📅 2019-yil 26-dekabr · Vazirlar Mahkamasi qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
UzbekAI
📅 2019 йил 26 декабрь · Вазирлар Маҳкамаси қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 26 декабря 2019 г. · Постановления Кабинета Министров
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 26 December 2019 · Cabinet of Ministers resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
НИЗОМ
ТАРКИБИ
СХЕМАСИ
Истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлари сифатини органолептик баҳолаш бўйича республика дегустация комиссияси фаолиятини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Узумчилик ва виночиликни ривожлантириш агентлиги фаолиятини ташкил этиш тўғрисида» 2019 йил 5 февралдаги ПҚ-4161-сон қарорига мувофиқ Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Алкоголь ва тамаки бозорини тартибга солиш инспекцияси (кейинги ўринларда — Инспекция) ҳузурида Истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлари сифатини органолептик баҳолаш бўйича республика дегустация комиссияси (кейинги ўринларда Республика дегустация комиссияси) ташкил этилсин.
2. Инспекция ҳузуридаги Истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлари сифатини органолептик баҳолаш бўйича республика дегустация комиссияси тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
3. Белгилансинки:
Республика дегустация комиссияси фаолиятига Инспекция раҳбари томонидан тайинланадиган раис раҳбарлик қилади;
Республика дегустация комиссияси таркиби вазирлик ва идоралар томонидан тақдим этилган номзодлардан шакллантирилади.
4. Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни икки ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.
5. Ушбу қарорнинг 2-банди 2020 йил 1 февралдан эътиборан кучга киради.
6. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг аграр ва озиқ-овқат соҳаларини ривожлантириш масалалари бўйича маслаҳатчиси А.Ж. Вахабов ва Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазири Ж.А. Ходжаев зиммасига юклансин.
Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 26 декабрдаги 1039-сон қарорига ИЛОВА
Истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлари сифатини органолептик баҳолаш бўйича республика дегустация комиссияси тўғрисида
1-боб. Умумий қоидалар
1. Мазкур Низом Истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлари сифатини органолептик баҳолаш бўйича республика дегустация комиссиясининг (кейинги ўринларда Комиссия деб аталади) фаолиятини ташкил этиш тартибини белгилайди.
2. Комиссия, ташкилий-ҳуқуқий шаклидан қатъи назар, истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотларини ишлаб чиқарувчи ташкилотлар (кейинги ўринларда ташкилотлар деб аталади) томонидан ишлаб чиқариладиган истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотларининг органолептик сифат кўрсаткичларини аниқлаш учун ташкил этилади.
3. Комиссия ўз фаолиятини Ўзбекистон Республикаси Конституциясига ва қонунларига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарорларига, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари ва фармойишларига, Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари ва фармойишларига, ушбу Низомга ҳамда бошқа қонун ҳужжатларига мувофиқ амалга оширади.
4. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
алкоголь маҳсулотлари — озиқ-овқат хомашёсидан олинган этил спиртидан ва (ёки) таркибида спирт бўлган озиқ-овқат маҳсулотидан фойдаланган ёки фойдаланмаган ҳолда ишлаб чиқарилган, таркибида этил спиртининг ҳажмий улуши бир ярим фоиздан юқори бўлган озиқ-овқат маҳсулотлари;
органолептик баҳолаш — сифат ва миқдорий усуллар ёрдами билан аниқланадиган, инсон сезги аъзоларининг ўрганилаётган объект сифатидаги маҳсулот хусусиятларига бўлган жавоб реакцияси, бунда сифат усулида баҳолаш оғзаки тавсифлар (дескрипторлар) орқали ва миқдорий усулида баҳолаш эса сезги интенсивлигини тавсифловчи рақамларда ифодаланади;
органолептик хусусиятлар — маҳсулотларнинг ҳиди, таъми, ранги ҳамда органолептик кўрсаткичлари муайян маҳсулотга тааллуқли техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларда назарда тутилган талабларига мувофиқлигини ифодалайди;
дегустация — озиқ-овқат маҳсулотларини оғиз бўшлиғида органолептик баҳолаш;
дегустатор — озиқ-овқат маҳсулотларини асосан оғиз бўшлиғида органолептик баҳолайдиган синовчи, танлаб олинган синовчи ёки мутахассис-эксперт.
5. Комиссия таркиби Алкоголь ва тамаки бозорини тартибга солиш инспекцияси (кейинги ўринларда — Инспекция) раҳбари билан келишилган ҳолда Комиссия раиси томонидан ҳар уч йилда вазирлик ва идоралар томонидан тақдим этилган номзодлар орасидан мазкур Низомнинг 1-иловасига мувофиқ таркибда тасдиқланади.
6. Дегустаторларга бўлган талаблар:
Дегустатор соҳада уч йилдан кам бўлмаган касб фаолияти тажрибасига ва органолептик таҳлил йўналишида иш тажрибасига эга бўлиш керак.
У юқори сенсор сезгирликка ва маҳсулотнинг ранги, ҳиди, хушбўйлиги ва таъмидаги нозик фарқларни ажрата олиш қобилиятига эга бўлиш лозим.
Дегустатор унинг сезгирлигини такомиллаштиришга йўналтирилган умумий ва махсус тайёргарликдан ўтган ҳамда маҳсулотнинг органолептик таҳлилини бажаришни ўзига хос хусусиятлари билан таниш бўлиши керак.
Дегустатор маҳсулот ишлаб чиқаришнинг технологик хусусиятларини билиши, сифатини баҳолашнинг принциплари ва усулларини тушуниши, баҳо бериладиган маҳсулотнинг сифат даражасини фарқлашни билиш лозим.
Дегустатор органолептик таҳлилни муайян техникасини бажариш ва ўз сезгиларини объектив аниқлаш малакасига, ушбу сезгиларига балларда ифодалаб ўлчаш усулларига эга бўлиши ҳамда органолептик таҳлил усулларида қабул қилинадиган атамаларни чуқур билиши лозим.
7. Истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлар ишлаб чиқариш ташкилотларида камида уч нафар аъзодан иборат бўлган дегустация гуруҳи тузилади.
8. Ташкилотларнинг дегустация гуруҳи аъзолари, Комиссиянинг камида бир нафар вакили иштирокида истеъмол этил спирти ва алкоголь ичимликлар намуналарини, уларни кейинчалик сифатини органолептик баҳолашга тақдим қилиш учун танлайдилар.
2-боб. Комиссиянинг вазифалари
9. Қуйидагилар Комиссиянинг асосий вазифалари ҳисобланади:
истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотларини органолептик хусусиятларига кўра маҳсулотнинг сифатини органолептик баҳолаш;
ташкилотлар томонидан тақдим этилган қайтадан ишлаб чиқаришга қўйилган маҳсулот ва технологик жараёнлар ҳамда таркиби ўзгартирилган маҳсулотларнинг сифатини органолептик баҳолаш;
Ўзбекистон Республикасига импорт қилинадиган алкоголь маҳсулотларини назорат қилувчи органлар ва истеъмолчилар томонидан талаб бўлганда органолептик баҳолаш;
назорат қилувчи органлар ва истеъмолчилар томонидан тақдим этилган этил спирти ва алкоголь маҳсулотларини, шунингдек, истеъмолчилар, назорат қилувчи органлар ва ташкилотлар ўртасида маҳсулот сифати бўйича келишмовчиликлар юзага келган тақдирда сифатини органолептик баҳолаш;
экспортга, республика ва халқаро кўргазма-ярмаркалар ва танловларга намойиш этиш учун етказиб бериладиган алкоголь маҳсулотлари сифатини органолептик баҳолаш;
асосий маҳсулотлар, хом ашё ва ярим тайёр маҳсулотларни дегустация баҳоси бўйича ягона амалиётни шакллантириш;
ўрганиш ва илмий-тадқиқот мақсадларида маҳсулот сифатини баҳолаш бўйича йиғилишларга қатнашиш;
ташкилотларнинг дегустация гуруҳларига услубий ёрдам кўрсатиш;
экспертларни халқаро, минтақавий ва бошқа маҳсулот танловларида иштирок этишга тавсия қилиш;
маҳсулотлар сифатини ошириш ва ишлаб чиқаришдаги технологик жараёнларга риоя этишга (технологик жараён бузилган ҳолларда) йўналтирилган дегустация натижалари тўғрисида таклифларни ишлаб чиқиш ва Комиссия раисига тасдиқлаш мақсадида тақдим этиш.
3-боб. Комиссиянинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари
10. Комиссия қуйидаги ҳуқуқларга эга:
ташкилий-ҳуқуқий шаклидан қатъи назар, ташкилотлар томонидан ишлаб чиқарилиб, дегустацияга тақдим қилинган алкоголь маҳсулотларини таҳлил қилиш;
хом ашё сифати, виночилик маҳсулотлари, истеъмол этил спирти ва алкоголь ичимликлар ишлаб чиқаришда купажнинг таркиби тўғрисида хулоса бериш;
тажрибавий экспериментал маҳсулотлар намуналарини ва янги номдаги тасдиқланган маҳсулотларни органолептик баҳолашни амалга ошириш ва тегишли қарорлар қабул қилиш.
11. Комиссия:
Инспекцияга истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлари сифатини органолептик баҳолаш натижалари ҳақида хабар беришга;
алкоголь маҳсулотлари истеъмолчиларини оммавий ахборот воситалари орқали ўз фаолияти натижалари тўғрисида хабардор қилишга;
ташкилотларга дегустация натижалари бўйича баённома нусхасини тақдим этишга мажбурдир.
4-боб. Комиссия фаолияти ташкил этиш
12. Комиссия фаолиятини ташкил этиш ушбу Низомга 2-иловадаги схемага мувофиқ амалга оширилади.
13. Комиссияга раис раҳбарлик қилади, ишларни бошқаради, комиссия мажлисларини олиб боради, мажлислар баёнларини, иш режаларини ва комиссиянинг бошқа ҳужжатларини тасдиқлайди.
14. Комиссия жами йигирма бир нафар мутахассислардан иборат таркибда фаолият юритади. Комиссия йиғилишлари, агар уларнинг ишида комиссия аъзолари умумий сонининг 50 фоизидан ортиғи иштирок этса, ваколатли ҳисобланади.
Комиссия раиснинг қарорига мувофиқ йиғилишда виночилик, алкоголь маҳсулотлари ишлаб чиқариш соҳасидаги малакали мутахассислари овоз бериш ҳуқуқисиз иштирок этишлари мумкин.
15. Истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлари сифатини органолептик баҳолашда фақат Комиссия аъзолари томонидан берилган баҳолар ҳисобга олинади. Дегустацияга таклиф этилган шахслар маҳсулот сифатини баҳолаши ва дегустацияга тақдим қилинган маҳсулот намуналари муҳокамасида иштирок этиши мумкин. Уларнинг маҳсулот сифати бўйича берган органолептик баҳолари таклиф сифатида қабул қилиниши мумкин. Таклиф этилган шахслар дегустация натижалари ва Комиссия қарорини муҳокама қилишда қатнашмайди.
16. Комиссия мажлислари тасдиқланган иш режасига мувофиқ йилнинг ҳар чорагида камида бир марта ўтказилади. Комиссия раиси томонидан навбатдан ташқари мажлислар чақирилиши мумкин.
Агар, Республика дегустация комиссиясининг йиғилиши комиссия аъзоларининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) туфайли ўтказилмаган тақдирда, ишлаб чиқарувчи корхоналар томонидан лицензия талаблари бузилмаган деб ҳисобланади.
17. Комиссиянинг қарорлари баённома шаклида расмийлаштирилади. Баённомада қуйидагилар акс эттирилади:
дегустация ўтказилган жой ва сана;
комиссия аъзолари тўғрисида маълумот (фамилияси, исми, отасининг исми, иш жойи ва лавозими);
дегустация мақсади, тури ва шакли;
истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулоти маҳсулот ҳамда уни ишлаб чиқарувчи ташкилотнинг номи кўрсатилган дегустация қилиш учун тақдим этилган намуналар рўйхати;
балли баҳолаш ва намуналарнинг органолептик хусусиятлар;
муҳокама пайтида ифодаланган дегустаторларнинг таклифи ва изоҳлари;
намунанинг физик-кимёвий кўрсаткичлари ва балли баҳолаш техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга мувофиқ кўрсатилади;
зарурат бўлганда, маҳсулот сифатини яхшилашга қаратилган тавсиялар ва тадбирлар кўрсатилади.
18. Инспекция Комиссияга органолептик баҳолаш мақсадида тақдим қилинган истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотларини талабнома тақдим қилувчилар билан тузилган шартнома асосида органолептик баҳолаш ишларини ташкиллаштиради.
Инспекция Комиссия йиғилишини амалга ошириш учун ҳамда ишларини ташкиллаштириш юзасидан белгиланган тартибда конкурс асосида акредитацияланган лабораторияларда амалга ошириши мумкин.
19. Комиссияга тақдим этилган намуналар Комиссия томонидан етти иш куни ичида кўриб чиқилади.
20. Комиссия йиғилишида ҳар бир иштирокчига истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотларининг намуналари сифатини органолептик баҳолаш учун 50 мл миқдоргача сарфланиш нормаси белгиланади. Барча сарфланишлар далолатномага мувофиқ ҳисобдан чиқарилади.
21. Тақдим этилган намуналарни баҳолаш натижалари бўйича Комиссия тақдим этилган маҳсулот Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 13 февралдаги 71-сон қарори билан тасдиқланган Алкоголли маҳсулотларнинг хавфсизлиги тўғрисидаги умумий техник регламент талабларига мувофиқ ёки мувофиқ эмаслиги тўғрисида қарор қабул қилади.
22. Комиссия қарори Комиссия аъзоларининг кўпчилик овоз билан қабул қилинади. Овозлар тенг бўлган тақдирда Комиссия раисининг овози ҳал қилувчи ҳисобланади.
Комиссия раиси ва аъзолари овоз беришда бетараф қолиш ҳуқуқига эга эмас. Комиссия раиси энг охирида овоз беради.
23. Комиссиянинг истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлари сифатини органолептик баҳолаш юзасидан қарорлари мажбурий ҳисобланади.
5-боб. Якунловчи қоидалар
24. Истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотларининг сифатини органолептик балли баҳолаш техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга мувофиқ амалга оширилади.
25. Комиссия қарорлари юзасидан қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда шикоят қилиниши мумкин.
26. Комиссияни тугатиш ёки қайта ташкил этиш қонун ҳужжатларда белгиланган тартибда амалга оширилади.
Агентлик ҳузуридаги Истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлари сифатини органолептик баҳолаш бўйича республика дегустация комиссияси тўғрисидаги низомга 1-ИЛОВА
Истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлари сифатини органолептик баҳолаш бўйича республика дегустация комиссияси
1. Ўзбекистон Республикаси Алкоголь ва тамаки бозорини тартибга солиш инспекцияси вакиллари (беш нафар);
3. Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги вакиллари (икки нафар);
4. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги вакиллари (икки нафар);
5. Алкоголь маҳсулотлари ишлаб чиқарувчи ташкилотлар вакиллари (ўн нафар);
6. Тошкент кимё-технология институти вакиллари (икки нафар).
Истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлари сифатини органолептик баҳолаш бўйича республика дегустация комиссияси тўғрисидаги низомга 2-ИЛОВА
Истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлари сифатини органолептик баҳолаш бўйича республика дегустация комиссияси фаолиятини ташкил этиш
Босқичлар Субъектлар Чора-тадбирлар Муддатлар I босқич Комиссия раиси Ўзбекистон Республикаси Алкоголь ва тамаки бозорини тартибга солиш инспекцияси раҳбари билан келишган ҳолда вазирлик ва идоралар тақдим этган номзодлар орасидан Истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлари сифатини органолептик баҳолаш бўйича республика дегустация комиссияси (кейинги ўринларда — Комиссия) таркибини тасдиқлаш. 3 йилда бир маротаба II босқич Комиссия Истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлари сифатини органолептик баҳолашни (кейинги ўринларда — дегустация) ўтказиш бўйича режа ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш. Ҳар чоракда бир маротаба III босқич Комиссия, ташкилотлар Дегустация ўтказиш учун истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотларни ишлаб чиқарувчи ташкилотлардан маҳсулот намуналарини йиғиш. Ҳар чоракда бир маротаба IV босқич Комиссия, ташкилотлар Дегустация ўтказиш жойи ва санаси тўғрисида истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлар ишлаб чиқарувчи ташкилотларни хабардор қилиш. Тасдиқланган жадвалга мувофиқ V босқич Комиссия Тасдиқланган жадвалга мувофиқ истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлар сифатини органолептик баҳолаш. 7 иш куни ичида VI босқич Комиссия Дегустация натижалари бўйича Комиссия баённомасини расмийлаштириш ҳамда баҳолаш натижаларини истеъмол этил спирти ва алкоголь маҳсулотлар ишлаб чиқарувчи ташкилотларга юбориш. 5 иш куни ичида
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2019 йил 26 декабрь,
1039-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
NIZOM
TARKIBI
SXEMASI
Isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholash boʻyicha respublika degustatsiya komissiyasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Uzumchilik va vinochilikni rivojlantirish agentligi faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida” 2019-yil 5-fevraldagi PQ-4161-son qaroriga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Alkogol va tamaki bozorini tartibga solish inspeksiyasi (keyingi oʻrinlarda — Inspeksiya) huzurida Isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholash boʻyicha respublika degustatsiya komissiyasi (keyingi oʻrinlarda Respublika degustatsiya komissiyasi) tashkil etilsin.
2. Inspeksiya huzuridagi Isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholash boʻyicha respublika degustatsiya komissiyasi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
3. Belgilansinki:
Respublika degustatsiya komissiyasi faoliyatiga Inspeksiya rahbari tomonidan tayinlanadigan rais rahbarlik qiladi;
Respublika degustatsiya komissiyasi tarkibi vazirlik va idoralar tomonidan taqdim etilgan nomzodlardan shakllantiriladi.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ikki oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.
5. Ushbu qarorning 2-bandi 2020-yil 1-fevraldan eʼtiboran kuchga kiradi.
6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining agrar va oziq-ovqat sohalarini rivojlantirish masalalari boʻyicha maslahatchisi A.J. Vaxabov va Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi vaziri J.A. Xodjayev zimmasiga yuklansin.
Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 26-dekabrdagi 1039-son qaroriga ILOVA
Isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholash boʻyicha respublika degustatsiya komissiyasi toʻgʻrisida
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Mazkur Nizom Isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholash boʻyicha respublika degustatsiya komissiyasining (keyingi oʻrinlarda Komissiya deb ataladi) faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi.
2. Komissiya, tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar, isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi tashkilotlar (keyingi oʻrinlarda tashkilotlar deb ataladi) tomonidan ishlab chiqariladigan isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlarining organoleptik sifat koʻrsatkichlarini aniqlash uchun tashkil etiladi.
3. Komissiya oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, ushbu Nizomga hamda boshqa qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiradi.
4. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
alkogol mahsulotlari — oziq-ovqat xomashyosidan olingan etil spirtidan va (yoki) tarkibida spirt boʻlgan oziq-ovqat mahsulotidan foydalangan yoki foydalanmagan holda ishlab chiqarilgan, tarkibida etil spirtining hajmiy ulushi bir yarim foizdan yuqori boʻlgan oziq-ovqat mahsulotlari;
organoleptik baholash — sifat va miqdoriy usullar yordami bilan aniqlanadigan, inson sezgi aʼzolarining oʻrganilayotgan obyekt sifatidagi mahsulot xususiyatlariga boʻlgan javob reaksiyasi, bunda sifat usulida baholash ogʻzaki tavsiflar (deskriptorlar) orqali va miqdoriy usulida baholash esa sezgi intensivligini tavsiflovchi raqamlarda ifodalanadi;
organoleptik xususiyatlar — mahsulotlarning hidi, taʼmi, rangi hamda organoleptik koʻrsatkichlari muayyan mahsulotga taalluqli texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarda nazarda tutilgan talablariga muvofiqligini ifodalaydi;
degustatsiya — oziq-ovqat mahsulotlarini ogʻiz boʻshligʻida organoleptik baholash;
degustator — oziq-ovqat mahsulotlarini asosan ogʻiz boʻshligʻida organoleptik baholaydigan sinovchi, tanlab olingan sinovchi yoki mutaxassis-ekspert.
5. Komissiya tarkibi Alkogol va tamaki bozorini tartibga solish inspeksiyasi (keyingi oʻrinlarda — Inspeksiya) rahbari bilan kelishilgan holda Komissiya raisi tomonidan har uch yilda vazirlik va idoralar tomonidan taqdim etilgan nomzodlar orasidan mazkur Nizomning 1-ilovasiga muvofiq tarkibda tasdiqlanadi.
6. Degustatorlarga boʻlgan talablar:
Degustator sohada uch yildan kam boʻlmagan kasb faoliyati tajribasiga va organoleptik tahlil yoʻnalishida ish tajribasiga ega boʻlish kerak.
U yuqori sensor sezgirlikka va mahsulotning rangi, hidi, xushboʻyligi va taʼmidagi nozik farqlarni ajrata olish qobiliyatiga ega boʻlish lozim.
Degustator uning sezgirligini takomillashtirishga yoʻnaltirilgan umumiy va maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan hamda mahsulotning organoleptik tahlilini bajarishni oʻziga xos xususiyatlari bilan tanish boʻlishi kerak.
Degustator mahsulot ishlab chiqarishning texnologik xususiyatlarini bilishi, sifatini baholashning prinsiplari va usullarini tushunishi, baho beriladigan mahsulotning sifat darajasini farqlashni bilish lozim.
Degustator organoleptik tahlilni muayyan texnikasini bajarish va oʻz sezgilarini obyektiv aniqlash malakasiga, ushbu sezgilariga ballarda ifodalab oʻlchash usullariga ega boʻlishi hamda organoleptik tahlil usullarida qabul qilinadigan atamalarni chuqur bilishi lozim.
7. Isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlar ishlab chiqarish tashkilotlarida kamida uch nafar aʼzodan iborat boʻlgan degustatsiya guruhi tuziladi.
8. Tashkilotlarning degustatsiya guruhi aʼzolari, Komissiyaning kamida bir nafar vakili ishtirokida isteʼmol etil spirti va alkogol ichimliklar namunalarini, ularni keyinchalik sifatini organoleptik baholashga taqdim qilish uchun tanlaydilar.
2-bob. Komissiyaning vazifalari
9. Quyidagilar Komissiyaning asosiy vazifalari hisoblanadi:
isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlarini organoleptik xususiyatlariga koʻra mahsulotning sifatini organoleptik baholash;
tashkilotlar tomonidan taqdim etilgan qaytadan ishlab chiqarishga qoʻyilgan mahsulot va texnologik jarayonlar hamda tarkibi oʻzgartirilgan mahsulotlarning sifatini organoleptik baholash;
Oʻzbekiston Respublikasiga import qilinadigan alkogol mahsulotlarini nazorat qiluvchi organlar va isteʼmolchilar tomonidan talab boʻlganda organoleptik baholash;
nazorat qiluvchi organlar va isteʼmolchilar tomonidan taqdim etilgan etil spirti va alkogol mahsulotlarini, shuningdek, isteʼmolchilar, nazorat qiluvchi organlar va tashkilotlar oʻrtasida mahsulot sifati boʻyicha kelishmovchiliklar yuzaga kelgan taqdirda sifatini organoleptik baholash;
eksportga, respublika va xalqaro koʻrgazma-yarmarkalar va tanlovlarga namoyish etish uchun yetkazib beriladigan alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholash;
asosiy mahsulotlar, xom ashyo va yarim tayyor mahsulotlarni degustatsiya bahosi boʻyicha yagona amaliyotni shakllantirish;
oʻrganish va ilmiy-tadqiqot maqsadlarida mahsulot sifatini baholash boʻyicha yigʻilishlarga qatnashish;
tashkilotlarning degustatsiya guruhlariga uslubiy yordam koʻrsatish;
ekspertlarni xalqaro, mintaqaviy va boshqa mahsulot tanlovlarida ishtirok etishga tavsiya qilish;
mahsulotlar sifatini oshirish va ishlab chiqarishdagi texnologik jarayonlarga rioya etishga (texnologik jarayon buzilgan hollarda) yoʻnaltirilgan degustatsiya natijalari toʻgʻrisida takliflarni ishlab chiqish va Komissiya raisiga tasdiqlash maqsadida taqdim etish.
3-bob. Komissiyaning huquqlari va majburiyatlari
10. Komissiya quyidagi huquqlarga ega:
tashkiliy-huquqiy shaklidan qatʼi nazar, tashkilotlar tomonidan ishlab chiqarilib, degustatsiyaga taqdim qilingan alkogol mahsulotlarini tahlil qilish;
xom ashyo sifati, vinochilik mahsulotlari, isteʼmol etil spirti va alkogol ichimliklar ishlab chiqarishda kupajning tarkibi toʻgʻrisida xulosa berish;
tajribaviy eksperimental mahsulotlar namunalarini va yangi nomdagi tasdiqlangan mahsulotlarni organoleptik baholashni amalga oshirish va tegishli qarorlar qabul qilish.
11. Komissiya:
Inspeksiyaga isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholash natijalari haqida xabar berishga;
alkogol mahsulotlari isteʼmolchilarini ommaviy axborot vositalari orqali oʻz faoliyati natijalari toʻgʻrisida xabardor qilishga;
tashkilotlarga degustatsiya natijalari boʻyicha bayonnoma nusxasini taqdim etishga majburdir.
4-bob. Komissiya faoliyati tashkil etish
12. Komissiya faoliyatini tashkil etish ushbu Nizomga 2-ilovadagi sxemaga muvofiq amalga oshiriladi.
13. Komissiyaga rais rahbarlik qiladi, ishlarni boshqaradi, komissiya majlislarini olib boradi, majlislar bayonlarini, ish rejalarini va komissiyaning boshqa hujjatlarini tasdiqlaydi.
14. Komissiya jami yigirma bir nafar mutaxassislardan iborat tarkibda faoliyat yuritadi. Komissiya yigʻilishlari, agar ularning ishida komissiya aʼzolari umumiy sonining 50 foizidan ortigʻi ishtirok etsa, vakolatli hisoblanadi.
Komissiya raisning qaroriga muvofiq yigʻilishda vinochilik, alkogol mahsulotlari ishlab chiqarish sohasidagi malakali mutaxassislari ovoz berish huquqisiz ishtirok etishlari mumkin.
15. Isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholashda faqat Komissiya aʼzolari tomonidan berilgan baholar hisobga olinadi. Degustatsiyaga taklif etilgan shaxslar mahsulot sifatini baholashi va degustatsiyaga taqdim qilingan mahsulot namunalari muhokamasida ishtirok etishi mumkin. Ularning mahsulot sifati boʻyicha bergan organoleptik baholari taklif sifatida qabul qilinishi mumkin. Taklif etilgan shaxslar degustatsiya natijalari va Komissiya qarorini muhokama qilishda qatnashmaydi.
16. Komissiya majlislari tasdiqlangan ish rejasiga muvofiq yilning har choragida kamida bir marta oʻtkaziladi. Komissiya raisi tomonidan navbatdan tashqari majlislar chaqirilishi mumkin.
Agar, Respublika degustatsiya komissiyasining yigʻilishi komissiya aʼzolarining harakatlari (harakatsizligi) tufayli oʻtkazilmagan taqdirda, ishlab chiqaruvchi korxonalar tomonidan litsenziya talablari buzilmagan deb hisoblanadi.
17. Komissiyaning qarorlari bayonnoma shaklida rasmiylashtiriladi. Bayonnomada quyidagilar aks ettiriladi:
degustatsiya oʻtkazilgan joy va sana;
komissiya aʼzolari toʻgʻrisida maʼlumot (familiyasi, ismi, otasining ismi, ish joyi va lavozimi);
degustatsiya maqsadi, turi va shakli;
isteʼmol etil spirti va alkogol mahsuloti mahsulot hamda uni ishlab chiqaruvchi tashkilotning nomi koʻrsatilgan degustatsiya qilish uchun taqdim etilgan namunalar roʻyxati;
balli baholash va namunalarning organoleptik xususiyatlar;
muhokama paytida ifodalangan degustatorlarning taklifi va izohlari;
namunaning fizik-kimyoviy koʻrsatkichlari va balli baholash texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiq koʻrsatiladi;
zarurat boʻlganda, mahsulot sifatini yaxshilashga qaratilgan tavsiyalar va tadbirlar koʻrsatiladi.
18. Inspeksiya Komissiyaga organoleptik baholash maqsadida taqdim qilingan isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlarini talabnoma taqdim qiluvchilar bilan tuzilgan shartnoma asosida organoleptik baholash ishlarini tashkillashtiradi.
Inspeksiya Komissiya yigʻilishini amalga oshirish uchun hamda ishlarini tashkillashtirish yuzasidan belgilangan tartibda konkurs asosida akreditatsiyalangan laboratoriyalarda amalga oshirishi mumkin.
19. Komissiyaga taqdim etilgan namunalar Komissiya tomonidan yetti ish kuni ichida koʻrib chiqiladi.
20. Komissiya yigʻilishida har bir ishtirokchiga isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlarining namunalari sifatini organoleptik baholash uchun 50 ml miqdorgacha sarflanish normasi belgilanadi. Barcha sarflanishlar dalolatnomaga muvofiq hisobdan chiqariladi.
21. Taqdim etilgan namunalarni baholash natijalari boʻyicha Komissiya taqdim etilgan mahsulot Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 13-fevraldagi 71-son qarori bilan tasdiqlangan Alkogolli mahsulotlarning xavfsizligi toʻgʻrisidagi umumiy texnik reglament talablariga muvofiq yoki muvofiq emasligi toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.
22. Komissiya qarori Komissiya aʼzolarining koʻpchilik ovoz bilan qabul qilinadi. Ovozlar teng boʻlgan taqdirda Komissiya raisining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi.
Komissiya raisi va aʼzolari ovoz berishda betaraf qolish huquqiga ega emas. Komissiya raisi eng oxirida ovoz beradi.
23. Komissiyaning isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholash yuzasidan qarorlari majburiy hisoblanadi.
5-bob. Yakunlovchi qoidalar
24. Isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlarining sifatini organoleptik balli baholash texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiq amalga oshiriladi.
25. Komissiya qarorlari yuzasidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda shikoyat qilinishi mumkin.
26. Komissiyani tugatish yoki qayta tashkil etish qonun hujjatlarda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
Agentlik huzuridagi Isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholash boʻyicha respublika degustatsiya komissiyasi toʻgʻrisidagi nizomga 1-ILOVA
Isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholash boʻyicha respublika degustatsiya komissiyasi
1. Oʻzbekiston Respublikasi Alkogol va tamaki bozorini tartibga solish inspeksiyasi vakillari (besh nafar);
3. Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi vakillari (ikki nafar);
4. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi vakillari (ikki nafar);
5. Alkogol mahsulotlari ishlab chiqaruvchi tashkilotlar vakillari (oʻn nafar);
6. Toshkent kimyo-texnologiya instituti vakillari (ikki nafar).
Isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholash boʻyicha respublika degustatsiya komissiyasi toʻgʻrisidagi nizomga 2-ILOVA
Isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholash boʻyicha respublika degustatsiya komissiyasi faoliyatini tashkil etish
Bosqichlar Subyektlar Chora-tadbirlar Muddatlar I bosqich Komissiya raisi Oʻzbekiston Respublikasi Alkogol va tamaki bozorini tartibga solish inspeksiyasi rahbari bilan kelishgan holda vazirlik va idoralar taqdim etgan nomzodlar orasidan Isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholash boʻyicha respublika degustatsiya komissiyasi (keyingi oʻrinlarda — Komissiya) tarkibini tasdiqlash. 3 yilda bir marotaba II bosqich Komissiya Isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlari sifatini organoleptik baholashni (keyingi oʻrinlarda — degustatsiya) oʻtkazish boʻyicha reja ishlab chiqish va tasdiqlash. Har chorakda bir marotaba III bosqich Komissiya, tashkilotlar Degustatsiya oʻtkazish uchun isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlarni ishlab chiqaruvchi tashkilotlardan mahsulot namunalarini yigʻish. Har chorakda bir marotaba IV bosqich Komissiya, tashkilotlar Degustatsiya oʻtkazish joyi va sanasi toʻgʻrisida isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlar ishlab chiqaruvchi tashkilotlarni xabardor qilish. Tasdiqlangan jadvalga muvofiq V bosqich Komissiya Tasdiqlangan jadvalga muvofiq isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlar sifatini organoleptik baholash. 7 ish kuni ichida VI bosqich Komissiya Degustatsiya natijalari boʻyicha Komissiya bayonnomasini rasmiylashtirish hamda baholash natijalarini isteʼmol etil spirti va alkogol mahsulotlar ishlab chiqaruvchi tashkilotlarga yuborish. 5 ish kuni ichida
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2019-yil 26-dekabr,
1039-son