law” — “Oddiy huquq” loyihasini tizimli joriy qilish. Amaliy chora-tadbirlar Reja-grafik asosida Adliya vazirligi (Davletov) , Xalq taʼlimi vazirligi (Shermatov) , Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi (Saʼdullayev) 9.7. Barcha davlat organlari va tashkilotlarining oʻz sohasiga doir qabul qilinayotgan qonun hujjatlarini tahliliy tarzda, sodda va xalqchil tilda aholiga tushuntirish boʻyicha innovatsion mexanizmlarni joriy etish, shuningdek, ijtimoiy tarmoqlarda alohida sahifalar ochish orqali huquqiy axborot yetkazish kanallarini ochish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil fevral Barcha vazirlik va idoralar 9.8. Aholini qiynayotgan dolzarb muammolardan kelib chiqib, fuqarolarning huquqiy madaniyatini oshirishga xizmat qiladigan, shuningdek, huquqbuzarliklarning oldini olishga qaratilgan taʼsirchan telekoʻrsatuvlar va radioeshittirishlarni tayyorlash hamda tarqatish. Amaliy chora-tadbirlar Muntazam ravishda MTRK (Xodjayev) , Adliya vazirligi (Davletov) 9.9. Qabul qilingan qonun hujjatlarining mazmun-mohiyati va ahamiyatini aholiga tushuntirish boʻyicha televideniyeda tahliliy tok-shou, bahs-munozara yoʻnalishidagi koʻrsatuv va eshittirishlarni efirga uzatish. Amaliy chora-tadbirlar Muntazam ravishda MTRK (Xodjayev) , Adliya vazirligi (Davletov) 9.10. Jamiyatda aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirish holatini oʻrganish va tahlil qilish maqsadida sotsiologik, maxsus, ilmiy tadqiqotlar hamda boshqa turdagi tadqiqotlar va soʻrovlar oʻtkazish. Amaliy chora-tadbirlar Reja-grafik asosida Adliya vazirligi (Davletov) , “Ijtimoiy fikr” jamoatchilik markazi (Ubaydullayeva) 10. Hayotdagi adolat tantanasi, qonuniy haq-huquqlar tiklangani haqida qiziqarli koʻrsatuvlar, seriallar, badiiy filmlar, teatr asarlari yaratish ham katta tarbiyaviy ahamiyatga ega. Qonun va adolat tantanasi uchun kurashadigan insonlar bugungi kunning qahramonlari boʻlishi kerak. Aynan shunday odamlarning hayoti shoir va adiblar, rejissorlar, jurnalistlar uchun ijodiy mavzu boʻladi. 10.1. Aholini qonunga boʻysunuv ruhida tarbiyalashga qaratilgan kinofilmlar yaratish va tizimli ravishda televideniye orqali berib borish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil may “Oʻzbekkino” Milliy agentligi (Rizayev) , MTRK (Xodjayev) , Madaniyat vazirligi (Sa�ful�a�v) 10.2. Odil sudlov, advokatlik hamda huquqshunoslik faoliyatini yoritishga qaratilgan badiiy film va serial yaratish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil noyabr “Oʻzbekkino” Milliy agentligi (Rizayev) , MTRK (Xodjayev) 10.3. “Huquqni bilish foydali” tamoyilini keng ommaga singdirishga yoʻnaltirilgan 5 ta, shu jumladan bolalar uchun 2 ta teatr asari yaratilishini taʼminlash. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil noyabr Madaniyat vazirligi (Sayfullayev) III. Jamoatchilik nazoratini amalga oshirish tizimini takomillashtirish 11. Konstitutsiya va qonun ustuvorligiga erishishda jamoatchilik nazoratidan koʻra samarali vosita yoʻq . Ayni vaqtda jamoatchilik nazorati “bir tomonlama vosita” ga aylanib qolmasligi kerak. Davlat idoralari faqat fuqarolarga emas, balki oʻzlariga nisbatan tanqidiy fikrlarni ham adolat bilan, xolis koʻrib chiqishlari lozim. Konstitutsiyaga asosan sudlar oʻz faoliyatida mustaqil, lekin ularning chinakam nazoratchisi xalq boʻlishi kerak . Sudlar va tergov idoralari biron-bir ish yuzasidan chiqarilgan qaror boʻyicha fuqarolarning jamoaviy murojaatlariga tushuntirish va huquqiy izohlar berishi zarur. 11.1. Sud tizimining ochiqligi, oshkoraligi va shaffofligini yangi bosqichga koʻtarish . Bunda, jumladan quyidagilarni nazarda tutish: sudlarning OAV bilan hamkorligini kuchaytirish; fuqarolar va OAVning ochiq sud majlislarida ishtirok etish huquqini qonunga zid ravishda cheklash holatlarini bartaraf etish; sudlarning rasmiy veb-saytlari va jamoatchilik bilan aloqalar boʻyicha xizmatlari (matbuot kotiblari) faoliyatini tubdan qayta koʻrib chiqish va takomillashtirish; ochiq sud majlislarida OAV vositalari vakillari va blogerlarning ishtiroki yuzasidan Oliy sud Plenumining qarorini qabul qilish. “Yoʻl xaritasi” loyihasi 2020-yil fevral Oliy sud (Kamilov) , Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi (Allamjonov) , Bosh prokuratura (Yoʻldoshev) 11.2. Fuqarolarning jamoaviy murojaatlari asosida sudlar va tergov idoralari tomonidan tushuntirish va huquqiy izohlar berishni joriy etish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2020-yil mart Bosh prokuratura (Yoʻldoshev) , Oliy sud (Kamilov) 12. Jamoatchilik nazorati — bu faqatgina davlat idoralari faoliyati ustidan nazorat emas, balki jamiyatning oʻzini oʻzi boshqarish usuli, boshqacha aytganda, fuqarolik jamiyatini taraqqiy toptirishning muhim omillaridan biridir . Shuning uchun Fuqarolik jamiyatini rivojlantirish boʻyicha maslahat kengashi, Fuqarolik jamiyatini rivojlantirish markazi, Nodavlat notijorat tashkilotlari milliy assotsiatsiyasi kelgusi yilda har bir soha va tarmoq boʻyicha jamoatchilik nazoratini amalga oshirishning taʼsirchan tizimini yaratishga bosh-qosh boʻlishi va tashabbus koʻrsatishi lozim. Jamoatchilik nazorati, birinchi navbatda, huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat idoralari, moliya, bank, taʼlim, sogʻliqni saqlash, kommunal xoʻjalik, energetika va transport sohalarida joriy etilishi zarur. 12.1. Ilgʻor xorijiy tajribani oʻrgangan holda har bir soha va tarmoq boʻyicha jamoatchilik nazoratini amalga oshirishning taʼsirchan hamda zamonaviy tizimini yaratish . Kompleks dastur 2020-yil fevral Fuqarolik jamiyatini rivojlantirish boʻyicha maslahat kengashi (Saidov) , Fuqarolik jamiyatini rivojlantirish markazi (Kamilov) , NNTMA (Alimov) 12.2. Kompleks dasturni samarali amalga oshirish, bu jarayonga jamoatchilikni, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarini, OAV va boshqa fuqarolik jamiyati institutlarini keng jalb qilish. Amaliy chora-tadbirlar Kompleks dastur asosida 12.3. Jamoatchilik nazorati sohasida fuqarolik jamiyati institutlari bilan samarali hamkorlikning zamonaviy mexanizmlarini hamda ularning faoliyatini qoʻllab-quvvatlash choralarini joriy qilish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Tahliliy maʼlumotlar, takliflar 2020-yil mart 12.4. NNT va OAV oʻrtasida jamoatchilik nazoratini amalga oshirishning samarali va zamonaviy mexanizmlarini joriy etish hamda mazkur institutlarning jamiyat boshqaruvidagi ishtirokini kengaytirish boʻyicha eng yaxshi takliflarning davlat granti tanlovlarini oʻtkazish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil aprel Oliy Majlis huzuridagi Nodavlat notijorat tashkilotlarini va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qoʻllab-quvvatlash jamoat fondi (Xusanov) 13. Shahar va qishloqlarimiz qiyofasini oʻzgartirish, qurilish va obodonchilikka oid qarorlar, dastlab oʻsha hududdagi aholi oʻrtasida muhokama qilinib, jamoatchilik ekspertizasidan oʻtkazilishi shart. Aholi maskanlarining meʼmoriy qiyofasini tubdan yangilash va obodonlashtirish, shuningdek, ularda kompleks qurilish va rekonstruksiya qilish ishlarini amalga oshirishga oid qarorlarni dastlab oʻsha hududdagi aholi oʻrtasida muhokama qilib, jamoatchilik ekspertizasidan oʻtkazish tartibini joriy etish. Bunda davlat organlari tomonidan mazkur sohada qabul qilinadigan qarorlar loyihalarini oldindan eʼlon qilish hamda NNT, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va OAV ishtirokida fuqarolarning, yuridik shaxslarning huquq va qonuniy manfaatlariga, jamiyat manfaatlariga muvofiqligini aniqlash uchun ularni oʻrganish va baholash mexanizmini nazarda tutish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2020-yil fevral Iqtisodiyot va sanoat vazirligi (Xoʻjayev) , Qurilish vazirligi (Zakirov) , Uy-joy kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi (Saliyev) , Adliya vazirligi (Davletov) 14. Bozorlar va savdo majmualaridagi mahsulotlar va xizmat koʻrsatish sifati kabi masalalar ham doimo jamoatchilik nazoratida boʻlishi darkor. 14.1. Respublikaning barcha hududlarida isteʼmolchilarning murojaatlarini operativ qabul qilish imkonini beruvchi Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish agentligining qisqa raqamli ishonch telefonini tashkil qilish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil yanvar Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish agentligi (Xaitmetov) , Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (Sadikov) 14.2. Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish, mahsulotlar va xizmat koʻrsatish sifati masalalariga bagʻishlangan maxsus veb-sayt hamda ijtimoiy tarmoqlarda sahifalar yaratish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil mart 14.3. Isteʼmolchilarning axborot xabardorligini taʼminlash maqsadida bozorlar va savdo majmualarida “Isteʼmolchi burchagi”ni tashkil qilish va bunda sifatsiz (shu jumladan sertifikati boʻlmagan, muddati oʻtgan, saqlash sharoitiga amal qilinmagan) tovarlar boʻyicha mutasaddi organlarning ishonch telefonlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni joylashtirish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil yanvar Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish agentligi (Xaitmetov) , mahalliy davlat hokimiyati organlari, manfaatdor vazirlik va idoralar 14.4. Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish agentligi hamda Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi huzurida Isteʼmolchilarning qonuniy manfaatlarini ifodalash va huquqlarini taʼminlash masalalari boʻyicha jamoatchilik kengashlari faoliyatini tashkil qilish. Idoraviy hujjat 2020-yil yanvar Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish agentligi (Xaitmetov) , Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (Sharipov) 14.5. Chakana savdo shoxobchalarida xalq isteʼmoli tovarlarining nazorat xaridini amalga oshirish va ularni isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari va belgilangan standartlarga muvofiqligi yuzasidan ekspertizadan (testdan) oʻtkazishni tashkil etish tartibini ishlab chiqish. Idoraviy normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2020-yil fevral Monopoliyaga qarshi k�rashish qoʻmitasi (Sharipov) , Sogʻliqni saqlash vazirligi (Shadmanov) , “Oʻzstandart” agentligi (Sattorov) , Davlat soliq q�mitasi (Musayev) , Savdo-sanoat palatasi (Ikramov) 14.6. Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish borasidagi dolzarb mavzularni, shu jumladan sotilayotgan tovarlar, koʻrsatilayotgan ishlar, xizmatlar sifatini interaktiv usullar bilan jamoat tashkilotlari tomonidan nazorat qilishning yoritilishiga qaratilgan teledasturlarni tashkil etish. Amaliy chora-tadbirlar Muntazam ravishda Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi (Sharaxmetov), MTRK (Xodjayev) 14.7. Ilgʻor xorijiy tajribani oʻrgangan holda isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish boʻyicha nizolarni sudgacha hal qilish uchun onlayn xizmatlar yaratish va ularning tizimli ishlashi boʻyicha takliflar kiritish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil avgust Monopoliyaga qarshi kurashish qoʻmitasi (Sharipov) , Savdo-sanoat palatasi (Ikramov) , Tashqi ishlar vazirligi (Kamilov) IV. Davlat boshqaruvi tizimida hamda davlat organlari faoliyatida ochiqlik va oshkoralikni taʼminlash 15. Ommaviy axborot vositalari qonuniylikni qaror toptirishda chinakam “jamiyat koʻzgusi” ga aylanishi kerak. Bugungi kunda xalqimiz orasida yurib, uni qiynayotgan ijtimoiy muammolarni koʻrsatib berayotgan eng katta kuch — bu mustaqil va xolis ommaviy axborot vositalari vakillaridir. Demokratik jamiyatda barcha davlat xizmatchilari ommaviy axborot vositalari bilan yaqin ijtimoiy hamkorlik qilishga oʻrganishi kerak. Davlat va jamiyat boshqaruvida, kundalik faoliyatimizda ochiqlik va oshkoralik tamoyillarini kuchaytirish maqsadida biz fuqarolarning soʻz erkinligi, axborot olish va tarqatishga oid konstitutsiyaviy normaning ijrosini amalda toʻliq taʼminlashimiz zarur. Buning uchun esa birinchi galda ommaviy axborot vositalari haqidagi qonunchilikni takomillashtirish kerak va biz bu borada faol ish olib bormoqdamiz. Jamoatchilik nazorati ham, ommaviy axborot vositalari ham yagona bir maqsadga, yaʼni xalqimizni rozi qilish va uning turmushini yaxshilashga qaratilganini hammamiz birdek anglashimizni istardim. 15.1. OAVning faoliyati va axborotdan foydalanish erkinligini taʼminlash, davlat organlari va mansabdor shaxslarning noqonuniy xatti-harakatlari (qarorlari)dan himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish, jurnalistlarning oʻz kasbiy faoliyatiga oid majburiyatlarini belgilashni nazarda tutuvchi “Teleradioeshittirishlar toʻgʻrisida”gi va “Ommaviy axborot vositalari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi qonun loyihalarini ishlab chiqish. Qonun loyihalari 2020-yil iyun Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi (Allamjonov) 15.2. Barcha davlat organlari va tashkilotlari faoliyatining ochiqligini taʼminlash, ularda jamoatchilik, xususan OAV bilan aloqalarni yangi bosqichga koʻtarish choralarini koʻrish. Kompleks chora-tadbirlar dasturi 2020-yil fevral 15.3. Tuhmat va haqorat uchun ozodlikdan mahrum qilish bilan bogʻliq boʻlgan jazo turlarini tayinlashni bekor qilish yuzasidan takliflar tayyorlash. Tahliliy maʼlumotlar, takliflar 2020-yil may Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi (Allamjonov), Adliya vazirligi (Davletov) 15.4. Davlat boshqaruvi organlari, xoʻjalik birlashmalari va mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan ular muassisliklaridagi gazeta va jurnallarning moddiy texnik bazasini mustahkamlash, ulardagi tahririyat xodimlarining mehnatiga haq toʻlash bilan bogʻliq xarajatlarning manbalarini aniqlash, shuningdek, mazkur bosma nashrlarning veb-sayt shaklini yaratish masalasini hal etish. Hukumat qarori loyihasi 2020-yil may Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi (Allamjonov) , Moliya vazirligi (Ishmetov) 16. Har bir davlat organi ijtimoiy tarmoqlarda oʻz sahifasiga ega boʻlishi, amalga oshirayotgan ishlari haqida, kerak boʻlsa, har kuni batafsil maʼlumot berib borishi shart. 16.1. Davlat organlarining ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarini xatlovdan oʻtkazish, ulardagi maʼlumotlarning toʻliq va aktualligini tekshirish. Oʻrganish ish rejasini tasdiqlash va amalga oshirish 2020-yil yanvar Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi (Allamjonov) 16.2. Ijtimoiy tarmoqlarda davlat organlarining sahifalarini yaratish va ular haqida keng jamoatchilikni xabardor qilish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil fevral Barcha vazirlik va idoralar 16.3. Davlat organlarining ijtimoiy tarmoqdagi sahifalarida mazkur tashkilotlar tomonidan amalga oshirilayotgan ishlar haqidagi maʼlumotlarning doimiy ravishda yangilanib borilishini taʼminlash. Amaliy chora-tadbirlar Har kuni 17. Keyingi paytda Xalq qabulxonalariga kelib tushayotgan murojaatlarning aksariyati sud, prokuratura, ichki ishlar idoralari faoliyatidagi kamchiliklarga taalluqli. Shuni inobatga olib, ushbu idoralar xalqimiz bilan ishlashning mutlaqo yangi tizimini yaratishi zarur. Har bir ariza va shikoyatning qonuniy yechimi ana shu idoralar rahbarlari faoliyatiga berilgan baho boʻladi. 17.1. Sud, prokuratura, ichki ishlar idoralari tomonidan sayyor qabullar koʻlamini kengaytirish choralarini koʻrish. Amaliy chora-tadbirlar Reja-grafik asosida Oliy sud (Kamilov) , Bosh prokuratura (Yoʻldoshev) , IIV (Bobojonov) 17.2. Fuqarolar sud, prokuratura, ichki ishlar tuzilmalari rahbarlarining qabuliga masofadan yozilib, elektron navbat olishlarini, qabul vaqti avtomatik belgilanishini taʼminlovchi mexanizm joriy etish. Bunda, har bir fuqaro tomonidan Internet tarmogʻiga qabul natijalari boʻyicha oʻz bahosini qoʻyish imkonini yaratish. Dasturiy taʼminot 2020-yil yanvar Oliy sud (Kamilov) , Bosh prokuratura (Yoʻldoshev) , IIV (Bobojonov) , Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (Sadikov) 18. Oʻzbekiston Respublikasi, mamlakat ichkarisida yoki tashqarisida boʻlishidan qatʼi nazar, oʻz fuqarolarini huquqiy himoya qilish, ularga homiylik koʻrsatishni bundan buyon ham kafolatlaydi va barcha choralarni koʻradi . Buning uchun, jumladan xorijdagi diplomatik vakolatxonalarimiz tomonidan koʻrsatilayotgan konsullik xizmatlarini elektron shaklga oʻtkazish lozim. Toki chet eldagi fuqarolarimiz boshqa shahardan konsullik boʻlimlariga bevosita oʻzi kelib, ovora boʻlib yurmasin. 18.1. Konsullik xizmatlarining amaldagi holatini oʻrganish boʻyicha ishchi guruh tuzish va tegishli idoralarni hamda Oʻzbekiston Respublikasining xorijdagi vakolatxonalarini joyiga chiqib oʻrganishlar oʻtkazish. Bunda, jumladan xorijdagi diplomatik vakolatxonalar tomonidan koʻrsatilayotgan konsullik xizmatlarini xatlovdan oʻtkazish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil fevral Tashqi ishlar vazirligi (Kamilov) , Adliya vazirligi (Davletov) 18.2. Konsullik xizmatlarini koʻrsatish sohasidagi muammolarni va fuqarolarning murojaatlarini oʻrganish hamda ularni bartaraf etish boʻyicha takliflar ishlab chiqish. Bunda, jumladan quyidagilarni nazarda tutish: xorijdagi Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarida konsullik xizmatlaridan tashqari ehtiyoj mavjud davlat xizmatlaridan uzoqdan turib foydalanish imkoniyatlarini oʻrganish va tegishli sharoitlarni yaratish borasida choralar koʻrish; Oʻzbekiston Respublikasi vakolatxonalarida konsullik xizmatlarining masofadan koʻrsatish tamoyilini joriy etish. Bunda, konsullik xizmatlariga zamonaviy ish uslublarini, shu jumladan tijorat kuryerlik va pochta xizmatlarini jalb qilish, elektron raqamli imzolardan foydalanish, pul oʻtkazmalarini qulaylashtirish, ayrim xizmatlarni autsorsing qilish, onlayn navbat, videokonferensaloqa va boshqa axborot texnologiyalarini keng qoʻllash; Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining xorijda yuridik savodxonligini oshirish, fuqarolar himoyasini kuchaytirish, ularning muammolarini hal etib Vatanga qaytarish mexanizmlarini takomillashtirish; Tashqi ishlar vazirligining ichki va tegishli idoralararo tartibotlarni optimallashtirish va oʻzaro elektron almashinuv tizimini shakllantirish, shu jumladan bosqichma-bosqich qogʻoz almashinuvidan voz kechish; Tashqi ishlar vazirligi tizimidagi axborot-kommunikatsiya tuzilmasini takomillashtirish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2020-yil mart Tashqi ishlar vazirligi (Kamilov) , Adliya vazirligi (Davletov) 19. Sohada ochiqlik va oshkoralikni taʼminlash uchun hokimlarning fuqarolarga yer berish haqidagi qarorlarini tegishli saytlarda eʼlon qilib borish amaliyotini yoʻlga qoʻyish kerak. Hokimliklar faoliyatining ochiqligini taʼminlash maqsadida zamonaviy axborot texnologiyalarini keng joriy etish. Bunda, jumladan quyidagilarni nazarda tutish: mahalliy hokimliklar tomonidan fuqarolar va tadbirkorlik faoliyatiga taalluqli barcha hujjatlarni tayyorlash, qabul qilish, roʻyxatdan oʻtkazish, ularga takrorlanmaydigan maxsus raqam berish va avtomatik tarzda eʼlon qilishni nazarda tutuvchi avtomatlashtirilgan axborot tizimini ishlab chiqish; jismoniy va yuridik shaxslarga yer ajratish haqidagi hujjatlar qabul qilinganidan (rasmiylashtirilganidan) keyin bir kun muddatda tegishli hokimliklarning rasmiy veb-saytlarida eʼlon qilib borish tartibini joriy qilish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2020-yil fevral Adliya vazirligi (Davletov) , Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (Sadikov) , Loyiha boshqaruvi milliy agentligi (Li) , Bosh prokuratura (Yoʻldoshev) , Moliya vazirligi (Ishmetov) V. Inson huquqlari kafolatlarini taʼminlash 20. Inson huquq va erkinliklariga amal qilinishini taʼminlash, har bir shaxsning qadr-qimmatini eʼzozlash biz barpo etayotgan ochiq, erkin va adolatli jamiyatning ajralmas xususiyatidir. Konstitutsiyamizda inson, uning hayoti, erkinligi, shaʼni, qadr-qimmati va boshqa daxlsiz huquqlari oliy qadriyat sifatida mujassam etilgani bejiz emas. Ana shu prinsipni amalga oshirish uchun bizda qatʼiy siyosiy iroda va yetarli imkoniyatlar mavjud. Buning uchun biz, avvalo, quyidagi muhim vazifalarni hal etishimiz zarur. Inson huquqlarini taʼminlash samaradorligini yanada oshirish uchun milliy strategiyamiz boʻlishi lozim. Inson huquqlarini taʼminlash haqida gapirganda, oʻtgan uch yilda 9 692 nafar, jumladan ushbu yilda 5 868 nafar yurtdoshimiz Oʻzbekiston fuqaroligiga qabul qilinganini taʼkidlashni istar edim. Lekin, bu sohada hali qiladigan ishlarimiz koʻp. Ushbu strategiyada inson huquq va erkinliklariga oid konstitutsiyaviy tamoyillarni roʻyobga chiqarish mexanizmlari aniq-ravshan belgilanishi lozim. Jamiyatda inson huquq va erkinliklarini hurmat qilish madaniyatini shakllantirish, shu orqali mamlakatimizning xalqaro nufuzini yanada yuksaltirishimiz zarur. Xalqaro tashkilotlar, jamoatchilik, soha mutaxassislari va ekspertlari ishtirokida keng muhokama qilish orqali quyidagilarni nazarda tutuvchi Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining milliy strategiyasi loyihasini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda kiritsin: Oʻzbekiston Respublikasining inson huquqlari sohasidagi xalqaro majburiyatlarining toʻliq bajarilishini taʼminlash; fuqarolarning huquq va erkinliklariga rioya etilishini monitoring qilish mexanizmlarini takomillashtirish; inson huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilishni taʼminlashga qaratilgan tashkiliy-huquqiy va boshqa kompleks choralar tizimini yaratish; qonunchilikka va davlat organlari, xususan, huquqni muhofaza qiluvchi organlarning amaliy faoliyatiga inson huquq va erkinliklari sohasida xalqaro standartlarni implementatsiya qilish mexanizmlari va tartibi samaradorligini oshirish; aholining inson huquqlari sohasidagi huquqiy savodxonligini oshirish, jumladan bu borada samarali axborot va maʼrifat tarqatish, taʼlim berish faoliyatini tashkil etish; inson huquqlarini himoya qilish sohasidagi xalqaro va mintaqaviy tuzilmalar, xorijiy mamlakatlar milliy institutlari bilan hamkorlikni yangi bosqichga koʻtarish. Normativ-huquqiy hujjat loyihasi 2020-yil aprel Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi (Saidov) , Inson huquqlari boʻyicha vakili (Muxammadiyev) , manfaatdor vazirlik va idoralar 21. Huquqni muhofaza qiluvchi organlarni faqat va faqat xalq manfaati yoʻlida ogʻishmay xizmat qiladigan idoralarga aylantirishimiz lozim. Xususan, shaxsni ushlab turish, unga protsessual huquqlarini tushuntirish kabi jarayonlarni, agar u himoyachidan voz kechsa, bu holatni ham majburiy tarzda video tasvirga tushirish tartibini oʻrnatish zarur. Huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari tomonidan ushlangan shaxs maxsus binoga olib kelinganidan keyin bu haqda uning oila aʼzolari darhol xabardor qilinishi kerak. Buni surishtiruvchi, tergovchi va boshqa vakolatli shaxsning majburiyati sifatida qonunda aniq belgilab qoʻyishni taklif etaman. 21.1. Shaxsni ushlash, unga protsessual huquqlarini tushuntirish, himoyachidan voz kechish harakatlarini majburiy tarzda video tasvirga tushirish tartibini joriy etish. 21.2. Huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari zimmasiga ular tomonidan shaxs ushlanganidan soʻng uning ushlangani va ushlab turilgan joyi toʻgʻrisida uning oila aʼzolaridan birini, ular boʻlmagan taqdirda esa, boshqa qarindoshlarini yoki yaqin kishilarini darhol xabardor qilish boʻyicha majburiyat yuklash . Qonun loyihasi 2020-yil fevral Bosh prokuratura (Yoʻldoshev) , Oliy sud (Kamilov) , DXX (Azizov) , IIV (Bobojonov) , Adliya vazirligi (Davletov), manfaatdor idoralar 22. Shaxsni ushlab turish va uning huquqini cheklaydigan boshqa protsessual majburlov choralarini qoʻllash holatlarini hisobga olishning elektron tizimiga oʻtish zarur. Bu jarayonda inson omili ishtirokini iloji boricha kamaytirish lozim. 22.1. Huquqni cheklaydigan protsessual majburlov choralarini qoʻllash, jumladan shaxsni ushlab turish holatlarini hisobga oladigan yagona elektron tizim ni yaratish choralarini koʻrish. Hukumat qarori loyihasi 2020-yil aprel Bosh prokuratura (Yoʻldoshev) , Oliy sud (Kamilov) , DXX (Azizov) , IIV (Bobojonov) , Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (Sadikov) 22.2. Protsessual harakatlarni amalga oshirish doirasida yagona elektron tizimdan majburiy foydalanish tartibini joriy qilish. Qonun loyihasi 2020-yil may 23. Kelgusi yildan boshlab prokuror qarori ustidan sudga murojaat qilish tartibi joriy etiladi. Shu orqali surishtiruv va dastlabki tergov jarayonida muvozanatni, yaʼni, oʻzaro tiyib turish tamoyillarini taʼminlash imkoni yaratiladi. Prokuror, surishtiruvchi yoki tergovchining jinoyat ishini qoʻzgʻatish, jinoyat ishi qoʻzgʻatishni rad etish, taftish tayinlash, surishtiruv yoki dastlabki tergovni toʻxtatish va jinoyat ishini tugatish haqidagi qarorlari ustidan manfaatdor shaxslar tomonidan bevosita sudga shikoyat qilish tartibini joriy etish. Qonun loyihasi 2020-yil aprel Oliy sud (Kamilov) , Bosh prokuratura (Yoʻldoshev) , DXX (Azizov) , IIV (Bobojonov) , Adliya vazirligi (Davletov) 24. Vijdon erkinligi, millatlararo totuvlik, dinlararo bagʻrikenglik, mamlakatimizda va xorijda fuqarolarimizni kafolatli himoya qilish bundan buyon ham davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlaridan biri boʻlib qoladi. Bugungi kunda mahalliy va xorijiy nufuzli ekspertlar ishtirokida biz “Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar toʻgʻrisida”gi Qonun ning yangi tahriri ustida ish olib bormoqdamiz. “Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar toʻgʻrisida”gi Qonun ning yangi tahrirdagi loyihasini ishlab chiqish. Qonun loyihasi 2020-yil iyun Oliy Majlis palatalari (kelishuv boʻyicha) , Vazirlar Mahkamasi, Din ishlari boʻyicha qoʻmita (Axmedov) , Adliya vazirligi (Davletov) 25. Hukumat tarkibida Xorijda vaqtinchalik mehnat qilayotgan Oʻzbekiston fuqarolari huquqlarini himoya qilish va qoʻllab-quvvatlash masalalari departamenti tashkil etildi. Biroq, chet elga ishlash uchun fuqarolarni joʻnatish bilan shugʻullanayotgan baʼzi bir xususiy firmalar odamlarni aldayotgani haqidagi materiallar matbuot sahifalarida eʼlon qilinmoqda. Departament ushbu firmalar faoliyatini qatʼiy nazoratga olishi lozim. 25.1. “Xususiy bandlik agentliklari toʻgʻrisida”gi Qonun ga xususiy bandlik agentliklarining faoliyatini takomillashtirish va ularning mijozlar oldidagi mulkiy javobgarligini oshirishga qaratilgan tegishli oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish. Qonun loyihasi 2020-yil avgust Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (Xusanov) , Adliya vazirligi (Davletov) , manfaatdor vazirlik va idoralar 25.2. Xorijda vaqtinchalik mehnat qilayotgan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari huquqlarini himoya qilish, xususiy bandlik agentliklari faoliyatini tashkil etish yoʻnalishidagi muammolarni tahlil qilish. Tashqi mehnat migratsiyasi masalalari boʻyicha respublika komissiyasida mazkur masalalarni muhokama qilish hamda ularni bartaraf etish boʻyicha aniq va maqsadli chora-tadbirlarni ishlab chiqish. Amaliy chora-tadbirlar 2020-yil mart Xorijda vaqtinchalik mehnat qilayotgan Oʻzbekiston fuqarolari huquqlarini him�ya qilish va qoʻllab-quvvatlash masalalari departamenti (Rashidov) , manfaatdor vazirlik va idoralar 25.3. Xususiy bandlik agentliklari faoliyatidagi muammolarni oʻrganib, ularning sabab va shart-sharoitlarini bartaraf etishga qaratilgan aniq choralar koʻrish. Amaliy chora-tadbirlar Reja-grafik asosida Xorijda vaqtinchalik mehnat qilayotgan Oʻzbekiston fuqarolari huquqlarini himoya qilish va qoʻllab-quvvatlash masalalari departamenti (Rashidov) , Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (Xusanov) 25.4. Xususiy bandlik agentliklari faoliyatida yoʻl qoʻyilayotgan salbiy jihatlarning oldini olish maqsadida OAVda tushuntirish ishlarini tashkil qilish. Amaliy chora-tadbirlar Reja-grafik asosida Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (Xusanov) , Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi (Kuchimov) 26. Xotin-qizlar va erkaklar oʻrtasida huquqiy tenglikni mustahkamlashga mamlakatimizda jiddiy eʼtibor berilmoqda. Joriy yilda Konstitutsiyamizning 46-moddasiga asosan “ Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari toʻgʻrisida ” gi hamda “ Xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish toʻgʻrisida ” gi qonunlar qabul qilindi. Mazkur qonunlarni izchil amalga oshirishda parlament va jamoatchilik nazorati nihoyatda zarur. Shuning uchun biz xotin-qizlarning jamiyatdagi oʻrni va mavqeyini oshirish, ularga turli masʼul vazifalarni ishonib topshirishga qaratilgan siyosatni yanada faol davom ettiramiz. Xotin-qizlarning jamiyatdagi oʻrni va mavqeyini oshirish, ularning huquq va erkinliklari kafolatlarini taʼminlash, davlat organlarida xotin-qizlar va erkaklar vakilligining mutanosibligiga erishish boʻyicha aniq choralar koʻrish. Amaliy chora-tadbirlar Muntazam ravishda Xotin-qizlar qoʻmitasi (Basitxanova) , Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi (Maksumov)

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2019-yil 13-dekabr,

PQ-4551-son

(Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 14.12.2019-y., 07/19/4551/4162-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 07.07.2023-y., 06/23/108/0460-son)

lex.uz

Президента Республики Узбекистан

Постановление

О дополнительных мерах по обеспечению верховенства Конституции и закона, усилению общественного контроля в данном направлении, а также повышению правовой культуры в обществе

Известно, что обеспечение верховенства Конституции и закона является важнейшим критерием построения правового демократического государства в нашей стране.

Эффективность широкомасштабных реформ, осуществляемых в стране, основная гарантия мира и прогресса также непосредственно связаны с обеспечением верховенства Конституции и закона. Поэтому чрезвычайно важной и актуальной задачей становится создание среды, в которой соотечественники, а в первую очередь руководители, работающие во всех отраслях и сферах нашей жизни, граждане обязаны хорошо знать Конституцию и законы, правильно организовывать их исполнение, все члены общества без исключения должны строго их соблюдать.

Именно этого также требует отображение в основе обновлений и преобразований, осуществляемых в нашей стране ускоренными темпами, такой благородной цели, как воплощение на практике закрепленной прежде всего в Конституции нормы об обязательстве государственных органов служить интересам народа.

В данном направлении имеет важное значение принятие множества новых законов и подзаконных актов для обеспечения исполнения задач, определенных в Стратегии действий по пяти приоритетным направлениям развития Республики Узбекистан.

В то же время обеспечение верховенства Конституции и закона требует эффективной борьбы против негативных последствий правонарушений, а также формирования действенной системы, направленной на раннее предотвращение таких случаев.

Повышение правосознания и правовой культуры в обществе имеет чрезвычайно важное значение в укреплении законности, что ставит на повестку дня в качестве важнейшей задачи формирование у каждой личности уважительного отношения к законам, правам и свободам человека, а также создание атмосферы нетерпимости к правонарушениям.

Вместе с тем в достижении верховенства Конституции и закона особое значение также имеют внедрение действенных форм общественного контроля, недопущение притеснения в любой форме законных прав представителей средств массовой информации.

В целях усиления эффективности проводимых реформ, безусловного обеспечения верховенства закона, повышения правосознания и правовой культуры в обществе, внедрения эффективных форм общественного контроля в развитии гражданского общества, а также расширения участия средств массовой информации в этих процессах:

1. В соответствии с задачами, определенными на торжественном собрании, посвященном 27-й годовщине принятия Конституции Республики Узбекистан, утвердить Программу мер по обеспечению верховенства Конституции и закона, усилению общественного контроля в данном направлении, а также повышению правовой культуры в обществе (далее — Программа) согласно приложению * .

2. Определить основной целью реализации Программы достижение следующих конечных результатов:

обеспечение верховенства Конституции и закона, полного соответствия законам решений государственных органов и действий должностных лиц, эффективная организация исполнения законов;

поднятие на новый этап работ по повышению правосознания и правовой культуры в обществе, доведение до широких масс правовой информации посредством современных методов, формирование у каждого гражданина и должностных лиц чувства уважения к Конституции и законам;

в целях достижения верховенства Конституции и закона совершенствование механизмов общественного контроля за деятельностью государственных ведомств, оказание поддержки независимым и объективным средствам массовой информации, дальнейшее развитие институтов гражданского общества;

дальнейшее совершенствование системы правосудия, повышение авторитета и обеспечение подлинной независимости судебной власти;

усиление принципов открытости и гласности в государственном и общественном управлении, повседневной деятельности государственных органов, превращение правоохранительных органов в служащие интересам народа ведомства;

дальнейшее укрепление в качестве высшей ценности человека, его жизни, свободы, чести, достоинства и других неотъемлемых прав, определенных в Конституции и законах, гарантирование неприкосновенности собственности.

3. Установить, что:

а) начиная с 1 марта 2020 года:

решения о кардинальном обновлении архитектурного облика и благоустройстве населенных пунктов, а также проведении в них комплексных работ по строительству и реконструкции предварительно обсуждаются среди жителей данной территории и проходят общественную экспертизу;

документы об отводе земли физическим и юридическим лицам в течение одного дня после их принятия (оформления) публикуются на официальных веб-сайтах соответствующих хокимиятов;

б) начиная с 1 апреля 2020 года:

внедряется обязательный порядок видеосъемки действий по задержанию лица, разъяснению ему процессуальных прав, отказу от защитника;

на сотрудников правоохранительных органов после задержания ими лица возлагается обязанность по незамедлительному уведомлению о его задержании и месте содержания кого-либо из членов его семьи, а при их отсутствии — иных родственников или близких лиц;

в) начиная с 1 июля 2020 года факты применения процессуальных принудительных мер, ограничивающих права, в том числе задержания лица, вносятся в единую систему электронного учета.

4. По повышению эффективности обеспечения исполнения законов:

а) рекомендовать Законодательной палате и Сенату Олий Мажлиса Республики Узбекистан совершенствовать и усилить деятельность по изучению состояния исполнения законодательных актов и правоприменительной практики, а также проведению мониторинга за принятием подзаконных актов, широкой пропаганде принятых законов среди населения;

б) рекомендовать Верховному суду Республики Узбекистан ежеквартально обобщать судебную практику по изучению состояния единообразного и правильного применения законов при осуществлении судебной защиты прав и законных интересов физических и юридических лиц, при необходимости принимать соответствующие постановления Пленума;

в) Кабинету Министров Республики Узбекистан обеспечить комплексное и целевое изучение законов, а также ежеквартальное обсуждение его результатов на заседаниях Президиума Кабинета Министров на плановой основе.

5. Верховному суду совместно с Генеральной прокуратурой, Службой государственной безопасности, Министерством внутренних дел и Министерством юстиции Республики Узбекистан в срок до 1 мая 2020 года разработать и внести в установленном порядке соответствующий проект закона, предусматривающий:

непосредственное обжалование в суд заинтересованными лицами решений прокурора, дознавателя или следователя о возбуждении уголовного дела, отказе в возбуждении уголовного дела, назначении ревизии, приостановлении дознания или предварительного следствия и прекращении уголовного дела;

усиление ответственности по фактам вмешательства в разрешение судебных дел, в том числе воздействия в любой форме на судью с целью воспрепятствования всестороннему, полному и объективному расследованию дела, вынесения неправосудного приговора, решения, определения или постановления.

6. Консультативному совету по развитию гражданского общества при Президенте Республики Узбекистан (А. Саидов):

совместно с Центром развития гражданского общества и Национальной ассоциацией негосударственных некоммерческих организаций Узбекистана в срок до 1 марта 2020 года разработать и утвердить комплексную программу по созданию действенной и современной системы осуществления общественного контроля в разрезе каждой сферы и отрасли;

внести в установленном порядке предложения по внедрению современных механизмов эффективного сотрудничества с институтами гражданского общества в области общественного контроля, а также мер поддержки их деятельности.

Рекомендовать Общественному фонду по поддержке негосударственных некоммерческих организаций и других институтов гражданского общества при Олий Мажлисе Республики Узбекистан в срок до 1 мая 2020 года проведение государственных грантовых конкурсов на лучшие предложения среди негосударственных некоммерческих организаций и средств массовой информации по внедрению эффективных и современных механизмов осуществления общественного контроля, а также расширению участия данных институтов в управлении обществом.

7. Национальному центру по правам человека Республики Узбекистан в срок до 1 мая 2020 года путем широкого обсуждения с участием международных организаций, общественности, специалистов и экспертов сферы разработать и внести в установленном порядке проект Национальной стратегии Республики Узбекистан по правам человека, предусматривающий:

обеспечение полноценного исполнения международных обязательств Республики Узбекистан в области прав человека;

совершенствование механизмов осуществления мониторинга за соблюдением прав и свобод граждан;

создание системы организационно-правовых и иных комплексных мер, направленных на обеспечение надежной защиты прав и свобод человека;

повышение эффективности механизмов и порядка имплементации международных стандартов в области прав и свобод человека в законодательство и практическую деятельность государственных органов, в частности правоохранительных органов;

повышение правовой грамотности населения в области прав человека, в том числе распространение в данном направлении эффективной информации и просвещения, организацию образовательной деятельности;

поднятие на новый этап сотрудничества с международными и региональными структурами, национальными институтами зарубежных стран в области защиты прав человека.

8. Агентству информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан:

в срок до 1 июля 2020 года разработать и внести в Кабинет Министров проекты законов «О телерадиовещании» и «О внесении изменений и дополнений в Закон Республики Узбекистан «О средствах массовой информации», предусматривающие обеспечение свободы деятельности средств массовой информации и использования информации, усиление гарантий защиты от незаконных действий (решений) государственных органов и должностных лиц, определение профессиональных обязательств журналистов;

в срок до 1 марта 2020 года разработать и утвердить Программу комплексных мер по обеспечению открытости деятельности всех государственных органов и организаций, поднятию на новый этап их взаимосвязи с общественностью, в частности со средствами массовой информации.

9. Палате адвокатов совместно с Министерством юстиции, Верховным судом и Генеральной прокуратурой Республики Узбекистан в срок до 1 мая 2020 года разработать и внести в установленном порядке в Администрацию Президента Республики Узбекистан проект акта Президента Республики Узбекистан по дальнейшему совершенствованию института адвокатуры и коренному повышению статуса адвокатов, предусматривающий:

утверждение Концепции развития института адвокатуры;

дальнейшее повышение роли и значения Палаты адвокатов путем пересмотра полномочий Министерства юстиции Республики Узбекистан, связанных с деятельностью данной структуры;

пересмотр на основе международных стандартов механизма привлечения адвокатов следователем, прокурором и судом за счет государства;

установление дополнительных льгот для адвокатов.

10. Министерству юстиции Республики Узбекистан в срок до 1 марта 2020 года:

разработать и внести в Администрацию Президента Республики Узбекистан проект «Дорожной карты» по эффективной реализации Концепции повышения правовой культуры в обществе в 2020-2021 годах, предусматривающий применение практических, действенных и инновационных механизмов при разъяснении населению, особенно молодежи, их прав;

подготовить и внести в Кабинет Министров предложения по созданию новой системы по обновлению и систематизации законодательства.

11. Руководителям министерств, государственных комитетов и ведомств обеспечить:

своевременное и качественное исполнение определенных в Программе мероприятий, разработку предусмотренных в ней проектов нормативно-правовых актов с проведением глубокого анализа законодательства и практики, а также на основе передового опыта развитых стран и активного обсуждения данных проектов среди широкой общественности, в том числе в социальных сетях;

ежеквартальное представление Министерству юстиции Республики Узбекистан информации о ходе выполнения Программы.

12. Министерству юстиции Республики Узбекистан:

проводить постоянный мониторинг состояния исполнения мероприятий, определенных в Программе;

обеспечить ежеквартальное представление в Администрацию Президента Республики Узбекистан и Кабинет Министров информации о результатах мониторинга.

13. Агентству информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан совместно с Национальным информационным агентством Узбекистана и Национальной телерадиокомпанией Узбекистана организовать широкое освещение в средствах массовой информации, а также сети Интернет целей и задач настоящего постановления.

14. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова и руководителя Администрации Президента Республики Узбекистан З.Ш. Низомиддинова.

Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ

г. Ташкент,

13 декабря 2019 г.,

№ ПП-4551

(Национальная база данных законодательства, 14.12.2019 г., № 07/19/4551/4162; 07.07.2023 г., № 06/23/108/0460)

lex.uz