UzbekAI

← Qonunlar

📅 2020-yil 21-fevral · Boshqa hujjatlar · Oliy sudi plenumi

Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.

Yordam | Arxiv | Atamalar | Statistika | API | Havola yuborish | Sayt haqida | Shartlar

← Қонунлар

📅 2020 йил 21 февраль · Бошқа ҳужжатлар · Олий суди пленуми

Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.

Ёрдам | Архив | Атамалар | Статистика | API | Ҳавола юбориш | Сайт ҳақида | Шартлар

← Законы

📅 21 февраля 2020 г. · Другие документы · ПЛЕНУМА Верховного суда

Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.

Помощь | Архив | Термины | Статистика | API | Предложить ссылку | О сайте | Условия

← Laws

📅 21 February 2020 · Other documents · Oliy sudi plenumi

Official text. Official document. Editorial notes are not included.

Help | Archive | Glossary | Stats | API | Submit | About | Terms

Ўзбекистон Республикаси Олий суди пленумининг

Қарори

Суд муҳокамаси ошкоралигини ва судлар фаолиятига доир ахборот олиш ҳуқуқини таъминлаш тўғрисида

Суд муҳокамаси ошкоралигини, судлар фаолиятига доир ахборот олиш ҳуқуқи амалга оширилишини, шунингдек, судлар томонидан мазкур масалага оид қонун ҳужжатлари бир хилда қўлланилишини таъминлаш мақсадида, Ўзбекистон Республикасининг «Судлар тўғрисида»ги Қонуни 17-моддасига асосланиб, Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми қарор қилади:

1. Судларга тушунтирилсинки, суд муҳокамаси ошкоралиги, судлар фаолияти тўғрисида жамоатчиликка ўз вақтида ва объектив ахборот бериш жамиятда ҳуқуқий хабардорлик даражаси ошишига имкон яратади, одил судловни амалга оширишнинг муҳим кафолати ҳисобланади, судлов фаолияти устидан жамоатчилик назоратини таъминлаш ва судга нисбатан жамият ишончини оширишнинг самарали воситаси ҳисобланади.

Шу муносабат билан судлар суд муҳокамаси ошкоралиги ва судлар фаолиятига доир ахборотни олиш ҳуқуқини амалга ошириш учун зарур шароит яратишлари лозим.

2. Судлар шуни эътиборга олишлари лозимки, суд муҳокамаси ошкоралигини, фуқаролар, ташкилотлар, жамоат бирлашмалари, давлат ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва оммавий ахборот воситалари вакилларининг судлар фаолиятига доир ахборотдан хабардорлигини таъминлаш Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси , « Судлар тўғрисида »ги, « Ахборот олиш кафолатлари ва эркинлиги тўғрисида »ги, « Ахборот эркинлиги принциплари ва кафолатлари тўғрисида »ги, « Ахборотлаштириш тўғрисида »ги, « Журналистлик фаолиятини ҳимоя қилиш тўғрисида »ги, « Давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари фаолиятининг очиқлиги тўғрисида »ги, « Жамоатчилик назорати тўғрисида »ги, « Оммавий ахборот воситалари тўғрисида »ги қонунларига, бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга мувофиқ, тегишлича, Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал кодекси (бундан буён матнда ФПК деб юритилади), Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодекси (бундан буён матнда ЖПК деб юритилади), Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси (бундан буён матнда ИПК деб юритилади), Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекси (бундан буён матнда МСИЮтК деб юритилади), Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексида (бундан буён матнда МЖтК деб юритилади) белгиланган тартибда амалга оширилади.

3. Судлар фаолиятига доир ахборотни олиш ҳуқуқини фуқароларнинг тили, жинсий, ирқий, миллий мансублиги, диний, ижтимоий келиб чиқиши, эътиқоди, шахси ва ижтимоий мавқеига қараб чеклашга йўл қўйилмайди.

4. Суд муҳокамаси ошкоралиги, судлар фаолиятига доир ахборотни олиш фуқаролик, жиноят, иқтисодий ва маъмурий суд ишларини юритиш вазифаларини амалга оширишга хизмат қилиши ва судлов фаолиятига бирон-бир тарзда аралашишга олиб келмаслиги лозим, чунки Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 136-моддасига кўра, судьялар мустақилдирлар, фақат Конституция ва қонунга бўйсунадилар.

5. Тушунтирилсинки, оммавий ахборот воситалари муайян иш юзасидан суд муҳокамаси натижаларини олдиндан башорат қилишга ёки судга бошқача тарзда таъсир этишга (босим ўтказишга) ҳақли эмас.

Судья суд қарори қонуний кучга кирмаган иш бўйича интервью беришга ёхуд оммавий ахборот воситаларида чиқиш қилишга ҳақли эмас.

6. Суд муҳокамаси ошкоралиги процесс иштирокчиси бўлмаган шахсларга, шу жумладан, оммавий ахборот воситалари вакилларига суд мажлисида қатнашиш имконияти берилиши билан таъминланади.

Очиқ суд мажлисларини процесс иштирокчиси бўлмаган шахслар қатнашишини истисно этадиган биноларда ўтказишга йўл қўйилмайди.

Очиқ суд мажлисида процесс иштирокчиси бўлмаган вояга етмаганлар ҳозир бўлишига фақат тегишли процессуал қонун талабини инобатга олган ҳолда йўл қўйилади.

Оммавий ахборот воситалари вакилларининг очиқ суд мажлисида иш бўйича маълумотлар олиш мақсадида қатнашиши маълумот олишнинг қонуний йўли эканлигини инобатга олиб, уларнинг қонунда назарда тутилмаган асосларга кўра, суд мажлиси залига киришига тўсқинлик қилишга йўл қўйилмайди.

7. Иш муҳокамаси тўлиқ ёки қисман ёпиқ суд мажлисида ўтказилишига фақат қонунда назарда тутилган асосларга кўра, йўл қўйилади (ФПК 12-моддаси иккинчи қисми , ЖПК 19-моддаси биринчи , учинчи , тўртинчи , бешинчи қисмлари , ИПК 11-моддаси иккинчи қисми , МСИЮтК 13-моддаси иккинчи қисми ).

Иш муҳокамасини ёпиқ суд мажлисида ўтказиш тўғрисида суд асослантирилган ажрим чиқаради ва унда процесс иштирокчилари бўлмаган шахсларнинг, оммавий ахборот воситалари вакилларининг суд мажлиси залига эркин киришига тўсқинлик қиладиган аниқ ҳолатлар кўрсатилиши керак.

Иш ёпиқ суд мажлисида муҳокама қилиниши тўғрисидаги маълумот ҳамма учун очиқ бўлиши лозим.

Иш муҳокамаси ёпиқ суд мажлисида ўтказилиши ҳақида суд мажлиси баённомасида ва иш бўйича қабул қилинган суд ҳужжатининг кириш қисмида ҳам кўрсатилади.

8. Иш муҳокамаси ёпиқ суд мажлисида ўтказилиши тўғрисидаги ажрим эълон қилингунга қадар процесс иштирокчилари бўлмаган шахслар, оммавий ахборот воситалари вакиллари суд мажлиси залидан четлаштирилиши мумкин эмас. Иш муҳокамаси ёпиқ суд мажлисида ўтказилиши тўғрисидаги қарор ишни суд муҳокамасига тайинлаш чоғида қабул қилинган ҳолларда, процесс иштирокчилари бўлмаган шахслар, оммавий ахборот воситалари вакиллари суд мажлиси залига киритилмайди.

Иш муҳокамасини ёпиқ суд мажлисида ўтказиш ҳақидаги ажрим эълон қилинганидан сўнг процесс иштирокчилари бўлмаган шахслар, оммавий ахборот воситалари вакиллари суд мажлиси залидан четлаштирилиб, бу ҳақда суд мажлиси баённомасида қайд этилади.

Агар суд томонидан жиноят ишининг муайян қисми ёпиқ суд мажлисида муҳокама қилиниши тўғрисида қарор қабул қилинса, процесс иштирокчиси бўлмаган шахслар, оммавий ахборот воситалари вакиллари суд мажлисининг шу қисмига киритилмайди.

Ёпиқ суд мажлисини видеоконференцалоқа режимида ўтказишга йўл қўйилмайди, бундай мажлисда аудио- ва видеоёзув амалга оширилмайди. Судланувчининг ҳимоячидан воз кечганлиги видео тасвирга олинган ҳоллар бундан мустасно.

Ёпиқ суд мажлиси ўтказилганда ишни электрон тарзда шакллантиришга, шунингдек, суд қарорларини оммавий ахборот воситаларида эълон қилинишига йўл қўйилмайди.

9. Агар фуқаролик ишида, шунингдек, маъмурий ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиққан ишда давлат сирига ва қонун билан қўриқланадиган бошқа сирга оид маълумотлар мавжуд бўлса ёки фуқаролик иши ёпиқ суд мажлисида кўрилиши шартлиги қонунда назарда тутилган бўлса, суд фуқаролик ишини ёпиқ суд мажлисида кўриб чиқади.

Процесс иштирокчисининг илтимосномасига биноан ёки суднинг ташаббусига кўра, суд шахсий ҳаёт дахлсизлигини ёки қонун билан қўриқланадиган маълумотлар сир сақланишини таъминлаш мақсадида фуқаролик ишини, шунингдек, маъмурий ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиққан ишни ёпиқ суд мажлисида кўриб чиқишга ҳақли (ФПК 12-моддаси иккинчи ва учинчи қисмлари , МСИЮтК 13-моддаси иккинчи қисми ).

Бунда шуни назарда тутиш лозимки, суд муҳокамаси ёпиқ суд мажлисида ўтказилиши тўғрисидаги илтимоснома нафақат ўз шахсий манфаатлари борасида илтимоснома киритаётган шахс ва (ёки) унинг вакили томонидан, балки ФПК 50 , 52-моддаларига кўра, бошқа шахслар ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш ваколати берилган шахслар (масалан, прокурор, васийлик ва ҳомийлик органи ва ҳ.к.) томонидан ҳам берилиши мумкин.

10. Жиноят ишини ёпиқ суд мажлисида ўтказишга ЖПК 19-моддаси биринчи ва учинчи қисмларида назарда тутилган асослар мавжуд бўлганда йўл қўйилади.

11. Давлат сирини, тижорат сирини ва қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни сақлаш мақсадида ишнинг ёпиқ суд мажлисида муҳокама қилинишига, Ўзбекистон Республикасининг « Давлат сирлари тўғрисида », « Тижорат сири тўғрисида »ги Қонунлари ва бошқа қонун ҳужжатларига мувофиқ ишда давлат сири, тижорат сири ва қонун билан қўриқланадиган бошқа сирга оид маълумотлар мавжуд бўлганда йўл қўйилади.

12. Иш тижорат сирини сақлаш мақсадида ёпиқ суд мажлисида, башарти бундай маълумотга эга бўлган ва тегишли илтимоснома киритган шахс Ўзбекистон Республикасининг «Тижорат сири тўғрисида»ги Қонуни 10-моддасига мувофиқ, тижорат сирини муҳофаза қилиш чора-тадбирини кўрган бўлса, муҳокама қилиниши мумкин.

Иш муҳокамасини тижорат сирини сақлаш учун ёпиқ суд мажлисида ўтказиш масаласини ҳал этишда, судлар Ўзбекистон Республикасининг «Тижорат сири тўғрисида»ги Қонуни 5-моддасида назарда тутилган маълумотларга нисбатан тижорат сири режими татбиқ этилмаслигини ҳисобга олишлари лозим.

13. Шахснинг шахсий ҳаёти дахлсизлигига бўлган ҳуқуқини таъминлаш учун иш муҳокамасини ёпиқ суд мажлисида ўтказиш масаласини ҳал этишда, судлар бундай маълумотлар хусусияти ва мазмунини, шунингдек, улар ошкор қилиниши натижасида келиб чиқиши мумкин бўлган оқибатларни эътиборга олишлари лозим.

14. Шуни инобатга олиш лозимки, қонунга кўра:

а) очиқ суд мажлисини фототасвирга тушириш, видеоёзувни амалга ошириш, шунингдек, оммавий ахборот воситаларида трансляция қилишга қуйидаги тартибда йўл қўйилади:

фуқаролик ишини кўриш пайтида — суд мажлисида раислик қилувчининг тарафлар розилиги олингандан кейин берган рухсати билан;

жиноят, маъмурий, иқтисодий ишни ва маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишни кўриш пайтида — суд мажлисида раислик қилувчининг тарафлар фикрини эшитгандан кейин берган рухсати билан;

б) очиқ суд мажлисида аудиоёзувни амалга оширишга қуйидаги тартибда йўл қўйилади:

фуқаролик ишини кўриш пайтида — суд мажлисида раислик қилувчининг тарафлар розилиги олингандан кейин берган рухсати билан;

жиноят иши ва маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги ишни кўриш пайтида - суд мажлисида раислик қилувчининг тарафлар фикрини эшитгандан кейин берган рухсати билан.

Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, суд мажлиси залида ҳозир бўлганлар ҳар қандай иш бўйича эркин тарзда ёзма қайдлар қилишлари, стенограмма юритишлари, иқтисодий иш ёки маъмурий ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиққан иш кўрилаётганда эса, шунингдек, аудиоёзув олиб боришлари мумкин.

Процесс иштирокчилари илтимосномаларини, оммавий ахборот воситалари вакиллари мурожаатларини қаноатлантириш ёки рад этиш ҳақида суд жойида ажрим чиқаради ва суд мажлиси баённомасига киритади.

Суд оммавий ахборот воситалари вакилларини тарқатилаётган ахборотнинг тўғрилиги, ҳаққонийлиги, холислиги ва ишончлилиги учун жавобгарлик ҳақида огоҳлантиради ва бу ҳақда суд мажлиси баённомасида ёзиб қўйилади.

15. Суд мажлиси боришини қонунда йўл қўйилган кўринишда қайд этишни амалга ошираётган шахслар ҳаракати суд мажлиси тартибига халақит бермаслиги лозим.

Суд мажлисида иштирок этаётган ва унинг боришини қайд этиш ҳуқуқидан фойдаланаётган шахслар томонидан бу ҳуқуқнинг суиистеъмол қилиниши суд мажлиси тартибини бузиш ҳисобланади. Бундай ҳолда суд айбдор шахсларга нисбатан процессуал қонунда назарда тутилган таъсир чораларини қўллашга ҳақли.

16. Шуни назарда тутиш лозимки, суд мажлисида қатнашиш учун келган шахслар, шу жумладан, оммавий ахборот воситалари вакилларининг суд биносига кириши суднинг ички фаолиятини тартибга солувчи ҳужжатлар билан ўрнатилган қоидаларга қатъий риоя қилинган ҳолда таъминланиши лозим. Шу муносабат билан судлар ушбу ҳужжатлар билан суд биносига кириш жойида танишиш имкониятини таъминлашлари зарур.

Бунда шуни назарда тутиш лозимки, чет давлатлар оммавий ахборот воситалари вакиллари суд мажлиси залига улар Ўзбекистон Республикасида аккредитация қилинганлиги тўғрисида ҳужжат тақдим этган тақдирда киритиладилар.

17. Процессуал қонун талабларига мувофиқ фуқаролик, жиноят, иқтисодий, маъмурий ишлар ва маъмурий ҳуқуқбузарликларга оид ишларни кўриш натижаси бўйича қабул қилинган суд ҳужжатлари, суд муҳокамаси очиқ ёки ёпиқ тарзда ўтказилишидан қатъи назар, ошкора эълон қилинади, қонунда тўғридан-тўғри назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно. Жумладан, вояга етмаган шахснинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига тегишли ёпиқ суд мажлисида кўрилган фуқаролик иши бўйича суд қарори (масалан, фарзандликка олиш ҳақидаги) ошкора эълон қилинмайди.

18. Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, процесс иштирокчиси бўлмаган шахслар, шу жумладан, оммавий ахборот воситалари вакилларининг очиқ суд мажлисида қатнашишини чекловчи ёки уларга монелик қилувчи шароит яратилиши ман этилади ва бундай ҳолат процессуал қонун бузилиши деб ҳисобланади ва қонунда белгиланган жавобгарлик келиб чиқишига сабаб бўлади.

19. Судлар фаолияти тўғрисидаги ахборот умумфойдаланиш учун очиқ ҳисобланади, ахборотдан фойдаланиш қонун билан чекланган ҳоллар бундан мустасно (Ўзбекистон Республикасининг «Давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари фаолиятининг очиқлиги тўғрисида»ги Қонуни 6-моддаси ).

Фойдаланилиши чеклаб қўйилган ахборотга, жумладан, қуйидагилар киради:

давлат сирларига доир, (Ўзбекистон Республикасининг «Давлат сирлари тўғрисида»ги Қонуни 4-моддаси );

қонун билан қўриқланадиган бошқа сирга доир (масалан, фарзандликка олиш сири) (Ўзбекистон Республикаси Оила кодексининг 153-моддаси );

шифокорлик сирига доир (Ўзбекистон Республикасининг «Фуқаролар соғлиғини сақлаш тўғрисида»ги Қонуни 25-моддаси бешинчи қисми , Ўзбекистон Республикасининг «Фуқароларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш тўғрисида»ги Қонуни 19-моддаси );

қонунга асосан фойдаланиш чекланган бошқа ахборотлар.

Суд ахборотнинг муайян қисми фойдаланиш учун чекланганлигини сабаб қилиб, талаб этилган ахборотни беришини рад қилишга ҳақли эмас. Бундай ҳолатда ахборотнинг умумфойдаланиш учун очиқ қисми тақдим этилади.

20. Фойдаланувчиларга тақдим этилаётган ахборот ўз вақтида берилиши ва қонунда белгиланган муддатда тақдим этилиши лозим.

21. Судлар фаолиятига доир маълумот фойдаланувчиларга уларнинг сўровига асосан, яъни оғзаки ёки ёзма шаклда, шу жумладан, электрон ҳужжат кўринишидаги мурожаатига асосан тақдим этилиши мумкин. Умумжаҳон ахборот Интернет тармоғи (бундан буён матнда Интернет тармоғи деб юритилади) орқали судга келиб тушган сўровга, яъни электрон ҳужжат тарзидаги сўровга ёзма сўровларни расмийлаштиришга нисбатан қўйиладиган талаблар қўлланилади.

Оғзаки сўров бўйича судлар фаолиятига доир махсус текширишни ва излашни талаб этмайдиган ахборот тақдим этилиши мумкин. Масалан, оғзаки сўровга асосан суд мажлиси вақти ва жойи, иш кўрилиши босқичи ва натижаси ҳақидаги, иш судловга тегишлилиги бўйича юборилганлиги ҳақидаги ахборот берилиши мумкин.

22. Судлар шуни инобатга олишлари лозимки, қонунга кўра, маълумот тақдим этиш тўғрисидаги мурожаатни кўриб чиқиш муддати уни рўйхатга олинган кундан бошланади. Сўралган ахборотни ўз вақтида тақдим этиш мақсадида судлар келиб тушган мурожаатларни рўйхатга олиш ва уларга жавоб бериш юзасидан судда иш юритишни тартибга солувчи ҳужжатларда белгиланган муддатларга риоя этилишини таъминлашлари лозим.

23. Судлар шуни эътиборга олишлари лозимки, сўралган маълумот оммавий ахборот воситаларида эълон қилинган ва (ёки) судларнинг Интернет тармоғида расмий веб-сайтларида жойлаштирилган бўлса, судлар оммавий ахборот воситасининг номи, санаси ва чиқиш рақами ҳамда (ёки) расмий веб-сайтнинг сўралган маълумот жойлаштирилган саҳифасини кўрсатиш билан чекланишга ҳақли.

24. Фойдаланувчиларни архив фондларида сақланаётган судлар фаолиятига доир ахборот билан танишиши архив ишига оид қонун ҳужжатлари ҳамда унга мувофиқ қабул қилинаётган бошқа ҳужжатлар билан белгиланган тартибда амалга оширилади.

25. Судлар фаолиятига доир ахборот оммавий ахборот воситалари ва Интернет тармоғи орқали тарқатилади.

Судлар фаолиятига доир Интернет тармоғида жойлаштирилиши шарт бўлган маълумотлар Ўзбекистон Республикасининг «Давлат ҳокимияти ва бошқаруви органлари фаолиятининг очиқлиги тўғрисида»ги Қонуни 5-моддасида келтирилган рўйхатдан келиб чиққан ҳолда белгиланиши лозим.

Ўзбекистон Республикаси «Судлар тўғрисида»ги Қонунининг 66-моддасига мувофиқ оммавий ахборот воситалари ўз хабарларида муайян иш юзасидан суд муҳокамаси натижаларини олдиндан ўзича ҳал қилиб қўйишга ёки судга қандай шаклда бўлмасин таъсир кўрсатишга ҳақли эмас.

26. Судларнинг эътибори шунга қаратилсинки, судларнинг расмий веб-сайтларида суд қарорлари матнларини жойлаштириш ФПК 12-моддаси еттинчи қисми , ЖПК 19-моддаси ўн биринчи қисми , ИПК 11-моддаси олтинчи қисми талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим. Суд қарорлари матнидан давлат сирлари ёки бошқа қонун билан қўриқланадиган сирга доир маълумотлар чиқарилиши лозим. Қонуний кучга кирган суд қарорлари матни суднинг расмий веб-сайтида эгасизлаштирилган ҳолда ёки процесс иштирокчилари розилиги билан тўлиқ эълон қилиниши мумкин. Қонунга мувофиқ эълон қилиниши талаб этиладиган (масалан, норматив-ҳуқуқий ҳужжатни ёки унинг бир қисмини ҳақиқий эмас деб топиш ҳақидаги), суд қарорлари матнлари судлар расмий веб-сайтларида тўлиқ ҳажмда жойлаштирилади.

27. Фойдаланувчиларни судлар иши тўғрисидаги кундалик ахборот билан таништириш учун суд биноларида маълумотлар пештахтаси ва (ёки) шундай вазифа бажарадиган техник воситалар ўрнатилиши лозим бўлиб, уларда қуйидаги маълумотлар берилади:

суднинг ҳуқуқий мақомини белгиловчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисида (уларнинг рўйхати);

суднинг иш тартиби, ишонч телефони рақамлари тўғрисида;

аризалар, таклифлар ва шикоятларни қабул қилиш тартиби тўғрисида;

ўтказиладиган суд мажлислари, шу жумладан, очиқ суд мажлислари тўғрисида;

суднинг фаолияти тўғрисидаги ахборот бериш тартиби тўғрисида.

Ахборот пештахталари ташриф буюрган шахсларга қулай жойларда ўрнатилган бўлиши лозим.

Ўтказиладиган очиқ суд мажлислари ҳақидаги хабарлар тегишли суднинг расмий веб-сайтида ҳам эълон қилиниши лозим.

28. Судларда уларнинг фаолияти тўғрисида ахборот олишни таъминловчи қонунга зид бўлмаган ва судьялар мустақиллиги принципини бузмайдиган бошқа усуллардан ҳам фойдаланиш мумкин (хусусан, фуқароларни, жамоатчилик вакилларини қабул қилиш, брифинг, интервью, матбуот конференцияларини ўтказиш, оммавий ахборот воситалари ва аҳоли олдида чиқишлар қилиш, пресс-релизлар тарқатиш ва ҳ.к.).

29. Жамоатчилик билан доимий алоқада бўлишни таъминлаш мақсадида судларнинг расмий вакиллари оммавий ахборот воситалари билан ҳамкорлик қилади.

30. Жамоатчиликни судлар фаолияти тўғрисида хабардор этиш мақсадида вилоятлар ва уларга тенглаштирилган судлар, туманлараро, туман (шаҳар) судлари раислари:

судьяларнинг аҳоли билан учрашувларини ташкил этади, шунингдек жамоатчиликни ҳар чоракда суднинг фаолияти тўғрисида оммавий ахборот воситалари орқали хабардор қилиб боради.

31. Ўзбекистон Республикаси Олий судининг судлов ҳайъатлари, Қорақалпоғистон Республикаси суди, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судлари раислари ҳар чоракда ишларнинг тегишлича апелляция, кассация ва тафтиш тартибида кўрилиши юзасидан ҳар чоракда суд обзорларининг чоп этилишини таъминласинлар.

Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси К. КАМИЛОВ

Пленум котиби, Олий суд судьяси И. АЛИМОВ

Тошкент ш.,

2020 йил 21 февраль,

Тошкент ш.,

2020 йил 21 февраль,

04-сон

04-сон

lex.uz

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi plenumining

Qarori

Sud muhokamasi oshkoraligini va sudlar faoliyatiga doir axborot olish huquqini taʼminlash toʻgʻrisida

Sud muhokamasi oshkoraligini, sudlar faoliyatiga doir axborot olish huquqi amalga oshirilishini, shuningdek, sudlar tomonidan mazkur masalaga oid qonun hujjatlari bir xilda qoʻllanilishini taʼminlash maqsadida, Oʻzbekiston Respublikasining “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonuni 17-moddasiga asoslanib, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi:

1. Sudlarga tushuntirilsinki, sud muhokamasi oshkoraligi, sudlar faoliyati toʻgʻrisida jamoatchilikka oʻz vaqtida va obyektiv axborot berish jamiyatda huquqiy xabardorlik darajasi oshishiga imkon yaratadi, odil sudlovni amalga oshirishning muhim kafolati hisoblanadi, sudlov faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini taʼminlash va sudga nisbatan jamiyat ishonchini oshirishning samarali vositasi hisoblanadi.

Shu munosabat bilan sudlar sud muhokamasi oshkoraligi va sudlar faoliyatiga doir axborotni olish huquqini amalga oshirish uchun zarur sharoit yaratishlari lozim.

2. Sudlar shuni eʼtiborga olishlari lozimki, sud muhokamasi oshkoraligini, fuqarolar, tashkilotlar, jamoat birlashmalari, davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va ommaviy axborot vositalari vakillarining sudlar faoliyatiga doir axborotdan xabardorligini taʼminlash Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi , “ Sudlar toʻgʻrisida ”gi, “ Axborot olish kafolatlari va erkinligi toʻgʻrisida ”gi, “ Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari toʻgʻrisida ”gi, “ Axborotlashtirish toʻgʻrisida ”gi, “ Jurnalistlik faoliyatini himoya qilish toʻgʻrisida ”gi, “ Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyatining ochiqligi toʻgʻrisida ”gi, “ Jamoatchilik nazorati toʻgʻrisida ”gi, “ Ommaviy axborot vositalari toʻgʻrisida ”gi qonunlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq, tegishlicha, Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi (bundan buyon matnda FPK deb yuritiladi), Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksi (bundan buyon matnda JPK deb yuritiladi), Oʻzbekiston Respublikasining Iqtisodiy protsessual kodeksi (bundan buyon matnda IPK deb yuritiladi), Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy sud ishlarini yuritish toʻgʻrisidagi kodeksi (bundan buyon matnda MSIYUtK deb yuritiladi), Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksida (bundan buyon matnda MJtK deb yuritiladi) belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

3. Sudlar faoliyatiga doir axborotni olish huquqini fuqarolarning tili, jinsiy, irqiy, milliy mansubligi, diniy, ijtimoiy kelib chiqishi, eʼtiqodi, shaxsi va ijtimoiy mavqeyiga qarab cheklashga yoʻl qoʻyilmaydi.

4. Sud muhokamasi oshkoraligi, sudlar faoliyatiga doir axborotni olish fuqarolik, jinoyat, iqtisodiy va maʼmuriy sud ishlarini yuritish vazifalarini amalga oshirishga xizmat qilishi va sudlov faoliyatiga biron-bir tarzda aralashishga olib kelmasligi lozim, chunki Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 136-moddasiga koʻra, sudyalar mustaqildirlar, faqat Konstitutsiya va qonunga boʻysunadilar.

5. Tushuntirilsinki, ommaviy axborot vositalari muayyan ish yuzasidan sud muhokamasi natijalarini oldindan bashorat qilishga yoki sudga boshqacha tarzda taʼsir etishga (bosim oʻtkazishga) haqli emas.

Sudya sud qarori qonuniy kuchga kirmagan ish boʻyicha intervyu berishga yoxud ommaviy axborot vositalarida chiqish qilishga haqli emas.

6. Sud muhokamasi oshkoraligi protsess ishtirokchisi boʻlmagan shaxslarga, shu jumladan, ommaviy axborot vositalari vakillariga sud majlisida qatnashish imkoniyati berilishi bilan taʼminlanadi.

Ochiq sud majlislarini protsess ishtirokchisi boʻlmagan shaxslar qatnashishini istisno etadigan binolarda oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Ochiq sud majlisida protsess ishtirokchisi boʻlmagan voyaga yetmaganlar hozir boʻlishiga faqat tegishli protsessual qonun talabini inobatga olgan holda yoʻl qoʻyiladi.

Ommaviy axborot vositalari vakillarining ochiq sud majlisida ish boʻyicha maʼlumotlar olish maqsadida qatnashishi maʼlumot olishning qonuniy yoʻli ekanligini inobatga olib, ularning qonunda nazarda tutilmagan asoslarga koʻra, sud majlisi zaliga kirishiga toʻsqinlik qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.

7. Ish muhokamasi toʻliq yoki qisman yopiq sud majlisida oʻtkazilishiga faqat qonunda nazarda tutilgan asoslarga koʻra, yoʻl qoʻyiladi (FPK 12-moddasi ikkinchi qismi , JPK 19-moddasi birinchi , uchinchi , toʻrtinchi , beshinchi qismlari , IPK 11-moddasi ikkinchi qismi , MSIYUtK 13-moddasi ikkinchi qismi ).

Ish muhokamasini yopiq sud majlisida oʻtkazish toʻgʻrisida sud asoslantirilgan ajrim chiqaradi va unda protsess ishtirokchilari boʻlmagan shaxslarning, ommaviy axborot vositalari vakillarining sud majlisi zaliga erkin kirishiga toʻsqinlik qiladigan aniq holatlar koʻrsatilishi kerak.

Ish yopiq sud majlisida muhokama qilinishi toʻgʻrisidagi maʼlumot hamma uchun ochiq boʻlishi lozim.

Ish muhokamasi yopiq sud majlisida oʻtkazilishi haqida sud majlisi bayonnomasida va ish boʻyicha qabul qilingan sud hujjatining kirish qismida ham koʻrsatiladi.

8. Ish muhokamasi yopiq sud majlisida oʻtkazilishi toʻgʻrisidagi ajrim eʼlon qilingunga qadar protsess ishtirokchilari boʻlmagan shaxslar, ommaviy axborot vositalari vakillari sud majlisi zalidan chetlashtirilishi mumkin emas. Ish muhokamasi yopiq sud majlisida oʻtkazilishi toʻgʻrisidagi qaror ishni sud muhokamasiga tayinlash chogʻida qabul qilingan hollarda, protsess ishtirokchilari boʻlmagan shaxslar, ommaviy axborot vositalari vakillari sud majlisi zaliga kiritilmaydi.

Ish muhokamasini yopiq sud majlisida oʻtkazish haqidagi ajrim eʼlon qilinganidan soʻng protsess ishtirokchilari boʻlmagan shaxslar, ommaviy axborot vositalari vakillari sud majlisi zalidan chetlashtirilib, bu haqda sud majlisi bayonnomasida qayd etiladi.

Agar sud tomonidan jinoyat ishining muayyan qismi yopiq sud majlisida muhokama qilinishi toʻgʻrisida qaror qabul qilinsa, protsess ishtirokchisi boʻlmagan shaxslar, ommaviy axborot vositalari vakillari sud majlisining shu qismiga kiritilmaydi.

Yopiq sud majlisini videokonferensaloqa rejimida oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi, bunday majlisda audio- va videoyozuv amalga oshirilmaydi. Sudlanuvchining himoyachidan voz kechganligi video tasvirga olingan hollar bundan mustasno.

Yopiq sud majlisi oʻtkazilganda ishni elektron tarzda shakllantirishga, shuningdek, sud qarorlarini ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilinishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

9. Agar fuqarolik ishida, shuningdek, maʼmuriy huquqiy munosabatlardan kelib chiqqan ishda davlat siriga va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirga oid maʼlumotlar mavjud boʻlsa yoki fuqarolik ishi yopiq sud majlisida koʻrilishi shartligi qonunda nazarda tutilgan boʻlsa, sud fuqarolik ishini yopiq sud majlisida koʻrib chiqadi.

Protsess ishtirokchisining iltimosnomasiga binoan yoki sudning tashabbusiga koʻra, sud shaxsiy hayot daxlsizligini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan maʼlumotlar sir saqlanishini taʼminlash maqsadida fuqarolik ishini, shuningdek, maʼmuriy huquqiy munosabatlardan kelib chiqqan ishni yopiq sud majlisida koʻrib chiqishga haqli (FPK 12-moddasi ikkinchi va uchinchi qismlari , MSIYUtK 13-moddasi ikkinchi qismi ).

Bunda shuni nazarda tutish lozimki, sud muhokamasi yopiq sud majlisida oʻtkazilishi toʻgʻrisidagi iltimosnoma nafaqat oʻz shaxsiy manfaatlari borasida iltimosnoma kiritayotgan shaxs va (yoki) uning vakili tomonidan, balki FPK 50 , 52-moddalariga koʻra, boshqa shaxslar huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish vakolati berilgan shaxslar (masalan, prokuror, vasiylik va homiylik organi va h.k.) tomonidan ham berilishi mumkin.

10. Jinoyat ishini yopiq sud majlisida oʻtkazishga JPK 19-moddasi birinchi va uchinchi qismlarida nazarda tutilgan asoslar mavjud boʻlganda yoʻl qoʻyiladi.

11. Davlat sirini, tijorat sirini va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni saqlash maqsadida ishning yopiq sud majlisida muhokama qilinishiga, Oʻzbekiston Respublikasining “ Davlat sirlari toʻgʻrisida ”, “ Tijorat siri toʻgʻrisida ”gi Qonunlari va boshqa qonun hujjatlariga muvofiq ishda davlat siri, tijorat siri va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirga oid maʼlumotlar mavjud boʻlganda yoʻl qoʻyiladi.

12. Ish tijorat sirini saqlash maqsadida yopiq sud majlisida, basharti bunday maʼlumotga ega boʻlgan va tegishli iltimosnoma kiritgan shaxs Oʻzbekiston Respublikasining “Tijorat siri toʻgʻrisida”gi Qonuni 10-moddasiga muvofiq, tijorat sirini muhofaza qilish chora-tadbirini koʻrgan boʻlsa, muhokama qilinishi mumkin.

Ish muhokamasini tijorat sirini saqlash uchun yopiq sud majlisida oʻtkazish masalasini hal etishda, sudlar Oʻzbekiston Respublikasining “Tijorat siri toʻgʻrisida”gi Qonuni 5-moddasida nazarda tutilgan maʼlumotlarga nisbatan tijorat siri rejimi tatbiq etilmasligini hisobga olishlari lozim.

13. Shaxsning shaxsiy hayoti daxlsizligiga boʻlgan huquqini taʼminlash uchun ish muhokamasini yopiq sud majlisida oʻtkazish masalasini hal etishda, sudlar bunday maʼlumotlar xususiyati va mazmunini, shuningdek, ular oshkor qilinishi natijasida kelib chiqishi mumkin boʻlgan oqibatlarni eʼtiborga olishlari lozim.

14. Shuni inobatga olish lozimki, qonunga koʻra:

a) ochiq sud majlisini fototasvirga tushirish, videoyozuvni amalga oshirish, shuningdek, ommaviy axborot vositalarida translyatsiya qilishga quyidagi tartibda yoʻl qoʻyiladi:

fuqarolik ishini koʻrish paytida — sud majlisida raislik qiluvchining taraflar roziligi olingandan keyin bergan ruxsati bilan;

jinoyat, maʼmuriy, iqtisodiy ishni va maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishni koʻrish paytida — sud majlisida raislik qiluvchining taraflar fikrini eshitgandan keyin bergan ruxsati bilan;

b) ochiq sud majlisida audioyozuvni amalga oshirishga quyidagi tartibda yoʻl qoʻyiladi:

fuqarolik ishini koʻrish paytida — sud majlisida raislik qiluvchining taraflar roziligi olingandan keyin bergan ruxsati bilan;

jinoyat ishi va maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishni koʻrish paytida - sud majlisida raislik qiluvchining taraflar fikrini eshitgandan keyin bergan ruxsati bilan.

Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, sud majlisi zalida hozir boʻlganlar har qanday ish boʻyicha erkin tarzda yozma qaydlar qilishlari, stenogramma yuritishlari, iqtisodiy ish yoki maʼmuriy huquqiy munosabatlardan kelib chiqqan ish koʻrilayotganda esa, shuningdek, audioyozuv olib borishlari mumkin.

Protsess ishtirokchilari iltimosnomalarini, ommaviy axborot vositalari vakillari murojaatlarini qanoatlantirish yoki rad etish haqida sud joyida ajrim chiqaradi va sud majlisi bayonnomasiga kiritadi.

Sud ommaviy axborot vositalari vakillarini tarqatilayotgan axborotning toʻgʻriligi, haqqoniyligi, xolisligi va ishonchliligi uchun javobgarlik haqida ogohlantiradi va bu haqda sud majlisi bayonnomasida yozib qoʻyiladi.

15. Sud majlisi borishini qonunda yoʻl qoʻyilgan koʻrinishda qayd etishni amalga oshirayotgan shaxslar harakati sud majlisi tartibiga xalaqit bermasligi lozim.

Sud majlisida ishtirok etayotgan va uning borishini qayd etish huquqidan foydalanayotgan shaxslar tomonidan bu huquqning suiisteʼmol qilinishi sud majlisi tartibini buzish hisoblanadi. Bunday holda sud aybdor shaxslarga nisbatan protsessual qonunda nazarda tutilgan taʼsir choralarini qoʻllashga haqli.

16. Shuni nazarda tutish lozimki, sud majlisida qatnashish uchun kelgan shaxslar, shu jumladan, ommaviy axborot vositalari vakillarining sud binosiga kirishi sudning ichki faoliyatini tartibga soluvchi hujjatlar bilan oʻrnatilgan qoidalarga qatʼiy rioya qilingan holda taʼminlanishi lozim. Shu munosabat bilan sudlar ushbu hujjatlar bilan sud binosiga kirish joyida tanishish imkoniyatini taʼminlashlari zarur.

Bunda shuni nazarda tutish lozimki, chet davlatlar ommaviy axborot vositalari vakillari sud majlisi zaliga ular Oʻzbekiston Respublikasida akkreditatsiya qilinganligi toʻgʻrisida hujjat taqdim etgan taqdirda kiritiladilar.

17. Protsessual qonun talablariga muvofiq fuqarolik, jinoyat, iqtisodiy, maʼmuriy ishlar va maʼmuriy huquqbuzarliklarga oid ishlarni koʻrish natijasi boʻyicha qabul qilingan sud hujjatlari, sud muhokamasi ochiq yoki yopiq tarzda oʻtkazilishidan qatʼi nazar, oshkora eʼlon qilinadi, qonunda toʻgʻridan-toʻgʻri nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. Jumladan, voyaga yetmagan shaxsning huquqlari va qonuniy manfaatlariga tegishli yopiq sud majlisida koʻrilgan fuqarolik ishi boʻyicha sud qarori (masalan, farzandlikka olish haqidagi) oshkora eʼlon qilinmaydi.

18. Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, protsess ishtirokchisi boʻlmagan shaxslar, shu jumladan, ommaviy axborot vositalari vakillarining ochiq sud majlisida qatnashishini cheklovchi yoki ularga monelik qiluvchi sharoit yaratilishi man etiladi va bunday holat protsessual qonun buzilishi deb hisoblanadi va qonunda belgilangan javobgarlik kelib chiqishiga sabab boʻladi.

19. Sudlar faoliyati toʻgʻrisidagi axborot umumfoydalanish uchun ochiq hisoblanadi, axborotdan foydalanish qonun bilan cheklangan hollar bundan mustasno (Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyatining ochiqligi toʻgʻrisida”gi Qonuni 6-moddasi ).

Foydalanilishi cheklab qoʻyilgan axborotga, jumladan, quyidagilar kiradi:

davlat sirlariga doir, (Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat sirlari toʻgʻrisida”gi Qonuni 4-moddasi );

qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirga doir (masalan, farzandlikka olish siri) (Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 153-moddasi );

shifokorlik siriga doir (Oʻzbekiston Respublikasining “Fuqarolar sogʻligʻini saqlash toʻgʻrisida”gi Qonuni 25-moddasi beshinchi qismi , Oʻzbekiston Respublikasining “Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash toʻgʻrisida”gi Qonuni 19-moddasi );

qonunga asosan foydalanish cheklangan boshqa axborotlar.

Sud axborotning muayyan qismi foydalanish uchun cheklanganligini sabab qilib, talab etilgan axborotni berishini rad qilishga haqli emas. Bunday holatda axborotning umumfoydalanish uchun ochiq qismi taqdim etiladi.

20. Foydalanuvchilarga taqdim etilayotgan axborot oʻz vaqtida berilishi va qonunda belgilangan muddatda taqdim etilishi lozim.

21. Sudlar faoliyatiga doir maʼlumot foydalanuvchilarga ularning soʻroviga asosan, yaʼni ogʻzaki yoki yozma shaklda, shu jumladan, elektron hujjat koʻrinishidagi murojaatiga asosan taqdim etilishi mumkin. Umumjahon axborot Internet tarmogʻi (bundan buyon matnda Internet tarmogʻi deb yuritiladi) orqali sudga kelib tushgan soʻrovga, yaʼni elektron hujjat tarzidagi soʻrovga yozma soʻrovlarni rasmiylashtirishga nisbatan qoʻyiladigan talablar qoʻllaniladi.

Ogʻzaki soʻrov boʻyicha sudlar faoliyatiga doir maxsus tekshirishni va izlashni talab etmaydigan axborot taqdim etilishi mumkin. Masalan, ogʻzaki soʻrovga asosan sud majlisi vaqti va joyi, ish koʻrilishi bosqichi va natijasi haqidagi, ish sudlovga tegishliligi boʻyicha yuborilganligi haqidagi axborot berilishi mumkin.

22. Sudlar shuni inobatga olishlari lozimki, qonunga koʻra, maʼlumot taqdim etish toʻgʻrisidagi murojaatni koʻrib chiqish muddati uni roʻyxatga olingan kundan boshlanadi. Soʻralgan axborotni oʻz vaqtida taqdim etish maqsadida sudlar kelib tushgan murojaatlarni roʻyxatga olish va ularga javob berish yuzasidan sudda ish yuritishni tartibga soluvchi hujjatlarda belgilangan muddatlarga rioya etilishini taʼminlashlari lozim.

23. Sudlar shuni eʼtiborga olishlari lozimki, soʻralgan maʼlumot ommaviy axborot vositalarida eʼlon qilingan va (yoki) sudlarning Internet tarmogʻida rasmiy veb-saytlarida joylashtirilgan boʻlsa, sudlar ommaviy axborot vositasining nomi, sanasi va chiqish raqami hamda (yoki) rasmiy veb-saytning soʻralgan maʼlumot joylashtirilgan sahifasini koʻrsatish bilan cheklanishga haqli.

24. Foydalanuvchilarni arxiv fondlarida saqlanayotgan sudlar faoliyatiga doir axborot bilan tanishishi arxiv ishiga oid qonun hujjatlari hamda unga muvofiq qabul qilinayotgan boshqa hujjatlar bilan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

25. Sudlar faoliyatiga doir axborot ommaviy axborot vositalari va Internet tarmogʻi orqali tarqatiladi.

Sudlar faoliyatiga doir Internet tarmogʻida joylashtirilishi shart boʻlgan maʼlumotlar Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyatining ochiqligi toʻgʻrisida”gi Qonuni 5-moddasida keltirilgan roʻyxatdan kelib chiqqan holda belgilanishi lozim.

Oʻzbekiston Respublikasi “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonunining 66-moddasiga muvofiq ommaviy axborot vositalari oʻz xabarlarida muayyan ish yuzasidan sud muhokamasi natijalarini oldindan oʻzicha hal qilib qoʻyishga yoki sudga qanday shaklda boʻlmasin taʼsir koʻrsatishga haqli emas.

26. Sudlarning eʼtibori shunga qaratilsinki, sudlarning rasmiy veb-saytlarida sud qarorlari matnlarini joylashtirish FPK 12-moddasi yettinchi qismi , JPK 19-moddasi oʻn birinchi qismi , IPK 11-moddasi oltinchi qismi talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim. Sud qarorlari matnidan davlat sirlari yoki boshqa qonun bilan qoʻriqlanadigan sirga doir maʼlumotlar chiqarilishi lozim. Qonuniy kuchga kirgan sud qarorlari matni sudning rasmiy veb-saytida egasizlashtirilgan holda yoki protsess ishtirokchilari roziligi bilan toʻliq eʼlon qilinishi mumkin. Qonunga muvofiq eʼlon qilinishi talab etiladigan (masalan, normativ-huquqiy hujjatni yoki uning bir qismini haqiqiy emas deb topish haqidagi), sud qarorlari matnlari sudlar rasmiy veb-saytlarida toʻliq hajmda joylashtiriladi.

27. Foydalanuvchilarni sudlar ishi toʻgʻrisidagi kundalik axborot bilan tanishtirish uchun sud binolarida maʼlumotlar peshtaxtasi va (yoki) shunday vazifa bajaradigan texnik vositalar oʻrnatilishi lozim boʻlib, ularda quyidagi maʼlumotlar beriladi:

sudning huquqiy maqomini belgilovchi normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida (ularning roʻyxati);

sudning ish tartibi, ishonch telefoni raqamlari toʻgʻrisida;

arizalar, takliflar va shikoyatlarni qabul qilish tartibi toʻgʻrisida;

oʻtkaziladigan sud majlislari, shu jumladan, ochiq sud majlislari toʻgʻrisida;

sudning faoliyati toʻgʻrisidagi axborot berish tartibi toʻgʻrisida.

Axborot peshtaxtalari tashrif buyurgan shaxslarga qulay joylarda oʻrnatilgan boʻlishi lozim.

Oʻtkaziladigan ochiq sud majlislari haqidagi xabarlar tegishli sudning rasmiy veb-saytida ham eʼlon qilinishi lozim.

28. Sudlarda ularning faoliyati toʻgʻrisida axborot olishni taʼminlovchi qonunga zid boʻlmagan va sudyalar mustaqilligi prinsipini buzmaydigan boshqa usullardan ham foydalanish mumkin (xususan, fuqarolarni, jamoatchilik vakillarini qabul qilish, brifing, intervyu, matbuot konferensiyalarini oʻtkazish, ommaviy axborot vositalari va aholi oldida chiqishlar qilish, press-relizlar tarqatish va h.k.).

29. Jamoatchilik bilan doimiy aloqada boʻlishni taʼminlash maqsadida sudlarning rasmiy vakillari ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlik qiladi.

30. Jamoatchilikni sudlar faoliyati toʻgʻrisida xabardor etish maqsadida viloyatlar va ularga tenglashtirilgan sudlar, tumanlararo, tuman (shahar) sudlari raislari:

sudyalarning aholi bilan uchrashuvlarini tashkil etadi, shuningdek jamoatchilikni har chorakda sudning faoliyati toʻgʻrisida ommaviy axborot vositalari orqali xabardor qilib boradi.

31. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudining sudlov hayʼatlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi sudi, viloyatlar va Toshkent shahar sudlari raislari har chorakda ishlarning tegishlicha apellyatsiya, kassatsiya va taftish tartibida koʻrilishi yuzasidan har chorakda sud obzorlarining chop etilishini taʼminlasinlar.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisi K. KAMILOV

Plenum kotibi, Oliy sud sudyasi I. ALIMOV

Toshkent sh.,

2020-yil 21-fevral,

Toshkent sh.,

2020-yil 21-fevral,

04-son

04-son

lex.uz

ПЛЕНУМА Верховного суда Республики Узбекистан

Постановление

Об обеспечении открытости судебного разбирательства и права на получение информации о деятельности судов

В целях обеспечения открытости судебного разбирательства, реализации права на получение информации о деятельности судов, а также единообразного применения судами актов законодательства по данному вопросу, руководствуясь статьей 17 Закона Республики Узбекистан «О судах», Пленум Верховного суда Республики Узбекистан постановляет:

1. Обратить внимание судов, что открытость судебного разбирательства, своевременное и объективное информирование общественности о деятельности судов способствует повышению уровня правовой осведомленности общества, является важной гарантией осуществления правосудия, эффективным средством обеспечения общественного контроля за судебной деятельностью и повышения доверия общества к суду.

В связи с изложенным, судам следует создавать необходимые условия для обеспечения открытости судебного разбирательства и реализации права на получение информации о деятельности судов.

2. Судам следует иметь в виду, что обеспечение открытости судебного разбирательства, информированности граждан, организаций, общественных объединений, органов государственной власти, органов самоуправления граждан и представителей средств массовой информации о деятельности судов осуществляется в соответствии с Конституцией Республики Узбекистан, законами Республики Узбекистан « О судах », « О гарантиях и свободе доступа к информации », « О принципах и гарантиях свободы информации », « Об информатизации », « О защите профессиональной деятельности журналиста », « Об открытости деятельности органов государственной власти и управления », « Об общественном контроле », « О средствах массовой информации », иными нормативно-правовыми актами в порядке, установленном соответственно Гражданским процессуальным кодексом Республики Узбекистан (далее — ГПК), Уголовно-процессуальным кодексом Республики Узбекистан (далее — УПК), Экономическим процессуальным кодексом Республики Узбекистан (далее — ЭПК), Кодексом Республики Узбекистан об административном судопроизводстве (далее — КоАС), Кодексом Республики Узбекистан об административной ответственности (далее — КоАО ).

3. Не допускается ограничение права на получение информации о деятельности судов по признакам половой, расовой, национальной, языковой принадлежности, религиозного, социального происхождения, убеждений, личного и общественного положения граждан.

4. Открытость судебного разбирательства, доступ к информации о деятельности судов должны способствовать реализации задач гражданского, уголовного, экономического, административного судопроизводства, исключая какое-либо вмешательство в судебную деятельность, поскольку согласно статье 136 Конституции Республики Узбекистан судьи независимы и подчиняются только Конституции и закону.

5. Разъяснить, что средства массовой информации не вправе предрешать результаты судебного разбирательства по конкретному делу или иным образом воздействовать (оказать давление) на суд.

Судья не вправе давать интервью либо выступать в средствах массовой информации по делу, по которому судебное решение не вступило в законную силу.

6. Открытость судебного разбирательства обеспечивается посредством предоставления возможности присутствовать в судебном заседании лицам, не являющимся участниками процесса, в том числе представителям средств массовой информации.

Не допускается проведение открытых судебных заседаний в помещениях, исключающих возможность присутствия в них лиц, не являющихся участниками процесса.

Присутствие в открытом судебном заседании несовершеннолетних, не являющихся участниками процесса, допускается только с учетом требований соответствующего процессуального закона.

Учитывая, что присутствие представителей средств массовой информации в открытом судебном заседании в целях получения сведений по делу является законным способом получения информации, не допускается создание им препятствий в доступе в зал судебного заседания по основаниям, не предусмотренным законом.

7. Проведение разбирательства дела в закрытом судебном заседании полностью или в части возможно только по основаниям, предусмотренным законом ( часть вторая статьи 12 ГПК, части первая , третья , четвертая , пятая статьи 19 УПК, часть вторая статьи 11 ЭПК, часть вторая статьи 13 КоАС).

О проведении разбирательства дела в закрытом судебном заседании суд выносит мотивированное определение, в котором должны быть указаны конкретные обстоятельства, препятствующие свободному доступу в зал судебного заседания лиц, не являющихся участниками процесса, представителей средств массовой информации.

Информация о разбирательстве дела в закрытом судебном заседании должна быть общедоступной.

О проведении разбирательства дела в закрытом судебном заседании указывается также в протоколе судебного заседания и во вводной части принятого по делу судебного акта.

8. До оглашения определения суда о проведении разбирательства дела в закрытом судебном заседании не допускается удаление из зала судебного заседания лиц, не являющихся участниками процесса, представителей средств массовой информации. В тех случаях, когда решение о проведении разбирательства дела в закрытом судебном заседании принимается при назначении уголовного дела к судебному разбирательству, лица, не являющиеся участниками процесса, представители средств массовой информации в зал судебного заседания не допускаются.

После оглашения определения суда о проведении разбирательства дела в закрытом судебном заседании лица, не являющиеся участниками процесса, представители средств массовой информации удаляются из зала судебного заседания, о чем указывается в протоколе судебного заседания.

Если судом принято решение о проведении части разбирательства уголовного дела в закрытом судебном заседании, лица, не являющиеся участниками процесса, представители средств массовой информации не допускаются только на эту часть судебного разбирательства.

Проведение закрытого судебного заседания в режиме видеоконференцсвязи не допускается, а аудио- и видеозапись такого заседания не производится. За исключением случаев проведения видеозаписи отказа подсудимого от защитника.

При проведении закрытого судебного заседания не допускается формирование дела в электронной форме, а также публикация судебных решений в средствах массовой информации.

9. Суд рассматривает гражданское дело, а также дело, вытекающее из административных правоотношений, в закрытом судебном заседании, если в нем содержатся сведения, составляющие государственные секреты и иную охраняемую законом тайну, либо, если законом предусмотрено обязательное рассмотрение гражданского дела в закрытом судебном заседании.

По ходатайству участника процесса или инициативе суда суд вправе рассмотреть гражданское дело, а также дело, вытекающее из административных правоотношений, в закрытом судебном заседании в целях обеспечения права на неприкосновенность частной жизни либо сохранения сведений, составляющих охраняемую законом тайну ( части вторая и третья статьи 12 ГПК, часть вторая статьи 13 КоАС).

При этом необходимо иметь в виду, что ходатайство о проведении разбирательства дела в закрытом судебном заседании может исходить не только от лица, заявляющего ходатайство в своих собственных интересах, и (или) от его представителя, но и от лиц, которым в силу статей 50 , 52 ГПК предоставлено право действовать в защиту прав и законных интересов других лиц (например, от прокурора, органа опеки и попечительства и т.д.).

10. Проведение разбирательства уголовного дела в закрытом судебном заседании допускается при наличии оснований, предусмотренных частями первой и третьей статьи 19 УПК.

11. Разбирательство дела в закрытом судебном заседании в целях сохранения государственных секретов, коммерческой тайны и иной охраняемой законом тайны допускается только при наличии в деле сведений, которые в соответствии с Законом Республики Узбекистан « О государственных секретах », « О коммерческой тайне » и другими законодательными актами отнесены к государственным секретам, коммерческой тайне и иной охраняемой законом тайне.

12. Разбирательство дела в закрытом судебном заседании в целях сохранения коммерческой тайны может производиться, если обладатель такой информации, заявивший соответствующее ходатайство, принял меры по защите коммерческой тайны в соответствии со статьей 10 Закона Республики Узбекистан «О коммерческой тайне».

При решении вопроса о проведении разбирательства дела в закрытом судебном заседании по мотиву сохранения коммерческой тайны судам надлежит учитывать, что режим коммерческой тайны не может быть установлен в отношении сведений, предусмотренных в статье 5 Закона Республики Узбекистан «О коммерческой тайне».

13. При решении вопроса о проведении разбирательства дела в закрытом судебном заседании по мотиву обеспечения права лица на неприкосновенность частной жизни судам надлежит принимать во внимание характер и содержание сведений о частной жизни лица, а также возможные последствия разглашения таких сведений.

14. Следует иметь в виду, что по закону:

а) фотосъемка, видеозапись, а также трансляция в средствах массовой информации открытого судебного заседания допускается:

при рассмотрении гражданского дела — с разрешения председательствующего в судебном заседании после получения на это согласия сторон по делу;

при рассмотрении уголовного, административного, экономического дела и дела об административной ответственности — с разрешения председательствующего в судебном заседании после заслушивания мнения сторон;

б) аудиозапись открытого судебного заседания допускается:

при рассмотрении гражданского дела — с разрешения председательствующего в судебном заседании после получения на это согласия сторон по делу;

при рассмотрении уголовного дела и дела об административной ответственности — с разрешения председательствующего в судебном заседании после заслушивания мнения сторон.

Обратить внимание судов, что присутствующие в зале судебного заседания могут свободно вести письменные заметки, стенограмму по любому делу, а при рассмотрении экономического дела и дела, вытекающего из административных правоотношений, также аудиозапись.

Об удовлетворении либо отклонении ходатайств участников процесса, обращений представителей средств массовой информации суд выносит определение на месте, которое вносится в протокол судебного заседания.

Суд предупреждает представителей средств массовой информации об ответственности за правильность, правдивость, объективность и достоверность распространяемой информации, о чем вносится запись в протокол судебного заседания.

15. Действия лиц, осуществляющих фиксацию хода судебного заседания в допускаемых законом формах, не должны мешать порядку в судебном заседании.

Злоупотребление лицами, присутствующими в судебном заседании и пользующимися правом на фиксацию его хода, этим правом, является нарушением порядка в судебном заседании. В этом случае суд вправе применить к виновным лицам меры воздействия, предусмотренные процессуальным законом.

16. Следует иметь в виду, что лицам, посещающим судебное заседание, в том числе представителям средств массовой информации должен быть обеспечен вход в здание суда в строгом соответствии с порядком, установленным актами, регулирующими вопросы внутренней деятельности суда. В связи с этим судам необходимо обеспечить возможность ознакомления с этими документами при входе в здание суда.

При этом следует иметь в виду, что представители средств массовой информации иностранных государств допускаются в зал судебного заседания по предъявлению документа об их аккредитации в Республике Узбекистан.

17. В соответствии с требованием процессуального закона оглашение судебных актов, состоявшихся по результатам рассмотрения гражданских, уголовных, экономических, административных дел и дел об административных правонарушениях, осуществляется публично независимо от разбирательства дела в открытом или закрытом судебном заседании, за исключением случаев, прямо предусмотренных законом. В частности, решение суда по рассмотренному в закрытом судебном заседании гражданскому делу, затрагивающему права и законные интересы несовершеннолетнего (например, по делу об усыновлении (удочерении), объявляется непублично.

18. Обратить внимание судов, что запрещается создание условий, ограничивающих или исключающих доступ в открытое судебное заседание лиц, не являющихся участниками процесса, в том числе представителей средств массовой информации, что является нарушением процессуального закона и влечет установленную законом ответственность.

19. Информация о деятельности судов является общедоступной, за исключением случаев ограничения доступа к информации законом ( статья 6 Закона Республики Узбекистан «Об открытости деятельности органов власти и управления»).

К информации ограниченного доступа относятся, в частности, сведения, составляющие:

государственные секреты ( статья 4 Закона Республики Узбекистан «О государственных секретах»);

иную охраняемую законом тайну (например, тайну усыновления (удочерения) ( статья 153 Семейного кодекса Республики Узбекистан);

врачебную тайну ( часть пятая статьи 25 Закона Республики Узбекистан «Об охране здоровья граждан», статья 19 Закона Республики Узбекистан «Об охране репродуктивного здоровья граждан»);

иные сведения, доступ к которым ограничен на основании закона.

Суд не вправе отказать в предоставлении запрашиваемой информации, ссылаясь на то, что ее часть относится к информации ограниченного доступа. В таком случае предоставляется общедоступная часть информации.

20. Предоставляемая пользователям информация о деятельности судов должна быть своевременной и предоставляться в установленные законом сроки.

21. Информация о деятельности судов может быть предоставлена пользователям по их запросу, то есть обращению в устной или письменной форме, в том числе в виде электронного документа. К запросу, поступившему в суд по всемирной информационной сети Интернет (далее — сети Интернет), то есть запросу в виде электронного документа, применяются общие требования, предьявляемые к оформлению письменных запросов.

По устному запросу может быть предоставлена информация о деятельности суда, не требующая специальной проверки и поиска. Например, по устному запросу может быть предоставлена информация о времени и месте судебного заседания, о стадии и результате рассмотрения дела, о передаче дела по подсудности.

22. Судам следует учитывать, что по закону течение срока рассмотрения запроса о предоставлении информации начинается со дня его регистрации. В целях своевременного предоставления запрашиваемой информации судам надлежит обеспечивать соблюдение сроков регистрации поступивших запросов, а также ответов на них, которые установлены актами, регулирующими делопроизводства в суде.

23. Судам следует учитывать, что, если запрашиваемая информация опубликована в средствах массовой информации и (или) размещена на официальных веб-сайтах судов в сети Интернет, суды вправе ограничиться указанием названия, даты выхода и номера средства массовой информации, в котором опубликована запрашиваемая информация, и (или) электронного адреса официального веб-сайта с указанием страницы, на которой размещена запрашиваемая информация.

24. Ознакомление пользователей с информацией о деятельности судов, находящейся в архивных фондах, осуществляется в порядке, установленном законодательством об архивном деле и принимаемыми в соответствии с ним иными актами.

25. Информация о деятельности судов распространяется через средства массовой информации и в сети Интернет.

Информация о деятельности судов, подлежащая обязательному размещению в сети Интернет, должна определяться исходя из перечня, приведенного в статье 5 Закона Республики Узбекистан «Об открытости деятельности органов государственной власти и управления».

В соответствии со статьей 66 Закона Республики Узбекистан «О судах» средства массовой информации не вправе предрешать в своих сообщениях результаты судебного разбирательства по конкретному делу или в какой бы то ни было форме воздействовать на суд.

26. Обратить внимание судов, что размещение на официальных веб-сайтах судов текстов судебных решений должно осуществляться в соответствии с требованиями части седьмой статьи 12 ГПК, части одиннадцатой статьи 19 УПК, части шестой статьи 11 ЭПК. Из текстов судебных актов подлежат исключению сведения, составляющие государственные секреты или иную охраняемую законом тайну. Тексты вступивших в законную силу судебных решений могут быть опубликованы на официальном веб-сайте суда с обезличиванием или с согласия участников процесса полностью. При этом тексты судебных решений, подлежащих в силу закона опубликованию (например, текст решения суда о признании нормативно-правового акта или его части недействительным), размещаются на официальных веб-сайтах судов в полном объеме.

27. В целях ознакомления пользователей с текущей информацией о работе судов в помещениях судов должны быть установлены информационные стенды и (или) технические средства аналогичного назначения, на которых размещаются сведения:

о нормативно-правовых актах, определяющих правовой статус суда (их перечень);

о режиме работы суда, номерах телефона доверия;

о порядке приема заявлений, предложений и жалоб;

о предстоящих судебных заседаниях, в том числе и об открытых судебных заседаниях;

о порядке предоставления информации о деятельности суда.

Информационные стенды должны быть размещены в местах, доступных для посетителей.

Сведения о предстоящих открытых судебных заседаниях должны публиковаться также на официальном веб-сайте соответствующего суда.

28. В судах могут быть использованы и другие способы обеспечения доступа к информации о деятельности судов, которые не противоречат закону и не нарушают принцип независимости судей (в частности, прием граждан, представителей общественности, проведение брифингов, интервью, пресс-конференций, выступления в средствах массовой информации и перед населением, распространение пресс-релизов и т.п.).

29. Для поддержания постоянной связи с общественностью официальные представители судов взаимодействуют со средствами массовой информации.

30. В целях информирования общественности о деятельности судов председатели областных и приравненных к ним судов, межрайонных, районных (городских) судов должны:

организовать встречи судей с населением, а также каждый квартал информировать общественность о деятельности судов через средства массовой информации.

31. Судебным коллегиям Верховного суда Республики Узбекистан, председателям Суда Республики Каракалпакстан, областных и Ташкентского городского судов обеспечить ежеквартальное опубликование обзоров судебной практики по рассмотрению дел соответственно в апелляционном, кассационном и ревизионном порядке.

Председатель Верховного суда Республики Узбекистан К. КАМИЛОВ

Секретарь Пленума, судья Верховного суда И. АЛИМОВ

г. Ташкент,

21 февраля 2020 г.,

г. Ташкент,

21 февраля 2020 г.,

№ 04

№ 04

lex.uz