📅 2020-yil 17-iyun · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2020-yil 17-iyun · Prezident qarorlari
Rasmiy matn. Rasmiy hujjat. Tahririy izohlar kiritilmagan.
📅 2020 йил 17 июнь · Президент қарорлари
Расмий матн. Расмий ҳужжат. Таҳририй изоҳлар киритилмаган.
📅 17 июня 2020 г. · Постановления Президента
Официальный текст. Официальный документ. Редакционные примечания не включены.
📅 17 June 2020 · Presidential resolutions
Official text. Official document. Editorial notes are not included.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг
Қарори
НИЗОМ
СХЕМАСИ
Низоларни муқобил ҳал этишнинг механизмларини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида
Мамлакатда давлат органларининг аҳоли билан мулоқотини такомиллаштириш, фуқаролар ҳуқуқ ва эркинликларининг ишончли ҳимоясини таъминлаш ҳамда уларнинг муаммоларини ҳал этишнинг замонавий механизмларини жорий қилиш борасида изчил ишлар амалга оширилмоқда.
Шу билан бирга, ушбу соҳада ислоҳотларнинг ҳозирги босқичи давлат органларида низоларни судгача кўриб чиқишнинг ягона тизимини яратиш, медиация, ҳакамлик судлари ҳамда халқаро арбитражларни фуқаролар ҳамда тадбиркорларнинг ишончига сазовор бўладиган низоларни ҳал этувчи самарали муқобил институтларга айлантириш лозимлигини тақозо этмоқда.
Жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш тизимини такомиллаштириш, низоларни ҳал қилишнинг муқобил имкониятларини кенгайтириш, шунингдек, судларда иш ҳажмини мақбуллаштиришда медиация институти, ҳакамлик судлари ва халқаро арбитражларнинг ролини тубдан ошириш мақсадида:
1. Маълумот учун қабул қилинсинки:
Ўзбекистон Республикаси Иқтисодий процессуал кодекси ва Фуқаролик процессуал кодексига мувофиқ ишни судда кўришга тайёрлаш пайтида судья тарафлардан келишув битимини тузиш эҳтимолини ёки низони ҳал қилишнинг муқобил усуллари эҳтимолини аниқлайди ва уларнинг ҳуқуқий оқибатларини тушунтиради;
ҳуқуқий жамиятда низони ҳал этишнинг муқобил механизмлари яратилиши жисмоний ва юридик шахсларнинг бузилган ҳуқуқларини тиклашга эришишнинг самарали воситаси сифатида баҳоланади.
2. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигининг 2020 йил 1 августдан бошлаб эксперимент тариқасида:
Давлат божхона қўмитаси, Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси, Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармаси ҳамда Наманган, Бухоро ва Тошкент вилоятлари ҳокимликлари ҳузурида Жисмоний ва юридик шахслар ҳамда давлат органлари ўртасидаги низоларни судгача ҳал қилиш бўйича апелляция кенгашларини (кейинги ўринларда — Апелляция кенгаши) ташкил этиш тўғрисидаги;
жисмоний ва юридик шахсларнинг давлат органлари ёки мансабдор шахсларнинг ғайриқонуний хатти-ҳаракатлари (қарорлари) ёхуд ҳаракатсизлиги натижасида ўз ҳуқуқлари ва эркинликлари ҳамда қонун билан қўриқланадиган манфаатлари бузилганлиги ҳақидаги мурожаатлари Апелляция кенгаши томонидан кўриб чиқилиши тартибини ўрнатиш тўғрисидаги таклифларига розилик берилсин.
Белгилансинки, мазкур тартиб жисмоний ва юридик шахсларнинг бундай ишлар юзасидан тўғридан-тўғри бошқа ваколатли давлат органларига мурожаат қилиш ҳуқуқини истисно этмайди.
3. Қуйидагилар Апелляция кенгашининг асосий вазифалари этиб белгилансин:
жисмоний ва юридик шахслар ҳамда давлат органи ўртасида юзага келадиган низоларни судгача кўриб чиқиш ва хулоса қабул қилиш орқали уларни ҳал этиш чораларини кўриш;
мурожаатни кўриб чиқишда қонун ҳужжатида турлича талқин этилиши мумкин бўлган нормалар аниқланган, у амалиётда нотўғри ёки зиддиятли тарзда қўлланилган тақдирда, уларни белгиланган тартибда расмий шарҳлашни ташкиллаштириш бўйича чораларни кўриш;
мурожаатни кўриб чиқишда аниқланган қонун ҳужжатларидаги бўшлиқларни бартараф этиш бўйича таклифлар киритиш.
4. Белгилансинки:
Апелляция кенгашининг таркиби тегишли давлат органи раҳбарининг қарори билан икки ярим йил муддатга тасдиқланади;
Апелляция кенгаши 7 нафардан 11 нафаргача аъзолардан иборат таркибда тузилиши мумкин;
Апелляция кенгаши аъзолигига амалий тажрибага ва обрў-эътиборга эга давлат органининг марказий аппарати таркибий бўлинмалари раҳбарлари ва ходимлари, шунингдек соҳада катта амалий тажриба ёки илмий салоҳиятга эга бўлган обрўли фуқаролар қабул қилинади. Бунда, давлат органининг марказий аппарати таркибий бўлинмалари раҳбарлари ёки ходимлари ҳисобланмаган Апелляция кенгаши аъзолари жами Кенгаш аъзоларининг бешдан бир қисмидан ошиб кетмаслиги лозим;
Апелляция кенгаши унда кўриб чиқилаётган масалалар юзасидан тавсиявий тусга эга бўлган хулоса қабул қилади. Апелляция кенгаши томонидан қабул қилинган хулоса уч кун муддатда давлат органи раҳбарига кўриб чиқиш учун, бошқа манфаатдор тарафларга маълумот учун юборилади;
Апелляция кенгашининг хулосасини қабул қилиб олган давлат органи раҳбари ёки унинг ўринбосари уни инобатга олиши ёки ёзма асослантирилган тарзда рад этиши мумкин. Бунда, давлат органи раҳбари ёки унинг ўринбосари қабул қилинган қарор тўғрисида уч кун муддатда Апелляция кенгаши ва тарафларни ёзма ёки электрон тарзда хабардор қилади.
5. Жисмоний ва юридик шахслар ҳамда давлат органлари ўртасидаги низоларни судгача ҳал қилиш бўйича апелляция кенгаши тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
6. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги (Р. Давлетов, М. Икрамов):
Апелляция кенгаши ташкил этилаётган давлат органларининг бу борадаги фаолиятини доимий равишда мониторинг қилиб борсин ҳамда тизимнинг самарали ишлашини таъминлаш мақсадида уларга амалий ва услубий жиҳатдан кўмаклашсин;
2021 йил 1 июлга қадар мазкур қарорнинг 2-бандига асосан жорий этилаётган эксперимент натижаларини кенг қамровли таҳлил қилган ҳолда, уни кейинчалик бошқа давлат органларида ҳам жорий этишнинг мақсадга мувофиқлиги юзасидан Вазирлар Маҳкамасига асослантирилган таклифлар киритсин.
7. Белгилансинки, қуйидагилар:
низоларни муқобил усулда ҳал этиш билан шуғулланувчи профессионал медиаторларнинг ўзаро бирлашувига асосланган Медиация маркази;
профессионал медиаторлар, ҳакамлик судлари ва халқаро арбитражларнинг ўзаро бирлашувига асосланган Низоларни муқобил усулда ҳал этиш маркази нодавлат нотижорат ташкилоти сифатида ташкил этилиши ва фаолият юритиши мумкин.
8. Медиация маркази ва Низоларни муқобил усулда ҳал этиш марказининг (кейинги ўринларда — Марказлар) асосий вазифалари этиб қуйидагилар белгилансин:
медиация, ҳакамлик судлари ва халқаро арбитраж фаолиятига низоларни муқобил усулда ҳал этиш тартиб-таомилини амалга ошириш учун шарт-шароит яратиш;
медиация, ҳакамлик суди ва халқаро арбитраж ишларини кўриш билан боғлиқ фаолиятга аралашмаслик принципи асосида иш юритиш;
медиация, ҳакамлик судлари ҳамда халқаро арбитраж соҳаларида мутахассисларни тайёрлаш ва малакасини ошириш учун ўқув курсларини ташкил этиш. Бунда, медиаторларни тайёрлаш 72 соатдан кўп бўлмаган ўқув курслари бўйича амалга оширилади ва уларни муваффақиятли якунлаган тингловчиларга сертификат берилади;
медиация ва низоларни муқобил ҳал этишнинг бошқа усуллари ривожланиши ва кенг оммалашувига кўмаклашиш, бу соҳада семинарлар, тренинглар ва конференциялар ташкил этиш.
9. Белгилансинки, Марказлар:
а) тингловчиларга таълим беришни ташкиллаштириш учун:
шартнома асосида олий таълим муассасаларининг малакали педагогларини, шунингдек, миллий ва хорижий медиатор, ҳакамлик судьялари ва арбитрларни ҳамда вазирлик ва идораларнинг малакали мутахассисларини жалб этиши мумкин;
етакчи хорижий медиация ва арбитраж марказлари билан ҳамкорликни йўлга қўйиши, низоларни муқобил усулда ҳал этиш соҳасида тажриба алмашиши, шунингдек, низоларни ҳал этишга хорижий медиаторлар ва арбитрларни жалб этиши мумкин;
б) медиация, ҳакамлик суди ва халқаро арбитраж фаолияти юзасидан адлия органларига ҳисоботлар топширишдан озод этилади;
в) олий маълумотга эга раҳбарни қўшиб ҳисоблаганда камида беш нафар ходимга эга бўлишлари керак.
10. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги (Р. Давлетов, М. Икрамов):
а) профессионал медиаторлар, ҳакамлик судлари ва халқаро арбитражлар ўртасида доимий равишда Марказлар ташкил этилишининг ижобий тарафлари ҳақидаги тарғибот ишларини ва бу борадаги фаолиятни мониторинг қилиб борсин ҳамда ҳар чоракда амалга оширилаётган ишлар тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига ахборот киритиб борсин;
б) икки ой муддатда илғор хорижий тажрибадан келиб чиқиб:
медиаторларни тайёрлаш бўйича ўқув курсларининг намунавий дастурини ишлаб чиқсин;
Бош прокуратура билан биргаликда медиация институтининг жиноят процессига татбиқ этилиши мақсадга мувофиқлиги бўйича таклифларни Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрациясига киритсин.
11. Тошкент давлат юридик университети ва Юристлар малакасини ошириш марказининг улар муассислигида Ўзбекистон низоларни ҳал этиш марказини ташкил этиш тўғрисидаги таклифи маъқуллансин.
12. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги (Р. Давлетов, М. Икрамов) Тошкент давлат юридик университети ва Юристлар малакасини ошириш маркази билан биргаликда Тошкент медиация маркази фаолиятини ташкиллаштириш ҳамда 2021 йил 1 январга қадар Тошкент медиация марказини жаҳоннинг медиация институти ривожланган мамлакатлар тажрибасидан келиб чиқиб, тайёрланган бино ва жиҳозлар билан таъминлаш чораларини кўрсин.
13. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Давлат хизматлари агентлиги Тошкент шаҳар ҳокимлиги билан биргаликда Тошкент шаҳрида:
2020 йил 1 июлдан бошлаб, эксперимент тариқасида, давлат хизматлари марказлари биноларида низолашувчи фуқароларга медиатор хизматидан фойдаланиш учун алоҳида хоналар ажратсин;
экспериментнинг ижобий натижалари асосида 2021 йил 1 апрелга қадар ушбу амалиётни барча давлат хизматлари марказлари биноларида татбиқ этиш юзасидан Вазирлар Маҳкамасига асослантирилган таклифларни киритсин.
14. Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги бир ой муддатда белгиланган тартибда профессионал медиаторликни касб сифатида Хизматчиларнинг асосий лавозимлари ва ишчилар касблари классификаторига киритсин.
15. Ўзбекистон Республикаси Судьялар олий кенгаши, Олий суди Адлия вазирлиги билан биргаликда икки ой муддатда профессионал медиаторлар ва ҳакамлик судлари реестрларига киритилган профессионал медиаторлар ҳамда ҳакамлик суди судьялари тўғрисидаги маълумотларнинг барча суд биноларида жойлаштирилишини таъминлаш бўйича зарур чораларни кўрсин.
16. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги (Р. Давлетов, М. Икрамов) доимий равишда:
Олий суд, Ташқи ишлар вазирлиги ва Мутахассисларни хорижда тайёрлаш ва ватандошлар билан мулоқот қилиш бўйича «Эл-юрт умиди» жамғармаси билан биргаликда профессионал медиаторлар, ҳакамлик судьяларини тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва малакасини оширишга масъул ходимлар учун низоларни судгача ҳал этиш бўйича илғор тажрибани ривожланган хорижий давлатларда ўрганишни ташкил этсин;
Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги ҳамда Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси билан биргаликда оммавий ахборот воситаларида низоларни ҳал этишда медиация, ҳакамлик судлари ва халқаро арбитраж институтининг афзалликларига бағишланган ижтимоий роликлар, кўрсатув ва эшиттиришларни эфирга узатиш ҳамда аҳоли ва тадбиркорлик субъектлари эътиборига етказиш чораларини кўрсин.
17. Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги Адлия вазирлиги билан биргаликда уч ой муддатда 2021/2022 ўқув йилидан бошлаб тегишли олий таълим муассасаларида илғор хорижий тажрибалар асосида медиация, ҳакамлик суди ва халқаро арбитраж соҳалари учун низоларни ҳал этишнинг муқобил йўналишларига оид бўлган магистратура мутахассисликларини ташкил этиш юзасидан Вазирлар Маҳкамасига асослантирилган таклифлар киритсин.
18. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги икки ой муддатда қонун ҳужжатларига ушбу қарордан келиб чиқадиган ўзгартириш ва қўшимчалар тўғрисида Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритсин.
19. Мазкур қарорнинг ижросини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А.Н. Арипов ва Ўзбекистон Республикаси Президенти маслаҳатчисининг ўринбосари У.Ш. Ташходжаев зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 17 июндаги ПҚ-4754-сон қарорига ИЛОВА
Жисмоний ва юридик шахслар ҳамда давлат органлари ўртасидаги низоларни судгача ҳал қилиш бўйича апелляция кенгаши тўғрисида
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом Жисмоний ва юридик шахслар ҳамда давлат органлари ўртасидаги низоларни судгача ҳал қилиш бўйича апелляция кенгашининг (кейинги ўринларда — Апелляция кенгаши) мақоми, асосий вазифалари, ҳуқуқ ва мажбуриятлари, шунингдек, фаолиятини ташкил этиш тартибини белгилайди.
2. Апелляция кенгаши тегишли давлат органи ҳузурида низоларни судгача ҳал қилиш мақсадида тузиладиган коллегиал-маслаҳат органи ҳисобланади.
Апелляция кенгаши аъзолари ўз фаолиятини жамоатчилик асосида амалга оширади.
3. Апелляция кенгаши ўз фаолиятини Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномалари, Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарорларига, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари, қарорлари ва фармойишларига, Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари ва фармойишларига, шунингдек, ушбу Низомга ва бошқа қонун ҳужжатларига мувофиқ амалга оширади.
4. Апелляция кенгаши давлат органлари, бошқа ташкилотлар, мансабдор шахслар ва фуқаролардан мустақил равишда жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини кўриб чиқади ва улар бўйича хулосалар тузади.
2-боб. Апелляция кенгашининг асосий вазифалари
5. Қуйидагилар Апелляция кенгашининг асосий вазифалари ҳисобланади:
жисмоний ва юридик шахслар ҳамда давлат органлари ўртасида юзага келадиган низоларни судгача кўриб чиқиш ва хулоса қабул қилиш орқали уларни ҳал қилиш чораларини кўриш;
мурожаатни кўриб чиқишда қонун ҳужжатида турлича талқин этилиши мумкин бўлган нормалар аниқланган, у амалиётда нотўғри ёки зиддиятли тарзда қўлланилган тақдирда, уларни белгиланган тартибда расмий шарҳлашни ташкиллаштириш бўйича чораларни кўриш;
мурожаатни кўриб чиқишда аниқланган қонун ҳужжатларидаги бўшлиқларни бартараф этиш бўйича таклифлар киритиш.
6. Апелляция кенгаши мурожаатларни кўриб чиқишда:
тенг ҳуқуқлилик, холислик, қонунийлик, коллегиаллик ва ҳуқуқни қўллаш амалиётининг бирхиллигини таъминлаш;
мурожаат этувчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига риоя қилиш;
жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатлари тўғрисидаги қонун ҳужжатларида бартараф этиб бўлмайдиган барча қарама-қаршиликлар ва ноаниқликларни мурожаат этувчининг фойдасига талқин қилиш принципларига асосланади.
3-боб. Апелляция кенгашининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари
7. Апелляция кенгаши мурожаатни кўриб чиқишда қуйидаги ҳуқуқларга эга:
мурожаат этувчилар, шунингдек, бошқа манфаатдор шахслардан мурожаатни кўриб чиқиш учун зарур бўлган қўшимча материаллар ва маълумотларни сўраб олиш;
давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат нотижорат ташкилотларидан Апелляция кенгаши ваколатларига тааллуқли масалалар бўйича маълумотномалар, ахборот-таҳлилий материалларни белгиланган тартибда сўраш ва бепул олиш;
қўшимча экспертиза тайинлаш, уни ўтказиш учун мустақил эксперт ва маслаҳатчиларни жалб этиш;
мураккаб масалаларни ўз ичига олган мурожаатларни кўриб чиқиш учун Апелляция кенгаши аъзоларидан ишчи ва эксперт гуруҳлари ташкил этиш;
зарурат бўлганда, мурожаатларни кўриб чиқишда қатнашиш учун давлат органлари, илмий ва таълим муассасалари, нодавлат нотижорат ташкилотларидан мутахассислар ва экспертларни таклиф қилиш.
Апелляция кенгаши қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлиши мумкин.
8. Апелляция кенгаши мурожаатни кўриб чиқиш жараёнида қуйидагиларга мажбур:
қонун ҳужжатларига ва мазкур Низом талабларига қатъий риоя қилиш;
фуқароларнинг шаъни ва қадр-қимматини камситишга, уларнинг шахсий ҳаётига аралашувга йўл қўймаслиги;
мурожаатни кўриб чиқиш юзасидан қабул қилинган хулосалар ҳаққонийлигини ва асосланганлигини таъминлаши;
давлат органи фаолияти билан боғлиқ қонун ҳужжатларида белгиланган чекловларга амал қилиши;
давлат органи ва унинг мансабдор шахсларининг ўз ваколатлари доирасида амалга оширадиган фаолиятига аралашмаслиги;
давлат органи ва унинг мансабдор шахслари фаолият кўрсатиши учун тўсқинлик қилмаслиги;
мурожаатни кўриб чиқиш давомида олинган ахборотнинг, агар бундай ахборотни тарқатиш қонун билан чекланган бўлса, сир сақланишига риоя қилиши.
Апелляция кенгашига мурожаатни кўриб чиқиш жараёнида қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа мажбуриятлар ҳам юкланиши мумкин.
4-боб. Апелляция кенгаши фаолиятини ташкил этиш тартиби
9. Апелляция кенгашининг таркиби тегишли давлат органи раҳбарининг қарори билан икки ярим йил муддатга тасдиқланади.
Апелляция кенгаши 7 нафардан 11 нафаргача аъзолардан иборат таркибда тузилиши мумкин.
Апелляция кенгашининг таркибига унинг раиси, раис ўринбосари, котиби ва бошқа аъзолари киради.
Апелляция кенгаши аъзолигига амалий тажрибага ва обрў-эътиборга эга давлат органининг марказий аппарати таркибий бўлинмалари раҳбарлари ва ходимлари, шунингдек соҳада катта амалий тажриба ёки илмий салоҳиятга эга бўлган обрўли фуқаролар қабул қилинади.
Бунда, давлат органининг марказий аппарати таркибий бўлинмалари раҳбарлари ёки ходимлари ҳисобланмаган Апелляция кенгаши аъзолари жами Кенгаш аъзоларининг бешдан бир қисмидан ошиб кетмаслиги лозим.
Апелляция кенгаши раиси ва ўринбосари унинг аъзолари томонидан Апелляция кенгаши аъзолари орасидан яширин овоз бериш йўли билан сайланади.
10. Қуйидаги ҳолатларда Апелляция кенгашининг раиси, раис ўринбосари, котиби ва аъзолари унинг таркибидан чиқарилиши мумкин:
улар томонидан Апелляция кенгаши таркибидан чиқиш тўғрисида ариза берилганда;
улар ишлаётган ташкилот билан тузилган меҳнат шартномалари бекор қилинганда;
Апелляция кенгашининг мажлисларида мунтазам равишда иштирок этмаганда;
мазкур Низомнинг 8-бандида назарда тутилган мажбуриятларни бажармаганда;
уларга нисбатан чиқарилган суднинг айблов ҳукми қонуний кучга кирганда;
суднинг қонуний кучга кирган ҳал қилув қарори асосида улар муомалага лаёқатсиз, бедарак йўқолган ёки вафот этган деб топилганда;
вафот этганда.
11. Қуйидаги ҳолларда Апелляция кенгаши аъзоси Кенгаш кун тартибига киритилган масалалар юзасидан мажлисда иштирок этиши мумкин эмас ва рад қилиниши лозим, агар у:
ишнинг натижасидан шахсан, бевосита ёки билвосита манфаатдор бўлса ёхуд унинг холислиги ва беғаразлигига шубҳа туғдирадиган бошқа ҳолатлар мавжуд бўлса;
тараф ёки ишда иштирок этувчи бошқа шахсларнинг қариндоши бўлса.
12. Апелляция кенгашининг раиси:
Апелляция кенгаши фаолиятига раҳбарлик қилади ва Кенгаш зиммасига юклатилган вазифаларнинг бажарилиши учун шахсан жавоб беради;
Апелляция кенгашининг мажлисларини чақиради ва унда раислик қилади;
Апелляция кенгаши ваколатига тааллуқли масалаларни унинг кўриб чиқиши учун киритади;
давлат органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва халқаро ташкилотлар билан муносабатларда Апелляция кенгаши номидан иш кўради;
Апелляция кенгаши аъзолари ўртасида вазифаларни тақсимлайди;
Апелляция кенгаши номидан хулосаларни, мажлислар баённомаларини ва бошқа ҳужжатларни имзолайди;
Апелляция кенгаши мажлислари кун тартибини белгилайди, Апелляция кенгаши ва тарафларни чақиради;
Апелляция кенгаши томонидан қабул қилинган хулосаларнинг ижросини мониторинг қилади;
юкланган вазифаларнинг бажарилиши бўйича Апелляция кенгаши аъзолари ишини мувофиқлаштиради;
давлат органининг расмий веб-сайтида ва бошқа ресурсларда жойлаштириладиган Апелляция кенгашининг фаолияти тўғрисидаги маълумотлар мазмуни бўйича таклифлар киритади ва уни давлат органи раҳбари билан келишади;
Апелляция кенгаши томонидан қабул қилинган хулосалар низоларни ҳал қилишда инобатга олиниши юзасидан тегишли давлат органи раҳбари билан ҳамкорлик қилади;
Апелляция кенгаши ишининг самарадорлигини оширишга қаратилган бошқа ҳаракатларни бажаради.
13. Апелляция кенгашининг раиси бўлмаган тақдирда, унинг вазифаларини раис ўринбосари бажаради.
14. Апелляция кенгашининг котиби:
мурожаатларни қабул қилади ва рўйхатдан ўтказади;
Апелляция кенгашининг навбатдаги мажлисига барча зарур материаллар ўз вақтида тайёрланишини таъминлайди, давлат органи ходимларидан зарур ҳужжатлар ва маълумотларни сўраб олади;
кун тартибига мувофиқ Апелляция кенгаши мажлислари ўтказилишини ташкил этади;
Апелляция кенгаши мажлиси ўтказиладиган сана, жой ва таклиф этиладиган шахслар рўйхатини Апелляция кенгашининг раиси билан келишади;
Апелляция кенгашининг аъзоларини ва таклиф этилган шахсларни Апелляция кенгаши мажлиси ўтказиладиган жой, сана ва вақт ҳақида хабардор қилади;
кун тартибидаги масалаларни кўриб чиқиш учун зарур бўлган материалларни Апелляция кенгаши аъзоларига тарқатади;
Апелляция кенгаши хулосаларининг давлат органи томонидан инобатга олиниши ёки рад этилиши ҳолати устидан мониторинг олиб боради ҳамда унинг натижаларини Апелляция кенгаши мажлисида кўриб чиқиш бўйича таклифлар киритади;
Апелляция кенгаши мажлисининг хулосасини ва баённомасини расмийлаштиради ҳамда хулосанинг Апелляция кенгаши аъзолари ҳамда бошқа манфаатдор шахсларга жўнатилишини таъминлайди;
Апелляция кенгашининг фаолиятини услубий, ташкилий-ҳуқуқий ва ташкилий-техник жиҳатдан таъминлаш масалаларини ҳал қилади;
Апелляция кенгашининг самарали ишлашини таъминлаш бўйича бошқа ваколатларни амалга оширади.
15. Апелляция кенгашида жисмоний ва юридик шахсларнинг давлат органлари ёки мансабдор шахсларнинг ғайриқонуний хатти-ҳаракатлари (қарорлари) ёхуд ҳаракатсизлиги натижасида ўз ҳуқуқлари ва эркинликлари ҳамда қонун билан қўриқланадиган манфаатлари бузилганлиги ҳақидаги мурожаатлари мазкур Низомга иловада келтирилган схемага мувофиқ кўриб чиқилади.
Жисмоний ва юридик шахслар низоли масалани Апелляция кенгашида кўриб чиқиш учун ушбу Кенгаш тузилган давлат органига ёзма (электрон) тарзда мурожаат қилади.
Давлат органининг раҳбари (ёки унинг ўринбосарлари) томонидан мурожаат унинг муаллифини хабардор этган ҳолда у келиб тушган кундан бошлаб бир кун ичида кўриб чиқиш учун Апелляция кенгашига юборади.
Давлат органига келиб тушган такрорий мурожаатларда Апелляция кенгаши ваколатига кирадиган масалалар келтирилган бўлса, давлат органи раҳбари мазкур мурожаатни кўриб чиқиш учун Апелляция кенгашига ўз ташаббусига кўра ҳам жўнатиши мумкин.
Давлат органига келиб тушган такрорий мурожаат кўриб чиқиш учун Апелляция кенгашига жўнатилганҳолларда, бу ҳақда мурожаат этувчига дарҳол ёзма ёки электрон хабар юборилади.
16. Мурожаат Апелляция кенгашига келиб тушган кундан эътиборан ўн беш кун мобайнида, қўшимча ўрганиш ва (ёки) текшириш, қўшимча ҳужжатларни сўраб олиш талаб этилганда эса бир ойгача бўлган муддатда кўриб чиқилади.
Юзага келган низоли ҳолатни кўриб чиқиш учун текшириш ўтказиш, қўшимча материалларни сўраб олиш ёхуд бошқа чора-тадбирлар кўриш зарур бўлган ҳолларда, уларни кўриб чиқиш муддатлари Апелляция кенгашининг раиси томонидан, истисно тариқасида, кўпи билан бир ойга узайтирилиши мумкин, бу ҳақда мурожаат этувчига дарҳол ёзма ёки электрон хабар юборилади.
17. Апелляция кенгашининг аъзолари ўз мажлисларида кўриб чиқиладиган масалаларни муҳокама қилиш ва ҳал қилишда ўз ваколатини бошқа шахсларга ўтказиш ҳуқуқига эга эмас.
Апелляция кенгашининг аъзолари:
ўз зиммаларига юклатилган вазифаларни бажариш учун давлат органи томонидан ташкил этиладиган ҳайъат мажлисларида ва бошқа оммавий тадбирларда иштирок этади;
Апелляция кенгаши иш режаларининг лойиҳаларини тайёрлайди, уларни Апелляция кенгашида кўриб чиқиш учун киритади ва тасдиқланган иш режалари бажарилишини таъминлайди;
давлат органи фаолиятининг самарадорлигини ошириш бўйича таклифлар ва тавсияларни ишлаб чиқишда ҳамда амалга оширишда қатнашади;
Апелляция кенгашининг кун тартибига киритилган масалалар юзасидан таҳлилий материаллар тайёрлайди;
Апелляция кенгашининг ваколатига кирадиган масалалар билан боғлиқ мурожаатларни кўриб чиқади ва натижалари бўйича тегишли ҳужжатларни тайёрлайди;
Апелляция кенгашининг зиммасига юкланган вазифаларга мувофиқ бошқа ваколатларни ҳам амалга оширади.
18. Апелляция кенгаши мажлиси кун тартибининг лойиҳаси котиб томонидан Апелляция кенгаши аъзоларининг таклифлари ва Апелляция кенгаши раисининг топшириғи асосида шакллантирилади.
19. Апелляция кенгашининг мажлисини унинг раиси олиб боради. Раис иштирок эта олмаган ҳолатларда, мажлисни унинг ўринбосари олиб боради.
Апелляция кенгашининг мажлисида давлат органи раҳбари, унинг ўринбосарлари ва бошқа ходимлар иштирок этиши мумкин.
Апелляция кенгашининг мажлисларига бошқа давлат органлари, нодавлат нотижорат ташкилотлари, фуқаролик жамияти институтларининг вакиллари ҳамда мурожаат этувчи ёки унинг вакили таклиф этилиши мумкин.
20. Апелляция кенгашининг мажлиси, агар унда Апелляция кенгаши аъзоларининг камида учдан икки қисми (кворум) иштирок этган тақдирда ваколатли ҳисобланади.
Мажлисни ўтказиш учун кворум шаклланмаган тақдирда, Апелляция кенгашининг янги мажлиси ўтказиладиган сана эълон қилинади.
21. Апелляция кенгашининг хулосаси мажлисда иштирок этаётган Апелляция кенгаши аъзоларининг оддий кўпчилик овози билан қабул қилинади. Овозлар тенг бўлган ҳолларда Апелляция кенгаши раисининг овози ҳал қилувчи овоз ҳисобланади.
22. Апелляция кенгашининг мажлисида қабул қилинган қарор хулоса шаклида расмийлаштирилади. Апелляция кенгаши хулосаси мажлисда иштирок этган барча аъзолар томонидан имзоланади.
Хулосага қўшилмаган Апелляция кенгаши аъзоси хулосани имзолаб, ўзининг алоҳида фикрини ёзма шаклда тақдим қилади. Алоҳида фикр иш материалларига қўшиб қўйилади.
23. Апелляция кенгашининг мажлис баённомаси котиб томонидан имзоланади ва мажлисга раислик қилувчи томонидан тасдиқланади.
24. Апелляция кенгашининг хулосаси уч кун муддатда давлат органи раҳбарига кўриб чиқиш ва бошқа манфаатдор тарафларга маълумот учун юборилади.
Апелляция кенгашининг хулосаси тавсиявий тусга эга бўлиб, хулосани қабул қилиб олган давлат органи раҳбари ёки унинг ўринбосари уни инобатга олиши ёки ёзма асослантирилган тарзда рад этиши мумкин. Бунда, давлат органи раҳбари ёки унинг ўринбосари қабул қилинган қарор тўғрисида уч кун муддатда Апелляция кенгаши ва тарафларни ёзма ёки электрон тарзда хабардор қилади.
5-боб. Якунловчи қоидалар
25. Апелляция кенгашининг фаолиятини моддий-техник жиҳатдан таъминлаш у ташкил этилган тегишли давлат органининг ўз маблағлари, шунингдек, қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа манбалар ҳисобидан амалга оширилади.
26. Апелляция кенгашининг фаолияти мазкур Низомга ва бошқа қонун ҳужжатларига мувофиқ эканлиги у ташкил этилган тегишли давлат органининг раҳбари томонидан назорат қилинади.
Жисмоний ва юридик шахслар ҳамда давлат органлари ўртасидаги низоларни судгача ҳал қилиш бўйича апелляция кенгаши тўғрисида низомга ИЛОВА
Жисмоний ва юридик шахслар ҳамда давлат органлари ўртасидаги низоларни судгача ҳал қилиш бўйича апелляция кенгашида мурожаатларни кўриб чиқиш
Босқичлар Масъуллар Тадбирлар Муддат 1-босқич Жисмоний ва юридик шахс (мурожаат этувчи) Низоли масалани Апелляция кенгашида кўриб чиқиш учун ушбу Кенгаш тузилган давлат органига ёзма (электрон) тарзда мурожаат қилади. Ўз хоҳишига кўра 2-босқич Ҳузурида Апелляция кенгаши тузилган давлат органи Давлат органининг раҳбари (ёки унинг ўринбосарлари) томонидан мурожаат унинг муаллифини хабардор этган ҳолда Апелляция кенгашига кўриб чиқиш учун юборилади. Мурожаат келиб тушган кундан бошлаб 1 кун ичида 3-босқич Апелляция кенгаши 1. Келиб тушган мурожаатни ҳар томонлама ва пухта ўрганиб чиқади. 2. Ўрганиш натижаларини ўз мажлисларида муҳокама қилади. 3. Ўрганиш ва муҳокамалар натижасида тузилган хулоса мажлисда иштирок этаётган Апелляция кенгаши аъзоларининг оддий кўпчилик овози билан қабул қилинади. Мурожаат келиб тушган кундан бошлаб 15 кун ичида (заруратга қараб, 1 ойгача муддатда) 4-босқич Апелляция кенгаши Апелляция кенгаши хулосасини давлат органи раҳбарига кўриб чиқиш ва бошқа манфаатдор тарафларга маълумот учун юборади. Хулоса қабул қилинган кундан бошлаб 3 кун ичида 5-босқич Давлат органи 1. Келиб тушган Апелляция хулосаси ва тегишли мурожаатни кўриб чиқади ҳамда мурожаат бўйича якуний қарорни қабул қилади. 2. Қабул қилинган қарор тўғрисида Апелляция кенгаши ва тарафларни ёзма (электрон) тарзда хабардор қилади. Хулоса келиб тушган кундан бошлаб 3 кун ичида
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. МИРЗИЁЕВ
Тошкент ш.,
2020 йил 17 июнь,
ПҚ-4754-сон
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining
Qarori
NIZOM
SXEMASI
Nizolarni muqobil hal etishning mexanizmlarini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Mamlakatda davlat organlarining aholi bilan muloqotini takomillashtirish, fuqarolar huquq va erkinliklarining ishonchli himoyasini taʼminlash hamda ularning muammolarini hal etishning zamonaviy mexanizmlarini joriy qilish borasida izchil ishlar amalga oshirilmoqda.
Shu bilan birga, ushbu sohada islohotlarning hozirgi bosqichi davlat organlarida nizolarni sudgacha koʻrib chiqishning yagona tizimini yaratish, mediatsiya, hakamlik sudlari hamda xalqaro arbitrajlarni fuqarolar hamda tadbirkorlarning ishonchiga sazovor boʻladigan nizolarni hal etuvchi samarali muqobil institutlarga aylantirish lozimligini taqozo etmoqda.
Jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish tizimini takomillashtirish, nizolarni hal qilishning muqobil imkoniyatlarini kengaytirish, shuningdek, sudlarda ish hajmini maqbullashtirishda mediatsiya instituti, hakamlik sudlari va xalqaro arbitrajlarning rolini tubdan oshirish maqsadida:
1. Maʼlumot uchun qabul qilinsinki:
Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiy protsessual kodeksi va Fuqarolik protsessual kodeksiga muvofiq ishni sudda koʻrishga tayyorlash paytida sudya taraflardan kelishuv bitimini tuzish ehtimolini yoki nizoni hal qilishning muqobil usullari ehtimolini aniqlaydi va ularning huquqiy oqibatlarini tushuntiradi;
huquqiy jamiyatda nizoni hal etishning muqobil mexanizmlari yaratilishi jismoniy va yuridik shaxslarning buzilgan huquqlarini tiklashga erishishning samarali vositasi sifatida baholanadi.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining 2020-yil 1-avgustdan boshlab eksperiment tariqasida:
Davlat bojxona qoʻmitasi, Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi, Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamgʻarmasi hamda Namangan, Buxoro va Toshkent viloyatlari hokimliklari huzurida Jismoniy va yuridik shaxslar hamda davlat organlari oʻrtasidagi nizolarni sudgacha hal qilish boʻyicha apellyatsiya kengashlarini (keyingi oʻrinlarda — Apellyatsiya kengashi) tashkil etish toʻgʻrisidagi;
jismoniy va yuridik shaxslarning davlat organlari yoki mansabdor shaxslarning gʻayriqonuniy xatti-harakatlari (qarorlari) yoxud harakatsizligi natijasida oʻz huquqlari va erkinliklari hamda qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlari buzilganligi haqidagi murojaatlari Apellyatsiya kengashi tomonidan koʻrib chiqilishi tartibini oʻrnatish toʻgʻrisidagi takliflariga rozilik berilsin.
Belgilansinki, mazkur tartib jismoniy va yuridik shaxslarning bunday ishlar yuzasidan toʻgʻridan-toʻgʻri boshqa vakolatli davlat organlariga murojaat qilish huquqini istisno etmaydi.
3. Quyidagilar Apellyatsiya kengashining asosiy vazifalari etib belgilansin:
jismoniy va yuridik shaxslar hamda davlat organi oʻrtasida yuzaga keladigan nizolarni sudgacha koʻrib chiqish va xulosa qabul qilish orqali ularni hal etish choralarini koʻrish;
murojaatni koʻrib chiqishda qonun hujjatida turlicha talqin etilishi mumkin boʻlgan normalar aniqlangan, u amaliyotda notoʻgʻri yoki ziddiyatli tarzda qoʻllanilgan taqdirda, ularni belgilangan tartibda rasmiy sharhlashni tashkillashtirish boʻyicha choralarni koʻrish;
murojaatni koʻrib chiqishda aniqlangan qonun hujjatlaridagi boʻshliqlarni bartaraf etish boʻyicha takliflar kiritish.
4. Belgilansinki:
Apellyatsiya kengashining tarkibi tegishli davlat organi rahbarining qarori bilan ikki yarim yil muddatga tasdiqlanadi;
Apellyatsiya kengashi 7 nafardan 11 nafargacha aʼzolardan iborat tarkibda tuzilishi mumkin;
Apellyatsiya kengashi aʼzoligiga amaliy tajribaga va obroʻ-eʼtiborga ega davlat organining markaziy apparati tarkibiy boʻlinmalari rahbarlari va xodimlari, shuningdek sohada katta amaliy tajriba yoki ilmiy salohiyatga ega boʻlgan obroʻli fuqarolar qabul qilinadi. Bunda, davlat organining markaziy apparati tarkibiy boʻlinmalari rahbarlari yoki xodimlari hisoblanmagan Apellyatsiya kengashi aʼzolari jami Kengash aʼzolarining beshdan bir qismidan oshib ketmasligi lozim;
Apellyatsiya kengashi unda koʻrib chiqilayotgan masalalar yuzasidan tavsiyaviy tusga ega boʻlgan xulosa qabul qiladi. Apellyatsiya kengashi tomonidan qabul qilingan xulosa uch kun muddatda davlat organi rahbariga koʻrib chiqish uchun, boshqa manfaatdor taraflarga maʼlumot uchun yuboriladi;
Apellyatsiya kengashining xulosasini qabul qilib olgan davlat organi rahbari yoki uning oʻrinbosari uni inobatga olishi yoki yozma asoslantirilgan tarzda rad etishi mumkin. Bunda, davlat organi rahbari yoki uning oʻrinbosari qabul qilingan qaror toʻgʻrisida uch kun muddatda Apellyatsiya kengashi va taraflarni yozma yoki elektron tarzda xabardor qiladi.
5. Jismoniy va yuridik shaxslar hamda davlat organlari oʻrtasidagi nizolarni sudgacha hal qilish boʻyicha apellyatsiya kengashi toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi (R. Davletov, M. Ikramov):
Apellyatsiya kengashi tashkil etilayotgan davlat organlarining bu boradagi faoliyatini doimiy ravishda monitoring qilib borsin hamda tizimning samarali ishlashini taʼminlash maqsadida ularga amaliy va uslubiy jihatdan koʻmaklashsin;
2021-yil 1-iyulga qadar mazkur qarorning 2-bandiga asosan joriy etilayotgan eksperiment natijalarini keng qamrovli tahlil qilgan holda, uni keyinchalik boshqa davlat organlarida ham joriy etishning maqsadga muvofiqligi yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga asoslantirilgan takliflar kiritsin.
7. Belgilansinki, quyidagilar:
nizolarni muqobil usulda hal etish bilan shugʻullanuvchi professional mediatorlarning oʻzaro birlashuviga asoslangan Mediatsiya markazi;
professional mediatorlar, hakamlik sudlari va xalqaro arbitrajlarning oʻzaro birlashuviga asoslangan Nizolarni muqobil usulda hal etish markazi nodavlat notijorat tashkiloti sifatida tashkil etilishi va faoliyat yuritishi mumkin.
8. Mediatsiya markazi va Nizolarni muqobil usulda hal etish markazining (keyingi oʻrinlarda — Markazlar) asosiy vazifalari etib quyidagilar belgilansin:
mediatsiya, hakamlik sudlari va xalqaro arbitraj faoliyatiga nizolarni muqobil usulda hal etish tartib-taomilini amalga oshirish uchun shart-sharoit yaratish;
mediatsiya, hakamlik sudi va xalqaro arbitraj ishlarini koʻrish bilan bogʻliq faoliyatga aralashmaslik prinsipi asosida ish yuritish;
mediatsiya, hakamlik sudlari hamda xalqaro arbitraj sohalarida mutaxassislarni tayyorlash va malakasini oshirish uchun oʻquv kurslarini tashkil etish. Bunda, mediatorlarni tayyorlash 72 soatdan koʻp boʻlmagan oʻquv kurslari boʻyicha amalga oshiriladi va ularni muvaffaqiyatli yakunlagan tinglovchilarga sertifikat beriladi;
mediatsiya va nizolarni muqobil hal etishning boshqa usullari rivojlanishi va keng ommalashuviga koʻmaklashish, bu sohada seminarlar, treninglar va konferensiyalar tashkil etish.
9. Belgilansinki, Markazlar:
a) tinglovchilarga taʼlim berishni tashkillashtirish uchun:
shartnoma asosida oliy taʼlim muassasalarining malakali pedagoglarini, shuningdek, milliy va xorijiy mediator, hakamlik sudyalari va arbitrlarni hamda vazirlik va idoralarning malakali mutaxassislarini jalb etishi mumkin;
yetakchi xorijiy mediatsiya va arbitraj markazlari bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyishi, nizolarni muqobil usulda hal etish sohasida tajriba almashishi, shuningdek, nizolarni hal etishga xorijiy mediatorlar va arbitrlarni jalb etishi mumkin;
b) mediatsiya, hakamlik sudi va xalqaro arbitraj faoliyati yuzasidan adliya organlariga hisobotlar topshirishdan ozod etiladi;
v) oliy maʼlumotga ega rahbarni qoʻshib hisoblaganda kamida besh nafar xodimga ega boʻlishlari kerak.
10. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi (R. Davletov, M. Ikramov):
a) professional mediatorlar, hakamlik sudlari va xalqaro arbitrajlar oʻrtasida doimiy ravishda Markazlar tashkil etilishining ijobiy taraflari haqidagi targʻibot ishlarini va bu boradagi faoliyatni monitoring qilib borsin hamda har chorakda amalga oshirilayotgan ishlar toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga axborot kiritib borsin;
b) ikki oy muddatda ilgʻor xorijiy tajribadan kelib chiqib:
mediatorlarni tayyorlash boʻyicha oʻquv kurslarining namunaviy dasturini ishlab chiqsin;
Bosh prokuratura bilan birgalikda mediatsiya institutining jinoyat protsessiga tatbiq etilishi maqsadga muvofiqligi boʻyicha takliflarni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritsin.
11. Toshkent davlat yuridik universiteti va Yuristlar malakasini oshirish markazining ular muassisligida Oʻzbekiston nizolarni hal etish markazini tashkil etish toʻgʻrisidagi taklifi maʼqullansin.
12. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi (R. Davletov, M. Ikramov) Toshkent davlat yuridik universiteti va Yuristlar malakasini oshirish markazi bilan birgalikda Toshkent mediatsiya markazi faoliyatini tashkillashtirish hamda 2021-yil 1-yanvarga qadar Toshkent mediatsiya markazini jahonning mediatsiya instituti rivojlangan mamlakatlar tajribasidan kelib chiqib, tayyorlangan bino va jihozlar bilan taʼminlash choralarini koʻrsin.
13. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Davlat xizmatlari agentligi Toshkent shahar hokimligi bilan birgalikda Toshkent shahrida:
2020-yil 1-iyuldan boshlab, eksperiment tariqasida, davlat xizmatlari markazlari binolarida nizolashuvchi fuqarolarga mediator xizmatidan foydalanish uchun alohida xonalar ajratsin;
eksperimentning ijobiy natijalari asosida 2021-yil 1-aprelga qadar ushbu amaliyotni barcha davlat xizmatlari markazlari binolarida tatbiq etish yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga asoslantirilgan takliflarni kiritsin.
14. Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi bir oy muddatda belgilangan tartibda professional mediatorlikni kasb sifatida Xizmatchilarning asosiy lavozimlari va ishchilar kasblari klassifikatoriga kiritsin.
15. Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi, Oliy sudi Adliya vazirligi bilan birgalikda ikki oy muddatda professional mediatorlar va hakamlik sudlari reyestrlariga kiritilgan professional mediatorlar hamda hakamlik sudi sudyalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarning barcha sud binolarida joylashtirilishini taʼminlash boʻyicha zarur choralarni koʻrsin.
16. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi (R. Davletov, M. Ikramov) doimiy ravishda:
Oliy sud, Tashqi ishlar vazirligi va Mutaxassislarni xorijda tayyorlash va vatandoshlar bilan muloqot qilish boʻyicha “El-yurt umidi” jamgʻarmasi bilan birgalikda professional mediatorlar, hakamlik sudyalarini tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishga masʼul xodimlar uchun nizolarni sudgacha hal etish boʻyicha ilgʻor tajribani rivojlangan xorijiy davlatlarda oʻrganishni tashkil etsin;
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi hamda Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi bilan birgalikda ommaviy axborot vositalarida nizolarni hal etishda mediatsiya, hakamlik sudlari va xalqaro arbitraj institutining afzalliklariga bagʻishlangan ijtimoiy roliklar, koʻrsatuv va eshittirishlarni efirga uzatish hamda aholi va tadbirkorlik subyektlari eʼtiboriga yetkazish choralarini koʻrsin.
17. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi Adliya vazirligi bilan birgalikda uch oy muddatda 2021/2022 oʻquv yilidan boshlab tegishli oliy taʼlim muassasalarida ilgʻor xorijiy tajribalar asosida mediatsiya, hakamlik sudi va xalqaro arbitraj sohalari uchun nizolarni hal etishning muqobil yoʻnalishlariga oid boʻlgan magistratura mutaxassisliklarini tashkil etish yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga asoslantirilgan takliflar kiritsin.
18. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi ikki oy muddatda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
19. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti maslahatchisining oʻrinbosari U.Sh. Tashxodjayev zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 17-iyundagi PQ-4754-son qaroriga ILOVA
Jismoniy va yuridik shaxslar hamda davlat organlari oʻrtasidagi nizolarni sudgacha hal qilish boʻyicha apellyatsiya kengashi toʻgʻrisida
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Ushbu Nizom Jismoniy va yuridik shaxslar hamda davlat organlari oʻrtasidagi nizolarni sudgacha hal qilish boʻyicha apellyatsiya kengashining (keyingi oʻrinlarda — Apellyatsiya kengashi) maqomi, asosiy vazifalari, huquq va majburiyatlari, shuningdek, faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi.
2. Apellyatsiya kengashi tegishli davlat organi huzurida nizolarni sudgacha hal qilish maqsadida tuziladigan kollegial-maslahat organi hisoblanadi.
Apellyatsiya kengashi aʼzolari oʻz faoliyatini jamoatchilik asosida amalga oshiradi.
3. Apellyatsiya kengashi oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari, Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, shuningdek, ushbu Nizomga va boshqa qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiradi.
4. Apellyatsiya kengashi davlat organlari, boshqa tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolardan mustaqil ravishda jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini koʻrib chiqadi va ular boʻyicha xulosalar tuzadi.
2-bob. Apellyatsiya kengashining asosiy vazifalari
5. Quyidagilar Apellyatsiya kengashining asosiy vazifalari hisoblanadi:
jismoniy va yuridik shaxslar hamda davlat organlari oʻrtasida yuzaga keladigan nizolarni sudgacha koʻrib chiqish va xulosa qabul qilish orqali ularni hal qilish choralarini koʻrish;
murojaatni koʻrib chiqishda qonun hujjatida turlicha talqin etilishi mumkin boʻlgan normalar aniqlangan, u amaliyotda notoʻgʻri yoki ziddiyatli tarzda qoʻllanilgan taqdirda, ularni belgilangan tartibda rasmiy sharhlashni tashkillashtirish boʻyicha choralarni koʻrish;
murojaatni koʻrib chiqishda aniqlangan qonun hujjatlaridagi boʻshliqlarni bartaraf etish boʻyicha takliflar kiritish.
6. Apellyatsiya kengashi murojaatlarni koʻrib chiqishda:
teng huquqlilik, xolislik, qonuniylik, kollegiallik va huquqni qoʻllash amaliyotining birxilligini taʼminlash;
murojaat etuvchilarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya qilish;
jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida bartaraf etib boʻlmaydigan barcha qarama-qarshiliklar va noaniqliklarni murojaat etuvchining foydasiga talqin qilish prinsiplariga asoslanadi.
3-bob. Apellyatsiya kengashining huquq va majburiyatlari
7. Apellyatsiya kengashi murojaatni koʻrib chiqishda quyidagi huquqlarga ega:
murojaat etuvchilar, shuningdek, boshqa manfaatdor shaxslardan murojaatni koʻrib chiqish uchun zarur boʻlgan qoʻshimcha materiallar va maʼlumotlarni soʻrab olish;
davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlaridan Apellyatsiya kengashi vakolatlariga taalluqli masalalar boʻyicha maʼlumotnomalar, axborot-tahliliy materiallarni belgilangan tartibda soʻrash va bepul olish;
qoʻshimcha ekspertiza tayinlash, uni oʻtkazish uchun mustaqil ekspert va maslahatchilarni jalb etish;
murakkab masalalarni oʻz ichiga olgan murojaatlarni koʻrib chiqish uchun Apellyatsiya kengashi aʼzolaridan ishchi va ekspert guruhlari tashkil etish;
zarurat boʻlganda, murojaatlarni koʻrib chiqishda qatnashish uchun davlat organlari, ilmiy va taʼlim muassasalari, nodavlat notijorat tashkilotlaridan mutaxassislar va ekspertlarni taklif qilish.
Apellyatsiya kengashi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
8. Apellyatsiya kengashi murojaatni koʻrib chiqish jarayonida quyidagilarga majbur:
qonun hujjatlariga va mazkur Nizom talablariga qatʼiy rioya qilish;
fuqarolarning shaʼni va qadr-qimmatini kamsitishga, ularning shaxsiy hayotiga aralashuvga yoʻl qoʻymasligi;
murojaatni koʻrib chiqish yuzasidan qabul qilingan xulosalar haqqoniyligini va asoslanganligini taʼminlashi;
davlat organi faoliyati bilan bogʻliq qonun hujjatlarida belgilangan cheklovlarga amal qilishi;
davlat organi va uning mansabdor shaxslarining oʻz vakolatlari doirasida amalga oshiradigan faoliyatiga aralashmasligi;
davlat organi va uning mansabdor shaxslari faoliyat koʻrsatishi uchun toʻsqinlik qilmasligi;
murojaatni koʻrib chiqish davomida olingan axborotning, agar bunday axborotni tarqatish qonun bilan cheklangan boʻlsa, sir saqlanishiga rioya qilishi.
Apellyatsiya kengashiga murojaatni koʻrib chiqish jarayonida qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklanishi mumkin.
4-bob. Apellyatsiya kengashi faoliyatini tashkil etish tartibi
9. Apellyatsiya kengashining tarkibi tegishli davlat organi rahbarining qarori bilan ikki yarim yil muddatga tasdiqlanadi.
Apellyatsiya kengashi 7 nafardan 11 nafargacha aʼzolardan iborat tarkibda tuzilishi mumkin.
Apellyatsiya kengashining tarkibiga uning raisi, rais oʻrinbosari, kotibi va boshqa aʼzolari kiradi.
Apellyatsiya kengashi aʼzoligiga amaliy tajribaga va obroʻ-eʼtiborga ega davlat organining markaziy apparati tarkibiy boʻlinmalari rahbarlari va xodimlari, shuningdek sohada katta amaliy tajriba yoki ilmiy salohiyatga ega boʻlgan obroʻli fuqarolar qabul qilinadi.
Bunda, davlat organining markaziy apparati tarkibiy boʻlinmalari rahbarlari yoki xodimlari hisoblanmagan Apellyatsiya kengashi aʼzolari jami Kengash aʼzolarining beshdan bir qismidan oshib ketmasligi lozim.
Apellyatsiya kengashi raisi va oʻrinbosari uning aʼzolari tomonidan Apellyatsiya kengashi aʼzolari orasidan yashirin ovoz berish yoʻli bilan saylanadi.
10. Quyidagi holatlarda Apellyatsiya kengashining raisi, rais oʻrinbosari, kotibi va aʼzolari uning tarkibidan chiqarilishi mumkin:
ular tomonidan Apellyatsiya kengashi tarkibidan chiqish toʻgʻrisida ariza berilganda;
ular ishlayotgan tashkilot bilan tuzilgan mehnat shartnomalari bekor qilinganda;
Apellyatsiya kengashining majlislarida muntazam ravishda ishtirok etmaganda;
mazkur Nizomning 8-bandida nazarda tutilgan majburiyatlarni bajarmaganda;
ularga nisbatan chiqarilgan sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirganda;
sudning qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarori asosida ular muomalaga layoqatsiz, bedarak yoʻqolgan yoki vafot etgan deb topilganda;
vafot etganda.
11. Quyidagi hollarda Apellyatsiya kengashi aʼzosi Kengash kun tartibiga kiritilgan masalalar yuzasidan majlisda ishtirok etishi mumkin emas va rad qilinishi lozim, agar u:
ishning natijasidan shaxsan, bevosita yoki bilvosita manfaatdor boʻlsa yoxud uning xolisligi va begʻarazligiga shubha tugʻdiradigan boshqa holatlar mavjud boʻlsa;
taraf yoki ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslarning qarindoshi boʻlsa.
12. Apellyatsiya kengashining raisi:
Apellyatsiya kengashi faoliyatiga rahbarlik qiladi va Kengash zimmasiga yuklatilgan vazifalarning bajarilishi uchun shaxsan javob beradi;
Apellyatsiya kengashining majlislarini chaqiradi va unda raislik qiladi;
Apellyatsiya kengashi vakolatiga taalluqli masalalarni uning koʻrib chiqishi uchun kiritadi;
davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va xalqaro tashkilotlar bilan munosabatlarda Apellyatsiya kengashi nomidan ish koʻradi;
Apellyatsiya kengashi aʼzolari oʻrtasida vazifalarni taqsimlaydi;
Apellyatsiya kengashi nomidan xulosalarni, majlislar bayonnomalarini va boshqa hujjatlarni imzolaydi;
Apellyatsiya kengashi majlislari kun tartibini belgilaydi, Apellyatsiya kengashi va taraflarni chaqiradi;
Apellyatsiya kengashi tomonidan qabul qilingan xulosalarning ijrosini monitoring qiladi;
yuklangan vazifalarning bajarilishi boʻyicha Apellyatsiya kengashi aʼzolari ishini muvofiqlashtiradi;
davlat organining rasmiy veb-saytida va boshqa resurslarda joylashtiriladigan Apellyatsiya kengashining faoliyati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar mazmuni boʻyicha takliflar kiritadi va uni davlat organi rahbari bilan kelishadi;
Apellyatsiya kengashi tomonidan qabul qilingan xulosalar nizolarni hal qilishda inobatga olinishi yuzasidan tegishli davlat organi rahbari bilan hamkorlik qiladi;
Apellyatsiya kengashi ishining samaradorligini oshirishga qaratilgan boshqa harakatlarni bajaradi.
13. Apellyatsiya kengashining raisi boʻlmagan taqdirda, uning vazifalarini rais oʻrinbosari bajaradi.
14. Apellyatsiya kengashining kotibi:
murojaatlarni qabul qiladi va roʻyxatdan oʻtkazadi;
Apellyatsiya kengashining navbatdagi majlisiga barcha zarur materiallar oʻz vaqtida tayyorlanishini taʼminlaydi, davlat organi xodimlaridan zarur hujjatlar va maʼlumotlarni soʻrab oladi;
kun tartibiga muvofiq Apellyatsiya kengashi majlislari oʻtkazilishini tashkil etadi;
Apellyatsiya kengashi majlisi oʻtkaziladigan sana, joy va taklif etiladigan shaxslar roʻyxatini Apellyatsiya kengashining raisi bilan kelishadi;
Apellyatsiya kengashining aʼzolarini va taklif etilgan shaxslarni Apellyatsiya kengashi majlisi oʻtkaziladigan joy, sana va vaqt haqida xabardor qiladi;
kun tartibidagi masalalarni koʻrib chiqish uchun zarur boʻlgan materiallarni Apellyatsiya kengashi aʼzolariga tarqatadi;
Apellyatsiya kengashi xulosalarining davlat organi tomonidan inobatga olinishi yoki rad etilishi holati ustidan monitoring olib boradi hamda uning natijalarini Apellyatsiya kengashi majlisida koʻrib chiqish boʻyicha takliflar kiritadi;
Apellyatsiya kengashi majlisining xulosasini va bayonnomasini rasmiylashtiradi hamda xulosaning Apellyatsiya kengashi aʼzolari hamda boshqa manfaatdor shaxslarga joʻnatilishini taʼminlaydi;
Apellyatsiya kengashining faoliyatini uslubiy, tashkiliy-huquqiy va tashkiliy-texnik jihatdan taʼminlash masalalarini hal qiladi;
Apellyatsiya kengashining samarali ishlashini taʼminlash boʻyicha boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.
15. Apellyatsiya kengashida jismoniy va yuridik shaxslarning davlat organlari yoki mansabdor shaxslarning gʻayriqonuniy xatti-harakatlari (qarorlari) yoxud harakatsizligi natijasida oʻz huquqlari va erkinliklari hamda qonun bilan qoʻriqlanadigan manfaatlari buzilganligi haqidagi murojaatlari mazkur Nizomga ilovada keltirilgan sxemaga muvofiq koʻrib chiqiladi.
Jismoniy va yuridik shaxslar nizoli masalani Apellyatsiya kengashida koʻrib chiqish uchun ushbu Kengash tuzilgan davlat organiga yozma (elektron) tarzda murojaat qiladi.
Davlat organining rahbari (yoki uning oʻrinbosarlari) tomonidan murojaat uning muallifini xabardor etgan holda u kelib tushgan kundan boshlab bir kun ichida koʻrib chiqish uchun Apellyatsiya kengashiga yuboradi.
Davlat organiga kelib tushgan takroriy murojaatlarda Apellyatsiya kengashi vakolatiga kiradigan masalalar keltirilgan boʻlsa, davlat organi rahbari mazkur murojaatni koʻrib chiqish uchun Apellyatsiya kengashiga oʻz tashabbusiga koʻra ham joʻnatishi mumkin.
Davlat organiga kelib tushgan takroriy murojaat koʻrib chiqish uchun Apellyatsiya kengashiga joʻnatilganhollarda, bu haqda murojaat etuvchiga darhol yozma yoki elektron xabar yuboriladi.
16. Murojaat Apellyatsiya kengashiga kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn besh kun mobaynida, qoʻshimcha oʻrganish va (yoki) tekshirish, qoʻshimcha hujjatlarni soʻrab olish talab etilganda esa bir oygacha boʻlgan muddatda koʻrib chiqiladi.
Yuzaga kelgan nizoli holatni koʻrib chiqish uchun tekshirish oʻtkazish, qoʻshimcha materiallarni soʻrab olish yoxud boshqa chora-tadbirlar koʻrish zarur boʻlgan hollarda, ularni koʻrib chiqish muddatlari Apellyatsiya kengashining raisi tomonidan, istisno tariqasida, koʻpi bilan bir oyga uzaytirilishi mumkin, bu haqda murojaat etuvchiga darhol yozma yoki elektron xabar yuboriladi.
17. Apellyatsiya kengashining aʼzolari oʻz majlislarida koʻrib chiqiladigan masalalarni muhokama qilish va hal qilishda oʻz vakolatini boshqa shaxslarga oʻtkazish huquqiga ega emas.
Apellyatsiya kengashining aʼzolari:
oʻz zimmalariga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun davlat organi tomonidan tashkil etiladigan hayʼat majlislarida va boshqa ommaviy tadbirlarda ishtirok etadi;
Apellyatsiya kengashi ish rejalarining loyihalarini tayyorlaydi, ularni Apellyatsiya kengashida koʻrib chiqish uchun kiritadi va tasdiqlangan ish rejalari bajarilishini taʼminlaydi;
davlat organi faoliyatining samaradorligini oshirish boʻyicha takliflar va tavsiyalarni ishlab chiqishda hamda amalga oshirishda qatnashadi;
Apellyatsiya kengashining kun tartibiga kiritilgan masalalar yuzasidan tahliliy materiallar tayyorlaydi;
Apellyatsiya kengashining vakolatiga kiradigan masalalar bilan bogʻliq murojaatlarni koʻrib chiqadi va natijalari boʻyicha tegishli hujjatlarni tayyorlaydi;
Apellyatsiya kengashining zimmasiga yuklangan vazifalarga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshiradi.
18. Apellyatsiya kengashi majlisi kun tartibining loyihasi kotib tomonidan Apellyatsiya kengashi aʼzolarining takliflari va Apellyatsiya kengashi raisining topshirigʻi asosida shakllantiriladi.
19. Apellyatsiya kengashining majlisini uning raisi olib boradi. Rais ishtirok eta olmagan holatlarda, majlisni uning oʻrinbosari olib boradi.
Apellyatsiya kengashining majlisida davlat organi rahbari, uning oʻrinbosarlari va boshqa xodimlar ishtirok etishi mumkin.
Apellyatsiya kengashining majlislariga boshqa davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, fuqarolik jamiyati institutlarining vakillari hamda murojaat etuvchi yoki uning vakili taklif etilishi mumkin.
20. Apellyatsiya kengashining majlisi, agar unda Apellyatsiya kengashi aʼzolarining kamida uchdan ikki qismi (kvorum) ishtirok etgan taqdirda vakolatli hisoblanadi.
Majlisni oʻtkazish uchun kvorum shakllanmagan taqdirda, Apellyatsiya kengashining yangi majlisi oʻtkaziladigan sana eʼlon qilinadi.
21. Apellyatsiya kengashining xulosasi majlisda ishtirok etayotgan Apellyatsiya kengashi aʼzolarining oddiy koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Ovozlar teng boʻlgan hollarda Apellyatsiya kengashi raisining ovozi hal qiluvchi ovoz hisoblanadi.
22. Apellyatsiya kengashining majlisida qabul qilingan qaror xulosa shaklida rasmiylashtiriladi. Apellyatsiya kengashi xulosasi majlisda ishtirok etgan barcha aʼzolar tomonidan imzolanadi.
Xulosaga qoʻshilmagan Apellyatsiya kengashi aʼzosi xulosani imzolab, oʻzining alohida fikrini yozma shaklda taqdim qiladi. Alohida fikr ish materiallariga qoʻshib qoʻyiladi.
23. Apellyatsiya kengashining majlis bayonnomasi kotib tomonidan imzolanadi va majlisga raislik qiluvchi tomonidan tasdiqlanadi.
24. Apellyatsiya kengashining xulosasi uch kun muddatda davlat organi rahbariga koʻrib chiqish va boshqa manfaatdor taraflarga maʼlumot uchun yuboriladi.
Apellyatsiya kengashining xulosasi tavsiyaviy tusga ega boʻlib, xulosani qabul qilib olgan davlat organi rahbari yoki uning oʻrinbosari uni inobatga olishi yoki yozma asoslantirilgan tarzda rad etishi mumkin. Bunda, davlat organi rahbari yoki uning oʻrinbosari qabul qilingan qaror toʻgʻrisida uch kun muddatda Apellyatsiya kengashi va taraflarni yozma yoki elektron tarzda xabardor qiladi.
5-bob. Yakunlovchi qoidalar
25. Apellyatsiya kengashining faoliyatini moddiy-texnik jihatdan taʼminlash u tashkil etilgan tegishli davlat organining oʻz mablagʻlari, shuningdek, qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.
26. Apellyatsiya kengashining faoliyati mazkur Nizomga va boshqa qonun hujjatlariga muvofiq ekanligi u tashkil etilgan tegishli davlat organining rahbari tomonidan nazorat qilinadi.
Jismoniy va yuridik shaxslar hamda davlat organlari oʻrtasidagi nizolarni sudgacha hal qilish boʻyicha apellyatsiya kengashi toʻgʻrisida nizomga ILOVA
Jismoniy va yuridik shaxslar hamda davlat organlari oʻrtasidagi nizolarni sudgacha hal qilish boʻyicha apellyatsiya kengashida murojaatlarni koʻrib chiqish
Bosqichlar Masʼullar Tadbirlar Muddat 1-bosqich Jismoniy va yuridik shaxs (murojaat etuvchi) Nizoli masalani Apellyatsiya kengashida koʻrib chiqish uchun ushbu Kengash tuzilgan davlat organiga yozma (elektron) tarzda murojaat qiladi. Oʻz xohishiga koʻra 2-bosqich Huzurida Apellyatsiya kengashi tuzilgan davlat organi Davlat organining rahbari (yoki uning oʻrinbosarlari) tomonidan murojaat uning muallifini xabardor etgan holda Apellyatsiya kengashiga koʻrib chiqish uchun yuboriladi. Murojaat kelib tushgan kundan boshlab 1 kun ichida 3-bosqich Apellyatsiya kengashi 1. Kelib tushgan murojaatni har tomonlama va puxta oʻrganib chiqadi. 2. Oʻrganish natijalarini oʻz majlislarida muhokama qiladi. 3. Oʻrganish va muhokamalar natijasida tuzilgan xulosa majlisda ishtirok etayotgan Apellyatsiya kengashi aʼzolarining oddiy koʻpchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Murojaat kelib tushgan kundan boshlab 15 kun ichida (zaruratga qarab, 1 oygacha muddatda) 4-bosqich Apellyatsiya kengashi Apellyatsiya kengashi xulosasini davlat organi rahbariga koʻrib chiqish va boshqa manfaatdor taraflarga maʼlumot uchun yuboradi. Xulosa qabul qilingan kundan boshlab 3 kun ichida 5-bosqich Davlat organi 1. Kelib tushgan Apellyatsiya xulosasi va tegishli murojaatni koʻrib chiqadi hamda murojaat boʻyicha yakuniy qarorni qabul qiladi. 2. Qabul qilingan qaror toʻgʻrisida Apellyatsiya kengashi va taraflarni yozma (elektron) tarzda xabardor qiladi. Xulosa kelib tushgan kundan boshlab 3 kun ichida
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2020-yil 17-iyun,
PQ-4754-son
Президента Республики Узбекистан
Постановление
ПОЛОЖЕНИЕ
СХЕМА
О мерах по дальнейшему совершенствованию механизмов альтернативного разрешения споров
В стране проводится последовательная работа по внедрению современных механизмов совершенствования диалога государственных органов с населением, обеспечению надежной защиты прав и свобод граждан, а также решению их проблем.
Вместе с тем современный этап реформ в данной сфере свидетельствует о необходимости создания единой системы досудебного рассмотрения споров в государственных органах, превращения медиации, третейских судов и международных арбитражей в эффективные альтернативные институты разрешения споров, заслуживающих доверия граждан и предпринимателей.
В целях совершенствования системы защиты прав и законных интересов физических и юридических лиц, расширения альтернативных возможностей разрешения споров, а также кардинального повышения роли института медиации, третейских судов и международных арбитражей в оптимизации объема работы в судах:
1. Принять к сведению, что:
в соответствии с Экономическим процессуальным кодексом и Гражданским процессуальным кодексом Республики Узбекистан судья при подготовке дела к судебному разбирательству выясняет у сторон возможность заключения мирового соглашения или использования альтернативных методов разрешения спора и разъясняет их правовые последствия;
создание альтернативных механизмов разрешения споров в правовом обществе рассматривается в качестве эффективного средства восстановления нарушенных прав физических и юридических лиц.
2. Согласиться с предложениями Министерства юстиции Республики Узбекистан, предусматривающими с 1 августа 2020 года в порядке эксперимента:
создание Апелляционных советов по досудебному урегулированию споров между физическими и юридическими лицами и государственными органами (далее — Апелляционный совет) при Государственном таможенном комитете, Государственном комитете по земельным ресурсам, геодезии, картографии и государственному кадастру, Внебюджетном пенсионном фонде при Министерстве финансов Республики Узбекистан, а также хокимиятах Наманганской, Бухарской и Ташкентской областей;
установление порядка рассмотрения Апелляционным советом обращений о нарушении прав и свобод, а также охраняемых законом интересов физических и юридических лиц в результате незаконных действий (решений) либо бездействия государственных органов или должностных лиц.
Определить, что настоящий порядок не исключает права обращения физических и юридических лиц по таким делам непосредственно в другие уполномоченные государственные органы.
3. Определить основными задачами Апелляционного совета:
принятие мер по разрешению споров, возникающих между физическими и юридическими лицами и государственным органом, путем досудебного рассмотрения и принятия заключений;
принятие мер по организации в установленном порядке официального толкования норм законодательства в случае выявления разночтений или неправильной либо противоречивой практики их применения при рассмотрении обращений;
внесение предложений об устранении пробелов в законодательстве, выявленных при рассмотрении обращений.
4. Установить, что:
состав Апелляционного совета утверждается решением руководителя соответствующего государственного органа на два с половиной года;
состав Апелляционного совета может состоять из 7 — 11 членов;
в члены Апелляционного совета принимаются руководители и работники структурных подразделений центрального аппарата государственных органов, имеющие практический опыт и пользующиеся авторитетом, а также авторитетные граждане, имеющие большой практический опыт или научный потенциал в данной сфере. При этом число членов Апелляционного совета, не являющихся руководителями или работниками структурных подразделений центрального аппарата государственного органа, не должно превышать одной пятой части общей численности членов Апелляционного совета;
Апелляционный совет по рассматриваемым вопросам принимает заключение, имеющее рекомендательный характер. Заключение, принятое Апелляционным советом, в трехдневный срок направляется руководителю государственного органа для рассмотрения, другим заинтересованным сторонам для сведения;
руководитель государственного органа или его заместитель, принявший заключение Апелляционного совета, может учесть либо отклонить его в письменной обоснованной форме. При этом руководитель государственного органа или его заместитель в трехдневный срок в письменной или электронной форме уведомляют Апелляционный совет и стороны о принятом решении.
5. Утвердить Положение об Апелляционном совете по досудебному урегулированию споров между физическими и юридическими лицами и государственными органами согласно приложению .
6. Министерству юстиции Республики Узбекистан (Р. Давлетов, М. Икрамов):
вести мониторинг деятельности государственных органов, при которых создаются Апелляционные советы в соответствующем направлении на постоянной основе, оказывать им практическое и методическое содействие с целью обеспечения эффективного функционирования системы;
до 1 июля 2021 года на основе всестороннего анализа результатов эксперимента, проводимого в соответствии с пунктом 2 настоящего постановления, внести в Кабинет Министров обоснованные предложения о целесообразности его распространения в дальнейшем и на другие государственные органы.
7. Установить, что разрешается создание и осуществление деятельности в качестве негосударственной некоммерческой организации:
Центра медиации, основанного на объединении профессиональных медиаторов, занимающихся альтернативными методами разрешения споров;
Центра разрешения споров альтернативными методами, основанного на объединении профессиональных медиаторов, третейских судов и международных арбитражей.
8. Определить основными задачами Центра медиации и Центра разрешения споров альтернативными методами (далее — Центры):
создание условий для внедрения процедур разрешения споров альтернативными методами в медиацию, деятельность третейских судов и международных арбитражей;
ведение производства на основе принципа невмешательства в деятельность, связанную с рассмотрением дел в медиации, третейских судах и международных арбитражах;
организацию учебных курсов для подготовки и повышения квалификации специалистов в сфере медиации, третейских судов и международного арбитража. При этом подготовка медиаторов ведется на учебных курсах, не превышающих 72 часов, с выдачей сертификата слушателям, успешно закончившим данные курсы;
оказание содействия развитию и широкому распространению медиации и других методов альтернативного разрешения споров с организацией семинаров, тренингов и конференций в данной сфере.
9. Установить, что Центры:
а) в целях организации обучения слушателей вправе:
привлекать квалифицированных педагогов высших образовательных учреждений, отечественных и зарубежных медиаторов, третейских судей и арбитров, а также квалифицированных специалистов министерств и ведомств на договорной основе;
налаживать сотрудничество и обмениваться опытом в сфере альтернативных методов разрешения споров с ведущими зарубежными центрами медиации и арбитража, а также привлекать к разрешению споров зарубежных медиаторов и арбитров;
б) освобождаются от представления отчетов в органы юстиции о деятельности медиации, третейских судов и международных арбитражей;
в) должны иметь не менее пяти работников, включая руководителя с высшим образованием.
10. Министерству юстиции Республики Узбекистан (Р. Давлетов, М. Икрамов):
а) проводить среди профессиональных медиаторов, в третейских судах и международных арбитражах пропагандистскую работу о положительных аспектах образования Центров и осуществлять мониторинг деятельности в данном направлении на постоянной основе, ежеквартально вносить в Администрацию Президента Республики Узбекистан информацию о проводимой работе;
б) в двухмесячный срок исходя из передового зарубежного опыта:
разработать типовую программу учебных курсов по подготовке медиаторов;
совместно с Генеральной прокуратурой внести в Администрацию Президента Республики Узбекистан предложения о целесообразности внедрения института медиации в уголовный процесс.
11. Одобрить предложение Ташкентского государственного юридического университета и Центра повышения квалификации юристов об образовании под их учредительством Центра разрешения споров Узбекистана.
12. Министерству юстиции Республики Узбекистан (Р. Давлетов, М. Икрамов) совместно с Ташкентским государственным юридическим университетом и Центром повышения квалификации юристов принять меры по организации деятельности Ташкентского центра медиации, в срок до 1 января 2021 года — по обеспечению Ташкентского центра медиации готовым зданием и оборудованием, исходя из опыта стран мира с развитым институтом медиации.
13. Агентству государственных услуг при Министерстве юстиции Республики Узбекистан совместно с хокимиятом города Ташкента:
с 1 июля 2020 года, в порядке эксперимента, выделить в зданиях центров государственных услуг города Ташкента отдельные помещения для пользования конфликтующими гражданами услуг медиатора;
на основе положительных результатов эксперимента в срок до 1 апреля 2021 года внести в Кабинет Министров обоснованные предложения о распространении данной практики на все здания центров государственных услуг.
14. Министерству занятости и трудовых отношений Республики Узбекистан в месячный срок в установленном порядке включить в Классификатор основных должностей служащих и профессий рабочих профессиональное медиаторство в качестве профессии.
15. Высшему судейскому совету, Верховному суду совместно с Министерством юстиции Республики Узбекистан в двухмесячный срок принять необходимые меры по обеспечению размещения в зданиях всех судов информации о профессиональных медиаторах и судьях третейских судов, включенных в реестры профессиональных медиаторов и третейских судов.
16. Министерству юстиции Республики Узбекистан (Р. Давлетов, М. Икрамов) на постоянной основе:
совместно с Верховным судом, Министерством иностранных дел и Фондом «Эл-юрт умиди» по подготовке специалистов за рубежом и диалогу с соотечественниками — организовывать изучение работниками, ответственными за подготовку, переподготовку и повышение квалификации профессиональных медиаторов и третейских судей, передового опыта досудебного урегулирования споров в зарубежных государствах;
совместно с Агентством информации и массовых коммуникаций при Администрации Президента Республики Узбекистан и Национальной телерадиокомпанией Узбекистана — принимать меры по трансляции в средствах массовой информации и доведению до сведения населения и субъектов предпринимательства социальных роликов, передач и вещаний о преимуществах института медиации, третейских судов и международных арбитражей в разрешении споров.
17. Министерству высшего и среднего специального образования совместно с Министерством юстиции Республики Узбекистан в трехмесячный срок внести в Кабинет Министров обоснованные предложения о введении, начиная с 2021/2022 учебного года, в соответствующих высших образовательных учреждениях специальностей магистратуры по альтернативным направлениям разрешения споров для сферы медиации, третейских судов и международного арбитража на основе передового зарубежного опыта.
18. Министерству юстиции Республики Узбекистан в двухмесячный срок внести в Кабинет Министров предложения об изменениях и дополнениях в законодательство, вытекающих из настоящего постановления.
19. Контроль за исполнением настоящего постановления возложить на Премьер-министра Республики Узбекистан А.Н. Арипова и заместителя советника Президента Республики Узбекистан У.Ш. Ташходжаева.
ПРИЛОЖЕНИЕ к постановлению Президента Республики Узбекистан от 17 июня 2020 года № ПП-4754
об Апелляционном совете по досудебному урегулированию споров между физическими и юридическими лицами и государственными органами
Глава 1. Общие положения
1. Настоящее Положение определяет статус, основные задачи, права и обязанности, а также порядок организации деятельности Апелляционного совета по досудебному урегулированию споров между физическими и юридическими лицами и государственными органами (далее — Апелляционный совет).
2. Апелляционный совет является коллегиально-консультативным органом при соответствующем государственном органе, создаваемым в целях досудебного урегулирования споров.
Члены Апелляционного совета ведут свою деятельность на общественных началах.
3. Апелляционный совет осуществляет свою деятельность в соответствии с международными договорами Республики Узбекистан, Конституцией и законами Республики Узбекистан, постановлениями палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, указами, постановлениями и распоряжениями Президента Республики Узбекистан, постановлениями и распоряжениями Кабинета Министров, а также настоящим Положением и иными актами законодательства.
4. Апелляционный совет рассматривает обращения физических и юридических лиц и принимает по ним заключения независимо от государственных органов, других организаций, должностных лиц и граждан.
Глава 2. Основные задачи Апелляционного совета
5. Основными задачами Апелляционного совета являются:
принятие мер по разрешению споров, возникающих между физическими и юридическими лицами и государственными органами, путем досудебного рассмотрения и принятия заключений;
принятие мер по организации в установленном порядке официального толкования норм законодательства в случаях выявления разночтений или неправильной либо противоречивой практики их применения при рассмотрении обращений;
внесение предложений об устранении пробелов в законодательстве, выявленных при рассмотрении обращений.
6. При рассмотрении обращений Апелляционный совет основывается на принципах:
равноправия, беспристрастности, законности, коллегиальности и единообразия правоприменительной практики;
соблюдения прав и законных интересов заявителей;
истолкования всех противоречий и неточностей в актах законодательства об обращениях физических и юридических лиц, которые невозможно устранить, в пользу заявителей.
Глава 3. Права и обязанности Апелляционного совета
7. При рассмотрении обращений Апелляционный совет имеет право:
запрашивать от заявителей, а также других заинтересованных лиц дополнительные материалы и сведения, необходимые для рассмотрения обращений;
запрашивать и получать на безвозмездной основе в установленном порядке справки и информационно-аналитические материалы от государственных органов, органов самоуправления граждан и негосударственных некоммерческих организаций по вопросам, относящимся к компетенции Апелляционного совета;
назначать дополнительную экспертизу, привлекать независимых экспертов и консультантов для ее проведения;
создавать из числа членов Апелляционного совета рабочие и экспертные группы для рассмотрения обращений, включающих в себя сложные вопросы;
при необходимости приглашать специалистов и экспертов государственных органов, научных и образовательных учреждений, негосударственных некоммерческих организаций для участия в рассмотрении обращений.
Апелляционный совет может иметь и другие права в соответствии с законодательством.
8. При рассмотрении обращений Апелляционный совет обязан:
строго соблюдать акты законодательства и требования настоящего Положения;
не допускать ущемления чести и достоинства граждан, вмешательства в их личную жизнь;
обеспечить достоверность и обоснованность заключений, принятых в результате рассмотрения обращений;
соблюдать ограничения, установленные в актах законодательства, связанные с деятельностью государственных органов;
не вмешиваться в деятельность государственных органов и должностных лиц, осуществляемую в рамках их полномочий;
не препятствовать осуществлению деятельности государственных органов и их должностных лиц;
соблюдать конфиденциальность информации, полученной при рассмотрении обращения, если распространение такой информации ограничено законом.
В процессе рассмотрения обращений на Апелляционный совет могут возлагаться и другие обязательства в соответствии с актами законодательства.
Глава 4. Порядок организации деятельности Апелляционного совета
9. Состав Апелляционного совета утверждается решением руководителя соответствующего государственного органа на два с половиной года.
Состав Апелляционного совета может состоять из 7 — 11 членов.
В состав Апелляционного совета входят его председатель, заместитель председателя, секретарь и другие члены.
В члены Апелляционного совета принимаются руководители и работники структурных подразделений центрального аппарата государственных органов, имеющие практический опыт и пользующиеся авторитетом, а также авторитетные граждане, имеющие большой практический опыт или научный потенциал в данной сфере.
При этом число членов Апелляционного совета, не являющихся руководителями или работниками структурных подразделений центрального аппарата государственного органа, не должно превышать одной пятой части общей численности членов Апелляционного совета.
Председатель Апелляционного совета и его заместитель избираются его членами путем тайного голосования из числа членов Апелляционного совета.
10. Председатель, заместитель председателя, секретарь и члены Апелляционного совета могут быть исключены из его состава в случаях:
подачи ими заявления о выходе из состава Апелляционного совета;
расторжения трудового договора, заключенного с организацией, в которой они работают;
регулярного неучастия в заседаниях Апелляционного совета;
неисполнения обязательств, предусмотренных в пункте 8 настоящего Положения;
вступления в законную силу обвинительного приговора суда, вынесенного в отношении них;
признания их недееспособными, безвестно отсутствующими или умершими на основании решения суда, вступившего в законную силу;
смерти.
11. Член Апелляционного совета не может принимать участие в заседании по вопросам, включенным в повестку дня Совета, и подлежит отводу, если он:
лично, прямо или косвенно заинтересован в исходе дела либо имеются иные обстоятельства, вызывающие сомнение в его объективности и беспристрастности;
является родственником стороны или других лиц, участвующих в деле.
12. Председатель Апелляционного совета:
осуществляет руководство деятельностью Апелляционного совета и несет персональную ответственность за выполнение задач, возложенных на Совет;
созывает заседания Апелляционного совета и председательствует на них;
вносит на рассмотрение Апелляционного совета вопросы, отнесенные к его компетенции;
представляет Апелляционный совет в отношениях с государственными органами, негосударственными некоммерческими организациями и международными организациями;
распределяет обязанности между членами Апелляционного совета;
от имени Апелляционного совета подписывает заключения, протоколы заседаний и другие документы;
определяет повестку дня заседаний Апелляционного совета, созывает Апелляционный совет и стороны;
ведет мониторинг исполнения заключений, принятых Апелляционным советом;
координирует работу членов Апелляционного совета по выполнению возложенных задач;
вносит предложения по содержанию сведений о деятельности Апелляционного совета, размещаемых на официальном веб-сайте государственного органа и других ресурсах, и согласовывает их с руководителем государственного органа;
сотрудничает с руководителями соответствующих государственных органов по принятию во внимание заключений, принятых Апелляционным советом, при разрешении споров;
выполняет другие действия, направленные на повышение эффективности работы Апелляционного совета.
13. При отсутствии председателя Апелляционного совета его функции выполняет заместитель председателя.
14. Секретарь Апелляционного совета:
принимает и регистрирует обращения;
обеспечивает своевременную подготовку всех необходимых материалов к очередному заседанию Апелляционного совета, запрашивает у работников государственного органа необходимые документы и информацию;
организует проведение заседания Апелляционного совета в соответствии с повесткой дня;
согласовывает с председателем Апелляционного совета дату и место проведения заседания Апелляционного совета, а также список приглашаемых лиц;
извещает членов Апелляционного совета и приглашаемых лиц о дате, месте и времени проведения заседания Апелляционного совета;
раздает членам Апелляционного совета материалы, необходимые для рассмотрения вопросов повестки дня;
ведет мониторинг учета или отклонения заключений Апелляционного совета государственными органами и вносит предложения о рассмотрении его результатов на заседании Апелляционного совета;
оформляет заключение и протокол заседания Апелляционного совета, а также обеспечивает отправку заключения членам Апелляционного совета и другим заинтересованным лицам;
решает вопросы методического, организационно-правового и организационно-технического обеспечения деятельности Апелляционного совета;
осуществляет иные полномочия по обеспечению эффективной деятельности Апелляционного совета.
15. Обращения о нарушении прав и свобод, а также охраняемых законом интересов физических и юридических лиц в результате незаконных действий (решений) либо бездействия государственных органов или должностных лиц рассматриваются в Апелляционном совете в соответствии со схемой, приведенной в приложении к настоящему Положению.
Для рассмотрения спорного вопроса в Апелляционном совете физические и юридические лица обращаются в государственный орган, при котором создан Апелляционный совет в письменной (электронной) форме.
Руководитель государственного органа (или его заместители) в однодневный срок со дня поступления обращения направляет его в Апелляционный совет для рассмотрения с уведомлением автора обращения.
Если в повторных обращениях, поступивших в государственные органы, содержатся вопросы, входящие в компетенцию Апелляционного совета, руководители государственных органов вправе направить данные обращения на рассмотрение Апелляционного совета также по своей инициативе.
В случаях направления на рассмотрение в Апелляционный совет поступивших в государственные органы повторных обращений заявителю незамедлительно отправляется письменное или электронное уведомление об этом.
16. Обращения рассматриваются в течение пятнадцати дней со дня поступления в Апелляционный совет, при необходимости дополнительного изучения и (или) проверки истребования дополнительных документов — в срок до одного месяца.
В случае необходимости проведения проверки, истребования дополнительных материалов либо принятия иных мер для рассмотрения возникшей спорной ситуации сроки рассмотрения могут продлеваться председателем Апелляционного совета, в порядке исключения, до одного месяца, заявителю незамедлительно отправляется письменное или электронное уведомление об этом.
17. Члены Апелляционного совета не вправе передавать свои полномочия по обсуждению и решению вопросов, рассматриваемых на заседаниях Совета, другим лицам.
Члены Апелляционного совета:
для реализации возложенных на них задач принимают участие в заседаниях коллегии и других массовых мероприятиях, проводимых государственными органами;
подготавливают проекты планов работы Апелляционного совета, вносят их на рассмотрение Апелляционного совета и обеспечивают исполнение утвержденных планов работы;
принимают участие в разработке и реализации предложений и рекомендаций по повышению эффективности деятельности государственных органов;
подготавливают аналитические материалы по вопросам, включенным в повестку дня Апелляционного совета;
рассматривают обращения, связанные с вопросами, входящими в компетенцию Апелляционного совета, по результатам рассмотрения подготавливают соответствующие документы;
осуществляют и иные полномочия в соответствии с задачами, возложенными на Апелляционный совет.
18. Проект повестки дня заседания Апелляционного совета формируется секретарем на основе предложений членов Апелляционного совета и поручений председателя Апелляционного совета.
19. Заседание Апелляционного совета ведет его председатель. В случаях невозможности участия председателя заседание ведет его заместитель.
В заседании Апелляционного совета могут участвовать руководитель государственного органа, его заместители и другие работники.
На заседания Апелляционного совета могут приглашаться представители других государственных органов, негосударственных некоммерческих организаций, институтов гражданского общества, а также заявитель или его представитель.
20. Заседание Апелляционного совета считается правомочным, если в нем принимает участие не менее двух третей (кворум) членов Апелляционного совета.
При отсутствии кворума для проведения заседания объявляется дата проведения нового заседания Апелляционного совета.
21. Заключение Апелляционного совета принимается простым большинством голосов членов Апелляционного совета, принимающих участие в заседании. В случае равенства голосов голос председателя Апелляционного совета является решающим.
22. Решение, принятое на заседании Апелляционного совета, оформляется в виде заключения. Заключение Апелляционного совета подписывается всеми членами, принявшими участие в заседании.
Член Апелляционного совета, не согласный с заключением, подписывает данное заключение, представляет свое особое мнение в письменной форме. Особое мнение приобщается к материалам дела.
23. Протокол заседания Апелляционного совета подписывается секретарем и утверждается председательствующим на заседании.
24. Заключение Апелляционного совета в трехдневный срок направляется руководителю государственного органа для рассмотрения, другим заинтересованным сторонам для сведения.
Заключение Апелляционного совета имеет рекомендательный характер, руководитель государственного органа или его заместитель, принявший заключение Апелляционного совета, может учесть либо отклонить его в письменной обоснованной форме. При этом руководитель государственного органа или его заместитель в трехдневный срок уведомляет Апелляционный совет и стороны о принятом решении в письменной или электронной форме.
Глава 5. Заключительные положения
25. Материально-техническое обеспечение деятельности Апелляционного совета осуществляется за счет собственных средств образовавшего его соответствующего государственного органа и других источников, не запрещенных актами законодательства.
26. Соответствие деятельности Апелляционного совета настоящему Положению и другим актам законодательства контролируется руководителем образовавшего его соответствующего государственного органа.
ПРИЛОЖЕНИЕ к Положению об Апелляционном совете по досудебному урегулированию споров между физическими и юридическими лицами и государственными органами
рассмотрения обращений в Апелляционном совете по досудебному урегулированию споров между физическими и юридическими лицами и государственными органами
Этапы Ответственные Мероприятия Сроки 1-й этап Физическое и юридическое лицо (заявитель) Для рассмотрения спорного вопроса в Апелляционном совете в письменной (электронной) форме обращается в государственный орган, при котором образован данный Совет. По своему усмотрению 2-й этап Государственный орган, при котором образован Апелляционный совет Руководитель государственного органа (или его заместители) направляет обращение в Апелляционный совет для рассмотрения с уведомлением автора обращения. В течение 1 дня со дня поступления обращения 3-й этап Апелляционный совет 1. Всесторонне и тщательно изучает поступившее обращение. 2. Обсуждает результаты изучения на своих заседаниях. 3. Заключение, составленное в результате изучения и обсуждений, принимается простым большинством голосов членов Апелляционного совета, принимающих участие в заседании. В течение 15 дней со дня поступления обращения (при необходимости до одного месяца) 4-й этап Апелляционный совет Направляет свое заключение руководителю государственного органа для рассмотрения, другим заинтересованным сторонам для сведения. В течение 3 дней со дня принятия заключения 5-й этап Государственный орган 1. Рассматривает поступившие заключение Апелляционного совета и соответствующее обращение и принимает окончательное решение по данному обращению. 2. В письменной (электронной) форме информирует Апелляционный совет и стороны о принятом решении. В течение 3 дней со дня поступления заключения
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
17 июня 2020 г.,
№ ПП-4754